ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران

ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران  یک ساختار سابق است که مرکز برنامه‌ریزی، کنترل و هماهنگی میانِ ۳ نیروی زیرمجموعه ارتش جمهوری اسلامی ایران، شامل؛ نیروی زمینی ارتش، نیروی دریایی ارتش، نیروی هوایی، همچنین بنیاد تعاون ارتش، سازمان عقیدتی سیاسی آجا، دانشگاه علوم پزشکی ارتش، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، دژبان مرکز کل ارتش جمهوری اسلامی ایران و سازمان حفاظت اطلاعات ارتش بود که در سال ۱۳۸۷ منحل شد. پس از این اتفاق، ستاد فرماندهی کل آجا در همان سال با تغییرات سازمانی گسترده جایگزین این نهاد شد. این سمت، در ساختار سازمانی ارتش، پس از فرمانده کل و جانشین فرمانده کل ارتش، در رده سوم قرار داشت که قبلا مقام اول داشت یعنی فرمانده ستاد مشترک فرمانده کل ارتش بوده. که در سال ۱۳۷۷ و پس از تشکیل سمت فرمانده کل ارتش، اهمیت این سمت کمرنگ تر شد. و پس انحلال در سال ۱۳۸۷ هم، جایگاه ریاست ستاد مشترک از بین رفت و به معاونت هماهنگ‌کننده ارتش تبدیل شد.

پیشینه شکل‌گیری ستاد مشترک ارتش به سال ۱۳۰۰ بازمی‌گردد، که سازمانی تحت عنوان ستاد ارتش راه‌اندازی شد و نخستین رئیس ستاد ارتش نیز سرتیپ امان‌الله جهانبانی بود. در سال ۱۳۳۴ نام آن به ستاد کل ارتش و در سال ۱۳۳۵ نیز به ستاد بزرگ‌ارتشتاران تغییر پیدا کرد. پس از وقوع انقلاب ۱۳۵۷، نخست به ستاد کل ارتش ملی ایران سپس به ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران تغییر نام یافت. در شهریورماه ۱۳۷۷ سِمَتی با عنوان؛ فرمانده کل ارتش در نیروهای مسلح ایران تعریف شد و کمتر از یک دهه بعد نیز، در سال ۱۳۸۷ ستاد مشترک به ستاد فرماندهی کل ارتش تغییر یافت، که در پی آن جایگاه ریاست ستاد مشترک ارتش نیز جای خود را به معاونت هماهنگ‌کنندهٔ ارتش داد.

 پیشینه 
لزوم هماهنگی میان ستادهای فرماندهی نیروها و پشتیبانی از ۳ نیروی ارتش از یکدیگر در نبردهای احتمالی، همچنین تهیه دستورالعمل‌های عملیاتی و اداری در زمان صلح، باعث به وجود آمدن ستاد مشترک در ساختار ارتش شد. این ستاد تقریباً در تمامی ارتش‌های منظم دنیا وجود دارد و وظیفه اصلی آن نیز ایجاد تنظیم مقررات، هماهنگی و وحدتِ رویه میان کلیه نیروهای رزمی ارتش می‌باشد. ستاد ارتش فعالیت خود را از سال ۱۳۰۰ در دوران پهلوی اول آغاز کرد و نخستین رئیس ستاد نیز سرتیپ امان‌الله جهانبانی بود. پس از وقوع انقلاب اولین رئیس ستاد مشترک ارتش ایران نیز سپهبد سید محمدولی قرنی بود.

با توجه به ایجاد سمت فرماندهی کل در ارتش در سال ۱۳۷۷، و پس از انحلال ستاد مشترک، ادارات قبلی ستاد مشترک مانند؛ اداره آجودانی و ادارات یکم تا نهم، از قدیمی‌ترین سازمان‌های نیروهای مسلح ایران می‌باشند، که در حال حاضر برخی از آن‌ها به صورت مستقل یا با ادغام در یکدیگر، تحت عنوان معاون فرمانده کل ارتش یا به‌صورت اداره زیرمجموعه معاونت هماهنگ‌کننده ارتش، تغییر نام داده‌اند. هر یک از این ادارات، بر عملکرد نیروهای زیرمجموعه ارتش نظارت دارند.

در سال ۱۳۶۸ و بعد از پایان جنگ ایران و عراق، ستادی با عنوان ستاد کل نیروهای مسلح تشکیل شد، که نیروهای آن از ارتش، سپاه، وزارت دفاع و نیروی انتظامی تأمین می‌گردد. تا قبل از ایجاد این ستاد، دستورالعمل‌های کلی توسط ستاد مشترک ارتش و با همکاری وزارت دفاع، تنظیم و به سایر نیروها و نیز شهربانی و ژاندارمری جهت اجرا ابلاغ می‌گردید، ولی این اقدام بعد از ایجاد ستاد کل نیروهای مسلح، به این ستاد واگذار گردید و اقدامات ستاد مشترک به حوزه نیروهای تابعه ارتش محدود شده‌است.

 فرماندهان 
ردیف درجه فرمانده نگاره شروع تصدی پایان تصدیم۱سرلشکر(سپس سپهبد شد)سید محمدولی قرنی60px۲۳ بهمن ۱۳۵۷۶ فروردین ۱۳۵۸۲سرلشکرناصر فربد60px۶ فروردین ۱۳۵۸۳۰ تیر ۱۳۵۸۳سرتیپمحمدحسین شاکر60px۳۰ تیر ۱۳۵۸۱ دی ۱۳۵۸۴ سرلشکرمحمدهادی شادمهر60px۱ دی ۱۳۵۸خرداد ۱۳۵۹-سرتیپولی‌الله فلاحی60px۲۹ خرداد ۱۳۵۹۷ مهر ۱۳۶۰۵سرتیپقاسمعلی ظهیرنژاد60px۹ مهر ۱۳۶۰۳ آبان ۱۳۶۳۶سرهنگاسماعیل سهرابی۳ آبان ۱۳۶۳۱۳ اردیبهشت ۱۳۶۷۷سرتیپعلی شهبازی60px۱۳ اردیبهشت ۱۳۶۷شهریور ۱۳۷۷
ردیف درجه فرمانده شروع تصدی پایان تصدی۸سرتیپمصطفی ترابی‌پور۲۲ مهر ۱۳۷۷۱ تیر ۱۳۷۹۹سرتیپشهرام رستمی۱ تیر ۱۳۷۹۱۷ بهمن ۱۳۷۹۱۰سرتیپعبدالعلی پورشاسباز ۱۷ بهمن ۱۳۷۹۴ مهر ۱۳۸۴۱۱سرتیپسید عبدالرحیم موسوی ۴ مهر ۱۳۸۴۴ شهریور ۱۳۸۷

 جستارهای وابسته 
 ستاد مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
 اداره مستشاری ارتش ایران

 منابع 

رده:ارتش جمهوری اسلامی ایران