مرگ یک بوروکرات

مرگ یک بوروکرات یا مرگ یک دیوان‌سالار (به اسپانیایی: La muerte de un burócrata) یک فیلم کمدی محصول سال ۱۹۶۶ کوبا به کارگردانی توماس گوتییرز آلئا است که او در آن به تمسخر بوروکراسی کمونیستی و الگوهای سرخ در این نوع حکومت می‌پردازد و چگونگی تأثیر این نوع بوروکراسی را بر زندگی مردم عادی بازگو می‌کند. این فیلم نشان می‌دهد که مردم در این نوع حکومتها، تنها برای اینکه بتوانند به زندگی عادی خود ادامه دهند، تا چه حد ناچارند به اتلاف وقت بپردازند و چگونه مجبورند که بر موانع متعددِ حاصل از بوروکراسی پوچِ حزبی غلبه کنند.مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی در ۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۰

 مشخصات فیلم 
 سال تولید: ۱۹۶۶
 کشور تولیدکننده: کوبا
 محصول: مؤسسهٔ هنر و صنعت سینمای کوبا
 کارگردان: توماس گوتییرز آلیا
 فیلمنامه‌نویس: آلفردو دل‌کوئلو، رامون ف. سوآرس و گوتییرز آلیا
 فیلمبردار: رامون ف. سوآرس
 آهنگساز (موسیقی متن): لیو براور
 هنرپیشگان: سالوادور وود و سیلویا پلاناس
 نوع فیلم: سیاه و سفید
 زمان: ۸۷ دقیقهپورتال راسخون

 خلاصه داستان 
کارگری نمونه می‌میرد و همکارانش برای او تشییع جنازهٔ مفصلی برگزار می‌کنند؛ اما در هنگام خاک‌سپاریِ او کارت اتحادیه‌اش را نیز، همراه با او، دفن می‌کنند. اما اندکی بعد، همسرش (پلاناس) به خاطر در دسترس نداشتن همین کارت قادر نیست تا مستمریِ پس از مرگ او را دریافت کند؛ در نتیجه، پسر برادرش (وود)، به‌ناگزیر وارد عمل می‌شود. اما برادرزادهٔ جوان (وود)، برای اینکه زن‌عموی خویش را به حقوق خود برساند، درگیر بوروکراسی می‌شود و این بوروکراسی حتی تا زمانی که برای دسترسی به کارت، چاره‌ای جز نبش قبر نمی‌مانَد، ادامه پیدا می‌کند. او تا مدت‌ها نمی‌تواند اجازهٔ نبش قبر را کسب کند و سرانجام تصمیم می‌گیرد که خود وارد عمل شود و دست به کار شگفت‌انگیزی بزند….منبع پیشین (با اندکی تغییر)

 بحث 
«فرانسیسکو. ج. پرز»، معروف به «ال تایو پاکو»، کارگر نمونه و برگزیدهٔ کارخانه ریخته‌گری و قالب‌سازی، که در دوران انقلاب کمونیستی قهرمان خوزه مارتی در این کارخانه مشغول به کار بود، بر حسب تصادف به داخل دستگاهی که خودش اختراع کرده بود و هدایت آن را نیز خود بر عهده داشت، می‌افتد و بر اثر این سقوط اجزای بدنش خُرد و تکه‌تکه می‌شود و جابه‌جا می‌میرد. در هنگام خاک سپاری او، همکارانش تصمیم می‌گیرند که از وی تجلیل شایسته و درخشانی به عمل بیاورند و به همین دلیل مصمم می‌شوند که کارت کارپردازی او را، به عنوان نماد و سمبلی از کار افتخارآمیز او، به همراه جسدش به خاک بسپرند.
امّا هنگامی که بیوه او به عنوان تنها واجد شرایط دریافت حقوق و مزایای او، در همراهی با برادرزاده اش، برای دریافت حق و حقوق بازنشستگی که واجد شرایط دریافت آن است، می‌رود، افسر مسئول، در خواست کارت کارگری شوهر او را می‌نماید. بدین ترتیب، از آن لحظه به بعد، در فیلم زنجیره‌ای از اتفاقات در موقعیت‌هایی دیوانه وار در ادارات و دفاتر مختلف آغاز می‌شود و برادرزاده او برای دریافت مجوز نبش قبر و به‌دست آوردن کارت کارگزینی او، تلاش‌های بی‌شماری را در مواجهه با کاراکترها و شخصیت‌های گوناگون این فیلم کمدی سیاه به انجام می‌رساند. سرانجام برادرزادهٔ مرد، ناامید از دریافت مجوز نبش قبر، تصمیم به انجام این کار به صورت غیرقانونی می‌گیرد، امّا هنگامی که در یک شبانگاه، به منظور برداشتن کارت، گور مرد کارگر را می‌شکافد، ناگزیر می‌شود که جنازه او را به خانه مرد کارگر منتقل کند و در آنجا با تکه‌های یخ، جسد را حفظ نماید و… بعد از آن، تلاش او برای دفن دوباره جسد، نافرجام می‌ماند، چرا که مدیر گورستان با اشاره به فهرست اسامی مردگان، اعلام می‌کند که این مرد قبلاً به خاک سپرده شده و از این جهت امکان دفن دوبارهٔ او نیست، مگر اینکه در مورد او نبش قبر قانونی صورت گرفته و اجازه‌نامهٔ رسمی نبش قبر صادر شده باشد تا بتواند دوباره به خاک سپرده شود….
برادرزاده سپس برای به‌دست آوردن سفارش نبش قبر، تلاش‌های تازه‌ای را در سیستم بوروکراتیک موجود آغاز می‌کند، آن هم در حالی که هیچ چیز و هیچ‌کس مطابق میل او عمل نمی‌کند و همه چیز مسخره و دیوانه وار است و ارائهٔ خدمات مطلوب غیرممکن به نظر می‌رسد. همین وضعیت سبب می‌شود که او، سرانجام مدیر گورستان را خفه کند، و از سوی برخی از نگهبانان قبرستان گرفتار گردد بدینسان فیلم به پایان می‌رسد، درحالی‌که جنازه بوروکرات طی یک تشییع جنازهٔ جمعی، به گورستان خود تشییع می‌گردد.مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای اسپانیایی، بازبینی در ۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۰

 دربارهٔ فیلم 
مرگ یک بوروکرات، نمونه‌ای برجسته از فیلم‌های دههٔ ۱۹۶۰ سینمای کوبا است. در سرتاسر فیلم صحنه‌های متعددی که می‌توان آن‌ها را ادای دین مستقیم به کمدین‌های دوران صامت سینما دانست، به چشم می‌خورد و بخشهایی از این فیلم یادآور کارهای لورل و هاردی و هارولد لوید و برخی دیگر از کمدین‌های قدیمی سینما می‌باشد.
اما این فیلم، در عین حال که یک نوع کمدی بزن‌بکوب و کلاسیک محسوب می‌شود، پیامها و ویژگی‌های دیگری را نیز منتقل می‌سازد و از جمله به‌خصوص در محور اصلی خود، به هجو زیرکانهٔ بوروکراسی نفس‌گیر و بی‌امان در کوبای کمونیستی می‌پردازد. هرچند که این رویکرد انتقادی و هجو استادانهٔ گوتییرز آلیا، توسط مقامات دولت کمونیستی کوبا نادیده انگاشته نمی‌شود و بی‌پاسخ نمی‌ماند، چراکه فیلم پس از نمایشی کوتاه توقیف می‌شود.

گوتییرز آلیا، یکی از سرشناس‌ترین فیلم‌سازان سینمای کوبا به‌شمار می‌آید.مجلهٔ الکترونیکی ویستا

 جوایز 
جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم کارلوی، به‌عنوان فیلمی متفاوت

 یادداشت‌ها 

 پانویس 

 جستارهای وابسته 
 خوزه مارتی

 منابع 


 مرگ یک بوروکرات در مجلهٔ الکترونیکی ویستا
 مرگ یک بوروکرات در پورتال راسخون

رده:فیلم‌ها به زبان اسپانیایی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی توماس گوتییرز آلئا
رده:فیلم‌های ۱۹۶۶ (میلادی)
رده:فیلم‌های درباره نقد کمونیسم
رده:فیلم‌های کمدی ۱۹۶۶ (میلادی)
رده:فیلم‌های کمدی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های کوبایی