سید عبدالحسین شرف‌الدین عاملی

سید عبدالحسین شرف‌الدین موسوی عاملی (۱۸۷۲–۱۹۵۷میلادی) فقیه، اصولی، ادیب، محدث و مجتهد شیعی در سال ۱۲۹۰ هـ.ق. در شهر کاظمین به دنیا آمد.نقباءالبشر، شیخ آقا بزرگ تهرانی، ج ۳، ص ۱۰۸۰؛ حیاة الامام شرف‌الدین فی سطور، شیخ احمد قبیسی، ص ۳۱؛ الامام‌السید عبدالحسین شرف‌الدین قائد فکر و علم و نضال، شیخ عبدالحمید الحر، ص ۱۳. وی در ۸ جمادی‌الثانی سال ۱۳۷۷ هـ.ق. در سن ۸۷ سالگی، در لبنان از دنیا رفت. پیکر او به نجف منتقل و در جوار حرم علی بن ابی‌طالب به خاک سپرده شد. طی تلاش او در مهاجرت به دمشق، سپاه فرانسه کمین کرده بود تا او را از وصول به دمشق باز دارد که موفق نشد، لذا منزل او در شخور و منزل بزرگش در صور را به آتش کشیدند و بدین طریق کتابخانه او به همراه ۱۹ کتاب خطی تألیف یافته‌اش سوخته و مفقود گشتند.

 تحصیل 
وی از هشت سالگی فراگیری علوم دینی را نزد پدرش آغاز کرد و به خواندن ادبیات عرب پرداخت.
در سال ۱۳۱۰ به سامرا رفت و از حسن کربلایی و باقر حیدر درس آموخت.حیاة الامام شرف‌الدین، ص ۳۲؛ الامام السید عبدالحسین شرف‌الدین، ص ۸۹.
پس از گذشت یک سال راهی نجف شدحیاة الامام شرف‌الدین، ص ۳۳. و به درجه اجتهاد رسید.

در ۹ ربیع‌الاول ۱۳۲۲ همراه با خانواده‌اش نجف را ترک کرد و از راه دمشق رهسپار جبل عامل شد.نقباءالبشر، ج۳، ص۱۰۸۱؛ حیاة الامام شرف‌الدین، ص۸۰.
ابتدا در «شحور» اقامت کرد.الامام‌السید عبدالحسین شرف‌الدین، ص ۸۸. پس از سه سال، به دعوت مردم صور، راهی آن‌جا شد و با تأسیس حسینیه صورحیاة الامام شرف‌الدین، ص ۸۵. آن‌جا را به مرکزی برای برگزاری برنامه‌های گوناگون دینی و اجتماعی تبدیل کرد.

 اساتید 
 رضا اصفهانی
 محمد طه نجف
 آخوند خراسانی
 فتح‌الله غروی اصفهانی
 عبدالله مازندرانی

 آثار 

 الفصول المهمة
 الکلمة الغرّاء فی تفضیل الزهراء
 المراجعات
 النّص و الاجتهاد
 ابوهریره
 المجالس الفاخره فی مأتم العترة الطاهرة
 فلسفة المیثاق و الولایة
 اجوبة مسائل جارالله
 مسائل فقهیه
 کلمة حول الرؤیة
 الی المجمع العلمی العربی بدمشق
 ثبتُ الاَثباب فی سلسلة الرواة
 مؤلفوا الشیعة فی صدر الاسلام
 زینب الکبری
 بُغیة الراغبین فی احوال آل شرف‌الدین

 آثار مفقوده 
فهرست این کتب از حاشیهٔ «الکلمة الغراء» استخراج شده‌است:

 شرح البصرة
 حاشیه استصحاب
 رسالة فی منجّزات المریض
 سبیل المؤمنین
 النصوص الجلیه
 تنزیل الآیات الباهره
 تحفة المحدثین فیما اخرج عنه الستة من المضعفین
 تحفة الاصحاب فی حکم اهل الکتاب
 الذریعه
 المجالس الفاخره
 مؤلفوا الشیعة فی صدر الاسلام
 بغیة الغائز فی نقل الجنائز
 بغیة السائل عن لثم الایدی و الانامل
 زکات الاخلاق
 الفوائد و الفرائد
 حاشیه‌ای بر صحیح بخاری
 حاشیه‌ای بر صحیح مسلم
 الاسالیب البدیعة فی رجحان مآتم الشیعه

 منادی وحدت 
وی در جهت وحدت امت اسلامی، کتاب «الفصول المهمة فی تألیف الامة» را تألیف کرد که از آن به «منشور وحدت اسلامی» یاد می‌کنند.نقباءالبشر، ص ۱۰۸۲.
وی در سرآغاز کتاب می‌گوید:

وی در همان راستا، کتاب اجتهاد در برابر نص را به رشته تحریر درآورد. او در این کتاب، حدود صد مورد اجتهاد در مقابل نص را که خلفا، حاکمان و برخی از بستگان آنان، در زمان محمد بن عبدالله یا بعد از فوت او مرتکب شدند، بر اساس کتاب‌های معتبر اهل سنت برمی‌شمارد و در مورد هریک، نظرات علمی، تحقیقی و منتقدانه خود را بیان می‌کند.النص و الاجتهاد؛ شرف‌الدین، ص ۱۳۲–۱۳۷.

 درگذشت 
وی در صبح روز دوشنبه ۸ جمادی‌الثانی سال ۱۳۷۷ در سن ۸۷ سالگی درگذشت و در حرم علی بن ابی‌طالب به خاک سپرده شد.نقباءالبشر، ج ۳، ص ۱۰۸۵ و ۱۰۸۶؛ النص و الاجتهاد، ص ۳۹.

 جانشین 
سید موسی صدر به وصیت او در سال 1958 به عنوان جانشینش به لبنان رفت و تا هنگام ناپدیدسازی اجباری‌اش در سال 1978 رهبری شیعیان این کشور را بر عهده داشت.

 یادداشت‌ها 

 ارجاعات 

 منابع 

 جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۲، چ ۳، نشر معروف، قم: ۱۳۸۵.


 پیوند به بیرون 
 شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد
 ویکی‌شیعه

رده:اسلام‌شناسان مسلمان شیعه
رده:اهالی بغداد
رده:اهالی کاظمین
رده:خاک‌سپاری‌ها در حرم امام علی
رده:خاندان موسوی
رده:درگذشتگان ۱۳۷۷ (قمری)
رده:درگذشتگان ۱۹۵۷ (میلادی)
رده:روحانیان شیعه اهل عراق
رده:روحانیان شیعه اهل لبنان
رده:زادگان ۱۳۱۰ (قمری)
رده:زادگان ۱۸۷۲ (میلادی)
رده:شیعه دوازده‌امامی
رده:فقیهان شیعه دوازده‌امامی درگذشته