امام‌الحرمین جوینی

ابوالمعالی عبدالملک بن عبدالله بن یوسف جوینی مشهور به امام الحرمین جوینی متکلم، دانشمند و فقیه ایرانی و مسلمان شافعی مذهب، از مدرسین معروف نظامیه نیشابور بود. او شاگردانی بسیاری را آموزش داد و به دلیل چند سال اقامت و بحث و تدریس در مکه و مدینه، «امام الحرمین» لقب گرفت.

او در در ۱۸ محرم ۴۱۹ هجری قمری در آزادوار مرکز ولایت جوین خراسان دیده به جهان گشود.

پدر وی رکن الاسلام ابومحمد جوینی و عمویش علی بن یوسف جوینی هر دو از علما و فقهای بزرگ دوران خود بودند.

امام‌الحرمین در کودکی در محضر پدرش یادگیری فقه را آغاز کرد تا آنجا که تمامی تألیفات او را بازبینی کرد و بر تحقیقات پدرش افزود. بیست ساله بود که پدرش از دنیا رفت و او بر کرسی تدریس پدر نشست. او از ابوالقاسم اسکافی اسفراینی در مدرسه بیهقی علم اصول آموخت و از ابونعیم اصفهانی کسب فیض نمود و اجازه دریافت کرد.

از اطرافیان وی نقل شده که او در هنگام مرگ و احتضار گفته‌است که: " می‌میرم و نمی‌دانم به چه چیز باور دارم. ای کاش مثل پیرزنان نیشابور می‌مردم که دست کم می‌دانند که به چه چیزی باور دارند. من هر حرفی را و هر اصلی را ده دلیل علیه آن و ده دلیل له آن دارم و در این میان نمی‌دانم حق کدام است و باطل کدام. "

 نام و نسب 
 نام کنیه  نام پدر  کنیه پدر  جد/پدربزرگ  شهرت لقب عبدالملک ابوالمعالی عبدالله ابومحمدیوسف امام الحرمین ضیاءالدین

 آثار و نوشته‌ها 
 الارشاد در اصول دین
 الاسالیب فی الخلاف الغیابی
 البرهان، در اصول فقه
 الشامل، در اصول دین
 العقیدهٔ النظامیهٔ یا الرسالهٔ النظامیهٔ
 الورقات، در اصول فقه
 تلخیص التقریب
 غیاث المم، در امامت
 غُنیهٔ المسترشدین، در خلاف
 مغیث الخلق فی اختیار الاحق، در اصول
 نهایهٔ المطلب فی درایهٔ المذهب، در فقه شافعی، ۱۲ مجلد
 فرائد المسمطین

به هر حال آنچه از آثار کلامی بر جای مانده از جوینی بر می‌آید این است که وی کاملاً به دیدگاه‌های معروف اشعری پایبند بوده و در دفاع از آنها می‌کوشیده‌است. با این همه، گاه او را _ همچون باقلانی _ دارای دیدگاه‌هایی دانسته‌اند که نشان از رأی او دارد.

 منابع 

 JOVAYNI, EMĀM-AL-ḤARAMAYN – Encyclopaedia Iranica

 تاریخ ادبیات در ایران (۲۶۸ /۲)
 سیر النبلاء (۴۷۷–۴۶۸ /۱۸)،
 معجم المؤلفین (۱۸۵–۱۸۴ /۶)
 ابوالمعالی جوینی در ویکی فقه

 پیوند به بیرون 
مدخل «جوینی، ابوالمعالی» در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
مدخل «خاندان جوینی» در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی

رده:اشاعره
رده:اهالی ایران در سده ۱۱ (میلادی)
رده:اهالی جوین
رده:پیروان مذهب شافعی
رده:خاندان جوینی
رده:دانشوران فارسی‌زبان سنی
رده:درگذشتگان ۱۰۸۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۴۷۸ (قمری)
رده:زادگان ۱۰۲۸ (میلادی)
رده:زادگان ۴۱۹ (قمری)
رده:شافعیان ایران
رده:فقیهان اهل ایران
رده:فقیهان شافعی
رده:محدثان نیشابور
رده:شیخ‌الاسلام‌ها