شیخ حسینه

شیخ حَسینه واجد (؛ ) سیاستمدار بنگلادشی است که از ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ و دوباره از ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۴ به‌عنوان نخست‌وزیر بنگلادش فعالیت کرد. او بزرگ‌ترین فرزند شیخ مُجیب‌الرَحمن، بنیان‌گذار و نخستین رئیس‌جمهور بنگلادش است. او در مجموع بیش از ۲۰ سال قدرت را در این کشور در دست داشت و طولانی‌ترین دورهٔ نخست‌وزیری بنگلادش به نام اوست. دوران نخست‌وزیری او پس از یک سری اعتراضات خشونت‌آمیز در سال ۲۰۲۴ با فرار او به هند پایان رسید.

در فوریه ۲۰۲۵، یک گزارش دفتر کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد نشان داد که او شخصاً سرکوب را هدایت و هماهنگ کرده و این ممکن است جنایت علیه بشریت باشد. در نوامبر ۲۰۲۵، او توسط دادگاه بین‌المللی جنایات بنگلادش به جرم جنایت علیه بشریت محکوم و به اعدام غیابی محکوم شد.

حسینه در سال ۲۰۱۸ در میان ۱۰۰ فرد تأثیرگذار جهان در مجلهٔ تایم قرار گرفت و در سال‌های ۲۰۱۵، ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ توسط فوربز به عنوان یکی از ۱۰۰ زن قدرتمند جهان معرفی شد.

 زندگی سیاسی 
پدر حسینه به‌همراه بیشتر اعضای خانواده در یک کودتای نظامی در ۱۵ اوت ۱۹۷۵ به قتل رسید. حسینه و خواهر کوچکتر او که در زمان کودتا خارج از کشور بودند و زنده ماندند. او شش سال در هند در تبعید زندگی کرد و سرانجام در سال ۱۹۸۱ به بنگلادش بازگشت. او با حمایت جنبش دموکراسی‌خواهی بنگلادش در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ به نماد ملی در آن دوران تبدیل شد. در دوران حکومت نظامی خودکامه حسین محمد ارشاد، او برای برپایی اعتراض‌های خیابانی و رسیدن به دموکراسی با دیگر احزاب بنگلادش متحد شد. در پایان رژیم خودکامه حسین محمد ارشاد، حسینه رهبر وقت عوامی لیگ بنگلادش بود و در انتخابات ۱۹۹۱ از خالده ضیا (که با او علیه ارشاد متحد شده بود) شکست خورد. حسینه به‌عنوان رهبر اپوزیسیون، حزب ملی‌گرای بنگلادشِ خالده ضیا را به تقلب انتخاباتی متهم و پارلمان را تحریم کرد که در پی آن تظاهرات خشونت‌آمیز و آشفتگی سیاسی رخ داد. با استعفای ضیا دولت موقت تشکیل شد و پس از آن حسینه در انتخابات ژوئن ۱۹۹۶ به نخست‌وزیری رسید. امضای توافق‌نامه آب با هند و توافق صلح با رهبران شورشی قبایل در جنوب شرق کشور از دستاوردهای او در این دوران بودند. در همان زمان دولت او به فساد در امضای قراردادهای تجاری متهم شد. همچنین منتقدان می‌گفتند که بنگلادش بیش از حد به هند وابسته شده است. در حالی که کشور دستخوش رشد اقتصادی و کاهش فقر شد، در دور نخست تصدی او که در ژوئیه ۲۰۰۱ به پایان رسید، بنگلادش در آشفتگی سیاسی باقی ماند و پس از آن ضیا جانشین حسینه شد. این اولین دوره کامل پنج ساله نخست‌وزیری در بنگلادش بود. در جریان یکی از سوءقصدها در سال ۲۰۰۴ شنوایی او آسیب دید.

در طول بحران سیاسی ۲۰۰۶–۲۰۰۸ بنگلادش، حسینه به اتهام اخاذی بازداشت شد. پس از آزادی از زندان، او در انتخابات سال ۲۰۰۸ پیروز شد. در سال ۲۰۱۴ حسینه در انتخاباتی که توسط حزب ملی‌گرای بنگلادش تحریم شد و ناظران بین‌المللی آن را مورد نقد قرار دادند، برای سومین دوره انتخاب شد. در سال ۲۰۱۷ پس از آنکه نزدیک به یک میلیون نفر از مردم روهینگیا از نسل‌کشی در میانمار گریختند و وارد کشور شدند، حسینه به خاطر پناه دادن و کمک به آن‌ها مورد ستایش قرار گرفت. او پس از انتخابات ۲۰۱۸ و ۲۰۲۴ که به خاطر خشونت خدشه‌دار شد و بابت تقلب به‌طور گسترده مورد انتقاد قرار گرفت، چهارمین و پنجمین دوره نخست‌وزیری را به دست آورد. حسینه در سال ۲۰۲۴ پس از هفته‌ها اعتراض‌های دانشجویی که به شورش‌هایی مرگبار در سراسر کشور انجامید، استعفا داد و کشور را ترک کرد.

 عملکرد 
بنگلادش از سال ۲۰۰۹ تحت رهبری حسینه به موفقیت اقتصادی قابل‌توجهی دست یافت و بیش از ۲۵ میلیون نفر در ۲۰ سال گذشته در آن کشور از فقر نجات یافتند که بیشتر آن رشد صنعت پوشاک بود. اما با همه‌گیری کرونا هزینه زندگی در بنگلادش افزایش چشمگیری یافت و ذخایر ارزی کشور به شدت کاهش پیدا کرد. تاجاییکه بدهی خارجی آن از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ دو برابر شد. بسیاری سوءمدیریت و فساد دولت حسینه را دلیل این وضعیت می‌دانند.

عموماً تصور می‌شود که بنگلادش در دوران نخست‌وزیری حسینه، عقب‌نشینی دموکراتیک را تجربه کرده است. سربه‌نیست کردن‌های گسترده و قتل‌های فراقضایی تحت حکومت او از سوی دیده‌بان حقوق بشر مستند شده‌اند. بسیاری از سیاستمداران و روزنامه‌نگاران به‌خاطر به چالش کشیدن دیدگاه‌های او به‌طور سیستماتیک و قضایی مجازات شدند. در سال ۲۰۲۱ گزارشگران بدون مرز سیاست رسانه‌ای حسینه برای محدود کردن آزادی مطبوعات در بنگلادش از سال ۲۰۱۴ را منفی ارزیابی کرد.

حسینه در درون کشور به دلیل نزدیکی بیش از حد به هند که اغلب به بهای از دست دادنِ حق حاکمیت بنگلادش است، مورد انتقاد قرار گرفت. او را مظهر مداخله هند در سیاست بنگلادش می‌دانند که منتقدان آن را منبع اصلی قدرت حسینه توصیف کردند. نام حسینه در سال ۲۰۱۸ در میان فهرست ۱۰۰ فرد تأثیرگذار تایم در جهان بود و در سال‌های ۲۰۱۵، ۲۰۱۸، و ۲۰۲۲ از سوی فوربز به‌عنوان یکی از ۱۰۰ زن قدرتمند جهان  انتخاب شد. طولانی‌ترین دوره ریاست دولت به عنوان یک زن در تاریخ مدرن، به نام حسینه است.

 دوره پنجم نخست‌وزیری استعفا و فرار به هند 
حسینه و حزب او در یک انتخابات که توسط اصلی‌ترین حزب مخالف تحریم شده بود با مشارکت ۴۱٫۸ درصدی توانست ۲۲۴ از ۳۰۰ صندلی پارلمان را کسب کند و برای چهارمین دوره پی‌درپی نخست‌وزیر بنگلادش شود. در اوایل ژوئیه ۲۰۲۴ اعتراضات به سیستم سهمیه‌بندی برای نوادگان جنگندگان جنگ استقلال بنگلادش شروع شد. در ۵ اوت ۲۰۲۴ یک روز پس از کشته‌شدن ده‌ها [صدها نفر] نفر در اعتراضات داکا، شیخ حسینه، پیش از رسیدن هزاران معترض به کاخ نخست‌وزیری، استعفا و به همراه خواهرش به هند فرار کرد. شیخ حسینه، نخست‌وزیر سابق بنگلادش معتقد است که ایالات متحده در استعفای وی دست داشته و دلیل آن خودداری وی از انتقال جزیره سنت مارتین به آمریکا برای ساخت پایگاه نظامی آمریکایی در آن بوده است.نخست‌وزیر سابق بنگلادش: اگر به خواسته آمریکا تن می‌دادم الان در قدرت بودم پایگاه خبری شفقنا، ۲۱ مرداد ۱۴۰۳.

 أولین دوره نخست وزیری (۱٩٩۶–۲۰۰۱) 

بندانگشتی|حسینه در کنار بیل کلینتون، رئیس جمهور ,آمریکا,در دفتر نخست وزیر در داکا، ۲۰۰۰
حزب عوامی لیگ (AL) به همراه دیگر احزاب مخالف،خواستار برگزاری انتخابات عمومی بعدی تحت نظر یک دولت موقت بی‌طرف شد,و آن شرط برای دولت‌های موقت جهت مدیریت انتخابات,در قانون اساسی گنجانده شود. حزب حاکم BNP,، از اقدام در مورد این خواسته‌ها خودداری کرد.

احزاب مخالف، کارزار انتخاباتی بی‌سابقه‌ای را آغاز کردند,فراخوان اعتصابات برای هفته‌های متوالی. دولت آنها را به نابودی اقتصاد متهم کرد در حالی که مخالفان در مقابل، حزب ملی گرای B توانست این مشکل را حل کند.با تن دادن به خواسته‌های آنها. در اواخر سال ۱۹۹۵,اعضای پارلمان حزب اتحاد دموکراتیک و سایر احزاب استعفا دادند,به طور دسته جمعی. پارلمان دوره پنج ساله خود را به پایان رساند و فوریه ۱۹۹۶,انتخابات عمومی برگزار شد. انتخابات تحریم شد,توسط همه احزاب اصلی به جز حزب حاکم BNP که همه آرا را به دست آورد,در نتیجه، کرسی‌های پارلمان,حسینه این انتخابات را یک نمایش مضحک توصیف کرد.
بندانگشتی|حسینه به همراه رومانو پرودی، رئیس کمیسیون اروپا، در بروکسل، ۲۰۰۱
كان البارلمان جديدًا تمامًا تقريبًا,از اعضای حزب ملی‌گرای بریتانیا (BNP)، قانون اساسی را اصلاح کردند تا مقررات مربوط به دولت موقت (CTG).انتخابات عمومی ژوئن ۱۹۹۶ تحت نظر یک سرپرست بی‌طرف برگزار شد.دولت به ریاست قاضی القضات بازنشسته محمد حبیب الرحمان.حزب حاکم ۱۴۶ کرسی، یعنی اکثریت آرا، را به دست آورد، اما نتوانست اکثریت ساده را به دست آورد.خالده ضیا، رهبر حزب ملی بنگلادش که ۱۰۴  کرسی را به دست آورد،نتایج را محکوم کرد و مدعی تقلب در انتخابات شد.این در تضاد با ناظران بی‌طرف بود,چه کسی گفت که انتخابات آزاد و عادلانه بود. 

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 شیخ حسینه در بنگلاپدیا



رده:اعضای دهمین دوره جاتی‌یا سانگساد
رده:اعضای هشتمین دوره جاتی‌یا سانگساد
رده:افراد زنده
رده:اهالی ناحیه گوپال‌گنج
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه داکا
رده:رهبران برکنارشده از طریق کودتا
رده:زادگان ۱۹۴۷ (میلادی)
رده:سیاستمداران عوامی لیگ بنگلادش
رده:مسلمانان سده ۲۰ (میلادی)
رده:مسلمانان سنی اهل بنگلادش
رده:نخست‌وزیران بنگلادش
رده:وزیران دفاع زن
رده:وزیران کشور زن