باور نادرست ده درصد از مغز

باور نادرست استفاده از ده درصد مغز یک باور پذیرفته شده به‌گونه گسترده در میان مردم است که می‌گوید همه یا بیشتر انسان‌ها تنها از ۱۰ درصد یا اندازه کم دیگری از مغزشان استفاده می‌کنند. همچنین گفته شده است که افراد ممکن است از این قسمت دست نخورده بهره‌برداری کنند و هوش خود را افزایش دهند. این باور دربارهٔ افرادی چون آلبرت اینشتین نیز به کار رفته است و گفته شده که آن‌ها توانسته‌اند از اندازه کمی بیشتر از مغزشان استفاده کنند و این‌گونه موفق به درک پدیده‌های پیچیده شده‌اند.
بندانگشتی|چپ|مغز و جمجمه انسان

باوجود اینکه هوشیاری را می‌توان با تمرین افزایش داد،دانشگاه آکسفورد Brain. ScienceDaily. بازیابی شده ۳۰ مه ۲۰۱۲, http://www.sciencedaily.com/releases/2009/10/091016114055.htm "ما نشان داده‌ایم که ممکن است مغز ساختار سیم‌کشی داخلی خود را اصلاح کند تا بهتر کار کند. ’" این مطلب که بخش‌های بزرگی از مغز غیرفعال‌اند و ممکن است فعال شوند پیش از آنکه ریشهٔ علمی داشته باشد، باوری عامیانه در میان مردم است. هرچند هنوز کارکرد بخش‌های مختلف مغز به درستی روشن نشده است، پژوهش‌ها نشان می‌دهد که همه قسمت‌های مغز کارکردی دارند و غیرفعال نیستند.Radford, Benjamin (8 February 2000). "The Ten-Percent Myth". snopes.com. Retrieved 13 April 2006.Chudler, Eric. "Myths About the Brain: 10 percent and Counting". Archived from the original on 2 April 2006. Retrieved 12 April 2006

 تحلیل و دلایل نادرستی 
بری گوردون، متخصص مغز و اعصاب، این باور را غلط دانسته و توصیف می‌کند: «ما از تمامی قسمت‌های مغز استفاده می‌کنیم و بیشتر قسمت‌های مغز اکثر اوقات فعال هستند.»
محقق علوم اعصاب، بری بویرشتاین، هفت دلیل برای رد این باور بیان می‌کند:Beyerstein, Barry L. (1999). "Whence Cometh the Myth that We Only Use 10% of our Brains?". In Sergio Della Sala. Mind Myths: Exploring Popular Assumptions About the Mind and Brain. Wiley. pp. 3–24. 
 بررسی آسیب‌دیدگی‌های مغزی: اگر ۹۰ درصد از مغز بی‌استفاده باشد، آسیب به این نواحی نباید بر عملکرد مغز اثری داشته باشد در مقابل، تقریباً هیچ ناحیه‌ای از مغز وجود ندارد که در صورت آسیب‌دیدگی باعث از دست دادن توانایی و قابلیت‌های جسمی نشود. حتی خفیف‌ترین آسیب‌ها به کوچک‌ترین بخش‌های مغز می‌تواند آسیب‌های جدی به همراه داشته باشد.
 تصاویر گرفته‌شده از مغز نشان‌دهنده این هستند که بدون توجه به اینکه چه کاری انجام می‌دهیم، همهٔ بخش‌های مغز همیشه فعال هستند. بعضی از بخش‌ها در یک زمان از سایر بخش‌ها فعال ترند، ولی به استثنای آسیب‌های مغزی (به بخش‌هایی از مغز) هیچ بخشی در مغز وجود ندارد که کاملاً غیرفعال باشد.
 مغز بخش بسیار بزرگی از اکسیژن و مواد مغذی در مقایسه با بقیهٔ اعضای بدن را به خود اختصاص می‌دهد و چیزی در حدود بیست درصد از انرژی بدن را نیاز دارد (بیشتر از سایر ارگان‌های بدن)، با توجه آنکه مغز، دو درصد از وزن بدن انسان را نیز تشکیل می‌دهد.Swaminathan, Nikhil (29 April 2008). "Why Does the Brain Need So Much Power?". Scientific American. Scientific American, a Division of Nature America, Inc. Retrieved 19 November 2010Carpenter's Human Neuroanatomy, Ch. 1 اگر ۹۰ درصد آن بدون استفاده باشد یک مزیت بسیار بزرگ برای زنده ماندن انسان‌هایی با مغز کوچکتر و کارآمد تر وجود دارد و اگر این صحیح باشد، در فرایند گزینش طبیعی، مغز ناکارآمد حذف می‌شود این نیز بسیار بعید است که یک مغز با داشتن ماده زائد بسیاری در تکامل پیروز شده و در جایگاه نخست قرار گیرد. با توجه به خطر تاریخی مرگ در هنگام زایمان در ارتباط با اندازه بزرگ مغز (با توجه به اندازه اسکلت جمجمه موجود)Rosenberg, K.R. , "The Evolution of Modern Childbirth" in American Journal of Physical Anthropology 35, 1992, p. 89–124. این یک سد بزرگی در مقابل گزینش طبیعی است در صورتی که تنها ۱۰ در صد از مغز قابل استفاده باشد.
 تصویربرداری از مغز، با تکنولوژی‌هایی مانند تصویربرداری با مواد رادیو اکتیو پوزیترون دهنده (PET) و تصویرسازی تشدید مغناطیسی کارکردی یا اف‌ام‌آرآی نشان می‌دهد که در یک مغز زنده حتی در هنگام خواب نیز تمام بخش‌ها، از خود سطوحی از فعالیت را نشان می‌دهند. فقط در صورت وجود آسیب جدی در مغز، بخش‌هایی از آن غیرفعال و خاموش هستند.
 مشخص کردن فعالیت‌ها در مغز: علاوه بر در نظر گرفتن مغز به عنوان یک جرم، مغز دارای مناطق مشخص برای انواع مختلف پردازش اطلاعات است. دهه‌های متوالی تحقیقات و مطالعات و نقشه‌برداری از مناطق مختلف پردازش داده‌ها، نشان داده که هیچ بخش بدون فعالیتی در مغز وجود ندارد.
 مطالعات ریزساختاری: در روش ثبت تک واحدی، محققان یک دستگاه کوچک الکترودی را در مغز قرار داده تا فعالیت‌های تک‌سلولی را بررسی کند. اگر ۹۰ درصد از مغز قابل استفاده نبود این تکنیک آن را افشا می‌کرد.
 هرس سیناپسی: سلول‌های مغزی که فعالیتی ندارند، تمایل به از بین رفتن و تباهی دارند. اگر ۹۰ درصد مغز قابل استفاده نباشد، کالبد شکافی افراد معمولی بزرگسال، انحطاط در مقیاس بزرگ را افشا می‌ساخت.

 در فرهنگ عامه و رسانه 
تاکنون چندین کتاب، فیلم و داستان‌های کوتاه، در رابطه با این باور نادرست تولید شده‌اند. برای مثال رمان زمینه تاریک The Dark Fields , و انطباق فیلم نامحدود با آن رمان (که در آن به ۲۰٪ از کاربرد مغز نسبت به ۱۰٪ اشاره شده بود)، و نیز فیلم لوسی. در همه این آثار به مفهوم دسترسی به بقیه بخش‌های مغز توسط دارو یا انواع مواد اشاره شده است.Bahn, Christopher. "'Limitless' brainpower plot isn't all that crazy". Retrieved 31 March 2011 شخصیت لوسی شخصی را به تصویر می‌کشد که توانایی‌های فزاینده خداگونه‌ای را با یکبار دسترسی به فراتر از ۱۰٪ به دست آورده است. هر چند این فیلم نشان می‌دهد که استفاده ۱۰ درصدی از مغز، جایگزین ظرفیت کلی مغز در یک زمان خاص است و استفاده بیشتر از ظرفیت مغز، منوط به استفاده بیشتر از دارو می‌باشد.

در دی‌سی کامیکس شخصیت دث‌استروک که قادر بود از ۹۰٪ مغز خود برای مبارزه و آموزش فنون رزمی و بیان استعداد خود استفاده کند.

باور نادرست ده درصد از مغز، بسیار زیاد در انواع تبلیغات و برنامه‌های سرگرم‌کننده دیده می‌شود"Neuroscience For Kids". Eric H. Chudler, Ph.d(University of Washington, Director of Education and Outreach). Archived from the original on 27 October 2008. Retrieved 14 November 2008 و گاهی به عنوان یک حقیقت بیان می‌شود.http://tvtropes.org/pmwiki/pmwiki.php/Main/NinetyPercentOfYourBrain Ninety Percent Of Your Brain at TV Tropes
برخی از طرفداران این فرضیهٔ شبه علمی، در عصر جدید بر این باورند که ۹۰٪ دیگر مغز می‌تواند نمایشگاهی از قدرت روانی بوده و فرد با استفاده از آن قادر است همراه با انجام ادراک فوق‌العاده حسی، مورد آموزش قرار گیرد در صورتی که هیچ گونه توجیه و مدرک علمی برای اثبات این باور وجود ندارد که این قابلیت‌ها را پشتیبانی کند.

 جستارهای وابسته 
 فهرست تصورات نادرست متداول

 منابع 

رده:افسانه‌های محلی
رده:تصورات نادرست
رده:شبه‌علم
رده:مغز
رده:نوشتارهای صوتی
رده:ویکی‌سازی رباتیک