موستری

موستِری نامی است که باستان‌شناسان به مجموع صنعت‌های ساختن ابزار سنگی (بازالت/چخماق) در عصر پارینه‌سنگی میانی داده و در ایران دوران ساخت این نوع ابزارهای چخماقی را دورهٔ موستری گفته‌اند. سنگی معروف به موستری بعد از حفاری سامانه‌های باستانی موستر در فرانسه وارد ادبیات باستان‌شناسی گردید.باستان‌شناسی پیش از تاریخ بین‌النهرین، حسن طلایی، ۱۳۹۰، تهران، سازمان مطالعه کتب علوم انسانی و دانشگاه‌ها (سمت)، چاپ؟ ص ۳۱ و ۳۲ این‌گونه ابزارها در اروپا، شمال آفریقا و آسیای غربی و مرکزی یافته شده‌اند و در حوزه‌های مختلف تفاوت‌هایی با هم دارند. همراه بعضی بقایای انسان‌های اولیه در منطقه‌ای که اسرائیل امروزی را تشکیل می‌دهد ابزارهای فرهنگ موستری یافت شده است. سنت، صنعت یا صنایع موستری را متناظر با دورهٔ انسان نئاندرتال گرفته‌اند و از آنجا که در بیشتر موارد بقایای انسانی به دست آمده مشخصاً از آنِ نئاندرتال‌هاست این برابرگیری می‌تواند درست باشد. هرچند باید افزود شماری از نئاندرتال‌های متأخر فرهنگ ابزارسازی متفاوتی داشته‌اند. وانگهی آغاز دورهٔ انسان نئاندرتال از یک سو و آغاز فرهنگ موستری از دیگر سو، ابهاماتی دارند.
بندانگشتی|ورودی غار رقفت که بقایای موستریان در آن یافت شده است.

 نامگذاری 
وجه تسمیه فرهنگ موستری دیده شدنش در محوطهٔ باستانی لاموستر (Le Moustier) در دوردون (Dordogne) فرانسه به صورت پناهگاه سنگی انسان‌های اولیه بوده است.

 مشخصات 
موسترین اروپایی محصول نئاندرتال‌هاست. تقریباً از ۱۶۰۰۰۰ تا ۴۰۰۰۰ قبل از میلاد وجود داشت. ابزارهای سنگی موستری یا لیوالوازیه که در زمان زندگی انسان‌های نئاندرتال مورد استفاده قرار می‌گرفته است، از سنگ مادر یا هسته اصلی ساخته می‌شد. ابزارهای سنگی اشکال گوناگونی داشتند که شامل شکل بیضوی قبه دار است. قلوه سنگها برای ساییدن هر دو طرف ابزار مورد استفاده قرار می‌گرفت و در اثر این عمل برجستگی ظاهر می‌شد. ابزارهای سنگی لیوالوازیه در مراحل اولیه ناهموار بودند و شکل معینی نداشتند و تنها قطعاتی از سنگ بودند که لبه‌های تیز برای برش داشته‌اند. در مراحل ثانویه قطعاتی از سنگ مادر جدا می‌کردند و پس از پرداخت از آن استفاده می‌کردند. شکل شاخص این‌گونه ابزارها مثلثی بوده است که جهت سوار کردن بر زوبین مورد استفاده قرار می‌گرفت.

مهم‌ترین وجه این‌گونه ابزارهای سنگی گوناگونی و تنوع در شکل تیغه‌های سنگی است، ابزارهایی که شکل آن‌ها نزدیک به مثلث است. از این ابزارها به‌عنوان چاقوی دباغی یا مانند مته استفاده می‌شد. ابزارهای معروف به موستری از حدود ۷۰ هزار تا ۳۵ هزار سال مورد استفاده قرار می‌گرفته است. در آغاز پیدایش ابزارهای سنگی موستری سطوح اغلب آن‌ها ناهموار بوده که در مراحل ثانویه از ابزارهای سنگی با سطوح صاف استفاده شده است و اما نوع ابزارها تغییر نیافته است. صنایع سنگی موستری اخیر مته‌ها و نیزه‌ها را دربر می‌گیرد. شناخت ویژگی‌ٍهای صنعت موستری بر اساس نتایج کاوش‌ها و مطالعات متخصصان در فرانسه بوده است. این صنعت مراحل پیشرفته‌ای دارد که مهم‌ترین آن‌ها ابزارهای موستری نمونه‌های شناخته شده به کونا و ابزارهای موستری ساخته شده به سبک آشولی و سبک لیوالوازیه و تعدادی از تبرهای دستی هستند. در شمال آفریقا و خاور نزدیک، ابزارهای موسترین توسط انسان‌های مدرن از نظر آناتومی تولید می‌شد. برای مثال، در مدیترانهٔ شرقی، مجموعه‌های تولید شده توسط نئاندرتال‌ها از مجموعه‌های ساخته شده توسط انسان‌های مدرن نوع قافزه قابل تشخیص نیستند. قدمت صنعت موستریان در شمال آفریقا ۳۱۵۰۰۰ سال تخمین زده شده است.


رده:ابزارسازی پارینه‌سنگی
رده:باستان‌شناسی اروپا
رده:پارینه‌سنگی میانی
رده:پارینه‌سنگی
رده:عصر سنگ میانی
رده:فرهنگ‌های باستانی آسیا
رده:فرهنگ‌های باستان‌شناختی آفریقا
رده:فرهنگ‌های باستان‌شناختی اروپا
رده:فرهنگ‌های باستان‌شناختی
رده:فرهنگ‌های پارینه‌سنگی اروپا
رده:نئاندرتال‌ها