جنگ همه علیه همه

جنگ همه علیه همه  عبارتی است که توماس هابزتامس هابز نخستین فیلسوف انگلیسی زبان و بنیان‌گذار فلسفه سیاسی جدید است و نخستین متفکری است که اندیشه قرار داد اجتماعی را طرح کرد. فیلسوف انگلیسی در آثار خویش از جمله کتاب لویاتان Leviathan که در سال ۱۶۵۱ میلادی نوشته، به کار برده است.

از نگاه هابز، انسان، گرگ انسان است،البته «گرگ‌ها یکدیگر را نمی‌خورند» و این خود نشان می‌دهد که گرگ نسبت به گرگ «رفتار انسانی» دارد! مقاله بللوُم اُمنیوم کُنترا اُمنِس  بنابراین خشونت و ستیز در ذات او نهفته است. توماس هابز می‌گوید: زیاده‌خواهی و خودخواهی آدمیان، به «جنگ همه علیه همه» خواهد کشید و برای پیشگیری از آن چاره‌ای جز قرارداد اجتماعی و دولت مقتدر نیست. قبل از توماس هابز، پلوتسPlautus نیز به «انسان، گرگ انسان است»Homo homini lupus اشاره کرده بود.

به «جنگ همه علیه همه»Bellum omnium contra omnes کارل مارکس هم در «مسئله یهود»Zur Judenfrage و نیز در نامه‌ای که ۱۸ ژوئن ۱۸۶۲ برای فردریک انگلس نوشته، (ضمن یادآوری آراء داروین) اشاره می‌کند. انگلس نیز، در نوامبر ۱۸۷۵ نامه‌ای برای «پیوتر لاوروف»Лавров, Пётр Лаврович نوشته و با یادآوری تکامل انواع، (در بند ششم نامه)، گوشه‌ای به ایده توماس هابز بللوُم اُمنیوم کُنترا اُمنِس، و جنگ همه علیه همه، می‌زند.نامه مارکس به انگلس

I'm amused that Darwin, at whom I've been taking another look, should say that he also applies the 'Malthusian' theory to plants and animals, as though in Mr Malthus's case the whole thing didn't lie in its not being applied to plants and animals, but only - with its geometric progression - to humans as against plants and animals. It is remarkable how Darwin rediscovers, among the beasts and plants, the society of England with its division of labour, competition, opening up of new markets, 'inventions' and Malthusian 'struggle for existence'. It is Hobbes' bellum omnium contra omnes and is reminiscent of Hegel's Phenomenology, in which civil society figures as an 'intellectual animal kingdom', whereas, in Darwin, the animal kingdom figures as civil society.

فریدریش نیچه هم در کتاب در باب حقیقت و دروغ در مفهومی غیراخلاقی به موضوع «انسان، گرگ انسان است» می‌پردازد.

 جستارهای وابسته 
 لویاتان (کتاب)
 لویاتان
 لویاتان (رمان)
 لویاتان ملویلی

 پانویس 

 منابع 
 همنشین بهار: بللوُم اُمنیوم کُنترا اُمنِس 
 لویاتان، توماس هابز، ترجمه حسین بشیریه
 جواد طباطبایی در دانشنامهٔ آثار: لویاتان
 دائرةالمعارف مصاحب

رده:آزمایش‌های فکری در اخلاق
رده:انسان‌ها
رده:تامس هابز
رده:عبارت‌های سیاسی لاتین
رده:عبارت‌های فلسفی لاتین
رده:فلسفه روشنگری
رده:فلسفه سیاسی
رده:مفهوم‌های فلسفی
رده:نوواژه‌های سده ۱۷ (میلادی)
رده:واژگان فلسفی