ریم-۱۶۱ استاندارد ۳

موشک ریم-۱۶۱ استاندارد ۳  معروف به اس‌ام-۳ (SM-3) نوعی سامانهٔ موشکی سطح‌به‌هوای آمریکایی است که توسط شرکت ریتیان با هدف رهگیری موشک‌های بالستیک کوتاه و میان‌برد ساخته شده است و در نیروی دریایی ایالات متحده و نیروی دریانوردی دفاع‌ازخود ژاپن به‌کار گرفته شده است. این موشک بخشی از سامانهٔ دفاع موشک بالستیک ایجیس است و بر روی کشتی‌های جنگی سوار می‌شود و مدل زمین‌پایهٔ آن نیز با نام ایجیس آشور (Aegis Ashore) مورد استفاده قرار می‌گیرد. اسرائیل روی توسعهٔ نوع زمین‌پایهٔ آن ابراز علاقه کرده‌بودBMD, in from the Sea: SM-3 Missiles Going Ashore اما بعداً تصمیم گرفت به جای آن موشک بومی ضد بالستیک پیکان ۳ را طراحی کند.

اس‌ام-۳ در اصل برای دفاع از کشتی‌های جنگی در برابر موشک‌های بالستیک ساخته شده و قابلیت رهگیری موشک‌های بالستیک میان‌برد و کوتاه‌برد را دارد و می‌تواند در برخی آزمایش‌ها اهدافی در مدار پایین زمین را نیز هدف قرار دهد.http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3579000,00.html برد این موشک حدودِ ۷۰۰ کیلومتر، سرعت آن ۱۰ ماخ و سقف پرواز آن ۵۰۰ کیلومتر است.Raytheon RIM-161 Standard SM-3 مدل پیشرفته‌تر این موشک که قرار است تا سال ۲۰۳۰ رونمایی شود، قادر به پرواز تا ۲۵۰۰ کیلومتر، هدف‌گیری موشک‌ها تا فاصلهٔ ۱۵۰۰ کیلومتر و دستیابی به سرعت تا ۱۵ ماخ است. آزمایش نهایی این نسخه از سال ۲۰۱۴ آغاز شده و تا ۲۰۲۵ ادامه خواهد داشت.

عملکرد این موشک تحت شرایط مختلف جوی و دریایی، از جمله باد شدید، باران و تغییرات دما، به دقت آزمایش و بهینه‌سازی شده تا در محیط‌های دشوار جوی نیز قابلیت رهگیری و دقت خود را حفظ کند.Raytheon Completes SM-3 Test Flight Against Intermediate Range Ballistic Missile این موشک به عنوان یکی از عناصر کلیدی دفاع دریایی در برابر تهدیدات بالستیک عمل می‌کند و در ترکیب با سامانهٔ رهگیری کشتی‌ها و شبکه‌های کنترل فرماندهی، توانایی دفاع گسترده در مناطق دریایی را فراهم می‌آورد.Pentagon news briefing of February 14, 2008 (video, transcript)

 توسعه 
اس‌ام-۳ از طراحی اثبات‌شدهٔ SM-2 Block IV تکامل یافته است. موشک اس‌ام-۳ برای مراحل اول و دوم رانش از همان بوستر سوخت جامد و موتور راکتی با رانش دوگانه استفاده می‌کند و برای مانور در جو از همان بخش کنترل جهت و هدایت میانی بهره می‌برد. برای پشتیبانی از برد بیشتر رهگیری برون‌جو، یک مرحلهٔ سوم جدید با موتور راکتی تک‌پالس برای فاز اولیهٔ پرواز برون‌جوی اضافه شده است.

در ابتدا کار بر روی نسخهٔ زمین‌پایه (Aegis Ashore) انجام شد تا نیازهای دفاعی اسرائیل را تأمین کند. اما آنها سامانه بومی خود، یعنی پیکان ۳ را توسعه دادند. در دورهٔ دولت اوباما، برنامهٔ سامانه دفاع موشکی ناتو (EPAA) طراحی شد و اس‌ام-۳ به‌عنوان محور اصلی این برنامه انتخاب شد زیرا سامانه تاد برد کافی ندارد و نیازمند سایت‌های فراوان در اروپا بود. بلوک I این موشک حدود  تا  برد کمتری نسبت به سامانهٔ رهگیر زمینی برنامه GMD دارد. در بلوک II، قطر موشک از  افزایش یافته و برای مقابله با موشک‌های میان‌برد و موشک قاره‌پیما بهینه‌تر شده است.

بلوک IIA موشک تنها موتور مرحلهٔ اول را با بلوک I مشترک دارد. این بلوک به‌گونه‌ای طراحی شده که ژاپن بتواند در برابر حملهٔ کرهٔ شمالی با تعداد کمتر کشتی محافظت کند و همچنین بخش اصلی فاز سوم EPAA در اروپا است. بلوک IIA به‌طور مشترک توسط ریتیان و صنایع سنگین میتسوبیشی توسعه می‌یابد که این شرکت مدیریت موتور مرحله سوم و کلاهک نوک را برعهده دارد. بودجهٔ آمریکا برای این پروژه تاکنون ۱٫۵۱ میلیارد دلار است.

در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۴، آرتی‌اکس کورپوریشن اعلام کرد که بلوک IIA وارد تولید انبوه شده است.

 نحوه عملیات و عملکرد 
رادار AN/SPY-1 مستقر روی کشتی، هدف موشک بالستیک مهاجم را شناسایی کرده و سامانهٔ کنترل آتش ایجیس راه حل رهگیری را محاسبه می‌کند. مرحلهٔ تقویتی آیروجت MK 72 موشک اس‌ام-۳ را از Mark 41 Vertical Launching System (VLS) کشتی پرتاب می‌کند. پس از اتمام سوخت مرحلهٔ اول، موتور آیروجت MK 104 دومرحله‌ای رانش (DTRM) وارد عمل شده و موشک را در درون‌جو هدایت می‌کند. موشک اطلاعات هدایت میانی را از رادار کشتی دریافت کرده و داده‌های جی‌پی‌اس نیز به آن کمک می‌کنند. موتور مرحله سوم MK 136 (TSRM) پس از اتمام سوخت مرحله دوم فعال می‌شود و موشک را در صورت نیاز به بیرون از جو هدایت می‌کند.
بندانگشتی|276x276پیکسل|سکوی پرتاب موشک اس‌ام-۳ 
در این مرحله، مرحله سوم جدا شده و پرتابهٔ سبکِ برون‌جوّی (LEAP) به‌عنوان سرجنگیِ جنبشی (KW) شروع به جستجوی هدف با استفاده از داده‌های نشانه‌گیری کشتی می‌کند. سامانهٔ انحراف و کنترل وضعیت با رانشِ قابلِ تنظیم (TDACS) به کلاهک اجازه می‌دهد در مرحلهٔ نهایی مانور دهد. حسگرهای KW هدف را شناسایی کرده، و تلاش می‌کند مؤثرترین بخش هدف را شناسایی کرده و به سمت آن نقطه هدایت شود. در صورت برخورد، انرژی جنبشی حدود  در محل برخورد منتقل می‌شود.

مطالعات مستقل روی نسخه‌های اولیهٔ موشک توسط برخی متخصصان فیزیک پیش از سال ۲۰۱۰، سوالات قابل‌توجهی دربارهٔ نرخ موفقیت این موشک در برخورد با اهداف مطرح کرد.William J. Broad and David E. Sanger, "Review Cites Flaws in U.S. Antimissile Program", New York Times, May 17, 2010.Clay Dillow, "Obama's 'Proven' SM-3 Missile Interceptor May Only Succeed 20 Percent of the Time, Say Physicists" , Popular Science, May 18, 2010.George N. Lewis and Theodore A. Postol, "A Flawed and Dangerous U.S. Missile Defense Plan", May 5, 2010, Arms Control Association. در پاسخ منتشرشده‌ای در سال ۲۰۱۲، وزارت دفاع ایالات متحده اعلام کرد که این نتایج معتبر نیستند، زیرا تحلیلگران از برخی پرتاب‌های اولیه به‌عنوان داده استفاده کرده‌اند، در حالی که آن پرتاب‌ها تأثیر قابل توجهی بر برنامهٔ کلی نداشته‌اند. وزارت دفاع در بیانیه‌ای افزود:… اولین آزمایش‌ها از رهگیرهای نمونه اولیه استفاده می‌کردند؛ سر جنگی‌های شبیه‌سازی شدهٔ گران‌قیمت در این آزمایش‌ها به‌کار گرفته نشد، زیرا هدف آزمایش بررسی توانایی کشندگی خاص نبود، بلکه هدف صرفاً برخورد با موشک هدف بود. برخلاف ادعاهای پستول و لوئیس، هر سه آزمایش با موفقیت به هدف برخورد کردند و موشک بالستیک واحد نابود شد. این امر شواهد تجربی ارائه داد که رهگیری موشک‌های بالستیک در دریا با استفاده از رهگیرهای پرتاب‌شده از کشتی‌های مجهز به ایجیس امکان‌پذیر است.

پس از تکمیل موفقیت‌آمیز این آزمایش‌های اولیهٔ توسعه‌ای، برنامهٔ آزمایشی از مرحلهٔ «فقط برخورد با هدف» به مرحلهٔ تعیین میزان کشندگی و اثبات عملکرد عملیاتی سامانهٔ اس‌ام-۳ ایجیس بلوک I و اس‌ام-۳ بلوک 1A پیش رفت. این آزمایش‌ها جامع‌ترین و واقعی‌ترین سری آزمایش‌های سازمان دفاع موشکی (MDA) بودند و منجر به گزارش ارزیابی اکتبر ۲۰۰۸ نیروی آزمایش و ارزیابی عملیاتی شد که اعلام کرد سامانهٔ Aegis Ballistic Missile Defense Block 04 3.6 عملیاتی و مناسب برای انتقال به نیروی دریایی است.

از سال ۲۰۰۲، در مجموع ۱۹ موشک اس‌ام-۳ در ۱۶ رویداد آزمایشی مختلف شلیک شده‌اند که منجر به ۱۶ رهگیری موفق علیه اهداف واقعی و کوچک‌مقیاس، با سر جنگی‌های جداشونده و کامل شده است. علاوه بر این، یک سامانهٔ تعدیل‌شدهٔ Aegis BMD/اس‌ام-۳ با موفقیت یک ماهوارهٔ خراب‌شدهٔ آمریکایی را با برخورد به محل مناسب برای خنثی کردن مخزن سوخت خطرناک آن، در بالاترین سرعت بسته‌شدن که تاکنون در فناوری دفاع موشکی بالستیک ثبت شده، نابود کرد.

نویسندگان مطالعهٔ اس‌ام-۳ تنها آزمایش‌هایی را که شامل اهداف واحد بودند ذکر کردند و از پنج رهگیری موفق در شش تلاش علیه اهداف جداشونده که به دلیل سرعت بالاتر و اندازهٔ کوچک‌تر، چالش‌برانگیزتر بودند، نام نبرده‌اند. آن‌ها همچنین به این واقعیت اشاره نکرده‌اند که سامانه به‌طور منظم اهداف بسیار کوچک‌تر از موشک‌های تهدید احتمالی را با موفقیت رهگیری کرده و امتیازات آزمایشی بالایی کسب کرده است که بسیاری از برنامه‌های دیگر وزارت دفاع آرزوی آن را دارند.در آزمایشی در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۲، یک موشک اس‌ام-۳ بلوک IA موفق به رهگیری یک موشک کوتاه‌برد جداشونده (SRBM) نشد. با این حال، در ماه مه ۲۰۱۳، یک موشک اس‌ام-۳ بلوک IB موفق شد هدفی پیچیده و جداشونده از نوع موشک کوتاه‌برد را با سر جنگی شبیه‌سازی‌شدهٔ جداشونده هدف قرار دهد، که این «سومین آزمایش متوالی موفق اس‌ام-۳ بلوک IB ریتیان پس از یک هدف ناموفق در نخستین تلاش رهگیری در سپتامبر ۲۰۱۱» محسوب شد.

در ۴ اکتبر ۲۰۱۳، یک موشک اس‌ام-۳ بلوک IB هدف موشک بالستیک میان‌برد را در بالاترین ارتفاع آزمایش‌های تاکنون نابود کرد. این آزمایش، بیست‌وششمین رهگیری موفق در برنامهٔ اس‌ام-۳ و پنجمین آزمایش موفق متوالی موشک اس‌ام-۳ بلوک IB بود. داده‌های پس از مأموریت نشان داد که رهگیری کمی پایین‌تر از پیش‌بینی بود، اما سامانه‌ها تنظیم شدند تا برخورد کامل انجام شود. انتظار می‌رود اس‌ام-۳ بلوک IB برای خدمت‌رسانی در سال ۲۰۱۵ تحویل داده شود.Raytheon's newest SM-3 intercepts medium-range ballistic missile target at highest altitude to date . Navyrecognition.com. 4 October 2013.

در ۶ ژوئن ۲۰۱۵، یک موشک اس‌ام-۳ بلوک IIA با موفقیت آزمایش شد. این آزمایش عملکرد نوک موشک، سامانه هدایت و کنترل، و جداسازی مرحلهٔ بوستر و مراحل دوم و سوم را ارزیابی کرد. در این آزمایش، هدفی برای رهگیری پرتاب نشد و هیچ موشکی به عنوان هدف شلیک نگردید. در اکتبر ۲۰۱۶، مقامات روسی مدعی شدند که شبیه‌سازی‌های تحقیقاتی سامانه‌های دفاع موشکی بالستیک آمریکا نشان می‌دهد که موشک اس‌ام-۳ بلوک IIA قادر به رهگیری موشک‌ها نه تنها در مرحلهٔ میانی مسیر پرواز، بلکه در مرحلهٔ اولیهٔ شتاب‌گیری پیش از جدا شدن سر جنگی‌ها نیز هست.US SM-3 interceptors can take down ballistic missiles at initial flight stage – Navyrecognition.com, 15 October 2016
بندانگشتی|274x274پیکسل|در ۲۲ ژوئن ۲۰۰۷، موشک اس‌ام-۳ از ناوشکن یواس‌اس دیکیتر (دی‌دی‌جی-۷۳) برای اولین بار از یک ناوشکن مجهز به سامانه دفاع موشکی دریایی شلیک شد و یک موشک بالستیک را رهگیری کرد.
در ۳ فوریه ۲۰۱۷، رزم‌ناو یواس‌اس جان پال جونز (دی‌دی‌جی-۵۳) با استفاده از سامانهٔ دفاع موشکی ایجیس خود و یک رهگیر اس‌ام-۳ بلوک IIA، یک موشک بالستیک میان‌برد را نابود کرد.

در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، دومین آزمایش جان پال جونز با سامانهٔ دفاع موشکی ایجیس و پرتاب یک رهگیر اس‌ام-۳ بلوک IIA موفق نبود؛ یک ملوان که به عنوان کنترل‌کنندهٔ تاکتیکی لینک داده عمل می‌کرد، به اشتباه هدف را به عنوان دوست علامت‌گذاری کرد و باعث شد رهگیر اس‌ام-۳ مطابق طراحی خود منفجر شود.

در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۸، یک موشک رهگیر اس‌ام-۳ بلوک IIA که از یک پایگاه آزمایشی در هاوایی پرتاب شده بود، هدف خود را از دست داد.Helene Cooper, Eric Schmitt The New York Times p. A10 (1 February 2018) US test of a missile interceptor fails off the coast of Hawaii, officials sayدر ۲۶ اکتبر ۲۰۱۸، ناو یواس‌اس جان پال جونز با استفاده از سامانه دفاع موشکی ایجیس خود یک هدف موشک بالستیک میان‌برد را شناسایی و رهگیری کرد، یک رهگیر اس‌ام-۳ بلوک IIA شلیک نمود و هدف خود را که از پایگاه موشکی پاسیفیک در کوآئی، هاوایی پرتاب شده بود را نابود کرد.

در ۱۶ نوامبر ۲۰۲۰، یک موشک اس‌ام-۳ بلوک IIA برای نخستین بار با موفقیت یک هدف شبیه‌سازی‌شدهٔ موشک بالستیک قاره‌پیما (ICBM) را رهگیری کرد؛ این آزمایش به دستور کنگره انجام شد و در ابتدا برای مهٔ ۲۰۲۰ برنامه‌ریزی شده بود، اما به دلیل محدودیت‌های کووید-۱۹ به تعویق افتاد. یک موشک هدف که نمایندهٔ تهدیدی از نوع ICBM-T2 بود از مرکز آزمایش موشکی رونالد ریگان در کواجالین به سمت منطقه‌ای از اقیانوس در شمال‌شرقی هاوایی پرتاب شد. ناو USS John Finn (DDG-113) با استفاده از حسگرهای خارج از کشتی از طریق شبکهٔ ارتباطات فرماندهی و کنترلِ مدیریت نبرد (C2BMC) آن را ردیابی کرد و سپس یک موشک رهگیر برای نابودی تهدید شلیک نمود. این آزمایش توانایی اس‌ام-۳ در مقابله با موشک‌های بالستیک قاره‌پیما را نشان داد و به دلیل برد محدود شناسایی و رهگیری رادار ایجیس نسبت به موشک رهگیر، نشان داد که چگونه شبکهٔ C2BMC می‌تواند با استفاده از قابلیت engage-on-remote مساحت منطقه‌ای را که می‌توان از آن دفاع کرد را افزایش دهد.U.S. Successfully Conducts SM-3 Block IIA Intercept Test Against an Intercontinental Ballistic Missile Target. United States Department of Defense press release. 17 November 2020.US conducts long-awaited missile intercept test. International Institute for Strategic Studies. 20 November 2020.The Navy Has Finally Proven It Can Shoot Down An Intercontinental Ballistic Missile. The Drive/The War Zone. 17 November 2020.U.S. Conducts Successful ICBM Intercept Test. Arms Control Association. 31 December 2020.

در جریان حملات فروردین ۱۴۰۳ ایران به اسرائیل، موشک اس‌ام-۳ برای نخستین بار در نبرد واقعی به کار گرفته شد. رزم‌ناوهای یواس‌اس آرلی برک و یواس‌اس کارنی (دی‌دی‌جی-۶۴) چندین موشک رهگیر اس‌ام-۳ را به سوی موشک‌های بالستیک ایرانی شلیک کردند.

 گونه‌ها 
بندانگشتی|سیر تکامل موشک‌های اس‌ام-۳
نسخهٔ اس‌ام-۳ بلوک IA بهبود تدریجی‌ای ارائه می‌دهد تا قابلیت اطمینان و نگهداری موشک را با هزینهٔ کمتر افزایش دهد.

نسخهٔ اس‌ام-۳ بلوک IB که برای سال ۲۰۱۰ برنامه‌ریزی شده بود، ارتقاهایی شامل ردیاب فروسرخ دورنگ پیشرفته و سامانه کنترل جهت و انحراف با ۱۰ رانشگر جامد (TDACS/SDACS) بر روی سرجنگی برخوردی دارد تا توانایی آن علیه موشک‌ها یا سرجنگی‌های بالستیک مانوردهنده افزایش یابد. سامانه TDACS جامد یک پروژهٔ مشترک بین ریتیان و آیروجت است، اما شرکت بوئینگ برخی از اجزای سرجنگی برخوردی را تأمین می‌کند. با بلوک IB و ارتقاهای مرتبط کشتی، نیروی دریایی توانایی دفاع در برابر موشک‌های میان‌برد و برخی موشک‌های بالستیک برد متوسط (IRBM) را به‌دست می‌آورد.

نسخهٔ اس‌ام-۳ بلوک II بدنهٔ موشک را به ۵۳۰ میلی‌متر پهن‌تر کرده و اندازهٔ بالچه‌های مانوردهنده را کاهش می‌دهد. این موشک همچنان در سامانه‌های پرتاب عمودی Mk41 جای می‌گیرد و سریع‌تر بوده و برد بیشتری خواهد داشت.

نسخهٔ اس‌ام-۳ بلوک IIA پروژه‌ای مشترک بین ریتیان و شرکت صنایع سنگین میتسوبیشی است که سرجنگی برخوردی با قطر بزرگ‌تر و مانورپذیری بیشتر ارائه می‌دهد و شامل ارتقای حسگر و تمییزدهندهٔ دیگر نیز می‌شود. برنامه‌ریزی شده بود تا حدود سال ۲۰۱۵ رونمایی شود، و در آن زمان نیروی دریایی ابزاری خواهد داشت که قادر به مقابله با برخی موشک‌های بالستیک بین‌قاره‌ای خواهد بود.
شناسه رسمیبلوکیادداشتRIM-161ASM-3 block Iنسخهٔ توسعه‌ای. بلوک I موشک اس‌ام-۳ از بدنه و سامانهٔ پیشران پایهٔ SM-2ER بلوک IVA استفاده می‌کند.
 موتور مرحله سوم راکت (Advanced Solid Axial Stage, ASAS، توسط شرکت Alliant Techsystems)
 بخش هدایت GPS/INS (GAINS، سامانهٔ هدایت اینرسی با کمک GPS)
 سرجنگی جنبشی LEAP (Lightweight Exo-Atmospheric Projectile)، یعنی سرجنگی برخوردی غیرانفجاری)RIM-161BSM-3 block IA جستجوگر تک‌رنگ
 سامانهٔ کنترل وضعیت با تغییر مسیر جامد (SDACS – Solid Divert Attitude Control System)RIM-161CSM-3 block IBموفق به گذراندن تست‌های بحرانی در ۱۳ ژوئیه ۲۰۰۹ شد.
 جستجوگر مادون‌قرمز دو رنگ
 سامانهٔ کنترل وضعیت با تغییر مسیر قابل تنظیم (TDACS – Throttleable Divert Attitude Control System)
 اپتیک تماماً بازتابی (All-reflective optics)
 پردازندهٔ سیگنال پیشرفته (Advanced signal processor)RIM-161DSM-3 block IIA کلاهک جنبشی با سرعت بالا
 پیشران مرحلهٔ اول موشک با قطر ۲۱ اینچ (۵۳۰ میلی‌متر)None to dateSM-3 blocK IIB کلاهک جنبشی با قابلیت انحراف بالا
 جستجوگر پیشرفته با قابلیت تفکیک و تمایز هدف واقعی از فریب‌ها
منابع و داده‌های موجود در جدول:

یک نسخهٔ دیگر از اس‌ام-۳ بلوک IIB برای استقرار در اروپا حدود سال ۲۰۲۲ برنامه‌ریزی شده بود. در مارس ۲۰۱۳، وزیر دفاع چاک هیگل اعلام کرد که برنامهٔ توسعهٔ اس‌ام-۳ بلوک IIB، که به عنوان «موشک ایجیس نسل بعدی» (NGAM) نیز شناخته می‌شود، تحت بازسازی قرار دارد. از معاون وزیر دفاع جیمز میلر نقل قول شد که گفت: «ما دیگر قصد نداریم آن‌ها [اس‌ام-۳ بلوک IIB] را به مجموعه اضافه کنیم، اما همچنان همان تعداد رهگیرهای مستقر در لهستان را حفظ خواهیم کرد که پوشش همهٔ کشورهای ناتو در اروپا را فراهم می‌کند»، و توضیح داد که لهستان در عوض قرار است حدود «۲۴ رهگیر اس‌ام-۳ IIA – همان جدول زمانی، همان حضور نیروهای ایالات متحده برای پشتیبانی» را مستقر کند. از یک مقام دفاعی ایالات متحده نقل قول شد که گفت: «رهگیرهای مرحله چهارم SM3 IIB که اکنون قصد پیگیری آن‌ها را نداریم، جز در پاورپوینت‌ها هرگز وجود نداشتند؛ این یک هدف طراحی بود.» دانیل نکسون عقب‌نشینی دولت آمریکا در توسعهٔ بلوک IIB را با وعده‌های پیش از انتخابات اوباما به دمیتری مدودف مرتبط دانست.

با این حال سخنگوی وقت پنتاگون George E. Little انکار کرد که اعتراض‌های روسیه در این تصمیم‌گیری نقشی داشته باشد.

 تاریخچه عملیاتی 
بندانگشتی|شلیک موشک اس‌ام-۳ از روی رزم‌ناو یواس‌اس لیک ایری (سی‌جی-۷۰)


در سپتامبر ۲۰۰۹، رئیس‌جمهور اوباما اعلام کرد که برنامه‌های ایجاد سایت‌های دفاع موشکی در شرق اروپا را لغو می‌کند و به جای آن، سامانه‌های دفاع موشکی مستقر بر روی کشتی‌های جنگی نیروی دریایی ایالات متحده را انتخاب می‌کند. در ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۹، نخست‌وزیر روسیه، ولادیمیر پوتین، برنامه‌های اوباما برای دفاع موشکی را که ممکن است شامل استقرار کشتی‌های جنگی مسلح به سامانه ایجیس ایالات متحده در دریای سیاه باشد، خوش‌آمد گفت. این استقرار همان ماه آغاز شد، با استقرار کشتی‌های جنگی مجهز به ایجیس با سامانه موشکی RIM-161 اس‌ام-۳، که مکمل سامانه‌های پاتریوتی است که قبلاً توسط واحدهای آمریکایی مستقر شده بود.

در فوریه ۲۰۱۳، یک موشک اس‌ام-۳ برای اولین بار هدف یک موشک بالستیک میان‌برد آزمایشی (IRBM) را با استفاده از داده‌های ردیابی ماهواره‌ای رهگیری کرد. در ۲۳ آوریل ۲۰۱۴، شرکت ریتیان اعلام کرد که نیروی دریایی ایالات متحده و آژانس دفاع موشکی شروع به استقرار موشک اس‌ام-۳ بلوک ۱B به‌طور عملیاتی کرده‌اند. این استقرار مرحله دوم از رویکرد تطبیقی فازی (PAA) را که در سال ۲۰۰۹ برای حفاظت از اروپا در برابر تهدیدات موشکی بالستیک ایران اتخاذ شده بود، آغاز کرد. در خاور دور، نیروی دریایی ایالات متحده و ژاپن قصد دارند تعداد بیشتری از موشک‌های نسل بعدی اس‌ام-۳ بلوک IIA را بر روی کشتی‌های خود مستقر کنند.

اولین استفاده از موشک اس‌ام-۳ در نبرد واقعی در طی حملات ایران به اسرائیل در آوریل ۲۰۲۴ رخ داد. کشتی‌های یواس‌اس کارنی و یواس‌اس آرلی برک بین چهار تا هفت موشک رهگیر شلیک کردند تا حداقل شش موشک بالستیک ایرانی را ساقط کنند.

 ضد ماهواره 
در ۱۴ فوریه ۲۰۰۸، مقامات ایالات متحده اعلام کردند که قصد دارند از یک موشک اس‌ام-۳ اصلاح‌شده که از سه کشتی در شمال اقیانوس آرام شلیک می‌شود، برای نابودی ماهواره معیوب آمریکایی USA-193 در ارتفاع ۱۳۰ مایل دریایی (۲۴۰ کیلومتر) قبل از ورود به جو استفاده کنند. مقامات به‌طور عمومی اعلام کردند که هدف از این اقدام «کاهش خطر برای انسان‌ها» به دلیل آزاد شدن سوخت هیدرازین سمی که بر روی ماهواره حمل می‌شد بوده است، اما در گزارش‌های محرمانه، مقامات ایالات متحده اشاره کردند که این حمله در واقع جنبه نظامی داشته است. یک سخنگو بیان کرد که نرم‌افزار مرتبط با موشک اس‌ام-۳ برای افزایش احتمال شناسایی هدف به‌وسیله حسگرهای موشک تغییر یافته بود، چرا که این موشک برای عملیات ضد ماهواره (ASAT) طراحی نشده بود.

در ۲۱ فوریه ۲۰۰۸، در ساعت ۰۳:۲۶ گرینویچ، ناو موشک‌انداز کلاس تیکوندروگا، یک موشک اس‌ام-۳ شلیک کرد و ماهواره را هدف قرار داد و با سرعت حدود ۲۲٫۷۸۳ مایل در ساعت (۳۶٫۶۶۶ کیلومتر در ساعت؛ ۱۰٫۱۸۵ کیلومتر در ثانیه) نابود کرد، در حالی که ماهواره ۲۴۷ کیلومتر (۱۵۳ مایل) بالای اقیانوس آرام بود. کشتی‌های یواس‌اس راسل (دی‌دی‌جی-۵۹) و یواس‌اس دیکیتر (دی‌دی‌جی-۷۳) و سایر حسگرهای زمینی، هوایی، دریایی و فضایی در این عملیات مشارکت داشتند.


در دسامبر ۲۰۰۷، ژاپن یک آزمایش موفقیت‌آمیز از یک موشک اس‌ام-۳ بلوک IA بر روی کشتی جی‌دی‌اس کونگو علیه یک موشک بالستیک انجام داد. این اولین بار بود که یک کشتی نیروی دفاع دریایی ژاپن برای شلیک موشک رهگیر در آزمایش سامانه دفاع موشکی بالستیک ایجیس به کار گرفته می‌شد. در آزمایش‌های قبلی، نیروی دفاع دریایی ژاپن تنها مسئولیت ردیابی و ارتباطات را بر عهده داشت.

در نوامبر ۲۰۰۸، یک آزمایش مشترک دیگر ژاپنی-آمریکایی از روی کشتی جی‌دی‌اس چوکای انجام شد که موفقیت‌آمیز نبود. پس از بررسی شکست، آزمایش JFTM-3 از کشتی جی‌دی‌اسمویوکو (دی‌دی‌جی-۱۷۵) انجام شد که در اکتبر ۲۰۰۹ موفقیت‌آمیز بود. در ۲۸ اکتبر ۲۰۱۰ یک آزمایش موفقیت‌آمیز از کشتی جی‌دی‌اسکیرشیما انجام شد. تأسیسات دامنه موشکی پسفیک نیروی دریایی ایالات متحده در کاوای، موشک بالستیک هدف را شلیک کرد. خدمه کشتی اسکیرشیما که در سواحل کاوای مستقر بودند، هدف را شناسایی و ردیابی کرده و سپس یک موشک اس‌ام-۳ بلوک IA شلیک کردند.

وزارت دفاع ژاپن در نظر دارد در بودجه سال مالی ۲۰۱۵ خود، مبلغی را برای تحقیق و توسعه در زمینه معرفی موشک اس‌ام-۳ مستقر بر روی زمین اختصاص دهد. استراتژی دفاع موشکی بالستیک ژاپن شامل استفاده از موشک‌های اس‌ام-۳ مستقر بر روی کشتی‌ها برای رهگیری موشک‌ها در فضا است، در حالی که موشک‌های پاتریوت PAC-3 مستقر بر روی زمین موشک‌هایی را که موشک‌های اس‌ام-۳ قادر به رهگیری آن‌ها نیستند، سرنگون می‌کنند. به دلیل نگرانی‌ها از اینکه سامانه پاتریوت PAC-3 نمی‌تواند به تعداد زیادی موشک که به‌طور همزمان شلیک می‌شوند پاسخ دهد و این که نیروی دفاع دریایی ژاپن نیاز به ناوهای ایجیس برای ماموریت‌های دیگر دارد، استقرار موشک‌های اس‌ام-۳ بر روی زمین می‌تواند این امکان را بدهد که موشک‌ها زودتر و در فواصل دورتر رهگیری شوند. با شعاع پوششی ۵۰۰ کیلومتر (۳۱۰ مایل)، سه سایت موشکی می‌توانند از کل ژاپن دفاع کنند؛ این ایستگاه‌ها می‌توانند جمع‌آوری و منتقل شده و در ۵–۱۰ روز در مکان‌های جدید نصب شوند. استقرار موشک‌های اس‌ام-۳ روی زمین به عنوان «ایجیس آشور» شناخته می‌شود. تا اکتبر ۲۰۱۶، ژاپن در حال بررسی خرید یکی از سامانه‌های ایجیس آشور یا THAAD برای افزودن لایه جدیدی از دفاع موشکی بود.

در ۳۱ اوت ۲۰۲۲، وزارت دفاع ژاپن اعلام کرد که نیروی دفاع دریایی ژاپن دو کشتی «مجهز به سامانه ایجیس» را به جای طرح قبلی نصب ایجیس آشور به کار خواهد گرفت، که یکی از آن‌ها تا پایان سال مالی ۲۰۲۷ و دیگری تا پایان سال مالی ۲۰۲۸ به کار گرفته خواهد شد. بودجه برای طراحی و سایر هزینه‌های مرتبط به صورت درخواست‌های آیتمی ارائه خواهد شد، بدون ذکر مقادیر خاص، و خرید اولیه اقلام اصلی انتظار می‌رود که تا سال مالی ۲۰۲۳ از طریق تصویب قانون‌گذاری گذر کند. ساخت این کشتی‌ها قرار است در سال مالی ۲۰۲۴ آغاز شود. هر کشتی به وزن ۲۰٬۰۰۰ تن، بزرگ‌ترین کشتی‌های جنگی سطحی خواهد بود که توسط نیروی دفاع دریایی ژاپن اداره می‌شوند، و به گفته پاپیولر مکانیکس، این کشتی‌ها احتمالاً بزرگ‌ترین کشتی‌های روی سطح آب قابل استقرار در جهان خواهند بود.

در ۱۶ نوامبر ۲۰۲۲، ناوشکن ژاپنی موشک انداز Maya یک موشک اس‌ام-۳ بلوک IIA شلیک کرد و هدف را با موفقیت در خارج از جو رهگیری نمود. در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۲، کشتی Haguro نیز یک موشک اس‌ام-۳ بلوک IB شلیک کرد که موفق به هدف‌گیری موفقیت‌آمیز در خارج از جو شد. هر دو آزمایش شلیک در تأسیسات دامنه موشکی پسفیک در کاوای، هاوایی، با همکاری نیروی دریایی ایالات متحده و آژانس دفاع موشکی ایالات متحده انجام شد.

این اولین بار بود که هر دو کشتی در یک بازه زمانی مشابه موشک اس‌ام-۳ شلیک کردند، و این آزمایش‌ها قابلیت‌های دفاع موشکی بالستیک جدیدترین ناوهای کلاس مایا ژاپن را تأیید کرد.

 کشورهای میزبان ناتو 


در ۳ ژوئیه ۲۰۱۰، لهستان و ایالات متحده یک توافقنامه اصلاح‌شده برای دفاع موشکی امضا کردند که طبق آن قرار بود سامانه‌های اس‌ام-۳ مستقر بر روی زمین در لهستان در رجکووو نصب شوند. این پیکربندی به عنوان جایگزینی آزمایش‌شده و موجود برای رهگیرهای موشکی که در زمان ریاست‌جمهوری بوش پیشنهاد شده بود، اما هنوز در حال توسعه بودند، پذیرفته شد. هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه ایالات متحده، که در هنگام امضای توافق در کراکوف حضور داشت، همراه با وزیر امور خارجه لهستان، رادوسواف سیکورسکی، تأکید کرد که برنامه دفاع موشکی برای بازدارندگی تهدیدات از سوی ایران طراحی شده است و هیچ تهدیدی برای روسیه به همراه ندارد. از مارس ۲۰۱۳، لهستان قرار است "حدود ۲۴ موشک اس‌ام-۳ IIA" را در سال ۲۰۱۸ میزبانی کند. این استقرار بخشی از فاز ۳ رویکرد تطبیقی فازی اروپایی (EPAA) است.


در ۲۰۱۰/۲۰۱۱، دولت ایالات متحده اعلام کرد که قصد دارد سامانه‌های اس‌ام-۳ مستقر بر روی زمین (بلوک IB) را در رومانی در دِوِسِلو از سال ۲۰۱۵ مستقر کند، که بخشی از فاز ۲ رویکرد تطبیقی فازی اروپایی (EPAA) است. برخی برنامه‌های مقدماتی برای ارتقاء این سامانه‌ها به موشک‌های بلوک IIA نیز در حدود سال ۲۰۱۸ (فاز ۳ EPAA) وجود دارد. در مارس ۲۰۱۳، یک مقام دفاعی ایالات متحده نقل قول کرد که «چرخه رومانی از سال ۲۰۱۵ با اس‌ام-۳ IB آغاز می‌شود؛ این سامانه در حال آزمایش پروازی است و نتایج بسیار خوبی دارد. ما کاملاً اطمینان داریم که این سامانه مطابق با برنامه و بودجه پیش می‌رود. ما اطمینان داریم که موشک اس‌ام-۳ IIA که با ژاپن مشترکاً توسعه داده‌ایم، در آزمایش‌های پروازی موفق خواهد بود و پس از آن می‌توانیم تصمیم بگیریم که آیا سایت رومانی به اس‌ام-۳ IIA ارتقا یابد یا خیر. هر دو گزینه موجود خواهند بود.»

موشک اس‌ام-۳ بلوک IIB (که در حال حاضر برای فاز ۴ EPAA در حال توسعه است) نیز برای استقرار در رومانی در نظر گرفته شد (حدود سال ۲۰۲۲)، اما گزارشی از اداره حسابرسی دولتی در تاریخ ۱۱ فوریه ۲۰۱۳ اعلام کرد که «موشک‌های اس‌ام-۳ بلوک ۲B شلیک‌شده از رومانی قادر به مقابله با موشک‌های بین‌قاره‌ای ایران که به سمت ایالات متحده شلیک می‌شوند نخواهند بود، زیرا فاقد برد کافی هستند. ترکیه گزینه بهتری است، اما فقط در صورتی که موشک‌ها بتوانند از فاصله ۱۰۰ مایلی از محل شلیک به اهداف برسند و زودتر از مرحله بوست، موشک‌ها را رهگیری کنند، سناریویی که چالش‌های جدیدی ایجاد می‌کند. بهترین گزینه برای استقرار در دریای شمال است، اما سازگار کردن اس‌ام-۳ بلوک ۲B برای کشتی‌ها می‌تواند به طور قابل توجهی هزینه‌ها را افزایش دهد». مشکلات برنامه بلوک IIB بر استقرار موشک‌های بلوک IB در رومانی تأثیری نخواهد گذاشت.

 کاربران 
 کاربران کنونی 

-در اکتبر ۲۰۱۸ سفارش داده است

 نسخه زمین پایه ایجیس آشور 

 کاربران احتمالی 
 در نظر دارد در چارچوب سند دفاعی ۲۰۲۲ (Defensienota 2022 / برنامه راهبردی ۲۰۲۲) موشک‌های اس‌ام-۳ را برای ناوچه‌های کلاس De Zeven Provinciën خود خریداری کند تا قابلیت‌های حسگر دفاع موشکی بالستیک (BMD) را تکمیل کند.

 در حال بررسی به‌کارگیری موشک‌های اس‌ام-۳ برای برنامه آتی ناوچه کلاس تی‌اف۲۰۰۰ خود است. به جای سامانه هدایت ایجیس، ترکیه قصد دارد نسخه‌ای پیشرفته‌تر از معماری Genesis متعلق به هاولسان و یک رادار آرایه فازی ساخت آسلسان را یکپارچه کند. سامانه Genesis در حال حاضر به‌صورت مشترک با شرکت ریتیان به‌عنوان یک ارتقای C4ISR برای ناوچه‌های کلاس الیور هازارد پری در سراسر جهان عرضه می‌شود.

 نگارخانه 

 منابع 

 یادداشت ها 

رده:جنگ‌افزارهای ضدماهواره
رده:موشک‌های زمین به هوای دریاپایه ایالات متحده آمریکا
رده:موشک‌های زمین به هوای دریاپایه
رده:موشک‌های زمین‌به‌هوای ایالات‌متحده
رده:موشک‌های ضدبالستیک