نیرس

نیرس، روستایی است از توابع بخش کجور در شهرستان نوشهر، استان مازندران، ایران.

 تاریخچه 
روستای نیرس یکی از قدیمی‌ترین روستاهای مازندران به‌شمار می‌آید. نام این روستا در نقشه‌های تاریخی دوران تیموریان با عنوان «نیروس» آورده شده‌است.  
در منابع متعددی از جمله کتاب‌های جنگ‌های محلی، تاریخ طبرستان، از آستارا تا استرآباد و همچنین در منابع زیدیه، نام عالمان و بزرگان این روستا به چشم می‌خورد.

در سده سوم هجری قمری، هنگام برپایی قیام علویان طبرستان، حسن بن زید مشهور به داعی کبیر رهبری این جنبش را بر عهده گرفت. او از رویان به‌سوی کجور حرکت کرد و در سعیدآباد با بزرگان این نواحی بیعت نمود. به روایت منابع تاریخی، داعی کبیر گروه‌هایی را برای اخذ بیعت به چالوس و نیروس فرستاد که نشان‌دهندهٔ جایگاه و اهمیت این روستا در تحولات سیاسی آن دوران است.ابن اسفندیار، تاریخ طبرستان، چاپ به کوشش عباس اقبال آشتیانی، تهران: ۱۳۲۰، ص ۹۸–۹۹.

 موقعیت و طبیعت 
برای رسیدن به نیرس باید از جاده‌ای بسیار زیبا عبور کرد که در دو سوی آن درختان سوزنی‌برگ، از جمله شاه‌سر و کاج، دیده می‌شوند. با نمایان شدن جنگل‌های هیرکانی، نشانه‌های رسیدن به روستا پدیدار می‌شود.
در مجاورت نیرس، روستاهای بسطام (با قدمتی حدود سیصد سال) و تقی‌آباد قرار دارند. این دو روستا در گذر زمان به نیرس نزدیک شده و امروزه به‌گونه‌ای درهم‌پیوسته به‌نظر می‌رسند؛ مردم نیرس و بسطام نیز روابط خانوادگی و فرهنگی نزدیکی با یکدیگر دارند.

 چهره‌ها 
نیرس از دیرباز یکی از کانون‌های فرهنگی بخش کجور بوده‌است و در متون تاریخی با عنوان «نیروس»، در کنار مناطق نور و رویان از آن یاد شده‌است.
این روستا زادگاه یا محل سکونت برخی از چهره‌های برجستهٔ فرهنگی و هنری کشور است، از جمله:
 داوود کلوانی – از استادان برجستهٔ موسیقی سنتی ایران
 مهرداد نقیبی – از روزنامه‌نگاران جوان و فعالان رسانه‌ای

همچنین، حمید بهبهانی، وزیر راه و شهرسازی دولت محمود احمدی‌نژاد، در دوران وزارت خود سفری رسمی به این روستا داشته‌است.

 جمعیت 
این روستا در دهستان پنجک‌رستاق قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۱۸ نفر (۷۱خانوار) بوده‌است.درگاه ملی آمار ایران

 منابع 

نیرس