زبان تیگره

زبان تیگره (به تیگره: ትግረ) زبانی سامی از خانواده آفروآسیایی است که در کشورهای اتیوپی و اریتره و سودان در شاخ آفریقا گویش می‌شود. تیگره در کنار تیگرینیا نزدیک‌ترین زبان‌های زنده به زبان گعز هستند که هنوز به عنوان زبان مذهبی در کلیسای ارتدکس توحیدی اتیوپی و کلیسای ارتدکس توحیدی اریتره کاربرد دارد. تیگره ۷۱٪ با گعز و ۶۴٪ با تیگرینیا همسانی واژه‌ای دارد.https://www.ethnologue.com/language/tig در اریتره شمار گویشوران این زبان را در حدود هشتصد هزار تن در سال ۱۹۹۷ دانسته‌اند. تیگره‌زبانان بیشتر در غرب اریتره ساکنند، گرچه در ارتفاعات شمالی اریتره و امتداد آن تا قسمت مجاور در سودان و همچنین ساحل دریای سرخ اریتره در شمال زولا نیز یافت می‌شوند.

مردم تیگره را نباید با تیگرایی‌ها، همسایگان جنوبی آن‌ها در اریتره و اتیوپی که به تیگرینیا سخن می‌گویند، اشتباه گرفت. تیگرینیا نیز از زبان مادر گعز ریشه گرفته، و با وجود شباهت نامی کاملاً از تیگره متمایز است.

 واج‌شناسی 
تیگره دو همخوان گلویی و سامانه واکه‌های گعز را به جز دو مورد کاملاً حفظ کرده‌است. همخوان‌ها و واکه‌های این زبان در جدول‌های زیر آمده‌اند:
+ همخوانهالبیدندانیکامینرم‌کامیگلوییچاکناییخیشومیانسدادیبی‌واکč واک‌دارǧ پرانشیč' سایشیبی‌واکš واک‌دارž پرانشیناسودهy ر-گونه

+واکههاپیشینمرکزیپسینبستهə میانهبازa, ā 

 سامانه نوشتاری 
از حدود سال ۱۸۸۹ از الفبای گعز برای نوشتن تیگره استفاده می‌شود. تیگره‌زبانان در گذشته بیشتر از زبان عربی به عنوان زبان میانجی استفاده می‌کردند الفبایی نیز بر اساس خط عربی دارند که امروزه کمتر استفاده می‌شود. ترجمه‌ای از انجیل به زبان تیگره وجود دارد.Senai W. Andemariam. 2012. The Story of the Translation of the Bible into Tǝgre. Ityopis 2:62-88. Web access

 خط گعز 
خط گعز یک آبوگیدا است و هر نماد نشان‌دهنده یک همخوان و یک واکه است و نمادها بر اساس همخوان و واکه در گروه‌هایی از نمادهای مشابه سازمان یافته‌اند. این سامانه نوشتاری در تضاد با الفباهای کامل است که در آن‌ها همخوان و واکه وضعیتی برابر دارند یا یک ابجد که در آن علامت واکه به صورت ناتمام یا اختیاری یا غایب است.. این خط برای نوشتن تیگره اصلاح شده‌است.

+خط گعز تیگره äuiaeəowäwiwawewəሀሁሂሃሄህሆለሉሊላሌልሎሐሑሒሓሔሕሖመሙሚማሜምሞረሩሪራሬርሮሰሱሲሳሴስሶሸሹሺሻሼሽሾቀቁቂቃቄቅቆቈቊቋቌቍበቡቢባቤብቦተቱቲታቴትቶቸቹቺቻቼችቾኀኁኂኃኄኅኆኈኊኋኌኍነኑኒናኔንኖአኡኢኣኤእኦከኩኪካኬክኮኰኲኳኴኵወዉዊዋዌውዎዐዑዒዓዔዕዖዘዙዚዛዜዝዞዠዡዢዣዤዥዦየዩዪያዬይዮደዱዲዳዴድዶጀጁጂጃጄጅጆገጉጊጋጌግጎጐጒጓጔጕጠጡጢጣጤጥጦጨጩጪጫጬጭጮጰጱጲጳጴጵጶጸጹጺጻጼጽጾፈፉፊፋፌፍፎፐፑፒፓፔፕፖ äuiaeəowäwiwawewə

 نمونه 
 ሐየት እት ልርእው፣ እብ አሰሩ ሐዙው وقتی شیر را می‌بینند، او را از مسیرش می‌جویند.
 ህኩይ ድራሩ ንኩይشام تنبل کمتر است.
 ህግየ ፍ’ደት ምን ገብእ። አዚም ደሀብ ቱوقتی صحبت از اجبار است، سکوت طلایی است.
 ምህሮ ኖርቱ ወቅዌት ጽልመት፣ دانش، روشنایی و نادانی تاریکی است.

 عددها 
 ۱. ḥate ሐተ or ḥante ሐንተ
 ۲. kili’ē ክልኤ
 ۳. sel'ās ሰለአስ
 ۴. 'arbaʽe አርበዕ
 ۵. ḥams ሐምስ or ḥamus ሐሙስ
 ۶. si'es ስእስ or sus ሱስ
 ۷. sebuʽi ሰቡዕ
 ۸. seman ሰመን
 ۹. siʽe ሰዕ
 ۱۰.ʽasir ዐስር
 ۱۱.ʽasir-hatte ዐስር-ሐተ
 ۱۲.ʽasir-kil'e ዐስር-ክልኤ
 ...
 ۲۰. ʽisra ዕስረ
 ۲۰. ʽisra w ḥate ዕስረ ወሐተ
 ۲۱. ʽisra w kili’ē ዕስረ ወክልኤ
 ...
 ۳۰. selasa ሰለሰ
 ۳۱. selasa w ḥate ሰለሰ ወሐተ
 ...
 ۴۰. arbaʽa አርበዐ
 ۴۱. arbaʽa w ḥate አርበዐ ወሐተ
 ...
 ۵۰. ḥamsa ሐምሰ
 ۵۱. ḥamsa w ḥate ሐምሰ ወሐተ
 ...
 ۱۰۰. mi'et ምእት
 ۲۰۰. kil'e miʽet ክልኤ ምእት
 ۳۰۰. seles miʽet ሰለአስ ምእት
 ...
 ۱۰۰۰. 'alf አልፍ

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 Online Tigre Language Tutorial By Omar M. Kekia
 Woldemikael, Tekle M. 2003. Language, Education, and Public Policy in Eritrea. African Studies Review, Apr 2003. 
 Modaina: History and Language of the Tigre-Speaking Peoples

زبان تیگره
رده:زبان‌های اتیوپی
رده:زبان‌های اریتره
رده:زبان‌های دارای کد ایزو ۶۳۹–۲
عربی
رده:زبان‌های سودان
رده:زبان‌های مسلمانان
رده:زبان‌های فاعل-مفعول-فعل