خزندگان افغانستان

تاکنون تحقیقاتی دربارهٔ خزندگان بومی افغانستان به‌صورتی ویژه و گسترده انجام نشده است. بااین‌حال، مجموعه‌ای از تحقیقات توسط جانورشناسان و متخصصانی از جمله «سید امیرحسین یار» صورت گرفته است. در این پژوهش‌ها نام و خصوصیات برخی از خزندگان افغانستان به‌صورت فهرست درآورده شده و ۱۰۱ گونه از خزندگان که در افغانستان شناسایی شده‌اند، موجود است.
این فهرست شامل ۲۷ نوع مار و ۲۳ نوع سوسماریان است. از این گونه‌ها، مارهای زهری، مارهای غیر زهری، کفچه مار، کبرا، سمندر، مار زنگی، سیاه مار و مارهای آبی در همه نقاط دیده می‌شوند. این فهرست همچنین لاک‌پشت‌های افغان که دارای ابعاد کوچکی هستند را شامل می‌شود. علاوه بر آن، شامل انواع حشرات و خزندگان که در دشت‌های گرم شمال و جنوب‌غربی افغانستان به‌خصوص هلمند، قندهار، فراه و نیمروز زندگی می‌کنند، می‌شود. از دیگر خزندگانی که در افغانستان زندگی می‌کند می‌توان گکوی افغانی، مارمولک کوچک و دیگر خزندگان را نام برد.

 خزندگان بومی افغانستان 
 گکوی افغانی: Asiocolotes levitoni (Squamata-Sauria - Gekkonidae) Leviton's Gecko
 ارمیاس افغانستانی: Eremias afghanistanica (Squamata Sauria - Lacertidae) Afghan Racerunner
 ارمیاس آریا: Eremias aria (Squamata Sauria - Lacertidae)

 فهرست خزندگان افغانستان 
در مجموع ۱۵۱ گونه خزنده در افغانستان زندگی می‌کند. خزندگان افغانستان عبارتند از مارمولک‌ها، سوسمارها، اژدهار، مارها.

شمارهنام خزندهنام علمی  به زبان انگلیسی  الگوراسته: Testudines خانواده: Testudinidae

در افغانستان یک نوع سنگ‌پشت خورد زیست می‌نمایند.  ۱ سنگ‌پشت Testudo horsfieldii Russian tortoise 100px|چپ شاخه: Sauria. خانواده: Gekkonidae
در افغانستان از خانواده مارمولک ۱۸ گونه زندگی می‌کنند۱ مارمولک عنکبوتی خانگی Alsophylax laevis Persian Spider Gecko  100px|چپ ۲ جکوی عنکبوتی ایرانی  Agamura persica blunt tailed spider gecko  100px|چپ۳ مارمولک انگشت مستقیم  Alsophylax pipiens Straight-fingered Geckos ۴ مارمولک کوچک  Bunopus tuberculatusBunopus  - ۵گکوی افغانی Asiocolotes levitoniLeviton's Gecko  کمیاب است. ۶گکوی انگشت ریشه‌دار اورسمان  Crossobamon eversmanni Eversmann’s Fringe-toed Gecko  -۷ مارمولک زبر دم Cyrtopodion fedtschenkoi  Rough-tailed Gecko  100px|چپ۸ گکوی انگشت دراز نیکولسکی  Cyrtopodion longipesNikolsky’s Long-toad Gecko  -۹ گکوی سنگی تیغه‌دار  Cyrtopodion scabrumKeeled Rock Gecko  -۱۰گکوی انگشت باریک ترکمنی  Cyrtopodion turcmenicum Turkmen Thin-toad Gecko -۱۱  مارمولک گرشک Cyrtopodion voraginosumLeviton & Anderson, 1984)  -۱۲ مطالعه نشده  Cyrtopodion watsoni  -۱۳ گکوی انگشت کج خزری Cyrtopodion caspiumCaspian Bent-toad Gecko  -۱۴ مارمولک پلنگی Eublepharis macularius  leopard gecko  100px|چپ ۱۵مارمولک شکم زرد خانگی  Hemidactylus flaviviridis Yellow-bellied House Gecko 100px|چپ ۱۶ جکوی دم پخ یا (بقه ئی) Teratoscincus bedriagai Persian wonder gecko  100px|چپ۱۷ گکوی دم پخ فلس کوچک  Teratoscincus microlepisSmall-scaled Skink Gecko  - ۱۸گکوی دم پخ معمولی Teratoscincus scincusCommon Skink Gecko  -

 سوسماران 
شمارهنام خزندهنام علمی  به زبان انگلیسی  الگو راسته: Squamata شاخه: Sauri خانواده: Agamidae
از این خانواده با نام اژدهای کوچک نیز یاد می‌کنند اکثر گونه‌های این خانواده در عقب خود ساختمان تاج‌مانند دارند. بعضی از اعضای این خانواده بزرگ می‌باشند. ۱۹ مارمولک تغییرکن Calotes versicolor  Changeable Lizard  100px|چپ ۲۰ مارمولک رنگه  Laudakia agrorensis Agror Agama 100px|چپ ۲۱شلند بدخشانی  Laudakia badakhshana Badakhshana Rock Agama  بعداً ۲۲آگاما قفقازی  Laudakia caucasia  Caucasian agama 100px|چپ۲۳ آگاما خراسانی  Laudakia erythrogastra Asian Rock Agamas 100px|چپ۲۴  آگاما هیمالیائی Laudakia himalayana Himalayan agama  100px|چپ ۲۵آگاما ترکستانی Laudakia lehmanni Turkestan Agama
 - ۲۶ آگامای صخره‌ای فلس کوچک  Laudakia microlepis Small-scaled Agama بعداً ۲۷ آگامای صخره‌ای فلس درشت Laudakia nupta Large-scaled (Rock) Agama  بعداً۲۸  آگاما نورستانی  Laudakia nuristanica  Leviton's Rock Agama ۲۹  آگاما سنگ کشمیری Laudakia tuberculata  Kashmir Rock Agama  100px|چپ۳۰ آگاما کلارکومPhrynocephalus clarkorum no common name -۳۱ آگامای سر وزغی Phrynocephalus euptilopus  Alcock's toad-headed agama  بعداً ۳۲آگاما سر وزغی لیختن ستاین  Phrynocephalus interscapularisLichtenstein's Toadhead Agama  100px|چپ ۳۳آگاما زرد خالدار سر وزغی Phrynocephalus luteoguttatus Yellow-speckled toad-headed agama  100px|چپ ۳۴آگاما سر وزغی دم سیاه Phrynocephalus maculatusBlacktail Toadhead Agama
   بعداً ۳۵آگاما سر وزغی پت  Phrynocephalus mystaceus Secret Toadhead Agama  - ۳۶آگامای سر وزغی راه راه  Phrynocephalus ornatus Ornate Toadhead Agama  -۳۷ آگاما رادهی Phrynocephalus raddei no name  -۳۸ آگاما سر وزغی ابلق Phrynocephalus reticulatus  Reticulated toad-headed agama - ۳۹آگامای سر وزغی خاکستری Phrynocephalus scutellatus Gray Toad Agama  100px|چپ۴۰  آگاما چابک  Trapelus agilis  Steppenagame  100px|چپ۴۱  آگاما زمینی افغانی Trapelus megalonyx  Afghan Ground Agama  ۴۲ آگاما فارسی  Trapelus ruderatus  Persian Agama  -۴۳ سوسمار استیپی Trapelus sanguinolentus Steppe Agama  100px|چپ۴۴ خار دم  Uromastyx asmussi  spiny tailed lizard  100px|چپ ۴۵سوسمار خاردم هندی  Uromastyx hardwickii  Hardwicke's or Indian spiny-tailed lizard  100px|چپ

 خانواده Anguidae 
شمارهنام خزندهنام علمی به زبان انگلیسی  الگو راسته:Squamata. خانواده: Anguidae
این خانواده دارای ۹۴ گونه می‌باشد که یک نوع آن در افغانستان زیست می‌نماید. این حیوانات تخم گذارند. این خانواده مارمولک دارای طول زیاد مانند مار می‌باشند.  ۴۶مارمولک شیشه‌ای (لوس مار) Pseudopus apodus Scheltopusik راسته: Squamata. خانواده: Scincidae ۴۷اسکینک چشم ماری دوخطAblepharus bivittatus  Twin-striped Skink 100px|چپ ۴۸سوسمارAblepharus grayanus  تنها در افغانستان وجود دارد  - ۴۹اسکینک چشم ماری آسیایی  Ablepharus pannonicus   100px|چپ ۵۰ Edward Blyth (1810 - 1873)  Eumeces blythianus  مطالعات وسیع صورت نگرفته  ۵۱ اسکینک اشنایدر  Eumeces schneideri  Berber skink 100px|چپ ۵۲آلپ پنجاب سقنقور Eurylepis taeniolatus  Alpine Punjab Skink  - ۵۳اسکینک راه راه چمنزار  Eutropis dissimilis Striped Grass Skink  - ۵۴اسکینک ماری یا کوتاه  Ophiomorus brevipes  short legged snake skink - ۵۵ اسکینک ماری چیرنو  Ophiomorus chernovi  Chernov's Snake Skink -- ۵۶اسکینک ماسه‌ای سه‌انگشتی Ophiomorus tridactylus  Three-toed Snake Skink به‌شکل مار است. ۵۷  اسکینک علفزار طلائی Trachylepis aurata  Goldstreifenskink, Goldmabuye سوسمارخوردطلائی

 خانواده: لسرتایدها 
 راسته:Squamata. خانواده: Lacertidae در بعضی گونه‌های این خانواده بکرزائی یا تولید مثل بدون لقاح صورت می‌گیرد.  ۵۸سوسمار انگشت ریشه‌دار بلانفورد  Acanthodactylus blanfordii  Blanford's Fringe-fingered Lizard  ۵۹سوسمار فرینج انگشت هندی Acanthodactylus cantoris Indian Fringe-fingered Lizard
  دو انگشت عقبی بزرگ و کج است. ۶۰سوسمار انگشت ریشه‌دار Acanthodactylus micropholis  persian fringe toed lizard  - ۶۱ لاسرتای بیابانی مشبک  Eremias acutirostris  reticulate desert lacerta  - ۶۲لسرتاید افغانستانی  Eremias afghanistanica  Afghan Racerunner  تحقیقات کامل نیست ۶۳  سوسمار آریا  Eremias aria Eremias (Ommateremias) aria — BISCHOFF 1978
  ۵۴  ارمیاس سیستان Eremias fasciata  Sistan Racerunner ۳ انگشت دارد و راه راه است ۶۵ ارمیاس مشبک  Eremias grammica  Reticulate Racerunner  -- ۶۶ ارمیاس راه راه Eremias lineolata  Striped Racerunner  -- ۶۷  ارمیاس خال سیاه  Eremias nigrocellata   - ۶۸  ارمیاس فارس  Eremias persica  Persian Racerunner -- ۶۹ ارمیاس رجالی  Eremias regeli  -  - ۷۰ارمیاس اسکریپتا  Eremias scripta  -  تا کنون پژوهش نشده ۷۱ارمیاس آسیای مرکزی  Eremias velox  Central Asian Racerunner  100px|چپ ۷۲ سوسمار خال خورد  Mesalina guttulataSmall-spotted Lizard  100px|چپ ۷۳ مسالینای دم دراز ایرانی Mesalina watsonana  Persian long-tailed Lizard  ۷۴ سوسمار چشم ماری اردنی  Ophisops jerdonii  Jerdon's Snake-Eye  راسته: Squamata. خانواده: Varanidae . ۷۵  بزمچه بنگالی Varanus bengalensis The Bengal monitor  100px|چپ ۷۶  بزمجه بیابانی Varanus griseus  desert monitor 100px|چپ

 راسته: Squamata زیرراسته: Serpentes یا مارها 
شمارهنام خزندهنام علمی به زبان انگلیسی  الگو راسته: Squamata. زیرراسته: Serpentes خانواده: Leptotyphlopidae  ۷۷مار نخی سندی Myriopholis blanfordi  Sindh Thread Snake 100px|چپ راسته: Squamata. خانواده: Typhlopidae . ۷۸ مار کرمی شکل Typhlops vermicularis  European blind snake 100px|چپ راسته: Squamata. خانواده: Boidae  ۷۹کور مار خالدار  Eryx elegans  Central Asian sand boa 100px|چپ ۸۰بوای ریگی  Eryx johnii Indian sand boa 100px|چپ ۸۱بوای شنی خورد Eryx miliaris  Dwarf sand boa  100px|چپ ۸۲ مار تاتاری Tartar sand boa Eryx tataricus 100px|چپ راسته: Squamata. خانواده: Colubridae  ۸۳مار آلو سر Boiga trigonata  common cat snake 100px|چپ ۸۴ گوند مار  Elaphe dione  Steppes Ratsnakes ۸۵مار پلنگی  Hemorrhois ravergieri spotted whip snake  100px|چپ ۸۶ مار گرگی  Lycodon striatus  northern wolf snake  100px|چپ ۸۷مار سر درفشی شنی  Lytorhynchus maynardi  Awl-headed Sand Snake  در هلمند افغانستان ۸۸ مار درفشی  Lytorhynchus ridgewayi  ندارد  - ۸۹مار آبی چلیپر Natrix tessellata  Dice snake 100px|چپ ۹۰ لوس مار Oligodon taeniolatus Variegated Kukri Snake  - ۹۱  مار خالدار صحراریسر  Platyceps karelini  Spotted Desert Racer  - ۹۲ مار زیبا غیرسمی  Platyceps rhodorachis Braid Snake, Jan’s Cliff Racer  - ۹۳ -  Platyceps ventromaculatus  Hardwicke's Rat Snake  - ۹۴ مار خطی باریک  Psammophis leithii  Pakistani Ribbon snake  - ۹۵تیر مار  Psammophis lineolatus Steppe Ribbon Racer  - ۹۶ تیر مار شوکری  Psammophis schokari  Schokari Sand Racer  100px|چپ ۹۷مار کوچک فارسی Pseudocyclophis persicus Persian dwarf Snake - ۹۸مار موش‌خور خاوری  Ptyas mucosa  Dhaman or Oriental Ratsnake 100px|چپ ۹۹شتر مار کلیفورد  Spalerosophis diadema  Clifford's diadem Snake  - ۱۰۰ افعی پلنگی  Telescopus rhinopoma  Cat Snake  - ۱۰۱  مار آبی آسیائی  Xenochrophis piscator  Asiatic Water Snake  100px|چپ راسته: Squamata. خانواده: Elapidae  ۱۰۲ کریت مار هندی Bungarus caeruleus  Common Krait 100px|چپ ۱۰۳ کبراNaja naja Indian Cobra 100px|چپ ۱۰۴کفچه مار  Naja oxiana Caspian cobra  100px|چپ راسته: Squamata. خانواده: Viperidae  ۱۰۵مار جعفری Echis carinatus  saw-scaled viper 100px|چپ ۱۰۶کک مار Eristicophis macmahoni  McMahon-Viper 100px|چپ ۱۰۷ افعی سایبریائیGloydius halys  Halys pit viper  100px|چپ ۱۰۸ افعی آسیای مرکزی  Gloydius intermedius Central Asian pit viper  - ۱۰۹  گرزه مار  Macrovipera lebetina  Levantine Viper  100px|چپ ۱۱۰مار شاخدار  Pseudocerastes persicus Persian horned Viper  -

 پیوند به بیرون 
 رده خزندگان افغانستان ویکی‌پدیای انگلیسی
 دانشنامه زندگی

 پانویس 

 منابع 
 حیات وحش در افغانستان نوشته ویکی پیدیای انگلیسی
 حیات وحش در افغانستان نوشته جان ام. ریگن در وبگاه Northwest Wildlife Online
 جغرافیای طبیعی افغانستان نوشته سفارت کبرا ایران در افغانستان معلومات در مورد جهیل‌ها 
 فهرست خزندگان ایران در وبگاه پرژن پیت یا انجمن‌های تخصصی حیوانات خانگی 
 نوشتار درمورد حیات وحش جهان در وبگاه The Reptile Database 

رده:جانوران افغانستان
رده:منابع طبیعی افغانستان