محمود محمود

محمود محمود (۱۲۶۱–۲۸ آبان ۱۳۴۴) با نام اصلی محمود پهلوی محقق، نویسنده، مترجم و از مِلّیون و آزادی‌خواهان پرحرارت و فعال صدر مشروطیت بود.

 زندگی 
او نوهٔ امین السطان اتابک، صدراعظم ناصرالدین شاه است. محمود تحصیلات قدیم را نزد استادان در تبریز، تهران و تحصیلات جدید را در مدرسه آمریکایی تهران به پایان رسانید. در اوایل مشروطیت در سلک آزادیخواهان درآمد. عضو حزب دموکرات گردید و در آن هنگام مقالاتی به طرفداری از آزادی و مشروطه در مجلهٔ «آینده» و روزنامهٔ «ستارهٔ ایران» می‌نوشت. مدتی به کارهای دولتی اشتغال ورزید و در وزارت پست و تلگراف مقاماتی را طی نمود. در اوایل سلطنت رضاشاه پهلوی مدتی سرپرست محصلین وزارت پست و تلگراف در اروپا بود. در ۱۳۲۴ پس از روی کارآمدن قوام‌السلطنه به استانداری تهران رسید و در دوره پانزدهم از نجف‌آباد وکیل شد. او سالخورده‌ترین نماینده این دوره از مجلس بود و به عنوان رئیس سنی مجلس را در ۲۵ تیر ۱۳۲۶ افتتاح کرد.

در تشکیل حزب دموکرات با قوام‌السلطنه همکاری نزدیک داشت و یکی از عوامل مؤثر حزب به‌شمار می‌رفت. پس از پایان دوره پانزدهم از کارهای سیاسی کناره گرفت؛ و به تحقیق و تتبع در تاریخ پرداخت. محمود در تنظیم و تألیف بعضی از کتب مورخین بعد از شهریور ۲۰ دست داشت.

محمود در اواخر عمر از نعمت بینایی محروم گشت. وی روز جمعه ۲۸ آبان ماه ۱۳۴۴ خورشیدی در سن ۸۴ سالگی درگذشت و در آرامگاه ابن بابویه مدفون است.

پرویز محمود، آهنگساز مشهور ایرانی نیز فرزند اوست. خود محمود نیز خواهرزاده عسگر گاریچی تبریزی صاحب بزرگترین مؤسسه حمل و نقل در اوایل مشروطیت بود.

 تغییر نام خانوادگی 
در سال‌های آغازین ثبت نام خانوادگی قرار بود از ثبت نام‌های تکراری خودداری شود و محمود محمود نام «پهلوی» را برای خویش برگزیده بود. پس از آن که فروغی به رضاشاه پیشنهاد همان نام را برای نام خانوادگی خود داد و باخبر شدند که کسی قبل از او این نام را انتخاب کرده،محمود وادار شد آن نام‌خانوادگی را واگذار کند. او پس از آن نام خانوادگی دیگری نپذیرفت و به اعتراض نام خودش (محمود) را به عنوان نام‌خانوادگی انتخاب کرد.دکتر علی‌رضا امینی، تاریخ ایران، دوران پهلوی.عباس میلانی، نگاهی به شاه، تورنتو، ۲۰۱۳، ص ۵۵۴

 تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن نوزدهم 
کتاب «تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن نوزدهم» در ۸ جلد از مهمترین تالیفات اوست. در مورد تألیف این کتاب چنین می‌نویسد:

کتاب وی از منابع اصلی تاریخ روابط ایران و انگلیس در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم پس از زایش است؛ با این حال به رغم این که وی در مقدمه خود وقایع نگاری کتاب را از قرن سیزده عنوان می‌کند، به دلایل نامعلومی کتاب با اشاره‌ای کوتاه به دوره مغولان و نگاهی اجمالی به تاریخ روابط دو کشور در دوره صفوی و زندیه شروع و از ابتدای دوره قاجار (قرن نوزدهم) شکل جدی و پر محتوا به خود می‌گیرد.

 کتابشناسی 
 تالیفات 
 «تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن نوزدهم» (۸ جلد)
 آثار تربیتی در سه جلد با عنوان مستعار رسول نخشبی
 «تعلیم و تربیت اطفال در خانواده»
 «تعلیم و تربیت اطفال در مدارس»
 «تربیت ایرانی برای جامعهٔ ایرانی»
 یک سلسله مقالات تحت عنوان «قربانی‌های هند» در روزنامه ستاره

 ترجمه‌ها 
 «شهریار» اثر نیکولو ماکیاولی
 «جنگ نفت» تألیف آنتوان موهر استاد دانشگاه اسلو

 منابع 







رده:استادان دانشگاه نابینا
رده:استانداران تهران
رده:اعضای حزب دموکرات (دوران مشروطه)
رده:اعضای حزب دموکرات ایران
رده:اهالی تبریز
رده:پژوهشگران اهل ایران
رده:تاریخ‌نگاران اهل ایران
رده:خاک‌سپاری‌ها در ابن بابویه
رده:درگذشتگان ۱۳۴۴
رده:درگذشتگان ۱۹۶۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۲۶۱
رده:زادگان ۱۸۸۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۸۲ (میلادی)
رده:سیاستمداران آذری‌تبار اهل ایران
رده:سیاستمداران نابینا
رده:مترجمان اهل ایران
رده:مقاله‌های خرد سیاستمدار ایرانی
رده:نابینایان اهل ایران
رده:نمایندگان دوره پانزدهم مجلس شورای ملی
رده:نمایندگان مجلس شورای ملی
رده:نمایندگان نجف‌آباد در مجلس شورای ملی
رده:نویسندگان سیاسی اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
رده:وزیران دولت ایران