الله پیش از اسلام

الله پیش از اسلام به‌خوبی شناخته شده و ورای خدای یهودیان و مسیحیان، و به عنوان یک خدای بدوی و ساده مورد استفاده بودStudies on Islam. Merlin L. Swartz. University Press, 1981.  pp.12 به‌طوری‌که او یکی از خدایان مکه بود.L. Gardet, دانشنامه اسلام، eds. B. Lewis, C. Pellat and J. Schacht, Vol. 1, pp. 406."Allāh." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Brill, 2012. واژهٔ الله را تشکیل شده از دو بخش ال (الف و لام تعریف) + اله (خدا یا معبود) می‌دانند.[ارجاع دست‌دوم] L. Gardet, Allah, Encyclopaedia of Islam پیشوند «ال» نشانگر آن است که الله برای مکیان شناخته شده‌بود."Allāh." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Brill, 2012.در میان مسیحیان و یکتاپرستان واژه الله برای اشاره به خدا به‌کار می‌رفت.MacDonald, D.B.. "Ilāh." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. , 2012

 ریشه‌شناسی واژه الله 
واژهٔ الله را تشکیل شده از دو بخش ال (الف و لام تعریف) + اله (خدا یا معبود) می‌دانند. خویشاوندهای کلمه الّله در بین زبان‌های سامی دیگر مانند عبری و آرامی موجود است. برخی فرهنگ‌ها، کلمه‌های معادل آرامی الّله در زبان آرامی کتب مقدس را   و فرم سریانی آن را   یا  دانسته‌اند. به‌هم چسباندن ال و اله در تشکیل الّله (خدا، فرم مذکر) مشابه به‌هم چسباندن ال و الهه در تشکیل «اللات» (خدا، فرم مؤنث) است.Böwering, Gerhard, God and His Attributes, Encyclopaedia of the Qurʾān, Brill, 2007.

اله (اِلاه) -در جمع آلِها- خدا، الهه در شعر پیشا اسلامی به عنوان نامی الهی غیر وابسته به شخصیتی خاص پدیدار شده است، اگرچه این عنوان-به همراه ال تعریف-، برای مسیحیان (تا آنجا که انتساب اشعار به آن‌ها معتبر باشد) و یکتاپرستان، الاله (الاِلاه) به ظاهر معنای خدای واحد را می‌داده است؛ برای دیگر شاعران تنها معنای کسی که عبادت می‌شود را می‌داده است، آنچنان که الالاه نشان می‌دهد: «خدایی که پیشتر نام برده شده است.» (به صورت الاحد) یا «خدایی که شاعر بدان می‌اندیشد»، و این صورت از استفاده تاکنون نیز برجای است (عبدالله)؛ ولی فارغ از این موارد به نظر می‌رسد که اله تنها در دورهٔ اسلامی برای نشان‌دادن خدایی ویژه به کار رفته‌باشد. استفادهٔ متناوب از الاِله سبب‌شد تا این واژه به صورت الله درآید و به صورت گسترده در شعر عرب پیش از اسلام مورد استفاده قرار گیرد (این نام نمی‌تواند در هر موردی جانشین دیگری شده‌باشد)، سپس تبدیل به یک اسم خاص شده است (اسم علم). ولی در حالی که این نام به صورت الاله در قرآن یافت نمی‌شود، به نظر می‌آید که در چند جا از واژهٔ الله به همان معنای پیشین سود برده شده‌باشد: مثلاً (سورهٔ انعام، آیهٔ ششم) «و هو الله فی السماوات» و اوست که در آسمان‌ها خداست و در سورهٔ قصص آیهٔ هفتادم: «و هو الله لا اله الا هو» و اوست خدا که معبودی جز او نیست، که در این مورد کنار هم نهادن الله و اله جالب توجه است.

«اله» مسلماً با  یکی‌است و شکل گسترش‌یافته مؤلفه «اِل/ایل» است که در زبان‌های سامی رایج است. زبان‌شناسان تاریخی عرب به‌طور مفصل در مورد ریشه و معنی کلمات «اله» و «الله» بحث کرده‌اند. مکتب نحوی بصره ارتباط مستقیمی بین اله و الله نمی‌بیند، به دلیل اینکه الله یا آناً ساخته شده (مرتجل) یا «لاه» از ریشه «ل-ی-ه» است که حرف تعریف «ال» به آن چسبیده است. برخی الله را وام‌واژه‌ای عبری یا سریانی دانسته‌اند، ولی اغلب اسم خاص «الله» برگرفته از  در نظر گرفته‌اند و سعی کرده‌اند اله را به ریشه‌ای سه‌حرفی (ثلاثی) ربط دهند. حدود ده صورت اشتقاق پیشنهاد شدند از ریشه‌های زیر:
 «ا-ل-ه»، ستودن و عاشق‌شدن، ولی زمخشری متذکر می‌شود که فعل الهه از اسم الُهه به معنای سرگشته‌شدن، مبهوت‌شدن مشتق شده است، زیرا ذهن از شناخت ذات الله دچار بهت می‌شود (ولهه همان معنا را می‌رساند)؛ الِهه اِلا، چرخیدن به سوی… برای امنیت یا جستجوی صلح یا در اشتیاق (ولهه همان معنا را می‌رساند)
 «ل-ی-ه»، از آنجا که لَها بلندپایه شدن و پنهان شدن معنا می‌دهد ...
 «ل-و-ه»، از آنجا که لَها آفریدن معنا می‌دهد.
 اول و ایل، ریشه‌هایی که بر دیدگاه تقدم و اولویت نظر دارد.
 ابوالبقاء کفوی در کلیات‌العلوم چنین نظر می‌دهد که واژهٔ الله ازها، اسم جمع و ضمیر سوم شخص و لام ملکی ساخته شده است.

 تاریخچه الله در پیش از اسلام 
«الله» در زمان پیش از اسلام به‌خوبی شناخته شده و «ورای خدای یهودیان و مسیحیان، و به عنوان یک خدای بدوی» مورد استفاده بودStudies on Islam. Merlin L. Swartz. University Press, 1981.  pp.12 به‌طوری‌که او یکی از خدایان مکه بود.L. Gardet, دانشنامه اسلام، eds. B. Lewis, C. Pellat and J. Schacht, Vol. 1, pp. 406 به‌طور مثال، می‌توان به وجود «الله» در نام عبدالله بن عبدالمطلب (پدر محمد) اشاره کرد. در میان مسیحیان و یکتاپرستان این واژه برای اشاره به خدا به‌کار می‌رفت.MacDonald, D.B.. "Ilāh." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. , 2012

آرتور جفری، استاد دانشگاه کلمبیا می‌نویسد:

خوان ادواردو کامپو، استاد دانشگاه کالیفرنیا، سانتا باربارا می‌نویسد:

گرهارد باورینگ، استاد مطالعات مذهبی و اسلامی در دانشگاه ییل می‌نویسد:Böwering, Gerhard. "God and his Attributes." دانشنامه قرآن. , 2012

هربرت مولر استاد دانشگاه کرنل می‌نویسد:

آلفرد گیوم می‌نویسد:

 نظریه مورخان عرب 
به گفته مورخان عرب، قبل از آنکه عمرو بن لُحَیّ الخزاعی ظهور کند، عرب عدنانی و قحطانی همه تابع دین ابراهیم (حنیف) بوده و دین خود را از اسماعیل گرفته‌بودند. عمرو یکی از اشراف و سادات عرب بود و اعمال و گفتار او در میان عرب همچون شریعت بود. او از شامات بتی به نام هبل را به مکه آورد، در کعبه گذاشت و مردم را دعوت به پرستش آن کرد. برخی معتقدند او پنج بت را که از زمان نوح در جده مدفون بود را از خاک بیرون کشید و در میان مردم عرضه کرد و پایه‌گذار شرک و بت‌پرستی در شبه‌جزیره عربستان شد.

 نظریه الله به عنوان خدای ماه 
نظریه الله به عنوان خدای ماه ادعایی است که توسط برخی مسیحیان انجیلی مطرح‌شده، مبنی بر اینکه نام اسلامی برای خدا، الله، از نام خدای ماه مشرکان عرب نشات گرفته است. نتیجه‌گیری این نظریه این است که الله خدایی متفاوت از خدای یهودیان و مسیحیان است و مسلمانان خدای دروغینی را می‌پرستند. این ادعا بیشتر به رابرت موری، متکلم مسیحی، نسبت داده می‌شود که کتابش با نام «خدای ماه الله در باستان‌شناسی خاورمیانه» بیشترین ارجاعات را در مورد این موضوع و میم دارد. همچنین این نظریه در کارتون‌های «جک چیک» تبلیغ شده است. گفته شده است که استفاده از تقویم قمری و تصاویر ماه در نشان‌های اسلامی نتیجه این منشأ برای الله است.A history of pagan Europe. Prudence Jones, Nigel Pennick. Psychology Press, 1995.  p.77Moon-o-theism, Volume II: Religion of a War and Moon God Prophet. Yoel Natan, 2006.  p.312 در سال ۲۰۰۹ جورج استارت، یک مردم‌شناس، نوشت: «یک سرشماری جدید برای شورای روابط اسلامی-آمریکایی نشان داد که حدود ۱۰٪ از آمریکایی‌ها براین باورند که مسلمانان پگان‌هایی هستند که خدای ماه را می‌پرستند، عقیده‌ای که به شدت توسط برخی فعالان مسیحی تبلیغ می‌شود.»Gregory Starrett, "Islam and the Politics of Enchantment", Journal of the Royal Anthropological Institute, May 2009, vol. 15. S222-S240.

این ادعا بی‌ربط به اعتقاد مسلمانان و مسیحیان خوانده شده است و برخی آن را توهین‌آمیز خوانده‌اند.http://www.brandeis.edu/now/2008/january/JosephLumbardstory.html استدلال شده که الله به سادگی معادل عربی «خدا» در زبانی عربی است که در اصل از کلمات عبری «ال» و «الوهیم» مشتق شده که در سفر پیدایش تورات به کار رفته‌اند. برطبق گفته لوری پیک، «الله» به‌سادگی کلمه‌ای عربی به معنی خدا است. در حقیقت، مردم عرب‌زبان، مسیحی، یهودی یا مسلمان معمولاً از «الله» برای توصیف خدا استفاده می‌کنند، همانگونه که آلمانی‌ها از «Gott» و فرانسوی‌ها از «Dieu".Lori Peek, Behind the Backlash: Muslim Americans After 9/11, Temple University Press, 2010. p.46. در حالی که بقیه ایزدان هم با صفت «اله» خوانده می‌شدند، در عبری هم وضعیت دقیقاً به همین‌گونه است. در ده فرمان کلمه «الوهیم» برای اشاره به بقیه خدایان استفاده شده است (شما هیچ خدای دیگری به جز من نخواهید داشت) همانگونه که برای اشاره به خدای خالق نیز استفاده شده است.Donald E Gowan, The Westminster theological wordbook of the Bible, Westminster John Knox Press, 2003, p.168.

 رابطه الله با دیگر ایزدان مکه 
بت هبل مهم‌ترین بت مکه بود و در میان عموم مردم، چنان بر سایر ایزدان مکه سایه افکنده‌بود که گمان می‌رود دلبستگی مردم به این بت مانعی بر سر راه پذیرش الله بود.

منات و عزی دختران لات محسوب می‌شدندMacdonald, M.C.A. ; Nehmé, Laila. "al-ʿUzzā." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. , 2012. و به عنوان شفیعانی برای نزدیکی به هبل پرستش می‌شدند. این سه‌بت به شکل سنتی «بنات الا» نامیده می‌شدند؛ هرچند بنات الا در اصل احتمالاً معنی‌ای جز «موجودات آسمانی» نمی‌دهد.Macdonald, M.C.A. ; Nehmé, Laila. "al-ʿUzzā." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. , 2012.

 یادداشت‌ها 

 پانویس 

 منابع 






رده:خدا در اسلام
رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر