لیگ برتر بسکتبال مردان ایران

لیگ برتر بسکتبال ایران بالاترین سطح لیگ بسکتبال در ایران می‌باشد که از سال ۱۳۶۸ هرساله در حال برگزاری است و از سال ۱۳۷۷ مسابقات آن به شکل فعلی برگزار می‌شود. در دهه ۱۳۵۰ پیش از انقلاب ایران، مسابقات بسکتبال باشگاه‌های مردان ایران جام ولیعهد برگزار می‌شد. تیم پهلوی تهران، در سال ۱۳۵۴ نخستین باشگاه قهرمان مسابقات بسکتبال کشوری شد.

 لیگ بسکتبال ایران از آغاز تا امروز 
 جام قهرمانی باشگاه‌های تهران 
مسابقات جام قهرمانی باشگاه‌های تهران یکی از قدیمی‌ترین مسابقات بسکتبال در کشور بود که قبل از شروع لیگ‌های کشوری مهم‌ترین مسابقات باشگاهی در ایران بود.
 در مسابقات بسکتبال قهرمانی باشگاه‌های تهران تیم تاج در دیدار نهایی توانست تیم جوان را شکست داده و به مقام قهرمانی برسد.
 تیم بسکتبال تاج عنوان قهرمانی رقابت‌های قهرمانی باشگاه‌های تهران سال ۱۳۳۰ را به دست آورد.
 تیم بسکتبال تاج عنوان قهرمانی رقابت‌های قهرمانی باشگاه‌های تهران سال ۱۳۳۱ را به دست آورد.
 تیم بسکتبال تاج عنوان قهرمانی رقابت‌های قهرمانی باشگاه‌های تهران سال ۱۳۳۲ را به دست آورد.
 در مسابقات بسکتبال باشگاه‌های تهران ۱۳۳۵، تیم تاج با برتری بر تیم نیروی هوایی عنوان قهرمانی را کسب نمود.
 در مسابقات بسکتبال باشگاه‌های تهران در فصل ۱۳۳۶–۳۷، تیم تاج عنوان قهرمانی را کسب نمود.
 در مسابقات بسکتبال قهرمانی باشگاه‌های تهران سال ۱۳۴۷ تیم بسکتبال تاج پس از تیم پاس و عقاب به مقام سوم باشگاه‌های تهران دست یافت.
 در مسابقات بسکتبال قهرمانی باشگاه‌های تهران فصل ۴۴–۴۵، تیم بسکتبال تاج پس از تیم‌های پاس و عقاب در مکان سوم جای گرفت.
 در مسابقات بسکتبال باشگاه‌های تهران در سال ۱۳۴۴ تیم تاج به مقام قهرمانی این دوره از مسابقات رسید. اعضاء تیم تاج عبارت بودند از: اکبر کرباسی، سعید حسینی، محمود مشحون، غلامرضا واعظی، علیرضا پورباقر، سیاوش ثاقب، پرویز رضوان، فلاح مربی: رضا اوشار

دورهفصلقهرماننایب‌قهرمانجایگاه سوممنبع۱۳۴۰نادر یا دارایی۱۳۴۱داراییپولاد۱۳۴۲پولاد یا تاج۱۳۴۳عقابتاج۱۳۴۴دخانیاتتاجپاس۱۳۴۵عقاب۱۳۴۶پاس۱۳۴۷پاستاج۱۳۴۸پاستاج۱۳۴۹پاس۱۳۵۰دخانیاتپاس۱۳۵۱هماپاسدخانیات۱۳۵۲هماپاس۱۳۵۳هماپاس۱۳۵۴پهلوی تهراندخانیات یا پاس۱۳۵۵پرسپولیس تهران۱۳۶۶پرسپولیس تهران

 جام ولیعهد 

بندانگشتی|300x300پیکسل|تصویری از دیدار فینال نخستین دوره جام بسکتبال ولیعهد در سال ۱۳۵۴ بین پهلوی تهران و پرسپولیس گرگان. محسن خلخالی در حال عبور از منصوریان. پهلوی تهران، پرسپولیس گرگان را با اختلاف یک امتیاز شکست داد و نخستین باشگاه بسکتبال قهرمان در لیگ ایران شد. تصویر از مجله دنیای ورزش شماره ۲۹۴.
بندانگشتی|300x300پیکسل|تصویر تیم پهلوی تهران قهرمان نخستین دوره مسابقات بسکتبال باشگاه‌های مردان ایران، جام ولیعهد در سال ۱۳۵۴. تصویر از مجله دنیای ورزش شماره ۲۹۴.
نخستین دوره از مسابقات جام ولیعهد (مسابقات بسکتبال باشگاه‌های مردان ایران) در سال ۱۳۵۴ برگزار شد. این مسابقات در ۳ مرحله و با حضور ۱۲ تیم از ۹ شهر آغاز شد. تیم‌های شرکت کننده در نخستین دوره لیگ باشگاه‌های بسکتبال مردان ایران عبارت است از: راه‌آهن مشهد، ذوب‌آهن اصفهان، پرسپولیس تهران، تاج شیراز، پاس تهران، ماشین‌سازی تبریز، پرسپولیس گرگان، پهلوی تهران، شهباز اهواز، تاج سنندج، همای تهران و پاس کرمانشاه. این مسابقات با قهرمانی تیم پهلوی تهران به پایان رسید.
دورهفصلقهرماننایب‌قهرمانجایگاه سوممنبع۱۱۳۵۴پهلوی تهرانپرسپولیس گرگانپاس تهران۲۱۳۵۵پرسپولیس تهرانپاس تهران۳۱۳۵۶دخانیات تهرانایرانا تهرانسپاهان اصفهان۴۱۳۵۷به دلیل انقلاب ایران برگزار نشد.

 لیگ قهرمانان 
فصلقهرماننایب قهرمان مقام سوم۱۳۶۹-۷۰ ژاندارمری تهران  شاهین گرگان ۱۳۷۰-۷۱ شهرداری اصفهان  شاهین گرگان  گسترش تهران۱۳۷۱-۷۲ شهرداری اصفهان  دانشگاه آزاد تهران  اتکا گرگان۱۳۷۲-۷۳ ذوب‌آهن اصفهان  بانک تجارت تهران اتکا گرگان۱۳۷۳-۷۴ ذوب‌آهن اصفهان  بانک تجارت تهران اتکا گرگان & راه‌آهن تهران۱۳۷۴-۷۵ پیکان  ذوب‌آهن اصفهان  راه‌آهن تهران۱۳۷۵-۷۶ ذوب‌آهن اصفهان  پیکان راه‌آهن تهران۱۳۷۶-۷۷ پیکان  ذوب‌آهن اصفهان  فتح تهران

 لیگ برتر 
فصلقهرماننایب قهرمان مقام سوم۱۳۷۷-۷۸ ذوب‌آهن اصفهان  پیکان فجر سپاه تهران۷۹–۱۳۷۸ ذوب‌آهن اصفهان  پیکان شهرداری گرگان۸۰–۱۳۷۹ ذوب‌آهن اصفهان  فولاد مبارکه اصفهان  ایران نارا تهران۸۱–۱۳۸۰ ذوب‌آهن اصفهان  صنام تهران پیکان۸۲–۱۳۸۱ صنام تهران  ایران نارا تهران ذوب‌آهن اصفهان۸۳–۱۳۸۲ صبا باتری تهران  صنام تهران ذوب‌آهن اصفهان۸۴–۱۳۸۳ صنام تهران  صبا باتری تهران  پیکان۸۵–۱۳۸۴ صبا باتری تهران  پتروشیمی بندر امام  پیکان۸۶–۱۳۸۵ صبا باتری تهران  پتروشیمی بندر امام  مهرام تهران۸۷–۱۳۸۶ مهرام تهران  صبا باتری تهران  کاوه تهران۸۸–۱۳۸۷ مهرام تهران  ذوب‌آهن اصفهان  صبامهر قزوین۸۹–۱۳۸۸ مهرام تهران  ذوب‌آهن اصفهان  صبامهر قزوین۹۰–۱۳۸۹ مهرام تهران  ذوب‌آهن اصفهان  پتروشیمی بندر امام۹۱–۱۳۹۰ مهرام تهران  پتروشیمی بندر امام  فولادماهان اصفهان۹۲–۱۳۹۱ پتروشیمی بندر امام  مهرام تهران  فولادماهان اصفهان۹۳–۱۳۹۲ پتروشیمی بندر امام  مهرام تهران  دانشگاه آزاد۹۴–۱۳۹۳ مهرام تهران  دانشگاه آزاد  پتروشیمی بندر امام۹۵–۱۳۹۴ پتروشیمی بندر امام  پالایش نفت آبادان  شیمیدر۹۶–۱۳۹۵ پتروشیمی بندر امام  پالایش نفت آبادان  شیمیدر۹۷–۱۳۹۶ شهرداری تبریز  مهرام  پتروشیمی بندر امام۹۸–۱۳۹۷ پتروشیمی بندر امام  شهرداری گرگان  شیمیدر۹۹–۱۳۹۸به علت شیوع بیماری کووید–۱۹ در ایران ناتمام ماند.۱۳۹۹–۱۴۰۰شهرداری گرگانمهرامشیمیدر۱۴۰۰–۱۴۰۱شهرداری گرگانذوب‌آهن اصفهانشیمیدر - نظم آوران سیرجان۱۴۰۱-۱۴۰۲شهرداری گرگانکاله مازندرانذوب‌آهن اصفهان - پالایش نفت آبادان۱۴۰۲-۱۴۰۳طبیعتشهرداری گرگانمهرام تهران - ذوب‌آهن اصفهان۱۴۰۳-۱۴۰۴شهرداری گرگانطبیعتپالایش نفت آبادان - کاله مازندران

 عناوین به دست آمده توسط باشگاه‌ها 
تیمتعداد قهرمانیتعداد نایب قهرمانی
‌‌تعداد مقام سوم سالهای قهرمانیسالهای نایب قهرمانیذوب‌آهن اصفهان۷۶۱۹۹۲، ۱۹۹۴، ۱۹۹۵، ۲۰۰۰، ۲۰۰۱، ۲۰۰۲، ۲۰۰۳۱۹۹۶، ۱۹۹۸، ۲۰۰۹، ۲۰۱۰، ۲۰۱۱، ۲۰۱۲مهرام تهران۶۴۲۰۰۸، ۲۰۰۹، ۲۰۱۰، ۲۰۱۱، ۲۰۱۲ ۲۰۱۴ ،۲۰۱۳ ،۲۰۱۸ ،۲۰۲۱پتروشیمی بندر امام۵۴ ۲۰۱۸ ،۲۰۱۶، ۲۰۱۷، ۲۰۰۷، ۲۰۰۶شهرداری گرگان۴۲۲۰۲۱، ۲۰۲۲، ۲۰۲۳، ۲۰۲۵۱۹۷۵، ۲۰۱۹، ۲۰۲۴صبا باتری۳۲۲۰۰۴، ۲۰۰۶، ۲۰۰۷۲۰۰۵، ۲۰۰۸پیکان۲۳۱۹۹۶، ۱۹۹۸۱۹۹۷، ۱۹۹۹، ۲۰۰۰صنام تهران۲۲۲۰۰۳، ۲۰۰۵۲۰۰۲، ۲۰۰۴پالایش نفت آبادان۱۲۲۰۱۹۲۰۱۶، ۲۰۱۷طبیعت۱۱۲۰۲۵۲۰۲۴پهلوی تهران۱۰۱۳۵۴–ژاندارمری تهران۱۰۱۹۹۰شهرداری تبریز۱۰۲۰۱۸بانک تجارت تهران۰۲–۱۹۹۴، ۱۹۹۵دانشگاه آزاد تهران۰۱–۱۹۹۳فولاد مبارکه سپاهان۰۱–۲۰۰۱ایران نارا تهران۰۱–۲۰۰۳کاله مازندران۰۱–۲۰۲۳پرسپولیس گرگان۰۱–۱۳۵۴

 عناوین به دست آمده توسط شهرستان‌ها 
شهرستانقهرمانینایب قهرمانیتهران۱۶۱۴اصفهان۹۷ماهشهر۵۴گرگان۴۲آبادان۱۲تبریز۱۰

 لیست تیم‌های کنونی 
 در این دوره از مسابقات لیگ برتر بسکتبال (فصل ۱۴۰۴–۱۴۰۵) دوازده تیم حضور دارند:
 20px استقلال تهران
 25px پاس کردستان
 گلنور اصفهان
 25px پالایش نفت آبادان
 رعد پدافند اصفهان
 طبیعت اسلامشهر
 20px شهرداری گرگان
 پایش پارت شاهرود
 20px پترو نوین ماهشهر
 20px کاله مازندران
 نفت و گاز زاگرس جنوبی جهرم
 مهگل البرز

 بازیکنان برجسته و سرشناس خارجی 
  زلاتکو یوانویچ
  نژاد سینانویچ
  ابراهیم جابر
  گارث جوزف
  هروه توره
  ماکان دیوماسی
  نیکولوز تسکیتیشویلی
  نستوراس کوماتوس
  کاسپارس کامبالا
  ماریوس پرکویچیوس
  الونگ بیشاپ
  سومایلا ساماکه
  فرانسیسکو السون
  پرو کامرون
  گیب مونکه
  ساندیس بوسکوویچ
  ژولیوس انووسو
  اجیک اوگباجا
  جیمی یوردا
  شیخ سامب
  پاپی سو
  ثانی بچیرویچ
  مارکو میلیچ
  اسکار یبرا
  تورای براگس
  اد الیسما
  جوزف فورته
  مارلون گارنت
  مایک جونز
  مارک کاچر
  پریست لادردیل
  آرت لانگ
  تونی مدیسون
  وایتاری مارش
  لی نیلون
  آندره پیتس
  کارلوس پاول
  آلوین سیمز
  جباری اسمیت
  عمر اسنید
  جکسون ورومن
  رابرت ویلی
  لورن وودز
  کوین شپرد
  لئوناردو گارسیا
  اسموش پارکر
  پری پتی
  نیکولا دراگوویچ
  واورلی آستین

 جستارهای وابسته 
 لیگ بسکتبال زنان ایران
 فدراسیون بسکتبال ایران
 تیم ملی بسکتبال زنان ایران
 تیم ملی بسکتبال ایران

 منابع 

 ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:بسکتبال بر پایه کشور
رده:بسکتبال در ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۸ (میلادی) در ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:لیگ برتر بسکتبال ایران
رده:لیگ‌های بسکتبال در آسیا
رده:لیگ‌های ورزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:لیگ‌های ورزشی در ایران