حزب بعث

حزب بعث سوسیالیست عرب () ()، یک حزب سیاسی بود که توسط میشل عفلق، صلاح‌الدین بیطار و یاران زکی ارسوزی در سوریه تأسیس شد. این حزب از بعثیسم حمایت می‌کرد که ترکیبی از ملی‌گرایی عربی، پان‌عربیسم، سوسیالیسم عربی و امپریالیسم‌ستیزی بود. بعث، خواهان اتحاد جهان عرب در قالب کشوری واحد بود. شعار این حزب، «وحدت، آزادی، سوسیالیسم» بود که به وحدت اعراب و آزادی از کنترل و مداخله غیرعرب اشاره داشت.

 ایدئولوژی 
دکترین حزب بعث، عمدتاً توسط میشل عفلق تدوین شد که به ویژه تحت‌تأثیر اندیشه‌های آندره ژید، رومن رولان، آناتول فرانس، مارکس و نیچه قرار داشت. میشل عفلق، پس از کودتای شاخه سوریه حزب بعث، از کشورش فرار کرد و پس از به قدرت رسیدن حزب بعث در عراق، به عنوان رهبر فکری جریان بعثی به مقام تشریفاتی دبیرکل حزب بعث عراق، انتخاب شد.

سوسیالیسم بعثی نیز بر پایه همکاری و تعاون اقشار اجتماعی استوار بود و نه براساس جنگ و مبارزه طبقاتی. از این رو بعثی‌ها با سوسیالیسم علمی (تفسیر مارکسیست‌ها از سوسیالیسم که آن را در تقابل با سوسیالیسم تخیلی قرار می‌دهند) مخالفند و اصولاً سوسیالیسم را نوعی ملی‌گرایی می‌دانند که به اعراب امکان می‌دهد تا نیروهای بالقوه خود را به ظهور برسانند. بعث، به جدایی دین از دولت معتقد است و اهمیتی که به اسلام می‌دهد صرفاً از دیدگاه قومی و فرهنگی است. حزب بعث همچنین از تندروترین جناح‌های ضد اسرائیل جهان عرب به حساب می‌آمد.

 تاریخچه 
حزب بعث در ۷ آوریل ۱۹۴۷ در نتیجه ادغام جنبش بعث عرب به رهبری عفلق و بیطار و بعث عرب به رهبری ارسوزی، تأسیس شد. این حزب به سرعت در کشورهای عربی از جمله عراق و سوریه شاخه‌هایی تأسیس کرد. در ۱۹۵۲، حزب با حزب سوسیالیست عرب به رهبری «اکرم حورانی» ادغام شد و حزب سوسیالیست بعث عرب را به وجود آورد. ایجاد این حزب، موفقیتی نسبی بود و به دومین حزب بزرگ در مجلس سوریه بدل شد. این حزب ابتدا از پان‌عربیسم رهبران انقلاب ۱۹۵۲ مصر، سخت جانبداری می‌کرد و یکی از عوامل اتحاد سوریه و مصر به صورت جمهوری متحد عربی بود و در روزگار حکومت عبدالکریم قاسم در عراق، با او کشمکش‌های سخت و خونین داشت.

پس از منحل شدن تمام حزب‌ها در جمهوری متحد عربی، حزب بعث، به‌خصوص جناح اکرم حورانی، به مخالفت با جمال عبدالناصر پرداخت و پس از منحل شدن جمهوری متحد عربی در ۱۹۶۱، اندک اندک قدرت را در سوریه به‌دست گرفت و از ۱۹۶۳، حزب حاکم بر سوریه شد. اختلافات داخلی بین اعضا باعث شد تا در سال ۱۹۶۶، گروهی از این اعضا به رهبری صلاح جدید و حافظ اسد که در شاخه منطقه‌ای سوریه متمرکز شده بودند، علیه حکومت سوریه و شاخه ملی (فرا کشوری) حزب بعث، کودتا کرده و حکومت را به دست بگیرند. از این زمان، اختلاف بین شاخه سوریه و شاخه عراق حزب نیز اوج گرفت و دو سال بعد شاخه عراقی حزب هم به ایجاد سازمان مستقلی با نام حزب بعث اقدام کرد. از آن پس، دو حزب بعث در سوریه و عراق، با نام و ایدئولوژی یکسان، فعالیتی موازی را در جهان عرب سازمان‌دهی می‌کردند و هر یک شاخه‌های طرفدار خود را در کشورهای عربی، سازمان داده بودند. دشمنی این دو حزب در حدی بود که سوریه بعثی در جریان جنگ ایران و عراق، تنها کشور عربی بود که به‌طور رسمی جانب ایران را گرفته بود و به ارسال کمک‌های نظامی به ایران، اقدام می‌کرد.

 جستارهای وابسته 
 نئوبعثیسم
 حزب بعث سوسیالیست عرب (عراق)
 حزب بعث سوسیالیست عرب (سوریه)
 حزب بعث سوسیالیست عرب (لبنان)

 منابع 

 Hamel, Ernest (1859). "Histoire de Saint-Just Député de la Convention Nationale". Impr. et Librairie Poulet-Malassis et Broise.
 The Old Social Classes and New Revolutionary Movements of Iraq, Hanna Batatu, London, al-Saqi Books، 2000. 
 Al-Baath wa-Lubnân [Arabic only] ("The Baath and Lebanon"), NY Firzli, Beirut, Dar-al-Tali'a Books، 1973


رده:بعثیسم
رده:تاریخ خاورمیانه
رده:تاریخ عرب
حزب بعث عراق
رده:حزب‌ها در سودان
رده:حزب‌ها در سوریه
رده:حزب‌ها در سیاسی در بحرین
رده:حزب‌ها در عراق
رده:حزب‌ها در موریتانی
رده:حزب‌ها در یمن
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۷ (میلادی)
رده:حزب‌های سوسیالیست در اردن
رده:حزب‌های سوسیالیست در بحرین
رده:حزب‌های سوسیالیست در تونس
رده:حزب‌های سوسیالیست در سودان
رده:حزب‌های سوسیالیست در سوریه
رده:حزب‌های سوسیالیست در عراق
رده:حزب‌های سوسیالیست در عربستان سعودی
رده:حزب‌های سوسیالیست در لبنان
رده:حزب‌های سوسیالیست در لیبی
رده:حزب‌های سوسیالیست در مصر
رده:حزب‌های سوسیالیست در یمن
رده:حزب‌های سوسیالیست
رده:حزب‌های سیاسی در لبنان
رده:حزب‌های سیاسی سوسیالیست عرب
رده:حزب‌های ملی‌گرای عرب
رده:حزب‌های نظام‌های تک‌حزبی
رده:ملی‌گرایی عربی