خط سیاق

خط سیاق یا سیاقت یا سیاقی نوعی از خط و روش نگارش است که با آن اهل دفتر و دیوان، اعداد، مقادیر و اوزان را می‌نوشتند.لغت‌نامه دهخدا

حساب سیاق روشی است در حسابداری قدیمی و دانشی است در ثبت و ضبط ارقام و اعداد محاسبات دیوانی و شخصی. تا پایان دورهٔ قاجار کلیهٔ امور محاسبات دولتی و شخصی با اعداد سیاق نوشته می‌شد و مردم عادی به‌ویژه کسبه تا حدود دهه پنجاه یا شصت نیز محاسبات خویش را با اعداد سیاق ثبت می‌کردند.مهدی صدری فصلنامهٔ تاریخ معاصر ایران، شمارهٔ ۲۲ کاتبان این خط برای اعداد و کلمات اختصاری علائمی ویژه داشتند که خواندن آن برای بسیاری آسان نبود.بانک نسخ خطی ایران

خط سیاق معادلهایی هم در فرهنگ‌های دیگر دارد، که آن‌ها نیز عملاً منسوخ شده‌اند. گونه‌هایی از این خط در جهان عرب (معروف به خط «دیوانی»)، جنوب آسیا (هند، پاکستان، و بنگلادش، معروف به خط «رقم»)، و امپراتوری عثمانی (معروف به «سیاقات») استفاده می‌شده‌است. نام این خط از واژهٔ عربی «سیاق» به معنی «ترتیب» گرفته شده‌است. شکل بسیاری از علائم مورد استفاده در این خط نیز مبتنی بر شکل نوشتن اعداد به زبان عربی است..جواد صفی‌نژاد، کوششی در آموزش خط سیاق، انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، تهران، ۱۳۸۷. عده ای نیز بر این عقیده‌اند که این خط در زمان سلجوقیان وارد جهان اسلام شده‌است.البهنسی، عفیف (١٩٩۵ م). معجم مصطلحات الخط العربی والخطاطین (الطبعة الأولی). بیروت: مکتبة لبنان ناشرون. صفحة ٧۵ کلمه سایماق در زبان ترکی به معنای شمارش می‌باشد. امر مفرد از این مصدر «سای» بعلاوه پسوند «اق» یعنی «سایاق» باعث به وجود آمدن اسم وسیله می‌شود که به معنی وسیله شمردن می‌باشد، با این حال به نظر نمی‌رسد که این نظریه صحیح باشد. عده ای نیز سیاق را معرب سیاگ یا سیاک پارسی به معنای رنگ سیاه یا سیاهه به معنای چرکنویس می‌دانند. 

 پانویس 

 منابع 
 لغت‌نامه دهخدا
 مهدی صدری فصلنامهٔ تاریخ معاصر ایران، شمارهٔ ۲۲


 پیوند به بیرون 
 کوششی در آموزش خط سیاق اثر جواد صفی‌نژاد
 طرحی برای افزودن خط سیاق به یونیکد

رده:تاریخ حسابداری
رده:خط فارسی
رده:دستور خط