فردوسی (فیلم)

فردوسی نام یک فیلم زندگی‌نامه‌ای ایرانی به کارگردانی عبدالحسین سپنتا و محصول سال ۱۳۱۳ است.

 خلاصه داستان 
داستان از خانهٔ فردوسی آغاز می‌شود که وی از پنجرهٔ اتاقی به پل خراب شهر توس با چهره‌ای گرفته و مغموم نگاه می‌کند. در جایی دیگر فردوسی صحنه‌هایی از شاهنامه را در مقابل سلطان محمود برای حاضرین می‌سراید. در پایان، انتهای زندگی شاعر حماسه سرای ایران نشان داده می‌شود. فردوسی در کهولت زندگی خود را در انزوا می‌گذراند و زمانی که از پنجره بیرون را می‌نگرد، می‌شنود که بچه‌های رهگذر اشعار شاهنامه را می‌خوانند. صحنهٔ آخر مرگ شاعر است. جنازهٔ او را روی پل توس دو نفر به دوش دارند. پشت سر جنازه فقط یک نفر راه می‌رود و او دختر شاعر است.

بررسی

برای بیان دلبستگی خود به مضامین تاریخی و گنجینه ادبیات قدیم ایران، عبدالحسین سپنتا دومین فیلم بلند خود (پس از دختر لر، اولین فیلم ناطق فارسی) را با نام «فردوسی» ساخت که در هزاره فردوسی به نمایش درآمد. این فیلم که ساختن آن تنها دو ماه طول کشید، سرگذشت فردوسی را از جوانی تا پیری در بر می‌گیرد. رابطه‌ٔ او با دهقانان و موبدان را بیان می‌کند، صحنه‌هایی از حماسه‌سرایی شاعر را به تصویر می‌کشد و در نهایت با مرگ شاعر به پایان می‌رسد.

وقتی رضاشاه فیلم یک‌ساعتی فردوسی را دید، برخی از قسمت‌های آن را نپسندید و سپنتا مجبور شد بخش‌هایی از فیلم‌ را تغییر دهد. از جمله صحنه‌های مربوط به سلطان محمود غزنوی، کلاً از نو فیلم‌برداری شد و سپنتا نقش سلطان محمود را به نصرت‌الله محتشم (که در سفارت ایران در هندوستان کار می‌کرد) سپرد. به این ترتیب، در نسخه‌ٔ بازسازی‌شده، سلطان محمود، چهره‌ٔ شاهی عادل و هنرمندپرور را پیدا کرد. 

«فردوسی» از ظرافت‌های سینمایی خالی نیست؛ کارگردان برای بیان تیرگی و اندوه و مرگ، در صحنهٔ تشییع جنازه شاعر از شیوهٔ تصویربرداری ضد نور استفاده کرده و از نظر داستان‌گویی نیز در جاهایی موفق است؛ مانند صحنه‌ای که فردوسی در ایام پیری و انزوا از پنجرهٔ اتاق می‌شنود که کودکان شعرهای او را می‌خوانند.
 جستارهای وابسته 
 دیباچهٔ نوین شاهنامه
 ''جشنوارهٔ ملی عکس شاهنامه

 منابع 

وبگاه سوره

رده:آثار برگرفته از شاهنامه
رده:فردوسی
رده:فیلمفارسی
رده:فیلم‌ها به زبان فارسی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی عبدالحسین سپنتا
رده:فیلم‌های ۱۳۱۳
رده:فیلم‌های ۱۹۳۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های ایرانی
رده:فیلم‌های درام ۱۹۳۴ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام ایرانی
رده:فیلم‌های درام زندگی‌نامه‌ای
رده:فیلم‌های زندگی‌نامه‌ای ایران
رده:فیلم‌های زندگی‌نامه‌ای درباره شاعران
رده:فیلم‌های زندگی‌نامه‌ای دهه ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید ایرانی
رده:مقاله‌های خرد فیلم زندگی‌نامه‌ای