فیلیپ عرب

فیلیپ عرب، با نام کامل مارکوس ژولیوس فیلیپوس  (درگذشتهٔ ۲۴۹)، امپراتور روم از سال ۲۴۴ تا ۲۴۹ میلادی بود. او در روستایی نزدیک شهر شهبا در جنوب سوریه امروزی زاده شد و از خانواده‌ای عرب‌تبار بود، ازهمین‌رو به او «فیلیپ عرب» می‌گویند.

پیش از رسیدن به قدرت، در ارتش روم خدمت می‌کرد و پس از کشته شدن امپراتور گوردیان سوم در جنگ با ایرانیان، فرماندهان او را به‌عنوان امپراتور اعلام کردند. در دوران حکومتش، صلحی موقت با ایران برقرار شد و او برای جشن گرفتن هزارمین سال بنیان‌گذاری شهر رم در سال ۲۴۸ میلادی مراسم بزرگی برگزار کرد.

حکومت فیلیپ با شورش‌های داخلی روبه‌رو شد و سرانجام در سال ۲۴۹ میلادی در جنگ با دقیانوس، یکی از فرماندهانش که علیه او قیام کرده بود، کشته شد. برخی منابع مسیحی بعداً ادعا کردند که او نخستین امپراتور روم بوده که به مسیحیت گرایش داشت، هرچند شواهد تاریخی این ادعا را تأیید نمی‌کند.

 سال‌های آغازین 
فیلیپ عرب با نام مارکوس یولیوس فیلیپوس در شهبا (در نزدیکی بصری امروزی در سوریه) و در خانواده‌ای از چابک‌سواران برجسته با اصالت عربی زاده شد. در بحبوحهٔ جنگ امپراتوری روم با ساسانیان به‌دنبال درگذشت تیمسیتئوس، فرماندهٔ پرتورین‌ها و پدر زن امپراتور گوردیان سوم، فیلیپ جانشین او شد.

در ۱۱ فوریه ۲۴۴ خبر مرگ گوردیان سوم منتشر شد. بنا بر منابع ساسانی او در نبرد میسیکه کشته شده بود، اما فیلیپ، مرگ او را بر اثر ابتلا به بیماری اعلام نمود. در منابع یونانی اشاره‌ای به نبرد میسیکه نشده است و فیلیپ عرب را عامل مرگ امپراتور نوجوان می‌دانند. با مرگ گوردیان سوم، فیلیپ به مقام امپراتوری روم رسید و به سرعت عهدنامهٔ صلحی را با امپراتوری ساسانیان برای پایان بخشیدن به جنگ امضا کرد. پس از آن فیلیپ مدتی را به مبارزه با گوت‌ها و دیگر قبایل ناحیهٔ دانوب سپری نمود و سرانجام در سال ۲۴۸ میلادی به رم بازگشت تا در جشن هزارمین سال بنیادگذاری شهر شرکت جوید.

 درگذشت 
دوران فرمانروایی فیلیپ عرب با بحران واقعی سدهٔ سوم همراه بود. در این مدت قبایل متجاوز مرزهای امپراتوری روم را مورد تاخت و تاز خود قرار داده بودند. در داخل امپراتوری روم نیز جنگ داخلی به فرماندهی ژنرال‌های مخالف رخ می‌داد. فیلیپ عرب در سال ۲۴۸ میلادی، دسیوس را برای مقابله با تهاجم گوت‌ها به منطقهٔ دانوب فرستاد. دسیوس توانست بر گُت‌ها چیره شود. این موفقیت اولیه سبب شد تا سپاهیانش او را امپراتور بنامند. سپس دسیوس به‌سرعت با لشگریانش به سوی رم حرکت کرد. فیلیپ عرب نیز پس از اطلاع از این رویداد با سپاهیانش برای مقابله با دسیوس از رم خارج شد. دو سپاه در تابستان سال ۲۴۹ میلادی، در ورونا (واقع در ایتالیای امروزی) با یکدیگر روبه‌رو شدند. فیلیپ در سپتامبر همان سال شکست خورد و کشته شد. پس از کشته شدن فیلیپ عرب، سنای روم دسیوس را به‌عنوان امپراتور جدید به رسمیت شناخت.
بندانگشتی|سنگ‌نگاره نقش رستم که در آن فیلیپ عرب و والرین در مقابل شاپور یکم زانو زده‌اند. 

 منابع 






رده:امپراتوران روم ایزدانگاشته
رده:امپراتوران روم
رده:امپراتوران رومی سده ۳ (میلادی)
رده:امپراتوران رومی کشته‌شده در نبرد
رده:اهالی استان سویدا
رده:اهالی سوریه (استان روم)
رده:بحران سده ۳ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۲۴۹ (میلادی)
رده:زادگان ۲۰۴ (میلادی)
رده:ژولیی
رده:سیاستمداران عرب
رده:عرب‌تبارها
رده:عرب‌های امپراتوری روم
رده:عرب‌های سده ۳ (میلادی)
رده:فرمانداران پرایتوری
رده:کنسول‌های امپراتوری روم
رده:نفرین محو یادبود