سندرم نفروتیک

نشانگان نفروتیک  که با نام نفروز نیز شناخته می‌شود در پزشکی و اورولوژی٬ مجموعهٔ علائم و سمپتوم‌هایی است که بخاطر آسیب به غشای پایه (باسال) گلومرول‌های کلیه ایجاد می‌شود و کلیه‌ها به مقدار زیادی٬ پروتئین دفع می‌کنند.دیکشنری پزشکی دورلند: نفروتیک کلیه سالم در هر شبانه‌روز، کمتر از ٤٠ میلی‌گرم پروتئین را از طریق ادرار دفع می‌کند، درحالی‌که در نشانگان نفروتیک این میزان به مقدار ٢ گرم در روز یا بیشتر می‌رسد. دفع پروتئین در ادرار به ویژه آلبومین منجر به هیپوآلبومینمی شده و در بیمار شاهد اِدِم (خیز) و هیپرلیپیدمی خواهیم بود.
در کلیهٔ دچار سندرم نفروتیک٬ بر روی پُدوسیتها (سلول‌های دیواره گلومرول‌ها) سوراخ‌های بزرگی به اندازهٔ پروتئین قرار دارند که منجر به پروتئینوری (دفع پروتئین در ادرار) می‌شوند هرچند بزرگی سوراخ‌ها برای عبور گلبول‌های قرمز کافی نیست و در بیمار هماتوری (دفع خون در ادرار) نمی‌بینیم و همین نکته فرق نفروتیک و نفریتیک است. چراکه در سندرم نفریتیک علاوه بر دفع پروتئین٬ دفع خون از طریق ادرار وجود دارد.

 علائم و نشانه‌ها 
 خیز یا ورم در اطراف چشم و پاها (به‌ویژه صبح‌ها)
 پروتئینوری یا دفع پروتئین (بیش‌تر از ۳ گرم در شبانه‌روز) از طریق ادرار (به‌ویژه دفع آلبومین)
 هیپرلیپیدمی و افزایش کلسترول خون
 آمنوره در زنان

 علت‌شناسی و اتیولوژی 
نشانگان نفروتیک اگر با منشأ خود کلیه یا مادرزادی باشد نفروتیک اولیه٬ و اگر علتی دیگر در بدن وجود داشته باشد که کلیه را هم درگیر کند٬ نفروتیک ثانویه نام دارد.Fogo AB, Bruijn JA. Cohen AH, Colvin RB, Jennette JC. Fundamentals of Renal Pathology. Springer. .
 نفروتیک اولیه: نفروتیک اولیه معمولاً در بحث بافت‌شناسی قرار می‌گیرد مانند نفروپاتی ساده که بیشتر در کودکان دیده می‌شود٬ گلومرواسکلروز کانونی و بالاخره نفروپاتی غشایی که از علت‌های اصلی در سندروم نفروتیک بزرگسالان است. این تشخیص زمانی ارزش دارد که پس از غربالگری٬ مشخص گردد که نفروتیک ثانویه وجود ندارد.
 نفروتیک ثانویه: نفروتیک ثانویه از نظر هیستولوژی(بافت‌شناسی) از همان الگوهای نفروتیک اولیه پیروی می‌کند اما دلیل ایجاد شدن آن٬ عامل دیگری خارج از محدوده گلومرال (کپسول بومن در کلیه) مثلاً هپاتیت بی٬ مرض قند٬ سرطان بدخیم یا دارو است.

 عوارض 
ترومبوز در سیاه‌رگ کلیوی٬ کم‌خونی٬ تغییر در سینتیک دارویی٬ آمبولی ریه و ادم ریوی
 تشخیص 
اصلی‌ترین آزمایش در بیمار دارای سندرم نفروتیک٬ اندازه‌گیری میزان پروتئین در ادرار ۲۴ ساعته بیمار است و در کنار آن پزشک درخواست آزمایش خون و گاهی در صورت نیاز٬ بیوپسی و نمونه برداری از بافت کلیه(گلومرول) خواهد داد. از دیگر روش‌های تشخیصی می‌توان به اکوگرافی کلیه‌ها و مارکرهای خودایمنی همچون تست سرم‌الکتروفروز اشاره نمود.پرستاری کودکان مارلو، ترجمه سونیا آرزومانیان تهران 1383 درمان بررفع علت زمینه‌ای که سبب بروز پروتینوری،کاهش پیشرفت CKDو بهبود علایم می‌شود،تاکید می‌کند. درمان اختصاصی شامل داروهای دیورتیک ،مهارکننده ACEجهت کاهش پروتینوری و داروهای کاهش دهنده چربی جهت درمان هایپرلیپیدمی می‌باشد.برونر سودارث,ترجمه نوشین عباسی تهران 1393

 مکمل‌های تغذیه‌ای مرتبط با سندرم نفروتیک 
برخی مکمل‌های تغذیه‌ای به‌عنوان بخشی از مراقبت حمایتی در بیماران مبتلا به سندرم نفروتیک مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ به‌ویژه در افرادی که با کمبود ویتامین‌ها، دفع پروتئین، یا ضعف عمومی ناشی از این اختلال مواجه می‌شوند.  در این میان، دو مکمل «نفروویت» و «نفروتونیک» در بازار دارویی ایران برای تقویت وضعیت تغذیه‌ای بیماران کلیوی عرضه شده‌اند. این بخش تنها به مقایسهٔ علمی و بی‌طرفانهٔ این دو فراورده می‌پردازد.

 ترکیب و کارکرد کلی مکمل‌ها 
نفروویت معمولاً ترکیبی از ویتامین‌های گروه ب، ویتامین ای و مواد معدنی آنتی‌اکسیدانی است که به‌عنوان تقویت‌کنندهٔ عمومی در افراد با کاهش ذخایر تغذیه‌ای توصیه می‌شود.  در مقابل، نفروتونیک اغلب دارای ترکیباتی شامل آهن، فولیک اسید، و ویتامین‌های ضروری برای ساخت سلول‌های خونی است که می‌تواند برای بیمارانی که دچار کم‌خونی مرتبط با بیماری‌های کلیوی هستند سودمند باشد.

 کاربردهای بالینی و ارتباط با سندرم نفروتیک 
بر اساس پژوهش‌های تغذیه‌ای، کمبود برخی ریزمغذی‌ها در بیماران مبتلا به سندرم نفروتیک شایع است و مصرف مکمل‌های حاوی آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین‌های گروه ب می‌تواند در حفظ وضعیت متابولیک مطلوب نقش داشته باشد.  در همین راستا، از نفروویت برای پشتیبانی تغذیه‌ای عمومی و کاهش استرس اکسیداتیو استفاده می‌شود.  از سوی دیگر، کم‌خونی یکی از پیامدهای شناخته‌شدهٔ بیماری‌های کلیوی است و مصرف مکمل‌هایی مانند نفروتونیک—که در آن‌ها ترکیبات خونساز پررنگ‌تر هستند—می‌تواند در روند اصلاح کم‌خونی نقش داشته باشد.

 تفاوت در ترکیبات و گروه هدف 
نتایج بررسی‌های دارویی نشان می‌دهد که نفروویت بیشتر بر تقویت سیستم دفاع آنتی‌اکسیدانی و بهبود سطح ویتامین‌های محلول در چربی و گروه ب تمرکز دارد، در حالی که فرمولاسیون نفروتونیک بر عناصر خونساز متمرکز است و معمولاً در افرادی که نیاز به جبران کاهش تولید گلبول قرمز دارند کاربرد بیشتری دارد.  این تفاوت باعث می‌شود انتخاب میان این دو مکمل وابسته به وضعیت بالینی بیمار، نوع کمبودهای تغذیه‌ای، و تشخیص پزشک باشد.

 مقایسه از منظر پژوهش‌های علمی 
مطالعات تخصصی درباره اثربخشی مکمل‌های چندویتامین در بیماران کلیوی نشان می‌دهد که مکمل‌های دارای آنتی‌اکسیدان‌ها می‌توانند به کاهش استرس اکسیداتیو و بهبود عملکرد کلیوی کمک کنند؛ هرچند شواهد قطعی برای برتری یک ترکیب خاص وجود ندارد.  در مقابل، مکمل‌های خونساز در بیماران دچار کم‌خونی کلیوی، بر اساس دستورالعمل‌های بالینی، نقش مؤثرتری در بهبود کیفیت زندگی دارند.

به‌طور کلی، نفروویت بیشتر برای تقویت تغذیه‌ای و آنتی‌اکسیدانی کاربرد دارد، در حالی که نفروتونیک برای بیماران نیازمند به مکمل‌های خونساز مناسب‌تر است. هیچ‌یک از این دو مکمل جایگزین درمان دارویی سندرم نفروتیک نیستند و استفادهٔ آن‌ها باید بر اساس توصیهٔ پزشک انجام شود.

 منابع 

رده:بیماری‌های کلیه
رده:پزشکی کودکان
رده:سندرم‌ها
رده:سندرم‌های تأثیرگذار بر کلیه