فارسی بحرین

en:Bahraini Persian

فارسی بحرینی یک گویش یا زبان محلی از گویش‌های فارسی که ایرانیان بحرین به‌کار می‌ برند. طبق گلاتولوگ، این گویش بخشی از گویش بوشهری است که خود زیرشاخه‌ای از شاخهٔ غربی (ایرانی) گویش‌های فارسی به‌شمار می‌رود. این زبان به‌عنوان زبانی گذار میان پارسی میانه (پارسیگ) و پارسی نو (فارسی) طبقه‌بندی می‌شود.

شماری از ایرانیان بحرین، مخصوصا در میان عجم‌ها (لرهای بختیاری، و برخی از اچم‌ها، مخصوصا آنها که از طرف بندرعباس و لنگه با بوشهری‌ها و خرمشهری‌ها مهاجرت کَردَّنْد، و احتمالا هم شیرازی‌هاکه جامعه‌ای ایرانی‌تباران را در این کشور تشکیل می‌دهند.

علاوه بر زبان فارسی، ایرانیان بحرین زبان ایرانی دیگر و قدیمتر دارند که مردم اچمی/خودمونی با آن گفتگو می‌کنند و به آن «زبان خودمونی»  يا "هولی" و گاهی هم "بندری" گفته می‌شود.

 ریشه 

زمانی که خانواده بوشهری به بحرین مهاجرت کَردَّنْد سال 1860 میلادی (زمان قاجار)، که شامل عجم‌ها و کمی از عربهای بوشهر بود، این گویش را با خودشان آوردند.

گویش فارسی بحرین تفاوت‌های چشمگیری با گویش تهرانی دارد و در ساختار و واژگان نیز متفاوت است و شباهت‌ با گویش بوشهری دارد و به فارسی کویتی هم نزدیک است، وبسایت گلاتولوگ آن را به‌عنوان شاخه‌ای از گویش بوشهری طبقه‌بندی می‌کند.

این گویش به اصل و نژاد یا قومیت هیچ ربطی ندارد. این گویش به طور مشترک توسط اچمی‌ها و لرهای و شیرازی های بحرین توسعه یافته و به عنوان یک گویش محلی فارسی میان آن‌ها استفاده می‌شود.

به همین دلیل شمار زیادی از واژگان اچمی و مخصوصا لری وارد این گویش شده‌اند، و احتمالاً واژگان عربی و هندی نیز تأثیراتی داشته‌اند. این گویش به دو گونه اصلی تقسیم می‌شود: «منامی» که به شهر منامه مرتبط است و «محرقی» که به شهر محرق تعلق دارد.

اچم‌/لاری‌های که از بندرعباس و جایهای دیگر به بحرین مهاجرت کَردَّنْد، به این زبان هم صحبت می‌کنند، دلیل این است که اخوان سنی آنها، آنها را نپذیرفتند، شاید به دلیل اینکه شیعه شده بودند یا شدند، بحرانی‌ها به طور کلی خارجی‌ها را دوست نداشتند.

با این حال، آنها هنوز ریشه‌های خود را به رسمیت می‌شناسند و می‌گویند: «ما عجم بندرعباس و لارستان و بستک هستیم».

اگرچه ایرانی‌ها به طور کلی بندرعباس را بیشتر با آفریقایی‌ها مرتبط می‌دانند (که البته در این موضوع چیزی اشتباه نیست)، اچم‌ها (که توسط اعراب ساحلی به عنوان "عجم" شناخته می‌شدند)، به دلایل طبیعی، سیاسی و مالی مختلف سرزمین خود را ترک کَردَّنْد تا زندگی بهتری پیدا کنند. اچم‌های شیعه همچنان از حلقه‌های اجتماعی اچم‌های سنی جدا مانده‌اند (به خاطر انقلاب). 

از سوی دیگر، تهرانی‌ها و شمالی‌های ایران نیز این گویش را به تمسخر می‌گیرند و آن را "خنده‌دار" یا "اشتباه" می‌دانند، به جای اینکه تنوع زبان‌های ایرانی و گویش‌های فارسی را قدردانی کنند.

اقلیتی از اعراب و مینا‌بی‌ها نیز به این زبان صحبت می‌کَردَّنْد، اما تاکنون به شدت در جامعه بحرین جذب شده‌اند و دیگر به هیچ وجه از این گویش استفاده نمی‌کنند. تنها کسانی که هنوز از آن استفاده می‌کنند، افراد با اصالت ایرانی هستند.

واژگان
+فارسی دریفارسی ایرانی
(تهرانی)فارسی بحرینی (عجمی)یادداشت هاروشنروشنچالودر بحرینی فقط، برگرفته از هندی (चालू) یا گویش مردم اچمی در پارسیان/گاوبندیصبحانهصبحانهناشتاناهار از عربی صبحناهارناهارچاشتناهار از عربی نهارغذاغذاخوراکغذا از عربی غذاءشامشامشومرستورانرستورانمطعم/رستورانمطعم از عربی غذاءبرایواسهسِیواژه "سی" در گویش‌های لری جنوبی (وسط بوشهر تا خوزستان) و بختیاری به جای "برای" استفاده می‌شود. همچنین در برخی گویش‌های کردی مانند کلهری و کوردی مناطق کرمانشاه، "سی" به کار می‌رود.فقطفقطبسفقط از عربیمَهمَنمُّواَماَماُمواژه «ام» مانند «گُفتَم» یا «رَفتَم» میشه «گُفتُم»… «رَفتُم» … «عَزیزُم»…ناداناحمق«گناه» یا ««گناهگی»وایسا/ایستاد شووایسهویسَکبِگوبِگوبُگوشَبشَبشُّوْاِمشو... دیشو... (در کردی و اچمی و لری هم میگن "شو")خوابخوابخوآفتابآفتابآفتوآبآبآوسُرخقِرمزسُرخعینکعینکچشمکبینیدماغپیز/پوزدر عربی بحرانی و بحرینی به "دهن" میگن "بوز" (buuz) که گفته میشود از "پوز" (puuz) که از یک گویش پارسی قدیم گرفته شد. دماغ با عربی یعنی مغز.دهندهندهن/کپدنداندنداندندونچشمچشمچشبرادرداداشکُکامادرننه/مامادی/ننهپدربابابوآدَریادَریادَریا«دَریا» بر خلاف «دِریِه» بوشهریکفشکفشجوتی"جوتی" در اردو (جوتا) و هندی (जूता) و بندری و عربی بحرینی (جوتي) و اچمی (جوتین) هم رایج است.حمام کَردَّنْحَمُوم کَردَّنْشِنُو کَردَّنْتماشا/نگاه کَردَّنْنگاه کَردَّنْ/دِیدَنسَی/سَیل کَردَّنْ"سَیل کن/کو" از اچمی گویش شرقی مانند فارسی شیرازی قدیمبازبازوازشنیدنشَنِیدنشُنُفَتنشُنُفَتن از اچمیخانهخونهخونه

جملات مثال
فارسی دریفارسی معیارفارسی ایرانی
(تهرانی)فارسی بحرینی (عجمی)پارسیگ اچمی (لارستانی)عربی نو معیارعربی خلیجی بحرینییادداشت‌هامه گفتم به تومن به تو گفتممن بهت (بِه تو) گُفتَممُو گُفتُم سیت (سِی تو)اوم بر اوت گوتأنا قُلتُ لَك (مختصر: «أَخبرتُكَ» یا «أَخبرتُكِ» برای ماده)آنَه گِلت لِك (ماده: لِچ) مه به او گفتممن به او گفته اممن بهش گُفتَممو گُفتُمِش/گُفتُم سیشاوم گت‌اوش
گتوم‌اوشانا قُلت لَه (ماده: لها)آنه گِلت لَه (ماده: لِهَّاْ)گفتم به آن‌ها که این گل‌ها را برایت (برای تو) خریدمگفتم به آن‌ها که این گل‌ها را برای تو (بَرات) خریدمبِهشون گُفتَم کِه این گُل‌ها رو واست (واسِه تو) خَریدمسِیشون گُفتُم که این گل‌ها رو سیت خریدمقُلت لَهُم أنني اِشتريت لكَ (ماده: لكِ) هاذِه الزُهورگِلت لِهُم اِني اِشتريت لِك (ماده: لِچ) های اِلوُروددر گویشهای عربی خلیجی اغلب حرف "گ" "ق" و حرف "چ"  "ج" نوشته می شود، اما مانند نوع نوشتاری فارسی تلفظ می شود.چی است؟چی هست؟چی‌ه؟چِیِ‌ن؟ماذا يَحصُل؟اِشْهَست؟/اِشصاير؟خیلی مقبولَه/مقبول استخیلی زیبا استخیلی قشنگِهخیلی قشنگِنبُری خوشِنجميلٌ جِداًوايِد حِلومن خوب نیستم/نیَممن خوب نیستَممن خوب نیستَممو نه خوبُماوم ناخشُمأنا لَستُ بِخيرآنَه مُب زين (ماده: زینه)دروازه را بسته/بَند کندر را ببنددَرو بسته کندروازه رو بَند کودروازه بند اکُنأَغلِق اَلباببَنِد اِلبابدروازه را باز کندر را باز کندرو باز کندروازه رو واز کودروازه واز اکُناِفتَج اِلباببَطِل اِلباب/اِلدروازهنگاه کنتماشا کنببینسَی کُن/سَیل بُکُنأُنظر/(ماده: أُنظُرِي)چٌوف/طالِع (چٌوفَّی/طالعَّی)بِسوزبِسوزبِسوزتَش بِگیرتش اگیر (؟)اِحترق/اِحترِقِاِحترگ/اِحترگَّیدوست دارمَتدوستِت دارمدوسِت دارَمخاطِرُت میخومبُرِی خاطِرُت مَیاُحِبُكَ/اُحِبُكِاَحِبِک/اَحِبِچفندک را روشن کنفندکو (فندک رو) روشن کنلیترو چالو کواَشعِل القَداحةوَلِع اِللايتَرمی‌تانی برایم گل بخری؟میتونی واسم گل بِخری؟میتونی سیم گل بِخری؟ما از تهران نیستیم، ما از بحرین هستیمما اهل تهران نیستیم، ما اهل بحرین هستیمما نه مال تهرونیم، ما مردُم بحرینیممی‌خوایَم بِروَم حمام کُنَممیخام بِرَم حموم کُنََممیخوم بِرُم شِنُو بُکُنُمچرا مرا این‌طور نگاه می‌کنی؟چرا/واسِه چی منو اینجوری نگاه میکنی؟چرا/سی چَه مونه اینجوری سَی میکنی؟نامِ تو چیست؟اسمِت (اسمِ تو) چیه؟نامت (نامِ تو) چِنِن/چِیِ‌ن؟این چه است؟این چیه؟این چِیِ‌ن؟/چِنِن این؟چه به تو است؟چتِه؟چتِن؟من چیزی نَشْنِیدَم!مُّو چیزی نشُنُفَتُم!

 جستارهای وابسته 
فارسی کویتی
زبان اچمی

 منابع 

تاریخ شیعه در بحرین (بحرین - قطیف - احسا)

رده:بحرین
رده:زبان فارسی
بحرین
رده:لهجه‌های زبان فارسی
رده:گویش‌های زبان فارسی