کریستال پالاس

کریستال پالاس  به معنی کاخ بلورین بنایی از چدن و شیشه مسطح در هاید پارک لندن در انگلستان بود که برای میزبانی «نمایشگاه بزرگ» در ۱۸۵۱ (۱۲۳۳ شمسی) برپا شد. در مدت این نمایشگاه شش میلیون نفر -یک سوم جمعیت انگلستان در آن زمان- ازین بنا و نمایشگاه مذکور بازدید کردند. در ۱۸۵۴ کریستال پالاس به پارک سیدنهام هیل انتقال داده شد و تا اینکه در سال ۱۹۳۶ در اثر آتش‌سوزی ویران شد. محله‌ای که این بنا در آن مستقر بود کریستال پالاس نامیده شد و باشگاه فوتبال کریستال پالاس (تأسیس ۱۹۰۵) نیز به همین روی نامگذاری شده و تصویری از این بنا را نیز در لوگوی خود دارد.
300px|بندانگشتی|کریستال پَلس در هاید پارک ۱۸۵۱
300px|بندانگشتی|نمای داخلی کریستال پَلس در هاید پارک ۱۸۵۱

کریستال پالاس به عنوان نخستین و بزرگ‌ترین بنای ساخته شده از شیشه و فلز ساخته شده بود. این بنا به عنوان اولین بنای برجسته در دوران مدرن معماری نامیده می‌شود.

 ساخت 
کریستال پالاس توسط سر جوزف پکستون، معمار و طراح باغهای انگلیسی طراحی شد. پکستون به خاطر ساخت این بنا مفتخر به دریاف نشان شوالیه گشت.

مساحت این ساختمان با ۷۱۵۰۰ متر مربع زیربنا، بزرگ‌ترین ساختمان ساخته شده تا آن زمان بود. در این ساختمان انواع و اقسام گل‌ها و گیاهان از اقصا نقاط جهان برای بازدید مشتاقان انگلیس به نمایش گذاشته شده بود.دکترقبادیان، وحید، مبانی و مفاهیم در معماری معاصر غرب، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی۱۳۸۲، ص۲۷

تا پیش از کریستال پالاس در هیچ بنایی چنین حجمی از شیشه استفاده نشده بود. ۸۴٬۰۰۰ متر مربع شیشهٔ مورد استفاده در این بنا توسط برادران چانس تهیه شد.

همچنین کریستال پالاس اولین بنایی بود که ایدهٔ توالت عمومی را مطرح ساخت. سیفون توالت نخستین بار در این بنا به کار رفت.
در مدت زمان برگزاری نمایشگاه بزرگ، برای استفاده از سیفون یک پنی لازم بود. ۸۲۷٬۲۸۰ بلیت ازین نوع فروخته شد.

مهندس محاسب این پروژه سر ویلیام کابیت بود.

 جابجایی 
پس از مدت شش ماههٔ نمایشگاه بزرگ، با وجود مخالفت پارلمان، کریستال پالاس با استفاده از مصالح قبلی در سیدنهام هیل بازساخته شد. بنای جدید تفاوتهایی با بنای اولیه در هاید پارک داشت.

 ویرانی 
بندانگشتی|300px|کریستال پالاس در شعله‌های آتش
در سی نوامبر ۱۹۳۶ کریستال پالاس در آتش سوخت و حضور ۸۶ ماشین آتش‌نشانی و ۴۰۰ آتش‌نشان نتوانست آن را از یکسان شدن با خاک نجات دهد. بیش از صد هزار نفر برای تماشای کریستال پَلس در شعله‌های آتش به سیدنهام هیل رفتند و در میان آن‌ها وینستون چرچیل گفت: «این پایان یک دوران است»

 بازسازی 
یک گروه معماری چینی طرح پیشنهادی را برای یک بازسازی دقیق و یک به یک از کریستال پالاس ارائه داده و قرار است که این بنای بازساخته شده دارای فضاهایی مانند نمایشگاه‌های بین‌المللی، هتل، نگارخانه هنری، و همچنین یک بوستان و باغ منحصر به فرد به عنوان یادبود و پاسداشت برمانده‌های ویکتوریا باشد.

 جستارهای وابسته 
 باشگاه فوتبال کریستال پالاس
 کاخ الکساندرا
 نمایشگاه بزرگ

 پیوند به بیرون 

 موزه کریستال پلس
 Crystal Palace Park – نقشه کریستال پَلس
 مدل سه بعدی، تصاویر و انیمیشنهایی از کریستال پَلس
 تاریخچه کریستال پَلیس

 منابع 


رده:آتش‌سوزی‌ها در لندن
رده:آتش‌سوزی‌های ۱۹۳۶ (میلادی)
رده:انگلستان در ۱۸۵۱ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۵۱ (میلادی) در انگلستان
رده:پارک‌ها و فضاهای سبز در منطقه بروملی لندن
رده:تاریخ بروملی
رده:جاذبه‌های گردشگری لندن
رده:زیرساخت‌های فرهنگی کامل‌شده در ۱۸۵۱ (میلادی)
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها تخریب‌شده در لندن
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های پیشین در شهر وست‌مینستر
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های سوخته‌شده در بریتانیا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در ۱۸۵۱ (میلادی)
رده:ساختمان‌های فرهنگی و آموزشی در لندن
رده:کاخ‌های لندن
رده:گلخانه
رده:لندن
رده:معماری نمایشگاه جهانی در بریتانیا
رده:نقاط دیدنی تخریب‌شده در بریتانیا
رده:نقاط دیدنی تخریب‌شده
رده:نمایشگاه بزرگ
رده:انحلال‌های ۱۹۳۶ (میلادی) در انگلستان