لیکوپن

لیکوپن  یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۴۴۶۹۲۵ است. که جرم مولی آن 536.873 g/mol می‌باشد و به عنوان تتراترپن و کاروتن طبقه‌بندی می‌شود. شکل ظاهری این ترکیب، قرمز جامد است. لیکوپن یک مادهٔ مغذی ضروری برای انسان نیست اما معمولاً در رژیم غذایی و به طور عمده در غذاهای تهیه شده با گوجه فرنگی یافت می‌شود.

 رژیم غذایی 
جذب لیکوپن مستلزم ترکیب آن با چربی و اسیدهای صفراوی به منظور تبدیل‌شدن به میسل است. جذب روده‌ای لیکوپن با وجود چربی و پختن افزایش می‌یابد. لیکوپن‌های موجود در مکمل‌های غذایی طبیعی (محلول در روغن) ممکن است موثرتر از لیکوپن‌های موجود در غذا جذب شوند.

 منابع لیکوپن 
میوه ها و سبزیجاتی که سرشار از لیکوپن هستند عبارت هستند از گوجه فرنگی، کدوی خاردار، پاپایا، سنجد تلخ، گوجی‌بری، میوه گل رز و از میان این منابع، کدوی خاردار دارای بالاترین میزان لیکوپن شناخته شده (چندین برایر بیشتر از گوجه‌فرنگی) است. کچاپ نیز یک منبع غذایی رایج از لیکوپن است. گوجه فرنگی و سس‌های مبتنی بر گوجه فرنگی، آب‌میوها (میوه‌هایی که حاوی لیکوپن هستند) بیش از ۸۵٪ از لیکوپن دریافتی رژیم غذایی را برای افراد تشکیل می‌دهند. مقدار لیکوپن گوجه فرنگی به تنوع آن بستگی دارد و با رسیدن میوه، افزایش می‌یابد.

 اثرات نامطلوب 
لیکوپن غیر سمی است و معمولاً در رژیم غذایی عمدتاً تشکیل‌شده از گوجه‌فرنگی یافت می‌شود. مواردی از عدم تحمل یا واکنش آلرژیک به لیکوپن وجود دارد که ممکن است باعث اسهال، تهوع، درد یا گرفتگی معده، گاز معده و یا از دست دادن اشتها شود. همچنین لیکوپن ممکن است خطر خونریزی را در صورت مصرف با داروهای ضدانعقاد افزایش دهد.

از آنجایی که لیکوپن ممکن است باعث کاهش فشار خون شود، مصرف آن ممکن است با داروهایی که بر فشار خون تاثیر می‌گذارند تداخل داشته باشد. همچنین لیکوپن ممکن است بر دستگاه ایمنی، دستگاه عصبی، حساسیت به نور خورشید یا داروهایی که برای معده استفاده می‌شوند، تاثیر بگذارد. لیکوپنمی تغییر رنگ پوست (نارنجی‌شدن رنگ پوست) است که با مصرف زیاد لیکوپن مشاهده می‌شود و انتظار می‌رود که این تغییر رنگ، پس از قطع بیش‌مصرفی لیکوپن نیز محو شود.

 تحقیقات و اثرات بالقوه سلامتی 
یک بررسی در سال ۲۰۱۷ به این نتیجه رسید که محصولات گوجه فرنگی و مکمل‌های لیکوپن باعث کاهش چربی‌های خون و فشار خون می‌شوند. یک بررسی در سال ۲۰۱۵ نشان داد که لیکوپن غذایی با کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات مرتبط است این موضوع در حالی است که یک فراتحلیل جدیدتر مربوط به سال ۲۰۲۱ میلادی نشان داد که لیکوپن موجود در رژیم غذایی، هیچ تأثیری بر خطر سرطان پروستات ندارد. بررسی‌های دیگر به این نتیجه رسیدند که تحقیقات برای تعیین اینکه آیا مصرف لیکوپن بر سلامت انسان تأثیر می‌گذارد، کافی نبوده‌است.

 وضعیت نظارتی در اروپا و ایالات متحده 
سازمان ایمنی غذایی اروپا به این نتیجه رسید که فواید بالقوه‌ای که برای لیکوپن برشمرده می‌شود و همچنین اثرات آنتی‌اکسیدان آن در انسان، به ویژه در پوست، عملکرد قلب یا محافظت از بینایی در برابر اشعه فرابنفش شواهد کافی ندارد. اگرچه لیکوپن گوجه فرنگی برای بیماری‌های قلبی عروقی و سرطان پروستات در انسان آزمایش شده است، اما هیچ اثری بر روی هیچ بیماری مشاهده نشده است.

 جستارهای وابسته 
 ترکیب شیمیایی
 کاروتن

 منابع 



رده:آنتی‌اکسیدان‌های خوراکی
رده:افزودنی‌های عدد ئی
رده:رنگ‌های خوراکی
رده:کاروتنوئید
رده:مکمل‌های غذایی
رده:هیدروکربن‌ها