نیلوفر آبی

{{جعبه آرایه زیستی
|name = نیلوفر آبی 
|image = Peach_Glow_water-lily_at_Brooklyn_Botanic_Garden.jpg
|image_caption =
|regnum = گیاه
|unranked_divisio = گیاهان گلدار
|ordo = نیلوفرآبی‌سانان
|تیره = نیلوفرآبیان
|سرده = Nymphaea
|genus_authority = L.
|subdivision_ranks = Species
|subdivision = نزدیک به ۵۰ گونه شامل:
نیلوفر آبی سفید - European White Water-lily
Nymphaea amazonum
Nymphaea ampla
Nymphaea blanda
Nymphaea caerulea - Egyptian Blue Water-lily
Nymphaea calliantha
نیلوفر آبی کاندیدا
نیلوفر آبی شنلی - Cape Blue Water-lily
Nymphaea citrina
نیلوفر آبی آفریقای شرقی
Nymphaea elegans
Nymphaea fennica
Nymphaea flavovirens
Nymphaea gardneriana
نیلوفر آبی گیگانتی - Australian Water-lily
Nymphaea heudelotii
Nymphaea jamesoniana
نیلوفر آبی کوتوله - Dwarf Water-lily
نیلوفر آبی ببری - Egyptian White Water-lily
نیلوفر آبی رومانینیلوفر آبی استرالیای شمالی - Native to Australia's Top Endنیلوفر آبی موزی - Yellow Water-lilyنیلوفر آبی آفریقای غربی - Native to tropical West Africaنیلوفر آبی قرمز و آبی - Red and blue water lily (گل ملی of سری‌لانکا)نیلوفر آبی بیدستر - Fragrant Water-lilyنیلوفر آبی کرکین - Hairy water lily (گل ملی of بنگلادش)Nymphaea rubra - India Red Water-lilyNymphaea rudgeanaNymphaea stuhlmanniiNymphaea sulfureaNymphaea tetragona - Pygmy Water-lilyنیلوفر آبی ذره‌بینینیلوفر آبی ویولاسه|}}

نیلوفر آبی (به پارسی میانه: نیلوپر) یا نیلوفر آبی مصری  ، نام یک سرده از تیرهٔ نیلوفرآبیان است. نام دیگر این گل سوسن آبی  است اما برخلاف نامش به تیره سوسن تعلق ندارد.

 نام 
نام این گل در زبان پارسی پهلوی نیلوپر به معنای گلی با پرهای نیلی رنگ بوده‌است. با آمدن اعراب به ایران و تأثیر زبان عربی به پارسی، این نام معرب شده و به شکل کنونی نیلوفر درآمده است.

 تقدس مذهبی 
نیلوفرآبی در آئین هندو، نشان «زندگی و زایندگی» و طبق باورِ آئین بودایی، نشان «پاکی و تقدس» است.

 در اسطوره‌ها 
گروهی بر این باورند که دست‌ها و پاهای خدا مانند نیلوفر آبی است و چشمان او همانند گلبرگ‌های آن است و نگاه و نوازش خداوند به نرمی غنچه‌های نیلوفر آبی است.

 ایران باستان 
در ایران نیلوفر، نماد آناهیتا، الهه آب بوده‌است. در برخی روایت‌های اسطوره‌ای، میترا در میان گل نیلوفر زاده می‌شود. نیلوفر آبی به عنوان نماد تاب آوری ایران، نشانی از استقامت و پایداری در برابر چالش‌ها است. در ایران باستان، نیلوفر نماد خورشید، کمال، زیبایی، باروری و روشنگری بوده‌است. این گل، که ریشه در خاک و ساقه در آب دارد و رو به خورشید می‌روید، نمادی از نجابت، رشد معنوی و چرخهٔ تولد و رشد انسان است. ایرانیان باستان نیلوفر را مظهر تجدید حیات شمسی و همبسته با چهار آخشیج خاک، آب، آتش و باد می‌دانستند.

 یونان باستان 
در اساطیر یونان، آفرودیت و در اسطوره‌های هند، ایزدبانو لاکشمی با این گل پیوند دارند.

 مصر باستان 
در مصر باستان، از نیلوفر آبی مقدس برای آذین کردن بسیاری از نقش‌ونگارهای باقی‌مانده بر پاپیروس‌ها و زیورآلات استفاده می‌شده و حتی بر تاج‌گل‌های مقبرهٔ توت‌عنخ‌آمون هم دیده می‌شود. این گل در آن دوران همچنین نماد باروری بوده‌است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که مادهٔ شیمیایی آپومرفین که برای درمان ناتوانی جنسی مردان به کار می‌رود در این گل وجود دارد و مصریان باستان از ویژگی این گیاه آگاه بوده‌اند.

 هندوها 
برای هندوها نیلوفر آبی، نماد زندگی و زایندگی است. افسانه‌های هندو می‌کنند که نیلوفر آبی در حالی که برهما در میان آن نشسته بوده از ناف خدای ویشنو پدید آمده‌است. بر پایه آموزه‌های هندوئیسم در درون هر انسانی روح مقدس نیلوفر آبی جاری است.

 بوداییان 
بر پایه باورِ بودایی‌ها، نیلوفر آبی نشان پاکی و تقدس است.

 در نقش‌ها و نمادهای کهن 
بندانگشتی|نیلوفر آبی
نیلوفر آبی مصری گل ملی کشور مصر است. همچنین این گل یکی از نمادهای ملی ایران نیز به‌شمار می‌آید و در سنگ نگاره‌های پارسه (تخت جمشید) نیز دیده می‌شود. یک گونه از این گل که نیلوفر آبی مقدس نامیده می‌شود نماد شهر کرمانشاه و رنگ آن گل نیز رنگ نمادین این شهر است.خبرگزاری کُردپرس: کرمانشاه با «نیلوفر ایرانی» به جهانیان معرفی می‌شود، نوشته‌شده در ۳۱ شهریور ۱۳۹۶؛  بازدید در ۱۱ تیر ۱۳۹۷. این گل در سرآب نیلوفر در نزدیکی شهر کرمانشاه می‌روید و به عنوان نمادی از آیین مهر در نقوش طاق بستان نیز مورد استفاده قرار گرفته‌است.پایگاه اطلاع‌رسانی میراث آریا: کرمانشاه با نماد نیلوفر ایرانی «شهر گردشگری» می‌شود، نوشته‌شده در ۳۱ شهریور ۱۳۹۶؛  بازدید در ۱۱ تیر ۱۳۹۷.خبرگزاری کُردپرس: عملکرد شهرداری کرمانشاه در حوزه جذب سرمایه‌گذاری تشریح شد، نوشته‌شده در ۹ تیر ۱۳۹۷؛  بازدید در ۱۱ تیر ۱۳۹۷. نیلوفر آبی از گونه‌های گیاهی مهم تالاب انزلی است.

 کاشت و نگهداری نیلوفر آبی 
کاشت نیلوفر آبی تنها به یک برکه با نور مستقیم خورشید نیاز دارد. برای کاشت، بذر یا ریزوم‌های نیلوفر آبی را در گلدان‌های مخصوص کاشته و در عمق مناسب آب قرار می‌دهند. نیلوفر آبی به آب تمیز و خاک غنی نیاز دارد، و هر سال با فصل گرم شکوفا می‌شود.

برای نگهداری از گل نیلوفر آبی، ضروری است که شرایط مناسب آب و خاک فراهم شود. مراقبت‌های منظم، از جمله حذف علف‌های هرز و تغذیه مناسب، می‌تواند به بهبود رشد این گیاه کمک کند. همچنین، در صورت نیاز به تعویض آب و بررسی کیفیت آن، می‌توان از گیاهان دیگری که در کنار نیلوفر آبی رشد می‌کنند، بهره‌برداری کرد.

 نگارخانه 

 پانویس 

 منابع 
 Perry D. Slocum: Waterlilies and Lotuses''. Timber Press 2005,  ("Nymphaea+colorata"&lr=&sig=jbavgQBqVNQuB3sXqTneC9Htz64#PPA79,M1 restricted online version at Google Books)

 پیوند به بیرون 

 Kit Notts, "The first hybrid waterlilies"
 Species of Nymphaea subgenus Hydrocallis (species as recognized by GRIN)

رده:سرده نیلوفر آبی
رده:گل‌ها
رده:گیاهان آب شیرین
رده:گیاهان آبزی
رده:گیاهان دارویی