ویلیام پیلی

ویلیام پیلی  (زاده: ژوئیه ۱۷۴۳ – درگذشته: ۲۵ مه ۱۸۰۵) فیلسوف مسیحی بریتانیایی بود. عمدهٔ شهرت وی به دلیل تقریرش از برهان نظم با به‌کارگیری تمثیل ساعت‌ساز در کتاب الهیات طبیعی است. او نظریاتی هم در مورد تکامل دارد که از آن به عنوان طراحی طبیعی نام می‌برند.

 افکار و عقاید 
کتاب «اصول فلسفه اخلاق و سیاست» نوشتهٔ ویلیام پیلی یکی از تأثیرگذارترین متون فلسفی در اواخر عصر روشنگری بریتانیا بود. این موضوع در چندین بحث پارلمانی در مورد قوانین غلات در بریتانیا و در بحث‌های کنگره ایالات متحده آمریکا مورد استناد قرار گرفت. این کتاب تا دوران ویکتوریا به عنوان یک کتاب درسی ثابت در دانشگاه کمبریج باقی ماند. چارلز داروین، به عنوان دانشجوی الهیات، هنگام تحصیل در مقطع کارشناسی در کالج مسیح ملزم به خواندن آن بود؛ امّا کتاب الهیات طبیعی پیلی بود که بیش از همه، داروین را تحت تأثیر قرار داد، هر چند که این کتاب برای دانشجویان کارشناسی مناسب نبود. پرتره‌های پیلی و داروین تا به امروز در کالج مسیح روبه‌روی هم قرار دارند.
بندانگشتی|صفحهٔ عنوان کتاب الهیات طبیعی یا شواهد وجود و صفات الوهیت، نوشتهٔ ویلیام پیلی، ۱۸۰۲
پیلی همچنین به دلیل مشارکت‌هایش در فلسفه دین، اخلاق فایده‌گرایانه و دفاعیات مسیحی به یاد آورده می‌شود. وی در اواخر عمرش در سال ۱۸۰۲، آخرین کتابش الهیات طبیعی یا شواهد وجود و صفات الوهیت را منتشر کرد و این کتاب را مقدمه‌ای بر سایر کتاب‌های فلسفی و الهیاتی خود می‌دانست. در واقع، او پیشنهاد می‌کند که ابتدا باید الهیات طبیعی خوانده شود تا درک سیستماتیکی از استدلال‌هایش ایجاد شود. محور اصلی استدلال او این بود که طرح الهی کل خلقت را می‌توان در شادی یا رفاه عمومی که در نظم فیزیکی و اجتماعی امور مشهود است، مشاهده کرد. چنین کتابی در سنت گسترده آثار الهیات طبیعی نوشته‌شده در دوران روشنگری قرار می‌گرفت و این موضوع بیان می‌کند که چرا پیلی بخش عمده‌ای از اندیشهٔ خود را بر اساس آرای جان ری، ویلیام درهام و برنارد نیوونتیت بنا نهاده است.

استدلال پیلی عمدتاً حول محور آناتومی و تاریخ طبیعی بنا شده است. او می‌گوید: «من به سهم خودم، در آناتومی انسان موضع خودم را دارم.» پیلی در بیان استدلال خود از طیف گسترده‌ای از تمثیلات و تشبیهات استفاده کرد. شاید مشهورترین تشبیه او، بین یک ساعت و جهان باشد. مورخان، فیلسوفان و متکلمان اغلب آن را تمثیل ساعت‌ساز می‌نامند. پیلی با تکیه بر این تمثیل مکانیکی، نمونه‌هایی از نجوم سیاره‌ای ارائه می‌دهد و استدلال می‌کند که حرکات منظم منظومه شمسی شبیه به عملکرد یک ساعت غول‌پیکر است. او برای تقویت دیدگاه‌های خود، به آثار دوست قدیمی‌اش جان لا و جان برینکلی، ستاره‌شناس سلطنتی دوبلین، استناد می‌کند.

ریشهٔ این ایده را می‌توان در نویسندگان باستانی یافت که از ساعت‌های آفتابی و فلک‌های مدور بطلمیوسی برای نشان دادن نظم الهی جهان استفاده می‌کردند. این نوع مثال‌ها را می‌توان در آثار فیلسوف روم باستان، سیسرون مشاهده کرد. تمثیل ساعت در عصر روشنگری، چه توسط دئیست‌ها و چه توسط مسیحیان، به‌طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گرفت؛ بنابراین، استفادهٔ پیلی از ساعت (و سایر اشیای مکانیکی مانند آن) ادامهٔ سنت طولانی و پُربار قیاس تشبیهی بود که پس از انتشار الهیات طبیعی در سال ۱۸۰۲، مورد استقبال خوانندگان آن قرار گرفت.

 میراث 
بندانگشتی|سه تن از اعضای کلیسا: جان وزلی، ویلیام پیلی و بیلبی پورتئوس.
آثار پیلی از دهه ۱۸۰۰ تا ۱۸۴۰ میلادی تأثیرگذارتر از آثار دیوید هیوم بودند. استدلال‌های هیوم به تدریج توسط عموم مردم پذیرفته شد، هر چند آثار فلسفی او فروش کمی داشت تا اینکه در اواخر قرن نوزدهم، ندانم‌گرایانی مانند توماس هاکسلی از فلسفهٔ هیوم حمایت کردند.

هنجارهای علمی از زمان پیلی بسیار تغییر کرده‌اند و تمایل دارند که کمتر از حق مطلب را در مورد استدلال‌ها و روش‌های استدلال او ادا کنند؛ با این حال، سبک او واضح است و او مایل بود تا شواهد علیه ادعای خودش را به‌طور شفاف ارائه دهد. برهان نظم همچنین در سایر زمینه‌های پژوهش علمی و فلسفی، به‌ویژه در رابطه با تنظیم دقیق کیهان‌شناسی انسان‌نگر، تنظیم دقیق برای کشف‌پذیری و منشأ حیات به کار گرفته شده است. موضوع آثار او در کانون اضطراب‌های دوران ویکتوریا قرار داشت و این می‌تواند یکی از دلایلی باشد که الهیات طبیعی همچنان برای عموم مردم جذاب بود و کتاب او را در بیشتر قرن نوزدهم، حتی پس از انتشار کتاب «خاستگاه گونه‌ها» اثر چارلز داروین در سال ۱۸۵۹، به کتابی پرفروش تبدیل کرد. دیدگاه‌های پیلی بر متکلمان، فیلسوفان و دانشمندان، چه در آن زمان و چه پس از آن، تأثیر گذاشت.

چارلز داروین علاوه بر فلسفه اخلاق و سیاست و شواهد، الهیات طبیعی را نیز در دوران دانشجویی خود مطالعه کرد و بعدها در زندگی‌نامه خود اظهار داشت که در ابتدا با این استدلال متقاعد شده بود. دیدگاه‌های او با گذشت زمان تغییر کرد. در دهه‌های ۱۸۲۰ و ۱۸۳۰، لیبرال‌های مشهوری مانند توماس واکلی و دیگر سردبیران رادیکال مجلّهٔ لنست، از نمونه استدلال‌های قدیمی پیلی برای حمله به کنترل نهاد حاکم بر آموزش پزشکی و علمی در دورهام، لندن، آکسفورد و کمبریج استفاده می‌کردند؛ امّا در حالی که الهیات طبیعی پیلی توسط روشنفکرانی گوناگونی از هم پاشیده یا بازسازی شد، هسته استدلال او محبوبیت مداومی را در بین عموم مردم حفظ کرد و به عنوان پایه بسیاری از پرسش و پاسخ‌ها و کتاب‌های درسی که در بریتانیا و مستعمرات آن تا جنگ جهانی دوم استفاده می‌شد، عمل کرد.

امروزه، نام پیلی هم احترام و هم نفرت برمی‌انگیزد و آثار او بر این اساس توسط نویسندگانی که به دنبال چارچوب‌بندی دیدگاه‌های خود در مورد طراحی طبیعت هستند، مورد استناد قرار می‌گیرد. حتی ریچارد داوکینز، از مخالفان استدلال طراحی، در کتاب «ساعت‌ساز نابینا» خود را یک نئوپیلیایی توصیف کرده است. امروزه، همانند زمان خودش (هرچند به دلایل متفاوت)، پیلی چهره‌ای بحث‌برانگیز برای هر دو طرف خلقت‌گرایان و معتقدان به زیست‌شناسی فرگشتی است. نوشته‌های او منعکس‌کنندهٔ اندیشهٔ زمانهٔ اوست؛ امّا همان‌طور که داوکینز مشاهده کرده است، او رویکردی قوی و منطقی به شواهد، چه انسانی و چه طبیعی، داشت. به همین دلایل است که نوشته‌های پیلی، از جمله الهیات طبیعی، به عنوان مجموعه‌ای قابل توجه از آثار در کانون تفکر جهان غرب قرار دارند.

 جستارهای وابسته 
 آفرینش‌گرایی
 طراحی هوشمند
 وجود خدا
 طبیعت‌گرایی دینی
 برهان طراحی ضعیف
 خردگرایی

 منابع 

رده:آفرینش‌گرایان مسیحی
رده:الهی‌دانان انگلیکان سده ۱۹ (میلادی)
رده:اهالی پیتربورو
رده:دانش‌آموختگان کرایست کالج، کمبریج
رده:درگذشتگان ۱۸۰۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۷۴۳ (میلادی)
رده:فایده‌گرایان
رده:فیلسوفان اهل انگلستان
رده:فیلسوفان دین
رده:فیلسوفان سیاسی اهل انگلستان
رده:کشیشان انگلیکان اهل انگلستان
رده:کشیشان انگلیکان سده ۱۸ (میلادی) اهل انگلستان
رده:منتقدان بی‌خدایی
رده:نظریه‌پردازان سیاست اهل انگلستان
رده:نظریه‌پردازان سیاست
رده:مدافعان مسیحیت