تابوت اسکندر

تابوت اسکندر یک گور سنگی از اواخر قرن چهارم قبل از میلاد است که متعلق به عصر هلنیستی بوده و از گورستان سلطنتی قیاعه در نزدیکی شهر صیدا لبنان کشف شده است.(https://books.google.com/books?id=_lLQXxS7HhEC&dq=ancient+Greek+Alexander+Sarcophagus&pg=PA176) Ancient Greece: From the Archaic Period to the Death of Alexander the Great], Britannica Educational Publishing, p.176

این تابوت با نقش برجسته‌هایی از اسکندر مقدونی و روایت‌های داستانی و اساطیری تزئین شده است. این اثر به‌طور قابل توجهی سالم مانده و به عنوان نمونه‌ای ممتاز برای حفظ رنگ‌آمیزی متنوع شناخته می‌شود.

این تابوت در حال حاضر در مجموعه موزه باستان‌شناسی استانبول نگهداری می‌شود.شماره‌های موزه استانبول ۷۲ تا ۷۴.
قدمت این شی به سدهٔ چهارم پیش از میلاد بازمی‌گردد و بر آن نقش‌برجستهٔ عالی در یک سو از نبرد ایسوس میان ایرانیان و سپاه اسکندر و در یک سو صحنه‌ای از همکاری ایرانیان با یونیان در صحنه شکار نقش شده است. رنگ‌های بازمانده بر این تابوت دان و روایت تصویری آن اطلاعات مهمی از چگونگی لباس و ابزار ایرانیان در نبرد را مشخص می‌نماید.

 پیشینه 
بندانگشتی|چپ|یک نقاشی از کشف تابوت‌دان.
این تابوت یکی از گورهای سنگی است که طی اکتشافات باستان‌شناسی به سرپرستی عثمان حمدی‌بیگ و ایروان وسکان از ترکیه در شهر مردگان نزدیک صیدا لبنان در سال ۱۸۸۷ انجام شد. دربارهٔ اینکه تابوت متعلق به چه کسی است تردید وجود دارد. در ابتدا این گمان می‌رفت که مربوط به اسکندر باشد. سپس احتمال دادند که تابوت مربوط به ابدالونیموس فرماندار صیدا باشد که پس از نبرد ایسوس در ۳۳۳ پیش از میلاد توسط اسکندر منصوب شده است.J.D. Beazley and Bernard Ashmole, (Greek Sculpture and Painting 1932, p. 59, fig. 134), Margarete Bieber ("The Portraits of Alexander" Greece & Rome, Second Series, 12.2, Alexander the Great [October 1965], pp. 183-188) and Karl Schefold (Der Alexander-Sarkophag [Frankfort/Berlin] 1968) maintain this opinion; Schefold's is the modern monograph from which more recent opinion departs; its many photographs are by Max Seidel وStudniniczka Achäologische Jahrbook 9 (1894), pp 226ff; F. Winter, 1912 اما محققان متأخر بر این باورند که تابوت برای مازئوس (۳۸۵–۳۲۵ پیش از میلاد) فرماندار ایرانی بابل ساخته شده است. مارگارت میلر معتقد است که تابوت در همان صیدا ساخته شده است.Margaret C. Miller, Athens and Persia in the Fifth Century BC: A Study in Cultural Receptivity, Cambridge University Press, 2004, p.122
بندانگشتی|چپ|سکه‌ای که به نام مازئوس ایرانی ضرب شده و نشان شیر و گاو پارسه بر آن دیده می‌شود.

 شرح نقش‌های تابوت 
بندانگشتی|چپ|یک مدل گچی برای بازسازی نقوش و رنگ‌ها؛ در بزرگنمایی تصویر داریوش شاه را بر تخت در داخل سپر افسر ایرانی می‌بینید.
تابوت که به شکل یک معبد یونانی است از همان مرمری ساخته شده است که معمولاً یونانیان برای ساخت معبد به کار می‌بردند. تصویر اصلی تابوت نبرد ایسوس میان ایرانیان و یونانیان را بازنمایی می‌کند. نبردی که در ترکیه امروز اتفاق افتاد. در این صحنه لباس و ابزار ایرانیان به خوبی نمایش داده شده است. در درون سپر یکی از سپاهیان ایران تصویر کامل شاه ایران بر تخت درست به همان شکل که در تخت جمشید دیده می‌شود کشیده شده است. نیزه‌ها، کمان‌ها و شمشیرها از جنس دیگری بوده است که هم‌اکنون در تابلو دیده نمی‌شود. در کنار این تابوت مدلی گچی از بازسازی رنگ‌های تابوت قرار دارد که دقیقاً نقش‌ها و رنگ‌های آن را نشان می‌دهد. چیزی که عجیب است برهنه بودن سربازان یونانی در صحنه پیکار است در حالی که پوشیده بودن خود اسکندر و هفستیون سوار بر اسب نشان می‌دهد که هدف از این نقش وصف اسطوره‌ای نبوده است. پس باید نتیجه بگیریم که سربازان یونانی واقعاً در کارزار برهنه بوده‌اند. صحنه این نبرد با نگاره نبرد ایسوس که از خانه‌ای در ناپل به دست آمده قابل مقایسه است.
در برابر این صحنه تهاجمی در سوی دیگر تابوت صحنه‌ای نقش شده است که سپاهیان اسکندر را در حال شکار شیر با ایرانیان و ابدالونیموس نشان می‌دهد.
یک انتهای کوچک تابوت نبرد غزه در سال ۳۱۲ پیش از میلاد را نشان می‌دهد و انتهای دیگر صحنه‌ای از شکار پلنگ توسط پارسیان را می‌نمایاند.
از دیگر هنرهای تلفیقی قابل توجه بر این تابوت نگاره‌های فوقانی گرداگرد آن است. در عکس مشاهده می‌شود که نماد گردونه مهر ایرانی با نمادهای یونانی تلفیق شده است.

 نگارخانه 

 پیوند به بیرون 
ویکی‌پدیای انگلیسی: http://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Sarcophagus

 منابع 

رده:امپراتوری عثمانی در ۱۸۷۷ (میلادی)
رده:گورهای سنگی
رده:مجسمه‌سازی هلنیستی
رده:مجموعه موزه باستان‌شناسی استانبول
رده:هخامنشیان
رده:هنر جنگ
رده:گورستان سلطنتی قیاعه