نیکولای تروبتسکوی

نیکولای سرگیویچ تروبتسکوی  (زاده ۱۶ آوریل ۱۸۹۰، مسکو – درگذشته ۲۵ ژوئن ۱۹۳۸، وین) زبان‌شناس روسی بود. او یکی از اعضای اصلی مکتب زبان‌شناسی پراگ به حساب می‌آید.

 زندگی 
تروبتسکوی در مسکو به دنیا آمد. او از خانواده‌ای از اشراف روس بود و در واقع یک شاهزاده روسی به‌شمار می‌رفت. پدرش، سرگئی نیکولاویچ تروبتسکوی، استاد فلسفه و رئیس دانشگاه مسکو بود. نیکولای در دانشگاه مسکو به تحصیل زبان سانسکریت و زبان‌شناسی تاریخی پرداخت، آنگاه در لایپزیک ادامه تحصیل داد. در آنجا شاگرد دستوریان جوان (Young Grammarians) و همکلاس لئونارد بلومفیلد و لوسی‌ین تنی‌یر بود. وقتی آتش انقلاب اکتبر در روسیه به اوج خود رسید، به ناچار از روسیه خارج شد و پس از آنکه در نقاط مختلف اروپای شرقی، تصدی سمت‌های گوناگون استادی را به عهده گرفت، سرانجام کرسی فقه‌اللغه زبان‌های اسلاوونیک را در دانشگاه وین پذیرفت و تا زمان مرگ زودهنگامش در ۱۹۳۸ آنجا ماند. در ۱۹۲۸ ویلم ماتسیوس او را به عضویت در حلقه زبان‌شناسی پراگ که تازه شکل گرفته بود، دعوت کرد.سورن، ۱۳۸۸، صص ۵۸–۵۹

 پژوهش‌ها 
 واج‌شناسی و آواشناسی 
تروبتسکوی به همراه رومن یاکوبسن مبانی واج‌شناسی را پی‌ریزی کرد. آنها از مشخصه‌های آوایی، یعنی اتم‌های سازنده آواها (مثلاً همخوانی بودن در برابر واکه‌ای بودن، انسدادی بودن در برابر غیرانسدادی بودن و … صحبت کردند.دبیرمقدم (۱۳۸۸: ص ۱۸۷) به‌یادماندنی‌ترین خدمت تروبتسکوی به واج‌شناسی، اثر ناتمام او دربارهٔ اصول کلی واج‌شناسی با نام «مبانی واج‌شناسی» بود که پس از مرگش انتشار یافت.سورن، ۱۳۸۸، ص۵۹ تروبتسکوی در کتاب «مبانی واج‌شناسی»، هم به مباحث نظری واج‌شناسی توجه دارد و همه به مسائل توصیفی. او به مفهوم تقابل‌ها در واج‌شناسی می‌پردازد و دو نوع تقابل را معرفی می‌کند: ۱. تقابل پایدار (constant opposition) و ۲. تقابل خنثی‌شونده (Neutralizable opposition). تروبتسکوی در جایگاه خنثی‌شدنی، قائل به واج شامل است که آن را با حرف بزرگ نشان می‌دهد.درس‌گفتارهای محمد دبیرمقدم در درس «مکاتب نوین زبان‌شناسی»، ترم اول سال تحصیلی ۱۳۹۰–۱۳۸۹، دانشکده ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی

 جستارهای وابسته 
 مکتب پراگ
 آندره مارتینه
 ویلم ماتسیوس
 رومن یاکوبسن
 آنتوان مارتی
 لوسی‌ین تنی‌یر
 سرگئی نیکولاویچ تروبتسکوی

 پانویس 

 منابع 

 ویکی‌پدیای انگلیسی
 دبیرمقدم، محمد (۱۳۸۸) «معرفی و نقد کتاب مکاتب زبان‌شناسی نوین در غرب»، مجله دستور، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شماره پنجم، صفحات ۱۸۰ تا ۲۰۶
 سورن، پیتر (۱۳۸۸) «مکاتب زبان‌شناسی نوین در غرب»، ترجمه علی‌محمد حق‌شناس، تهران: انتشارات سمت

رده:استادان دانشگاه دولتی مسکو
رده:استادان دانشگاه وین
رده:اوراسیانیسم
رده:اهالی مسکو
رده:تروبتسکوی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی مسکو
رده:درگذشتگان ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۹۰ (میلادی)
رده:زبان‌شناسان اهل امپراتوری روسیه
رده:زبان‌شناسان اهل روسیه
رده:زبان‌شناسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:مکتب زبان‌شناسی پراگ
رده:منتقدان ادبی اهل امپراتوری روسیه
رده:نویسندگان اهل مسکو
رده:واج‌شناسان
رده:اشراف اهل امپراتوری روسیه