بهمن میرزا

بهمن میرزا (۱۲۲۵ ه ق تهران – ۱۳۰۱ ه ق شوشی)، شاهزاده قاجار، ادیب و نویسنده بود.

بندانگشتی|چپ|200px|«بعضی پسرهای نواب بهمن میرزا که در قره‌باغ حاضر بودند»، ۱۸۶۹ میلادی

 زندگی 
او برادر تنی محمدشاه و پسر چهارم عباس میرزا بود. بهمن میرزا در ۱۲۵۷ هـ ق پس از درگذشت برادرش قهرمان میرزا حاکم آذربایجان شد. در ۱۲۶۲ هـ ق پس از شدت گرفتن بیماری محمدشاه، آصف‌الدوله، دائی شاه، سر به شورش برداشت. او قصد داشت پس از گرفتن تهران، بهمن میرزا را به جای برادرش به تخت بنشاند. حاجی میرزا آقاسی، صدراعظم محمدشاه، پس از آگاهی از نقشه آصف الدوله، خسروخان گرجی را برای سرکوب رضاقلی خان، که در کردستان سر به شورش برداشته بود، به آن سو فرستاد. بهمن میرزا که از یورش خسروخان به آذربایجان در هراس بود، برای دیدار صدراعظم راهی راهی تهران شد. در تهران حاجی میرزاآقاسی او را به حضور نپذیرفت و بهمن میرزا ناگزیر به حضور شاه رفت. هر چند شاه او را امان داد اما رفتار غیر دوستانه وی موجب شد که بهمن میرزا برای نجات جان خویش، به سفارت روسیه پناه ببرد. او چندی بعد، همراه خانواده اش به تفلیس و بعد از سه سال به شوشی رفت و تا پایان عمر در حمایت روسیه تزاری زیست. در نخستین سال‌های سلطنت ناصرالدین شاه، روسیه تلاش کرد بهمن میرزا را به جای ناصرالدین شاه به تخت بنشاند، که فرجامی نیافت. بهمن میرزا در ۱۳۰۱ هـ ق در شوشی درگذشت.

بندانگشتی|چپ|140px|مهر بهمن میرزا با سجع «یگانه گوهر دریای خسروی بهمن»

بهمن میرزا مردی دانشمند و دانش پرور بود. به دستور او ملا عبداللطیف طسوجی کتاب هزار و یک شب را به فارسی برگرداند. او همچنین کتابخانه‌ای ارزنده داشت و خود کتابی به نام تذکره محمدشاهی تألیف کرده بود.عضدالدوله، ص۲۸۲

 فرزندان 
بندانگشتی|چپ|140px|مزار محمدعلی میرزا فرزند بهمن میرزا قاجار در گورستان ابن بابویه

اطلاعات خانوادگی و نوادگان وی گردآوری شده است. فرزندان بهمن میرزا طبق اطلاعات ویکی پدیای روسی به شرح زیر است:
+فرزندان بهمن میرزاردیفنامتولدمرگنام مادریادداشتپسران۱انوشیروان میرزای ضیاءالدوله۱۸۳۲
تبریز۱۸۹۹
شوشیملک سلطان خانممادرش دختر محمد تقی میرزا بود.۲جلال الدین میرزا۱۸۳۳-۱۸۳۶۱۸۸۷
ایرانملک سلطان خانماین شاهزاده کر و لال بود به همین خاطر مثل بقیه برادرانش به نیروی نظامی ملحق نشد.۳محمد علی میرزا۴رضا قلی میرزا۱۸۳۷۱۸۹۴
شوشیملک سلطان خانمداراب میرزا۵شاهرخ میرزا۱۸۴۳۱۹۱۵
جبرئیلشاهزاده خانم۶خانباباخان میرزا۱۸۴۸۱۹۲۶
تفلیسملک جهان خانم۷عبدالصمد میرزا۱۸۵۱۱۹۲۴
شوشیمروارید خانم تالشی۸امیر کاظم میرزا۱۸۵۳
شوشی۱۹۲۰
گنجهمروارید خانم تالشی۹امیرخان میرزاایرانمروارید خانم۱۰علیقلی میرزا۱۸۵۴
شوشی۱۹۰۵
چیتاکوچک خانمخسرو میرزا۱۱خان جهان میرزابردعکوچک خانم۱۲اماموردی میرزاایرانکوچک خانم۱۳کیقباد میرزا۱۸۷۰۱۹۲۳
شوشیکوچک خانم۱۴اردشیر میرزا۱۸۷۵۱۳۱۷ قمریکوچک خانمملقب به ضیاءالدوله. در ۱۷ جمادی‌الثانی ۱۳۱۷ در تهران براثر سکته درگذشت.مرآت‌الوقایع مظفری، ج۱، ص۴۴۷۱۵بهاءالدین میرزا۱۸۵۵کواد خانم۱۶سیف الله میرزا۱۸۶۴ تفلیس۱۹۲۶ باکوگوهر خانم۱۷امان الله میرزا۱۸۶۲۱۹۳۷
شوشیچیچک خانم۱۸غلامشاه میرزا۱۸۶۷۱۹۱۸
گنجهچیچک خانم۱۹شاه قلی میرزا۱۸۷۱چیچک خانم۲۰محمود قلی میرزا۱۸۷۲۱۹۲۰چیچک خانم۲۱الله وردی میرزاآفرین خانم۲۲سیف الملک میرزا۱۸۶۹+آفرین خانم۲۳قفلان میرزا۱۸۵۱
تفلیس۲۴عزیزخان میرزا۲۵محمود میرزا۱۸۵۳
شوشی۲۶حیدر قلی میرزا۱۸۵۵۱۹۱۸۲۷نصرالله میرزا۱۸۴۶۲۸محمد علی میرزا۱۸۴۹۲۹ایلخانی میرزا۱۸۵۸۱۹۰۱۳۰همایون میرزا۱۸۶۰۳۱خان عالم میرزا۳۲حسینقلی میرزا18361911همسرشون دختر سردار شیروانی ،بتول شیروانی بود۳۳ذوالفقار میرزا۱۸۹۱۱۹۵۸همسرشون مهرماه معزی ، دختر فضل اله میرزا۳۴علی اکبر۳۵خدابخش۳۶اعتبارالدولهدختران۱نام نامعلوم۱۸۵۳
تبریزملک سلطان خانم۲رخشنده سلطان خانمشاهزاده خانم۳خانزاده خانم۱۸۹۵مروارید خانم تالشی۴خورشید خانممروارید خانم تالشی۵زری خانم۱۸۶۴
شوشی۱۹۴۳
باکومروارید خانم تالشی۶عباس خانم۱۸۶۸
شوشی۱۹۴۸
باکومروارید خانم تالشی۷بهجت خانمکوچک خانم۸فیروزه خانم اغوربیگواکوچک خانم۹منظر خانمکوچک خانم۱۰نورالعین خانمکوچک خانم۱۱اشرف خانمکوچک خانم۱۲نورجهان خانم۱۸۶۸
شوشی۱۹۵۵
باکوچیچک خانم۱۳تورال خانم۱۸۸۰
تبریزآفرین خانم۱۴آذری همایون زیادخانوا۱۵تاج الملوک خانم۱۸۴۷۱۶صبیه خانم۱۷نواب آقا خانم۱۸توران خانم۱۹ملک آفاق خانم۲۰مریم خانم۲۱سلطنت خانم۲۲فخرالسلطان خانم۲۳شاهزاده خانم۲۴لقاالملوک

 منابع 






رده:اهالی ایران در سده ۱۹ (میلادی)
رده:ایرانی‌های مهاجرت‌کرده به امپراتوری روسیه
رده:حاکمان قاجار آذربایجان
رده:حاکمان قاجار اردبیل
رده:حاکمان قاجار تهران
رده:حاکمان قاجار همدان
رده:درگذشتگان ۱۳۰۱ (قمری)
رده:درگذشتگان ۱۸۸۳ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان سنت اندرو
رده:دریافت‌کنندگان نشان شیر و خورشید
رده:زادگان ۱۲۲۵ (قمری)
رده:زادگان ۱۸۱۰ (میلادی)
رده:فرزندان عباس میرزا
رده:اهالی تهران
رده:تاریخ آذربایجان
رده:سیاستمداران اهل تهران