اسفنداران

اسفنداران

اسفنداران نام منحصر بفرد  روستایی از توابع بخش جرقویه علیا شهرستان جرقویه در استان اصفهان ایران است و فاصله آن تا شهر اصفهان ۱۶۰ کیلومتر و تا شهر حسن آباد۵۰ کیلومتر می‌باشد .

قدمت و آثار تاریخی  اسفنداران: 

این روستا دارای قدمتی از دوران پیش از تیموریان می‌باشد. در تعمیر مسجد آقا باقر در سال ۱۳۹۶ سنگ نوشته ای پیدا شد که طبق شواهد موجود قدمت این مسجد به ۵۱۰ سال پیش بر میگردد. همچنین مردم منطقه و پیرامون، روستای اسفنداران را در این بخش، دارای قدمت بسیار طولانی میدانند تا جایی که آن را به دوران ساسانیان متصل می‌دانند . اکثر شترداران و ساربان های معروف آن دیار همچون میرزا عباس عرب‌جحوانی و پسران او در این روستا متولد شده اند.

در قبرستان این روستا سنگ های قبری است که مربوط به دوران کهن میباشد. در حدود ۴۰ سال پیش در میدان قلعه این روستا در زیر دیواری که فرو ریخت، شیری سنگی پیدا شد که به دلیل ناآگاهی شکسته و در سالهای بعد کلأ ناپدید شد. در جنوب شرق اسفنداران و در مجاورت جاده اسفنداران _ ابرکوه و نزدیکی این روستا مزرعه ای هست به نام " قُلیجان"  که در آن آثاری از زندگی اَشرافی و یا حکومتی ، بنام "تخت سلطان" و مقبره "شاه تربت" وجود دارد و هچنین قلعه ای کهن دیده میشد با دیوارهای مرتفع بالغ بر ۱۰ متر، که در سال ۱۳۹۸ بر اثر سیل تخریب گردید . در این مزرعه قلعه ای دیگر وجود دارد که ثبت در آثار تاریخی کشور نیز نشده است . همچنین در شمال شرق این روستا قلعه و قناتی وجود دارد به اسم قلعه میر آباد که بسیار قدمت دارد ،و نیز قلعه ماهی از آثار بسیار دیرینه ای برخوردار بوده است  . 
این روستا جایی دیدنی برای افراد علاقه‌مند به مکان های کهن است. مهندسی ساختار این روستا از نوع کویری است . در بافت سنتی روستا کوچه های سرپوشیده(دالان) زیادی دیده میشد . برجها و بادگیرهایی که هنوز تعدادی از آنها باقیست ، بافت روستا را نسبت روستاهای اطراف منحصر به فرد کرده است . پس از انقلاب مردم ساکن، کم کم از بافت قدیمی فاصله گرفتند و در بالا دست روستا(جنوب آن) دست به ساخت وساز زدند و ایجاد یک شهرک جدیدی بنام(صحرا ماسی)نمودند. 

منابع آب :

آب اسفنداران از چشمه هایی در عمق زمین و رشته قناتهایی تامین میشود که استفاده عمده آن کشاورزیست . در گذشته آب آشامیدنی مردم از همین قنوات برداشته میشد و بوسیله کوزه توسط مادران و دختران روستا به منازل برده میشد . در سالهای اخیر شبکه آبرسانی محلی و مشترک بین ۴ روستا احداث گردید و متعاقب آن به شبکه سراسری استانی متصل گردید .

مشاغل :

شغل اصلی مردم اسفنداران کشاورزی خرده مالکی و دامداری خانگی است و نیز صنایع دستی "جاروبندی" از مشاغل مردانه و "جارو دوزی" برای زنان دائر است و سالهاست تقریباً هیچ فرد بیکاری در روستا وجود ندارد بلکه همواره کارگرانی از شهرهای دیگر و مهاجران افغانستانی جهت جبران نیاز روستا وجود داشته است. 

محصولات ویژه : 

این روستا دارای اناری بسیار با کیفیت و مرغوبی است. 

مهاجرت :

در سال های اخیر نیروی کار و خلاقیت(یعنی جوانان و نوجوانان روستا)به دلیل عدم توجه مسئولین محلی و کشوری در زمینه سازی کار و فعالیت به استان تهران و اصفهان مهاجرت کرده اند . درحالیکه با کمی آگاهی و حمایت میتوانستند در همین روستا به کسب درامد مشغول شوند.

کانون فرهنگی اجتماعی جوانان اسفنداران

در سال ۱۳۷۶ "کانون فرهنگی اجتماعی جوانان اسفنداران"دایر گردید و فعالیتهای فراوانی را صورت داد . این روستا دارای نشریه ای بنام "اسفند" بود که سالها توسط فعالان این کانون فرهنگی تهیه، تدوین و بصورت ماهنامه منتشر میشد .متاسفانه فعالیت های فیزیکی این کانون نیز بدلیل همین مهاجرت های مورد اشاره، مسکوت مانده و محدود به فعالیت در فضای مجازی گردیده است .

کتاب"قهرمانان دیار من" زندگینامه شهدای اسفنداران 

جوانان اسفنداران مانند سایر نقاط کشودرجریان جنگ تحمیلی به جبهه رفتند که تعداد قابل توجه ای ایثارگر و تعدادی شهید در تاریخ افتخارات این روستا ثبت کردند . زندگینامه شهدای این روستا در کتابی بنام"قهرمانان دیار من" توسط ابراهیم محمودی در سال تابستان ۱۳۹۷ تدوین و منتشر گردیده است . 

 حیات وحش 

نشانه های دیگری که بسیار برآن تکیه می شود وجود "گله های گور" در حوالی روستا درگذشته نزدیک و فاصله 50-60 سال به قبل است. این گله ها در بیابانهای اطراف به آسودگی می چریدند و گاهی برای نوشیدن آب به دهانه های خروج آب از قنوات(مظهرقنات) مزارع اسفنداران از جمله " سربند قلیجان " می آمده‌اند . گله های گور در گذشته با شکار اصولی وحساب شده کم و بیش گوشت منطقه را نیز تامین می نموده اند تا اینکه پای ماشین بویژه موتور سیکلت ها به منطقه باز گردید و متأسفانه از این وسائل برای نابودی این پدیده های خدادادی ودیگر احشام استفاده گردید.

علاوه بر گله های گور " گله های آهو" و دیگراحشام حلال گوشت در منطقه بسیار بودند. گله های آهو گاه به مزارع اطراف می آمدند و محصولات کشاورزان را می چراندند. صحرای قلیجان ازجمله جولانگاه این حیوانات خوش سیما بود. هرزمان گله آهوان به مزرعه نزدیک می شد به دیگران اطلاع می دادند تا ضمن محافظت از محصولات خود ازنزدیک به تماشای آنها بنشینند

 جمعیت 
این روستا در دهستان رامشه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۸۷۲ نفر (۲۸۹خانوار) بوده‌است که از روستاهای همجوار خود جمعیت بیشتری را داراست.علت کاهش جمعیت نسبت به سرشماری سال ۱۳۸۵،بدلیل مهاجرت به شهرهای اطراف بویژه شهراصفهان و نیز به پایتخت(تهران)، رشد جمعیت درچند دهه گذشته تقریباً معادل صفر بوده است.

آیین و مراسم : 

مردم اسفنداران‌ پیرو دین اسلام و مذهب تشیع اثنی عشری بوده و در ایام دهه اول محرم در حسینیه روستا آیین عزاداری و تعزیه برپا میدارند و غالباً مهاجران به شهرهای دیگر در این ایام به روستای خود باز میگردند و جمعیت چند هزار نفری موقتی شکل میگیرد .  

 منابع 
۲. وبلاگ کانون فرهنگی جوانان اسفنداران.


رده:روستاهای شهرستان جرقویه
رده:مناطق مسکونی در شهرستان اصفهان