خوزی (مهر)

خوزی نام شهری از توابع بخش وراوی در شهرستان مهر در جنوب استان فارس در جنوب ایران واقع شده است. کشاورزی و دامداری از جمله شغل اکثر مردم این شهر می‌باشد. دین مردم خوزی اسلام (مذهب شیعه) و زبانشان لری است.

 آثار باستانی 
امامزاده محمد در تنگ خوزی، قبرستان قدیمی خوزی که سنگ قبرهایی مربوط به ۷۰۰ سال قبل در ان وجود دارد قناتهای واقع در خوزی که قدمت آن بیش از دویست سیصد سال می‌باشد.

استودانهای خوزی:

این آثار در دشت جنوبی در فاصله ۹ کیلومتری جنوب شهر مهر وجنوب این دهستان واقع شده است. این استودانها با تبحر خاص و به شکل بسیار زیبایی در دل کوه کنده شده است و فاصله آنها تا سطح زمین حدوداً ۱۰ متر می‌باشد. با توجه به مشابهت آنها با آثار تاریخی مربوط به ایران باستان و نحوه تزئین اطراف استودانها این آثار مربوط به قبل از اسلام می‌باشد. ارتفاع آن نسبت به سطح دریا ۴۳۵ متر و در بخش کوه پایه ای در دره‌ای معروف به تنگ خوزی واقع شده است.

 تاریخچه خوزی 
بقایای چاهی بنام چاه حسن و حسین هم هنوز در آنجا قرار دارد همچنین بقایای ظروف سفالی و سنگ قبر و غیره در آنجا یافت شده است.

بعد از مدتی طولانی که مردمان خوزی دوم در آنجا به زندگی ادامه می‌دهند باز هم به علت شیوع بیماریهای همه گیر که مجبور بودند خانه خود را رها کنند و علت‌های دیگری که باز هم نا معلوم است از آنجا نقل مکان کرده و تعدادی از آنها که که از بیماریها جان سالم به در برده بودند، به طرف مکان فعلی خوزی میدان امام خوزی کنونی کوچ می‌کنند و در آنجا خوزی سوم را بنا می‌نهند و خانه‌های خود را می‌سازند و زندگی خود را شروع می‌کنند کم‌کم جمعیت آنها زیاد تر شده و در اطراف خانه‌های خود به کشاورزی و دامداری نیز مشغول می‌شوند.

بعد از مدتی قلعه‌ای بنا می‌کنند و خانی در آنجا مستقر می‌شود که بنای قلعه هنوز هم پابرجاست و در کنار آن برکه‌های آب شیرین می‌سازند.

در اطراف روستا و خانه‌هایشان حصار و دیواری می‌سازند و چند دروازه برای ورود و خروج خوزی بنا می‌کنند که دروازه اصلی آن به نام شهروند معروف بوده است.

زندگی مردم هم ادامه داشته و در کنار آن دامداری و کشاورزی به خصوص در زمینهایی بگدون و شلدون و غیره که آب آنها از قنات‌هایی که در کوه حفر شده بوده تأمین می‌کردند، همچنین چند حلقه چاه نیز در مکانهای مختلف خوزی حفر کرده بودند که از آب آنها استفاده می‌کردند.

زندگی در خوزی سوم ادامه داشت و کم‌کم خوزی گسترش می‌یابد و جمعیت نیز بیشتر می‌شود تا اینکه در حال حاضر به طرف زمین‌های بالا دست خوزی که بنام شهرک معروف است روی آورده‌اند و در حال حاضر پتانسیل شهر شدن درخوزی وجود دارد زیرا هم جمعیت زیاد شده و هم خوزی گسترش یافته است این خلاصه‌ای از پیشینه تاریخی خوزی که البته نام دیگری بنام هوزی با هزّی نیز دارد که نام قدیم آن می‌باشد که البته این کلمه در قرآن کریم نیز ذکر شده است (سوره مریم آیه ۲۵) و در واقع چون دو سه بار مکان خوزی جابه‌جا شده و تکان خورده و از جایی به جای دیگر رفته است این اسم را برایش برگزیده بودند.

نام فعلی خوزی نیز به معنی محل کاشت نیشکر است، خوزی یعنی محلی که در آن نیشکر کشت می‌شده است و هم می‌توان گفت که این اسم هم بخاطر این است که احتمالاً در آن زمان در خوزی قدیم نیشکر کاشت می‌شده به این اسم معروف شده است این بود تاریخچه خوزی که به نام اولیه آن که به چند صد سال قبل بازمی‌گردد که آثاری چون دو امامزاده محمد پایینی و بالایی و همچنین قبرهایی در کوه معروف به استودانها و قناتهایی که در کوه وجود دارد و همچنین آسیاب‌های متعدد و چاه‌های قدیمی و غیره دلیل محکمی براین گفته می‌باشد.
 مشاهیر و بزرگان شهر خوزی 

شهر خوزی از توابع شهرستان مهر در استان فارس، خاستگاه چهره‌های برجسته‌ای در حوزه‌های سیاست، دین، فرهنگ، علم و مدیریت بوده است. این شهر در طول تاریخ، شخصیت‌های تأثیرگذاری از خانواده‌های معتبر مانند قاسمی بهروزالممالک, مایل‌خان منطقه و خاندان خوزیی پرورش داده است. مشاهیر خوزی را می‌توان به سه دورهٔ تاریخی تقسیم کرد:

 ۱. بزرگان قاجار

این دوره شامل رجال سیاسی، خان‌زادگان و علمای برجستهٔ خوزی است که نقش مهمی در ادارهٔ نواحی جنوب فارس و آموزش دینی داشته‌اند.

 میرزا قاسم‌خان قاسمی بهروزالممالک – وزیر و از رجال برجستهٔ اوایل قاجار؛ نقش اساسی در ساماندهی امور مالی و اداری منطقه مهر و لارستان و شهرت به تدبیر و عدالت‌خواهی.
 داریوش‌خان مایل‌خان منطقه – فرزند میرزا قاسم‌خان قاسمی بهروزالممالک و خان‌زادهٔ قدرتمند جنوب فارس؛ فعال در آبادانی زمین‌ها و احداث قنوات و مدیریت کشاورزی اطراف خوزی.
 میرزا حسین قاسمی – از خاندان قاسمی‌های خوزی و مدیر محلی؛ فعال در جمع‌آوری مالیات و اداره امور شهری و روستایی.
 میرزا علی‌اکبر قاسمی بهروزالممالک – از اعضای جوان‌تر خاندان قاسمی بهروزالممالک؛ مشارکت در امور حکومتی و تعامل با مأموران دولت مرکزی.
 آیت‌الله سید عبدالحسین خوزیی – از علمای برجستهٔ اوایل قاجار در خوزی و جنوب فارس؛ تعلیم علوم دینی و تربیت شاگردان حوزه.

 ۲. بزرگان دوران پهلوی 

این دوره شامل دیپلمات‌ها و مدیران برجسته است که خوزی را به عرصه‌های ملی و منطقه‌ای پیوند دادند:

 محمدعلی قاسمی – دیپلمات دوران پهلوی؛ معاون سفیر ایران در قطر؛ فعال در توسعهٔ روابط فرهنگی و اقتصادی ایران با کشورهای خلیج فارس.

 ۳. بزرگان دوران معاصر 

این دوره شامل مدیران، فرهنگیان و روحانیان معاصر خوزی است:

 عبدالحسین رامشی – از مدیران برجستهٔ معاصر و مدیرکل ثبت اسناد و املاک تهران؛ پایه‌گذار اصلاحات ثبتی و اصلاح روند مدیریت اسناد و املاک در دهه‌های اخیر.
 حسین گل‌پرور – رئیس آموزش و پرورش شهرستان مهر در دههٔ ۱۳۹۰ خورشیدی؛ بنیان‌گذار مدارس جدید و ارتقای کیفیت آموزشی مناطق روستایی.
 دکتر تیمور قاسمی – استاد دانشگاه و رئیس دانشگاه پارس شیراز؛ پژوهشگر و مشاور پروژه‌های عمرانی و توسعه‌ای جنوب ایران.
 حمزه محمدی – فرماندار شهرستان مهر در دههٔ ۱۳۹۰ خورشیدی؛ نقش مهم در مدیریت اداری و توسعهٔ خدمات شهری و روستایی.
 بیش از ۴۰۰ نفر دیگر – از چهره‌های شاخص علمی، فرهنگی و اجتماعی خوزی که در توسعهٔ منطقه نقش مؤثر داشته‌اند.

 منابع و یادداشت‌ها 
 مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۵
 استانداری فارس، اداره کل تقسیمات کشوری
 فرهنگ جغرافیایی ایران، جلد فارس
 گفت‌وگو با ساکنان محلی و منابع تاریخی شهرستان مهر

رده:شهرهای استان فارس
رده:شهرستان مهر
رده:مناطق مسکونی در استان فارس

 منابع 

رده:شهرستان مهر
رده:شهرهای استان فارس
رده:شهرهای شهرستان مهر
رده:مناطق مسکونی در شهرستان مهر