فهرست شهرهای استان آذربایجان شرقی

استان آذربایجان شرقی طبق آخرین نقشهٔ تقسیمات کشوری ایران، دارای ۲۱ شهرستان، ۴۸ بخش و ۷۰ شهر است. ۲٬۸۵۹٬۵۴۰ نفر از جمعیت استان شهرنشین هستند که این رقم، ۷۳٫۱۴ درصد از کل جمعیت را شامل می‌شود. شهرستان شبستر با ۱۱ شهر، بیشترین و شهرستان‌های اهر، چاراویماق و هوراند هر کدام با یک شهر، کمترین تعداد شهرهای استان را دربر گرفته‌اند.

از مجموع ۷۰ شهر استان، استانداری در یک شهر (تبریز)، فرمانداری ویژه در ۳ شهر (مراغه، مرند، میانه)، فرمانداری در ۱۷ شهر و بخشداری در ۲۴ شهر استان، به عنوان بالاترین سطح از نهادهای زیرمجموعهٔ وزارت کشور دایر در شهرهای مذکور، مشغول به فعالیت هستند. ۲۵ شهر دیگر استان هم به لحاظ تقسیمات اداری، تابع مراکز بخش‌های خود محسوب می‌گردند.

شهرهای دارای فرمانداری (ویژه)، همزمان دارای بخشداری هم هستند که معمولاً در ساختمان فرمانداری (ویژه) مستقر است. مرکز استان نیز علاوه بر استانداری، دارای فرمانداری و بخشداری هم هست و بخشداری مرکزی شهرستان تبریز در ساختمان فرمانداری تبریز قرار داد.

همهٔ مراکز بخش‌ها و شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی، شهر محسوب می‌شوند؛ به جز ۳ روستای آق‌براز (مرکز بخش چهاردانگه هوراند)، آغچه‌ریش (مرکز بخش شادیان چاراویماق) و تازه‌کند (مرکز بخش فندقلو اهر) که هنوز به درجهٔ شهر ارتقا نیافته‌اند.

شهر تبریز به عنوان پرجمعیت‌ترین شهر و مرکز استان آذربایجان شرقی، دارای ۱٬۵۸۴٬۸۵۵ نفر جمعیت است و ۴۰٫۵۴ درصد از کل جمعیت استان را به خود اختصاص داده‌است؛ این در حالی است که شهرهای عاشقلو (مرکز بخش منجوان) و جوان‌قلعه (مرکز بخش قلعه‌چای) به ترتیب با ۵۳۴ و ۷۰۰ نفر جمعیت، کم‌جمعیت‌ترین شهرهای استان محسوب می‌شوند.

شهرهای کوهستانی هریس و قره‌آغاج به ترتیب با ۱۹۱۴ و ۱۹۱۳ متر ارتفاع از سطح دریا، مرتفع‌ترین شهرهای استان هستند؛ این در حالی است که شهرهای شهرستان خداآفرین در حاشیه رودخانهٔ ارس شامل لاریجان، خمارلو و عاشقلو به ترتیب با ۱۹۲، ۳۰۹ و ۳۵۸ متر ارتفاع از سطح دریا، کم‌ارتفاع‌ترین شهرهای استان محسوب می‌شوند.

از مجموع ۷۰ شهر استان آذربایجان شرقی، تاریخ تأسیس شهرداری در ۳ شهر تبریز، مراغه و اهر به دورهٔ قاجار برمی‌گردد. به همین ترتیب، ۹ شهر استان در دورهٔ پهلوی اول، ۱۸ شهر استان در دورهٔ پهلوی دوم و ۴۰ شهر استان نیز در دورهٔ جمهوری اسلامی صاحب نهاد شهرداری شده‌اند.

 فهرست شهرها 
فهرست شهرهای استان آذربایجان شرقی و اطلاعات کلی مربوط به آن‌ها به شرح زیر است:

نام شهرشهرستانجمعیت(۱۳۹۵)مساحت(km²)ارتفاع<small>(متر)آثار گردشگری شاخص
 (شمار آثار ملی)موقعیت روینقشهٔ استانوبگاهشهرداریآبش‌احمدکلیبر۲٬۷۱۵۰٫۷۳۶۸۲۵۱۳۸۲۲ – –آچاچیمیانه۳٬۶۴۷ –۱۰۴۹۱۳۹۲۱پل دختر
۱ اثرeachachi.irآذرشهرآذرشهر۴۴٬۸۸۷۷٫۳۷۰۱۳۸۲۱۳۰۵۷مسجد محراب، مصلی آذرشهر، پل دهخوارگان، حمام چهارسوق، حمام ستوباد، غسالخانه آذرشهر، درخت چنار پراپر
۷ اثرazarshahrcity.irآقکندمیانه۲٬۹۰۲۰٫۶۵۶۱۶۹۵۱۳۷۹۳ – –اربطانهریس۳٬۲۳۳ –۱۵۳۷۱۳۹۷۱ – –اسکواسکو۱۸٬۴۵۹۲٫۳۵۲۱۴۹۲۱۳۱۱۶بازار اسکو، مسجد جامع سبزه‌میدان، مسجد جامع میلان، مسجد اوجوزلو، مسجد پایتخت، امامزاده اسکو، قنات میلان، حمام آقا، حمام میلان (و حمام دوم)، حمام محمود بهادری، خانه ارادت، خانه تقی‌زاده اسکویی، خانه نورسی میلانی، درخت چنار کهنسال اسکو
۱۵ اثرosku.irاهراهر۱۰۰٬۶۴۱۱۲٫۷۶۰۱۳۴۲۱۳۰۱۸آرامگاه شیخ شهاب‌الدین اهری، بازار اهر، عمارت شهرداری اهر، مسجد جامع اهر، مسجد دباغخانه، خانه دکتر اهری، خانه عطایی، حمام قوشا
۸ اثرahar-mu.irایلخچیاسکو۱۶٬۵۷۴۰٫۹۸۴۱۳۰۸۱۳۴۰۶عمارت پیرآباد، تکیه باغی
۲ اثرsh-eilkhchi.irباسمنجتبریز۱۲٬۶۹۲۰٫۵۸۷۱۷۴۸۱۳۲۸۶حمام قدیمی باسمنج
۱ اثرbasmenj.irبخشایشهریس۶٬۱۰۲۱٫۱۱۷۱۵۴۸۱۳۷۵۴ –bakhshayeshcity.irبستان‌آبادبستان‌آباد۲۱٬۷۳۴۷٫۰۱۴۱۷۳۰۱۳۳۱۷محوطه تاریخی شهر اوجان، تپه دیرمان تپه‌سی
۲ اثرbostanabad.irبناببناب۸۵٬۲۷۴۱۰٫۰۸۰۱۲۹۰۱۳۰۹۸مسجد جامع مهرآباد، مسجد میدان، مسجد اسماعیل بیگ، مسجد کبود، مسجد جامع بناب، مسجد زرگران، مسجد قرمز بناب، حصار شهر بناب، ارمنی تپه‌سی، تپه بازار تپه‌سی، تپه و محوطه قره‌تپه، قره‌تپه سپیگان، حمام مهرآباد، حمام حاج فتح‌الله، خانه حاج علی بزاز، خانه محمدعلی خسروشاهی، خانه سیف العلما، کبوترخانه ۱ و ۲ همزه‌ای‌زاده، کبوترخانه امیرفرهنگی
۲۱ اثرbonabcity.org.irبناب مرندمرند۴٬۳۱۱۱٫۰۰۰۱۴۱۵۱۳۸۳۳ – – تبریزتبریز۱٬۵۸۴٬۸۵۵۲۴۴٫۵۱۰۱۳۲۸
(کجاباد) تا
۱۶۵۶
(فتح‌آباد)۱۲۹۶۱۲ برج ساعت، مسجد کبود، بوستان ایل‌گلی، مقبرةالشعرا، ارگ علیشاه، خانه مشروطه، بازار تبریز، مسجد جامع تبریز، مسجد استاد و شاگرد، مسجد صاحب‌الامر، امامزاده چهارمنار، امامزاده سید حمزه، عون بن علی، آرامگاه دو کمال، پل آجی‌چای، پل قاری، پل سنگی، موزه آذربایجان، موزه قاجار، حمام نوبر، مدرسه دارالفنون، مدرسه تومانیان، کلیسای مریم مقدس، برج خلعت‌پوشان، برج آتش‌نشان
۲۷۴ اثربا توجه به تعداد بالای آثار ملی این شهر، صرفاً شاخص‌ترین آن‌ها در جدول ذکر شده‌اند.tabriz.irترکمیانه۲٬۰۳۱۰٫۵۸۷۱۵۴۵۱۳۷۹۳مسجد سنگی ترک
۱ اثرtarkcity.irترکمانچایمیانه۷٬۴۴۳۱٫۱۴۷۱۶۱۵۱۳۶۹۳تپه گاوینه‌رود
۱ اثر –تسوجشبستر۷٬۵۲۲۱٫۸۴۶۱۳۷۲۱۳۳۶۵مسجد جامع تسوج، مسجد یادگارشاه، حمام تسوج
۳ اثر –تیکمه‌داشبستان‌آباد۲٬۹۷۴۰٫۹۴۰۱۸۶۶۱۳۷۶۴کاروانسرای تیکمه‌داش
۱ اثرtikmehdash.irتیمورلوآذرشهر۵٬۳۷۵۰٫۷۹۰۱۲۵۸۱۳۹۰۴ –teymoorlu.irجلفاجلفا۸٬۸۱۰۲٫۳۵۳۷۰۷۱۳۳۴۶مجموعه ساختمان‌های گمرک جلفا، حمام جلفا، پل فلزی راه‌آهن جلفا
۳ اثرjolfacity.irجوان‌قلعهعجب‌شیر۷۰۰ –۱۳۵۹۱۳۹۲۱جوان‌قلعه (اثر باستانی)، کتیبه میخی اورارتویی جوان‌قلعه، خانه باستانی جوان‌قلعه
۳ اثر –خارواناورزقان۳٬۳۵۳۱٫۰۷۱۱۴۳۵۱۳۷۹۳امامزاده گنبد اوستی، مسجد جامع خاروانا، مسجد سیدلر، یخچال خاروانا
۴ اثرkharvanacity.irخامنهشبستر۲٬۹۷۴۱٫۱۷۹۱۵۰۵۱۳۱۴۴خانه شیخ محمد خیابانی، مسجد و آرامگاه میرپنج، حمام خامنه، درخت چنار خامنه
۵ اثرkhamene.irخداجومراغه۱٬۸۲۴۰٫۹۵۰۱۷۱۳۱۳۷۷۲ – –خسروشاهتبریز۲۱٬۹۷۲۳٫۰۵۹۱۳۵۳۱۳۳۳۶مسجد جامع خسروشاه، کوره آجرپزی خسروشاه، برج کبوتر خسروشاه، سیلان‌تپه
۴ اثر –خمارلوخداآفرین۱٬۹۰۲۰٫۴۱۸۳۰۹۱۳۷۷۳ – –خواجههریس۴٬۰۱۱۰٫۷۷۱۱۵۱۱۱۳۷۳۳ – –خوشه‌مهربناب۳٬۵۲۸ –۱۳۱۱۱۳۹۷۱ – –داریانشبستر۴٬۱۳۸ –۱۶۹۵۱۳۹۸۱ – –دوزدوزانسراب۳٬۶۲۷۱٫۹۹۵۱۶۵۸۱۳۷۹۳تپه پیردیکی دوزدوزان
۱ اثر –دیزج حسین‌بیگمرند۴٬۰۶۰ –۱۱۶۶۱۴۰۰۱ – –زرنقهریس۵٬۳۴۳۰٫۸۹۶۱۶۰۰۱۳۷۳۳ – –زنوزمرند۲٬۴۶۵۱٫۷۳۰۱۶۹۵۱۳۳۲۴قزل‌کرپی
۱ اثرzonouzcity.irسرابسراب۴۵٬۰۳۱۸٫۳۸۰۱۶۸۳۱۳۱۴۷مسجد جامع سراب و سنگ بسم‌الله محراب آن، مسجد شاهزاده، تیمچه حاج ملک، امامزاده بزرگ، تپه قلعه‌جوق، موزه عشایر آذربایجان
۷ اثرsarabeman.irسردرودتبریز۲۹٬۷۳۹۱۲٫۳۴۱۱۳۷۰۱۳۳۶۷پل قدیمی سردرود، آرامگاه سلطان پیر، آرامگاه پیر بابا
۳ اثرsardroud.ir سهنداسکو۸۲٬۴۹۴۱۳٫۹۸۰۱۵۹۳۱۳۸۶۸ –sahand.irسیسشبستر۶٬۱۰۶۰٫۳۳۳۱۴۳۱۱۳۷۲۵ – –سیه‌رودجلفا۱٬۵۴۸۰٫۴۲۶۶۴۸۱۳۷۹۱حمام سیه‌رود، حمام سیه‌رود ابراهیم هادی
۲ اثرsiahroodcity.irشبسترشبستر۲۲٬۱۸۱۲٫۶۲۱۱۴۱۷۱۳۰۷۷آرامگاه شیخ محمود شبستری، مسجد جامع شبستر، مسجد خیرآب، حمام بازار، حمام دوقلو
۵ اثرshabestar.irشربیانسراب۴٬۸۷۷۰٫۸۴۳۱۷۴۹۱۳۷۸۲ – –شرفخانهشبستر۴٬۲۴۴۱٫۸۱۶۱۲۹۷۱۳۴۰۴اسکله تال، مدرسه دقیقی شرفخانه
۲ اثر –شندآبادشبستر۸٬۴۸۹۲٫۵۳۰۱۳۰۹۱۳۶۷۵حمام شندآباد
۱ اثر –صوفیانشبستر۹٬۹۶۳۲٫۰۳۲۱۳۹۶۱۳۴۱۶ –sufiyan.irعاشقلوخداآفرین۵۳۴ –۳۵۸۱۳۹۸۱ – –عجب‌شیرعجب‌شیر۳۳٬۶۰۶۴٫۹۱۰۱۲۹۹۱۳۱۶۷مسجد جامع عجب‌شیر، امامزاده قاسم، پل پهلوی عجب‌شیر، تپه تورچان و آتورچان، سیچان‌تپه، حمام نوبهار، کبوترخانه پادگان
۷ اثر –علیشاهشبستر۳٬۰۱۰ –۱۲۹۱۱۳۹۸۱ – –قره‌آغاجچاراویماق۶٬۱۰۲۰٫۵۲۶۱۹۱۳۱۳۷۳۴ –qareaghaj-sh.irکردکندیبستان‌آباد۴٬۴۳۹ –۱۶۶۱۱۴۰۰۱ – –کشکسرایمرند۸٬۰۶۰۱٫۸۹۰۱۱۴۵۱۳۷۱۳ – –کلوانقهریس۷٬۴۶۵۰٫۹۷۲۱۵۶۹۱۳۷۷۳ –kalvanag.irکلیبرکلیبر۹٬۳۲۴۲٫۴۷۲۱۱۱۱۱۳۴۲۵ – –کوزه‌کنانشبستر۴٬۷۳۰۱٫۲۵۵۱۴۲۳۱۳۸۲۳آب‌انبار قدیمی کوزه‌کنان، درخت کهنسال نارون کوزه‌کنان
۲ اثر –گوگانآذرشهر۱۱٬۷۴۲۱٫۹۸۳۱۲۹۲۱۳۳۶۵مسجد جامع گوگان، حمام قدیمی گوگان
۲ اثرgogansasi.irلاریجانخداآفرین۱٬۰۹۴ –۱۹۲۱۳۹۸۱ – –لیلانملکان۶٬۳۵۶۱٫۳۹۳۱۳۱۵۱۳۷۶۳قلعه بختک، پل تاریخی لیلان، قره‌تپه حاج‌بهرام، قره‌تپه پیرزاد ۱ و ۲، قره‌تپه اخگری، تپه و گورستان قره‌تپه لیلان، تپه زمان، تپه حاج فتح‌الله، تپه چمن، تپه جمشید، تپه الله‌قلی، تپه اسماعیل وفا و محرم عظیمی، احمه تپه، تپه گورستان پاشایی، تپه گورستان لیلان، تپه لیلان‌دوست ۱ و ۲، تپه علوی، تپه چوپان‌زاده و چوپان‌زاده ۲، تپه خان‌باز ماه‌زری
۲۲ اثر –مبارک‌شهرملکان۴٬۴۵۶ –۱۲۸۲۱۳۹۲۳قره‌کول تپه‌سی
۱ اثرmobarakshahr.irمراغهمراغه۱۷۵٬۲۵۵۳۹٫۰۰۰۱۴۵۱۱۳۰۰۹گنبد سرخ، گنبد کبود، گنبد غفاریه، برج مدور، آرامگاه اوحدی مراغه‌ای، مقبره آقالار، رصدخانه مراغه، سرای خواجه ملکم، مسجد ملارستم، کلیسای هوهانس مقدس، حمام خواجه نصیر، خانه اشرف الملوک نبی‌وند
۴۱ اثرmaraghe.irمرندمرند۱۳۰٬۸۲۵۲۸٫۰۳۰۱۳۳۱۱۳۰۸۹مسجد جامع مرند و محراب آن، مسجد بازار مرند، آرامگاه پیر خاموش، تپه یالدور، قلعه باروج، مدرسه فرخی، حمام حاج موسی، حمام قاضی
۹ اثرmarand.irملکانملکان۲۷٬۴۳۱۴٫۷۴۰۱۳۰۰۱۳۲۹۷ –malekan.irممقانآذرشهر۱۱٬۸۹۲۴٫۵۴۶۱۳۵۲۱۳۳۶۶ –mamaghancity.irمهربانسراب۵٬۷۷۲۱٫۵۵۴۱۶۰۰۱۳۴۱۵ – –میانهمیانه۹۸٬۹۷۳۱۸٫۸۷۰۱۱۰۱۱۳۱۵۸آرامگاه امامزاده اسماعیل، پل شهر چای، قلعه نجفقلی خان، تپه قلعه بنیاد
۴ اثرmiyaneh.irنظرکهریزیهشترود۱٬۲۱۵۰٫۳۶۲۱۶۸۷۱۳۸۳۲ – –وایقانشبستر۴٬۶۷۸۱٫۵۲۳۱۳۱۰۱۳۷۲۵ – –ورزقانورزقان۵٬۳۴۸۳٫۱۶۰۱۶۷۷۱۳۷۲۳تپه یارقان چشمه، تپه بوغاز، تپه زروای، تپه‌های الف، ب، د، س، ع، ف ورزقان
۹ اثرvarzeghan.irهادیشهرجلفا۳۴٬۳۴۶۸٫۸۲۰۹۷۱۱۳۴۲۷تپه خانم گلی، تپه گرگر، هلاج تپه، مهر استامپی حاصل کاوش‌های کول‌تپه هادیشهر
۴ اثرhadishahrcity.irهریسهریس۱۰٬۵۱۵۱٫۸۰۶۱۹۱۴۱۳۳۳۵ – –هشترودهشترود۲۰٬۵۷۲۲٫۰۹۷۱۶۳۲۱۳۳۰۶مسجد جامع هشترود
۱ اثر –هوراندهوراند۴٬۶۵۸۰٫۸۴۲۱۱۰۵۱۳۷۶۳ – –یامچیمرند۱۰٬۳۹۲۲٫۴۳۲۱۱۶۲۱۳۷۹۴ – –

 شهرهای پرجمعیت 

 موقعیت جغرافیایی 
750px|وسط|نقشهٔ شهرهای ۷۰ گانهٔ استان آذربایجان شرقی.

 جستارهای وابسته 
 فهرست شهرهای ایران بر پایه جمعیت
 فهرست شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی
 فهرست بخش‌های استان آذربایجان شرقی
 فهرست پرجمعیت‌ترین روستاهای استان آذربایجان شرقی

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 وبگاه رسمی استانداری آذربایجان شرقی

رده:استان آذربایجان شرقی
رده:شهرهای استان آذربایجان شرقی
رده:فهرست شهرها بر پایه جمعیت
آذربایجان شرقی
رده:فهرست‌های مربوط به ایران
رده:مناطق مسکونی در استان آذربایجان شرقی
رده:فهرست‌های مرتبط با جغرافیای ایران