جنگ ایران و عثمانی (۱۶۱۲–۱۶۰۳)

جنگ ایران و عثمانی از سال ۱۶۰۳ تا ۱۶۱۲، جنگی بود که در میان شاه عباس یکم صفوی و سلطان احمد یکم درگرفت.

جنگ ایران و عثمانی اندکی پیش از مرگ پدر احمد یکم (محمد سوم) آغاز شده بود. احمد یکم پس از به تخت نشستن، زاده یوسف سنان پاشا را به عنوان رهبر سپاه شرق منصوب کرد. ارتش عثمانی در ۱۵ ژوئن ۱۶۰۴ از قسطنطنیه حرکت کرد اما خیلی دیر شده بود، و زمانی که در ۸ نوامبر ۱۶۰۴ به جبهه شرقی رسید، ارتش صفوی ایروان را تصرف کرد و وارد ایالت قارص شد و فقط قوای عثمانی می‌توانست در آخالتسیخه آنها را متوقف کند. با وجود مساعد بودن شرایط، یوسف سینان پاشا تصمیم گرفت برای زمستان در وان بماند، اما پس از آن به ارزروم لشکر کشید تا از حمله صفویان جلوگیری کند. این امر باعث ناآرامی در سپاه عثمانی شد و آن سال عملاً برای عثمانی‌ها هدر رفت و بی‌نتیجه ماند.

در سال ۱۶۰۵، یوسف سیان پاشا برای تصرف تبریز لشکرکشی کرد، اما ارتش توسط کوسه صفر پاشا، بیگلربیگی ارزروم، تضعیف شد و به‌طور جداگانه و بدون راهبری از سینان پاشا به سمت صفویان لشکر کشید و در نتیجه توسط لشکر صفویان اسیر شد. ارتش عثمانی در نبرد ارومیه شکست خورد و مجبور شد ابتدا به وان و سپس به دیاربکر فرار کند. سینان پاشا، جانبولات اوغلو حسین پاشا، بیگلربیگی حلب که برای کمک آمده بود، به بهانه اینکه خیلی دیر آمده‌است را اعدام کرد. این کار باعث شورش در سپاه شد. در این شورش سنان پاشا کشته شد و قوای صفوی توانست گنجه، شیروان و شماخی را در آذربایجان تصرف کند.

 جریان جنگ 
بندانگشتی|تصویری از منطقه جنگ بین صفوی و عثمانی
شاه عباس پس از مدتی استقرار در مقام پادشاهی، با همکاری الله‌وردی خان گرجی، سردار مورد علاقه‌اش و رابرت شرلی انگلیسی توانسته بود دست به اصلاحاتی در ساختار ارتش بزند و بنابراین جنگ را با عثمانی در سال ۱۶۰۳ آغاز نمود و در سال ۱۶۰۴ در نبرد ارومیه نخستین پیروزی‌اش را رقم زد. این پیروزی شاه عباس، عثمانی‌ها را مجبور ساخت تا مناطقی مانند بغداد عراق را که قبلاً در مبارزات خود با ایرانیان تصرف کرده بودند، باز پس دهند. وی کمی پس از آن پیروزی در سال ۱۶۰۵، با گذشتن از رود فرات پیروزی دیگری را در منطقه بصره به‌دست آورد. پس از مدتی در سال ۱۶۱۱، شاه عباس عثمانی‌ها را در فشار گذاشت تا مناطق شیروان و کردستان را به ایران بازگردانند. تا مدتی پس از آن جنگی وجود نداشت اما در سال ۱۶۱۸ جنگی میان سپاه ایران و سپاهی متشکل از عثمانی‌ها و تاتارها در نزدیک شهر سلطانیه درگرفت که در این جنگ لشکر عثمانی‌ها و تاتارها به‌کلی نابود شد و این جنگ منجر به قراردادی بسیار راضی‌کننده برای ایرانیان شد.

 جستارهای وابسته 
 فتح تبریز (۱۶۰۳)
 نبرد ارومیه
 نبرد تبریز (۱۶۱۸)
 فتح تفلیس و نبرد گوگجه

 منابع 

رده:ارمنستان در سده ۱۷ (میلادی)
رده:امپراتوری عثمانی در دهه ۱۶۰۰ (میلادی)
رده:امپراتوری عثمانی در دهه ۱۶۱۰ (میلادی)
رده:امپراتوری عثمانی در سده ۱۷ (میلادی)
رده:ایران در سده ۱۷ (میلادی)
رده:تاریخ ارمنستان
رده:تاریخ جمهوری آذربایجان
رده:تاریخ گرجستان
رده:جنگ‌های ایران و عثمانی
رده:درگیری‌های سده ۱۷ (میلادی)
رده:جمهوری آذربایجان در سده ۱۷ (میلادی)
رده:گرجستان در سده ۱۷ (میلادی)