چینوآ آچه‌به

آلبرت چینوالوموگو آچه‌به  معروف به «چینوآ آچه‌به» (زادهٔ ۱۶ نوامبر ۱۹۳۰ – درگذشتهٔ ۲۱ مارس ۲۰۱۳) نویسنده و شاعر نیجریه ای‌تبار بود. وی از معتبرترین نویسندگان قاره آفریقا بود. از او به‌عنوان «بنیانگذار ادبیات آفریقایی در زبان انگلیسی» یاد می‌شود. نخستین رمان او همه چیز فرو می‌پاشد در سال ۱۹۵۸ منتشر شد. این اثر به بیش از ۵۰ زبان جهان از جمله فارسی ترجمه شده و بیش از ده میلیون نسخه از آن فروش رفته‌است. آچه‌به در آثارش به تأثیرات دوره استعمار و همچنین فساد در آفریقا پرداخته‌است.

 زندگی 
چینوا آچه‌به شانزدهم نوامبر ۱۹۳۰ (سی سال پیش از استقلال نیجریه) در شهر کوچک اگیدی در ایالت انامبرا، از شهرهای گوچک ایگبو زبان شرق نیجریه به دنیا آمد. وی پنجمین فرزند از شش فرزند ژانت و ایسایا اکافر آچه‌به است، که معلم جامعه کلیسای مسیونرها بود. والدینش نام آلبرت را از روی نام پرنس آلبرت، شوهر شهبانو ویکتوریا، روی پسر خود گذاشتند، اما نویسنده هنگام تحصیل در دانشگاه، اسم انگلیسی خود را کنار گذاشت و به جای آن اسم آفریقایی چینوا را انتخاب کرد که کوتاه شده چی نو الو مگو است، به معنی «ای روح من به یاری ام بشتاب».

آچه‌به در همان زادگاه خود به مدرسه کلیسا رفت که زبان آموزشی آن انگلیسی بود. آچه‌به کتاب‌های پدرش که کتاب‌های درسی مقدماتی و مذهبی بود را می‌خواند و در کنارش به قصه‌های محلی که مادر و خواهرش تعریف می‌کردند با شور شوق گوش می‌داد. پس از پایان دوره مدرسه اگیدی به دبیرستان‌های آبرومند اوموآهیا رفت و از همان آغاز مشتری پر و پا قرص کتابخانه پر مدرسه شد. آچه‌به در سال ۱۹۴۸ دبیرستان را تمام کرد و با استفاده از بورس تحصیلی در یونی ور سیتی کالج شهر ایبادان نام نوشت. بورس تحصلیی وی برای رشته پزشکی بود اما بعد از یک سال تغییر رشته داد و به دانشگاه علوم انسانی رفت. از طریق متن‌های ادبی دانشگاه به روشنی دریافت استعمارگران انگلیسی و نویسندگانش چه تصویر مخدوشی از فرهنگ آفریقا ارائه داده‌اند. تصویر ارائه شده تصویر مردمی است وحشی و خشن با غریره‌های پرشو و شهوانی و ذهنی ساده.

او خود می‌گوید: «و به خودم گفتم که این برداشت عام و مشهوری است، پس کسی هم باید پیدا شود و آفریقا را از درون نگاه کند» و چنین شد که آچیه دست به قلم برد.

 درگذشت 
چینوا آچه‌به روز جمعه، ۲۱ مارس ۲۰۱۳ در سن ۸۲ سالگی در بیمارستانی در بوستون، ایالت ماساچوست، درگذشت. جسد او ۲۲ مه (حدود دو ماه پس از مرگش) از ایالات متحده به نیجریه فرستاده شد تا در زادگاهش به خاک سپرده شود.

 خوصیات نوشتار 
آچه‌به در رمانهايش جامعه ایگبو را با تمام مساوات مداری پرخروش آن و مجادله‌هایی که یادآور گردهمایی شهری است تصویر می‌کند. در اگیدی دو فرهنگ به صورت مسالمت آمیز در کنار هم زندگی می‌کردند، در یک طرف، رسوم اجتماعی و سنت‌های دینی آفریقا را می‌بینیم و در طرف دیگر قدرت استعماری بریتانیا و مسیحیت را. اما آچه‌به، به جای آنکه میان این دو شیوه زندگی گرفتار آید و از هم بپاشد، کنجکاوانه در پی شناخت هر دو شیوه برآمد و مجذوب چشم‌انداز دوگانه شد که حاصل زیستن در محل تلاقی فرهنگ‌ها است.

 آثار 
 رمان 
 سال انتشار عنوان فارسی عنوان انگلیسی توضیحات۱۹۵۸همه چیز فرو می‌پاشدThings Fall Apart۱۹۶۰دیگر آرامشی نیستNo Longer at Ease۱۹۶۴Arrow of God۱۹۶۶مرد مردمیA Man of the People۱۹۸۷تپه‌های مورچه ساواناAnthills of the Savannah

 مجموعه داستان‌های کوتاه 
 سال انتشار عنوان فارسی عنوان انگلیسی توضیحات۱۹۵۳«راه مردان مرده»«Dead Men's Path»۱۹۵۳تخم مرغ قربانی و داستان‌های دیگرThe Sacrificial Egg and Other Stories۱۹۷۱Civil Peace۱۹۷۳دختران در جنگ و داستان‌های دیگرGirls at War and Other Stories۱۹۸۵داستان‌های آفریقاییAfrican Short Storieseditor, with CL Innes۱۹۹۲Heinemann Book of Contemporary African Short Storieseditor, with CL Innesرای‌دهندگانThe Voter۱۹۵۲«ازدواج امری خصوصی ست»«Marriage Is A Private Affair»

 شعر 
 سال انتشار عنوان فارسی عنوان انگلیسی توضیحات۱۹۷۱Beware, Soul-Brother, and Other Poemspublished in the US as Christmas at Biafra, and Other Poems, 1973۱۹۷۸Don't let him die: An anthology of memorial poems for Christopher Okigboeditor, with Dubem Okafor۱۹۹۸Another Africa۲۰۰۵Collected Poems Carcanet Pressمادر و کودک پناهندهRefugee Mother And ChildکرکسهایVultures

 مقالات، نقد و تفسیر سیاسی 
 سال انتشار عنوان فارسی عنوان انگلیسی توضیحات۱۹۶۵داستان‌نویس به عنوان معلمThe Novelist as Teacher۱۹۷۵تصویر از آفریقا: نژادپرستی در «دل تاریکی» کنرادAn Image of Africa: Racism in Conrad's "Heart of Darkness»۱۹۷۵Morning Yet on Creation Day۱۹۸۴The Trouble With Nigeria۱۹۸۸امیدها و مشکلاتHopes and Impediments۲۰۰۰خانه و تبعیدHome and Exile۶ اکتبر ۲۰۰۹Education of a British protected Child۲۰۱۰The Igbo and their Perception of God, Human Beings and Creationforthcoming

 کتاب کودک 
 سال انتشار عنوان فارسی عنوان انگلیسی توضیحات۱۹۶۶Chike and the River۱۹۷۲How the Leopard Got His Clawswith John Iroaganachi۱۹۷۵فلوتThe Flute۱۹۷۸درامThe Drum

 پیوند به بیرون 
 کارگاه نویسندگی خلاق برای تأمین معاش نویسنده‌ها خوب است فیروزه؛ گفتگو با چینوا آچی به

 پانویس 

 منابع 

 ویکی‌پدیایی انگلیسی
 چینوا آچه‌به، پدر ادبیات مدرن آفریقا، درگذشت



رده:استادان دانشگاه براون
رده:استادان دانشگاه دور از وطن اهل نیجریه در ایالات متحده آمریکا
رده:استادان کالج بارد
رده:اعضای انجمن پادشاهی ادبیات انگلستان
رده:اعضای فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
رده:افراد مبتلا به پاراپلژی
رده:افراد معلول
رده:اهالی ایالت انامبرا
رده:برندگان جایزه جهانی من بوکر
رده:جستارنویسان اهل نیجریه
رده:خاک‌سپاری‌ها در ایالت انامبرا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه لندن
رده:درگذشتگان ۲۰۱۳ (میلادی)
رده:درگذشتگان حادثه رانندگی در ماساچوست
رده:رمان‌نویسان اهل نیجریه
رده:رمان‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:شاعران اهل نیجریه
رده:فیلسوفان اهل نیجریه
رده:مردان اهل نیجریه
رده:مقاله‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:منتقدان ادبی اهل نیجریه
رده:نویسندگان ادبیات کودک اهل نیجریه
رده:نویسندگان ادبیات گمانه‌زن اهل نیجریه
رده:نویسندگان انگلیسی‌زبان
رده:نویسندگان داستان کوتاه اهل نیجریه
رده:نویسندگان داستان کوتاه سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان داستان کوتاه مرد اهل نیجریه
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل نیجریه
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:دور از وطن‌های اهل نیجریه در ایالات متحده آمریکا
رده:رمان‌نویسان ایگبو
رده:شاعران ایگبو
رده:نویسندگان داستان کوتاه ایگبو
رده:آموزگاران ایگبو
رده:جستارنویسان ایگبو
رده:استادان دانشگاه ایگبو
رده:نویسندگان اگزوفونیک
رده:فعالان ایگبو
رده:منتقدان ادبی ایگبو