کاروانسرای باغ شیخ

کاروانسرای باغ شیخ (عبدالغفارخان) مربوط به دوره زند است و در شهرستان ساوه، ۸ کیلومتری جاده ساوه، مجاور روستای باغ شیخ واقع شده و این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این کاروانسرا در ۶ کیلومتری شرق ساوه بنا گردیده و تاریخ بنای آن به دوره زندیه بازمی‌گردد. در مجموعه این کاروانسرا، یک آب‌انبار و یک حسینیه نیز احداث شده‌است. کاروانسرای مزبور به صورت یک چهار ایوانی بوده که دارای چهار برج دیده‌بانی در چهارگوشه آن می‌باشد و در درون آن یک شاه‌نشین، باراندازها و حجرات متعددی به چشم می‌خورد.

 اهمیت و معماری 
کاروانسرای باغ شیخ (عبدالغفارخان) از معدود کاروانسرا‌های دوره زندیه است که در شهرستان ساوه، ۸ کیلومتری جاده ساوه، مجاور روستای باغ شیخ واقع شده است.

دلیل اصلی اهمیت کاروانسرای باغ شیخ دوره تاریخی آن است چرا که از دوره زندیه تعداد انگشت شماری کاروانسرا باقی مانده است. همچنین برخوردای از ویژگی‌های معماری خاص، بر اهمیت این کاروانسرا در میان کاروانسرا‌های هم دوره آن، می‌افزاید. از ویژگی های منحصر به فرد این بنا وجود کلاه‌ فرنگی در داخل کاروانسرا است که شب‌ها داخل آن چراغ روشن می‌کردند تا مسافرانی که از راه دور می‌آیند محل کاروانسرا را تشخیص دهند.

بر اساس اسناد و متون تاریخی و فرم ساختمان و مصالح و تزئینات آن، این کاروانسرا توسط عبدالغفار خان خلج و در دوران زندیه بنا نهاده شده است.

 ثبت در فهرست میراث جهانی 
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای عبدالغفارخان (باغ شیخ) به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.

 تصاویر 

 جستارهای وابسته 
 فهرست آثار ملی ایران
 سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

 منابع 

 کاروانسرایی فراموش شده در باغ شیخ ساوه ایسنا

رده:آثار دوره زندیان در شهرستان ساوه
رده:سرای‌های تاریخی شهرستان ساوه
رده:کاروانسراهای ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان ساوه