زبان‌های ایرانی جنوب غربی

زبان‌های ایرانی جنوب غربی زیرگروه جنوبی زبان‌های ایرانی غربی هستند. فارسی، لری و سیستانی از شناخته‌شده‌ترین زبان‌های این خانواده هستند.

در زبان‌های ایرانی غربی، آن دسته از زبان‌ها و گویش‌هایی که در تمام تحولات آوایی اصلی (مثل تبدیل ج ایرانی باستان به ز یا تبدیل ز ایرانی باستان به د) مانند فارسی را جزء گروه جنوب‌غربی می‌شمرند و بقیه را جزء گروه شمال‌غربی قرار می‌دهند. این تقسیم‌بندی متقارن نیست و مطابق این تعریف میزانِ تنوع آوایی در زیرشاخهٔ شمال‌غربی بیشتر است، چون به یک اندازه دچار تغییر و تحول نشده‌اند و در برخی، این تفاوت با فارسی بیشتر است و در برخی دیگر کمتر؛ مثلاً، تفاوت‌های آوایی کرمانجی با فارسی زیادتر است و در گورانی یا در گویش‌های قدیمی نطنز و نایین این تفاوت‌ها کمتر است. گاه برخی از تحولات آوایی زیرشاخهٔ جنوب‌غربی نیز در برخی از گویش‌های شمال‌غربی دیده می‌شود، اما با این حال، آن را از زیرشاخهٔ شمال‌غربی می‌شمرند، چون همهٔ تحولات آوایی را در خود نشان نمی‌دهد.

 زبان‌ها 

 زبان‌های ایرانی باستان
 پارسی باستان
 زبان‌های ایرانی میانه
 ایرانی میانه غربی
 شمالی (شامل زبان پارتی)
 جنوب غربی (شامل پارسی میانه - پهلوی ساسانی-پارسیگ)
 گرمسیریErik Anonby, Mortaza Taheri-Ardali & Amos Hayes (2019) The Atlas of the Languages of Iran (ALI). Iranian Studies 52. A Working Classification
 گرمسیری مرکزی و غربی:
 گروه بندرعباسی: بندری، خمیری، لنگه‌ای، کنگی، فینی، سورویی (سوروچی)، چهوازی، اشمی
 گروه مینویی: مینابی، هرمزی، بند زرکی، شهری
 گروه لارستانی: لاری، اوزی، بستکی، گراشی، خنجی، کوخردی، بیخی و بیدشهری
 گروه کشمی: قشمی (قشمی، جزیرتی)، هَنگامی
 گروه کمزاری: کُمزاری (لارکی)
 گِلَنگی (گلنگلی)
 لوتی (کولی، لولی یا پهلوونی هرمزگان)
 گرمسیری شرقی:
 گروه سیستانی
 گروه رودباری: رودباری (هلیل‌رود)، گال مرزی (بشاگردی شمالی)، کهنوجی
 گروه رودانی: رودانی، رودخانه‌ای، جغینی (جگینی)
 گروه جیرفتی: جیرفتی
 مُحْمِدی (مهملی)
 کورتا (کُرتَه)
 گرمسیری شمالی:
 حاجی‌آبادی
 زبان کازرونی قدیم †
 زبان لری
 لری شمالی:خرم‌آبادی، بروجردی، شوهانی، هندمینی، بالاگریوه‌ای، کوهدشتی/رومشکانی، چگنی، سیلاخوری، تویسرکانی، ملایری، شازندی، اورزمانی، بیرانوندی، نهاوندی
 لری بختیاری:لری رامهرمزی، لری گاپله‌ای
 لری جنوبی:بویراحمدی، بهمئی، کامفیروزی، ممسنی، شولی، حیات داوودی، لیراوی
 کهمره‌ای
 خوزستانی فارسی‌گون (بهبهانی، هندیجانی،ماهشهری، دیلمی)
 تاتی قفقاز
 ارزی‌کش-داغ قوشچو
 لاهیج
 بالاخانی
 شابران
 قزل‌گزمه
 قوناق‌کند
 آب‌شوران
 سوراخانی
 تاتی شمالی
 ملهم
 قوباhttp://www.endangeredlanguages.com/lang/ttt
 فارسی نو (فارسی-فارسیک)
 شرقی (دری)
 هزارگی
 فرارودی (تاجیکی)
 غربی (ایرانی)
 تهرانی
 شیرازی
 اصفهانی
 بوشهری (دشستانی)
 شوشتری-دزفولی
 گویش‌های فارسی دیگر...

 جستارهای وابسته 
 زبان‌های ایرانی شمال غربی

 منابع 

 Oranskij, Iosif M. , Les langues iraniennes, traduit par Joyce Blau, Institut d'études iraniennes de l'Université de la Sorbonne Nouvelle, documents et ouvrages de référence 1, Paris: Librairie C. Klincksieck, 1977 

*