۳ (قمری)

۳، سال سوم در گاهشماری هجری قمری است. در نامگذاری اعراب برای سال‌ها، این سال به نام سنةالتمحیص (سال آزمایش) نامگذاری شده است.
 پادشاهان و حاکمان 
در این سال نامبردگان زیر عمده قدرت در خاور میانه و شرق آفریقا را در اختیار داشتند:
 خسرو پرویز شاهنشاه ساسانی ایران (از ۳۲ پیش از هجرت - ۶ هـ.ق.)
 آزادبه (زادیه) حاکم لخمیان در حیره (از طرف ساسانیان)  (از ۵ پیش از هجرت - ۵  هـ.ق.)
 باذان پسر ساسان فرماندار یمن (از طرف ساسانیان) (از ؟ - ۱۰  هـ.ق.)
 هراکلیوس (هرقل) امپراتور بیزانس (روم شرقی) (از ۱۲ پیش از هجرت - ۲۰ هـ.ق.)
مقوقس حاکم اسکندریه (از طرف امپراتوری بیزانس) (از ؟ - ۲۰  هـ.ق.)
ابوکرب نعمان بن حارث، حاکم غسانیان (که تحت‌الحمایه بیزانس بود) (از ۴ پیش از هجرت - ۱۱ هـ.ق.)
 آرماه (نجاشی) پادشاه حبشه (از ۸ پیش از هجرت - ۹ هـ.ق.)
 تون جبغو خان خان بزرگ خاقانات ترک غربی (از ۴ پیش از هجرت - ۸  هـ.ق.)

 رویدادها 
 محرم - غزوه ذی‌امر (غطفان): پیامبر اسلام از توطئه غطفانیان برای تدارک جنگ علیه مسلمانان با خبر شده و برای پیش‌دستی با ۴۵۰ نفر به سمت آنها حمله می‌کند. در نتیجه همه غطفانیان فرار می‌کنند.
 محرم -سریه عبدالله بن انیس برای قتل خالد بن سفیان هذلی
 ربیع‌الاول - ازدواج عثمان بن عفان با ام‌کلثوم دختر پیامبر اسلام
 ربیع‌الثانی - وقوع غزوه بحران میان مسلمانان و بنی سلیم
 شعبان - ازدواج پیامبر اسلام با حفصه دختر عمر بن خطاب
 ۷ شوال - وقوع غزوه احد میان مسلمانان مدینه و سپاه مکه که در آن مسلمانان شکست سختی خوردند و بسیاری کشته شدند. پیامبر اسلام هم مجروح شد. اجساد مسلمانان توسط زنان مکیان مثله گردید. 
 ۸ شوال - وقوع غزوه حمراءالاسد میان مسلمانان و سپاه مکه  در منطقه‌ای به همین نام در نزدیکی مدینه

 زادگان 
 ۱۵ رمضان - حسن مجتبی، امام دوم شیعیان
 سائب بن يزيد هذلی، از راویان حدیث
 زینب بنت ابی سلمه دختر ام سلمه
 سهل بن ابی حثمه از راویان حدیث

 درگذشتگان 
 ۱۴ ربیع‌الاول - قتل کعب بن اشرف که اشعار هجوآمیز درباره همسران پیامبر اسلام می‌سرود.
 جمادی‌الثانی - قتل ابو رافع سلام بن ابی‌الحقیق شاعر یهودی در خیبر در سریه عبدالله بن عتیک
 شعبان - عثمان بن مظعون در مدینه که نخستین کسی بود که در بقیع دفن شد.
۷ شوال: کشتگان غزوهٔ احد:
 مسلمانان (مدینه): 
 حمزة بن عبدالمطلب عموی پیامبر اسلام که به دست وحشی بن حرب کشته شد.
 مصعب بن عمیر از یاران پیامبر اسلام 
 عبدالله بن جحش از یاران پیامبر اسلام 
 حنظلة بن ابی عامر از یاران پیامبر اسلام 
 انس بن نضر از یاران پیامبر اسلام 
 عباده بن خشخاش از یاران پیامبر اسلام
 عمر بن جموح از یاران پیامبر اسلام
 عمرو بن معاذ، از صحابه پیامبر اسلام که به دست ضرار بن خطاب کشته شد. (زاده ۲۹ پیش از هجرت)
 اوس بن ثابت، از صحابه پیامبر اسلام (به روایتی دیگر تا زمان خلافت عثمان بن عفان زنده بوده است)
 حارث بن ثابت، از صحابه پیامبر اسلام 
 احوص بن مسعود از صحابه پیامبر اسلام 
 اسلم بن عمیره از صحابه پیامبر اسلام 
 حارث بن رافع از صحابه پیامبر اسلام 
 حارث بن سلیم از صحابه پیامبر اسلام 
 حارث بن عبدالله بن سعد از صحابه پیامبر اسلام 
 حارث بن عدی بن خرشه از صحابه پیامبر اسلام 
 حارث بن عقبه از صحابه پیامبر اسلام 
 مجذر بن زیاد از صحابه پیامبر اسلام که به دست حارث بن سوید کشته شد
 ثعلبه بن سعد، از صحابه پیامبر اسلام 
 عباس بن عباده از یاران پیامبر اسلام بر اثر زخمی که در غزوه احد دیده بود.
 عثمان بن مظعون  از صحابه پیامبر 
 ابوعکشره حاجب بن زراره تمیمی از یاران پیامبر اسلام
 مکیان:
 ابو عزه جمحی از شاعران جاهلی در غزوه احد به دست عاصم بن ثابت
 معاویه بن مغیره به دست زید بن حارثه و عمار بن یاسر چند روز بعد از غزوه احد

رده:۳ (قمری)
رده:سده ۱ (قمری)

 منابع