یوسف و زلیخا

مثنوی یوسف و زلیخا یک منظومهٔ شعری است که پس از مرگ فردوسی و در حدود ۴۷۷ هـ. ق سروده شده و بعدها گروهی سرایش آن را به فردوسی منتسب کردند.ریاحی، محمدامین: فردوسی، تهران: طرح نو، ۱۳۷۵ بر طبق نوشتهٔ دانشنامهٔ بریتانیکا، زمان سرایش این منظومه دست‌کم یکصد سال پس از مرگ فردوسی است.Ferdowsī. (2011). In Encyclopædia Britannica. Retrieved from http://www.britannica.com/EBchecked/topic/204578/Ferdowsi this assumption was based upon his presumed authorship of Yūsof o-Zalīkhā, an epic poem on the subject of Joseph and Potiphar’s wife, which, it later became known, was composed more than 100 years after Ferdowsī’s death. نخستین منابعی که مثنوی یوسف و زلیخا را به فردوسی نسبت داده‌اند؛ یعنی ظفرنامهٔ شرف‌الدین علی یزدی (۸۲۸ هـ. ق) و سپس مقدمهٔ شاهنامه بایسنقری (۸۲۹ ه‍.ق)، بیش از ۴۰۰ سال پس از فردوسی تألیف شده‌اند و تا پیش از آن تاریخ، هیچ مرجع و منبعی (مانند چهارمقالهٔ نظامی عروضی و تذکرةالشعرای دولتشاه سمرقندی که به‌تفصیل از فردوسی سخن رانده‌اند) به چنین داستانی اشاره نکرده است. آشکار است که این افسانه تا پیش از سدهٔ نهم هجری وجود خارجی نداشته و برای نخستین بار به دست شرف‌الدین علی یزدی ساخته و پرداخته شده است.ریاحی، محمدامین: فردوسی، تهران: طرح نو، ۱۳۷۵شیرانی، حافظ محمود: در شناخت فردوسی، ترجمهٔ شاهد_چوهدری، تهران: علمی و فرهنگی، ۱۳۶۹مینوی، مجتبی: فردوسی و شعر او، تهران: انتشارات کتاب‌خانهٔ دهخدا، ۱۳۵۷

درواقع، این منظومه از آنِ فردوسی نیست و مشخصا، بعدها به‌واسطه گسترش افراطی‌گریِ اسلامی و ایران‌ستیزی در سلسله‌هایی نظیر سلجوقیان و پسین‌ها، نوشته‌شده است.هویت ایرانی، احمد اشرف، صفحات ۱۱۴ تا ۱۲۴

در مثنوی یوسف و زلیخا سراینده از قول فردوسی اعمال وی را در سی سال نظم شاهنامه پوچ و بی‌اهمیت قلمداد می‌کند.

 چند نمونه از ابیات 

 پانویس 

رده:ادبیات اسلامی
رده:ادبیات تصوف
رده:اسطوره‌ها
رده:اسطوره‌های اسلامی
رده:داستان‌های ایرانی
رده:زوج‌های ادبی
رده:زوج‌های تخیلی
رده:شعرهای فارسی
*
رده:فولکلور پاکستان
رده:یوسف