شن‌یانگ جی-۶

شنیانگ جی-۶، با نام صادراتی اف-۶ و نام ناتو: فارمر (دهقان)، مدل چینی هواپیمای جنگنده میگ-۱۹ است. این جنگنده ۱۵۴۰ کیلومتر (۱٫۴۵ ماخ) سرعت بیشینه، ۱۷٬۹۰۰ متر سقف پرواز و حدود ۶۴۰ کیلومتر شعاع عملیاتی داشت و برای ۱۰۰ ساعت پرواز (حدود ۱۰۰ سورتی) پیش از انجام اورهال بر روی آن ساخته شده بود.

 تاریخچه 
میگ-۱۹ نخستین جنگنده مافوق صوت شوروی بود که از سال ۱۹۵۵ وارد ارتش این کشور شد و قابلیت‌های مشابهی با هواپیمای اف-۱۰۰ سوپرسیبر آمریکایی‌ها داشت. میگ-۱۹ هرچند پس از مدت کوتاهی از فعالیت در ارتش شوروی خارج شد و جای خود را به هواپیماهای پیشرفته‌تر داد اما چابکی، قدرت چرخش و سلاح قدرتمند آن توجه چینی‌ها را به خود جلب کرده و موجب شد تا آن‌ها از سال ۱۹۵۸ تا ۱۹۸۱ به تولید مدلی از این هواپیما اقدام کرده و آن را به کشورهای دیگری نیز صادر کنند. مدل چینی میگ-۱۹ که در کشورهای دیگر به اف-۶ فارمر شهرت یافت، در سال ۲۰۰۵ در چین از فعالیت جنگی خارج شد. چینی‌ها همچنین یک جنگنده مخصوص حمله به زمین و پشتیبانی هوایی با نام نانچانگ کیو-۵ را بر اساس بدنه اف-۶ فارمر طراحی کردند. اف-۶ به عنوان جنگنده ای با عمر استفاده محدود ساخته شده و بعد از فقط صد ساعت پرواز بایستی اورهال کامل بر روی آن انجام شود.

آمریکایی‌ها در سال ۱۹۶۵، همزمان با جنگ ویتنام، پس از پروازهای آزمایشی محرمانه با یک اف-۶ ارتش پاکستان به این نتیجه رسیدند که اف-۶ و میگ-۱۹ نسبت به جنگنده مدرن‌تر و قدرتمندتر میگ-۲۱ روس‌ها و همینطور مدل قدیمی‌تر میگ-۱۷، و مدل چینی آن جی-۵، در نبرد نزدیک هوایی تواناتر است. آن‌ها معتقد بودند که سرعت بالاتر میگ-۲۱ که با موتورهای پیشرفته‌تر توربوجت به دست می‌آمد، برخلاف تصور اولیه، در جنگ هوایی کاربردی ندارد چون تقریباً تمام جنگ‌های هوایی آن دوران در سرعت‌های زیر صوت رخ می‌داد و اف-۶ (و نتیجتاً میگ-۱۹) مانورپذیرتر از میگ-۲۱ و شتاب آن هم برای جنگ هوایی کافی است.

 تاریخچه کاربرد 

در مجموع ارتش‌های ۱۵ کشور از این جنگنده استفاده کرده‌اند که از میان آن‌ها دو کشور میانمار و کره‌شمالی هنوز در حال استفاده از آن هستند. در جنگ‌های متعدد نیز از این هواپیما استفاده شده‌است:
 جنگ‌های هند و پاکستان: نیروی زمینی پاکستان از این جنگنده بین سال‌های ۱۹۶۵ تا ۲۰۰۲ استفاده می‌کرد. پاکستانی‌ها ۱۴۰ مورد اصلاح برای بهینه‌سازی این هواپیما در عملیات‌های شناسایی و پشتیبانی نزدیک هوایی انجام دادند. جنگنده‌های پاکستانی در جنگ سال ۱۹۷۱ هند و پاکستان ۶ موفقیت هوایی تأییدشده را ثبت کردند که یکی از آن‌ها در مقابل هواپیمای پیشرفته‌تر میگ-۲۱ بود. ۵ اف-۶ نیز در این جنگ از دست رفت که ۳ فروند آن بر اثر پدافند زمینی، یکی در جنگ هوایی و یکی بر اثر آتش خودی بود.
 جنگ ویتنام: ارتش ویتنام شمالی از سال ۱۹۶۹ از این هواپیما در جنگ با قوای ویتنام جنوبی و آمریکا استفاده می‌کرد.
 جنگ اتیوپی و سومالی: نیروی هوایی سومالی در این جنگ از جی-۶ استفاده می‌کرد اما با توجه به قدرت بالاتر اتیوپیایی‌ها که از خلبانان کوبایی استفاده می‌کردند، به سختی شکست خورده و ۷۵ درصد نیروی هوایی ان‌ها نابود شد.
 جنگ تانزانیا و اوگاندا: توسط تانزانیا
 جنگ کامبوج و ویتنام: هر دو کشور
 جنگ ایران و عراق: در این جنگ هر دو کشور مجهز به جی-۶ بودند. ایران در سال ۱۹۸۱ تعداد ۱۶ فروند اف-۶ فارمر را به چین سفارش داد و بین سال‌های ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۴ دریافت کرد. بر اساس برخی گزارش‌ها تعداد اف-۶های تحویل داده شده ۲۲ یا ۲۵ فروند بوده‌است و با واسطه از کره شمالی دریافت شد. عراق نیز ۴۰ فروند جی-۶ را در سال‌های ۱۹۸۲ و ۸۳ با واسطه از مصر یا اردن خریداری کرد.Stockholm International Peace Research Institute 2009  جستجوی چین به ایران و چین به عراق هر دو کشور از این هواپیما بیشتر برای حمله به اهداف زمینی استفاده می‌کردند.

 کاربران 
بندانگشتی|275px|جی-۶ در پاکستان
275px|بندانگشتی|اف-۶ ارتش مصر در سال ۱۹۸۳
 کاربران کنونی 

۹۸ هواپیما در خدمت هستند اما مشخص نیست که چه تعداد ارزش استفاده دارند.

 کاربران سابق 

 ایران ۱۶ فروند اف-۶ فارمر را در سال ۱۹۸۱ به چین سفارش داد و بین سال‌های ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۴ دریافت کرد. بر اساس برخی گزارش‌ها تعداد اف-۶های تحویل داده شده ۲۲ یا ۲۵ فروند بوده و با واسطه از کره شمالی دریافت شد. هیچکدام از آنها فعال نیستند.

 ۸۲ جی-۶سی. در سال ۲۰۰۵ بازنشسته شد.

 ۶ اف‌تی-۶ برای استفاده آموزشی فعال است.

 ۴۰ فروند در سال‌های ۱۹۸۲ و ۸۳ با واسطه از مصر و اردن دریافت و در جنگ ایران و عراق استفاده شد.

 نیروی هوایی: در سال ۲۰۰۵ از خدمت نظامی خارج شد. ۱۳۰ هواپیما برای آموزش فعال است و آن‌ها هم در حال جایگزینی با جی‌ال-۸ هستند.
 نیروی دریایی: ۱۶ هواپیمای تمرین‌دهنده برای آموزش فعال است.

 با اف-۱۶ جایگزین شده‌است.

 در سال ۲۰۰۲ از خدمت خارج و با چنگدو جی-۷ جایگزین شد.Air Commodore Qadeer Ahmad Hashmi (Sitara-I-Basalat), "Final Salute to F-6", Defence Journal (Pakistan), URL: http://www.defencejournal.com/2002/may/salute.htm , accessed: 06 March 2010. ۹ تمرین دهنده فعال است.

 برای مأموریت‌های حمله به اهداف زمینی استفاده می‌شد.

 مشخصات 
275px|بندانگشتی|توپ‌های ۳۰میلی‌متری روی بال و زیر دماغ در این تصویر مشخص است.

 جستارهای وابسته 
 پیشرفت‌های مرتبط 
  میگ-۱۹
  نانچانگ کیو-۵
 هواپیماهای مشابه 
  اف-۱۰۰ سوپرسیبر
  داسو سوپر میستر

 منابع 


 تصاویر شنیانگ جی-۶

رده:جنگنده‌های جنگ سرد
رده:هواگردهای جنگنده چینی دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:روابط اتحاد شوروی و چین
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:هواپیماهای نظامی ایران
رده:هواگردهای آموزشی نظامی چینی دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:هواگردهای بال وسط
رده:هواگردهای جت تک‌موتوره
رده:هواگردهای شن‌یانگ
رده:هواگردهای جنگ ویتنام
رده:جت‌های دوموتوره