دندان مار

دندان مار نام فیلمی ایرانی به نویسندگی و کارگردانی مسعود کیمیایی که در سال ۱۳۶۸ ساخته و اکران شد. دندان مار، پانزدهمین اثر سینمایی مسعود کیمیایی، محصول کادرفیلم به تهیه‌کنندگی رسمی مجید مدرسی (درج در تیتراژ و پوستر فیلم)  است.

فیلمنامه دندان مار بر اساس داستانی از احمد طالبی‌نژاد نوشته شده است. دندان مار مورد توجه و تحسین منتقدان قرار گرفت و با ورود به بخش مسابقه‌ی چهل و یکمین جشنواره بین‌المللی فیلم برلین در سال ۱۹۹۱، نامزد جایزه خرس طلایی شد. این فیلم موفق به دریافت تقدیر ویژه (Honourable Mention) از این جشنواره گشت.

 خلاصه داستان 
رضا کارگر چاپ خانه، پس از فوت مادرش یادگاری‌های مادر و پلاک برادر گمشده اش را بر می‌دارد و در مسافرخانه‌ای ساکن می‌شود. هم اتاق او جوان جنوبی جنگ زده‌ای است به نام احمد. بین آن دو روابط صمیمانه‌ای برقرار می‌شود. روز بعد رضا در ساک دستی خود یادگاری‌های مادر را نمی‌بیند. به احمد مشکوک می‌شود، اما احمد او را متقاعد می‌سازد که ممکن است...

بازیگران
اسامی بازیگران فیلم دندان مار به ترتیب نمایش در عنوان‌بندی پایانی فیلم پوستر فیلم و عنوان‌بندی آغازین و پایانی فیلم «دندان مار» :

شمارهنام بازیگرنقششمارهبازیگرنقش۱فرامرز صدیقیرضا۲۳مجید علیزاده آدم عبدل۲گلچهره سجادیهزیور۲۴حسن کمالی آدم عبدل۳احمد نجفیاحمد۲۵محمدتقی حشمتی مرد همسایه۴جلال مقدمآقا جلال۲۶محمد جاهدی خریدار۵فریبا کوثریفاطمه۲۷مصطفی آقاجانزاده دوست برادر رضا۶حسن رفیعیبابا۲۸فرخ عاقبت‌بخیر دستفروش۷نرسی گرگیاعبدل۲۹اکبر جواهری دستفروش۸سعید پیردوستجمال۳۰مهدی قبادی مرد همسایه۹محمدرضا خندانآتقی۳۱امیر عامری‌‌شرامی دستفروش۱۰نصرت‌الله کریمی آقای لبخند۳۲عسکر پیکاری دستفروش۱۱محمد عبداللهی آقا کریم۳۳حسن مطلبی شاگرد مهتر۱۲عباس قاجارمهتر۳۴محمد نظافتی دستفروش۱۳محمدولی احمدلومحمودخان۳۵عباس نعمتی دستفروش۱۴شاهد احمدلوعینی۳۶داود جعفری بچه‌ها۱۵سعید کریمیسعید۳۷امیر مرایی بچه‌ها۱۶سعید دلیری مرد همسایه۳۸رضا مرایی بچه‌ها۱۷کریم مرایی کریم۳۹امیر امینی بچه‌ها۱۸داوود عمادی مرد راه پله۴۰افشین اشعریون بچه‌ها۱۹اعظم نجاتی ملیحه۴۱شهرام اشعریون بچه‌ها۲۰سیامک اشعریوندستفروش۴۲امید اشعریون بچه‌ها۲۱خسرو منصوری پامنقلی۴۳علی قبادی بچه‌ها۲۲شکرالله منصوری پامنقلی۴۴محمد قبادی بچه‌ها
فیلم دندان مار به سرپرستی خسرو خسروشاهی در استودیو ژورک دوبله و صداگذاری شد.

 نمایش فیلم 
فیلم دندان مار برای بار نخست در هشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در بهمن ماه سال ۱۳۶۸ به‌طور محدود به نمایش درآمد و سرانجام پس از انتظار در صف نمایش، در تاریخ ۲۳ مهر سال ۱۳۶۹ به نمایش عموم درآمد. دندان مار با حضور بازیگران ناشناخته و نه‌چندان مطرحی توانست ۵۵۲ هزار تماشاگر را به سالن‌های سینما بکشاند و با رتبه ۳۷ جدول پرمخاطب‌ترین‌های سال ۱۳۶۹ را به دست آورد. فروش فیلم حدود ۶میلیون و پانصدهزار تومان بوده است.

امتیاز نمایش دندان مار در شبکه  ZDF آلمان، با قيمت ۱۸۰ هزار مارک فروخته شد.

دندان مار در دو نسخه اکران شد؛ نسخه ايرانی با سانسور همراه بود و بخش‌هایی از دیالوگ‌های نقش فاطمه (فريبا کوثری) به دلیل نشان دادن تلخی‌های اتفاق‌ها و رويدادهای آوارگان جنگ، حذف شد.

 تولید فیلم 
تولید فیلم دندان مار با ۳۴ جلسه فیلمبرداری، با هزینه چهار ميليون و سيصد هزار تومان در مهرماه ۱۳۶۸ به اتمام رسیده است.
 جشنواره‌ها و جوایز 

 هشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در سال ۱۳۶۸

 نامزد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد برای فرامرز صدیقی

 نهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در سال ۱۳۶۹

 شرکت در بخش مسابقه مواد تبلیغاتی فیلم‌ها برای بهترین پوستر برای آیدین آغداشلو
 شرکت در بخش مسابقه مواد تبلیغاتی فیلم‌ها برای بهترین آنونس فیلم ساخته مهدی رجاییان
چهل و یکمین جشنواره بین‌المللی فیلم برلین در سال ۱۳۶۹ برابر با ۱۹۹۱ میلادی

 نامزد جایزه خرس طلایی برلیناله
 برنده تقدیر ویژه (Honourable Mention) از هیئت داوران برلیناله

 انتخاب بهترین فیلم اکران سال ۱۳۶۹ به انتخاب نویسندگان و منتقدان ماهنامه فیلم 
 انتخاب رسمی برای نمایش در چهل و چهارمین جشنواره بین‌المللی فیلم لوکارنو سال ۱۹۹۱ (مرداد ۱۳۷۰)
 انتخاب رسمی در بخش مسابقه پانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مونترآل در سال ۱۹۹۱ (شهریور ۱۳۷۰)
 نامزد هوگوی طلایی (انتخاب رسمی بخش مسابقه) بیست و هفتمین جشنواره بین‌المللی فیلم شیکاگو در سال ۱۹۹۱ (مهر ۱۳۷۰)
 انتخاب رسمی در بخش مسابقه سی و پنجمین جشنواره فیلم لندن در سال ۱۹۹۱ (آبان ۱۳۷۰)
 نمایش در بخش Film Spectrum در هفتمین جشنواره بين المللي فيلم فلاندرز در خنت بلژیک در سال ۱۹۹۱ 

 تحلیل و نظرها 
به عقیده بسیاری از منتقدان و کارگردان‌ها، دندان مار بهترین ساخته مسعود کیمیایی با فاصله نسبت به دیگر فیلم‌های این دوره‌اش به‌جز سرب محسوب می‌شود. دندان مار یکی از تأثیرگذارترین تصویرهای اجتماعی‌گرایانه سینمای ایران در دههٔ شصت است که به بهترین شکلی عناصر سبکی سینمای کیمیایی را متاثر از دوران خود بازآفرینی کرده و به خوبی تهران دهه ۶۰ را در زمان جنگ عراق و ایران روایت می‌کند. دندان مار حکایت آدم‌های جاهای دور و نزدیک است که در تهران زمان جنگ هر کدام دنبال کاشانه‌ای می‌گردند تا مگر در آن آرامشی پیدا کنند.

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 جشنواره بین‌المللی فیلم شیکاگو در سال ۱۹۹۱ در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)

رده:فیلم‌ها به زبان فارسی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی مسعود کیمیایی
رده:فیلم‌های ۱۳۶۸
رده:فیلم‌های ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های ایرانی
رده:فیلم‌های جنگ ایران و عراق
رده:فیلم‌های جنگی ایرانی
رده:فیلم‌های جنگی ایرانی دهه ۱۳۶۰
رده:فیلم‌های جنگی دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام ایرانی
رده:فیلم‌های جنگی-درام
رده:فیلم‌های درام جنگی دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های تولید کادرفیلم