آلوس کورنلیوس سلسوس

آلوس کورنلیوس سلسوس (پیرامون ۲۵ پیش از میلاد—پیرامون ۵۰) دانشنامه‌نویس رومی بود که بخشی از آثار به جای مانده از او در زمینهٔ پزشکی به نام De Medicina مشهور است. دو مدیسینا که خود گمان می‌رود تنها بخش برجای مانده از دانشنامه‌ای بزرگتر باشد، منبعی مهم برای نوع رژیم غذایی، داروسازی، جراحی و زمینه‌های مرتبط به شمار می‌رود. همچنین این اثر یکی از بهترین منابع برای آشنایی با دانش پزشکی در روم باستان می‌باشد. دیگر بخش‌های از بین رفتهٔ این دانشنامه احتمالاً مواردی همچون کشاورزی، قانون، اخلاق و هنرهای نظامی را شامل می‌شده است. 

تاریخ‌های دقیق تولد و مرگ او تا امروز  نامعلوم نشده و حتی دوره‌ای که در آن زندگی کرده را تنها می‌توان از طریق شواهد غیرمستقیم پیدا کرد. بهترین دیدگاه فعلی که تا کنون پیدا شده این است که او هم عصر امپراتور تیبریوس (۴۲ پیش از میلاد - ۳۷ پس از میلاد) بود که به این معنی است که او در نیمه اول قرن اول پس از میلاد در رم فعالیت می‌کرده. 

گاریسون از زبان زبان‌شناس برجسته، ماکس ولمن، این چنین نقل می کند که:

«این متن اسرارآمیز، که کامل‌ترین، فشرده‌ترین، قابل خواندن‌ترین و آموزنده‌ترین دایرةالمعارف پزشکی و جراحی است که از دوران باستان به دست ما رسیده است، در هر سطر، پاراگراف و صفحه‌اش، شواهد درونی از ریشه یونانی را حمل می‌کند. این احتمال که این کتاب بخشی از یک دایرةالمعارف بزرگتر شامل کشاورزی، علوم نظامی و سایر موضوعات مورد علاقه نجیب‌زادگان رومی بوده باشد، که توسط یکی از اعضای خاندان کورنلیی که در دوران حکومت تیبریوس قیصر زندگی می‌کرده، تهیه شده باشد، کاملاً در محدوده احتمال قرار دارد.»

 آثار 
به راستی می توان کورنلیوس سلسوس را به عنوان نخستین دایرةالمعارف‌نویس بزرگ بشناسیم ؛  اثر کامل او، «درباره هنرها»، دربرگیرنده رساله‌هایی درباره کشاورزی، هنر رزمی، فصاحت و بلاغت، فلسفه و حقوق، و همچنین پزشکی بوده که دیگر دردسترس نیستند.

تنها جلد بازمانده، کتابی است که به پزشکی پرداخته است؛ این کتاب ششمین جلد از این مجموعه است و گمان می‌رود در دوران حکومت تیبریوس (۱۴-۳۷ پس از میلاد) و در حدود سال ۳۰ پس از میلاد نوشته شده باشد.

 درباره پزشکی (De Medicina)از جلدهای متعدد دایرةالمعارف او که پیش از سال ۴۷ پس از میلاد منتشر شد، تنها یک جلد به طور کامل باقی مانده است: رساله مشهورش «درباره پزشکی» (De Medicina). «طرح دایرةالمعارفی این اثر از تقسیم‌بندی سه‌گانه پزشکی در آن زمان، که توسط بقراط و اسکله‌پیادس پایه‌گذاری شده بود — یعنی رژیم‌درمانی، داروشناسی و جراحی — پیروی می‌کند.» این اثر به هشت کتاب تقسیم شده است:

 کتاب ۱ – تاریخ پزشکی  (شامل ارجاعات به هشتاد نویسنده پزشکی است که برخی از آنان تنها از طریق این کتاب شناخته شده‌اند)
 کتاب ۲ – آسیب‌شناسی عمومی
 کتاب ۳ – بیماری‌های خاص
 کتاب ۴ – قسمت‌های بدن
 کتاب ۵ و ۶ – داروشناسی
 کتاب ۷ – جراحی
 کتاب ۸ – ارتوپدی

پاپ نیکلاس پنجم (۱۳۹۷-۱۴۵۵)، بنیانگذار کتابخانه واتیکان، اثر سلسوس درباره پزشکی _«درباره پزشکی» (De Re Medica)_ را دوباره کشف کرد که اولین کتاب درباره پزشکی عمومی بوده که تا به حال چاپ شده است؛ نسخه نخستین چاپ آن (Editio Princeps) در سال ۱۴۷۸ در فلورانس منتشر شد. نسخه‌های متعددی بعداً چاپ شد، به طوری که دانش آن در طول رنسانس گسترده شد. به گفته گوسن، این کتاب بیش از هر اثر پزشکی دیگری در هر ادبیاتی، تجدید چاپ شده است.

اراسموس ویلسون برآورد کرده است که سلسوس بین ۴۰ تا ۵۰ بیماری پوستی را در کتاب سوم — درباره درمان بیماری‌ها از طریق رژیم غذایی؛ کتاب پنجم — درباره درمان بیماری‌ها با دارو؛ کتاب ششم — درباره درمان بیماری‌های موضعی با remedies (داروها)؛ و کتاب هفتم — درباره جراحی، فهرست و توصیف کرده است.

 منابع 
ROSENTHAL, THEODORE. (1961). Aulus Cornelius Celsus. Archives of Dermatology, 84(4), 613–. doi:10.1001/archderm.1961.01580160077013 


رده:اهالی امپراتوری روم شرقی در سده ۱ (میلادی)
رده:پزشکان روم باستان
رده:پزشکان سده ۱ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۵۰ (میلادی)
رده:زادگان ۲۵ (پیش از میلاد)
رده:زادگان دهه ۲۰ (پیش از میلاد)
رده:نویسندگان اهل روم باستان
رده:نویسندگان سده ۱ (میلادی)
رده:نویسندگان لاتینی عصر نقره
رده:نویسندگان لاتین‌زبان
رده:نویسندگان لاتین‌زبان بر پایه دوره