سید عباس عراقچی

سید عباس عراقچی (زادهٔ ۱۴ آذر ۱۳۴۱) دیپلمات و سیاستمدار ایرانی است که از سال ۱۴۰۳ به‌عنوان وزیر امور خارجه ایران فعالیت می‌کند.

وی دانش‌آموختهٔ کارشناسی روابط بین‌الملل از دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه، کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی و همچنین دکترای اندیشه‌های سیاسی از دانشگاه کنت است. عراقچی از اعضای سپاه پاسداران در جنگ ایران و عراق بود و فعالیت شغلی خود را از سال ۱۳۶۷ در وزارت امور خارجه ایران آغاز کرد. او در فاصله سال‌های ۱۳۷۸ تا سال ۱۳۸۲ به‌عنوان سفیر ایران در فنلاند و از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۰ به‌عنوان سفیر ایران در ژاپن فعالیت می‌کرد.

عراقچی در سال ۱۳۹۲ برای یک دوره ۴ ماهه در دولت دهم سرپرست سخنگوی وزارت امور خارجه بود و از سال ۱۳۹۲ تا سال ۱۳۹۶ نیز سمت معاون حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه را برعهده داشت و از اعضای تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران با گروه ۱+۵ بود. او در پی تغییر ساختار این وزارتخانه، از ۲۷ دی ۱۳۹۶ تا ۲۳ شهریور ۱۴۰۰ سمت معاون سیاسی وزیر امور خارجه را برعهده داشت و در زمان دولت رئیسی به عنوان مشاور عالی وزیر امور خارجه، عضو انجمن ملی دیپلماسی، دبیر شورای راهبردی روابط خارجی،
و از سال ۱۴۰۳ نیز تا کنون به عنوان وزیر امورخارجه ایران در دولت چهاردهم فعالیت می‌کند.

 زندگی 
عبّاس عراقچی در ۱۴ آذر سال ۱۳۴۱ در یک خانواده سنتی در تهران زادهٔ شد. او دارای ۳ خواهر و ۳ برادر است که قریب به اتفاق اعضای خانوادهٔ وی در حوزهٔ بازرگانی و تجارت فعال هستند و پدربزرگ وی تاجر فرش بود. او در ۱۷ سالگی پدر خود را از دست داد. او دارای دو برادر بزرگتر از خود است که یکی از آنها، عضو هیئت رئیسه اتحادیه صادرکنندگان و دیگری عضو اتحادیه فروشندگان است.عراقچی: من و روانچی پرسپولیسی هستیم خبرگزاری فرارو برادر زادهٔ وی، سید احمد عراقچی، از سال ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۷ به عنوان معاون ارزی رئیس کل بانک مرکزی ایران فعالیت می‌کرد، که در پی نوسانات ایجاد شده در بازار ارز، پس از جدایی ولی‌الله سیف از ریاست بانک مرکزی، او نیز از سمت خود برکنار شد و توسط قوه قضائیه دستگیر شد.

همسر نخست عراقچی، بهاره عبداللهیان بود که با هم سه فرزند داشتند. عراقچی پس از جدایی از عبداللهیان، با آرزو احمدوند ازدواج کرد و صاحب دو دختر شد.

 پیشینه سیاسی 
عباس عراقچی سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه، معاون پیشین وزارت امور خارجه در امور آسیا و اقیانوسیه و سفیر ایران در ژاپن از اسفند ۱۳۸۶ تا مهر ۱۳۹۰ است. وی پس از تغییر ساختار وزارت خارجه از ۱ بهمن ۱۳۹۶ تا ۲۳ شهریور ۱۴۰۰ به عنوان معاون سیاسی وزارت خارجه فعالیت می‌کرد.خبرگزاری فارس مورخ ۲۷ دی ۱۳۹۶

در ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۲، در پی ثبت‌نام سخنگوی وزارت امور خارجه کشور برای یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری رامین مهمانپرست طی نامه‌ای به علی اکبر صالحی؛ وزیر امور خارجه وقت، خواستار کناره‌گیری خود از سمت سخنگویی شد؛ که در پی آن، عباس عراقچی به عنوان سخنگوی جدید وزارت امور خارجه منصوب شد.تغییر سخنگوی دستگاه دیپلماسی کشور کمتر از ۴ ماه بعد، در ۷ شهریور ۱۳۹۲ مرضیه افخم جایگزین عراقچی شدوبگاه خبرگزاری ایسنا و در ۱۳ شهریور ۱۳۹۲ عراقچی با حکم محمد جواد ظریف، به عنوان معاون حقوقی و امور بین‌الملل وزارت امور خارجه منصوب گردید. وی پس از امضای برجام موفق به دریافت نشان لیاقت و مدیریت از رئیس‌جمهور شد.

 سوابق شغلی 
 وزیر امور خارجه (از ۱۴۰۳)
 دبیر شورای راهبردی روابط خارجی (از ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳)
 معاون سیاسی وزیر امور خارجه (از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰)
 معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه (از ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶)
 سخنگوی وزارت امور خارجه (از اردیبهشت تا شهریور ۱۳۹۲)
 سفیر ایران در ژاپن (از ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۰)
 معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه (از ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶)
 رئیس دانشکده روابط بین‌الملل (از ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۴)
 رئیس اداره اول اروپای غربی وزارت امور خارجه (از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۳)
 سفیر ایران در فنلاند و سفیر آکردیته در استونی (از ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۲)
 مدیرکل مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی (از ۱۳۷۷ تا ۱۳۷۸)
 سردبیر فصلنامه سیاست خارجی مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی (از ۱۳۷۷ تا ۱۳۷۹)
 معاون پژوهشی مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی (از ۱۳۷۷ تا ۱۳۷۸)
 رئیس مرکز مطالعات خلیج فارس مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی (از ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۷)
 معاون سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان همکاری اسلامی (۱۳۷۱ تا ۱۳۷۶)
 معاون ادارهٔ مجامع اسلامی، منطقه‌ای و غیرمتعهدهای وزارت امور خارجه (از ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۲)
 کارشناس بین‌الملل وزارت امور خارجه (از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۰)زندگینامه: سید عباس عراقچی (۱۳۴۱-اکنون) همشهری آنلاین

 فعالیت‌های علمی 
 رتبهٔ اول پژوهشگر برگزیدهٔ وزارت امور خارجه از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (۱۳۸۴)
 عضو هیئت علمی دانشکده روابط بین‌الملل با رتبهٔ استادیاری (از ۱۳۸۴ تاکنون)
 استاد مدعو دانشگاه توکیو (از ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۹)
 عضو شورای راهبردی سیاست خارجی وزارت امور خارجه (از ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۰)
 عضو کمیسیون علوم اجتماعی و تربیتی شورای پژوهش‌های علمی کشور (۱۳۷۸)
 سردبیر فصلنامه سیاست خارجی (از ۱۳۷۷ تا ۱۳۷۹)
 عضو هیئت تحریریهٔ فصلنامه سیاست خارجی (از ۱۳۷۷ تاکنون)
 عضو هیئت تحریریهٔ فصلنامه همشهری دیپلماتیک (از ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۶)
 رئیس هیئت مدیره انجمن دوستی ایران و فنلاند (از ۱۳۸۵ تاکنون)
 عضو هیئت رئیسه فدراسیون نابینایان و کم بینایان (از ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲)
 تدریس در دانشکده روابط بین‌الملل، دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران و دانشگاه عالی دفاع ملی (از ۱۳۷۵ تاکنون)
 استاد دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه

 مذاکرات هسته‌ای 
بندانگشتی|عراقچی در کنفرانس امنیتی مونیخ، فوریه ۲۰۰۶
عراقچی، معاون وزیر امور خارجه دولت یازدهم، با انتصاب از جانب محمدجواد ظریف، از تاریخ ۱۹ مهر ۱۳۹۲ به عضویت تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران درآمد. علاوه بر عراقچی، دیپلمات‌هایی از جمله حمید بعیدی‌نژاد و داوود محمدنیا نیز به عضویت این تیم انتخاب شدند. ریاست این هیئت نیز بر عهده محمدجواد ظریف بود.اسامی اعضای تیم مذاکره کننده ایران با ۱+۵ به ریاست ظریف دیپلماسی ایرانیاعضای تیم مذاکره‌کننده ایرانیبندانگشتی|عراقچی و یوکیا آمانو در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ۲۸ اکتبر ۲۰۱۳عراقچی در کلیه مذاکرات دو جانبه ایران با گروه ۱+۵ حضور داشت. در آخرین روز دور اول از مذاکرات ژنو (۲۴ نوامبر ۲۰۱۳) عراقچی با ثبت پیغامی با مضمون «برخاستن دود سفید از مذاکرات ژنو» در صفحه توییتر خود، موفقیت در دستیابی به توافق اولیه، در خصوص برنامه هسته‌ای ایران را اعلام رسانه‌ای کرد.توافق تاریخی ایران و ۱+۵ در ژنو؛ برون‌رفت از بن‌بست ۱۰ ساله هسته‌ای دویچه‌وله فارسی عراقچی تا پایان مذاکرات هسته‌ای ایران و دستیابی به برنامه جامع اقدام مشترک، به عنوان مذاکره‌کننده ارشد در متن مذاکرات حضور داشت و پس از محمدجواد ظریف، نفر دوم ایران در مذاکرات محسوب می‌شد.

 مذاکرات وین 
پس از آغاز مذاکرات برای احیای برجام عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه به عنوان رئیس تیم مذاکره کننده انتخاب شد و راهی وین پایتخت اتریش گشت.هیئت مذاکره‌کننده ایرانی به ریاست دکتر عراقچی وارد وین شد اولین دور مذاکرات نشست کمیسیون مشترک برجام با حضور معاونان و مدیران سیاسی وزرای امور خارجه ایران، آلمان، فرانسه، انگلستان، روسیه، چین و انریکه مورا به نمایندگی از جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در ۶ آوریل ۲۰۲۱ در وین برگزار شد.دُور اول نشست کمیسیون مشترک برجام در وین پایان یافتمذاکرات در وین آغاز شد

 وزارت امور خارجه 
بندانگشتی|کاظم غریب‌آبادی، عراقچی و رافائل گروسی مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، مهر ۱۴۰۳
در رسانه‌ها، عراقچی محتمل‌ترین گزینه برای وزارت امور خارجه دولت چهاردهم مطرح می‌شد. حضور عراقچی در تحلیف ریاست جمهوری به این گمانه زنی‌ها شدت افزود. انریکه مورا، دیپلمات ارشد اروپایی که برای تحلیف پزشکیان به ایران سفر کرده بود، با عراقچی دیدار کرد. سرانجام عراقچی به عنوان وزیر امور خارجه به مجلس معرفی شد. در دومین روز از بررسی وزرای پیشنهادی دولت چهاردهم، عراقچی در مجلس حاضر شد و از برنامه‌های خود دفاع کرد. عراقچی در ۲۱ مرداد ۱۴۰۳ به عنوان وزیر پیشنهادی امور خارجه دولت چهاردهم به مجلس شورای اسلامی معرفی گردید و با ۲۴۷ رأی از مجموع ۲۸۸ رأی مأخوذه اعتماد نمایندگان مجلس را برای تصدی پست وزارت امور خارجه کسب کرد.«عراقچی» وزیر امور خارجه شد

او در مصاحبه‌ای در ماه دسامبر گفت که «سال ۲۰۲۵ سال مهمی در رابطه با مسئله هسته‌ای ایران خواهد بود.» این اظهارات در واکنش به آغاز زودهنگام ریاست جمهوری دونالد ترامپ، مذاکرات مربوط به تحریم‌های اقتصادی جدید و رسیدن ارزش ریال ایران به پایین‌ترین حد خود بود.

در ژانویه ۲۰۲۵، عراقچی اولین وزیر امور خارجه ایران بود که از سال ۲۰۱۷ به افغانستان سفر کرد و اولین وزیری بود که از زمان به قدرت رسیدن طالبان در سال ۲۰۲۱ به افغانستان سفر کرد. در آوریل و مه ۲۰۲۵، عراقچی در مذاکرات با ایالات متحده در مورد برنامه هسته‌ای ایران شرکت داشت.

در ژانویه ۲۰۲۵، عراقچی پس از توافق آتش‌بس شکننده در جنگ غزه، به‌طور فعال با رهبری حماس تعامل داشت. در سپتامبر و اکتبر ۲۰۲۵، ترامپ پیشنهاد داد که ایران در نهایت ممکن است به پیمان ابراهیم بپیوندد و آن را به عنوان مسیری بالقوه برای صلح منطقه‌ای پس از توافق آتش‌بس در درگیری اسرائیل و حماس معرفی کرد. عراقچی قاطعانه این اظهارات را رد کرد و آنها را «آرزوهای واهی» توصیف کرد. او تأکید کرد که ایران هرگز آنچه را که او به عنوان «رژیم اشغالگر» مسئول اقدامات ادعایی نسل‌کشی توصیف می‌کند، به رسمیت نمی‌شناسد.

در جریان خیزش ۱۴۰۴ ایران، که با سرکوب خونین رژیم ایران مواجه شد و طبق گزارش‌ها هزاران معترض کشته شدند، عراقچی ادعا کرد که ایران «شاهد اعمال خشونت‌آمیز و تروریسم به سبک دولت اسلامی» بوده است، و اعتراضات را «خرابکاری توسط عناصر تروریستی» توصیف کرد. او از اظهارات ایالات متحده در مورد حقوق بشر در ایران انتقاد کرد و آنها را «گمراه‌کننده و شرم‌آور» خواند. هنگامی که فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، و دیگر رهبران اروپایی، از جمله امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، و کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، سرکوب خشونت‌آمیز معترضان را محکوم کردند، عراقچی در پاسخ، آلمان را به داشتن «استانداردهای دوگانه آشکار» در مورد حمایت اخیرش از اسرائیل در طول جنگ غزه متهم کرد و اظهار داشت که این موضع «هرگونه اعتبار را از بین می‌برد.» عراقچی برای منحرف کردن انتقادات بین‌المللی از سرکوب اعتراضات ضد دولتی توسط ایران، به تیراندازی مرگبار نیروهای انتظامی در مینیاپولیس آمریکا اشاره کرد. او از دولت ایالات متحده انتقاد کرد و اظهار داشت که دولت فاقد صلاحیت اخلاقی برای محکوم کردن اقدامات امنیتی داخلی ایران است، در حالی که مأموران آمریکایی مسئول قتل‌ها در شهرهای ایالات متحده هستند.

در اواسط ژانویه ۲۰۲۶، گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه عراقچی پیام شخصی به استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ایالات متحده در خاورمیانه، ارسال کرده و در آن اظهار داشته است که ایران اعدام برنامه‌ریزی‌شده ۸۰۰ معترض ضد رژیم را لغو کرده است. طبق گزارش‌ها، این ارتباط نقش کلیدی در منصرف کردن ترامپ از دستور حمله نظامی فوری علیه ایران داشته است. در ژانویه ۲۰۲۶، مجمع جهانی اقتصاد رسماً دعوت خود از عراقچی برای اجلاس سالانه داووس را لغو کرد. عراقچی فشار سیاسی اسرائیل و متحدان آمریکایی آن را عامل لغو این دعوت دانست و این تصمیم را نتیجه «دروغ» خواند. در ۲۱ ژانویه ۲۰۲۶، عراقچی اظهار داشت که ۳٫۱۱۷ نفر در جریان اعتراضات ضد دولتی که از اواخر دسامبر ۲۰۲۵ آغاز شد، کشته شده‌اند. با این حال، سازمان‌های خارجی و مقامات مستقل ادعا می‌کنند که آمار واقعی کشته‌شدگان به‌طور قابل توجهی بیشتر است. در ۲۳ ژانویه ۲۰۲۶، عراقچی علناً به ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، توهین کرد و در پستی در ایکس او را «دلقک گیج» خواند. این تنش با سخنرانی زلنسکی در مجمع جهانی اقتصاد در داووس در ۲۲ ژانویه آغاز شد، جایی که او از سرکوب اعتراضات داخلی توسط دولت ایران انتقاد کرد و خواستار مداخله بین‌المللی شد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در ۱۱ اسفند (۱ مارس ۲۰۲۶)، حدود ۳ روز پس از آغاز حملات گسترده اسرائیل و آمریکا، اعلام کرد که واحدهای نظامی ایران «مستقل و تا حدی منزوی» شده‌اند و اکنون فقط بر اساس دستورات کلی قبلی عمل می‌کنند.

 دیدگاه‌ها 
 برجام 
بندانگشتی|جان کری دیپلمات آمریکایی درکنار جواد ظریف و عراقچی، تیر ۱۳۹۳

عراقچی به عنوان یکی از مذاکره کنندگان اصلی برنامه جامع اقدام مشترک از مدافعان این برنامه بوده است. وی در نشست تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران در سالن آمفی تئاتر روزنامه اطلاعات گفت: 

 دیپلماسی 
بندانگشتی|مذاکرات هسته‌ای ایران در وین، تیر ۱۳۹۳

عراقچی به عنوان دبیر شورای راهبردی روابط خارجی در نشست دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه در مورد دیپلماسی گفت: 

 قانون اقدام راهبردی و «باند نیویورکی‌ها» 
بندانگشتی|نشست پایانی گروه ۵+۱ و ایران پیش از اعلام توافق برجام. وین، اتریش، تیر ۱۳۹۴
عراقچی به عنوان وزیر پیشنهادی امور خارجه در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی حاضر شد و به سوالات نمایندگان پاسخ داد. عراقچی خاطر نشان کرد:

فرهیختگان، روزنامه نزدیک به اصولگرایان در واکنش به این سخنان عراقچی، با عنوان «مرزبندی عراقچی با ظریف و روحانی» نوشت: «انتظارها بر این بود که ایده‌های عراقچی به‌واسطه نزدیک بودنش به روحانی و ظریف مشابه آنها باشد اما او در اولین جلسه حضورش در مجلس این موضوع را با اعلام تبعیت از قانون اقدام راهبردی مجلس رد کرد.»

 دیدگاه دربارهٔ طرح ترامپ برای غزه پساجنگ 
عراقچی در بخشی از گفت‌وگوی خود با اسکای نیوز در واکنش به ایده ترامپ برای غزه پساجنگ، مبنی بر انتقال مردم غزه به کشورهای دیگر به‌طور موقت و طولانی‌مدت به بهانه بازسازی این منطقه جنگ‌زده، با کنایه به چشم‌داشت ترامپ به خریداری جزیره گرینلند که تحت حاکمیت دانمارک قرار دارد و در شمالگان واقع شده، گفت: «پیشنهاد من چیز دیگری است. به جای فلسطینی‌ها، اسرائیلی‌ها اخراج و به گرینلند فرستاده شوند تا با یک تیر دو نشان بزنند.»

 کتاب‌شناسی 
 دیپلماسی آب‌های فرامرزی و نظام بین‌الملل: درس‌هایی برای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، نشر وزارت امور خارجه ۱۳۹۵
 تروریسم و فضای مجازی در خاورمیانه، نشر پایتخت ۱۳۹۷
 راز سر به مهر: برجام؛ کوششی سترگ برای حقوق، امنیت و توسعه ایران، در شش جلد، نشر مؤسسه اطلاعات ۱۴۰۰
 دیپلماسی آب و لزوم برون رفت از وضعیت بحران، نشر وزارت امور خارجه ۱۴۰۱
 ایران تایشی؛ خاطرات سید عباس عراقچی سفیر ایران در ژاپن، نشر مؤسسه اطلاعات ۱۴۰۱
 قدرت مذاکره، نشر مؤسسه اطلاعات ۱۴۰۲: سید عباس عراقچی در این کتاب شیوه مذاکراتی خود را در پرونده هسته‌ای ایران و تجربیات خود در مذاکرات هسته‌ای در اواخر دولت حسن روحانی شرح داده است.
عراقچی در این کتاب تأکید می‌کند که مذاکره فقط یک دیدار دیپلماتیک نیست؛ بلکه هنری ریشه‌دار در فرهنگ ایرانی است که در بازارهای ایران نیز دیده می‌شود که بازرگانان مجرب با شیوه‌های تخصصی و حرفه‌ای به چانه زنی می‌پردازند. به نظر کارشناسان، این کتاب می‌تواند مرجع دانشگاهی مشتاقان یادگیری فن و فهم ابعاد مختلف مذاکرات سیاسی قرار گیرد و بررسی مذاکرات ۱+۵ که در سال ۲۰۱۵ به امضای توافق هسته‌ای میان ایران و قدرت‌های بین‌المللی منجر شد، در این کتاب یکی از نقاط قوت آن است. در بحبوحه مذاکرات ایران و آمریکا، از نسخه عربی کتاب قدرت مذاکره با حضور عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در نمایشگاه بین‌المللی کتاب مسقط رونمایی شد. این کتاب توسط انتشارات دارهاشم با عنوان «قوة التفاوض» در بیروت منتشر شده است.

 منابع 

 پیوند به بیرون 





رده:استادان دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه
رده:افراد زنده
رده:افسران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جنگ ایران و عراق
رده:اهالی تهران
رده:دانش‌آموختگان دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کنت
رده:دانش‌آموختگان علوم سیاسی
رده:دریافت‌کنندگان نشان لیاقت و مدیریت
رده:دیپلمات‌های اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۴۱
رده:زادگان ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:سخنگوهای وزارت امور خارجه (ایران)
رده:سفیران ایران در ژاپن
رده:سفیران ایران در فنلاند
رده:مذاکره‌کنندگان هسته‌ای ایران
رده:معاونان آسیا، اقیانوسیه و مشترک‌المنافع وزیر امور خارجه
رده:معاونان امور حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه
رده:معاونان سیاسی وزیر امور خارجه (ایران)
رده:وزیران دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران
رده:وزیران امور خارجه جمهوری اسلامی
رده:دارندگان سیم‌کارت سفید