ته‌نقش

ته‌نقش، نقش‌آب (نقشاب) یا واتر مارک  یا فیلیگران ، علائمی هستند که در زمینه‌های کاغذها، تمبرها یا اسکناس‌ها قرار داده می‌شوند و در حالت عادی قابل مشاهده نیست ولی اگر کاغذ یا تمبر در برابر آفتاب یا چراغ گرفته شود پدیدار می‌شوند.

ته‌نقش‌های علائمی بسیار متفاوتی هستند که هر کارخانه کاغذسازی نشانه‌های ویژه خود را در آن قرار می‌دهد. بیشتر ته‌نقش‌ها نشان‌دهندهٔ نام و علامت ویژه کارخانه کاغذ است و سال ساخت آن کاغذ را نیز می‌توان از آن دریافت. ته‌نقش در طول عملیات ساخت ورق‌های کاغذی با استفاده از غلتکی ظریف در داخل آن‌ها ایجاد می‌شود.

بررسی ته‌نقش‌ها برای شناسایی تاریخ و مشخصات دست‌نوشته‌های و کتاب‌های قدیمی ناشناس اهمیت ویژه‌ای دارد.

در بسیاری از دست‌نوشته‌ها و کتاب‌های ایرانی دوران قاجار و پیش از آن به‌ویژه در فرمان‌های شاهانه، عقدنامه‌ها و قباله‌ها از کاغذهای ته‌نقش‌دار روسی و انگلیسی استفاده شده است. بازشناسی این ته‌نقش‌ها برای شناسایی مشخصات شماری از این آثار تنها راه ممکن بوده است.

واژهٔ نقش‌آب از آن‌جا آمده است که در آن قسمت کاغذ که نقش‌آب نشسته است فیبرها کم توده می‌شوند تا نقشی شفاف و آب‌گون در آن پدید آید.بهزا ، بازدید: مارس ۲۰۱۰.

 جستارهای وابسته 
 نهان‌نگاری

 منابع 

 کریم‌زادهٔ تبریزی، محمدعلی، اسناد متفرقهٔ قدیمی مربوط به ایران، لندن: ۱۳۸۶، شابک: ۹۷۸۰۹۵۳۴۹۲۹۵۴، ص۳۳۴.
 جعفری مذهب، محسن، سال‌یابی نسخه‌های بدون تاریخ بر اساس واترمارک نامه بهارستان، شمارة ۹ و ۱۰، بهار تا زمستان ۱۳۸۳
 جعفری مذهب، محسن، سه رساله دربارهٔ ته نقش (واترمارک/ فیلیگران)، گنجینة اسناد، ش ۶۶، تابستان ۱۳۸۶
 محتوای تصویر، گام نهایی در نقشابزنی پایدار، نصرالله مقدم چرکری، سید مجتبی بنائی

رده:اختراع‌های ایتالیا
رده:اسکناس‌ها
رده:جعل پول
رده:کاغذسازی
رده:نوشت‌افزار
رده:واژگان تمبرشناسی