آزادراه ۵ (ایران)

آزادراه ۵، آزادراهی است که از تهران آغاز می‌شود و شهرهای مرکز و غرب ایران را به شهرهای جنوب، و بندر امام خمینی پیوند می‌دهد. این آزادراه بخشی از محور شمال به جنوب می‌باشد. آزادراه تهران–ساوه نیز یکی از بخش‌های فعال این آزادراه در فاصله تهران تا ساوه است. برنامه ساخت این آزاد راه در دوران سید محمد خاتمی کلید خورد و در دولت دوم احمدی‌نژاد پایان یافت

 بخش‌ها 
 آزادراه پردیس-آمل (در دست احداث)
 آزادراه تهران-پردیس (فعال)
 آزادراه تهران-ساوه (فعال)
 آزادراه ساوه-سلفچگان (فعال)
 آزادراه سلفچگان-قم (کنارگذر غربی قم) (در دست احداث)
 آزادراه سلفچگان-اراک (در دست احداث)
 آزادراه کنارگذر شمالی اراک (قطعه دوم در دست احداث)
 آزادراه اراک-بروجرد (درحال احداث)
 کنارگذر جنوبی بروجرد (فعال)
 آزادراه بروجرد-خرم‌آباد (فعال)
 کنارگذر جنوبی خرم‌آباد (آغاز به‌کار نشده)
 آزادراه خرم‌آباد-پل‌زال (خرم زال) (فعال)
 آزادراه پل‌زال-اندیمشک (فعال)
 آزادراه اندیمشک-اهواز (آغاز به‌کارنشده)
 آزادراه اهواز-بندر امام‌خمینی (فعال)

بندانگشتی|راست|تقاطع آزادراه ۵ با جاده ۵۶ در سلفچگان

 آزادراه خرم زال 
بندانگشتی|200px|آزادراه خرم‌زال
آزادراه خرم زال که با نام آزادراه خرم‌آباد - پل زال نیز شناخته می‌شود و عملیات ساخت آن از سال ۱۳۸۴ آغاز شده بود در حد فاصل دو شهر خرم‌آباد و اندیمشک به طول ۱۶۴ کیلومتر قرار گرفته‌است. ازجمله اهداف ساخت این آزادراه کاهش تصادفات، کاهش زمان سفر و همچنین صرفه‌جویی سالانه ۴۰۰ میلیارد ریال در مصرف سوخت، کاهش ۶۰ کیلومتری طول آزادراه نسبت به مسیر قدیمی خرم‌آباد - پلدختر - اندیمشک، کاهش بار ترافیکی و افزایش سرعت مطمئن در این محور عنوان شده‌است.

 ویژگی‌ها 
آزادراه خرم زال دارای ۱۴ دهنه تونل دوقلو به طول ۲۵ کیلومتر (که طولانی‌ترین آن‌ها دارای طول تقریبی ۲۱۹۱ متر است)، ۱۴۰ دهنه پل کوچک، دو تقاطع غیرهمسطح و ۲۸ پل بزرگ به طول ۲ هزار و ۶۰۰ متر. ساخت این آزادراه حدود هفت هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال هزینه داشته‌است که ۵۰ درصد هزینه آن توسط دولت و ۵۰ درصد بقیه آن توسط بخش خصوصی فراهم شده‌است. عوارض دریافتی از خودروها در این آزادراه طی ۱۸ سال پس از بهره‌برداری به بخش خصوصی تعلق خواهد داشت. این آزادراه به صورت چهار خطه و با عرضی در حدود ۲۶ متر پایه‌ریزی شده‌است. آزادراه در فاصله ۱۸ کیلومتری جنوب غربی خرم‌آباد آغاز شده و در ۳٫۵ کیلومتری روستای پل زال واقع در حدود ۵کیلومتری شهر اندیمشک خاتمه می‌یابد.

 ساخت 
این آزادراه به طول ۱۰۴ کیلومتر بوده و برای آن ۱۴ تونل به طول مجموع ۲۵ کیلومتر و ۲۸ دهنه پل بزرگ به طول مجموع ۲۸۰۰ متر ساخته شده‌است. همچنین ساخت ۲ تقاطع غیر همسطح نیز از دیگر سازه‌های آن به حساب می‌آید. هزینه ساخت کل برنامه ۷۵۰ میلیارد تومان برآورد شده‌است که نیمی از آن توسط بخش خصوصی فراهم شده‌است. در زمان ساخت این طرح عظیم، ۴۰۰۰ نفر مشغول به کار احداث این برنامه بودند.افتتاح آزادراه خرم‌آباد - پل زال  روزنامه ایران

 خسارت به طبیعت 
احداث این آزادراه دوهزار هکتار از عرصه‌های طبیعی استان لرستان را نابود کرده‌است. آزادراه خرم زال از نقاط بکر و جنگلهای بلوط جنوب لرستان عبور کرده‌است.

 بهره‌برداری 
این آزادراه در تاریخ ۱۱ آبان ۱۳۸۹ با حضور محمود احمدی‌نژاد و حمید بهبهانی وزیر راه و ترابری وقت به‌صورت رسمی به بهره‌برداری رسید.

 آزادراه شهید بروجردی 
آزادراه خرم‌آباد - بروجرد - اراک با نام آزادراه شهید محمد بروجردی بخشی از آزادراه سراسری شماره ۵ کشور است، که با طول ۱۳۴ کیلومتر در پهنه دو استان لرستان و مرکزی قرار دارد.

این آزادراه در استان لرستان از شرق شهر خرم‌آباد (تقاطع بزرگراه خرم‌آباد-بروجرد-درود) شروع می‌شود و با عبور از بخش بیرانوند، از طریق تونل پونه وارد دشت سیلاخور در شهرستان بروجرد می‌شود. در شهرستان بروجرد دارای دو دسترسی در محل بزرگراه بروجرد-دورود و روستای دهکرد (بزرگراه بروجرد-اراک) است. آزادراه در ادامه با ورود به استان مرکزی، در پهنه پتروشیمی شازند اراک (تقاطع بزرگراه اراک-ملایر-بروجرد) به آزادراه کنارگذر شمالی اراک متصل می‌شود.

 ویژگی‌ها 
به‌دلیل عبور آزادراه شهید بروجردی از کوه‌های زاگرس، عملیات ساخت پل و تونل در این مسیر از اهمیت زیادی برخوردار بوده‌است. تونل دوقلوی پونه با طول ۳۲۰۰ متر، نخستین و بزرگ‌ترین تونل آزادراهی سه خطه کشور است، که به صورت دو تونل موازی، و سرجمع با شش خط عبوری بین دو شهر بروجرد و خرم‌آباد قرار دارد.

این آزادراه در مجموع ۱۳۴ کیلومتر طول و ۷۵۰۰ متر تونل دارد. طول قطعه اول آن (فاصله اراک تا دهکرد بروجرد) ۶۸ کیلومتر، قطعه دوم (کمربندی جنوب بروجرد) ۱۳/۹ کیلومتر، قطعه سوم (جنوب بروجرد تا بیرانشهر) ۳۳/۲ کیلومتر، و قطعه چهارم (بیرانشهر-خرم‌آباد) ۱۹/۱ کیلومتر است.

در قطعه اول ۱۰۰۳ متر تونل، ۱۴ پل، ۳۷۷ متر دیوار حائل و ۲۰۴ آبرو پایه‌ریزی شده است. در قطعه دوم ۲ پل و ۵۷ آبرو، در قطعه سوم ۶۱۶۷ متر تونل، ۹ پل، ۵۹۷۴ متر دیوار حائل و ۸۶ آبرو، و در قطعه چهارم ۱۲۵۸ متر تونل، ۴ پل، ۶۱۵۹ متر دیوار حائل و شمار ۶۰ آبرو پایه‌ریزی شده‌است.

 ساخت و بهره‌برداری 
طرح ساخت آزادراه در مسیر اراک، بروجرد و خرم‌آباد از سال ۱۳۹۲ در چهار قطعه آغاز شد و مجری طرح، قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا بود. در ۱۱ مرداد ۱۴۰۰ بهره‌برداری از قطعات دوم، سوم و چهارم آزادراه در پهنه شهرستان‌های بروجرد و خرم‌آباد، سرجمع به طول ۶۸ کیلومتر آغاز شد. برای ساخت این سه قطعه، ۲ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان هزینه صرف شد.

 مسیر 
 آزادراه بندر امام خمینی - تهران 
 15px از شمال به جنوب 15px ادامه دارد به صورت:30px بزرگراه بروجردی30px25px30px بزرگراه آزادگان 15px 40px تهران 15pxمنطقه ۱۸ شهرداری 60px 30px ایستگاه عوارضی تهران35px 30px جاده اسلامشهر-احمدآباد مستوفیشمال بطرف احمدآباد مستوفی–تهرانجنوب بطرف اسلامشهر 35px  40px نسیم‌شهر40px دشت بلا
 پایانه بار تهران 35px  40px اورین 35px  شمال بطرف 40px شهریار–شاهدشهر–صباشهرجنوب بطرف گلستان 30px 30px 30px 30px ایستگاه خدمات نگارستان 35px  شمال بطرف الارد–شهریارجنوب بطرف :
بی‌قاب|30x30پیکسل بزرگراه وهن‌آباد
40px رباط کریم-مرکز شهر 35px  40px رباط کریم-جنوب
بی‌قاب|30x30پیکسل بزرگراه وهن‌آباد40px پرندک35px 40px پرند30px فرودگاه بین‌المللی امام خمینیبطرف  30px45px ایستگاه متروی شهر پرند 60px 30px ایستگاه عوارضی پرند 30px 30px 30px 30px ایستگاه خدمات کوثر 35px شمال بطرف رباط کریمجنوب بطرف پرندک 15px استان تهران 15px15px استان مرکزی 15px 35px نیروگاه رودشور 35px 45x45پیکسل آزادراه غدیر (کنارگذر جنوبی تهران)شمال بطرف آبیک-قزوین-تبریزجنوب بطرف چرمشهر-مشهد 35px   30px 30px 30px 30px ایستگاه خدمات باران 35px  40px سلطان احمدلو 35px  40px مامونیه 30px25px 45x45پیکسل آزادراه ساوه-همدان (آزادراه کربلا)بطرف همدان-سنندج-کرمانشاه 60px 30px ایستگاه عوارضی کاوه 35px  شهر صنعتی کاوه 35px  بطرف ساوه 60px 30px ایستگاه عوارضی ساوه 35px  40px حسین‌آباد40px امام‌آباد 30px 30px 30px 30px ایستگاه خدمات 15px استان مرکزی 15px15px استان قم 15px 30px 30px 30px 30px ایستگاه خدمات آفتاب 35px  40px دستجرد 60px30px ایستگاه عوارضی سلفچگان30px25px 30px45x45پیکسل آزادراه قم-سلفچگانبطرف 30px فرودگاه بین‌المللی قم-قم-تهران 30px35px شرق بطرف قمغرب بطرف اراک ادامه دارد به صورت:جنوب بطرف دلیجان-اصفهان 15px30px در دست احداث 30px15px 15px استان قم 15px15px استان مرکزی 15px15px 30px در دست احداث 30px 15px 30px35px شرق بطرف سلفچگان–قم–تهرانغرب بطرف اراک35px 30px فرودگاه اراک40px اراک35px شمال بطرف فرمهین–کمیجانجنوب بطرف اراک35px40px مرزیجران40px اراک 60px 30px ایستگاه عوارضی اراک30px35px غرب بطرف اراکشرق بطرف مهاجران–بروجرد–ملایر15px 30px در دست احداث 30px 15px 15px استان مرکزی 15px15px استان لرستان 15px15px 30px در دست احداث 30px 15px 30px35px  شمال بطرف اراک-تهرانجنوب بطرف بروجرد-خرم‌آباد 25px 40px دهکرد 60px 30px ایستگاه عوارضی بروجرد 35px  شمال بطرف بروجرد-تهرانجنوب بطرف چالانچولان-خرم‌آباد 30px تونل پونه 30px ایستگاه عوارضی شمالی خرم‌آباد 30px35px  شمال بطرف بروجرد-اراکجنوب بطرف خرم‌آباد-اهواز 15px30px در دست احداث 30px15px 25px  15px 30px در دست احداث 30px 15px 30px35px  شمال بطرف خرم‌آباد-بروجردجنوب بطرف پلدختر-اهواز 60px 30px ایستگاه عوارضی جنوبی خرم‌آباد 30px تونل شوراب 30px تونل چمشک 30px تونل کبکان 30px 30px 30px 30px ایستگاه خدمات پل زال 30px تونل اثر صفر 30px تونل اثر یک 30px تونل اثر دو 30px تونل اثر سه 30px تونل خرگوشان یک 30px تونل خرگوشان دو 30px تونل ترشان 30px تونل گندم کار 30px تونل ماهور 30px تونل چارتا دو 30px تونل چارتا یک 30px تونل زال 30px تونل هرندی دو 30px تونل هرندی یک 60px 30px ایستگاه عوارضی پل زال35px  شمل بطرف خرم‌آباد-بروجردجنوب بطرف اندیمشک 15px استان لرستان 15px15px استان خوزستان 15px 60px 30px ایستگاه عوارضی اندیمشک 30px35px  شمال بطرف پلدختر-خرم ابادجنوب بطرف اندیمشک–دزفول–اهواز30px در دست احداث 30px 30px35px  30pxشرق بطرف امیدیه–رامهرمز30px بزرگراه مدرسبطرف اهواز30px بزرگراه کنارگذر شمال شرقی اهوازکمربندی جنوبی اهواز 25px 30px بلوار فولاد خوزستانبطرف ورزشگاه فولاد آرنا 60px 30px ایستگاه عوارضی اهواز 30px 30px 30px 30px ایستگاه خدمات کارون35px 40px شهرک چمران 30px35px  30px 45px آزادراه کنارگذر ماهشهرشرق بطرف بندر ماهشهر–بوشهرغرب بطرف آبادان 30px35px شرق بطرف بندر ماهشهر–امیدیه–رامشیر–بوشهرغرب بطرف بندر امام خمینی–آبادان 15px از جنوب به شمال 15px

 آزادراه آمل-تهران 
 15px از شرق به غرب 15px15px 30px در دست احداث 30px 15px 30px35px 30px بزرگراه کنارگذر جنوبی بومهنشرق بطرف ساری-قائمشهر-بومهن–رودهنغرب بطرف پردیس–جاجرود-تهران 35px شرق بطرف بومهنغرب بطرف جاجرود30px بلوار خلیج پارسپردیس-مرکز شهر40px اصطلک 15px 40px پردیس 15px 60px 30px ایستگاه عوارضی پردیس 25px  شرق بطرف بومهنغرب بطرف جاجرود 25px  شرق بطرف پردیسغرب بطرف تهران 25px  30px بزرگراه یاسینی 30px35px  30px بزرگراه بابایی 15px از غرب به شرق 15px

 نگارخانه 

 منابع 

رده:آزادراه‌های ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۷۷ در ایران
رده:ترابری در اراک
رده:ترابری در استان تهران
رده:ترابری در استان خوزستان
رده:ترابری در استان قم
رده:ترابری در استان لرستان
رده:ترابری در استان مرکزی
رده:ترابری در تهران
رده:قاسم سلیمانی