حزب لیبرال کانادا

حزب لیبرال کانادا   قدیمی‌ترین حزب سیاسی فدرال است که در کانادا ثبت شده است. در زبان محاوره‌ای به این حزب با عنوان Grits نام برده می‌شود. گرایش این حزب میانه و چپ میانه است.
در طول تاریخ کانادا، در بیشتر مواقع - ۶۹ سال در قرن بیستم - این حزب بر قدرت سیاسی فدرال چیره بوده است که بیشتر از هر حزب دیگری در کشورهای توسعه یافته می‌باشد. جامعه ایرانی تباران کانادا عمدتاً به این حزب گرایش دارد.
علی احساسی و مجید جوهری از اعضای ایرانی‌تبار این حزبند که ابتدا در انتخابات سال ۲۰۱۵ و مجدداً در انتخابات سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ به نمایندگی مجلس انتخاب شدند. هر چند در انتخابات ۲۰۲۵ مجید جوهری از رسیدن به مجلس بازماند.

 تاریخچه 
این حزب که در سال ۱۸۶۷ تأسیس شد، اولین بار در سال ۱۸۷۳ تحت رهبری الکساندر مکنزی به قدرت رسید. با این حال، لیبرال‌ها پنج سال بعد به دلیل شرایط اقتصادی آن زمان از قدرت کنار گذاشته شدند. آنها تا سال ۱۸۹۶ به قدرت بازنگشتند؛ ویلفرید لوریه از آن سال تا شکست حزب در سال ۱۹۱۱ نخست‌وزیر بود و دوره او با مصالحه‌های متعددی بین کانادای انگلیسی و فرانسوی مشخص شد. این حزب سپس از سال ۱۹۲۱ تا ۱۹۲۶، از ۱۹۲۶ تا ۱۹۳۰ و از ۱۹۳۵ تا ۱۹۴۸ تحت رهبری ویلیام لیون مکنزی کینگ و سپس از ۱۹۴۸ تا ۱۹۵۷ تحت رهبری لوئیز سنت لارنت مجدداً حکومت کرد، هر دوی آنها به تدریج یک دولت رفاهی کانادایی را بنا نهادند. لستر بولز پیرسون در دوره نخست‌وزیری خود از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۸ دولت رفاهی را گسترش داد، در حالی که جانشین او، پیر ترودو، در دوره حکومتش از سال ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۹ و از ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۴، ضمن ترویج ملی‌گرایی اقتصادی، ترقی‌خواهی اجتماعی و سیاست خارجی مستقل‌تر، به این گسترش ادامه داد. پس از شکست‌های انتخاباتی در سال‌های ۱۹۸۴ و ۱۹۸۸ به رهبری جان ترنر، این حزب در سال ۱۹۹۳ تحت رهبری ژان کرتین به قدرت بازگشت، که لیبرالیسم اجتماعی را با محافظه‌کاری مالی از طریق فلسفه راه سوم ترکیب کرد، سنتی که تحت رهبری جانشین او، پل مارتین، تا زمانی که حزب در سال ۲۰۰۶ قدرت را از دست داد، ادامه یافت. این حزب در سال ۲۰۱۵ تحت رهبری جاستین ترودو مجدداً قدرت را به دست آورد، که لیبرال‌ها را از جایگاه سوم به دولت اکثریت رساند. ترودو در سال ۲۰۲۵ توسط مارک کارنی به عنوان رهبر حزب و نخست‌وزیر جانشین شد.

 مرام سیاسی 
سیاست‌ها و تصمیمات قانونی شاخص لیبرال‌ها شامل مراقبت سلامتی همگانی، برنامه حقوق بازنشستگی کانادا، وام‌های دانشجویی کانادا، تأسیس نیروی دریایی سلطنتی کانادا در سال ۱۹۱۰، یکپارچه‌سازی نیروهای مسلح در سال ۱۹۶۸، چندجانبه‌گرایی، دوزبانگی رسمی، چندگانگی فرهنگی رسمی، کنترل اسلحه، میهن‌پرستی قانون اساسی کانادا و تأسیس منشور حقوق و آزادی‌های کانادا، قانون وضوح، قانونی کردن ازدواج همجنس‌گرایان، اوتانازی، شاهدانه، قیمت‌گذاری ملی کربن، دسترسی گسترده به سقط جنین و برنامه ملی آموزش اولیه و مراقبت از کودکان است.McCall, Christina; Stephen Clarkson. "Liberal Party". Archived October 5, 2013, at the Wayback Machine The Canadian Encyclopedia."Liberal Party of Canada". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on December 19, 2013. Retrieved April 19, 2013.

 تاریخ انتخابات در کانادا 
لیبرال‌ها از اصلاح‌طلبان اواسط قرن نوزدهم نشأت گرفته‌اند که از حکومت پاسخگو در سراسر آمریکای شمالی بریتانیا حمایت می‌کردند. این افراد شامل جورج براون، الکساندر مکنزی، رابرت بالدوین، ویلیام لاین مکنزی و کلییر گریتز در کانادای علیا، جوزف هاو در نوا اسکوشیا و پاتریوت‌ها و روژها در کانادای سفلی به رهبری چهره‌هایی مانند لویی-ژوزف پاپینو بودند. کلییر گریتز و حزب روژ گاهی اوقات به عنوان یک بلوک متحد در مجلس قانونگذاری استان کانادا از سال ۱۸۵۴ عمل می‌کردند، اما یک حزب لیبرال متحد که اعضای انگلیسی و فرانسوی کانادایی را با هم ترکیب می‌کرد، تا سال ۱۸۶۷ تشکیل نشد. تبار آن‌ها از کلییر گریتز باعث شد که لیبرال‌های مدرن به نام «گریتز» لقب بگیرند.Bélanger, Claude (2005). "Quebec History". The Quebec History Encyclopedia. Marianopolis College. Archived from the original on July 31, 2024. Retrieved April 28, 2025. The Clear Grits became supporters of George Brown, and were the nucleus of the Liberal party in Ontario in later times. Thence comes the common use of the term 'Grit' as a colloquial synonym for 'Liberal'.

کنفدراسیون
در زمان کنفدراسیون مستعمرات سابق بریتانیایی کانادا (اکنون انتاریو و کبک)، نیوبرانزویک و نوا اسکوشیا، لیبرال‌های رادیکال توسط ائتلاف محافظه‌کار عملگرایانه‌تری که تحت رهبری سر جان ای. مک‌دونالد گرد هم آمده بودند، به حاشیه رانده شدند. در ۲۹ سال پس از کنفدراسیون، لیبرال‌ها به جز یک دوره در دولت، به اپوزیسیون واگذار شدند. الکساندر مکنزی پس از کنفدراسیون رهبر واقعی اپوزیسیون رسمی بود و سرانجام در سال ۱۸۷۳ موافقت کرد که اولین رهبر رسمی حزب لیبرال شود. او توانست حزب را برای اولین بار در سال ۱۸۷۳ پس از استعفای دولت مک‌دونالد بر سر رسوایی اقیانوس آرام، به قدرت برساند. مکنزی متعاقباً در انتخابات ۱۸۷۴ پیروز شد و چهار سال دیگر به عنوان نخست‌وزیر خدمت کرد. در طول پنج سال، دولت لیبرال اصلاحات بسیاری را به اجرا درآورد، از جمله جایگزینی رای‌گیری علنی با رأی‌گیری مخفی، محدود کردن انتخابات به یک روز و ایجاد دیوان عالی کانادا، کالج نظامی سلطنتی کانادا و دفتر حسابرس کل. با این حال، حزب فقط توانست یک پایگاه حمایتی محکم در انتاریو ایجاد کند و در سال ۱۸۷۸ دولت را به مک‌دونالد واگذار کرد. لیبرال‌ها ۱۸ سال بعدی را در اپوزیسیون سپری کردند."Liberal Party of Canada – History" (PDF). Newmarket-Aurora Federal Liberal Association. Archived from the original (PDF) on April 26, 2012. Retrieved April 26, 2012.

فهرست نتایج حزب لیبرال در انتخابات
 تاریخ کرسی پارلمانی مجموع کرسی‌ها نتیجه ۱۸۶۷  ۶۲  ۱۸۰  اکثریت محافظه‌کار (Cons) ۱۸۷۲  ۱۱۱  ۲۰۰ اکثریت محافظه‌کار (Cons) ۱۸۷۴  ۱۳۳  ۲۰۶ اکثریت لیبرال (gov't) ۱۸۷۸  ۶۳  ۲۰۶  اکثریت محافظه‌کار (Cons) ۱۸۸۲  ۷۳  ۲۱۱  اکثریت محافظه‌کار (Cons) ۱۸۸۷  ۸۰  ۲۱۵  اکثریت محافظه‌کار (Cons) ۱۸۹۱  ۹۰  ۲۱۵  اکثریت محافظه‌کار (Cons) ۱۸۹۶  ۱۱۸  ۲۱۳  اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۰۰  ۱۳۲ ۲۱۳  اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۰۴  ۱۳۹  ۲۱۴  اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۰۸  ۱۳۳  ۲۲۱  اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۱۱  ۸۵  ۲۲۱  اکثریت محافظه‌کار (Cons) ۱۹۱۷  ۸۲ ۲۳۵  دولت ائتلافی ۱۹۲۱  ۱۱۸  ۲۳۵  اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۲۵  ۱۰۰ ۲۴۵  اقلیت لیبرال (gov't) ۱۹۲۶  ۱۱۶ ۲۴۵ اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۳۰  ۹۰  ۲۴۵ اکثریت محافظه‌کار (Cons) ۱۹۳۵  ۱۷۳  ۲۴۵ اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۴۰  ۱۸۱ ۲۴۵ اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۴۵  ۱۲۵  ۲۴۵ اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۴۹  ۱۹۰ ۲۶۲ اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۵۳  ۱۷۱ ۲۶۵ اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۵۷  ۱۰۵ ۲۶۵ اقلیت محافظه‌کار (PC) ۱۹۵۸  ۴۹ ۲۶۵ اقلیت محافظه‌کار (PC) ۱۹۶۲  ۱۰۰ ۲۶۵ اقلیت محافظه‌کار (PC) ۱۹۶۳  ۱۲۸ ۲۶۵ اقلیت لیبرال (gov't) ۱۹۶۵  ۱۳۱  ۲۶۵ اقلیت لیبرال (gov't) ۱۹۶۸ ۱۵۵ ۲۶۴ اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۷۲  ۱۰۹ ۲۶۴ اقلیت لیبرال (gov't) ۱۹۷۴  ۱۴۱ ۲۶۴اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۷۹  ۱۱۴ ۲۸۲ اقلیت محافظه‌کار (PC) ۱۹۸۰  ۱۴۷ ۲۸۲ اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۸۴  ۴۰ ۲۸۲ اکثریت محافظه‌کار (PC) ۱۹۸۸  ۸۳ ۲۹۵ اکثریت محافظه‌کار (PC) ۱۹۹۳  ۱۷۷ ۲۹۵ اکثریت لیبرال (gov't) ۱۹۹۷ ۱۵۵  ۳۰۱ اکثریت لیبرال (gov't) ۲۰۰۰   ۳۰۱ اکثریت لیبرال (gov't) ۲۰۰۴  ۱۳۵ ۳۰۸ اقلیت لیبرال (gov't) ۲۰۰۶  ۱۰۳ ۳۰۸ اقلیت محافظه‌کار (Cons) ۲۰۰۸  ۷۷ ۳۰۸ اقلیت محافظه‌کار (Cons) ۲۰۱۱ ۳۴ ۳۰۸ اکثریت محافظه‌کار (Cons) ۲۰۱۵  ۱۸۴  ۳۳۸ اکثریت لیبرال (gov't) ۲۰۱۹  ۱۵۷ ۳۳۸ اقلیت لیبرال (gov't)۲۰۲۱۱۶۰۳۳۸اقلیت لیبرال (gov't)۲۰۲۵۱۶۹۳۴۳اقلیت لیبرال (gov't)

 رهبران حزب لیبرال 
یادداشتنگارهنامتاریخ تولدآغاز دوران رهبریپایان دوران رهبرینخستین رهبر 120px جرج بران۲۹ نوامبر، ۱۸۱۸۱۸۶۷رهبری موقت 120px ادوارد بلیک۱۳ اکتبر، ۱۸۳۳۱۸۶۹۱۸۷۰دومین نخست‌وزیر 120px الکساندر مکنزی۲۸ ژانویه، ۱۸۲۲۱۸۷۳۱۸۸۰ 120px|100px ادوارد بلیک۱۳ اکتبر، ۱۸۳۳۱۸۸۰۱۸۸۷هفتمین نخست‌وزیر 120px  ویلفرید لوریه۲۰ نوامبر، ۱۸۴۱۱۸۸۷۱۹۱۹رهبری موقت 120px دانیل دانکین مک‌کنزی۸ ژانویه، ۱۸۵۹۱۹۱۹دهمین نخست‌وزیر 120px ویلیام لیون مکنزی کینگ۱۷ دسامبر، ۱۸۷۸۱۹۱۹۱۹۴۸دوازدهمین نخست‌وزیر 120px لوئیز سنت لارنت۱ فوریه، ۱۸۸۲۱۹۴۸۱۹۵۸چهاردهمین نخست‌وزیر 120px لستر بولز پیرسون۲۳ آوریل، ۱۸۹۷۱۹۵۸۱۹۶۸ پانزدهمین نخست‌وزیر  120px پیر ترودو۱۸ اکتبر، ۱۹۱۹۱۹۶۸۱۹۸۴هفدهمین نخست‌وزیر 120px جان ترنر۷ ژانویه، ۱۹۲۹۱۹۸۴۱۹۹۰ بیستمین نخست‌وزیر 120px ژان کرتین۱۱ ژانویه، ۱۹۳۴۱۹۹۰۲۰۰۳ بیست‌ویکمین نخست‌وزیر 120px پل مارتین۲۸ اوت، ۱۹۳۸۲۰۰۳۲۰۰۶رهبری موقت 120px  بیل گراهام۱۷ مارس، ۱۹۳۹۲۰۰۶ 120px استفان دیون۲۸ سپتامبر، ۱۹۵۵۲۰۰۶۲۰۰۸در ابتدا رهبری موقت و سپس دائم  120px مایکل ایگناتیف۱۲ می، ۱۹۴۷۲۰۰۸۲۰۱۱رهبری موقت 120px باب ری۲ اوت، ۱۹۴۸۲۰۱۱۱۳ آوریل ۲۰۱۳رهبر 120px جاستین ترودو۲۵ دسامبر، ۱۹۷۱۱۴ آوریل ۲۰۱۳۹ مارس ۲۰۲۵رهبر120pxمارک کارنی۱۶ مارس ۱۹۶۵۹ مارس ۲۰۲۵اکنون

 منابع 



رده:احزاب لیبرال در کانادا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۶۷ (میلادی) در کانادا
رده:بین‌الملل لیبرال
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۶۷ (میلادی)
رده:حزب‌های سوسیال لیبرال
رده:حزب‌های میانه‌گرا در کانادا
رده:سازمان‌های اتاوا
رده:سیاست کانادا