کفش ورزشی

کفش ورزشی (اسنیکرز در آمریکا، یا ترینرز در بریتانیا)، که با نام‌های دیگری مانند کتانی (در ایران) نیز شناخته می‌شوند، کفش‌هایی هستند که بیشتر برای ورزش یا دیگر فعالیت‌های بدنی طراحی شده‌اند، اما به‌طور گسترده برای پوشاک روزمره و غیررسمی نیز پوشیده می‌شوند.

این کفش‌ها در میانه‌های قرن بیستم توسط شرکت‌هایی مانند کانورس، نایکی و اسپالدینگ محبوب شدند. مانند دیگر بخش‌های صنعت پوشاک جهانی، تولید کفش نیز به شدت در آسیا متمرکز است و نه کفش از هر ده کفش در آن‌جا تولید می‌شود.

 نام‌ها 
اسنیکرز یا کفش‌های ورزشی با نام‌های گوناگونی شناخته شده‌اند که بسته به منطقهٔ جغرافیایی و دگرگونی‌ها در طول دهه‌ها متفاوت بوده است. اصطلاح "کفش‌های ورزشی" به‌طور معمول برای کفش‌هایی به کار می‌رود که در دویدن روی جاده یا پیست، یا ورزش‌های درون سالن مانند بسکتبال پوشیده می‌شوند، اما به‌طور معمول کفش‌های ورزش‌هایی که روی چمن انجام می‌شوند مانند فوتبال و راگبی را شامل نمی‌شود؛ این کفش‌ها در آمریکای شمالی عموماً به عنوان "کلیٹ" (cleats) و در انگلیسی بریتانیایی به عنوان "بوت" یا "استادز" (boots or studs) شناخته می‌شوند.

واژه "sneaker" اغلب به هنری نلسون مک‌کینی آمریکایی نسبت داده می‌شود که نماینده تبلیغاتی شرکت N. W. Ayer & Son بود. او در سال ۱۹۱۷ از این اصطلاح بهره‌گیری کرد زیرا زیره لاستیکی باعث می‌شد پوشنده کفش بی‌صدا حرکت کند. این واژه دست‌کم از سال ۱۸۸۷ مورد بهره‌برداری بوده است، زمانی که روزنامه بوستون ژورنال به "sneakers" به عنوان "نامی که پسرها به کفش‌های تنیس می‌دهند" اشاره کرد. نام "sneakers" در ابتدا به بی‌صدایی زیره‌های لاستیکی روی زمین اشاره داشت، در برابر کفش‌های رسمی استاندارد با زیره چرمی سخت که صدا می‌دادند. کسی که کفش کتانی می‌پوشید می‌توانست بی‌صدا نزدیک شود (در انگلیسی: sneak up)، در حالی که کسی که کفش‌های استاندارد می‌پوشید نمی‌توانست.

 پیشینه 
نخستین بار ایدهٔ ساخت کفش ورزشی توسط یک مخترع آمریکایی به نام چارلز گودیر به ثبت رسید. وی به وسیله جوش اکسیژن لاستیک، کفش درست کرد.

 فرهنگ 
بندانگشتی|بخش وابسته به فرهنگ کفش‌های ورزشی در موزه بروکلین
کفش‌های ورزشی از دههٔ ۱۹۷۰ بخشی مهم از فرهنگ هیپ‌هاپ (عمدتاً پوما، نایکی و آدیداس) و راک‌اندرول (کانورس، ونز) بوده‌اند. هنرمندان هیپ‌هاپ قراردادهای چند میلیون دلاری با برندهای بزرگ مانند نایکی، آدیداس یا پوما امضا می‌کنند تا کفش‌های آن‌ها را تبلیغ کنند.

کلکسیونرهای کفش ورزشی که به «اسنیکرهد» (sneakerheads) آوازه دارند، کفش‌های کتانی را به عنوان اقلامی مد روز می‌بینند. شرکت‌های سازندهٔ کفش ورزشی این روند را با تولید کفش‌های کمیاب در شمار محدود و اغلب با قیمت‌های خرده‌فروشی بسیار بالا تشویق می‌کنند. کفش‌های ورزشی که به صورت هنری تغییر داده شده‌اند، می‌توانند در فروشگاه‌های انحصاری مانند ساکس فیفت اونیو با قیمتی بیش از ۱۰۰۰ دلار فروخته شوند.

در سال ۲۰۰۵، مستندی به نام Just for Kicks دربارهٔ پدیده و پیشینهٔ کفش‌های ورزشی منتشر گردید.

کفش‌های ورزشی شرکت نایکی، به ویژه مدل‌هایی مانند ایر فورس ۱ (که در سال ۱۹۸۲ معرفی شد)، تأثیر عمیقی بر فرهنگ عامه، به‌ویژه در حوزه‌های هیپ‌هاپ، فرهنگ خیابانی و مد گذاشته‌اند. این کفش‌ها که نخست برای بسکتبال طراحی شده بودند، به سرعت به نمادی از سبک زندگی شهری و خودبیانگری تبدیل شدند و توسط هنرمندان برجسته هیپ‌هاپ مانند نیلی، جی-زی و کانیه وست ترویج یافتند؛ برای نمونه، آهنگ «Air Force Ones» از نیلی در سال ۲۰۰۲ به محبوبیت این مدل کمک شایانی کرد. نایکی با همکاری‌های محدود (مانند سری‌های جردن یا همکاری با طراحان و سلبریتی‌ها) و تولید نسخه‌های کمیاب، فرهنگ کلکسیون کفش کتانی را تقویت کرد و کفش‌هایش را به کالایی لوکس و فرهنگی تبدیل نمود که فراتر از کاربرد ورزشی، هویت اجتماعی و مد روز را نشان می‌دهد. این تأثیر تا جایی است که ایر فورس ۱ یکی از پرفروش‌ترین و شناخته‌شده‌ترین کفش‌های تاریخ شمرده می‌شود و همچنان در موسیقی، فیلم و مد خیابانی حضور پررنگی دارد.

 تکنولوژی 
گزارشی دربارهٔ پیش‌بینی آینده که در سال ۲۰۱۵ توسط شرکت اکسنچر منتشر شد، پیش‌بینی کرده بود که کفش‌های ورزشی و دیگر پوشاک ورزشی در آینده می‌توانند بر پایهٔ برنامه تمرینی فرد، زمان نیاز به تعویض خود را گزارش دهند.

 گونه‌ها و برندهای سرشناس 
 ساق بلند (تا زانو)
 ساق متوسط (تا نیمه ساق پا)
 ساق کوتاه (تا قوزک پا)

 فهرست برندها 
 آدیداس
 Allbirds
 آنتا
 اسیکس
 بابولات
 بروکس
 کانورس
 DC
 دیادورا
 دانلوپ
 Ethletic
 Feiyue
 فیلا
 هوکا وان وان
 هومل
 Hurley International
 کاپا
 Karhu
 کی-سوییس
 Keds
 لوتو
 Merrell
 میزونو
 نیو بالانس
 نایکی
 On
 پوما
 ریباک
 سالومون
 ساکونی
 اسکچرز
 آمبرو
 آندر آرمور
 ونز

 منابع 

 ویکی‌پدیای انگلیسی

 پیوند به بیرون 

 واپسین نمونه‌های نایکی


رده:پای‌افزار
رده:پوشاک
رده:کفش
رده:لوازم ورزشی
رده:مد دهه ۱۹۱۰ (میلادی)
رده:مد دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:مد سده ۲۰ (میلادی)