مجمع الرسائل

مجمع الرسائل کتابی است به زبان فارسی، مطابق با فتاوای میرزا محمد حسن شیرازی است که به صورت سؤال و جواب (استفتائات) به همت حاج محمدحسن جزی اصفهانی گردآوری شده است.الذریعة، جلد 20، صفحه 29 – 30میرزای شیرازی رهبر قیام تنباکو به حساب می‌آید و حکم تحریم تنباکو از او می‌باشد. با توجه به این که میرزای شیرازی مرجعیت تام و مطلق شیعیان جهان را داشته‌اند رساله مذکور مورد رجوع مؤمنین بوده و پس از وفات وی محل رجوع شیعیان و شش نفر از مجتهدان برجسته شیعه بوده است. هر یک از این شش مجتهد در حاشیه متن اصلی اختلاف تظر خود با متن اصلی (نظر میرزای شیرازی) را با خطی متفاوت نگاشته‌اند.

نام این افراد عبارت است از:
 سید اسماعیل صدر
از شاگردان میرزای شیرازی که بعد از مرگ وی به تدریس در حوزه کربلا پرداخت و مرجعیت شیعیان را بر عهده داشت.معارف الرجال، جلد ۱، صفحه ۱۱۵ و اعیان الشیعه، جلد ۳، صفحهٔ ۴۰۴.
او پدر سید صدرالدین صدر (از مراجع تقلید و پدر امام موسی صدر) است.یاران امام به روایت اسناد ساواک، جلد 1، مقدمه
 حاجی میرزا حسین خلیلی تهرانی
وی به همراه محمدکاظم خراسانی و عبدالله مازندرانی سه تن از مراجع تقلید نجف بودند که از ارکان اصلی روحانیت حامی جنبش مشروطه به حساب می‌آمدند و به مراجع ثلاث یا مراجع سه‌گانه نجف مشهور بودند.محمد علی رواستان، تعامل دین و سیاست در نهضت مشروطه، حوزه، فروردین و اردیبهشت 1382، شماره 115
 آخوند ملا محمدکاظم خراسانی
بسیاری بعد از میرزای شیرازی، او را مرجع اعلم می‌دانستند. کتاب کفایه الاصول مهم‌ترین اثر او و از اساسی‌ترین منابع در علم اصول فقه است.
وی از مراجع ثلاث نجف بوده که در تمامی مراحل جنبش مشروطه ایران، از نهضت حمایت کرده است. نقش وی در راه اندازی و جهت دهی قیام مشروطه در تهران و سایر شهرها تا تشکیل مجلس و حمایت از قانون برجسته بوده است. همچنین در استبداد صغیر نیز بر لزوم مبارزه با استبداد محمد علی شاه تأکید داشته است.علمای مجاهد، محمدحسن رجبی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران
 سید محمدکاظم طباطبایی یزدی
بسیاری بعد از فوت آخوند خراسانی او را مرجع اعلم زمان می‌دانستند. معروف‌ترین اثر او عروه الوثقی است که به شکل رساله، مجموعه ای از احکام فقهی است.مرتضی بذرافشان، سید محمدکاظم یزدی فقیه دوراندیش
در جریان ورود نیرهای انگلیسی به خاک عراق، نقش سیاسی فعالی را در رهبری نیروهای مقاومت در برابر استعمارگران عهده‌دار شد و نیروهای مقاومت را به رهبری فرزندش (سید محمد طباطبایی یزدی) به سوی نیروهای انگلیس رهسپار کرد و فرزند خویش را در این زمان از دست بداد.علی ابوالحسنی، آیت الله العظمی سید محمدکاظم طباطبائی یزدی پرچمدار عرصه جهاد و اجتهاد
سید محمد کاظم یزدی در هنـگام حمله ایتالیا به لیبی فتوای جهاد صادرکرد.مجله نور علم، دوره دوم، شماره سوم، صفحه ۸۲.
 شیخ محمد علی نجفی اصفهانی
محمد علی نجفی معروف به ثقه الاسلام در کنار آقانجفی اصفهانی از رهبران قیام تنباکو در اصفهان بوده‌اند.سید مصلح الدین مهدوی، زندگینامه آیت الله العظمی آقانجفی اصفهانی
 شیخ محمد تقی آقانجفی اصفهانی
 محمد تقی نجفی معروف به آقا نجفی بزرگترین برادر است. وی و برادرش شیخ محمد علی نجفی از پیشتازان قیام تنباکو در اصفهان بوده‌اند. مبارزه با فرقه‌های بابیه و بهاییه از اقدامات او می‌باشد که در پی آن دو بار در سال‌های ۱۳۰۶ و ۱۳۲۰ به حکم ناصرالدین شاه به تهران تبعید می‌شود.موسی نجفی، حکم نافذ آقانجفیتقی صوفی نیارکی نجفی، «توپ‌های خالی سیری در زندگی آقا اصفهانی/ قسمت ۲». مجله زمانه، شهریور ۱۳۸۲. بازبینی‌شده در ۰۳ نوامبر ۲۰۱۱.

این کتاب در مهرماه ۱۳۹۰ تجدید چاپ گردید.http://www.ibna.ir/vdcexv8zxjh8zzi.b9bj.html  خبر گزاری کتاب ایران

 پانویس 

 جستارهای وابسته 
 تاریخ دخانیه
 مقیم و مسافر
 تنبیه‌الامه و تنزیه‌المله

 پیوند به بیرون 
 پایگاه اینترنتی آخوند خراسانی
 پایگاه اینترنتی آقانجفی

رده:انقلاب مشروطه
رده:کتاب‌های فارسی