استخوان‌زایی ناکامل

استخوان‌زایی ناکامل یا اختلال استخوان‌زایی که به آن بیماری استخوان شکننده و استئوژنز ایمپرفکتا (Osteogenesis imperfecta) هم گفته می‌شود، نوعی بیماری ژنتیکی استخوانیhttps://tehranlab.com/departments/genetic-bone-diseases/ است که در آن استخوان‌زایی طبیعی مختل می‌شود و استخوان‌ها بسیار شکننده می‌شوند. به این بیماری، استخوان‌زایی ناکامل مادرزادی هم گفته‌اند.
در این بیماری مادرزادی، استخوان بسیار ترد و شکننده می‌شود. افراد دارای این بیماری در طول عمر خود، دچار شکستگی‌های متعدد می‌شوند. صلبیه اغلب بیماران آبی‌رنگ است.

 بیماری‌زایی 
در استخوان‌زایی ناکامل ژن خاصی در بدن کار خود را به خوبی انجام نداده و پروتئین خاصی به نام کلاژن تیپ یک به درستی ساخته نمی‌شود. هفتاد درصد بیماران به شکل توارث (اتوزومال غالب و گاه مغلوب) از والدین بیماری را به ارث می‌برند ولی سی درصد به صورت متفرقه (جهش) مبتلا می‌شوند.

 انواع 
شدت بیماری استخوان‌زایی ناکامل در بیماران متفاوت است. افراد مبتلا به نوع یک این بیماری، تغییر شکل استخوانی کم، صلبیه آبی رنگ دائمی، قد نزدیک به نرمال در بزرگسالی، احتمال کاهش شنوایی بیشتر از ۵۰درصد در سنین بزرگسالی دارند. بیماران مبتلا به نوع دو اختلال استخوان‌زایی شدت بیشتری از این بیماری نشان می‌دهند و شکستگی‌های متعدد در لگن و زمان وضع حمل دارند. این نوزادان معمولاً مرده متولد می‌شوند یا به زودی می‌میرند. به‌طور کلی دارای وزن کم هنگام تولد و میکروملیا (استخوان‌های کوچک غیرعادی) با خمیدگی هستند. در نوع سه آن چند ژن درگیر هستند.

 Type  Description  Gene  OMIMMode of Inheritance
   I  mild  Null COL1A1 allele   (IA),  (IB)  autosomal dominant, 60% de novo
   II  severe and usually lethal in the perinatal period  COL1A1 , COL1A2 ,   (IIA),  (IIB)  autosomal dominant, ~100% de novo
   III  considered progressive and deforming  COL1A1 , COL1A2    autosomal dominant, ~100% de novo
   IV  deforming, but with normal scleras  COL1A1 , COL1A2    autosomal dominant, 60% de novo
   V  shares the same clinical features of IV, but has unique histologic findings ("mesh-like")  IFITM5    autosomal dominantShapiro JR, Lietman C, Grover M, Lu JT, Nagamani SC, Dawson BC, Baldridge DM, Bainbridge MN, Cohn DH, Blazo M, Roberts TT, Brennen FS, Wu Y, Gibbs RA, Melvin P, Campeau PM, Lee BH (2013) Phenotypic variability of osteogenesis imperfecta type V caused by an IFITM5 mutation. J Bone Miner Res doi: 10.1002/jbmr.1891
   VI  shares the same clinical features of IV, but has unique histologic findings ("fish scale")  unknown    unknown
   VII  associated with cartilage associated protein  CRTAP    autosomal recessive
   VIII  severe to lethal, associated with the protein leprecan  LEPRE1    autosomal recessive

 تظاهرات بالینی 
اصلی‌ترین تظاهر استخوان نرم و شکننده است. پوست ممکن است نازک و آتروفیک شود و حتی نور را عبور دهد و دندان‌ها مستعد پوسیدگی و شکستن شوند و یک رنگ غیرعادی از زرد کهربایی تا خاکستری مایل به آبی دارند. وقتی ملتحمه آبی‌رنگ بروز می‌کند، یک خصوصیت ویژه و تمییزدهنده بیماریست و در ۹۰ درصد بیماران دیده می‌شود. رنگ‌دانه‌های مشیمیه از خلال صلبیه نازک مشاهده می‌شوند و چندین نمای آبی توصف شده‌اند. ویژگی‌های دیگر شامل اوتواسکلروز (سخت شدن گوش) همراه با کاهش شنوایی که مکن است در طی دومین تا سومین دهه زندگی شروع شوند و ضایعات قلبی عروقی شامل اتساع دریچه میترال همراه با نارسایی، سندرم دریچه میترال سست و نکروز کیستیک مدیای آئورت هستند.

 منابع 

رده:اختلال‌های منجربه‌تشنج
رده:بیماری‌ها و ناهنجاری‌های ژنتیکی
رده:بیماری‌های استخوان
رده:ناهنجاری‌های ژنتیکی اتوزوم غالب
رده:بیماری‌های نادر