زیپ (رایانه)

زیپ  یک قالب جهت فشرده‌سازی انواع پرونده‌های رایانه‌ای است. پرونده‌هایی که به این روش فشرده‌سازی شده‌اند پسوند .zip دارند. این قالب امکان فشرده‌سازی یک یا چند فایل را با استفاده از روش‌های گوناگون فراهم می‌کند و ساختار آن به گونه‌ای طراحی شده‌است که بتوان پوشه‌ها و زیرپوشه‌ها را همراه با ساختار کامل آن‌ها در یک فایل واحد نگه‌داری کرد. فایل‌های ZIP معمولاً با پسوند ‎.zip‎ شناخته می‌شوند و در سیستم‌عامل‌های ویندوز، مک‌اواس، لینوکس و بسیاری از نرم‌افزارهای مدیریت آرشیو پشتیبانی می‌شوند.

 تاریخچه فایل زیپ 
در دههٔ ۱۹۸۰، استفاده از آرشیوهای فشرده در رایانه‌های شخصی رو به گسترش بود. رایج‌ترین قالب در آن دوران، قالب ARC بود که توسط شرکت SEA توسعه یافته بود. با این حال، محدودیت‌های کارایی و سرعت ARC باعث شد نیاز به قالب‌های جدید و بهینه‌تر احساس شود.

 ایجاد قالب ZIP 
قالب ZIP در سال ۱۹۸۹ توسط فیلیپ کاتز (Phil Katz)، برنامه‌نویس آمریکایی و بنیان‌گذار شرکت PKWARE، معرفی شد. کاتز پس از اختلافات حقوقی با شرکت SEA، تصمیم گرفت قالبی آزاد و سریع ارائه کند که نسبت به استانداردهای پیشین از نظر سرعت فشرده‌سازی و استخراج عملکرد بهتری داشته باشد. او نخستین نسخه از نرم‌افزار PKZIP را منتشر کرد که قالب ZIP را برای عموم معرفی می‌کرد. انتشار این قالب به دلیل آزاد بودن مشخصات فنی آن با استقبال گستردهٔ توسعه‌دهندگان روبه‌رو شد.

 گسترش و استانداردسازی 
در دههٔ ۱۹۹۰، قالب ZIP به‌سرعت در میان کاربران و توسعه‌دهندگان فراگیر شد. مایکروسافت از نسخهٔ ویندوز ME به بعد پشتیبانی مستقیم از ZIP را در Windows Explorer گنجاند و این موضوع نقش مهمی در استاندارد شدن ZIP داشت. همچنین بسیاری از سیستم‌عامل‌های مبتنی بر یونیکس و لینوکس ابزارهایی برای خواندن و نوشتن فایل‌های ZIP ارائه کردند.

امروزه ZIP یکی از پرکاربردترین قالب‌های آرشیوی در جهان است و به عنوان یک استاندارد غیررسمی در بسیاری از نرم‌افزارها برای فشرده‌سازی داده‌ها استفاده می‌شود.

 ویژگی‌ها 
قالب ZIP مجموعه‌ای گسترده از ویژگی‌ها را ارائه می‌کند که آن را برای کاربران عمومی و حرفه‌ای مناسب می‌سازد:

 فشرده‌سازی بدون‌اتلاف 
فایل‌های فشرده‌شده در یک ZIP پس از استخراج به‌طور کامل و بدون هیچ تغییر یا کاهش کیفیت، به حالت اصلی بازمی‌گردند. این ویژگی ZIP را مناسب برای اسناد، کدها، تصاویر بدون افت و بسیاری از داده‌های حساس می‌کند.

 پشتیبانی از الگوریتم‌های مختلف 
گرچه رایج‌ترین روش فشرده‌سازی در ZIP الگوریتم Deflate است، این قالب از روش‌های دیگری مثل BZip2، LZMA، WavPack و حتی ذخیره‌سازی بدون فشرده‌سازی نیز پشتیبانی می‌کند.

 قابلیت رمزنگاری 
نسخه‌های اولیه ZIP از رمزنگاری ساده مبتنی بر یک الگوریتم اختصاصی بهره می‌بردند که امنیت آن پایین بود. در نسخه‌های جدیدتر و اجرای‌های مدرن، امکان استفاده از رمزنگاری AES با کلیدهای ۱۲۸ و ۲۵۶ بیتی فراهم شده‌است که امنیت بیشتری ارائه می‌دهد.

 تقسیم آرشیو 
فایل ZIP می‌تواند به چند بخش جداگانه تقسیم شود (multi-part ZIP). این قابلیت برای انتقال فایل‌های بزرگ از طریق رسانه‌هایی مانند دیسک‌های کوچک یا سرویس‌های ایمیل کاربرد دارد.

 سازگاری گسترده 
ZIP تقریباً در تمامی سیستم‌عامل‌ها و نرم‌افزارهای مدیریت آرشیو قابل استفاده است. این سازگاری یکی از دلایل اصلی محبوبیت طولانی‌مدت آن در میان کاربران بوده‌است.

 منابع 

 ویکی‌پدیای انگلیسی

 پیوند به بیرون 

رده:اختراع‌های آمریکایی
رده:پسوند نام پرونده
رده:قالب‌های بایگانی