سید اسماعیل صدر

بندانگشتی|https://shorakh.com/pim/personel/416
سید اسماعیل صدر (زادهٔ ۱۲۲۱ شمسی و ۱۲۵۸ (قمری) ـ اصفهان و درگذشتهٔ ۱۲۹۹ شمسی و ۱۳۳۸ (قمری) ـ کاظمین) فقیه و روحانی شیعه ایرانی است. او پدر سید حیدر صدر و سید صدرالدین صدر است.

 ولادت و تحصیل 
سید اسماعیل صدر در سال ۱۲۵۸ (قمری) در اصفهان به دنیا آمد. پدرش صدرالدین موسوی عاملی از علمای معروف اصفهان و مادرش دختر جعفر کاشف‌الغطا بود. وی از همان کودکی شروع به تحصیل کرد و صرف، نحو، بیان، منطق و مقداری از فقه و اصول فقه را از برادرش آموخت. پس از درگذشت او، در درس محمد باقر نجفی فرزند محمدتقی رازی (نویسنده کتاب هدایةالمسترشدین) شرکت کرد.حسن صدر، تکمله امل الامل، جلد1، صفحه 57 الی 59 در سال ۱۲۸۱ (قمری) به نجف مهاجرت کرد و در درس راضی بن شیخ محمد، شیخ مهدی آل کاشف الغطاء و میرزا محمدحسن شیرازی حاضر شد.معارف الرجال، ج۱، ص ۱۱۵. وی چندی بعد به سامرا رفت و در کلاس درس میرزا محمدحسن شیرازی شرکت کرد.
دو سال بعد به سبب موقعیت علمی مناسبی که در کربلا فراهم آمده بود، به حوزه علمیه کربلا رفت و به تدریس مشغول شد.اعیان الشیعة، ج۳، ص ۴۰۴.
پس از درگذشت میرزای شیرازی در سال ۱۳۱۲ (قمری)، مرجعیت و زعامت دینی به سید اسماعیل انتقال یافت.

 اجازات ( نقل روایت، حدیت و امور حسبیه) 
عده‌ای از عالمان دینی از وی اجازه نقل حدیث داشتند که عبارتند از:
 سید محمود مرعشیهمان، ج۲، ص ۳۹۶–۲۹۸.
 محمدباقر بیرجندیریحانة الادب، ج۱، ص ۳۰۴.
 محمدعلی شاه‌آبادی
 میرزا ابوطالب موسوی شیرازی
 ملا محمد حسن هردنگی
 احمد شاهرودی
 محمدحسین بن محمد خلیل امامی شیرازیگلشن ابرار، ج۲، ص ۶۰۲ و اعیان الشیعة، ج۳، ص ۴۰۴.

 درگذشت 
وی در سن ۸۰ یا ۸۱ سالگی در روز سه‌شنبه ۱۲ جمادی‌الاولی سال ۱۳۳۸ در شهر کاظمین چشم از دنیا فروبست.
تاریخ دقیق وفاتش مشخص نیست. بنا بر نقل کتاب ریحانة الادب، تاریخ وفات وی سال ۱۳۳۷ است و بنا بر نقل اعیان الشیعة، تاریخ وفاتش سال ۱۳۳۹ می‌باشد.معارف الرجال، ج۱، ص ۱۱۷؛ اعیان الشیعة، ج۳، ص ۴۰۳ و ریحانة الادب، ج۳، ص ۴۲۲ و ۴۲۳.

 استادان 
 سید محمدعلی، معروف به آقا مجتهدوی برادر بزرگتر و اولین استاد سید اسماعیل است (دائرةالمعارف تشیع، ج ۲، ص ۲۲۴).
 محمدباقر اصفهانیهمان، ص ۲۲۳ و معارف الرجال، ج۱، ص ۹۴.
 راضی بن محمدمعروف به فقیه عراق (معارف الرجال، ج۱، ص ۳۰۸–۳۱۳).
 مهدی آل کاشف الغطاءفرزند شیخ علی کاشف الغطاء و نوه شیخ جعفر کاشف الغطاء (همان، ج۳، ص ۹۶–۱۰۰).
 میرزا محمدحسن شیرازی
 شیخ محمد باقر نجفی

 شاگردان 
 میرزا مهدی اصفهانیگنجینه دانشمندان 7: 114
 عبدالحسین کرخی معروف به «کاظمی» و «آل یاسین»
 میرزا محمدحسین نائینی
 میرزا موسی فقیه سبزواریمحمد محسن آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعیان الشیعه، جلد 17، صفحه 406، ناشر دار احیاء التراث العربی، بیروت، لبنان، 1430 هجری قمری
 سید ابوالقاسم دهکردی
 محمدهادی بیرجندیمعروف به «هادوی»
 موسی بن محمدجعفر کرمانشاهی
 محمدحسین طبسی
 غلام‌حسین مرندی حائری
 میرزا علی نجل
 سید علی سیستانیپدربزرگ سید علی سیستانی.
 سید حسین بن سید ابراهیم فشارکی اصفهانی
 سید محمدرضا پشت مشهدی کاشانی
 محمدعلی ابن شیخ عباس هروی (هراتی) خراسانیمعارف الرجال، ج۱، ص ۱۱۷.

 تالیفات 
از او آثار بسیاری به یادگار نمانده‌است. تنها رساله علمیه وی که حاشیه‌ای بر کتاب «انیس التجار» ملامهدی نراقی است و در زمینه احکام بازرگانی نگارش یافته، به چاپ رسیده‌است.

 پانویس 

 منابع 
 حرزالدین. محمد. معارف الرجال. ج۱.
 اعیان الشیعة. ج۳.
 ریحانة الادب. ج۱.
 جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۳، نشر معروف، قم: ۱۳۸۲.

 پیوند به بیرون 
 شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد

رده:افراد ایرانی لبنانی‌تبار
رده:اهالی اصفهان
رده:خاندان موسوی
رده:درگذشتگان ۱۳۳۸ (قمری)
رده:درگذشتگان ۱۹۱۹ (میلادی)
رده:روحانیان شیعه اهل اصفهان
رده:روحانیان شیعه اهل ایران
رده:روحانیان شیعه اهل عراق
رده:روحانیان شیعه اهل لبنان
رده:زادگان ۱۲۵۸ (قمری)
رده:شاگردان آخوند خراسانی
رده:شیعیان اهل عراق
رده:عالمان شیعه
رده:مراجع تقلید در دوره قاجار
رده:مراجع تقلید درگذشته