گویش افتری

گویش افتری گویشی از خانواده زبان‌های کومشی می باشد که توسط مردم روستای اَفتَر (هَفدَر)، از توابع شهرستان سرخه، استان سمنان صحبت می شود که همچون زبان سنگسری تحت تاثیر زبان مازندرانی (تاتی) قرار دارد. گویش افتری برای تمامی گویشوران زبان های کومشی همچون سمنانی،  سرخه ای و ... قابل فهم می باشد.

 دستور زبان 
 ضمایر 
در گویش افتری ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی.
 ضمیر  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع فاعلی، افتری  a  to  o  hem  huj  jun مفعولی، افتری  monne(monde)  tade  jude  hemde  hujde  junde ملکی، افتری  mon  ta  ju  hem  huj jun

 شناسه 
در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: گذشته و حال. اما در گویش افتری پنج دسته شناسه داریم: گذشته(فعل متعدی)، گذشته(فعل لازم)، حال ساده، حال التزامی (فعل متعدی) و گذشته نقلی. (نمونه زیر بر اساس گویش افتر تنظیم شده‌است)

 گذشته  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع شناسه حال  i a  e  im  in  en شناسه حال التزامی (فعل متعدی)  om ot  a/∅   omon  oton  ošon شناسه گذشته (فعل متعدی)  om ot  oš  omon  oton  ošon شناسه گذشته(فعل لازم)  i at  a/∅   im  in  en شناسه گذشته نقلی  ey eya  e  ehim  ehin  ehen

 صرف فعل (لازم) 
در جدول زیر فعل (لازم) خوابیدن (baxoton) بر اساس گویش افتری در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.(نمونه زیر براساس گویش افتری می باشد)

 زمان/شخص  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع گذشته ساده  be-xot-ešt-i   be-xot-ešt-at  be-xot  be-xot-ešt-im  be-xot-ešt-in   be-xot-ešt-en  گذشته کامل  bexot-bošti  bexot-boštat bexot-boa  bexot-boštim  bexot-boštin  bexot-bošten گذشته استمراری  mi-xot-ešt-i  mi-xot-ešt-at  mi-xot-ešt-a  mi-xot-ešt-im  mi-xot-ešt-in  mi-xot-ešt-en گذشته در حال انجام  dabošti mixotešti  daboštat mixota  daboa mixotešte  daboshtim mixoteštim  daboštin mixoteštin  dabošten mixotešten گذشته نقلی  be-xot-e-y   be-xot-e-ya   be-xot-e   be-xot-e-him  be-xot-e-hin  be-xot-e-hen حال ساده/آینده  xos-enn-i   xos-enn-a  xos-enn-e  xos-enn-im  xos-enn-in  xos-enn-en حال در حال انجام  dari xosenni  dara xosenna   dare xosenne  darim xosennim  darin xosennin  daren xosennen حال التزامی  bexosi  baxosa  baxose  baxosim baxosin  baxosen آینده  ge-nn-e-m bexosi   ge-nn-e-t baxosa  ge-nn-e baxose   ge-nn-e-mon baxosim  ge-nn-e-ton baxosin  gennešon baxosen

 صرف فعل (متعدی) 
در جدول زیر فعل (متعدی) گفتن (bevâton) بر اساس گویش افتری در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.(نمونه زیر براساس گویش افتری می باشد)

 زمان/شخص  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع گذشته ساده  be-vât-om    be-vât-ot   be-vât-oš  be-vât-omon   be-vât-oton   be-vât-ošon  گذشته کامل  bevât-boam   bevât-botat  bevât-boa  bevât-boamon  bevât-bevât-boaton  bevât-boašon گذشته استمراری  mi-vât-am   mi-vât-at  mi-vât-a  mi-vât-omon  mi-vât-oton  mi-vât-ošon گذشته در حال انجام  dabošti mivâtam  daboštat mivâtat  daboa mivâta  daboshtim  mivâtomon  daboštin mivâtoton  dabošten mivâtošon گذشته نقلی  be-vât-e-y   be-vât-e-ya   be-vât-e   be-vât-e-him  be-vât-e-hin  be-vât-e-hen حال ساده/آینده  vâ-nn-i   vâ-nn-a  vâ-nn-e  xos-nn-im  vâ-nn-in  vâ-nn-en حال در حال انجام  dari vânni  dara vânna   dare vânne  darim vânnim  darin vânnin  daren vânnen حال التزامی  bâji  bâja  bâje  bâjim bâjin  bâjen آینده  ge-nn-e-m bâji   ge-nn-e-t baja  ge-nn-e bâje   ge-nn-e-mon bâjim  ge-nn-e-ton bâjin  gennešon bâjen

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 موسیقی بهار با گویش اَفتَری در صدا و سیمای سمنان تولید شد

رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر
رده:گویش‌های زبان فارسی
رده:زبان‌های کاسپین
افتری