الموطأ

موطأ امام مالک یا الموطأ نخستین کتاب حدیثیِ جامع است که تاکنون باقی‌مانده؛ این کتاب توسط مالک بن انس پیشوای مذهب مالکی جمع‌آوری و نگاشته شده‌است.al-Kattani, Muhammad ibn Ja`far (2007). Muhammad al-Muntasir al-Kattani (ed.). al-Risalah al-Mustatrafah (in Arabic) (seventh ed.). Beirut: Dar al-Bashair al-Islamiyyah. pp. 9, 41.

ابوجعفر منصور دوانیقی دو بار در مراسم حج، با مالک ابن انس ملاقات کرد و از او خواست که کتابی در فقه اسلامی بنویسد. و این چنین بود که مالک این کتاب را نوشت.

مالک بن انس از میان صدها هزار حدیث، ده هزار روایت را انتخاب کرد و برای تنقیح روایات، پیوسته به آنها مراجعه می‌کرد و با محک قرآن و حدیث می‌سنجید تا آن که بالاخره شمار روایات به سه هزار روایت، کاهش یافت. و فقط تعداد محدودی از صحیح‌ترین‌ها را برای این کتاب برگزید.

او می‌گوید: سپس این کتاب را بر ۷۰ نفر از فقهای مدینه، عَرضه کردم. و چون همگی‌شان بر محتوای این کتاب با من موافقت کردند؛ آن را موطّأ (یعنی: موافقت‌شده) نامیدم.

مالک در این کتاب، ابتدا حدیث را نقل می‌كند و در پی آن، گاهی فتوای فقیهان مدینه ونیز دیدگاه خود را تبیین می‌كند.
عموم احادیث این کتاب، فقط با دو واسطه یا گاهی با سه واسطه به رسول‌الله ﷺ می‌رسد.

این کتاب توسط راویان فراوانی نقل شده؛ که صحیح‌ترینش روایتِ «یحیی بن یحیی لیثی» می‌باشد. 

موطّأ مالک، از دیرباز جایگاه بسیار مهمی در بین اهل‌سنت داشته است. چه‌آنکه کهن‌ترین و از صحیح‌ترین کتب و جوامع حدیثی اهل‌سنت و جماعت است که توسط مالک بن انس (از فقهای اَتباع تابعین و از بزرگترین علمای سلف‌صالح) نگاشته شده.

 جایگاه موطّأ مالک، از زبان علما وفقها: 

 شافعی می‌گوید: «هیچ کتابی بعد از کتاب خدا سودمندتر از کتاب مالک بن انس نیست»حلیة الاولیاء، تألیف: ابونعیم، ج 9، ص 63..  این مطلب قبل از ظهور صحیح بخاری گفته شد.
 بخاری می‌گوید: « صحیح‌ترین سند از همه: مالک عن نافع عن ابن عمر است.» این سند غالباً در الموطة ذکر شده است .
 قاضی ابوبکر بن العربی در شرح ترمذی گفت : الموطة مبدأ و باب است و كتاب بخاری اصل دوم این بخش است و همه بر آنها ساخته شده است مانند مسلم و ترمذی.
 ابن‌وهب گفت: هرکس «موطّأ مالک» را بنویسد، دیگر چیزی از حلال وحرام برایش باقی نمی‌مانَد که ننوشته باشد.

 از احمد بن حنبل در مورد «موطّأ مالک» می‌پرسند؛ او می‌گوید: عجب کتاب نیکویی‌ست برای کسی‌که به‌آن عمل کند.
 ابن‌مهدی گفت: بعد از کتاب خدا، هیچ کتابی برای مردم، سودمندتر از «موطّأ مالک» سراغ ندارم.
 ابوزرعه رازی گفت: اگر کسی قَسَم بخورد که تمام احادیث «موطّأ»، صحیح است؛ قَسَم‌اش منعقد است.
 ابوموسی انصاری گفت: روزی، خانه‌ای آتش گرفت. ما دیدیم که همه‌چیز در آن خانه سوخته، به‌جز قرآن‌کریم و موطّأ!

 فصل‌های کتاب: 
كتاب وقوت الصلاة

كتاب الطهارة

كتاب الصلاة

كتاب السهو

كتاب الجمعة

كتاب الصلاة في رمضان

كتاب صلاة الليل

كتاب صلاة الجماعة

كتاب قصر الصلاة في السفر

كتاب العيدين

كتاب صلاة الخوف

كتاب صلاة الكسوف

كتاب الاستسقاء

كتاب القبلة

كتاب القرآن

كتاب الجنائز

كتاب الزكاة

كتاب الصيام

كتاب الاعتكاف

كتاب الحج

كتاب الجهاد

كتاب النذور والأيمان

كتاب الضحايا

كتاب الذبائح

كتاب الصيد

كتاب العقيقة

كتاب الفرائض

كتاب النكاح

كتاب الطلاق

كتاب الرضاع

كتاب البيوع

كتاب القراض

كتاب المساقاة

كتاب كراء الأرض

كتاب الشفعة

كتاب الأقضية

كتاب الوصية

كتاب العتق والولاء

كتاب المكاتب

كتاب المدبر

كتاب الحدود

كتاب الأشربة

كتاب العقول

كتاب القسامة

كتاب الجامع

كتاب القدر

كتاب حسن الخلق

كتاب اللباس

كتاب صفة النبي ﷺ

كتاب العين

كتاب الشعر

كتاب الرؤيا

كتاب السلام

كتاب الاستئذان

كتاب البيعة

كتاب الكلام

كتاب جهنم

كتاب الصدقة

كتاب العلم

كتاب دعوة المظلوم

كتاب أسماء النبي صلى الله عليه وسلم

 شرح کتاب 

 الاستذكار ابن عبد البر
 التمهيد ابن عبد البر
 المنتقى لأبي الوليد الباجي
 تنوير الحوالك للسيوطي.
 شرح الزرقاني.
 القبس في شرح موطأ مالك بن أنس، لأبي بكر بن العربي
 المصفی الموطا امام مالک توسط شاه ولی الله دهلوی

 اختصار الموطا 
الملخص لمسند الموطأ مختصر موطأ الإمام مالك للكاتب علي بن محمد القابسي.

 ترجمه فارسی 
الموطا توسط حسین رستمی به فارسی ترجمه شده و توسط  انتشارات حسینی اصل در سال 1400 به نشر رسید  با مشخصات‌اش ذیل:
وزن1390 gناشرحسینی اصلنویسندهمالک بن انسمترجمحسین رستمیسال چاپ1400نوبت چاپ2تعداد جلد1قطع (اندازه)وزیریتعداد صفحه968زبان فارسینوع جلدجلد سخت

 شرح فارسی 
شرح آن المصفی الموطا امام مالک توسط شاه ولی الله دهلوی به زبان فارسی تالیف شده است. با مشخصات ذیل:
وزن1961 gناشراحساننویسندهشاه ولی الله دهلویسال چاپ1400نوبت چاپ1تعداد جلد2قطع (اندازه)وزیریتعداد صفحه584

600زبان فارسینوع جلدجلد سختشابک9786003497368

 دانلود_کتاب_موطأ زبان عربی 
https://archive.org/download/FP148934/148934.pdf

Ayalon, David, and Moshe Sharon. Studies in Islamic history and civilization: in honour of Professor David Ayalon. BRILL, 1986. . p. 264.

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 متن کامل ترجمهٔ انگلیسی
 دانلود «موطأ الإمام مالک» (عربی)

رده:ادبیات تسنن
رده:حدیث
رده:صحاح سته
رده:علم حدیث
رده:علوم حدیث
رده:کتاب‌های عربی سده ۸ (میلادی)
رده:گردآوری حدیث
رده:گردآوری حدیث تسنن