آمونیوم کلرید

آمونیوم کلراید یا نوشادُر ( نُشادر)  با فرمول شیمیایی NH4Cl یک ترکیب غیر آلی است. نمک سفید بلوری با قابلیت بالای حل شدن در آب، محلول آمونیوم کلرید یک اسید ملایم است. فرم طبیعی و معدنی آن سال آمونیاک نام دارد. نوع معدنی آن از سوزاندن ناکامل زغال سنگ تراکم گازهای مشتق از آن و همچنین از برخی از آتشفشان‌ها بدست می‌آید. این محصول حاصل واکنش هیدروکلریک اسید و آمونیاک است. 

بیشترین کاربرد نشادر در تولید کود های شیمیایی حاوی نیتروژن است. دیگر کاربرد نشادر در تولید دود سفید می‌باشد. همچنین در صنعت نساجی و چرم در رنگرزی استفاده می‌شود. آمونیوم کلرید در آتش‌بازی در سده ۱۸ مورد استفاده قرار گرفت اما توسط مواد شیمیایی امن تر و کمتر جاذب رطوبت جایگزین شد. هدف خود را برای ارائه یک اهدا کننده کلر به منظور افزایش رنگ‌های سبز و آبی از یونهای مس در شعله آتش بود. در چندین کشور، کلرید آمونیوم به عنوان افزودنی غذایی تحت شماره  E510، معمولا به عنوان یک ماده غذایی مخمر در نانوایی استفاده می شود. این مکمل خوراک برای دام‌ها و یک عنصر در رسانه و تغذیه مخمرها و بسیاری از میکروارگانیسم‌ها است. نشادر باتری کرید به عنوان الکترولیت در باتری روی کربن استفاده می‌شود. سایر کاربردها عبارتند از در شامپو مو، و در محصولات تمیز کننده. در شامپو مو، آن را به عنوان یک عامل ضخیم در سیستم های سورفاکتانت بر مبنای آمونیوم مانند آمونیوم لوریل استفاده می‌شود.

ناصر خسرو در سفرنامه‌اش (بخش ۶ - ری، کوه دماوند و نوشادر) نوشته است و میان ری و آمل کوه دماوند است مانند گنبدی و آن را لواسان گویند، و گویند بر سر آن چاهیست که نوشادر از آن حاصل می‌شود و گویند که کبریت نیز، و مردم پوست گاو ببرند و پر نوشادر کنند و از سر کوه بغلتانند که به راه نتوان فرود آوردن.

 روش های تولید آمونیوم کلراید یا نشادر 
آمونیوم کلراید یا نشادر (NH₄Cl) یک ترکیب شیمیایی با کاربردهای فراوان در صنایع مختلفه. برای تولید آمونیوم کلراید روش‌های مختلفی وجود داره که هر کدوم مزایا و معایب خاص خودشون رو دارن. بگذارید به چند تا از اصلی‌ترین روش‌ها اشاره کنیم:

-روش سولوِی (Solvay Process): این روش یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین روش‌ها برای تولید سدیم کربنات هست، اما آمونیوم کلراید هم به عنوان محصول جانبی در این فرآیند تولید میگردد. در این روش، آمونیاک، آب و دی‌اکسید کربن با محلول غلیظ سدیم کلراید (نمک طعام) واکنش میدهند.

واکنش اصلی به این صورته:

NaCl + NH₃ + H₂O + CO₂ → NaHCO₃ + NH₄Cl

سدیم بی‌کربنات (NaHCO₃) رسوب میکنه و آمونیوم کلراید در محلول باقی میمونه که میشه اون رو جدا کرد.

واکنش مستقیم آمونیاک و هیدروژن کلراید (جوهر نمک): این یکی از ساده‌ترین و مستقیم‌ترین روش‌هاست. در این روش، گاز آمونیاک (NH₃) با گاز هیدروژن کلراید (HCl) واکنش میده و آمونیوم کلراید جامد تولید میشه:

NH₃(g) + HCl(g) → NH₄Cl(s)

این واکنش به شدت گرمازا هست و آمونیوم کلراید به صورت پودر سفید رنگی رسوب میکنه. این روش برای تولید آمونیوم کلراید با خلوص بالا مناسب هست.

تولید از آمونیاک و نمک‌های کلراید فلزی: در این روش، آمونیاک با محلول‌هایی از نمک‌های کلراید فلزی مثل کلسیم کلراید (CaCl₂) یا منیزیم کلراید (MgCl₂) واکنش میده.

به عنوان مثال با کلسیم کلراید:

CaCl₂ + 2NH₃ + 2H₂O + CO₂ → CaCO₃ + 2NH₄Cl

کلسیم کربنات (CaCO₃) رسوب میکنه و آمونیوم کلراید در محلول باقی میمونه.

تولید از فرآورده‌های جانبی صنایع دیگر: در برخی صنایع، آمونیوم کلراید به عنوان محصول جانبی یا فرآورده فرعی تولید میشه. مثلاً در تولید برخی کودهای شیمیایی یا در فرآیندهای مربوط به زغال سنگ.

هر کدوم از این روش‌ها نیاز به شرایط عملیاتی خاص، دما، فشار و خلوص مواد اولیه دارن. انتخاب روش مناسب بستگی به عواملی مثل دسترسی به مواد اولیه، هزینه تولید، خلوص مورد نیاز محصول و حجم تولید داره.

250px|بندانگشتی|250px|راست|کریستال آمونیوم کلرید

 منابع  

رده:افزودنی‌های خوراکی
رده:ترکیب‌های آمونیوم
رده:کلریدها
رده:مواد شیمیایی در عکاسی
رده:مواد کیمیاگری
رده:نمک
رده:هالیدهای نافلزی