قاضی برهان‌الدین

احمد ملقب به برهان الدین و معروف به قاضی برهان الدین سیواسلیلغات تاریخی و جغرافیا ترکی ج ۲ ص ۱۰۳ عالم و ادیب قرن هشتم هجری قمریریحانه الادب ج ۳ ص ۲۶۳، ۲۶۴ در ۱۴ سالگی در شام به دیدار قطب‌الدین رازی رسیده و یک سال و نیم نزد او درس خوانده بود. بعد از تسخیر توقات و سیواس و قیصریه از بلاد روملغت‌نامه دهخدا  قاضی برهان‌الدین، حاکم سیواس و اطراف آن، قرار گرفت و به مدت ۱۸ سال از ۷۸۳ تا ۸۰۰ در این منصب بود.ابوبکر طهرانی، دیار بکریه، به کوشش نجاتی لوغال و فاروق سومر، آنکارا، ۱۹۶۲م

قاضی برهان‌الدین از قبیله سالور بود و به سه زبان عربی و فارسی و ترکی شعر می‌گفت. دیوان اشعار ترکی وی در ترکیه و آذربایجان چاپ شده و شامل ۱۵۰۰ غزل، ۲۰ رباعی و ۱۱۹ تویوق است. قاضی برهان الدین اشعاری به ترکی آذربایجانی دارد و از این جهت در تاریخ ادبیات ترک جزو شعرای آذربایجانی قرار می‌گیرد. اشعارش از ادبیات فارسی و عربی و فولکلور ترک الهام می‌گرفت.

یک نمونه تویوق از قاضی برهان‌الدین:

ترجمه فارسی:

 قتل قاضی برهان‌الدین 
قره عثمان نامی از اکابر قبائل ترکمان که در یکی از قشلاق‌های سیواس خیمه‌نشین بوده، در هر سالی مالی به حسب تعهد به قاضی برهان می‌داد، تا آنکه از پرداخت آن مقرری تخلف ورزیده و قاضی نیز به همین جهت حمله متهورانه نموده و به سال ۸۰۰ ه. ق مقتول و تمامی متصرفات او بدون جنگ و محاربه به ایلدرم بایزید چهارمین سلطان عثمانی (۷۹۱ - ۸۰۴ ه. ق) رسید.

 پانویس 

 منابع 
 دائرةالمعارف بزرگ اسلامی 
 سیر غزل در ادبیات آذربایجان، تألیف آزاده رستم اوا
 تویوغ‌لار، قاضی برهان‌الدین احمد، همت شهبازی، نشر بوتا، ارومیه 1395 

رده:آذری‌های ترکیه
رده:اتابک
رده:ادبیات فارسی
رده:افراد آذری‌تبار
رده:اهالی قیصریه
رده:ایل سالور
رده:تاریخ استان سیواس
رده:تاریخ استان قیصریه
رده:حاکمان ترک
رده:حکم‌رانان آسیا در سده ۱۴ (میلادی)
رده:حکم‌رانان آسیا در سده ۱۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۳۹۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۴۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۴۵ (میلادی)
رده:سلجوقیان
رده:شاعران آذری‌زبان
رده:شاعران اهل ترکیه
رده:شاعران اهل جمهوری آذربایجان
رده:شاعران ترک‌زبان ایران
رده:شاعران فارسی‌زبان
رده:شاعران مرد آذری‌تبار
رده:قاضی شریعت
رده:ملوک‌الطوائف ترکمن در آسیای کوچک
رده:حنفی‌ها
رده:ماتریدیه
رده:شاعران سده ۱۴ (میلادی) اهل ایران
رده:شاعران سده ۱۴ (میلادی)