شورای عالی فضای مجازی

شورای‌عالی فضای مجازی یکی از شوراهای حاکمیتی در ایران است که به فرمان سید علی خامنه‌ای، رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران تشکیل شده است. در حال حاضر، ریاست این شورا بر عهده مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران است و سید محمدامین آقامیری دبیری شورای‌عالی فضای مجازی را بر عهده دارد.https://www.isna.ir/news/1401120604208/ سازمان گزارشگران بدون مرز این نهاد را در فهرست نهادهای سرکوبگر سایبری در جهان قرار داده است.

 دبیران 
   نام آغاز تصدی پایان تصدی رئیس‌جمهور ۱مهدی اخوان بهابادی۶ خرداد ۱۳۹۱۳۰ شهریور ۱۳۹۲احمدی‌نژادمحمود واعظی (سرپرست)۳۰ شهریور ۱۳۹۲۱۲ آذر ۱۳۹۲روحانی۲محمدحسن انتظاری۱۲ آذر ۱۳۹۲۲۵ شهریور ۱۳۹۴روحانی۳سید ابوالحسن فیروزآبادی۲۵ شهریور ۱۳۹۴۶ اسفند ۱۴۰۱روحانیرئیسی۴سید محمدامین آقامیری۶ اسفند ۱۴۰۱اکنونرئیسی
پزشکیان

 تاریخچه 
شورای‌عالی فضای مجازی به تاریخ  به فرمان سید علی خامنه‌ای تشکیل شد و موظف است که مرکز ملی فضای مجازی کشور را راه اندازد.

در بخشی از فرمان‌نامهٔ وی آمده است:

در ادامه گفته است که شورا وظیفه دارد «مرکز ملی فضای مجازی کشور» را درست کند تا کامل و به‌روز بر فضای مجازی درونی و بیرونی اشراف داشته و دربارهٔ نحوهٔ رویارویی با آسیب‌های اینترنت تصمیم بگیرد. او همهٔ دستگاه‌های کشور را موظف به همکاری با مرکز کرده است.

 جلسه‌ها 
 نخستین جلسه 
نخستین جلسه با حضور رئیس‌جمهور و دیگر عضوها در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۳۹۰ تشکیل شد.

محمود احمدی‌نژاد در این جلسه به اهمیت و جایگاه این شورا در کشور اشاره کرد و گفت:

وی افزود فضای مجازی نامحدود است و مرز ندارد. پس باید کوشید با برنامه‌ریزی دقیق از فضای سایبری در راستای هدف‌ها و پیشرفت نظام جمهوری اسلامی ایران استفاده کرد.

عضوهای دیگر نیز نظرها و دیدگاه‌هایشان را گفتند.

 اعضا 
در متن فرمان رهبر ایران، اعضای حقیقی و حقوقی به مدت سه سال تعیین شدند.

 اعضای شورای عالی فضای مجازیردیفسمتمسئول۱رئیس‌جمهور(رئیس شورا)مسعود پزشکیان۲رئیس مجلس شورای اسلامیمحمدباقر قالیباف۳رئیس قوهٔ قضائیهغلامحسین محسنی اژه‌ای۴رئیس مرکز ملی فضای مجازی (دبیر شورا)سید محمدامین آقامیری۵رئیس سازمان صدا و سیماپیمان جبلی۶وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعاتسید ستار هاشمی۷وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامیسید عباس صالحی۸وزیر علوم، تحقیقات و فناوریحسین سیمایی صراف۹وزیر آموزش و پرورشعلیرضا کاظمی۱۰وزیر اطلاعاتسید اسماعیل خطیب۱۱وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلحسرتیپ عزیز نصیرزاده۱۲معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهورحسین افشین۱۳رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامیمرتضی آقاتهرانی۱۴رئیس سازمان تبلیغات اسلامیمحمد قمی۱۵فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامیسرلشکر پاسدار محمد پاکپور۱۶فرمانده کل انتظامیسرتیپ پاسدار احمدرضا رادان۱۷دادستان کل کشورمحمد موحدی آزاد۱۸رئیس سازمان پدافند غیر عاملسرتیپ پاسدار غلامرضا جلالی۱سید سعیدرضا عاملی۲حمید شهریاری۳رضا تقی‌پور۴مهدی اخوان بهابادی۵مسعود ابوطالبی۶کامیار ثقفی۷رسول جلیلی۸سید عزت‌الله ضرغامی۹محمد سرافراز۱۰محمدحسن انتظاری۱سید جواد مظلومی۱علیرضا شاه‌میرزایی

 تحریم وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا 
در ۲۲ دی ۱۳۹۶، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا شورای‌عالی فضای مجازی را به دلیل نقض حقوق بشر از طریق اعمال سانسور و محدود کردن آزادی بیان در اینترنت مورد تحریم قرار داد.

بر اساس بیانیه وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا، شورای‌عالی فضای مجازی مسئول مسدود کردن ده‌ها هزار تارنمای متعلق به رسانه‌های خبری بین‌المللی، مخالف حکومت و شبکه‌های اجتماعی در ایران است. در ابتدای این بیانیه آمده است: «شورای‌عالی فضای مجازی در سال ۲۰۱۲ توسط رهبر ایران با هدف تمرکز و نظارت بر سیاست گذاری‌ها و تنظیم مقررات مربوط به اینترنت حکومت ایران ایجاد شد».

این وزارت‌خانه همچنین شورای‌عالی فضای مجازی را به عنوان عالی‌ترین نهاد سیاست‌گذار در مورد اینترنت معرفی کرده که بر کار حکومت ایران در زمینه ایجاد اختلال در جریان آزاد اطلاعات نظارت دارد.

 واکنش‌ها 
روز پنجشنبه ۲۲ بهمن همزمان با «روز جهانی مبارزه با سانسور سایبری»، سازمان گزارشگران بدون مرز در گزارشی که به مناسبت «روز جهانی مبارزه با سانسور سایبری» منتشر کرده است، «شورای‌عالی فضای مجازی ایران» را در فهرست نهادهای سرکوبگر سایبری در جهان ثبت کرده است؛ که دارای بدترین کارنامه در سرکوب سایبری هستند و تأکید شده است که فعالیت آنها خطری آشکار برای آزادی عقیده و بیان تصریح شده در ماده ۱۹ اعلامیه حقوق بشر است. همچنین این مرکز را یکی از نهادهای سرکوبگر اطلاع‌رسانی در فضای مجازی خوانده است. گزارشگران بدون مرز تأکید کرده است: «در ایران از خاموش کردن اینترنت به‌طور فزاینده‌ای برای کنترل و سرکوب اعتراضات خیابانی و اعمال محدودیت در انتقال و انتشار اطلاعات مستقل استفاده می‌شود؛ اطلاعاتی که محتوای ضدانقلاب یا خرابکارانه خوانده می‌شود». این سازمان هشدار داده است که این مرکز، مشغول ایجاد یک سپر دفاعی (فایروال) با بهره‌گیری از فناوری فیلتر اینترنت در ایران است.

 نهادهای مرتبط 
شورای عالی انفورماتیک، شورای عالی اطلاع‌رسانی و شورای عالی فناوری اطلاعات شوراهای و نهادهایی هستند که پیش از تشکیل این شورا در حکم سیاست‌گذار و مجری در این حوزه عمل می‌کرده‌اند. همچنین این شورا به عنوان وضع‌کنندهٔ قانون با مجلس شورای اسلامی در تعارض قرار دارد.

در فرودین ۱۳۹۵، در جلسهٔ شورای‌عالی فضای مجازی که به ریاست حسن روحانی برگزار شد، شورای‌عالی انفورماتیک، شورای‌عالی اطلاع‌رسانی و شورای‌عالی امنیت فضای تبادل اطلاعات (افتا) منحل و کلیهٔ وظایف‌شان در سطح ملی به شورای‌عالی فضای مجازی واگذار شد.

 جستارهای وابسته 
 سازمان‌های زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی ایران
 سانسور اینترنت در ایران
 نظام تنظیم مقررات خدمات فضای مجازی
 شورای عالی انقلاب فرهنگی

 منابع 

 پیوند به بیرون 
وبگاه رسمی

رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۱۲ (میلادی) در ایران
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۱۲ (میلادی)
رده:سازمان‌های تهران
رده:سازمان‌های زیر نظر رهبری در ایران
رده:شوراهای عالی در جمهوری اسلامی ایران
رده:نهادهای ایرانی مشمول تحریم‌های وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا