تیکتالیک

بندانگشتی|یافتگاه سنگواره تیکتالیک.

تیکتالیک  یک گونهٔ منقرض شده از ماهی‌های گوشتی‌بالهsarcopterygian است که در دوره دوونین پسین، در حدود ۳۷۵ میلیون سال پیش، می‌زیسته و بسیاری از ویژگی‌های آن با چهاراندامان امروزی همانندی داشته‌است.
تیکالیک یک نمونه از چندین نسل «ماهی» هایی گوشتی‌باله دیرین است که خود را با زندگی در آب‌های کم‌عمق کم‌اکسیژن روزگار خود سازگار کردند و همین روند بود که سرانجام به تکامل (فرگشت) چارپایان انجامید.Jennifer A. Clack, Scientific American, Getting a Leg Up on Land Nov. 21, 2005.
سنگواره تیکالیک در سال ۲۰۰۴ در جزیره السمر نوناووت کانادا کشف شد.

نام تیکتالیک از زبان اسکیمویی اینوکتیتوت گرفته شده و به معنی ماهی ریش‌دارburbot است. ریش‌سفیدان اینوئیت (اسکیمو) این نام را پس از کشف این سنگواره برای این جنس از جانوران پیشنهاد کردند که پذیرفته شد.

تیکتالیک حلقه مفقوده‌ای میان ماهی‌ها و موجودات خشکی اولیه بوده بطوری‌که دارای ۴ دست و پای اولیه و یک دم ماهی گون بوده تا بتواند هم در خشکی زندگی کند هم در آب.

 ویژگی‌ها 
بندانگشتی|جمجمه، سوراخ‌های اسپیراکل در بالای چشم‌ها را نشان می‌دهد.
تیکتالیک برخلاف ماهی‌ها دارای استخوان‌های مچ و انگشتان ساده بوده و وظیفه آن‌ها حمل جانور در خشکی بوده همچنین فسیل جمجه این جانور نشان دهنده این است این موجود هم دارای شش اولیه بوده و هم آبشش تا بتواند هم در آب و هم در خشکی زندگی کند و آبشش‌ها در دریا‌ های کم عمق کاربرد داشته‌است همچنین این موجود بر خلاف ماهی‌ها دارای استخوان‌های گردن بوده تا بتواند گردنش را بچرخاند و روی خشکی بهتر شکار کند. تیکتالیک همچنین دارای اجزای زیر بوده:

اجزای ماهی‌گون:

آبشش، دم ماهی گون، پولک روی پوست

اجزای جانورگون:

شش، استخوان‌های گردن، دست و پای نصف ماهی نصف مارمولک، گوش مانند مارمولک، استخوان‌های دنده مانند مارمولک‌ها

کشف تیکتالیک حلقه گم شده بین ماهی‌های اولیه و جانوران خشکی اولیه را پیدا کرد مانند آرکئوپتریکس (نیاپرنده) که حلقه گم شده بین دایناسورها و پرندگان بود کمک زیادی به اثبات نظریه منشأ گونه‌های چارلز داروین دانشمند انگلیسی سده نوزدهم میلادی کرد. در این نظریه بیان شده که منشأ تمام گونه‌ها از یک گونه‌است.

 کاشف 
بندانگشتی|نیل شوبین، سرپرست تیم اکتشافی
کاشف این سنگواره نیل شوبینNeil Shubin دیرین‌شناس، زیست‌شناس تکاملی و نویسنده ادبیات علمی آمریکایی است.University of Chicago Neil Shubin Home Page 

 منابع 
Wikipedia contributors, "Tiktaalik," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed March 16, 2011).

 پیوند به بیرون 
 http://tiktaalik.uchicago.edu
 http://www.devoniantimes.org/Order/re-tiktaalik.html
 Finding Tiktaalik - Neil Shubin on the Evolutionary Step from Sea to Land توضیحات نیل شوبین (کاشف سنگواره) دربارهٔ جزئیات و چگونگی کشف، ویدئو ۶ دقیقه‌ای: مدیافایر

رده:سرده‌های ماهیان با آرایه تک‌نماد
رده:سنگواره‌های توصیف‌شده در ۲۰۰۶ (میلادی)
رده:فرگشت چهاراندامان
رده:گوشتی‌بالگان
رده:گونه‌های انتقالی
رده:ماهیان پیشاتاریخ آمریکای شمالی
رده:ماهیان دوونین آمریکای شمالی
رده:میم‌های اینترنت