سیرت

سیرت یا سِعْرِددانشنامه آزاد فارسی: سِعْرِد،
(در لفظ ترکی: سیرت) شهری قدیمی در دیار ربیعه، در جنوب شرقی ترکیهٔ کنونی. برخی بنای این شهر را به یزدگرد ساسانی اول نسبت داده‌اند. شهر سعرد کوهستانی است و آثار و بقایای دوره‌های اورارتویی، آشوری، بابلی، ایران باستان، رومی، بیزانسی، سلجوقی و عثمانی در آن جا یافت شده است. مسلمانان به فرماندهی خالد بن ولید بر این محل مسلط شدند. مدتی مجدداً زیر سیطرهٔ روم شرقی درآمد و پس از جنگ ملازگرد به دست سلجوقیان افتاد و بعد از آن‌ها ترکان عثمانی شهر را به تصرّف خود درآوردند. منارهٔ مسجدی از عهد سلجوقی، مقبرهٔ ابراهیم حقّی، مؤلف معرفت نامه، و بقعهٔ عبدالرحمان بن عوف در آن جا واقع است. در اواخر قرن ۱۹ ارامنهٔ منطقه شوریدند، اما حکومت عثمانی آنان را سرکوب کرد. کاتب چلبی در سیاحت نامهٔ خود این شهر و نواحی اطراف آن را توصیف کرده است.News, IRNA. “۱۲ عضو پ.ک. ک در داخل ترکیه و شمال عراق کشته شدند. ” ایرنا. خبرگزاری جمهوری اسلامی |صفحه اصلی | IRNA News Agency, September 22, 2019. https://www.irna.ir/news/83486224/۱۲-عضو-پ-ک-ک-در-داخل-ترکیه-و-شمال-عراق-کشته-شدند#:~:text=به%20گزارش%20خبرگزاری%20آناتولی%20ترکیه،,حزب%20کارگران%20کردستان%20کشته%20شدند. (; ; ; ;Thomas A. Carlson et al., “Siirt — ܣܥܪܬ ” in The Syriac Gazetteer last modified December 9, 2016, http://syriaca.org/place/188. ) شهری است در کشور ترکیه که در استان سعرد واقع شده است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۱۲۲٬۴۶۳ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۱۲۷٬۳۲۷ نفر می‌باشد.

 نام 
نام سِعْرِدالهه باغبان. “نقشه ترکیه. ” Findatour.co. فاینداتور، December 11, 2021. https://www.findatour.co/blog/travel-tips-guide/نقشه-ترکیه. برای این منطقه در منابع قدیمی‌تر و جدیدتر فارسی و عربی ثبت شده است. لغت‌نامه دهخدا ذیل مدخل «اسعرد» تصریح می‌کند که «اسعرد (اِخ) سعرد. نام شهری است» و برای اطلاعات بیش‌تر به منابعی چون منتهی‌الارب و قاموس الاعلام ترکی ارجاع می‌دهد. این بیان نشان می‌دهد که در فرهنگ‌ها و جغرافی‌نامه‌های کهن، این شهر و منطقه را با املای سعرد می‌شناخته‌اند.دانشنامه جهان اسلام بنیاد دائرة المعارف اسلامی. “دانشنامه جهان اسلام، ” 2025. https://rch.ac.ir/news/Details/98#:~:text=برخی%20از%20مقالات%20مجلد%20بیست، ع)، در واقع، تلفظ عثمانی/عربی این شهر «سِغِرد» بوده که به صورت سعرد (یا گاهی «سعرت») در متون تاریخی آمده است. به عنوان نمونه، در منابع تاریخی اسلامی از فتح این منطقه در صدر اسلام توسط خالد بن ولید یاد شده و نام آنجا را سعرد نوشته‌اند. نیز کاتب چلبی جهانگرد عثمانی در سیاحت‌نامه خود از شهر و نواحی سعرد با همین نام یاد و آن را توصیف کرده است. در شرح تاریخچه ولایت بطمان آمده است که در دوره عثمانی «این نواحی جزو سنجق سعرد، یکی از ۲۴ سنجق ایالت دیاربکر، بود و در اوایل دوره جمهوریت… روستای الوه… جزو قضای المدین، در ولایت جدید سعرد، شد».متین تونْجَل (د.ا.د. ترک. “دانشنامه جهان اسلام. ” دانشنامه جهان اسلام بنیاد دائرة المعارف اسلامی، March 21, 2016. https://rch.ac.ir/article/Details/6833#:~:text=جزو%20سنجق‌%20سعرد،%20یکی‌%20از، در%20نتیجه‌%20الوه‌%20به‌%20بشیری.

این شواهد تاریخی تأیید می‌کنند که کاربرد نام سعرد برای این شهر/استان در سنت نگارش فارسی ریشه‌دار و مستند است.

در گفتمان رسمی امروز ایران نیز این استان را «سعرد» می‌نامند. برای مثال، خبرگزاری رسمی ایرنا در گزارشی از درگیری‌های جنوب‌شرق ترکیه، از این نام استفاده کرده است.News, IRNA. “۱۲ عضو پ.ک. ک در داخل ترکیه و شمال عراق کشته شدند. ” ایرنا. خبرگزاری جمهوری اسلامی |صفحه اصلی | IRNA News Agency, September 22, 2019. https://www.irna.ir/news/83486224/۱۲-عضو-پ-ک-ک-در-داخل-ترکیه-و-شمال-عراق-کشته-شدند#:~:text=به%20گزارش%20خبرگزاری%20آناتولی%20ترکیه،,حزب%20کارگران%20کردستان%20کشته%20شدند. همچنین در دیگر متون خبری و دیپلماتیک فارسی (ترجمه اخبار آناتولی، گزارش‌های سفارتخانه‌ها و غیره) معمولاً نام این استان را به صورت سعرد ذکر می‌کنند.

 مردم 
بیشتر مردم این شهر کرد کرمانج (از جمله اقلیت کوچکی از ایزدیان) هستند. همچنین اقلیتی از اعراب محلمی نیز بخشی از جمعیت شهر را تشکیل می‌دهند.

 جستارهای وابسته 
 فهرست شهرهای ترکیه

 منابع 

رده:جوامع آشوری در ترکیه
رده:سعرد
رده:شهرستان‌های استان سعرد
رده:شهرهای ترکیه
رده:مناطق مسکونی در استان سعرد
رده:مناطق مسکونی کردنشین در ترکیه