دیوید نیل مکنزی

دیوید نیل مکنزی  (زادهٔ ۸ آوریل ۱۹۲۶ در لندن – درگذشتهٔ ۱۳ اکتبر ۲۰۰۱ در بنگور، ولز) پژوهشگر بنام در زمینهٔ زبان‌های ایرانی بود.

او زادهٔ لندن بود. در ۱۹۴۳ داوطلبانه به ارتش انگلستان پیوست و در ۱۹۴۵ در هندوستان — که آن زمان مستعمرهٔ بریتانیا بود — خدمت نمود. در همان‌جا بود که مکنزی زبان پشتو را آموخت. از همین‌جا بود که مکنزی با زبان‌های ایرانی آشنا شد. به‌زودی او دانش‌آموختهٔ زبان‌های پارسی، پارسی میانه و پارسی باستان از دانشگاه لندن گردید. میان سال‌های ۱۹۶۱–۱۹۶۲ او تز دکتری‌اش را در زمینهٔ مطالعات گویش‌های کردی ارائه داد که سبب بلندآوازگی او به‌عنوان یک زبان‌شناس و ایران‌شناس گردید.

در ۱۹۷۵ او کرسی زبان‌شناسی دانشگاه گوتینگن آلمان را به دست آورد. در ۱۹۹۴ بازنشست شد و در بنگور در ولز شمالی سکنی گزید. در این زمان او به عضویت آکادمی بریتانیا درآمد. مکنزی در سال ۲۰۰۱ در ۷۵سالگی در بنگور درگذشت. وی دارای سه پسر و یک دختر بود.

مکنزی به بسیاری از زبان‌های ایرانی چون پشتو، کردی، گورانی، اورامی (هورامی)، خوارزمی، پهلوی و زبان سغدی به‌خوبی آشنایی داشت. کتاب فرهنگ کوچک زبان پهلوی (یا فرهنگ مختصر پهلوی)A Concise Pahlavi Dictionary, London, Oxford University Press, 1961 او — که در ۱۹۷۱ نوشت و مهشید میرفخرایی با عنوان فرهنگ کوچک پهلوی به فارسی ترجمه کرده‌استچاپ اول به سال ۱۳۷۳ از سوی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی — از کارهای ماندگار او و منبعی برای مطالعهٔ متن‌های پارسی میانه است. فرهنگ زبان خوارزمی وی با مرگش نیمه‌تمام ماند.

مکنزی، علاوه بر زبان‌های ایرانی، در زبان‌های انیرانی‌ای همچون عربی و چینی نیز دستی داشت.

 ترجمه به فارسی 
از دیوید نیل مکنزی تاکنون آثار زیر به زبان فارسی ترجمه شده و به چاپ رسیده‌است:
 م‍ک‍ن‍زی، دی.ان. گویش اورامی (هورامی): کلیات دستور زبان و متون، ترجمهٔ محمدصدیق زاهدی، تهران: پانیذ، ۱۳۹۲.
 م‍ک‍ن‍زی، دی.ان. ف‍ره‍ن‍گ ک‍وچ‍ک زب‍ان پ‍ه‍ل‍وی، ت‍رج‍م‍هٔ م‍ه‍ش‍ی‍د م‍ی‍رف‍خ‍رای‍ی، ت‍ه‍ران: پ‍ژوه‍ش‍گ‍اه ع‍ل‍وم ان‍س‍ان‍ی و م‍طال‍ع‍ات ف‍ره‍ن‍گ‍ی، ۱۳۸۸.
 ده گفتار دربارهٔ زبان خوارزمی، آثاری از والتربرونو هنینگ، دیویدنیل مکنزی، هلموت هومباخ، گراردو نیولی، ترجمهٔ یدالله منصوری، تهران: طهوری، ۱۳۸۷.

 دیگر آثار ترجمه‌شدهٔ مرتبط با مکنزی 
 ه‍ن‍ی‍ن‍گ، وال‍ت‍ر ب‍رون‍و ه‍رم‍ان، ب‍خ‍ش‍ی از ف‍ره‍ن‍گ خ‍وارزم‍ی، ب‍ه‌ک‍وش‍ش د.ن. م‍ک‍ن‍زی، ت‍ه‍ران، ان‍ت‍ش‍ارات دان‍ش‍گ‍اه ت‍ه‍ران، ۱۳۱۷؛ ۵۵ صفحه.
 دی‍اک‍ون‍وف، ای‍گ‍ور م‍ی‍خ‍ائ‍ی‍ل‍ووی‍چ و آ. ل‍ی‍وش‍ی‍ت‍س، ک‍ت‍ی‍ب‍ه‌ه‍ای اش‍ک‍ان‍ی ن‍ی‍س‍ا (اس‍ن‍اد اق‍ت‍ص‍ادی)، وی‍راس‍ت‍ار دی‍وی‍د م‍ک‍ن‍زی، ت‍رج‍م‍هٔ ش‍ه‍رام ح‍ی‍درآب‍ادی‍ان، ت‍ه‍ران: ک‍لام ش‍ب‍دا، ۱۳۸۳.
 م‍ان‍ی، ش‍اپ‍ورگ‍ان: اث‍ر م‍ان‍ی درب‍ارهٔ روی‍داده‍ای پ‍ای‍ان ج‍ه‍ان، آوان‍وی‍س‍ی، ت‍رج‍م‍ه، اس‍اطی‍ر ب‍راس‍اس ق‍رائ‍ت م‍ک‍ن‍زی، ب‍ه‌ک‍وش‍ش ن‍وش‍ی‍ن ع‍م‍ران‍ی، ت‍ه‍ران: اش‍ت‍اد، ۱۳۷۹.

 پانویس 

 منابع 

Wikipedia contributors, "David Neil MacKenzie," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Neil_MacKenzie&oldid=333030274 (accessed January 6, 2010).

 پیوند به بیرون 
 مدخلِ MACKENZIE, DAVID NEIL در دانشنامهٔ ایرانیکا

رده:استادان دانشگاه گوتینگن
رده:استادان مدرسه مطالعات مشرق‌زمین و آفریقا
رده:اعضای آکادمی بریتانیا
رده:ایران‌شناسان اهل انگلستان
رده:پرسنل ارتش بریتانیا در جنگ جهانی دوم
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه سواز لندن
رده:درگذشتگان ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۲۶ (میلادی)
رده:زبان کردی
رده:زبان‌شناسان اهل انگلستان
رده:زبان‌شناسان فارسی
رده:زبان‌شناسان زبان کردی
رده:زبان‌شناسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:فرهنگ‌نویسان اهل بریتانیا
رده:نویسندگان دانشنامه اسلام
رده:نویسندگان دانشنامه ایرانیکا
رده:نظامیان جنگ جهانی دوم