شهرزور

دشت شهرزور  یک شهر واقع در شمال سلیمانه و شرق هورامان، در کردستان عراق است. بیشتر شهرت این شهر به دلیل وجود جلگه‌هایی است، که در اطراف آن وجود دارد. در واقع شهر زور دشتی حاصل خیز است که رودخانه تندجار از آن می‌گذرد و به رودخانه دیاله و دجله می‌ریزد.

در شمال آن نیز سد دربندیخان وجود دارد که سبب شده این دشت دارای پوشش گیاهی مناسبی باشد.

از جمله مهم‌ترین استان و شهرهای این دشت می‌توان استان حلبچه، سید صادق، عُربت، خرمال و سیروان را نام برد.

این شهر محل تولد چندی از مشاهیر کرد بوده. برای مثال ابوجعفر شهرزوری و ابواحمد شهرزوری.

 نام 
کلمه شهرزور متشکل از دو کلمه قدیم کردی: شه (شاه) و رزور (جنگل) است که این دو کلمه درکنار یکدیگر به معنی: (جنگل شاهانه) است.E.J.W. Gibb memorial series, 1937, E. J. Brill, University of Californiaهرتسفلد بر اساس این واقعیت که نام این شهر در منابع باستانی با (س) نوشته می‌شود نه (ش).نام دشت سفید را برای آن پیشنهاد داده‌است.Ernst Herzfeld, Gerold Walser, 1968, The Persian Empire: Studies in geography and ethnography of the ancient Near East, p. 18, ff. Steiner, University of Michigan, 392 pagesکه خود با افسانه‌های اوستایی در ارتباط است. دشت شهرزور دارای وضعیت مهمی تا به امروز است. پیروان دین یارسان معتقدند خدا برای آخرین داوری در آنجا فرود می‌آید.Islamic Desk Reference, by Emeri van Donzel, page: 408,  یاقوت حموی، جغرافیدان قرن ۱۲میلادی بر اساس ریشه‌شناسی عامیانه، منشأ نام را از پسر ضحاک، که آن را مؤسس دشت شهرزور می‌داند تفسیر کرده‌است.Kitab Mu'jam Al Buldan by Yaqoot Hamawi, Book 3, p: 425–427

 کشاورزی 
یکی از محصولات کشاورزی این شهر انار می‌باشد. سالانه حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار تن انار در دشت شهرزور برداشت می‌شود که خود باعث ایجاد شدن فرصت‌های کاری برای کشاورزان شده. این انارها بیشتر به کشورهای اروپایی صادر می‌شود و همچنین برای فستیوال انار و پاییز حلبچه آماده می‌شود.

گندم و جو از دیگر محصولات زراعی در دشت شهرزور می‌باشند. در سال‌های اخیر به دلیل کم‌بارانی و خشکسالی میزان بهره‌وری زمین‌ها کاهش یافته بود اما با زیاد شدن میزان بارندگی، میزان بازده آنها نیز افزایش یافت. به طوری که اگر قسمتی در خشکسالی حدود ۱۰ تن گندم یا جو داشت، بعد از خشکسالی حدود ۱۵ تا ۲۰ تن بهره دارد.

 تاریخ 
تحقیقات گسترده باستان‌شناسی به ویژه از سال ۲۰۰۹ در منطقه‌هایی مانند: تپه باستانی به‌کر آوا، بگم، قه‌لا رش و بیستان سور (که خود جزو آثار باستانی یونسکو می‌باشد) نشان می‌دهد که دشت شهرزور در ماقبل تاریخ نیز در آن سکونت وجود داشته.Kopanias, Kostas, John MacGinnis, and Jason Ur (eds.). 2015 "Archaeological Projects in the Kurdistan Region in Iraq." The Directorate of Antiquities of Kurdistan

بیلبریک بیان می‌کند که شهرزور در دوران آشوری بخشی از زآموا بود و در زمان حکومت آشور ناصیر پال دوم، لولوبیان در آن سکونت داشتند. اعراب شهرزور را با افسانه‌های کتاب مقدس مرتبط با شاول و داوود می‌دانند که خود نشان می‌دهد در این سرزمین یهودی زندگی می‌کرده‌است.
در اسناد دورهٔ ساسانی نام شهرزور ذکر شده‌است. در قرن چهارم میلادی تعدادی از مردم شهرزور که به دین مسیح درآمده بودند، توسط شاه ساسانی کشته شدند.

شهرزور و پادشاه آن یزدان کرد در کارنامه اردشیر بابکان، اردشیر اول ذکر شده. همچنین در کتیبه نرسه در کنار گرمیان، یکی از پنج ساتراپ مادها در دوران ایران باستان بود.The کارنامه اردشیر بابکان، Book of the Deeds of Ardashir son of Babag, Chapter VI

هراکلیوس (Heraclius) امپراتوری روم در دومین ماه از سال ۶۲۸ میلادی در شهر زور سکونت داشته‌است. در سال ۶۴۲ میلادی، جنگ ساسانیان و سپاه اسلام به دشت شهرزور می‌رسد.

حکومت شهرزور، در سده یازدهم تا شانزدهم تحت تسلط میرنشین اردلان بودهKurdistan: Divided Nation of the Middle East - Page 10, by S. S. Gavan. Lawrence & Wishart, 1958 و مکان‌های تاریخی این حکومت در (یاسین تپه) به جای مانده‌است. همچنین اولین پایتخت آنها نیز بود.Encyclopædia Britannica: A New Survey of Universal Knowledge, pg. 521, by Walter Yust, 1951; and The Pageant of Persia: A Record of Travel by Motor in Persia, by James Rives Childs, p. 253, The Bobbs-Merrill Company, 1936. پس از آن به دست حکومت بابان افتاد.در قرون وسطی و جنگ‌های صلیبی، این سرزمین به سرزمین سلسله‌های حسنویان، بنی عیاران و ایوبیان پیوست شد که خود منشأ کردی داشتند. همچنین در دوران ایوبیان این منطقه به همراه شهر هه ولیر به مظفرالدین گوکبوری، فرمانده ارتش ایوبیان واگذاری شد.* Ibn Khallikan (1843) Kitab wafayat ala'yan - Ibn Khallikan's Biographical Dictionary, transl. by Guillaume, Baron Mac-Guckin de Slane, Volume 2, Paris., p. 537یاقوت حموی منطقه شهرزور را بین همدان و هه ولیر (اربیل) شامل شهرها، روستاها و قصبه‌ها توصیف می‌کند. او ساکنان منطقه را کاملاً کرد معرفی می‌کند که از خود در برابر سلطان عثمانی دفاع می‌کردند.Kitab Mu'jam Al Buldan, by Yaqoot Hamawi, vol. 3, pp. 425−427

 منابع 

 سه‌رچاوه: ڕۆڵی هۆکاره سیاسییه‌کان له‌دابه‌شبوونی پارێزگای سلێمانی، جاسم محه‌مه‌د محه‌مه‌د عه‌لی، سلێمانی، ۲۰۰۸

رده:جغرافیای کردستان عراق
رده:دشت‌های عراق
رده:کردستان عراق
رده:مقاله‌های خرد
رده:همه مقاله‌های خرد
رده:منطقه‌های آسیا