عامل اکسنده

یک عامل اُکسید‌کننده (اُکسیدان یا اُکسنده) ماده‌ای است که می‌تواند مواد دیگر را اُکسیده و خود به خود کاهش یابد. اکسیدان‌ها می‌توانند الکترون‌ها را در حالی جذب کنند که عامل کاهش‌دهنده آن‌ها را رها می‌کند. اکسیدان‌ها به همین دلیل به عنوان اتم پذیرنده نیز نامیده می‌شوند. اکسیژن یکی از اصلی‌ترین‌های عامل‌های اکسنده شناخته می‌شود.

به عبارت ساده‌تر:
 عامل اکسیدکننده، کاهش می‌یابد.
 عامل کاهش‌ دهنده، اکسیده می‌شود.
 به همهٔ اتم‌های موجود در یک مولکول می‌توان یک عدد اکسیداسیون اختصاص داد. این شماره هنگامی که یک آنتی اکسیدان عمل می‌کند تغییر می‌کند.

تشکیل آهن (III) اکسید نمونه‌ای از یک اکسیداسیون است:

 مفهوم 

از نگاه تاریخی، یک عامل اکسنده -همراه با اکسیژن- ماده‌ای است که می‌تواند اکسیژن را آزاد کند (انتقال دهد). این‌طور به نظر می‌آید که اکسیژن در هر احتراق به خودی خود - همانند فلوئور، کلر و غیره - الکترون‌های مادهٔ اکسیدشده را دریافت می‌کند از این‌رو از تعریف امروزی آن به عنوان پذیرنده الکترون به کار گرفته می‌شود. اکسیداسیون واکنشی شیمیایی است که در آن یک اتم، یون یا مولکول، الکترون(هایش) را از دست بدهد.


 آ یک الکترون از دست می‌دهد

 عامل کاهنده 

تفاوت بین عامل اکسنده و کاهنده در این است که عوامل اکسنده موادی هستند که الکترون گرفته و در نتیجه خودبه‌خود کاهش می‌یابند و احیا می‌شوند. لیکن عوامل کاهنده الکترون از دست داده و اکسیده می‌شوند. بین این دو رابطه زیر برقرار است:
چپ

 عوامل اکسنده رایج و محصولات آن‌ها 

 عامل محصول(ها)O۲ اکسیژنگوناگون، شامل اکسیدهای H۲O and CO۲O۳ اوزونگوناگون شامل کتون‌ها، آلدهیدها و H۲OF۲ فلوئورF−Cl۲ کلرCl−Br۲ برمBr−I۲ یدI−, I3−OCl− هیپوکلریتCl−, H2OClO۳− کلراتCl−,  H۲OHNO۳ نیتریک اسیدNO نیتریک اکسیدNO2 نیتروژن دی‌اکسیدکروم هگزاوالنتCrO۳ کروم تریوکسیدCrO۴۲− کرومCr۲O۷۲− دیشروماتCr۳+, H۲OMnO۴− نمک پرمنگناتMnO۴۲− منگناتMn۲+ (اسیدی) یا MnO۲ (بازی)H۲O۲، یا پراکسیدهای دیگرگوناگون شامل اکسیدها و H۲Oسرنج (تترا اکسید سرب)سرب

 جستارهای وابسته 
 عامل کاهنده
 عدد اکسایش
 اکسایش و کاهش
 آنتی اکسیدان
 جوهر
 الکترونگاتیوی

 منابع 



رده:اکسایش-کاهش
رده:اکسیدکننده‌ها
رده:الکتروشیمی
رده:خواص شیمیایی
رده:مواد خطرناک