نامه سید روح‌الله خمینی به میخائیل گورباچف

نامه‌ٔ سید روح‌الله‌ خمینی به گورباچف را در ۱۱ دی ۱۳۶۷ (اولین روز سال ۱۹۸۹ میلادی) عبدالله جوادی آملی، محمدجواد لاریجانی و مرضیه حدیدچی دباغ به نمایندگی از سید روح‌الله خمینی خطاب به میخائیل گورباچف آخرین دبیرکل حزب کمونیست شوروی، تحویل او دادند. عمده شهرت آن به جهت اظهار پشیمانی گورباچف پس از فروپاشی شوروی به علت عدم توجه به نکات ذکر شده در  آن است . 

 متن نامه 

رهبر جمهوری اسلامی ایران در این نامه نسبت به مرگ کمونیسم هشدار داد و گفت: 

وی از رهبر شوروی خواست به سیاست مذهب ستیزی خاتمه دهد و نسبت به اسلام مطالعاتی انجام دهد. وی در این نامه به برخی اندیشه‌های فلاسفه و عرفای مسلمان اشاره می‌کند:متن کامل نامه تاریخی   خمینی به گورباچف و پاسخ گورباچف

روح‌الله خمینی همچنین در نامه خطاب به گورباچف متذکر شد: او در بخشی دیگر از نامه دربارهٔ تغییرات حزبی در شوروی افزوده بود:

خمینی در این نامه به گورباچف هشدار داده بود که مبادا این تغییرات را به سوی فروریختن نظام بسته شوروی و به روشنی به سوی غربی شدن پیش ببرد: «مشکل اصلی کشور شما مساله مالکیت و اقتصاد و آزادی نیست. مشکل شما عدم اعتقاد واقعی به خداست.»

پیام   سید روح‌الله خمینی و پیش‌بینی سقوط شوروی ۳ سال پیش از رویداد این واقعه و اندکی پس از پایان جنگ ایران و عراق بود.

 واکنش شوروی 
برای ابلاغ پاسخ، هیاتی از شوروی به ایران آمد و روز ۷ اسفند ادوارد شواردنادزه (وزیر خارجه شوروی) پاسخ را در حضور سید روح‌الله خمینی خواند. گورباچف بیش از آن که در پاسخ خود توجهی به مجادله ایدئولوژیکی خمینی نشان دهد، از این فرصت برای یاد آوری مناسبات استراتژیک شوروی استفاده کرد: «ما از خاتمه جنگ ایران و عراق با صراحت حسن استقبال می‌کنیم، برای همکاری با شما جهت استحکام صلح در خاورمیانه و نزدیک و تمامی جهان آمادگی داریم. حضور وسیع نظامی در خلیج‌فارس مورد نگرانی ما است. منظورم حضور نظامی کشورهای خارج از منطقه است. این پدیده بسیار خطرناک است و باید آن را به اتمام رساند.»

گورباچف با اشاره به مساله آن زمان  افغانستان می‌گوید: «ما می‌خواهیم با موفقیت در امر حل و فصل عادلانه مناقشه افغانستان نیز با شما همکاری خوبی داشته باشیم، بگذاریم که مردم افغانستان سرنوشت خود را خودشان بدون دخالت از خارج تعیین نمایند.» این دیدار آخرین دیدار عمومی   خمینی و سه ماه و چند روز پیش از فوت او بود.http://www.imam-khomeini.ir/fa/صحیفه_امام_خمینی/جلد21

به نقل از پایگاه اطلاع رسانی جماران در سالگرد درگذشت   سید روح‌الله خمینی گورباچف طی مصاحبه‌ای با خبرنگار واحد مرکزی خبر در مسکو از اینکه به هشدارهای بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران ۳ سال قبل از فروپاشی شوروی بی‌اعتنائی کرده بود، اظهار تأسف کرد و گفت: «مخاطب پیام خمینی از نظر من، همه اعصار در طول تاریخ بود.»

 پیوند به بیرون 
 نامه‌ای فراتر از زمان
 پیام به آقای میخائیل گورباچف
 پیام     به آقای گورباچف و تأثیر آن در نظام سیال بین‌المللی
 تحلیل نامه   به گورباچف

 جستارهای وابسته 
 فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی
 سید روح‌الله خمینی
 میخائیل گورباچف

 منابع 

*
رده:آثار ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:اتحاد شوروی در ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:اسناد ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:سیاست در ایران
رده:ایران در ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:جنگ سرد
رده:روابط ایران و اتحاد شوروی
رده:روابط ایران و روسیه
رده:فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی
رده:نامه‌ها
رده:میخائیل گورباچف
رده:گرویدن به اسلام
رده:گفتگوی ادیان
رده:اسلام و دین‌های دیگر