هیدروکسی کلروکین

هیدروکسی‌کلروکین  که با نام تجاری پلاکنیل (Plaquenil) و نام‌های دیگر فروخته می‌شود، دارویی است که برای پیشگیری و درمان مالاریا در مناطقی که این بیماری هنوز به کلروکین حساس است، به کار می‌رود. کاربردهای دیگر آن شامل درمان آرتریت روماتوئید، لوپوس و پورفیریای جلدی تأخیری است. این دارو به‌صورت خوراکی و معمولاً به شکل سولفات هیدروکسی‌کلروکین مصرف می‌شود.

عوارض جانبی رایج آن ممکن است شامل استفراغ، سردرد، تاری دید و ضعف عضلانی باشد. عوارض شدیدتر می‌توانند شامل واکنش‌های آلرژیک، آسیب به شبکیه چشم و ضربان نامنظم قلب باشند. اگرچه نمی‌توان تمام خطرات را منتفی دانست، این دارو همچنان در دوران بارداری برای درمان بیماری‌های روماتیسمی مورد استفاده قرار می‌گیرد. هیدروکسی‌کلروکین در دسته داروهای ضد مالاریا و ۴-آمینوکینولین قرار دارد.

این دارو در سال ۱۹۵۵ برای استفاده پزشکی در ایالات متحده تأیید شد و در فهرست داروهای ضروری سازمان جهانی بهداشت قرار دارد. در سال ۲۰۲۳، با بیش از ۴ میلیون نسخه، در رتبه ۱۳۱ پرمصرف‌ترین داروهای تجویزی در ایالات متحده قرار گرفت.

هیدروکسی‌کلروکین برای پیشگیری و درمان کووید ۱۹ مورد بررسی قرار گرفت، اما آزمایش‌های بالینی نشان دادند که برای این منظور مؤثر نیست و ممکن است خطر بروز عوارض جانبی جدی را به همراه داشته باشد. یکی از مطالعاتی که به اثرات مضر این دارو اشاره داشت، به دلیل نقص در داده‌ها از سوی نشریه لنست رد شد. اگر افراد زیادی بدون دلیل علمی معتبر از هیدروکسی‌کلروکین برای درمان یا پیشگیری از کووید-۱۹ استفاده کنند، ممکن است موجودی این دارو در بازار کاهش یابد یا قیمت آن بالا برود. در نتیجه، بیمارانی که واقعاً به این دارو نیاز دارند ممکن است نتوانند به‌راحتی به آن دسترسی پیدا کنند.

 موارد مصرف 
برای درمان مالاریا و آرتریت روماتوئید استفاده می‌شود.

 درمان کرونا 
با شیوع بیماری کروناویروس (COVID-19) هیدروکسی کلروکین به عنوان یک آزمایش تجربی برای این بیماری مورد استفاده قرار گرفت. البته در یک پژوهش علمی در آمریکا که در تاریخ ۲ اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۹ برروی پرونده پزشکی ۳۶۸ بیمار در بیمارستان‌های ارتشی انجام شد نشان داد ۲۸ درصد بیماران کرونایی تحت تجویز هیدروکسی کلروکین درگذشته‌اند. این در حالی است که آمار مرگ نزد آن دسته از مبتلایان که تحت این دارو قرار نداشتند، تنها ۱۱ درصد بود. این پژوهش هم‌چنین روشن کرد که هیدروکسی کلروکین، موجب نشده که نیاز بیماران به دستگاه کمک تنفسی، کمتر از سایرین باشد.

در ۱۶ خرداد ۱۳۹۹ سه نفر از محققانی که روی مقاله‌ای علمی که در آن نسبت به ضررهای مصرف هیدروکسی کلروکین برای درمان کرونا هشدار داده شده بود، کار کرده بودند به منتقدان گفتند که قادر نیستند صحت ادعاهای خود را اثبات کنند چرا که شرکت سرجیفیر که سفارش دهنده این تحقیق بود اجازه تحقیق مستقل دربارهٔ داده‌های مورد استناد این پژوهش را نمی‌دهد. در پی انتشار این خبر مجله معتبر علمی لنست مقاله مذکور را حذف کرد. سازمان جهانی بهداشت هم که بر اساس همین تحقیق مطالعه بر روی فواید این دارو را متوقف کرده بود از سرگیری دوباره آن خبر داد. این مقاله که اکنون صحت آن زیر سؤال رفته، مدعی شده بود که نتیجه این تحقیق نشان داده که هیدروکسی کلروکین هیچ فایده‌ای برای بیماران کووید-۱۹ نداشته و حتی خطر بروز عوارضی چون آریتمی ضربان قلب و مرگ را بالا می‌برد. با این حال در ایران این دارو تجویز می‌شود و در نظرهای قاطعی در مورد آن وجود ندارد.

 عوارض جانبی 
اختلالات بینایی (آسیب به شبکیه) از جمله می‌توان به تاری چشم تا مدت ۲ الی ۳ ساعت بعد از مصرف و گاهی باعث به وجود آمدن هاله نور در چشم فرد می‌شود، و گاهی هم باعث توهم‌های شدید می‌شود. سرگیجه، اختلالات خونی و ضعف عضلانی. شایع‌ترین عوارض جانبی، تهوع خفیف و گرفتگی معده در اوقات با اسهال خفیف است، گرفتگی شکم، اسهال، مشکلات قلبی، کاهش اشتها، سردرد، حالت تهوع و استفراغ باشد.

 جستارهای وابسته 
 آرتریت روماتوئید
 مالاریا

 منابع 
..

رده:آرتی‌تی
رده:الکل‌های نوع اول
رده:بلوک‌کننده‌های HERG
رده:داروهای تعدیل‌کننده بیماری ضدروماتیسم
رده:داروهای ضروری سازمان بهداشت جهانی
رده:عوامل ضدمالاریا
رده:فراورده‌های ضدروماتیسم
رده:کلروآرن‌ها
رده:کینولین‌ها