استرلاب گوی‌شکل

بندانگشتی|250px|چپ|upright|The spherical اسطرلاب کروی مربوط به اخترشناسی در سده‌های میانه اسلامی، ۱۴۸۰ میلادی، در موزه تاریخ علوم، آکسفورد در آکسفورد انگلستاناُسطُرلاب گوی‌شکل یا حَلقه‌دار  گونه‌ای از استرلاب است که حلقه‌هایی فلزی و متداخل دارد و در منابع عربی از آن با نام ذات‌الحِلَق یا اسطرلاب الکری یاد می‌کنند.

دانشمندان قدیم ایران این ابزار رصد ستاره‌شناسان را این‌گونه تعریف کرده‌اند: مجموع حلقه‌های بسیاری است فلزین یا چوبین یا از مُقوا که آسمان و حرکات کواکب را نماید و در مرکز حلقه‌ها کره‌ای خرد که نمایندهٔ زمین است.لغت‌نامهٔ دهخدا، سرواژهٔ ذات‌الحلق.

نخستین توصیف اسطرلاب کروی توسط دانشمند ایرانی، ابوالعباس نیریزی انجام شده است. اخترشناسان ایرانی و عرب، حلقه‌دارهای یونانی را در سدهٔ ۸ میلادی بهبود بخشیدند و ستاره‌شناس ایرانی، ابواسحاق فَزاری، کتابی ویژهٔ این افزار به نام «ذات‌الحلق» نوشت.Al-Makkari, (ed. 1986), ‘‘Nafh Al-Teeb’, Volume 4. Dar Al-Fikre, Egypt, p. 348-349.

گفته می‌شود مخترع عرب، عباس بن فرناس، در سدهٔ نهم نوعی دیگر از اسطرلاب حلقه‌دار را ساخت که به خلیفه محمد اول هدیه داده شد.

 جستارهای وابسته 
 اسطرلاب
 آسمان‌نما
 تلسکوپ

 منابع 

رده:ابزارهای اخترشناسی
رده:اختراع‌ها در دانمارک
رده:اختراع‌های ایرانی
رده:اختراع‌های باستان
رده:اختراع‌های چینی
رده:اختراع‌های کره‌ای
رده:اختراع‌های یونانی
رده:تاریخ اختربینی
رده:تاریخ اخترشناسی
رده:تاریخ تجهیزات علمی
رده:ستاره‌شناسی یونان باستان
رده:نشان‌های نجابت خانوادگی