تریگا

تریگا  یک رآکتور کوچک هسته‌ای آزمایشی است که سازنده آن شرکت آمریکایی جنرال اتمیکز بوده‌است که توسط فردریک دو هافمن  اداره می‌شد.

 تاریخچه 
نخستین نمونه از این مدل تریگا مارک ۱ (TRIGA Mark I) در ۳ می۱۹۵۸ در سن دیه گو آمریکا ساخته شد. درابتدا هدف از آغاز پروژه ساخت رآکتوری بی‌خطر (حتی در دست یک دانشجوی جوانTeller (2001), p. 423) بود. پروژه ساخت رآکتور تریگا را در تابستان سال ۱۹۵۶ ادوارد تلر (پدر بمب هیدروژنیTeller, Memoirs, p. 546.)سرپرستی نمود و به همراه تنی چند از فیزیک دانان جوان طرح نخستین رآکتوری که مشکل گداخت هسته‌ای و به دنبال آن ذوب‌شدن هسته رآکتور را نداشته باشد را ارائه دادند. این طرح در اصل به پیشنهاد فریمن دایسون آغاز شد و در ۳ می۱۹۵۸ این رآکتور راه‌اندازی شد و تا خاموش شدن آن در سال ۱۹۹۷ مورد بهره‌برداری قرارگرفت و سپس از طرف انجمن هسته‌ای آمریکا  به عنوان یک رآکتور هسته‌ای تاریخی برگزیده شد.
اصطلاح تریگا ترکیبی از اصطلاحات انگلیس آموزش (Training)، پژوهش (Research)، ایزوتوپ‌ها (Isotopes) و جنرال اتمیکز (General Atomics) است.
مدل‌ها و تیپ‌های گوناگونی از تریگا بعدها ساخته شدند که بنام‌هایی مانند تریگا مارک ۲Atominstitut - TU Wien (TRIGA Mark II)و تریگا مارک ۳ (TRIGA Mark III) نام‌گذاری شدند. هم‌اکنون تنها در ایالات متحده آمریکا ۳۵ رآکتور آزمایشی مدل تریگا موجود است.

 کارکرد 
راکتورهای تریگا را می‌توان بدون محفظه مهارکننده ساخت و به همین جهت نیز تنها کارکرد آموزشی و فعالیت‌های پژوهشی در دانشگاه‌ها و ارگان‌های علمی را داراست. از این رآکتورها برای تهیه ایزوتوپ‌ها و فعالیت‌های تجاری استفاده نمی‌شود.
سوخت مصرفی این رآکتورها از هیدرید ارانیوم  (UH3) یا هیدرید ارانیوم-زیرکونیوم (UZrH)
است و همین سوخت هسته‌ای این رآکتورها به صورت خودکار قدرت رآکتور را تنظیم می‌کنند.

 صادرات دانش هسته‌ای 
دولت وقت ایالات متحده آمریکا به ریاست جمهوری دوایت آیزنهاور در سال ۱۹۵۳ و بر پایه سیاست اتم برای صلح پس از سخنرانی آیزنهاور در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۸ دسامبر ۱۹۵۳https://web.archive.org/web/20070524054513/http://www.eisenhower.archives.gov/atoms.htm Atoms For Peace صادرات تکنولوژی رآکتورهای هسته‌ای را آغاز نمود و هدف از این صادرات را آسان‌سازی پیشبرد دانش در کشورهای در حال پیشرفت (مخصوصا کشورهای دارای روابط دوستانه با آمریکا) اعلام کرد. رآکتور تحقیقاتی تهران از رآکتورهایی است که بر پایه این برنامه ساخته شد.

 تریگا در کشورهای دیگر 
بیش از ۳۵ رآکتور آزمایشی تریگا (مدل‌های گوناگون) در کشورهای دیگر راه‌اندازی شدند که از جمله دارندگان این رآکتورها می‌توان به کشورهای زیر اشاره کرد:
 اتریش: تریگا مارک ۲Atomic Institute of the Austrian Universities in Vienna — 250 kW TRIGA Mark II research reactor (in use since 1962)
 بنگلادش: تریگا مارک ۲(Savar – TRIGA Mark II, سازمان پژوهش‌های انرژی هسته‌ای بنگلادش (installed 1986
 برزیل: تریگا مارک ۱Belo Horizonte – IPR-R1 – TRIGA Mark I, 250 kW - CDTN-مرکز توسعه فناوری انرژی هسته‌ای، Belo Horizonte, MG (criticality 1960-11-06)
 کنگو:
 کلمبیا: تریگا مارک ۱(Bogotá – TRIGA, انستیتوی علوم انرژی هسته‌ای (installed in 1997
 فنلاند: تریگا مارک ۲Espoo – TRIGA Mark II, انستیتوی ایالتی پژوهش‌های فنی فنلاند (installed 1962)
 آلمان: تریگا مارک ۱FRMZ – رآکتور تریگا در دانشگاه ماینز , انستیتو شیمی هسته‌ای ماینز؛ continuous rating: 0.10 MW, pulse rating for 30ms: 250 MW; commissioned 1965
 اندونزی: تریگا مارک ۲Bandung – TRIGA Mark II (250 kW installed 1965, 2MW installed 1997)Yogyakarta – TRIGA Mark II (100 kW installed 1979)
 ایتالیا: تریگا مارک ۲-۱TRIGA LENA (TRIGA Mk.II model, 250 kW): دانشگاه پاویا (۱۹۶۵ سال بهره‌برداری:)
 ایران: تریگا مارک ۱réacteur TRIGA au Centre de recherche nucléaire de Téhéran (fourni par les États-Unis en 1967)
 ژاپن: تریگا مارک ۲MITRR (TRIGA-II) (خاموش شده درسال ۱۹۹۰) دانشگاه کینکی توکیوRUR (TRIGA-II) (دانشگاه ریکیو-ژاپن-راکتورخاموش)
 مالزی: تریگا مارک ۲TRIGA Mark II, مرکز پژوهش‌های هسته‌ای کوالالمپور-مالزی (نصب در سال ۱۹۸۲)
 مکزیک: تریگا مارک ۳Mexico City - TRIGA Mark III, انستیتو ملی تحقیقات هسته‌ای-مکزیکو سیتی
 فیلیپین: تریگا مارک ۱PRR-1 - 3 MW TRIGA-converted reactor, Quezon City
 پورتوریکو: تریگا مارک ۱Mayagüez - TRIGA reactor (خاموش)
 رومانی:
 اسلوونی: تریگا مارک ۲Ljubljana - 250 kW [18] TRIGA Mark II research reactor, Jožef Stefan Institute (supplied in 1966 by the U.S.)
 تایلند: تریگا مارک ۱TRIGA, Office of Atoms for Peace (installed 1977)TRIGA MPR 10, Ongkharak Nuclear Research Center (under construction)
 ترکیه: تریگا مارک ۲TRIGA MARK II Research Reactor (Istanbul Technical University) Institute of Energy
 ویتنام: تریگا مارک ۲Da Lat - TRIGA Mark II (supplied by USA 1963, shut down 1975, reactivated by USSR 1984)

ساخت تأسیسات جدید رآکتور تیگرا توسط شرکت جنرال اتمیکز هم‌اکنون در کشورهای مراکش، تایلند و رومانی در جریان است.

 تریگا اینترنشنال 
تریگا اینترنشنال  نام قراردادی است که در سال ۱۹۹۶ به امضا رسید که سرمایه‌گذاری مشترک بین شرکت جنرال اتمیکز آمریکا و شرکت سرکا (CERCA) یکی از شرکت‌های زیرمجموعه شرکت آروا کشور فرانسه را شامل می‌شد و بر پایه آن از آن پس تهیه ۵۰٪ میله‌های سوخت رآکتورهای تریگا در شهر رمن- سور-ایزر فرانسه انجام می‌شد.
رقیبان شرکت جنرال اتمیکز در عرضه خدمات رآکتورهای تحقیقاتی تریگا شرکت آروا (Areva) و شرکت زیمنس در اروپا و شرکت اینوپ در کشور آرژانتین است.
کمیسیون ساماندهی هسته‌ای تا سال ۲۰۰۸ میلادی بیش از ۶۰ گواهینامه رآکتور تحقیقاتی تریگا را صادر نموده‌است.

 منابع 

 منابع بیرونی 
 تریگا - جنرال اتمیکز 
 - آروا
 تریگا مارک ۲
 hobby Das Magazin der Technik Nr. 9 September 1955

رده:اتم برای صلح
رده:راکتورهای پژوهشی هسته‌ای
رده:راکتورهای هسته‌ای
رده:فریمن دایسون
رده:فناوری در ۱۹۵۶ (میلادی)
رده:فناوری هسته‌ای در آمریکا
رده:کالیفرنیا در ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:معرفی‌شده‌های ۱۹۵۶ (میلادی)