رئیس‌جمهور

(از چپ به راست: جرج اچ. دابلیو. بوش، باراک اوباما، جرج دابلیو. بوش، بیل کلینتون و جیمی کارتر)
رئیس‌جُمهور یا پرزیدِنت  عنوانی برای رئیس کشور و بالاترین مقام در بیشتر کشورهای دارای حکومت جمهوری است. رئیس‌جمهور ممکن است، یک مقام تشریفاتی یا مقامی با اختیارات بسیار باشد.

وظایفی که یک رئیس‌جمهور بر عهده دارد بسته به نوع حکومت متفاوت است. در جمهوری‌های پارلمانی (مثلاً آلمان)، این وظایف معمولاً، اما نه همیشه، محدود به وظایف رئیس کشور است و بنابراین عمدتاً تشریفاتی است.

در جمهوری‌های ریاستی (مثلاً ایالات متحده آمریکا) و تعدادی جمهوری پارلمانی منتخب (مثلاً بوتسوانا و آفریقای جنوبی) نقش رئیس‌جمهور برجسته‌تر است و وظایف رئیس دولت را در بر می‌گیرد. در جمهوری‌های
نیمه‌ریاستی (مثلاً فرانسه)، رئیس‌جمهور برخی وظایف اختیاری مانند امور خارجه، انتصاب رئیس دولت و دفاع را دارد، اما خودش رئیس دولت نیست. رهبر یک کشور تک‌حزبی (مثلاً چین) همچنین می‌تواند برای اهداف تشریفاتی یا برای حفظ یک مقام رسمی دولتی، سمت رئیس‌جمهور را بر عهده بگیرد.

عنوان پرزیدنت  ممکن است برای شخصی که این عنوان را دارد یا ریاست برخی از نهادهای دولتی دیگر را بر عهده دارد، اعمال شود. متعاقباً عبارت «پرزیدنت» توسط دولت‌ها برای اشاره به روسای دولتشان استفاده شده است.

 پیشینه 
عنوان «رئیس‌جمهور» از لاتین prae- به معنای «جلو» + sedere به معنای «نشستن» گرفته شده است. کلمه «رئیس‌جمهور» همچنین در کتاب مقدس شاه جیمز در دانیال برای ترجمه اصطلاح آرامی סָרְכִ֣ין (sā·rə·khîn) استفاده شده است، کلمه‌ای با ریشه احتمالاً فارسی، به معنای «مقامات»، «کمیسیونرها»، «ناظران» یا «رؤسا». به این ترتیب، در ابتدا به مقامی اطلاق می‌شد که ریاست یا «جلوی» یک گردهمایی را بر عهده دارد و تضمین می‌کند که بحث طبق قوانین نظام انجام شود (همچنین رئیس و سخنران)، اما امروزه معمولاً به یک مقام اجرایی در هر سازمان اجتماعی اشاره دارد. نمونه‌های اولیه از دانشگاه‌های آکسفورد و کمبریج (از سال ۱۴۶۴) و رئیس بنیانگذار انجمن سلطنتی (در سال ۱۶۶۰) هستند. این کاربرد امروزه در عنوان مناصبی مانند «رئیس هیئت تجارت» و «رئیس شورا» در بریتانیا، و همچنین «رئیس سنا» در ایالات متحده (یکی از نقش‌هایی که طبق قانون اساسی به معاون رئیس‌جمهور واگذار شده است) باقی مانده است. کشیش برگزارکننده مراسم مذهبی خاص عشای ربانی نیز گاهی اوقات در این معنا «رئیس» نامیده می‌شود.

رایج‌ترین کاربرد مدرن آن به عنوان رئیس دولت در جمهوری است. اولین استفاده از کلمه «رئیس‌جمهور» برای اشاره به بالاترین مقام رسمی در یک دولت، در دوران جمهوری انگلستان (از سال ۱۶۴۹ تا ۱۶۶۰) بود.

 کمترین دوره 
جایگزین=پدرو لاسکورائین|بندانگشتی|پدرو لاسکورائین، دارای کوتاه‌ترین مدت زمان ریاست جمهوری
در تاریخ ۱۹ فوریه ۱۹۱۳، پس از انتخابات ریاست جمهوری کشور ایالات متحده مکزیک، پدرو لاسکورائین به مدت کمتر از یک ساعت به عنوان سی‌وچهارمین رئیس‌جمهور مکزیک فعالیت کرد، که کوتاه‌ترین دوران ریاست‌جمهوری در جهان است.

 بیشترین دوره 
جایگزین=تئودور اوبیانگ انگوئما|بندانگشتی|تئودور اوبیانگ انگوئما، دارای طولانی‌ترین مدت زمان ریاست جمهوری
طولانی‌ترین دوره ریاست جمهوری متعلق به تئودور اوبیانگ انگوئما رئیس‌جمهوری کشور گینه استوایی است که از سال ۱۹۷۹ تاکنون (۴۷سال) این مقام را دارد.

 جستارهای وابسته 
 فهرست سران کنونی کشورها و دولت‌ها
 رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا
 رئیس‌جمهور ایران

 پانویس 

رده:جایگاه‌های قدرت
رده:رئیس‌جمهورها
رده:ریشه‌شناسی‌ها
رده:سران کشور
رده:عنوان‌ها
رده:واژه‌های انگلیسی