گاه‌شماری کردی

امروز

...............
{{#time:xij xiF

xiY}} {{#time: خورشیدی}}

تیرشید

۲ فروردین ٢٥٨٣ شاهنشاهی



کردی مادی

{{#time: j F

Y میلادی}}

{{#time: xmj xmF

xmY قمری}}

گاه‌شماری کردی یا کردی مادی، براساس گاه‌شماری هجری خورشیدی است و از آنجا که به‌طور معمول مبدأ آن، تأسیس حکومت مادها در ایران یا در بعضی مناطق، فتح نینوا بدست مادها، دانسته شده‌است به تقویم 'مادی' نیز مشهور است.

 مبدأ و ارکان گاهشماری کردی 
گاه‌شماری کردی در گذشته از گاه‌شماری بابلی گرفته شده بود و به صورت گاه‌شماری‌های خورشیدی-مهی محاسبه می‌شد ولی الآن یک گاه‌شماری خورشیدی است با این تفاوت که مبدأ آن تأسیس دولت ماد می‌باشد.

گاه‌شماری کردی یکی از گاه‌شماری‌های کردستان است که برخلاف سایر گاه‌شماری‌های دیگر مبدأیی متفاوت با مبدأ گاه‌شماری هجری شمسی دارد، مبدأ مفروضی مربوط به فتح نینوا (پایتخت امپراتوری باستانی آشور) به دست هووخشتره در ۶۱۲ ق. م نیز برای آن انتخاب شده‌است که امروزه نیز در تقویم‌های چاپی از آن استفاده می‌شود. بین نواحی کردنشین، صورت‌های مشابه نام کردی ماه‌ها وجود دارد این نام‌ها در گاه‌شماری کردی برگرفته از نام‌های اصیل و محلی کردی می‌باشد.

 ماه‌های کردی مادی 
ماه‌های گاه‌شماری کردی در سورانی:
 Xakelêwe / خاکه‌لێوه = فروردین
 Gulan / گوڵان = اردیبهشت
 Cozerdan / جۆزه‌ردان = خرداد
 pûşper / پووشپه‌ڕ = تیر
 Gelawêj / گه‌لاوێژ = مرداد
 Xermanan / خه‌رمانان = شهریور
 Rezber / ڕه‌زبه‌ر = مهر
 Xezelwer / خەزەڵوەر = آبان
 Sermawez / سه‌رماوه‌ز = آذر
 Befranbar / به‌فرانبار = دی
 Rêbendan / ڕێبه‌ندان = بهمن
 Reşemê / ڕه‌شه‌مێ = اسفند

 تفاضل گاه‌شماری کردی با گاه‌شماری هجری خورشیدی 
آنگونه که در بین کردها هم‌اکنون معمول است؛ اگر مبدأ آن، تأسیس حکومت ماد به دست دیاکو در نظر گرفته شود، تفاضل ایندو گاه‌شماری ۱۳۲۱ سال است. برای به دست آمدن سال کردی کافی است عدد ۱۳۲۱ به سال هجری خورشیدی اضافه شود؛ مثلاً: سال  هجری خورشیدی، می‌شود  کردی (مادی).
امسال، سال  تقویم کردی مادی است.

چنانچه مبدأ آن، فتح نینوا (پایتخت امپراتوری باستانی آشور) به دست هووخشتره در ۶۱۲ قبل از میلاد که در گذشته در مناطق کردنشین معمول بوده‌است در نظر گرفته شود، تفاضل آن ۱۲۳۳ سال است و سالشمار آن به همین میزان از گاهشماری هجری شمسی قدیمی‌تر است؛ یعنی:  هجری خورشیدی، می‌شود سال  کردی (مادی)

تاریخ امروز کردی:
 روز کنونی کردی ماه کنونی کردی سال کنونی کردی    کردی مادی

 روزهای هفته 
 گویش  شنبه  یکشنبه  دوشنبه  سه شنبه  چهارشنبه  پنجشنبه  جمعه (آدینه)سورانی  شه‌ممه  یه‌کشه‌ممه  دووشه‌ممه  سێشەممه  چوارشه‌ممه  پێنجشه‌ممه  هه‌ینیسورانی به انگلیسی  Şeme  Yekşeme  Dúşeme  Séşeme  Çúwarşeme  Péncşeme  Heyníهورامی  شه‌ممه‌ی  یه‌کشه‌ممه‌ی  دوه‌شه‌ممه‌ی  یه‌ره‌شه‌ممه‌ی  چوارشه‌ممه‌ی  په‌ن شه‌ممه‌ی  جومعه‌یکرمانجی به انگلیسی  Şemí  Yekşem  Duşem  Séşem  Çarşem  Péncşem  Íníشکل اختصاری  Şe  Ye  Du  Sê  Ça  Pê  Ín

 جستارهای وابسته 
 ماه‌های کردی
 گاه‌شماری کردی گرمسیری سلطانی
 گاه‌شماری ایران
 گاه‌شماری هجری خورشیدی

 منابع 

 Encyclopaedia of Kurdistan. KURDISTANICA

 :en:Kurdish calendar
 KEO-Culture - National Characters, Kurdish Calendar
 Kurdish Calendar
 The Kurds: A Concise Handbook By Mehrdad R. Izady
 KurdPedia

رده:گاه‌شماری کردی
رده:فرهنگ و هنر کردها
رده:کرد
رده:گاه‌شماری‌ها
رده:گاه‌شماری ایرانی
رده:هلال حاصل‌خیز
کردی
رده:جامعه کردستان