ایرانشان بن ابی‌الخیر

ایرانشان ابن ابی الخیر از شاعران پایان سده پنجم و سرآغاز سده ششم هجری قمری و هم‌ دوره با سلطان ملکشاه سلجوقی بود. گویا ایرانشان بیش از سال ۵۱۱ ه. ق. نزیسته باشد. وی تاریخ زندگی بهمن پسر اسفندیار را در قالب بحر متقارب در حدود سال ۵۰۰ هَ. ق. یا اندکی پس از آن بنظم درآورده‌ است. قدیمی‌ترین اشارات به نام شاعر، در دست‌نوشته‌های مجمل التواریخ و القصص است؛ در مجمل التواریخ و القصص، نسخهٔ کتابخانهٔ فؤاد کورپولو در ترکیه، نام شاعر «انشاه» و در نسخهٔ هایدلبرگ آلمان، نام وی «ایرانشاه» و در دست‌نوشته‌های پاریس و چستربیتی از مجمل التواریخ و القصص، «ایرانشان» ضبط شده‌ است.

پیرامون زادگاه وی اگرچه جلال متینی ویرایشگر کوش‌نامه، در دیباچه آن دربارهٔ زادگاه «ایرانشان» سخنی به میان نیاورده‌ است؛ اما رحیم عفیفی در پیشگفتار بهمن‌نامه، برپایهٔ شواهدی چنین پنداشته‌ است که شاید ایرانشان، برادر «شهمردان بن ابی‌الخیر» نویسندهٔ نزهت‌نامهٔ علایی، و در نتیجه رازی (اهل ری) بوده‌ باشد.

آثار
دو اثر منظوم ایرانشان، بهمن‌نامه و کوش‌نامه است؛ بهمن‌نامه پیش از کوش‌نامه سروده شده‌ است. ایرانشان در کوش‌نامه و به‌گاه تعریف اسطورهٔ و تاریخ فریدون و تقسیم جهان میان سه پسرش( سلم و تور و ایرج ) ، جغرافیای ایران را چنین نمایانده‌ است:

 منابع 

رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۵ (قمری)
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۶ (قمری)
رده:اهالی ایران در سده ۱۱ (میلادی)
رده:شاعران ایرانی سده ۱۱ (میلادی)
رده:اهالی ایران در سده ۱۲ (میلادی)
رده:شاعران دوره سلجوقی
رده:شاعران حماسه‌سرا