شفق

شفق نور ضعیفی است که بعد از غروب یا پیش از طلوع آفتاب، وقتی خورشید در زیر افق قرار دارد، با بازتاب نور خورشید از لایه‌های بالای جو در روی زمین ناشی می‌شود که زمین را روشن می‌کند.

غُروب  در تاریک‌ترین مرحلهٔ شفق رخ می‌دهد، یعنی در پایان شفقِ اخترشناختی پس از غروب خورشید و درست پیش از فرا رسیدن شب.The Random House College Dictionary, "dusk". در پیش‌غروب، یعنی مراحل آغازین تا میانی شفق، در شرایط آسمان صاف هنوز به‌قدری نور در آسمان وجود دارد که بتوان در فضای باز بدون روشنایی مصنوعی مطالعه کرد؛ اما در پایان شفق مدنی (زمانی که چرخش زمین باعث می‌شود مرکز قرص خورشید ۶ درجه پایین‌تر از افق محلی قرار گیرد) برای خواندن در فضای باز نیاز به نور مصنوعی است. واژهٔ «غروب» معمولاً به غروب اخترشناختی اشاره دارد، یعنی تاریک‌ترین بخش شفق شبانگاهی پیش از آغاز شب.

 تعاریف فنی 
بندانگشتی|شفق مدنی، دریایی و اخترشناختی. غروب تاریک‌ترین بخش شفق شبانگاهی است.

زمان غروب، همان لحظهٔ پایان شفق اخترشناختی است، درست پیش از آنکه حداقل روشنایی آسمان شب برقرار شود، یا می‌توان آن را تاریک‌ترین بخش شفق شبانگاهی دانست. با این حال، به‌طور فنی سه مرحلهٔ غروب به شرح زیر است:

در غروب مدنی، مرکز قرص خورشید ۶ درجه زیر افق در شب قرار می‌گیرد. این زمان، پایان شفق مدنی است که از لحظهٔ غروب خورشید آغاز می‌شود. در این هنگام، اشیاء هنوز قابل تشخیص‌اند و بسته به شرایط جوی، برخی ستارگان و سیارات ممکن است با چشم غیرمسلح دیده شوند. آسمان در این زمان رنگ‌های متنوعی مانند نارنجی و قرمز دارد. فراتر از این نقطه، بسته به شرایط جوی و مکان، برای فعالیت‌های بیرونی ممکن است نور مصنوعی نیاز باشد.

در غروب دریایی، خورشید ۱۲ درجه زیر افق در شب قرار می‌گیرد. این زمان، پایان شفق دریایی است که از غروب مدنی آغاز می‌شود. در این هنگام، اشیاء کمتر قابل تشخیص‌اند و ستارگان و سیارات درخشان‌تر به نظر می‌رسند.

در غروب اخترشناختی، موقعیت خورشید ۱۸ درجه زیر افق در شب است. این زمان، پایان شفق اخترشناختی است که از غروب دریایی آغاز می‌شود. پس از این لحظه، خورشید دیگر آسمان را روشن نمی‌کند و بنابراین مزاحمتی برای رصدهای اخترشناسی ایجاد نخواهد کرد.

 نگارخانه 

 جستارهای وابسته 
 نیمتاب
 مهتاب
 اخترتاب
 آفتاب
 زمین‌تاب

 منابع 

 مالکی، محمدمهدی، فرهنگ زمین‌شناسی، سرواژهٔ "Twilight".
 سریری‌فر، محمدرضا، واژگان طبیعت در ادبیات پارسی، نشر ناهید هنر، تهران، ۱۳۷۴، ص ۲۶۳ تا ۲۶۵

رده:بخش‌های یک روز
رده:پدیده‌های زمین
رده:دید افقی
رده:سحرگاه
رده:شب