زبان دومری

زبان دومَری زبانی‌است هندوآریایی که از سوی مردمان دوم در خاورمیانه، آفریقای شمالی، قفقاز، آسیای میانه و شبه‌قاره هند مورد استفاده قرارمی‌گیرد. این زبان را گاه لوتی و مهتر نیز می‌خوانند.

دومری خواهر زبان رومانی دانسته‌می‌شود. این دو زبان ریشهٔ مشترکی داشته‌اند و پس از خروج گویشورانشان از شبه‌قارهٔ هند دچار جدایی شده‌اند. دومری یکی از زبان‌های هندوآریایی است که ویژگی‌های اولیهٔ خود را محافظه‌کارانه نگاه‌داشته‌است.

دومری خطی رسمی ندارد، ولی بیشتر برای نگارش آن از خط عربی بهره‌می‌برند. این زبان سرشار از وام‌واژه‌های عربی و فارسی است.
دومری زبانی در معرض خطر است. این زبان توسط نسل جوان کنار گذاشته شده است. به گفته یارون ماتراس در مناطق خاص مانند اورشلیم تنها ۲۰ درصد مردم دوم از این زبان در تعاملات روزانه خود استفاده می کنند. این زبان بیشتر مورد استفاده افراد مسن تر جامعه اورشلیم قرار می‌گیرد. نسل جوان بیشتر تحت تاثیر عربی است ، بنابراین بیشتر آنها تنها واژه ها و جملات ساده و ابتدایی این زبان را می‌دانند.

 سنجش میان واژگان 
 فارسی  هندی  رومانی  لوماورن  لاتین  گالیک ایرلندی  دومرییک  ek  ekh, jekh  yak, yek   unum  aon  yikaدو  do   duj    lui  duo  dó dīسه  tīn  trin  tərin  tria  trí  tærənچهار  cār  štar  išdör  quattuor  ceathair  štarپنج pāñc  pandžpendž quinque  	cúig  pandžشش che šov šeš  sex  	sé  šašهفت sāt ifta  haft  septem  seacht  xautهشت  āţh oxto hašt  octo  ocht  xaištنه nau inja nu  novem  naoi  naده   das deš las  decem  deich  desبیست bīsbišvist viginti  fiche  wīsصدsaušelsajcentum  céadsaj

 گویش ها 
از شناخته شده ترین گویش‌های دومری ، دومری فلسطینی است که گویش مردم دوم در اورشلیم نیز هست. دومری فلسطینی زبانی در معرض خطر است که اکنون کمتر از ۲۰۰ گویشور دارد. زبان نخست اکثریت ۱۲۰۰ نفری جامعه دوم در اورشلیم ، عربی فلسطینی است.
دیگر گویش ها :
 نواری در سوریه ، لبنان ، اردن ، اسرائیل ، فلسطین و مصر
 غربتی در غرب ایران و افغانستان
 هلبی در مصر ، لیبی ، تونس ، الجزایر و مراکش
 کراچی (گراچی) در شمال ترکیه و شمال ایران و قفقاز

 وضعیت 
دومری اورشلیم تنها در میان نسل‌های سالخورده تر در جامعه دوم به روانی صحبت می‌شود. این مردم عشایر برای نسل ها دو زبانه بوده اند. با این حال عربی تغییری در زبان غالب ایجاد کرده است. در دهه ۱۹۴۰ مردم دوم فرهنگ عشایری خود را رها کردند و شروع به مستقر شدن و کار کردن در جامعه محلی کردند. این اتفاق منجر به همگون سازی کودکان دوم در دبستان ها که در محیطی کنار کودکان عرب بزرگ می شدند ، شد. در نتیجه نسل دهه ۱۹۴۰ نمی توانست زبان دومری را به روانی صحبت کند و عربی جایگزین زبان دومری شد و برای ارتباط متقابل میان نسل ها مورد استفاده قرار گرفت. 

 جستارهای وابسته 
 زبان‌های رایج در ایران

 منابع 

Wikipedia contributors, "Domari language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Domari_language&oldid=510383700 (accessed November 1, 2012). 

رده:زبان‌های اردن
رده:زبان‌های اسرائیل
رده:زبان‌های افغانستان
رده:زبان‌های ایران
رده:زبان‌های ترکیه
رده:زبان‌های فلسطین
رده:زبان‌های روسیه
رده:زبان‌های سودان
رده:زبان‌های سوریه
رده:زبان‌های عراق
رده:زبان‌های لیبی
رده:زبان‌های مصر
رده:زبان‌های هند
رده:زبان‌های هندوآریایی
رده:کولی در اردن
رده:کولی در اسرائیل
رده:کولی در الجزایر
رده:کولی در تونس
رده:کولی در سودان
رده:کولی در سوریه
رده:کولی در عراق
رده:کولی‌ها در فلسطین
رده:کولی در لبنان
رده:کولی در لیبی
رده:کولی در مراکش
رده:کولی در مصر
رده:زبان‌های الجزایر
رده:زبان‌های جمهوری آذربایجان
رده:زبان‌های مراکش