مؤسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی

مؤسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی وابسته به دانشگاه تهران با سابقه‌ترین و برجسته‌ترین مؤسسه تحقیقاتی ایران در حوزه پژوهش و برنامه ریزی اقتصادی می‌باشد.

 معرفی و تاریخچه 
ایجاد مؤسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی به سال‌های اولیه برنامه‌ریزی در ایران برمی‌گردد. در سال ۱۳۲۵ که مشاوران آمریکایی برای برنامه‌ریزی اقتصادی در ایران مستقر شدند ایده تشکیل یک مؤسسه تحقیقاتی-دانشگاهی که بازوی  مطالعاتی و مشاوره بخش اجرایی در حوزه‌های اقتصادی، کشاورزی، تجاری، صنعتی، مالی، اجتماعی، آمایشی و سیاست‌گذاری باشد شکل گرفت. این نهاد در دانشگاه تهران و در دانشکده حقوق این دانشگاه، به منظور مطالعات اقتصادی، اجتماعی، آمایشی و برنامه‌ریزی اقتصادی، اجتماعی و توسعه صنعتی و کشاورزی ایجاد شد. 

مطالعات پشتیبان و ابتدایی اولین برنامه عمرانی کشور در این نهاد تازه تاسیس توسط مشاوران خارجی و با استفاده از ظرفیت‌های داخلی شامل ظرفیت‌های دانشگاه تهران و بخش اجرایی کشور انجام شد. برای اجرایی کردن برنامه اول عمرانی و مسئولیت مستقیم نهاد برنامه‌ریز و همچنین ارتقای جایگاه آن، سازمان برنامه کشور از دل این موسسه بیرون آمد و به‌صورت مستقل در ساختار دولت جایگاه رسمی پیدا نمود. بعد از شکل‌گیری سازمان برنامه در سال ۱۳۲۹ از دل موسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی، ارتباط این نهاد با دانشگاه و صاحب‌نظران دانشگاهی از طریق موسسه در طول سالیان بعد همچنان ادامه داشت و این موسسه به‌عنوان بازوی مطالعاتی و مشورتی سازمان به فعالیت خود ادامه می‌داد. وجود فرصت‌های مطالعاتی و گرنت‌های پژوهشی در موسسه به کمک سازمان برنامه و دیگر ارکان اجرایی و همچنین گرنت‌های بین‌المللی اعطایی، آن را یک نهاد مورد توجه برای متخصصان دانشگاهی در حوزه برنامه‌ریزی توسعه، اقتصاد، توسعه کشاورزی، آمایش سرزمین و حوزه‌های مرتبط تبدیل کرده بود و سالانه محققان مختلف ایرانی و خارجی از فرصت‌های تحقیقاتی و گرنت‌های آن بهره‌مند می‌شدند. این امر امکان مشارکت این موسسه در برنامه‌های عمرانی و توسعه‌ای کشور را فراهم می‌ساخت و تربیت نیروهای متخصص داخلی برای اشتغال در سازمان برنامه و وزارت اقتصاد (شامل شرکت نفت، سازمان گسترش و نوسازی صنایع کشور، امور مالیاتی، بانکی و سایر امور) و همچنین تربیت پژوهشگران متخصص داخلی و خراجی در زمینه اقتصاد ایران را بر عهده داشت. ارتباط ارگانیک و مستمر دولت، سازمان برنامه، بانک مرکزی، دستگاه‌های اجرایی و همچنین نهادهای بین‌المللی با موسسه موجب این می‌شد که در برنامه‌ریزی‌ها، این نهادها نیز از نظرات دانشگاهی و علمی حداکثر بهره‌برداری در پیشبرد ماموریت‌های خود داشته باشد. 

با توجه به عدم الزام ثبت رسمی موسسات داخل دانشگاه، ثبت رسمی موسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی تا سال ۱۳۳۹ طول کشید. علی‌رغم پیشینه ۱۴ ساله‌ی نهاد شکل گرفته در دانشگاه تهران که مشارکت مستقیم و جدی در برنامه‌ریزی توسعه و برنامه‌های عمرانی کشور داشت و سازمان برنامه در درون آن شکل و مستقل شده بود، این موسسه به‌صورت رسمی در تیرماه سال ۱۳۳۹ با تعریف صریح ماموریت‌های خود با هدف انجام تحقیقات نظری و کاربردی و فراهم آوردن زمینه‌های مناسب برای تحقیقات در مسائل اقتصاد ایران، مشارکت در برنامه‌ریزی توسعه‌ کشور، مشارکت در برنامه‌های عمرانی، آمایش سرزمین و مطالعات اقتصادی محض، موضوعات مرتبط با اقتصاد بین‌الملل، اقتصاد کشورهای منطقه و جهان و تربیت نیروی متخصص با آموزش مهارت‌های مورد نیاز بازار کار و صنعت به منظور افزایش بهره‌وری و اثر بخشی نیروی کار، به ریاست  حسین پیرنیا (پدر علم اقتصاد ایران) در دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی دانشگاه تهران ثبت شد.

به منظور آموزش‌های تخصصی علوم اقتصادی و تربیت دانشجویان و متخصصان اقتصادی در سال ۱۳۴۲، اعضای هیئت علمی موسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی به ریاست دکتر پیرنیا نسبت به تشکیل دانشکده‌ای مستقل با نام دانشکده اقتصاد در درون موسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی و در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه اقدام نمودند. موسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی و دانشکده اقتصاد در آبان ماه ۱۳۴۶ از دانشکده حقوق و علوم سیاسی مستقل و به محل کنونی خود در امیرآباد شمالی، به ساختمان دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران انتقال یافتند.

 اهم فعالیت‌ها در دهه اخیر 
مؤسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی دانشگاه تهران با توجه به بهره‌مندی از استادان برجسته و دانشجویان نخبه در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری در رشته‌های علوم اقتصادی، اقتصاد انرژی، توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی، بانکداری اسلامی، اقتصاد شهری و منطقه‌ای و اقتصاد محیط زیست و با بیش از نیم قرن تجربه آموزش و پژوهش به یکی از مراکز مهم پژوهشی در کشور تبدیل شده‌است. انتشار مجله‌های توسعه و تحقیقات اقتصادی این مؤسسه به زبان فارسی (مجله تحقیقات اقتصادی) و انگلیسی (Iranian Economic Review (IER)) بخشی از توانمندی این مؤسسه در این عرصه می‌باشد.

در حال حاضر مؤسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی در چهار حوزه آموزش، پژوهش، امور ترویجی مانند نشر کتاب و برگزاری همایش‌های ملی و بین‌المللی و مشاوره به سازمان‌ها و مراکز دولتی و غیردولتی خدمات ارائه می‌نماید.

 روسای مؤسسه تاکنون 
۱ حسین پیرنیا۱۳۳۹۱۳۴۷۲ ناصر پاکدامن۱۳۴۷۱۳۵۷۳ سید منصور خلیلی عراقی۱۳۶۲۱۳۶۴۴ محمود متوسلی۱۳۶۴۱۳۶۸۵ حسن سبحانی۱۳۶۸۱۳۷۰۶ ابراهیم گرجی۱۳۷۰۱۳۷۳۷ محمد خوش‌چهره۱۳۷۳۱۳۷۶۸ اکبر کمیجانی۱۳۷۶۱۳۷۸۹ الیاس نادران۱۳۷۸۱۳۸۲۱۰ حسین عباسی‌نژاد۱۳۸۲۱۳۸۹۱۱ محسن مهرآرا۱۳۸۹۱۳۹۲۱۲ قهرمان عبدلی۱۳۹۲۱۳۹۲۱۳ اسدالله فرزین‌وش۱۳۹۲۱۳۹۳۱۴ تیمور رحمانی۱۳۹۳۱۳۹۶۱۵ حسن سبحانی۱۳۹۶۱۳۹۷۱۶ فرخنده جبل عاملی۱۳۹۷۱۳۹۷۱۷ وحید ماجد۱۳۹۷۱۴۰۲۱۸مهدی نوری۱۴۰۳تاکنون
 منابع 
 سایت دانشگاه تهران
 روابط عمومی دانشگاه تهران
 سایت دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران
 روابط عمومی و بین‌الملل مؤسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی دانشگاه تهران

 پیوند به بیرون 
 وبگاه رسمی دانشگاه تهران
 وبگاه رسمی مؤسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی دانشگاه تهران
 وبگاه رسمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۳۳۹