فسخ قرارداد

قرارداد ممکن است بدون دخالت اراده و به صورت قهری منحل و منفسخ شود. سبب انحلال گاه حکم قانون و گاه تراضی دو طرف قرارداد است. قاسم‌زاده، مرتضی، حقوق مدنی، مختصر قراردادها و تعهدات، ص ۲۴۰
 انفساخ عقد لازم به حکم قانون: تلف موضوع تملیک در عقود معاوضی. مواد ۳۸۷،۴۸۳،۴۸۱،۵۲۷،۵۴۵،۶۴۹ قانون مدنی
 اسباب انفساخ عقد جایز: مرگ و حجر یکی از دو طرف ماده ۹۵۴ قانون مدنی
 انفساخ عقد به سبب تراضی دو طرف قرارداد (تعلیق در انحلال عقد): شرط فاسخ 
شرط انفساخ احتمالی عقد در آینده را شرط فاسخ گویند. قاسم‌زاده، مرتضی، حقوق مدنی، مختصر قراردادها و تعهدات، ص 242

 فسخ قرارداد در حقوق ایران 
فسخ قرارداد در حقوق مدنی ایران به معنای پایان دادن به اثر یک قرارداد لازم، با استناد به یکی از موارد پیش‌بینی‌شده در قانون یا شروط ضمن عقد است. بر اساس قانون مدنی، فسخ می‌تواند به‌صورت یک‌جانبه یا دو‌جانبه واقع شود:

فسخ دوطرفه (اقاله): طرفین با تراضی و توافق قرارداد را خاتمه می‌دهند.

فسخ یک‌طرفه: یکی از طرفین با اتکا به اختیار قانونی یا قراردادی بدون نیاز به رضایت طرف مقابل، عقد را منحل می‌کند.

 خیارات قانونی 

قانون مدنی ایران در مواد ۳۹۶ تا ۴۱۰، موارد متعددی را تحت عنوان «خیارات» برای فسخ قرارداد پیش‌بینی کرده است، از جمله:خیار عیب: در صورت وجود نقص یا عیب در مورد معامله.خیار تدلیس: در صورت فریب و پنهان‌کاری در هنگام انعقاد قرارداد.خیار تخلف شرط: در صورت عدم اجرای شروط ضمن عقد.خیار غبن: در صورت مغبون شدن یکی از طرفین به دلیل عدم تعادل فاحش ارزش‌ها.خیار تأخیر ثمن''': در صورتی که خریدار در مدت مقرر بهای کالا یا ملک را پرداخت نکند.

این خیارات موجب می‌شوند که یکی از طرفین بتواند به‌طور قانونی قرارداد را منحل کند.

 آثار فسخ 

پس از فسخ، قرارداد از زمان اعمال آن منحل می‌شود و آثار حقوقی عقد از بین می‌رود. مهم‌ترین آثار فسخ عبارت‌اند از:

بازگشت عوضین (مبیع و ثمن) به مالک اولیه.

عدم امکان مطالبه تعهدات جدید پس از فسخ.

بطلان ضمانت‌های مرتبط با تعهدات آینده.

 نمونه‌های متداول 

در معاملات ملکی، فسخ قرارداد یکی از پرکاربردترین موارد است. برخی دلایل رایج فسخ در این حوزه عبارت‌اند از:

عدم انطباق مشخصات ملک با مفاد قرارداد.

وجود اشکال حقوقی در سند مالکیت.

عدم توانایی خریدار در پرداخت ثمن معامله.

این موارد در عمل باعث می‌شوند که طرفین به استناد مواد قانونی و خیارات موجود، قرارداد را فسخ کنند.

 منابع 

رده:واژگان حقوقی
رده:حقوق قراردادها