الکساندر میخایلوویچ پروخورف

آلکساندر میخائیلُویچ پروخورف  فیزیکدان روسی و برنده جایزه نوبل فیزیک سال ۱۹۶۴.

 زندگی 
فرزند ماریا ایوانوا و میخائیل ایوانویچ است. پدر و مادرش انقلابی و ضدّ دیکتاتوری تزارها بودند و به خاطرِ فعالیت‌های انقلابی دور از وطن، در استرالیا، زندگی می‌کردند.

آلکساندر پروخورف به سالِ ۱۹۱۶ در استرالیا به دنیا آمد و پس از انقلاب اکتبر (در سال ۱۹۲۳) با پدر و مادرش به شوروی رفت. او بعد از اتمام تحصیل در دانشگاه لنینگراد، برای خدمت جنگی وارد ارتش شوروی شد و در جنگ جهانی دوم، دو بار زخم برداشت. پروخورف فیزیکدان برجسته روس و استاد الکترونیک کوانتومیquantum electronics است.

آلکساندر میخااوویچ پروخورف در سال ۱۹۴۱ با گالینا شلپیناGalina Shelepina ازدواج کرده و حاصل این ازدواج یک فرزند پسر به نام گریلKiril است که پژوهشگر فیزیک لیزری است. پروخورف، دورهٔ کارشناسی ارشد خود را در انستیتوی فیزیک لبیدوف گذراند.
درآغاز به عنوان یک کارشناس جزء به انستیتوی فیزیک لبیدوف مسکو پیوست و بعدها به ریاست آزمایشگاه و معاونت انستیتو ارتقاء یافت. به مطالعه در زمینه امواج رادیویی و تئوری نوسانات غیرخطی علاقه زیادی داشت.

پروخورف استاد دانشگاه مسکو، عضو آکادمی علوم اتّحاد شوروی و مسئول اول دانشنامه بزرگ شوروی بود. او در سال ۱۹۶۴ جایزه نوبل فیزیک را به پاس پژوهش در لیزر و میزر دریافت نمود.
سال ۱۹۹۰ و تحولاتی که به تجزیه اتحاد جماهیر شوروی انجامید، برای پروخورف که از سال ۱۹۵۰ عضو حزب کمونیست بود و بر امثال آندره ساخاروفAndrei Sakharov خرده می‌گرفتبخشی از نامه‌ای که پروخورف و سه نفر دیگر علیه ساخاروف منتشر نمودند
И здесь мы начинаем думать о Сахарове уже не как об ученом. Что же он за человек, чтобы дойти до такой степени нравственного падения, ненависти к собственной стране и ее народу? В его действиях мы усматриваем также нарушение общечеловеческих норм гуманности и порядочности, обязательных, казалось бы, для каждого цивилизованного человека. که شرف و وجدان خود را زیر پا گذاشته‌اند - آسان نبود.
وی در مسکو زندگی می‌کرد و سال ۲۰۰۲ درگذشت و در گورستان نووودویچیگورستان نووودویچی به روسی: Новодевичье кладбище به خاک سپرده شد.
پروخورف به خاطر پژوهشهایش در فیزیک، مدالها و جوایز زیادی دریافت نمود.برخی از جوایزی که پروخورف دریافت نموده‌است:Russian Medal of Valor 1946
  Russian Academy of Sciences 1960
  Nobel Prize for Physics 1964 (with Charles H. Townes, Nikolay G. Basov)
  Order of Lenin 1967, 1969, 1975, 1981, 1986
  Hero of Socialist Labor 1969
  American Academy of Arts and Sciences Foreign Member, 1968
  OSA Herbert E. Ives Medal 2000
  Optical Society of America Foreign Member
  Russian Ancestry او با دانشمندانی چون نیکولای گنادیویچ پاسوفNikolay Gennadiyevich Basov نیز کار و پژوهش مشترک داشته‌است.

 سفر پروخورف به ایران 
بندانگشتی|300px|اصفهان، نخستین سمپوزیوم لیزر جهانسپتامبر ۱۹۷۱، اجتماع ۷۰ نفری فیزیکدانان جهان
در سال ۱۹۷۱ بسیاری از فیزیکداتان جهان از جمله الکساندر میخایلوویچ پروخورف، چارلز هارد تاونز، دکتر علی جوان،Ali Javan سرجیو پورتو،Sergio Pereira da Silva Porto نیکولاس برومن برگن،Nicolaas Bloembergen بوریس استوچف،Boris P. Stoicheff پییریاکویی نوت،Pierre Jacquinot رایموند کیدر،Raymond E. Kidder آرتور لئونارد شالو... و ده‌ها فیزیکدان دیگر به ایران (اصفهان) آمدند و در نخستین سمپوزیوم لیزر (سمپوزیوم در فیزیک بنیادی و کاربردی لیزر، اصفهان)، شرکت نمودند. در مورد این سمپوزیوم علاوه برAtomic Coherent States in Quantum OpticsArecchi, F. T. ; Courtens, E. ; Gilmore, R. ; Thomas, H.Fundamental and Applied Laser Physics, Proceedings of the Esfahan Symposium held August 29 to September 5, 1971.New York, NY, 1973, p.835 گزارش Atomic Coherent States in Quantum Optics و کتابHighly Excited States of the Helium AtomLamb, W. E. , Jr. ; Mader, D. L. ; Wing, W. H.Fundamental and Applied Laser Physics, Proceedings of the Esfahan Symposium held August 29 to September 5, 1971.New York, NY, 1973, p.523 Highly Excited States of the Helium
یک کتاب کوچک ۱۳۳ صفحه‌ای از «آبراهام هرتزبرگ» با عنوان Developments in High Power Laser Research و یک جزوه ۱۸ صفحه‌ایEsfahan Symposium on Fundamental and Applied Laser Physics, Held in Esfahan, Iran on 29 August-5 September 1971 که «ویلیام ژوزف کوندل»William J. Condell منتشر نموده، کتاب قطوری هم در ۹۶۰ صفحه منتشر شده‌است.مشخصات کتابی که در مورد سمپوزیوم لیزر در دانشگاه اصفهان در سال ۱۹۷۱ برگزار شد این است:
TITLE: Fundamental and applied laser physics; proceedings of the Esfahan Symposium, August 29 to September 5, 1971. Edited by Michael S. Feld, Ali Javan [and] Norman A. Kurnit.TYPE: BookPUBLISHED: New York, Wiley [1973]DESCRIPTION: xiii, 952 p. illus. 23 cm. A WileyInterscience publication. Includes bibliographical references.ISBN 0-471-25701-XRELATED: Feld, Michael S. , 1940 ed. Javan, Ali, 1926 ed. Kurnit, Norman A. , 1939 ed.SUBJECTS: Quantum electronicsCongresses. LasersCongresses. Spectrum analysisCongresses.LOC CLASSIFICATION: QC680 .F86DEWY DECIMAL #: 535.5/8
This copy located at the Library of Congress. 535.5/8

در این مجمع علمی از تلاشهای تئودور میمن کاشف لیزر جامد یاد شد.در نخستین سیمپوزیوم لیزر در مورد تحقیقات نظری مبنی بر امکان نشر لیزری در ناحیه پرتو ایکس و رزونانس‌های اتمی و مولکولی در طیف‌بینی لیزری تبادل نظر شد و پروخورف نیز مقاله‌ای با عنوان Laser Beam Self-Focusing عرضه نمود.

این سیمپوزیوم ۲۹ اوت – ۵ سپتامبر ۱۹۷۱ با حمایت دانشگاه صنعتی شریف تهران (آریامهر سابق) و با همکاری دانشگاه اصفهان و مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) در دانشگاه اصفهان برگزار شد. از همایش اولین لیزر تئودور میمن و شماری از دانشمندان فیزیک در ۱۶ می ۱۹۶۰ که بگذریم - سمپوزیوم لیزر در اصفهان نخستین کنفرانس بین‌المللی لیزر در جهان بود.دربارهٔ نخستین سمپوزیوم لیزر در اصفهان در سال ۱۹۷۱At the Esfahan Symposium on Fundamental and Applied Laser Physics, which took place 29 August–5 September 1971, the world's laser specialists gathered to exchange notes on the state of the field and its probable future. The symposium was held on the campus of Esfahan University in Esfahan, the second largest city of Iran, under the auspices of Arya-Mehr University of Technology and with the support and cooperation of Esfahan University and the Massachusetts Institute of Technology. Ali Javan (MIT) was director of the symposium, which was sponsored by the International Union of Pure and Applied Physics.

 جستارهای وابسته 
 علی جوان
 چارلز هارد تاونز
 تئودور میمن
 نخستین سمپوزیوم لیزر
 سرجیو پورتو

 منابع 

 درباره پروخورف
 کتاب «علم و فناوری الماس» Diamond Science and Technology نوشته پروخورف و استفان
 زندگینامه پروخورف
 نامه‌ای که پروخورف و چند تن دیگر علیه ساخاروف منتشر نمودند.

 پانویس 

رده:استادان دانشگاه دولتی مسکو
رده:استادان دانشگاه سن پترزبورگ
رده:استادان مؤسسه فیزیک و فناوری مسکو
رده:استرالیایی‌های مهاجرت‌کرده به اتحاد شوروی
رده:اعضای تمام‌وقت آکادمی علوم اتحاد شوروی
رده:اعضای تمام‌وقت فرهنگستان علوم روسیه
رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:اعضای فرهنگستان علوم آلمان در برلین
رده:افراد استرالیایی روس‌تبار
رده:برندگان جایزه دمیدوف
رده:برندگان جایزه لنین
رده:برندگان جایزه نوبل اهل اتحاد شوروی
رده:برندگان جایزه نوبل اهل روسیه
رده:برندگان جایزه نوبل فیزیک
رده:پژوهشگران لیزر
رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان نووودویچی
رده:دانشمندان اهل روسیه
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی سن پترزبورگ
رده:درگذشتگان ۲۰۰۲ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان جایزه دولتی اتحاد شوروی
رده:دریافت‌کنندگان جایزه دولتی فدراسیون روسیه
رده:دریافت‌کنندگان نشان جنگ میهنی درجه یک
رده:دریافت‌کنندگان نشان درجه ۲ لیاقت میهن‌پرستی
رده:دریافت‌کنندگان نشان زرین لومونسف
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:زادگان ۱۹۱۶ (میلادی)
رده:شیمی طیف‌سنجی‌دانان
رده:فیزیک‌دانان آزمایشگاهی
رده:فیزیک‌دانان اهل اتحاد شوروی
رده:فیزیک‌دانان اهل روسیه
رده:فیزیک‌دانان سده ۲۰ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان نور
رده:قهرمانان کار سوسیالیست
رده:مخترعان اهل اتحاد شوروی
رده:مخترعان اهل روسیه
رده:نظامیان جنگ جهانی دوم اهل اتحاد شوروی
رده:اعضای آکادمی علوم لئوپلدینه آلمان