ادوارد ویلسون

ادوارد اُزبورن ویلسون ؛ ( – ) زیست‌شناس برجستهٔ آمریکایی، حشره‌شناس بزرگ و بنیان‌گذار علم زیست‌جامعه‌شناسی است. ادوارد ویلسون مورچه‌شناس بود و در شناخت زیست‌بوم تخصص داشت. از او با القاب "داروین جدید"، "وارث چارلز داروین"، و "داروین سده ۲۱" نام برده می‌شود.

 زندگی حرفه‌ای 
ادوارد ازبورن ویلسون در سال ۱۹۲۹ در برمینگم در ایالت آلاباما زاده شد. او به گفته خودش از دوران جوانی به طبیعت عشق و علاقه پیدا کرد. روزی هنگام ماهیگیری، باله یک ماهی به چشمش خورد. از آن پس دیدن اجسام دور برایش مشکل شد و به همین دلیل به بررسی موجودات کوچک روی آورد که می‌توانست آنها را از نزدیک بررسی کند. ادوارد ویلسون در دانشگاه آلاباما تحصیل کرد و دکترای خود را از دانشگاه هاروارد گرفت و چند دهه در همین دانشگاه به آموزش زیست‌شناسی پرداخت. او استاد دانشگاه دوک نیز بود.

ویلسون در ۱۳ سالگی نخستین مورچه‌هایی را که از خارج وارد آمریکا شده بودند شناسایی کرد. او بیش از ۴۰۰ گونه مورچه را کشف و ثابت کرد مورچه‌ها با ترشح موادی به نام فرومون با هم ارتباط برقرار می‌کنند. او نتایج پژوهش‌های خود دربارهٔ مورچه‌ها را در موجودات دیگر از جمله انسان نیز به کار گرفت.

ویلسون در راه‌اندازی دانشنامه زندگی نقشی کلیدی داشت.

او باور داشت علم و دین باید برای نجات خلقت با یکدیگر همکاری کنند و نامه‌های به یک پیرو تخیلی کلیسا نوشت و خواستار این وحدت برای حفظ زیست‌بوم کره زمین شد.

ادوارد ویلسون در دهه ۱۹۷۰ با انتشار آثار بنیادین خود مانند زیست‌جامعه‌شناسی: تلفیق نوین تبیین دین را از حوزه الهیات و فلسفه به حوزه زیست‌شناسی تجربی منتقل کرد. او معتقد بود که تمایلات دینی نه محصول تصادف فرهنگی، بلکه نتیجه انتخاب طبیعی در سطح گروه‌های انسانی است. ادوارد ویلسون استدلال می‌کند که دین به عنوان یک «افسانه توانمند» عمل می‌کند که با ایجاد پایبندی به ارزش‌های مشترک، بقای گروه را تضمین می‌نماید. از نظر او، ذهن انسان دارای آمادگی‌های ژنتیکی برای پذیرش رهبری کاریزماتیک و مناسک جمعی است، زیرا این ویژگی‌ها در دوران پیش‌ازتاریخ باعث پیروزی گروه‌های منسجم بر گروه‌های متفرق می‌شد.<

نقد اصلی به ویلسون این است که او وزنِ «وراثت فرهنگی» را دست‌کم گرفته و دین را صرفاً به یک پاسخ غریزی برای بقا تقلیل داده است. با این حال، او اولین کسی بود که مفهوم «فرگشت مشترک ژن-فرهنگ» را به صورت بدوی مطرح کرد و راه را برای نظریات پیچیده‌تر در دهه‌های بعد هموار ساخت.

 حفاظت از محیط زیست 
ادوارد ویلسون برای حفاظت از محیط زیست مبارزه می‌کرد. او زمانی گفته بود تخریب جنگل‌های بارانی برای منافع اقتصادی مانند سوزاندن یک تابلوی نقاشی ارزشمند برای پختن غذا است. ویلسون برای جلوگیری از نابودی و انقراض جانوران و گیاهان تلاش می‌کرد. او در سال ۲۰۱۰ با نوشتن رمانی به نام لانه مورچه به زندگی پسری ساکن آلاباما پرداخت که تلاش می‌کند زمین‌های باتلاقی را نجات دهد.

 کتاب‌ها 
جوامع حشرات، مورچه‌ها، دربارهٔ طبیعت انسان، زیست‌جامعه‌شناسی: تلفیق نوین، نیمه زمین، مفهوم وجود انسان، نظریهٔ جغرافیای زیستی جزایر، زیست‌دوستی، گوناگونی حیات، و آیندهٔ حیات در زمرهٔ نوشته‌های ادوارد ویلسون هستند.Edward O. Wilson-Curriculum Vita

یکی از جنجالی‌ترین کتاب‌های او زیست‌جامعه‌شناسی (سوسیوبیولوژی): تلفیق نوین بود که در آن همه رفتارهای انسان را محصول ویژگی‌های ژنتیکی و نه فراگیری و تجربه می‌دانست. چاپ این کتاب در سال ۱۹۷۵ باعث انتقادهای فراوانی به او شد و بعضی او را به نژادپرستی و جنسیت‌زدگی متهم کردند.

کتاب دیگر او به نام طبعیت انسان در سال ۱۹۷۸ برنده جایزه پولیتزر شد. ویلسون در این کتاب رابطه وراثت و رفتار انسان را به تفصیل توضیح می‌دهد و به مباحث دیگری مانند جنسیت و اخلاقیات می‌پردازد.Wilson (1979), On Human Nature, p. 21.

 جوایز 
از جملهٔ افتخارات ادوارد ویلسون می‌توان به دو بار دریافت جایزهٔ پولیتزر از دانشگاه کلمبیا (۱۹۷۹ و ۱۹۹۱)، جایزهٔ کرافورد از فرهنگستان سلطنتی علوم سوئد (۱۹۹۰)، جایزه کیستلر از بنیاد فردا (۲۰۰۰)، جایزه نیرنبرگ از مؤسسهٔ منابع اقیانوس‌نگاری (۲۰۰۱)، نشان ملی علوم دولت ایالات متحده آمریکا، جایزهٔ ممتاز انجمن علوم انسانی آمریکا، مدال طلای صندوق جهانی حیات وحش، جایزهٔ بین‌المللی زیست‌شناسی از دولت ژاپن، عهده‌داری کرسی فرانک بیرد در علوم و ریاست بخش حشره‌شناسی موزهٔ جانورشناسی تطبیقی دانشگاه هاروارد اشاره نمود.

 پانویس 

 پیوند به بیرون 

 CV ویلسون
 Living in Shimmering Disequilibrium - interview by Fred Branfman (Salon)

رده:استادان دانشگاه هاروارد
رده:اعضای خارجی انجمن سلطنتی
رده:اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا
رده:اعضای کمیته تحقیق شک‌گرایانه
رده:اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا
رده:انسان‌گرایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:انسان‌گرایان سکولار
رده:اهالی برمینگهم (آلاباما)
رده:برندگان نشان ملی دانش
رده:بوم‌شناسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:پیشاهنگی عقاب برجسته
رده:جانورشناسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:جانورشناسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:جانورشناسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:جغرافی‌دانان زیستی
رده:حشره‌شناسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:حفاظت‌گراهای اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خودزندگی‌نامه‌نویسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دادارباوران اهل ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه آلاباما
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه هاروارد
رده:درگذشتگان ۲۰۲۱ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه گوگنهایم
رده:رفتارشناسان جانوری
رده:رمان‌نویسان اهل ایالت آلاباما
رده:رمان‌نویسان اهل ایالت ماساچوست
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:رمان‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:رمان‌نویسان مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۹۲۹ (میلادی)
رده:زیست‌شناسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زیست‌شناسان فرگشتی
رده:شک‌گرایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:طبیعت‌گرایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:طرفداران پایداری
رده:فعالان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیلسوفان علم
رده:فیلسوفان علوم اجتماعی
رده:مجادله هوش و نژاد
رده:منتقدان ادیان
رده:منتقدان پسانوگرایی
رده:نظریه خنثی
رده:نظریه‌پردازان فرگشت انسان
رده:نویسندگان اهل برمینگم، آلاباما
رده:نویسندگان دین و علم
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان علم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:پژوهشگران روان‌شناسی فرگشتی دین