محمدحسن شریعت سنگلجی

محمّدحسن شریعت سنگلجی (زادهٔ ۱۲۷۱ – درگذشتهٔ ۱۳۲۲ هـ.ش.) روحانی ایرانی و نخستین مروج افکار بازنگری در تشیع و زدودن خرافات از مذهب است. طرفدارانش وی را اصلاحگر و نواندیش دینی می‌نامند و او را با لوتر و کالون مقایسه می‌کنند؛ و مخالفانش او را بدعت‌گذار و کج‌اندیش می‌خوانند. دربارۀ آراء و اقوال و احوال او مقالات بسیاری نوشته شده است. در بعضی از منابع غربی به جای نام وی، به اشتباه، نام جدّش رضاقلی را ذکر کرده‌اند.دانشنامهٔ جهان اسلام و مسلمین فهرست کتابخانهٔ کنگره آمریکا
وی دایی محمدجواد مشکور است.

 دورهٔ تحصیل 
وی تحصیلات خود را ابتدا نزد پدرش شیخ حسن شروع نمود و سپس به مدرسهٔ میرزا زکی وارد شد. آنگاه دوره‌های تکمیلی را نزد علمایی همچون عبدالنبی نوری، میرزا حسن کرمانشاهی، میرزا هاشم اشکوری و فضل‌الله نوری ادامه داد. سپس همراه برادرش عازم نجف شد و مدت چهار سال نزد محمد حسین نائینی و ابوالحسن اصفهانی و ضیاءالدین عراقی به تحصیل علم پرداخت. پس از بازگشت از نجف تحت تأثیر درسهای اسدالله خرقانی به اصلاح‌گری دینی، بازگشت به قرآن و به گفتهٔ خود، به مبارزه با خرافات و بدعت‌های دینی پرداخت.جعفریان، رسول. جریان‌ها وسازمان‌های مذهبی-سیاسی ایران، تهران:خانه کتاب۱۳۸۷ صفحهٔ ۸۸۱

 موافقان و مخالفان 
او به واسطهٔ عقاید خاصی که داشت، مورد حمله روحانیان رسمی در حوزه قرار گرفت و مقالات و انتقادات زیادی در خصوص کتاب‌ها و نظریات وی منتشر گردید.چهاردهی نورالدین، وهابیت و ریشه‌های آن تهران، فتحی، ۱۳۶۳

سید روح‌الله خمینی در کشف‌اسرار نوشت:

 عقاید 
عقاید وی ازمیان نوشته‌هایش قابل درک است. در مقدمه کتاب کلید فهم قرآن می‌نویسد:
 «مطالعه قرآن مرا متنبه و آگاه نمود که باید در کتاب خدا و دستور آسمانی تدبر کرد زیرا که فهم دین و عمل به شریعت سیدالمرسلین، موکول است بر تدبر در آیات قرآنی، و قرآن، کتابی است فلسفی و اجتماعی و اخلاقی و حقوقی و نباید به صرف خواندن ظاهر آن قناعت کرد. پس از تدبر در قرآن، به حول و قوه الهی زنجیر تقالید را پاره کرده، پرده تعصبات و موهومات را دریدم و بار گران خرافات را از دوش برانداختم.»

«و جهت دیگر دشمنی اقران و ابناء زمان (با من) این بود که خداوند متعال مرا هدایت به شناختن دین فرمود، دیدم در دین خرافاتی پیدا شده‌است و به قرآن اباطیل و موهوماتی نسبت می‌دهند و در جامعه ما بجای دین اسلام از ادیان باطله و خرافات امم خالیه اصولی و احکامی جایگزین شده‌است که امتیاز میان اسلام و خرافات داده نمی‌شود, هزار گونه شرک و بت‌پرستی باسم دین توحید رونق پیدا کرده و هزار قسم بدعت و خرافت بنام سنت پیغمبر رایج شده‌است و اگر مسلمین به همین طریق پیش بروند و امتیاز میان حقیقت و مجاز داده نشود، هیچ عاقل و درس خوانده‌ای در دین نمی‌ماند.»شریعت سنگلجی، محمد حسن. کلید فهم قرآنانتشارات دانش چاپ پنجم

 آثار 
 توحید عبادت
 کلید فهم قرآن
 اسلام و رجعت
 محوالموهوم
 اسلام و موسیقی

 پیوند به بیرون 
دانلود آثار در سایت کتابخانه عقیده

 پانویس 

 منابع انگلیسی 





 منابع فارسی 


 مستعان، حسینعلی. مقدمهٔ کتاب محوالموهوم، تهران: چاپ تابان، ۱۳۲۳
 اصفهانی، محمد مهدی. بیداری امت در اثبات رجعت، تهران، ۱۳۳۱
 فرید، عبدالوهاب. اسلام و رجعت، تهران، ۱۳۱۸
رده:اصلاح‌گران دینی مسلمان
رده:اهالی سنگلج
رده:درگذشتگان ۱۳۲۲
رده:روحانیان اهل ایران
رده:روحانیان شیعه اهل تهران
رده:زادگان ۱۲۷۱
رده:قرآنیان
رده:عالمان شیعه
رده:مسلمانان قرآنی
رده:نواندیشان دینی
رده:نویسندگان دینی اهل ایران
رده:زادگان ۱۸۹۱ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۹۴۴ (میلادی)
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران