کفش طلای اروپا

کفش طلای اروپا، جایزه‌ای فوتبالی است که در پایان هر فصل به بهترین گل‌زن لیگ‌‌های اروپایی اعطا می‌شود. این جایزه، مجسمه‌ای از یک کفش فوتبال طلایی است و اهدای آن از فصل ۱۹۶۷–۱۹۶۸ شروع شده‌است. این جایزه در ابتدا از سوی مجله لکیپ (از ۱۹۶۷–۱۹۹۱) معرفی می‌شد اما از سال ۱۹۹۶ تاکنون، اروپا اسپورت مدیا برگزاری مراسم و اعطای آن را برعهده دارد. در حال حاضر، لیونل مسی با ۶ بار کسب این جایزه رکورددار است.

 تاریخچه 
در میان سال‌های ۱۹۶۸ و ۱۹۹۱، این جایزه به بهترین گل‌زن اروپا در هر لیگی داده می‌شد، که این امر بدون در نظر گرفتن تعداد بازی‌ها و قدرت تیم‌های حاضر در آن لیگ بود. در طی این دوره، اوزه‌بیو، گرد مولر، دودو جورجسکو و فرناندو گومز هرکدام دو بار برندهٔ کفش طلای اروپا شدند.

به‌دنبال اعتراضی از سوی اتحادیه فوتبال قبرس که مدعی بودند بازیکنی در لیگ قبرس با زدن ۴۰ گل شایستهٔ دریافت کفش طلای اروپا است. این در حالی بود که آمار رسمی جدول گلزنان این فصل، عدد ۱۹ را برای بهترین گل‌زن نشان می‌داد. در نتیجه، مجلهٔ لکیپ در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۶ از اعطای جایزه خودداری کرد.

از فصل ۱۹۹۶–۱۹۹۷، اروپا اسپورت مدیا مسئولیت اعطای جایزه را برعهده گرفت و سیستم امتیازی تازه‌ای را بنیان نهاد، بر اساس این سیستم امتیازی، گل‌زنان لیگ‌های سخت می‌توانستند برندهٔ کفش طلا شوند حتی اگر تعداد گل‌های آن‌ها کمتر از گل‌های بازیکنان لیگ‌های ضعیف‌تر بود. تشخیص سطح لیگ‌ها نیز بر اساس رده‌بندی ضریب یوفا انجام می‌شود که به نتایج پنج سال اخیر باشگاه‌های هر لیگ در یوفا بستگی دارد. گل‌های زده‌شده در پنج لیگ برتر اروپا با توجه به ضریب یوفا، با ضریب دو برابر محاسبه می‌شوند، گل‌های به ثمر رسیده در لیگ‌های رتبهٔ ۶ تا ۲۱ با ضریب ۱/۵ ضرب می‌شوند و گل‌های به ثمر رسیده در لیگ‌های رتبهٔ ۲۲ و پایین‌تر نیز با ضریب ۱ محاسبه می‌شوند. بنابراین، گل‌های زده‌شده در لیگ‌های دارای رتبهٔ بالاتر، بیش‌تر از گل‌های لیگ‌های ضعیف محاسبه می‌شوند. از زمان آغاز این تغییرات، تنها دو برندهٔ کفش طلا از لیگ‌هایی غیر از پنج لیگ برتر اروپا بودند که عبارتند از هنریک لارشون (۲۰۰۰-۲۰۰۱) از لیگ برتر اسکاتلند و ماریو جاردل (۱۹۹۸-۱۹۹۹ و ۲۰۰۱-۲۰۰۲) از لیگ برتر پرتغال.

 برندگان 

بازیکن نشان‌دهندهٔ تعداد دفعاتی است که این بازیکن برندهٔ کفش طلا تا آن زمان شده‌است ^نشان‌دهندهٔ این است که تیمِ این بازیکن، قهرمان لیگ نیز شده‌است

+برندگان کفش طلای اروپافصلبازیکنباشگاهلیگگل‌هاامتیاز جوایز اهداشدهٔ لکیپ۱۹۶۷–۶۸ اوزه‌بیوبنفیکا^۱۹۶۸–۶۹ پیتر ژخوفزسکا صوفیه^ لیگ دسته اول۱۹۶۹–۷۰ گرد مولربایرن مونیخ بوندس‌لیگا۱۹۷۰–۷۱ یوسیپ اسکوبلارالمپیک مارسی^ لیگ ۱۱۹۷۱–۷۲ گرد مولر بایرن مونیخ^ بوندس‌لیگا۱۹۷۲–۷۳ اوزه‌بیو بنفیکا^ لیگ برتر۱۹۷۳–۷۴ هکتور یازالدهباشگاه فوتبال اسپورتینگ پرتغال^ لیگ برتر۱۹۷۴–۷۵ دودو جورجسکودینامو بخارست^ لیگ دسته اول۱۹۷۵–۷۶ سوتیریس کایافاساومانیا^ لیگ دسته اول۱۹۷۶–۷۷ دودو جورجسکو دینامو بخارست^ لیگ دسته اول۱۹۷۷–۷۸ هانس کرانکلراپید وین بوندس‌لیگا۱۹۷۸–۷۹ کیس کیستآلکمار لیگ برتر۱۹۷۹–۸۰ اروین فاندنبرگلیرسه لیگ دسته اول۱۹۸۰–۸۱ گیورگی اسلاوکوفبوتو پلوودیو لیگ دسته اول۱۹۸۱–۸۲ ویم کیفتآژاکس^ لیگ برتر۱۹۸۲–۸۳ فرناندو گومزپورتو لیگ برتر۱۹۸۳–۸۴ ایان راشلیورپول^ لیگ دسته اول۱۹۸۴–۸۵ فرناندو گومز پورتو^ لیگ برتر۱۹۸۵–۸۶ مارکو فان باستنآژاکس لیگ برتر۱۹۸۶–۸۷ تونی پولسترباشگاه فوتبال آستریا وین بوندس‌لیگا۱۹۸۷–۸۸ تانجو چولاکگالاتاسرای^ سوپر لیگ۱۹۸۸–۸۹ دورین ماتئوتسدینامو بخارست لیگ دسته اول۱۹۸۹–۹۰ هوگو سانچزرئال مادرید^ لا لیگا هریستو استویچکوفزسکا صوفیه^ لیگ دسته اول۱۹۹۰–۹۱ دارکو پانچفستاره سرخ^ لیگ دسته اول برندگانی که در ابتدا جایزه را نگرفته بودند۱۹۹۱–۹۲ آلی مکویسترنجرز^۱۹۹۲–۹۳ آلی مکویست رنجرز^ لیگ برتر۱۹۹۳–۹۴ دیوید تیلورپورث‌مادوگ لیگ ولز۱۹۹۴–۹۵ آرسن آوتیسیانهومنتمن لیگ برتر۱۹۹۵–۹۶ زی‌وایِد اندلادزهمارگویتی لیگ برتر جوایز اهداشدهٔ اروپا اسپورت مدیا۱۹۹۶–۹۷ رونالدوبارسلونا لا لیگا۱۹۹۷–۹۸ نیکس ماچلاسباشگاه فوتبال ویتس‌آرنهم لیگ برتر۱۹۹۸–۹۹ ماریو جاردلپورتو لیگ برتر۱۹۹۹–۲۰۰۰ کوین فیلیپسساندرلند لیگ برتر۲۰۰۰–۰۱ هنریک لارشونسلتیک^ لیگ برتر۲۰۰۱–۰۲ ماریو جاردلاسپورتینگ^ لیگ برتر۲۰۰۲–۰۳ روی ماکایدپورتیوو لاکرونیا لا لیگا۲۰۰۳–۰۴ تیری آنریآرسنال^ لیگ برتر۲۰۰۴–۰۵ تیری آنری آرسنال لیگ برتر دیگو فورلانویارئال لا لیگا۲۰۰۵–۰۶ لوکا تونیفیورنتینا سری آ۲۰۰۶–۰۷ فرانچسکو توتیرم سری آ۲۰۰۷–۰۸ کریستیانو رونالدومنچستر یونایتد لیگ برتر۲۰۰۸–۰۹ دیگو فورلان اتلتیکو لا لیگا۲۰۰۹–۱۰ لیونل مسیبارسلونا^ لا لیگا۲۰۱۰–۱۱ کریستیانو رونالدو رئال مادرید لا لیگا۲۰۱۱–۱۲ لیونل مسی بارسلونا لا لیگا۲۰۱۲–۱۳ لیونل مسی بارسلونا^ لا لیگا۲۰۱۳–۱۴ لوییس سوارزلیورپول لیگ برتر کریستیانو رونالدو رئال مادرید لا لیگا۲۰۱۴–۱۵ کریستیانو رونالدو رئال مادرید لا لیگا۲۰۱۵–۱۶ لوییس سوارز بارسلونا^ لا لیگا۲۰۱۶–۱۷ لیونل مسی بارسلونا لا لیگا۲۰۱۷–۱۸ لیونل مسی بارسلونا^ لا لیگا۲۰۱۸–۱۹ لیونل مسی بارسلونا^ لا لیگا۲۰-۲۰۱۹ چیرو ایموبیلهلاتزیو سری آ۲۰۲۰–۲۱ رابرت لواندوفسکیبایرن مونیخ^ بوندس لیگا۲۰۲۱–۲۲ رابرت لواندوفسکیبایرن مونیخ^ بوندس لیگا۲۰۲۲–۲۳ ارلینگ هالندمنچستر سیتی^ لیگ برتر۲۰۲۳–۲۴ هری کینبایرن مونیخ بوندس لیگا۲۰۲۴–۲۵ کیلیان امباپهرئال مادرید لا لیگا

 آمارها 
لیونل مسی با ۶ بار کسب جایزه کفش طلا رکورددار دریافت این جایزه است که همگی این جوایز را در دوران بازی‌اش در بارسلونا کسب کرده‌است. مسی همچنین با ۵۰ گل زده در فصل ۲۰۱۱–۲۰۱۲ دارندهٔ رکورد بیش‌ترین تعداد گل زده‌است؛ که با ضریب یوفا، دارندهٔ رکورد ۱۰۰ امتیاز نیز هست. گرد مولر از بایرن مونیخ نخستین بازیکنی بود که در فصل‌های ۱۹۶۹–۱۹۷۰ و ۱۹۷۱–۱۹۷۲ برای دومین بار برندهٔ کفش طلا شد. مسی نخستین بازیکنی بود که سه بار برندهٔ جایزه شد، کریستیانو رونالدو نیز اولین بازیکنی بود که چهار بار برندهٔ کفش طلا شد، مسی نخستین و تنها بازیکنی است که برای بار پنجم و ششم برندهٔ این جایزه شد. همچنین مسی تنها بازیکنی است که این جایزه را در سه سال پیاپی کسب کرده‌است (در سال‌های ۲۰۱۶–۲۰۱۷، ۲۰۱۷–۲۰۱۸ و ۲۰۱۸–۲۰۱۹).

آلی مکویست (۱۹۹۱–۱۹۹۲، ۱۹۹۲–۱۹۹۳)، تیری آنری (۲۰۰۳–۲۰۰۴، ۲۰۰۴–۲۰۰۵)، لیونل مسی (۲۰۰۹–۲۰۱۰، ۲۰۱۱–۲۰۱۲، ۲۰۱۲–۲۰۱۳ و ۲۰۱۶–۲۰۱۷، ۲۰۱۷–۲۰۱۸، ۲۰۱۸–۲۰۱۹) و کریستیانو رونالدو (۲۰۰۷–۲۰۰۸، ۲۰۱۰–۲۰۱۱، ۲۰۱۳–۲۰۱۴، ۲۰۱۴–۲۰۱۵) تنها بازیکنانی هستند که در سال‌های پیاپی نیز جایزه را برده‌اند. دیگو فورلان (ویارئال، اتلتیکو)، لوییس سوارز (لیورپول،بارسلونا)، ماریو جاردل (پورتو، اسپورتینگ) و کریستیانو رونالدو (منچستر یونایتد، رئال مادرید) نیز تنها بازیکنانی هستند که این جایزه را با دو باشگاه مختلف برنده شده‌اند.

 برندگان چندباره 
+ برندگان چند جایزهٔ کفش طلای اروپا بازیکن تاریخ تولد تعداد فصل‌ها سن لیونل مسی۲۴ ژوئن ۱۹۸۷۶۲۰۰۹–۱۰، ۲۰۱۱–۱۲، ۲۰۱۲–۱۳، ۲۰۱۶–۱۷، ۲۰۱۷–۱۸، ۲۰۱۸–۱۹ ۶ کفش طلا به‌ترتیب در۲۳، ۲۵، ۲۶، ۳۰، ۳۱، ۳۲ سالگی کریستیانو رونالدو۵ فوریه ۱۹۸۵۲۰۰۷–۰۸، ۲۰۱۰–۱۱، ۲۰۱۳–۱۴ (مشترک)، ۲۰۱۴–۱۵ ۴ کفش طلا به‌ترتیب در ۲۳، ۲۶، ۲۹، ۳۰ سالگی اوزه‌بیو۲۵ ژانویه ۱۹۴۲۱۹۶۷–۶۸، ۱۹۷۲–۷۳ ۳۱ گرد مولر۳ نوامبر ۱۹۴۵۱۹۶۹–۷۰، ۱۹۷۱–۷۲ ۲۶ دودو جورجسکو۱ سپتامبر ۱۹۵۰۱۹۷۴–۷۵، ۱۹۷۶–۷۷ ۲۶ فرناندو گومز۲۲ نوامبر ۱۹۵۶۱۹۸۲–۸۳، ۱۹۸۴–۸۵ ۲۸ آلی مکویست۲۴ سپتامبر ۱۹۶۲۱۹۹۱–۹۲، ۱۹۹۲–۹۳ ۳۰ ماریو جاردل۱۸ سپتامبر ۱۹۷۳۱۹۹۸–۹۹، ۲۰۰۱–۰۲ ۲۸ تیری آنری۱۷ اوت ۱۹۷۷۲۰۰۳–۰۴، ۲۰۰۴–۰۵ (مشترک) ۲۸ دیگو فورلان۱۹ مه ۱۹۷۹۲۰۰۴–۰۵ (مشترک)، ۲۰۰۸–۰۹ ۳۰ لوییس سوارز۲۴ ژانویه ۱۹۸۷۲۰۱۳–۱۴ (مشترک)، ۲۰۱۵–۱۶ ۲۹

 برندگان بر پایهٔ باشگاه 
+برندگان کفش طلا بر پایهٔ باشگاهتیمبازیکنانمجموع بارسلونا ۳ ۸ رئال مادرید ۳ ۶ بایرن مونیخ ۳ ۵ دینامو بخارست ۲ ۳ پورتو ۲ ۳ زسکا صوفیه ۲ ۲ لیورپول ۲ ۲ آژاکس ۲ ۲ اسپورتینگ ۲ ۲ آرسنال ۱ ۲ بنفیکا ۱ ۲ رنجرز ۱ ۲ هومنتمن ۱ ۱ آستریا وین ۱ ۱ راپید وین ۱ ۱ لیرسه ۱ ۱ بوتو پلوودیو ۱ ۱ اومانیا ۱ ۱ منچستر یونایتد ۱ ۱ ساندرلند ۱ ۱ المپیک مارسی ۱ ۱ زستاپونی ۱ ۱ فیورنتینا ۱ ۱ رم ۱ ۱ آلکمار ۱ ۱ ویتس‌آرنهم ۱ ۱ سلتیک ۱ ۱ اتلتیکو ۱ ۱ دپورتیوو لاکرونیا ۱ ۱ ویارئال ۱ ۱ گالاتاسرای ۱ ۱ پورث‌مادوگ ۱ ۱ ستاره سرخ ۱ ۱ منچستر سیتی ۱ ۱

 برندگان بر پایهٔ ملیت 
+برندگان کفش طلای اروپا بر پایهٔ ملیتملیتبازیکن(ها)مجموع  ۳ ۸  ۲ ۷  ۴ ۴  ۲ ۴  ۳ ۳  ۲ ۳  ۲ ۳  ۲ ۳  ۲ ۲  ۲ ۲  ۲ ۲  ۲ ۲  ۲ ۲  ۱ ۲  ۱ ۲  ۱ ۲  ۱ ۱  ۱ ۱  ۱ ۱  ۱ ۱  ۱ ۱  ۱ ۱  ۱ ۱  ۱ ۱  ۱ ۱

 برندگان بر پایهٔ لیگ 
+برندگان کفش طلای اروپا بر پایهٔ لیگلیگمجموعبازیکن(ها)  لا لیگا ۱۶ ۸  لیگ برتر ۷ ۴  لیگ برتر ۶ ۵  بوندس‌لیگا ۵ ۳  لیگ برتر ۴ ۴  لیگ دسته اول ۳ ۳  سری آ ۳ ۳  لیگ برتر ۳ ۲  لیگ دسته اول ۳ ۲  بوندس‌لیگا ۲ ۲  لیگ ۱ ۱ ۱  لیگ دسته اول ۱ ۱  لیگ برتر ۱ ۱  سوپر لیگ ۱ ۱  لیگ دسته اول ۱ ۱  لیگ برتر ۱ ۱  لیگ برتر ۱ ۱  لیگ برتر ۱ ۱  لیگ دسته اول ۱ ۱

 منابع 



 پیوند به بیرون 

Official website - European Golden Shoe
List of winners since 1980–81 
ESM Golden Shoe at WorldSoccer.com
eurotopteams.com  - Current standings

رده:کفش طلای اروپا
رده:جوایز بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۷ (میلادی)
رده:جوایز فوتبال
رده:فوتبال در اروپا
رده:فهرست‌های برترین گلزنان در اتحادیه فوتبال اروپا
رده:فهرست‌های مربوط به فدراسیون فوتبال