چندش (ترانه ریدیوهد)

«چندش» یا «کریپ»  تک‌آهنگ آغازین گروه راک انگلیسی ریدیوهد است که در ۲۱ سپتامبر ۱۹۹۲ توسط شرکت ئی‌ام‌آی منتشر شد. این ترانه در آلبوم نخست گروه، پابلو هانی (۱۹۹۳)، نیز جای گرفت. موسیقی آن شامل گیتار نویزدار و اشعاری است که به توصیف یک علاقهٔ وسواسی و بی‌پاسخ می‌پردازد.

رِیدیوهِد در ابتدا برنامه‌ای برای انتشار «چندش» نداشت و ضبط آن به پیشنهاد تهیه‌کنندگان، شان اسلید و پل کی. کولدرای، انجام شد، در حالی که گروه روی آهنگ‌های دیگری کار می‌کرد. عناصر موسیقایی این ترانه از آهنگ «The Air That I Breathe»(۱۹۷۲) اثر آلبرت هموند و مایک هازل‌وود گرفته شد و پس از اقدام قانونی، این دو به عنوان یکی از ترانه‌سرایان «چندش» شناخته شدند.

پل کی. کولدرای شرکت ئی‌ام‌آی را قانع کرد که «چندش» را به‌عنوان تک‌آهنگ منتشر کند. در ابتدا موفقیت چندانی نداشت، اما در رادیو اسرائیل پخش شد و در رادیوهای آلترناتیو راک آمریکا محبوب شد. نسخهٔ بازانتشار آن در ۱۹۹۳، به موفقیتی بین‌المللی دست یافت و با «سرودهای نسل تن‌پرور» آلترناتیو راک همچون «بوی روح نوجوانی می‌ده» اثر نیروانا و «Loser» اثر بک مقایسه شد. نقدها نسبت به «چندش» عمدتاً مثبت بود.

موفقیت «چندش» فشار زیادی بر ریدیوهِد وارد کرد تا آن را تکرار کنند و این موضوع باعث تنش در زمان ضبط دومین آلبومشان، خمش‌ها (۱۹۹۵) شد. گروه از سبک «چندش» فاصله گرفت و از آن خسته شد، زیرا احساس می‌کرد محدودیت‌های خاصی برای انتظار شنوندگان از موسیقی‌شان ایجاد کرده است و چند سال آن را اجرا نکرد. با اینکه ریدیوهِد بعدها به موفقیت تجاری و نقدی بیشتری دست یافت، «چندش» همچنان موفق‌ترین تک‌آهنگ آنهاست. مجلهٔ رولینگ استون آن را یکی از بهترین تک‌آهنگ‌های آغازین تاریخ نامید و در نسخه‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۴ فهرست «۵۰۰ ترانه برتر تمام دوران» گنجاند. این ترانه توسط هنرمندان متعددی بازخوانی شده است. در ۲۰۲۱، خوانندهٔ ریدیوهِد، تام یورک، نسخه‌ای ریمیکس از ترانه منتشر کرد که شامل سینتی‌سایزر و گیتار آکوستیک بود.

 ضبط 
رِیدیوهِد در سال ۱۹۸۵ در ریمیکس شکل گرفت و در ۱۹۹۱ قرارداد ضبط با ئی‌ام‌آی امضا کرد. نخستین اثر گروه، ئی‌پی مته (۱۹۹۲)، توجه چندانی جلب نکرد. برای تک‌آهنگ آغازین، گروه تهیه‌کنندگان شان اسلید و پل کی. کولدرای را استخدام و در استودیوی واقع در چیپینگ نورتون، آکسفوردشر شروع به ضبط کردند. در ابتدا روی آهنگ‌های «Inside My Head» و «Lurgee» کار کردند، اما نتیجه‌ای نگرفتند.

در فاصله تمرین‌ها، گروه به‌طور خودجوش ترانه‌ای دیگر به نام «چندش» را اجرا کرد که تام یورک در اواخر دهه ۱۹۸۰ در دانشگاه اکستر نوشته بود. یورک آن را شوخی‌وار «ترانهٔ اسکات واکر» خود نامید، اما تهیه‌کنندگان برداشت اشتباهی داشتند. پس از اجرای نخستین بار، همهٔ افراد حاضر در استودیو به تشویق پرداختند. گروه نمی‌دانست که در حال ضبط هستند؛ در این باره، فیل سلوی، نوازنده درام، گفت: «دلیل قدرت صدا این است که کاملاً خودآگاهانه ضبط نشده است.»

پس از آنکه ریدیوهِد به کولدرای اطمینان داد که «چندش» یک ترانهٔ اختصاصی است، او با ئی‌ام‌آی تماس گرفت و شرکت را قانع کرد که آن را منتشر کند. کولدرای و اسلید پیشنهاد دادند که جانی گرینوود، گیتاریست اصلی، بخش پیانو ضبط کند. هنگام میکس، کولدرای پیانو را تا بخش انتهایی اضافه نکرد، اما گروه از نتیجه راضی بود.Randall, p. 98

 اشعار 

بر اساس نظر منتقد الکس راس، ترانهٔ «چندش» دارای اشعار «وسواس‌گونه» است که «خشم خودآزارانه» ناشی از یک عشق بی‌پاسخ را به تصویر می‌کشد. جانی گرینوود گفته است که اشعار این ترانه از زنی الهام گرفته شد که تام یورک «چند روزی او را دنبال کرده بود» و به‌طور غیرمنتظره‌ای در یکی از اجراهای ریدیوهد حضور یافت. جان هریس، خبرنگار وقت نشریهٔ Melody Maker در آکسفورد، اظهار داشت که «چندش» دربارهٔ دختری است که در خیابان لوکس لیتل کلارندون در آکسفورد رفت‌وآمد داشت. به گفتهٔ هریس، یورک ترجیح می‌داد در محلهٔ بوهِمیایی جریکو باشد و ناراحتی خود را با این سطرها بیان کرد: «اینجا تو این جهنم چیکار می‌کنم؟ / به اینجا تعلق ندارم».

وقتی از یورک پرسیده شد که آیا اشعار ترانه از شخصی واقعی الهام گرفته شده که باعث شد او احساس «مزاحم بودن» کند، پاسخ داد: «بله. آن دورهٔ عجیبی در زندگی من بود. وقتی در کالج بودم، واقعاً به‌هم ریخته بودم و می‌خواستم همه‌چیز را رها کنم و کارهای درست‌تری در زندگی انجام دهم، مثل این‌که در یک گروه راک باشم.» یورک گفته است که از اشعار این ترانه رضایت نداشت و آن‌ها را «کاملاً مزخرف» می‌دانست. او در سال ۱۹۹۳ دربارهٔ «چندش» گفت: «من واقعاً مشکل دارم که در دههٔ ۹۰ یک مرد باشم… هر مردی که اندکی حساسیت یا وجدانی نسبت به جنس مخالف داشته باشد، با این مسئله روبه‌رو می‌شود. این‌که بتوانی خودت را به‌صورت مردانه ابراز کنی بدون آن‌که شبیه اعضای یک گروه هارد-راک به نظر برسی، کار بسیار دشواری است… این موضوع به موسیقی ما برمی‌گردد؛ موسیقی ما زنانه نیست، اما در عین حال متکبرانه و خشن هم نیست. این یکی از چیزهایی است که همیشه تلاش می‌کنم: از یک سو ابراز یک شخصیت جنسی و از سوی دیگر تلاش برای نفی آن.»Sullivan, Jim. "Creep stumbles onto fame". The Boston Globe. 8 October 1993. گرینوود گفته است که «چندش» در واقع ترانه‌ای شاد دربارهٔ «شناختن آنچه هستی» است.

ریدیوهد نسخه‌ای سانسورشده از «چندش» برای پخش رادیویی ضبط کرد که در آن عبارت «so fucking special» با «so very special» جایگزین شد. اعضای گروه نگران بودند که انتشار نسخهٔ سانسورشده نوعی سازش و «فروش خود» تلقی شود، اما تصمیم گرفتند این کار قابل‌قبول است، زیرا هنرمند مورد علاقه‌شان، گروه سانیک یوث، نیز چنین کاری کرده بودند. با این حال، گرینوود گفت که مطبوعات بریتانیا «تحت‌تأثیر قرار نگرفتند». در جریان ضبط نسخهٔ سانسورشده، کولدرای یورک را متقاعد کرد که بند نخست ترانه را بازنویسی کند، زیرا معتقد بود یورک می‌تواند بهتر عمل کند.Randall, p. 99

 میراث 
پس از انتشار پابلو هانی، ریدیوهد به‌مدت دو سال در تورهایی همراه با گروه‌ها و هنرمندانی چون پی‌جی هاروی و جیمز شرکت کرد. آنان در هر اجرا ترانهٔ «چندش» را اجرا می‌کردند و به‌تدریج نسبت به آن احساس دلزدگی پیدا کردند. اد اوبراین به یاد می‌آورد: «به نظر می‌رسید که ما همان چهار دقیقه و نیم از زندگی‌مان را بارها و بارها تکرار می‌کنیم. این موضوع به‌شدت خسته‌کننده بود.» تام یورک در گفت‌وگویی با رولینگ استون در سال ۱۹۹۳ اظهار داشت: «انگار دیگر این ترانه متعلق به ما نیست… احساس می‌کنیم داریم یک کاور اجرا می‌کنیم.» در نخستین تور آمریکایی ریدیوهد، تماشاگران پس از اجرای «چندش» سالن را ترک می‌کردند. یورک گفت که موفقیت این ترانه گروه را «خفه» کرده و تقریباً باعث فروپاشی آن شده است؛ اعضا احساس می‌کردند تنها بر اساس یک ترانه مورد قضاوت قرار می‌گیرند. ریدیوهد مصمم بود که پیش برود و «آن لحظهٔ کوچک از زندگی [خود] را برای همیشه تکرار نکند».

موفقیت ترانهٔ «چندش» باعث شد ریدیوهد بدهی‌ای به شرکت ئی‌ام‌آی نداشته باشد و در نتیجه آزادی بیشتری برای ساخت آلبوم بعدی خود، د بندز (۱۹۹۵)، پیدا کند. عنوان آلبوم، اصطلاحی پزشکی برای بیماری ناشی از کاهش ناگهانی فشار، به صعود سریع شهرت ریدیوهد با «چندش» اشاره دارد؛ یورک گفته است: «ما خیلی سریع بالا آمدیم.» جان لکی، تهیه‌کنندهٔ د بندز، یادآوری کرده است که ئی‌ام‌آی امیدوار بود تک‌آهنگی «حتی بهتر» از «چندش» به دست آید، اما ریدیوهد «حتی نمی‌دانست چه چیزی در وهلهٔ اول باعث موفقیت آن شده بود».Randall, p. 90 ریدیوهد ترانهٔ «شش آهنی من» را در واکنش به این شرایط نوشت که در آن این سطرها آمده است: «این آهنگ جدیدمونه / درست مثل آهنگ قبلیه / یه وقت تلف کنی تمام عیار». یورک در سال ۱۹۹۵ گفت: «مردم دامنهٔ عاطفی ما را تنها با همان یک ترانه، 'چندش'، تعریف کرده‌اند. من نقدهایی دربارهٔ 'شش آهنی من' دیدم که نوشته بودند این ترانه درست مثل 'چندش' است. وقتی با چنین چیزهایی روبه‌رو می‌شوی، انگار: ‘Fuck you. ’ این آدم‌ها هرگز گوش نخواهند داد.»

 فهرست آهنگ‌ها 
نسخه اصلی بریتانیا
 «چندش» – ۳:۵۵
 "Lurgee" – ۳:۰۷
 «Inside My Head» – ۳:۱۲
 «Million Dollar Question" – 3:18

 منابع 



رده:بالادهای دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:ترانه‌ها در جنجال‌های سرقت ادبی
رده:ترانه‌ها درباره تنهایی
رده:ترانه‌های ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:ترانه‌های ریدیوهد
رده:ترانه‌های ساخته اد اوبراین
رده:ترانه‌های ساخته تام یورک
رده:ترانه‌های ساخته جانی گرینوود
رده:ترانه‌های ساخته فیل سلوی
رده:ترانه‌های ساخته کالین گرینوود
رده:ترانه‌های گرانج
رده:تک‌آهنگ‌های آغازین ۱۹۹۲ (میلادی)
رده:تک‌آهنگ‌های پارلفون
رده:تک‌آهنگ‌های کپیتال رکوردز