موزائیک اسکندر

پاره‌چین اسکندر یا موزائیک اسکندر یا پاره‌چین نبرد ایسوس از نقاشی‌های پاره‌چین روی زمین در پمپئی روم (ایتالیا کنونی) است که نبرد ایسوس را نمایش می‌دهد. درست در شمال میدان عمومی در پمپئی، بعد از معبد فورتونا آگوستا و در امتداد ویکولو دل فاونو، بازدیدکنندگان یکی از محبوب‌ترین خانه‌های شهر را خواهند دید. خانه فائون که نام خود را از مجسمه برنزی یک موجود افسانه‌ای به همین نام گرفته است. این خانه بزرگ که در قرن دوم قبل از میلاد ساخته شد، در زمان خود نمادی از ثروت و تجمل بود. این ملک دارای موزاییک‌های زیبا در کف اتاق‌های مختلف بود. با این حال، معروف‌ترین موزاییک را می‌توان در تبلینوم، درست فراتر از دهلیز یافت. نبرد ایسوس در ۳۳۳ سال پیش از میلاد (ماه نوامبر) و در جنوب شبه جزیره آناتولی روی داده است. این پیکار نخستین نبرد مستقیم اسکندر با سپاه تحت فرماندهی داریوش سوم بود. این نقاشی از نوع مُعَرَّق‌کاری است. در این اثر اسکندر در سمت چپ سوار بر اسب محبوب خود بوکفالوس و داریوش سوم در سمت راست، سوار بر ارابه طلایی دیده می‌شود. این اثر که قدمت آن متعلق به قرن اول پیش از میلاد است در خانه فان ایتالیا، موزه آثار باستانی ناپل نگهداری می‌شود.

این موزائیک در کنار موزائیک ممنتو موری و موزاییک غذا جزو معروف‌ترین موزاییک‌های پمپئی است.

 موضوع 
بندانگشتی|نمایی از داریوش سوم
این نقاشی موزائیکی نبردی را نشان می‌دهد که در سال ۳۳۳ قبل از میلاد میان اسکندر مقدونی و داریوش سوم پادشاه ایران درگرفت. در این نقاشی بیش از ۵۰ نفر در صحنه نبرد به تصویر کشیده شده‌اند.

 اسکندر و داریوش در اثر 
اسکندر در سمت چپ و سوار بر اسب خود بوکفالوس دیده می‌شود. چهره او با بسیاری از موهای نرم و موج دار نشان داده شده است. موهای او نمونه‌ای از پرتره‌های سلطنتی یونان است که در سده ۴ پیش از میلاد شکل گرفتند. نگاه اسکندر مقدونی به پادشاه ایرانی (داریوش) دوخته شده و توجه داشته باشید که اسکندر در این اثر موزائیکی از کلاه‌خود استفاده نمی‌کند تا بتواند به عنوان فاتح بزرگ شناخته شود.

داریوش شاه قطعاً به عنوان دیگر چهره بزرگ در این موزائیک شناخته می‌شود. داریوش و ارابه زرین او قسمت زیادی از موزائیک را در نیمه راست تصویر به دست گرفته‌اند. عناصر ناخوشایند مختلفی پیرامون شاه ایران وجود دارد. در پس زمینه ارابه دار داریوش در تلاش است تا اسب‌های رمیده را آرام کند. اضطراب مشهودی در چهره پادشاه ایران دیده می‌شود، به ویژه در ابروهای در هم رفته و اخم‌های عمیق او. داریوش درحالی که طناب یا مهاربندی در بازوی چپ خود دارد و بازوی راست خود را به سمت اسکندر به نشانه حمله با تمام قوا دراز کرده است به تصویر کشیده شده است.
درست در مقابل ارابه شاه سربازی قرار دارد که افسار اسب خود را در دست گرفته است، پشت اسب با دم برجسته رو به مخاطب به تصویر کشیده شده است و این ممکن است به عنوان اشاره به شکست پارسیان و رهبری ضعیف نشان داده شده باشد. در این نقاشی، اسکندر سوار بر اسب در سراسر میدان نبرد به سمت داریوش حرکت می‌کند و نیزه خود را به سوی سرباز پارسی در حال حمله می‌زند که از درد عقب می‌نشیند. در طرف دیگر میدان نبرد، یک سرباز ایرانی دیده می‌شود که ناامیدانه اسب خود را در میان قتل‌عام می‌چرخاند، در حالی که رهبرش با ارابه ای به اسکندر حمله می‌کند. صحنه نبرد بسیار دقیق و خاطره انگیز است و آن را به یک نقطه کانونی جذاب برای هر بازدید کننده ای از اقامتگاه باشکوه تبدیل می‌کند.

در این نقاشی برادر داریوش هوخشدره نیز در حالی که خود را برای نجات پادشاه فدا می‌کند به تصویر کشیده شده.

 سرگذشت اثر 

 ساخت 
این نقاشی پاره‌چین از حدود یک و نیم میلیون کاشی ریز رنگی ساخته شده است که در منحنی‌های تدریجی مرتب شده‌اند همچنین مقیاس رنگ موزاییک‌های رومی از نظر درجه‌بندی بسیار غنی می‌باشند زیرا روند جمع‌آوری مواد برای موزاییک در گذشته کاری پیچیده بود، زیرا مقیاس رنگ فقط بر اساس قطعات سنگ مرمر بود که در طبیعت یافت می‌شد.

این اثر معرق، کاری است با جزئیات بسیار ظریف و غیرمعمول که احتمالاً برای یک اقامتگاه خصوصی و توسط شخص یا خانواده ای ثروتمند سفارش داده شده است.ویکی‌پدیای انگلیسی این موزاییک با ابعاد ۲۷۲ × ۵۱۳ سانتی‌متر (۸ فوت ۱۱ در × ۱۶ فوت ۸ اینچ) کل کف اتاق را تزئین کرده است. این موزاییک که در دهه ۱۸۳۰ توسط حفاری‌های مؤسسه باستان‌شناسی آلمان کشف شد، در ابتدا تصور می‌شد که صحنه‌ای از ایلیاد را به تصویر می‌کشد. با این حال، تحقیقات بیشتر نشان می‌دهد که این موزاییک در واقع نبرد ایسوس در سال ۳۳۳ پیش از میلاد را به تصویر می‌کشد، این رویداد مهم درست ۱۵۰ سال قبل از ساخت خانه ای که در آن موزاییک پیدا شد، رخ داد و قدمت ایجاد آن در حدود ۱۲۰ تا ۱۰۰ قبل از میلاد است.

 نسخه بازسازی شده امروزی 
بندانگشتی|نسخه بازسازی شده نقاشی
در سال ۲۰۰۳ مرکز بین‌المللی مطالعه و آموزش موزاییک (CISIM) در ایتالیا پیشنهاد ساخت نسخه ای بازسازی شده از نقاشی موزائیکی نبرد ایسوس را داد. سپس این پروژه تصویب شد و Severo Bignami و تیم هشت نفره اش مأمور به انجام این پروژه شدند، این تیم موزاییک را به صورت مقاطعی در ۴۴ قاب خشت ساخته و تلاش کردند تا قطعات پاره‌چین را در موقعیت دقیق موجود در پاره‌چین اصلی حفظ کنند.

این پروژه ۲۲ ماه به طول انجامید و هزینه ای معادل ۲۱۶۰۰۰ دلار آمریکا دربرداشت.

این موزاییک تقریباً از ۱٫۵ میلیون پاره چین تشکیل شده است که مکعب‌های کوچکی از شیشه و سنگ هستند. گمان می‌رود که این موزاییک احتمالاً کپی نقاشی قرن چهارم فیلوکسنوس از ارتریا باشد که پلینی بزرگ در آثارش به او اشاره می‌کند.

 نگارخانه 

 جستارهای وابسته 
 نقاشی
 نبرد ایسوس

 پیوند به بیرون 
 نمایش نگاره اصل در ویکی‌پدیای انگلیسی: :en:File:Alexmosbig.jpg

 پانویس 

 منابع 

 کهن‌دیار، مجموعه آثار ایران باستان در موزه‌های بزرگ جهان- جلد اول، بهنام محمد پناه- انتشارات سبزان - شماره شابک: ۷-۳۴-۸۲۴۹-۹۶۴-۹۷۸

ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:اسکندر مقدونی
رده:اکتشافات باستان‌شناسی ۱۸۳۱ (میلادی)
رده:اکتشافات باستان‌شناسی در ایتالیا
رده:پمپئی (شهر باستانی)
رده:داریوش سوم
رده:مجموعه موزه ملی باستان‌شناسی ناپل
رده:موزائیک‌ها
رده:نقاشی یونان باستان
رده:هنر جنگ
رده:هنر هلنیستی