جین فوندا

جین سیمور فوندا (؛ زادهٔ ۲۱ دسامبر ۱۹۳۷) بازیگر و کنشگر آمریکایی است. او افتخارات گوناگونی از قبیل دو جایزهٔ اسکار، دو جایزهٔ فیلم بفتا، هفت جایزهٔ گلدن گلوب و یک جایزهٔ امی ساعات پربیننده در کارنامه هنریش دارد. او علاوه بر این دریافت‌ کنندهٔ جایزهٔ یک عمر دستاورد هنری بنیاد فیلم آمریکا و جایزهٔ گلدن گلوب سیسیل بی دمیل بوده‌است.

فوندا دختر فرانسیس فورد سیمور و هنری فوندا است. او در سال ۱۹۶۰ بازیگری را در برادوی با نمایشی آغاز کرد که برای آن نامزد دریافت جایزهٔ تونی شد. او در طول دههٔ ۱۹۶۰ با کمدی‌های دوره تعدیل (۱۹۶۲)، یکشنبه در نیویورک (۱۹۶۳)، کت بالو (۱۹۶۵)، پابرهنه در پارک (۱۹۶۷) و باربارلا (۱۹۶۸) به شهرت رسید. او دوبار برای کلوت (۱۹۷۱) و بازگشت به وطن (۱۹۷۸) برندهٔ جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر زن شد. دیگر نامزدی‌های بعدی برای فیلم‌های جولیا (۱۹۷۷)، سندرم چین (۱۹۷۹)، کنار برکه طلایی (۱۹۸۱) و صبح روز بعد (۱۹۸۶) بود. همچنین فیلم‌های شوخی با دیک و جین (۱۹۷۷)، سوئیت کالیفرنیا (۱۹۷۸)، اسب سوار برقی (۱۹۷۹) و نه تا پنج (۱۹۸۰) با بازی او در گیشه موفق بودند.

فوندا در سال ۱۹۸۲ اولین ویدیوی ورزشی خود به‌نام تمرین جین فوندا را منتشر کرد که به پرفروش‌ترین VHS در تمام دوران تبدیل شد. او پس از یک سری فیلم‌های از لحاظ تجاری ناموفق از بازیگری کناره‌گیری کرد و سپس با فیلم موفق مادرشوهر هیولا (۲۰۰۵) به سینما بازگشت. اگرچه قانون جورجیا (۲۰۰۷) تنها فیلم دیگر او در دههٔ ۲۰۰۰ بود اما در اوایل دههٔ ۲۰۱۰ فعالیت خود را بیشتر کرد. دیگر فیلم‌هایش سرخدمتکار (۲۰۱۳)، اینجا شما را ترک می‌کنم (۲۰۱۴)، جوانی (۲۰۱۵) و باشگاه کتاب (۲۰۱۸) هستند. فوندا در سال ۲۰۰۹ پس از ۴۹ سال غیبت به تئاتر برادوی بازگشت و برای نمایشی نامزد دریافت جایزهٔ تونی شد. او از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۲ در مجموعهٔ کمدی گریس و فرانکی ایفای نقش کرد که نامزد دریافت جایزهٔ امی ساعت پربیننده شد.

فوندا در طول جنگ ویتنام کنشگر سیاسی بود. او به جنگ عراق و خشونت علیه زنان اعتراض کرده‌است و خود را یک فمینیست و فعال محیط زیست معرفی می‌کند. او پیش‌تر با فیلم‌نامه‌نویس روژه وادیم، فعال سیاسی تام هیدن و میلیارد رسانه‌ای تد ترنر ازدواج کرده بود.

 خانواده 

جین سیمور فوندا در ۲۱ دسامبر ۱۹۳۷ در بیمارستان دکترز در یورک‌ویل، منهتن، نیویورک با عمل سزارین به دنیا آمد. والدین او عبارت بودند از فرانسیس فورد سیمور، و هنری فوندا، بازیگر آمریکایی. به گفتهٔ پدرش، نام خانوادگی فوندا از یک جد ایتالیایی نشأت می‌گیرد که در قرن ۱۶ به هلند مهاجرت کرده بود. این جد در هلند ازدواج کرد و خانوادهٔ حاصل از آن شروع به استفاده از نام‌های هلندی کردند و نخستین جد فوندا به نیویورک رسید در سال ۱۶۵۰.The Fonda immigrant ancestor came from Eagum (also spelled Augum or Agum), a village in Friesland, a northern province of the Netherlands. Jellis Douwe Fonda (1614–1659), a Dutch emigrant from Friesland, immigrated and first went to Beverwyck (now Albany) in 1650; he founded of the City of Fonda, New York (see  and ) فوندا همچنین دارای‌تبار انگلیسی، فرانسوی و اسکاتلندی است. نام او برگرفته از جین سیمور، همسر سوم هنری هشتم، است که از طرف مادر با او نسبت دوری دارد. تا زمانی که در کلاس چهارم بود، فوندا گفته بود به دلیل همین نام، او را «لیدی» (Lady Jane) صدا می‌زدند. برادر او، پیتر فوندا، نیز بازیگر بود و همچنین خواهر ناتنی مادری‌اش فرانسیس دو ویلرز بروکاو (معروف به «پن») است که دخترش، پیلار کوریاس، صاحب گالری پیلار کوریاس در لندن است.

در سال ۱۹۵۰، زمانی که فوندا ۱۲ ساله بود، مادرش در حین درمان در بیمارستان روانی کریگ هاوس در بیکون ، نیویورک، خودکشی کرد. در همان سال، هنری فوندا با سوزان بلانچارد که ۲۳ سال کوچک‌تر از همسر بود، ازدواج کرد؛ این ازدواج بعداً به طلاق انجامید. جین در سن ۱۵ سالگی در فایر آیلند پاینز، نیویورک، تدریس رقص می‌کرد.  فوندا در مدارس گرینویچ آکادمی در گرینویچ، کنتیکت؛ مدرسه اما ویلارد در تروی، نیویورک؛ و کالج واسر در پوکیپسی، نیویورک تحصیل کرد. پیش از آغاز فعالیت بازیگری، او مدل بود و دو بار روی جلد مجلهٔ وگ  ظاهر شد.

فوندا در سال ۱۹۵۴ و هنگام بازی در اجرای خیریهٔ نمایش The Country Girl همراه با پدرش در «اوماها کامیونیتی پلی‌هاوس» به هنر علاقه‌مند شد.  پس از ترک کالج واسار، به مدت شش ماه به پاریس رفت تا هنر بخواند. در بازگشت به آمریکا، در سال ۱۹۵۸ با لی استراسبرگ ملاقات کرد؛ این ملاقات مسیر زندگی او را تغییر داد. فوندا گفته است:
«من به اکتورز استودیو رفتم و لی استراسبرگ به من گفت استعداد دارم. استعداد واقعی. این اولین بار بود که کسی جز پدرم – که مجبور بود بگوید – به من گفت من در چیزی خوبم. این یک نقطهٔ عطف در زندگی من بود. شب‌ها با فکر بازیگری می‌خوابیدم و صبح‌ها با فکر بازیگری بیدار می‌شدم. انگار سقف زندگی‌ام برداشته شده بود!»

 زندگی شخصی 
بندانگشتی|فوندا و روژه وادیم در ۱۹۶۷
فوندا سه بار ازدواج کرده است. همسر نخست وی، روژه وادیم (ازدواج ۱۴ اوت ۱۹۶۵–۱۶ ژانویه ۱۹۷۳ طلاق) کارگردان سینما اهل فرانسه بود این زوج صاحب یک دختر «ونسان» (زاده ۲۸ سپتامبر ۱۹۶۸) شدند. همسر دوم فوندا، تام هایدن (ازدواج ۱۹ ژانویه ۱۹۷۳–۱۹ ژوئن ۱۹۹۰ طلاق) فعال اجتماعی و سیاسی بود از وی صاحب یک فرزند پسر «تروی گریتی» (زاده ۷ ژوئیه ۱۹۷۳) شد و آخرین ازدواج وی نیز با تد ترنر (ازدواج ۲۱ دسامبر ۱۹۹۱–۲۲ مه ۲۰۰۱ طلاق) مالک غول رسانه‌ای سی‌ان‌ان بود، هر سه این ازدواج‌ها به طلاق انجامیده‌اند.

فوندا در سپتامبر ۲۰۲۲ گفت که به لنفوم غیرهاجکین مبتلا شده است و مراحل شیمی‌درمانی را آغاز کرده است.

 جوایز 
 جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن (۱۹۷۱)
 جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن (۱۹۷۸)
 ۳۰ام جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن فیلم درام (۱۹۷۲)
 ۳۵ام جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن فیلم درام (۱۹۷۸)
 ۳۶ام جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن فیلم درام (۱۹۷۹)
 ۳۲ام جایزه بفتای بهترین بازیگر نقش اول زن (۱۹۷۸)
 ۳۳ام جایزه بفتای بهترین بازیگر نقش اول زن (۱۹۷۹)
 جایزه حلقه منتقدان فیلم نیویورک برای بهترین بازیگر نقش اول زن (۱۹۶۹)
 جایزه امی ساعات پربیننده برای بهترین بازیگر زن در مجموعه کوتاه یا فیلم تلویزیونی (۱۹۸۴)
 ۷۸ام جایزه گلدن گلوب سیسیل بی دمیل (۲۰۲۱)

 فیلم‌شناسی 
+سینماسالنام فیلمنقشکارگرداننکته۱۹۶۳یکشنبه در نیویورکآیلین تایلرپیتر تیوکسبری۱۹۶۴خانه شادیملیندارنه کلمان۱۹۶۴دایره عشقسوفیروژه وادیم۱۹۶۵کت بالوکت بالوالیوت سیلورستاین۱۹۶۶تعقیبآنا ریوزآرتور پن۱۹۶۷بشتاب غروبجولی آن وارناتو پرمینجر۱۹۶۷پابرهنه در پارککوری براترجین ساکس۱۹۶۸ارواح مردگانکنتس فردریک دو متزنگراشتاینروژه وادیم
لویی مال

فدریکو فلینی۱۹۶۸باربارلاباربارلاروژه وادیم۱۹۶۹مگر آن‌ها اسب‌ها را خلاص نمی‌کنند؟گلوریا بیتیسیدنی پولاک۱۹۷۱کلوتبری دانیلزآلن جی پاکولا۱۹۷۲همه‌چیز روبه‌راه استسوزان دیویتژان-لوک گدار
ژان-پیر گورین۱۹۷۳خانه عروسکنورا هلمرجوزف لوزی۱۹۷۶پرنده آبیشبجرج کیوکر۱۹۷۷شوخی با دیک و جینجین هارپرتد کاچف۱۹۷۷جولیالیلیان هلمنفرد زینمان۱۹۷۸بازگشت به وطنسالی هایدهال اشبی۱۹۷۸سوارکاری می‌آیدالا کانرزآلن جی پاکولا۱۹۷۸سوئیت کالیفرنیاهانا وارنهربرت راس۱۹۷۹سندرم چینکیمبرلی ولزجیمز بریجز۱۹۸۰نه تا پنججودی برنلیکالین هیگینس۱۹۸۱کنار برکه طلاییچلسی تایر وینمارک رایدل۱۹۸۱واژگونیلی وینترزآلن جی پاکولا۱۹۸۵اگنس خدادکتر مارتا لیوینگستوننورمن جویسون۱۹۸۶صبح روز بعدالکساندراسیدنی لومت۱۹۸۹گرینگوی پیرهریت وینسلولوئیس پوئنسو۱۹۹۰استنلی و ایریسآیریس کینگمارتین ریت۲۰۰۵مادرشوهر هیولاویولا فیلدزرابرت لوکتیک۲۰۰۷قانون جورجیاجورجیا رندالگری مارشال۲۰۱۳سرخدمتکارنانسی ریگانلی دنیلز۲۰۱۴زندگی بهتر از طریق شیمیخودشدیوید پوزامنتیه
جف مور۲۰۱۴اینجا شما را ترک می‌کنمهیلاری آلتمنشاون لوی۲۰۱۵جوانیبرندا مورلپائولو سورنتینو۲۰۱۵پدران و دخترانتدی استانتونگابریل موچینو۲۰۱۸باشگاه کتابویویانبیل هولدرمن۲۰۲۲شانساژدهاپگی هلمز۲۰۲۳باشگاه کتاب: فصل بعدیویویانبیل هولدرمن۲۰۲۳روبی گیلمن، کراکن نوجوانمادربزرگ گیلمنکیرک دمیکو۲۰۲۴این منم: یک داستان عاشقانهبرج قوسدیو میرز
+تلویزیونسالنام فیلمنقشکارگرداننکته۲۰۱۴–۲۰۱۲اتاق خبرلیونا لانسینگ۲۰۱۴سیمپسون‌هامکسین لومباردصداپیشه۲۰۱۵-۲۰۲۲گریس و فرانکیگریس هانسون۲۰۲۰شوی الن دی‌جنرسخودش (میزبان مهمان)۲۰۲۰چه کسی می‌خواهد یک میلیونر باشد؟خودش (شرکت‌ کننده)
+مستندسالنام فیلمنقشکارگرداننکته۱۹۷۲نامه‌ای به جینژان-لوک گدار
ژان-پیر گورین۱۹۹۰ویژه روز زمینچند کارگردان

 جستارهای وابسته 

 فهرست بازیگران برنده دو یا چند جایزه اسکار در رشته‌های بازیگری
 فهرست ستاره‌های پیاده‌رو شهرت هالیوود

 منابع 

 پیوند به بیرون 








رده:۱۰۰ زن بی‌بی‌سی
رده:آمریکایی‌های فریسی‌تبار
رده:افراد آمریکایی آلمانی‌تبار
رده:افراد آمریکایی اسکاتلندی‌تبار
رده:افراد آمریکایی انگلیسی‌تبار
رده:افراد آمریکایی فرانسوی کانادایی‌تبار
رده:افراد آمریکایی نروژی‌تبار
رده:افراد آمریکایی هلندی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:اهالی جزیره آتش (آمریکا)
رده:اهداف کوینتلپرو
رده:بازیگران تئاتر زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران تلویزیون زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن اهل نیویورک (ایالت)
رده:بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:برندگان جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن
رده:برندگان جایزه امی ساعات پربیننده برای بهترین بازیگر زن در مجموعه کوتاه یا فیلم تلویزیونی
رده:برندگان جایزه بهترین بازیگر زن بفتا
رده:برندگان جایزه دیوید دی دوناتلو
رده:برندگان جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن فیلم درام
رده:بوم‌فمینیست‌ها
رده:پادفرهنگ دهه ۱۹۶۰
رده:خانواده فوندا
رده:دانش‌آموختگان کالج واسر
رده:دموکرات‌های اهل کالیفرنیا
رده:زادگان ۱۹۳۷ (میلادی)
رده:زنان اهل ایالات متحده آمریکا در جنگ ویتنام
رده:فرماندهان نشان ادبیات و هنر
رده:کنشگران مخالف جنگ عراق اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فعالان حقوق مدنی آمریکایی آفریقایی‌تبار
رده:فعالان حقوق همجنس‌گرایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فعالان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کنشگران مخالف جنگ ویتنام اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فعالان محیط زیست اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فمینیست‌های اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیلم‌سازان فمینیست
رده:لیبرالیسم در ایالات متحده آمریکا
رده:لیگ دانش‌آموختگان هنر نیویورک
رده:نوکیشان مسیحی
رده:نویسندگان اهل آتلانتا
رده:نویسندگان اهل نیویورک
رده:همسران سیاستمداران کالیفرنیا
رده:هنرمندان الکترا رکوردز
رده:هنرمندان کلمبیا رکوردز
رده:هنرمندان وارنر رکوردز