دام (جانور)

دام یا چارپایان اهلی یا احشام به مجموعه جانوران چارپای اهلی گفته می‌شود که در تقسیم‌بندی‌ها به دام‌های سبک (گوسفند، بز،...) و دام‌های سنگین (گاوها، گاومیش‌ها،...) که در دامداری‌ها یا مزرعه‌ها برای مصرف خوراکی و پوشاکی و کمک در کار، پرورش داده می‌شوند.

با وجودی که ماکیان و ماهیهای پرورشی هم جانوران مشابه هستند که انسان‌ها برای مصرف خوراکی آنها را پرورش می‌دهند ولی در این مقاله در مورد آنها بحث نمی‌شود.

پرورش دام‌ها به خاطر به‌دست آوردن سود و منفعت و استفاده از فرآورده‌های آنها است که در تقسیم‌بندی‌های مدرن دامداری زیرمجموعه کشاورزی به‌شمار می‌رود.

 تاریخچه دام‌‎پروری 
از زمان‌های دور از زمانی که بشر از شکارچی-گردآورنده به کشاورز تبدیل شد به دامداری نیز می‌پرداخت.

 اهلی کردن جانوران 
تعریف دام در بیشتر برای جانورانی که گوشت قرمز دارند کاربرد دارد. در زیر، فهرستی از جانوران اهلی‌شده قرار دارد که در ایران فقط به تعدادی از آنها دام گفته می‌شود:

جانور / نوعوضعیت اهلی کردنگونه‌های وحشیاولین بار که اهلی شدمنطقه اهلی شدن برای اولین باراستفاده تجاری امروزنگارهآلپاکاپستانداران، گیاه‌خواراناهلیشترچه بین ۵۰۰۰ پیش از میلاد و ۴۰۰۰ پیش از میلادآند (رشته‌کوه)پشم130pxبنتنگپستانداران، گیاه‌خواراناهلیبنتنگ ناشناخته جنوب شرق آسیا، جاوهگوشت، شیر (خوراکی)، بارکشی130pxبوفالوی آمریکاییپستانداران، گیاه‌خواران شیفتهناشناختهاواخر سده ۱۹ میلادیآمریکای شمالیگوشت، چرم130pxشترپستانداران، گیاه‌خواران اهلی شتر یک‌کوهانه وحشی و شتر دوکوهانه بین ۴۰۰۰ پیش از میلاد و ۱۴۰۰ پیش از میلادآسیاسواری، باربری، گوشت، لبنیاتی، موی شتر130pxگربهپستانداران، گوشت‌خوار اهلیگربه‌وحشی آفریقایی۷۵۰۰ پیش از میلادخاور نزدیک کنترل حیوانات موذی مثل موش، حیوان خانگی، گوشت130pxگاوپستانداران، گیاه‌خواراناهلینیاگاو (منقرض)۶۰۰۰ پیش از میلادغرب آسیا، هند، آفریقای شمالی (?)گوشت (گوشت گاو، خون)، لبنیاتی، چرم، بارکشی130pxگوزنپستانداران، گیاه‌خوارانشیفتهناشناخته۱۹۷۰آمریکای شمالی گوشت، چرم، شاخ، شاخ‌های مخملی130pxسگپستانداران، همه‌چیزخواراهلیگرگ ۱۲۰۰۰ پیش از میلادبارکشی، پیام رسانی، شکار، تجسس، نگهبانی، گوشت130pxخرپستانداران، گیاه‌خواراناهلیخر وحشی آفریقایی۴۰۰۰ پیش از میلادمصرباربری، کشیدن کالاسکه یا گاری، سواری، گوشت، لبنیاتی130pxگیالپستانداران، گیاه‌خواراناهلیگااورناشناختهجنوب شرق آسیاگوشت، بارکشی130pxبزپستانداران، گیاه‌خواراناهلیبز کوهی۸۰۰۰ پیش از میلادغرب آسیالبنیاتی، گوشت، پشم، چرم، بارکشی130pxخوکچه هندیپستانداران، گیاه‌خواراناهلی Cavia tschudii ۵۰۰۰ پیش از میلادآمریکای جنوبیگوشت130pxاسبپستانداران، گیاه‌خواراناهلیاسب وحشی۴۰۰۰ پیش از میلادEurasian Steppesباربری ،سواری، لبنیات، گوشت، چهارپایان130pxلاماپستانداران، گیاه‌خواراناهلیگواناکو۳۵۰۰ پیش از میلادآند (رشته‌کوه)بارکشی، سواری، گوشت، پشم130pxقاطرپستانداران، گیاه‌خواراناهلیترکیب خرو اسبباربری، سواری130pxخوک اهلیپستانداران، همه‌چیزخواراهلیگراز۷۰۰۰ پیش از میلادناحیه آناتولی شرقیگوشت (گوشت خوک، بیکن و غیره)، چرم، حیوان خانگی، پژوهش130pxخرگوشپستانداران، گیاه‌خواراناهلیوحشی خرگوش بین ۴۰۰–۹۰۰ پیش از میلادفرانسهگوشت، خز، چرم، حیوان خانگی، پژوهش130pxگوزن شمالیپستانداران، گیاه‌خواراننیمه‌اهلیگوزن شمالی۳۰۰۰ پیش از میلادشمال روسیهگوشت، چرم، شاخ، لبنیات، بارکشی،130pxگوسفندپستانداران، گیاه‌خواراناهلیAsiatic mouflon sheep بین ۱۱۰۰۰ پیش از میلاد-۹۰۰۰ پیش از میلادغرب آسیاپشم، لبنیاتی، چرم، گوشت (گوشت گوسفند، گوشت گوسفند)130pxگاومیشپستانداران، گیاه‌خواراناهلیگاومیش وحشی، (Arni)۴۰۰۰ پیش از میلادجنوب آسیابارکشی، گوشت، لبنیات130pxغژگاوپستانداران، گیاه‌خواراناهلیغژگاو۲۵۰۰ پیش از میلادتبت، نپالگوشت، لبنیات، پشم، بارکشی،130px

 تولید گازهای گلخانه‌ای 
صنعت دامپروری ۵۱ درصد از گازهای گلخانه‌ای که انسان تولید می‌کند را شامل می‌شود.

 جستارهای وابسته 
 فهرست جانوران اهلی

 منابع 

 ویکی‌پدیا انگلیسی


رده:صنعت گوشت