سید محسن اعرجی

سید محسن اعرجی معروف به محقق اعرجی فرزند سید حسن (۱۱۰۳–۱۱۹۱ خورشیدی)، از مراجع عام تقلید شیعیان بوده‌است.

وی در خانواده‌ای روحانی، در بغداد، دیده به جهان گشود. نسبش با بیست واسطه به علی بن حسین می‌رسد و جد پدری ایشان علی صالح (خاص علی) مدفون در صالح‌آباد از توابع شهرستان مهران می‌باشد که آرامگاه وی مهم‌ترین زیارتگاه استان ایلام است.

 تحصیل 
وی پس از گذارندن مراحل کودکی و نوجوانی به کسب و تجارت روی آورد و در بغداد، مشغول تجارت شد. وی در کنار تجارت، لغت عرب و علوم عربی را تدریس می‌کرد و تا چهل سالگی در این حرفه مشغول فعالیت بود و پس از آن برای کسب معارف علوم دینی به نجف اشرف هجرت کرد.

 خانواده 
فرزندان او سادات محسنی در استان ایلام و در نزدیکی مدفن جد بزرگش امام زاده علی صالح پراکنده‌اند.کنگره بزرگداشت علامه سیدجعفر اعرجی برگزار می‌شود

 ذوق شعری 
سید محسن اعرجی علاوه بر عنوان فقیه و عالم اصولی، ذوق شعری نیز داشت. مجموع اشعار وی، در دیوان شعرش موجود است. وی قصیده‌ای طولانی دربارهٔ علی سروده‌است که به قصیده «دالیه»زیرا قافیه آن حرف «دال» است. معروف است.

 آثار 
 وسائل الشیعة الی احکام الشریعةدربارهٔ علم فقه.
 درر البهیة فی الفقه الامامیةفهرست کتاب‌های چاپی عربی، ص ۳۴۹.
 المحصول فی الاصول
 المهذب الصافی
 سلالة الاجتهاد فی الفقهالذریعة، ج ۱۲، ص ۲۱۳.
 فواید علم الرجال
 کتاب فی الصلاة
 دیوان شعرمع علماء النجف الاشرف، سید محمد غروی، ج۱، ص ۳۶۸.
 ارجوزه در فقه موسوم به «الفیه فقهیه»
 اصالة البرائة
 تلخیص الاستبصار
 حواشی علی وافی
 عدة الرجال
 تزییف مقدمات الحدائقریحانة الادب، ج ۵، ص ۲۳۷.
 المعتصمدربارهٔ علم اصول.
 شرح معاملات الکفایة
 تلخیص الاستبصار
 رسالة فی مناظرة شیخ الطائفة
 حواشی علی کتاب الفیومیمعروف به «مصباح المنیر».
 اجوبة المسائل
 غرر الفواید و درر القلاید فی نفایس المسائل الفقیهبه صورت نظم و حاوی ۱۰۱۴ بیت شعر.

 درگذشت 
وی در نود سالگی به علت ابتلا به مرض استسقاء در سال ۱۲۲۷ از دنیا رفت و مقابل در مدرسه‌ای که در آن تدریس می‌کرد، جنب حرم کاظمین به خاک سپرده شد. برای گرامیداشت یاد او، قبّه ای بر مزارش بنا شد. هم‌اکنون مزار او در کوچه جنب حرم مطهّر کاظمین توجّه هر بیننده ای را به خود جلب می‌کند.وسائل الشیعة الی احکام الشریعة، سید محسن اعرجی، ص ۹۶۴. بعضی منابع درگذشت وی را ۱۲۴۰ قمری دانسته‌اند.

در تاریخ وفاتش، عبارات گوناگونی گفته‌اند از جمله:
 بموتک محسن مات الصلاح
 نعمت المدارس و العلوم لمحسن
 جنة الفردوس دار المحسنمع علماء النجف الاشرف، ج۱، ص ۶۳۸.

 پانویس 

 منابع 
 شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد
 سید محسن اعرجی فرهیختگان تمدن شیعه
 جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج۵، نشر معروف، قم: ۱۳۷۸.

رده:مراجع تقلید درگذشته
رده:اهالی بغداد
رده:درگذشتگان ۱۲۲۷ (قمری)
رده:روحانیان شیعه اهل عراق
رده:مراجع تقلید در دوره قاجار
رده:عالمان شیعه