آران‌ای غیرکدکننده

آراِن‌اِی غیرکدکننده  (یا ncRNA) یک مولکول آران‌ای است که به پروتئین ترجمه نمی‌شود. انواع آراِن‌اِی‌های غیرکدکننده که از نظر عملکردی مهم باشند، فراوان بوده و شامل این موارد هستند: آران‌ای حامل (tRNA)، آران‌ای ریبوزومی (rRNA) به‌علاوهٔ آران‌ای‌های کوچکی چون ریزآران‌ای‌ها، آران‌ای‌های کوچک مداخله‌گر، آران‌ای‌های تعامل‌کننده با پی‌وی، snoRNAها، آران‌ای‌های کوچک هسته‌ای، exRNAها، scaRNAها و آران‌ای‌های بلند غیرکدکننده چون Xist و HOTAIR.

تعداد آراِن‌اِی غیرکدکننده در ژنوم انسان نامعلوم است؛ با این حال، مطالعات ترنسکریپتومیکی و بیوانفورماتیکی اخیر پیشنهاد می‌کنند که دست کم هزاران توالی از آراِن‌اِی‌های غیرکدکننده وجود داشته باشد.
 مکانیسم‌های عملکردی 
آراِن‌اِی‌های غیرکدکننده از طریق چندین مکانیسم کلیدی عمل می‌کنند:
 تنظیم اپی‌ژنتیکی: برخی lncRNAها مانند Xist در خاموشی کروموزوم X نقش دارند.
 مدیریت فرایندهای رونویسی: snoRNAها در اصلاح شیمیایی rRNA مشارکت می‌کنند.
 پاسخ به استرس سلولی: circRNAها به عنوان اسفنج‌های میکروRNA عمل می‌کنند.

 نقش در بیماری‌ها 
اختلالات در بیان ncRNAها با چندین بیماری مرتبط است:
 سرطان: کاهش بیان miR-15a در سرطان پروستات.
 بیماری‌های عصبی: تجمع snRNAهای معیوب در آلزایمر.
 اختلالات متابولیک: جهش در lncRNA H19 با سندرم Beckwith-Wiedemann.

 تکامل 
مطالعات مقایسه‌ای ژنومی نشان می‌دهد ncRNAها در تکامل موجودات پیچیده نقش محوری داشته‌اند:
 حفظ عناصر تنظیمی باستانی در ژنوم مهره‌داران.
 همکاری با پروتئین‌ها برای ایجاد سیستم‌های پیچیده سلولی.

 روش‌های پژوهش 
 روش  کاربرد  مثال ترنسکریپتومیکس  شناسایی ncRNAهای جدید  RNA-Seq کریسپر  حذف انتخابی ncRNAها  CRISPRi screening میکرواری  بررسی بیان گسترده  miRBase

 منابع 



 جستارهای وابسته 
 اپی‌ژنتیک
 اسپلایسوزوم
 رونوشت سمی

 منابع 

رده:آران‌ای
رده:ژنتیک مولکولی
رده:بیوانفورماتیک

 پیوند به بیرون 

 Comprehensive database of mammalian ncRNAs
(Wayback Machine copy)
 The Rfam Database — a curated list of hundreds of families of related ncRNAs
 NONCODE.org — a free database of all kinds of noncoding RNAs (except tRNAs and rRNAs)
RNAcon Prediction and classification of ncRNA BMC Genomics 2014, 15:127
 ENCODE threads explorer Non-coding RNA characterization. Nature (journal)
The Non-coding RNA Databases Resource (NRDR) — a curated source of data related to over non-coding RNA databases available over the internet
DASHR - a database of small non-coding RNAs Bioinformatics 2018


رده:آران‌ای
رده:ژنتیک مولکولی