معبد خورهه

معبد خورهه — معروف به Khvorheh Mansion / Temple of Khvorheh — یک بنای تاریخی در شمال‑شرق شهرستان محلات، در دهستان خورهه است. قدمت آن به حدود «۲۲۰۰ سال پیش» در دوره سلوکیان / آغاز دوره اشکانی برمی‌گردد. اثر در تاریخ ثبت ملی ایران با شمارهٔ ثبت ۱۳۱ ثبت شده‌است.

 موقعیت جغرافیایی 
موقعیت بنا در نزدیکی روستای خورهه و در دشت خورهه در استان مرکزی قرار دارد؛ مختصات تقریباً ۳۴°۰۳′۵۱″ شمالی و ۵۰°۲۹′۱۲″ شرقی است.  
محوطه در دشت ـ کوه؛ از شمال به رشته‌‌کوه‌های هفتاد قله و از جنوب به رشته کوه‌های یخچال متصل است و تا شهر محلات حدود ۴۸ کیلومتر فاصله دارد.

 سابقه تاریخی، کاوش و ثبت 
- حفاری‌های باستان‌شناسی در تابستان ۱۹۵۵ انجام شد و طی آن سفال و چند تکله نقره متعلق به دوره سلوکیان کشف گردید. همچنین نتیجه گرفته شد ساختمان خورهه مرکب از سه بخش/ساختمان مرتبط به هم بوده است.  
- بنا در سال ۱۳۷۵ مرمت شد.  

 معماری و تحلیل 
ستون‌های باقیمانده از سنگ تراورتن محلی ساخته شده و سرستون‌ها به سبک یونانی «ایونی (Ionic)» هستند؛ این ویژگی معماری تأکیدی است بر تأثیر هنر یونانی بر ساخت بنا.  
تحقیقات مدرن بنا را نه صرفاً یک نیایشگاه، بلکه «عمارت تشریفاتی / اشرافی» متعلق به دوره اشکانی تشخیص داده‌اند؛ بنابراین تعبیرهای سنتی «معبد» یا «آتشکده» ممکن است بازنگری شود. معبد خورهه نمونه‌ای از معماری هلنیستی–سلوکی با تأثیر محلی است. ستون‌های باقی‌مانده دارای مارپیچ‌های تزئینی سرستون (Volutes) هستند که مشخصه سبک ایونی (Ionic) در معماری یونان باستان و دوره هلنیستی می‌باشد. پلان سه‌بخشی ساختمان و ایوان‌های ستون‌دار نشان‌دهنده تلفیق معماری محلی و پارتی با سبک یونانی است، که معماری معابد و عمارت‌های تشریفاتی دوره سلوکی را بازتاب می‌دهد.

 جدول زمانی 
 دوره / زمان  رویداد / توضیح حدود ۳۰۰ پیش از میلاد  آغاز ساخت ساختمان اولیه دوران اشکانی  توسعه و تکمیل بنا؛ استفاده احتمالی به‌عنوان عمارت تشریفاتی پس از اسلام  تغییرات احتمالی، استفاده به‌عنوان سکونت یا گورستان تابستان ۱۹۵۵ میلادی  نخستین کاوش علمی؛ کشف سفال و نقره، تعیین ساختار بنا ۱۳۷۵ هجری شمسی  مرمت بنای تاریخی ۱۵ دی ۱۳۱۰ هجری شمسی  ثبت ملی اثر با شماره ۱۳۱

 گالری 

 جستارهای وابسته 
 فهرست آتشکده‌های ایران
 فهرست آثار ملی ایران

 منابع 

رده:آتشکده‌های استان مرکزی
رده:بناهای تاریخی شهرستان محلات
رده:معماری دوره اشکانیان
رده:نیایشگاه‌های باستانی ایران
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:نیایشگاه‌ها در ایران
رده:مزدیسنا در ایران