اسکودار

اُسکُدار  یکی از بخش‌های آسیایی شهر استانبول و مرکز آن است. این بخش در ساحل شرقی تنگهٔ بسفر و در ناحیهٔ جنوب‌غربی شبه‌جزیرهٔ قوجا ایلی قرار گرفته‌است. مساحت اُسکدار ۱۸۶ کیلومتر مربع، و ارتفاع آن از سطح دریا ۵۰ متر است. اُسکدار در داخل محدودهٔ شهرداری استانبول، و یکی از پرجمعیت‌ترین نواحی این شهر است.

در مدخل اسکدار در لغت‌نامه دهخدا به نقل از قاموس الاعلام ترکی این‌گونه آمده است:
«اسکدار [اِکُ] (اِخ) شهری است که بخشی از قسطنطنیه را تشکیل می‌دهد و در مدخل تنگهٔ استانبول، در جهت بحر مرمره و روبه‌روی شهر استانبول، در ساحل آناتولی واقع است. این شهر در دامنه‌های کوه چاملیجه، در وضعی مایل و بر فراز چندین تپه دیده می‌شود و دورنمایی بسیار دلکش و زیبا دارد.

گرداگرد بیشتر خانه‌های آن را باغچه‌ها و درختان فراگرفته است. جمعیت آن حدود ۲۴۰۰۰ نفر است و دارای ۷۴ مسجد آدینه، ۴۷ تکیه، بازار (چارسوق)، دارالشفا و دارالضعفا است. بزرگ‌ترین مساجد آن عبارت‌اند از: اسکله، والدهٔ کبیر، آیازمه، والدهٔ عتیق و جامع سلطان سلیم که در سلیمیه واقع است.

منسوجات ابریشمی اسکدار ممتاز است و روفرشی‌های ابریشمی موسوم به «اسکدار چاتمه‌سی» بسیار دلفریب و زیبا هستند. در روزگاران گذشته، اسکدار اهمیت تجارتی بسیاری داشت و سرمنزل قافله‌هایی بود که به آناتولی، ایران و عربستان رفت‌وآمد داشتند. اما امروزه با رواج حمل‌ونقل کالا به وسیلهٔ کشتی، اهمیت بازرگانی آن کاهش یافته و استانبول خود مرکز مهم دادوستد شده است.

نیازهای داخلی اسکدار و حومهٔ آن از طریق بازار (چارسوق) محلی برطرف می‌شود و تنها بازار دام در این شهر رونق دارد. در بلندی‌های اسکدار، روستاها و باغ‌های بسیار زیبا و خوش‌منظره‌ای وجود دارد، مانند چاملیجه و بلغورلی و غیره. در جهت جنوب‌غربی شهر نیز گورستانی وسیع پر از سرو و صنوبر دیده می‌شود که منظره‌ای همچون جنگل دارد.

اسکدار از شهرهای کهن است و نام قدیمی آن «خریسوپلیس» به معنای «شهر زر (طلا)» بوده است. دربارهٔ وجه‌تسمیهٔ آن، دیدگاه‌های گوناگونی وجود دارد:
بر پایهٔ روایتی، بانی این شهر «خریسس»، پسر آگاممنون، بوده و به همین مناسبت نام او را بر این شهر نهاده‌اند. روایت دیگر می‌گوید ایرانیان قدیم پس از پیروزی در این نواحی، در بنیاد شهر خزانه‌ای تأسیس کردند و زرهایی را که از مالیات آن مناطق به‌دست می‌آمد، در آنجا ذخیره و محافظت می‌کردند؛ از این‌رو این مکان بدین نام نامیده شد.

برخی نیز گفته‌اند که در هنگام غروب آفتاب، شهر به رنگ زرد در می‌آید و همین امر سبب نام‌گذاری آن شده است. در گذشته، این شهر از بیزانس (استانبول قدیم) بزرگ‌تر و مهم‌تر بود، اما بعدها با توسعهٔ بیزانس، که نام قسطنطنیه یافت، خریسوپلیس به شهری درجه‌دوم بدل شد و در شمار محلات قسطنطنیه درآمد. چگونگی دگرگونی نام خریسوپلیس به شکل «اسکوتاری» و علت دقیق این نام‌گذاری روشن نیست.»

 منابع 

رده:اسکودار
رده:تنگه بسفر
رده:مناطق مسکونی در استان استانبول
رده:مناطق مسکونی در امپراتوری بیزانس
رده:ناحیه‌های استان استانبول
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۷ (پیش از میلاد)