واقعه ۱۳۶۰ آمل

واقعه سال ۱۳۶۰ شهر آمل که در منابع برخی گروه‌های اپوزیسیون جمهوری اسلامی به اختصار قیام آمل نامیده می‌شود، به مبارزه مسلحانه بیش از ۱۰۰ فرد مسلح چپ ایران چهار دهه پس از انقلاب بهمن ۱۳۵۷ (بخش اول) از گروهی مارکسیست به نام اتحادیه کمونیست‌های ایران (سربه‌داران)چپ ایران چهار دهه پس از انقلاب بهمن ۱۳۵۷ (بخش اول) علیه نظام جمهوری اسلامی ایران به منظور برپاکردن یک انقلاب دیگرچپ ایران چهار دهه پس از انقلاب بهمن ۱۳۵۷ (بخش اول) در شهر و جنگل‌های اطراف شهر آمل در شمال ایران اشاره دارد. این حمله که در چهارم و پنجم بهمن ماه سال ۱۳۶۰ آغاز شد، پس از ۴۸ ساعت درگیری سرانجام در تاریخ ۶ بهمن با تمرکز قوای نیروهای سپاه پاسداران، پلیس و بسیجیان سرکوب و شهر باز پس گرفته شد.جنبش چپ در ایران معاصر، سپهر ذبیح، صفحه ۱۶۳، ۱۸۰ و ۱۸۲. ؛ مائوئیسم در ایران، وبگاه مائوئیسم بین‌الملل در دنیای در حال توسعه (questia.com)Behrooz, p133 منابع جمهوری اسلامی ادعا می‌کنند که نیروهای مردمیشهر هزار سنگر، صفحهٔ ۵۸. ؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۵۶  در این درگیری‌ها و خنثی نمودن آن نقشی فزاینده داشته‌اند و این رویداد را حماسه مردم آمل می‌نامد، حال آن‌که به ادعای اتحادیه کمونیست‌های ایران، تعدادی از مردم در این قیام به یاری آنان برخاستندپرنده نوپرواز، صفحه ۱۱۲–۱۱۳و ۱۱۹ و حکومت برای سرکوب از انبوه نیروهای مسلح بهره جسته‌است.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۱۳۴

 پیشینه و اهداف 
اتحادیه کمونیست‌های ایران پیش از انقلاب ایران از ادغام سازمان انقلابیون کمونیست که سازمانی مائوئیست در خارج از کشور بود و «گروه پویا» که اعضایش بعضاً برای آموزش جنگ چریکی به فلسطین رفته بودند، تشکیل شد و در بین جوانان تحصیلکرده در آمریکا و سایر کشورهای غربی به ویژه فعالان در کنفدراسیون دانشجویان ایرانی تأثیر قابل توجهی داشت.سپهر ذبیح، ص 158 و 160 از جمله فعالان مبارز شناخته شده ضد حکومت شاه در خارج مانند سیامک زعیم، عبدالرحمان آزمایش، حسین ریاحی و فرید و وحید سریع القلم در این سازمان فعال بودند و در ابتدای انقلاب از مکتبی‌ها در مقابل لیبرال‌های اسلامی حمایت می‌کردند.

اما در خردادماه سال ۱۳۶۰ خورشیدی و هم‌زمان با عزل بنی‌صدر و درگیری شدید اپوزیسیون و نیروهای مکتبی جمهوری اسلامی، اتحادیه به رهبری سیامک زعیم به این باور رسید که جمهوری اسلامی با به اجرا گذاشتن یک کودتا خواستار یک‌دست نمودن و تصفیه درونی حکومت از طریق بیرون راندن عناصری چون بنی‌صدر و سرکوب توده‌ها خصوصاً دگراندیشان چپ‌گرا هستند.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۲۰. از این رو آنان برای نجات انقلاب _ از مسیری که به ادعای آنان به انحراف کشیده شده بود _ به مبارزه مسلحانه توده‌اینشریه کمونیستی حقیقت شماره ۱۵۶. روی آورده و اهداف خود را در شماره ۱۴۷ نشریه حقیقت که در آذرماه (سال ۶۰) انتشار یافت و در شهر آمل پخش شد، این‌گونه اعلام نمودند:

۱ - سرنگونی حکومت خمینی ۲ - دعوت مجلس مؤسسان ملی بر اساس انتخابات عمومی (که در این انتخابات طرفداران سلطنت پهلوی و ولایت خمینی و دسته‌جات جیره‌خوار و وابسته به قدرت‌های سلطه‌گر جهانی حق رأی نداشتندپرنده نو پرواز صفحه ۲۵۱ خط ۷ الی ۱۶) ۳ - افشا و لغو کلیه قراردادهای سران جمهوری اسلامی با قدرت‌های امپریالیستی ۴ - لغو فوری کلیه حقوق بزرگ‌مالکی و فئودالی در سراسر ایران ۵ - تدوین فوری یک قانون کار مترقی و عادلانه ۶- تشکیل فوری دادگاه‌های فوق‌العاده توده‌ای برای محاکمه کلیه کارگزاران حکومت کنونی ۶ - به رسمیت شناختن کلیه آزادی‌ها و حقوق سیاسی و اجتماعی و آزادی‌های مردم ۷ - بسیج مردم و کلیه امکانات برای نجات خوزستان و بیرون ریختن تجاوزکاران بعثی عراق ۸ - اجرای یک طرح ضربتی اقتصادی برای خروج کشور از بحران اقتصادی ۹ - اعلام یک سیاست خارجی کاملاً مستقل و انقلابی در عرصه روابط خارجی ایران،پرنده نوپرواز، صفحه ۲۵۱ و ۲۵۲. مبارزه با ولایت فقیه و ایجاد جامعه‌ای کمونیستی بر اساس سکولاریسم.نشریه کمونیستی حقیقت شماره ۱۴۸؛ پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۱۹.

در اسناد منتشر شده از طرف نویسندگان جمهوری اسلامی ایران نیز این اهداف ذکر شده‌اند:

تصرف یک شهر مهم و توسعه عملیات‌های بعدی،مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۹۱ جلب نظر افکار عمومی و گروه‌های سیاسی داخل کشور،شهر هزار سنگر، ص ۴۵ حفظ حضور سیاسی خود در عرصه سیاسی کشور، قوی‌تر نشان دادن خود در مقایسه با دیگر گروه‌های سیاسی، فراهم کردن زمینه برای جلب حمایت خارجی، تقویت جبهه هواداران، ایجاد رعب و دلهره در نیروهای هوادار نظام و سهم‌خواهی برای آینده یا سقوط نظام جمهوری اسلامی.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۹۰؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۵۳

بنا بر اعتراف‌های برخی از اعضای دستگیرشده، اتحادیه در ۳۰ خرداد تصمیم به مقابله نظامی با حکومت گرفت.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۲۷ در تابستان ۱۳۶۰ نیز تصمیم به قیام شهری اتخاذ شد.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۲۸ سربداران این اقدام خود را تحت عنوان «قیام فوری» طراحی کردند.شهر هزار سنگر، صفحات ۳۱، ۳۸ و ۶۰؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحه ۱۳؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۱۰ برخی از اعضای اتحادیه نیز معتقد بودند که باید در ۳۰ خرداد ۶۰ دست به قیام مسلحانه می‌زدند.

اتحادیه که نیروهای خود را به جنگل‌های اطراف آمل فرستاده بود، در اندیشه زدن جرقه یک قیام سراسری در کشور بود و در نظر داشت تا این اتفاق تقریباً هم‌زمان با عملیات مسلحانه مجاهدین و فداییان اقلیت در شهریور و مهر آن سال در سایر نقاط کشور باشد اما اختلاف نظرها و بحث‌های ایدئولوژیک رهبری آن، این اقدام را به تأخیر انداخت. نهایتاً اتحادیه تحت لوای «سربداران» تصمیم گرفت تا در زمستان سال ۱۳۶۰ به آمل حمله کرده و زمینه یک شورش همگانی را به وجود بیاورد. آن‌ها تخمین می‌زدند که حکومت بتواند حدود ۳۰۰۰ نفر از نیروهایش (سپاه، ژاندارم و بسیج) را برای مقابله به منطقه بفرستد. گروه آخر (بسیج) به خاطر شور جنگی و جان‌فشانی اعضایش شناخته شده بود که تنها با از جان گذشتگی شورشی‌ها قابل قیاس بود.Zabih, p163

 دلایل انتخاب جنگل‌های آمل 
بندانگشتی|250px|چپ|موقعیت جغرافیایی و استراتژیک آمل که ورودی چند شهر مهم مازندران است

از دلایل انتخاب شهر آمل توسط سربداران، سابقه مبارزاتی بالای آمل در هنگام انقلاب ۱۳۵۷ و پیش از آن، سابقه برقراری حکومت مردمی در آن در دوران حکومت شاه، دارا بودن یک تشکیلات اولیه و پایه‌ای سازمان‌شان از پیشپرنده نوپرواز، صفحهٔ ۲۵ و هم‌چنین سابقه مبارزات آن شهر علیه قدرت گرفتن حکومت جمهوری اسلامی در بین سال‌های ۱۳۵۷ الی ۶۰ می‌توان ذکر کردپرنده نوپرواز، صفحه ۲۵؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۳۲
اتحادیه کمونیست‌ها بر اساس مشی مائوئیستی خود،پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۲۳. و با ذهنیتی که از درگیری‌های چریکی و دهقانی داشت،شهر هزار سنگر، صفحه ۳۱؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۲۷؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۵۳ استقرار در جنگل را به عنوان استراتژی خود قرار داد.

دلایل دیگری نیز برای انتخاب جنگل‌های آمل ذکر شده‌است از جمله:
 الگوگیری از واقعه سیاهکل.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۹۷؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۳۲
 همسایگی استان‌های شمالی ایران با کشورهای شوروی سابق به عنوان قطب اصلی کمونیسم جهانی.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۹۶؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۳۲
 استتار مناسب جنگل آمل به دلیل داشتن پوشش مناسب، غارها و پستی و بلندی‌های بسیار.حماسه اسلامی مردم آمل، صفحه ۱۲۶؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحات ۹۴ و۹۳؛ شهر هزار سنگر، صفحه ۳۳؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۵۴
 وجود راه‌های بسیار و متفاوت که افراد ناآشنا را با مشکل مواجه می‌کرد.حماسه اسلامی مردم آمل، صفحه ۱۲۶؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۹۳؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۳۳
 وجود عناصر بومی مثل رانندگان معدن که از مشکوک شدن به تحرکات زیاد جلوگیری می‌کرد.
 خبرگیری و استفاده از چوپانان.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۹۴؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحه ۱۲۶؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۳۳
 تأمین آذوقه از روستاهای مجاور.حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۲۶. ؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۹۴؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۳۳
 ارتباط و نزدیکی با شهر آمل و تهران.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۹۵؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۲۶.
 استقرار در حاشیه جاده بین‌المللی هراز که گذرگاه چند استان و شهر مهم کشور بود.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۹۴؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحه ۱۲۶؛ پرنده نوپرواز، صفحه ۲۵؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحه ۵۴؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۳۳
 امکان بستن راه هراز به گونه‌ای که امکان ارتباط با پایتخت و نیروهای اعزامی را کاهش دهند و هم‌چنین تبلیغات در این جاده.حماسه اسلامی مردم آمل، صفحه ۱۲۶؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۳۳
 فاصله مناسب بین جنگل و دریا جهت ایجاد عملیات جنگ و گریز.حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۲۷.
 نزدیکی به تهران.شهر هزار سنگر، صفحه ۳۴؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحه ۵۳؛ پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۲۵
 وجود جنگل در دوسوی جاده هراز و موقعیت مناسب آن.شهر هزار سنگر، صفحه ۳۳؛ پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۲۵
 دسترسی به آب رودخانه هراز.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۹۳؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۳۳
 وجود خوراکی‌های درختی و زمینی.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۹۳؛ شهر هزار سنگر، صفحه ۳۳؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۵۴

 انتقال نیرو به جنگل و نحوه آرایش نظامی 
250px|بندانگشتی|تعدادی از اعضای سربداران آمل در جنگل‌های مازندران
طبق اعترافات حسین تاجمیر ریاحی (از رهبران سربداران) که در منابع جمهوری اسلامی منعکس شده یکی از تاکتیک‌های اتحادیه کمونیست‌ها در قبال جنگ، فرصت‌طلبی آنان از وضعیت جنگی کشور بوده‌است.اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحات ۵۰ و ۵۴؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۲۵ طبق این اعترافات، اتحادیه در پی گشودن جبهه سومی علیه جمهوری اسلامی ایران بود، جبهه اول جنگ ایران و عراق است که بخش عمده‌ای از امکانات و نیروهای نظام را به خود مشغول کرده‌است، جبهه دوم مبارزات کردها و گروه‌ها می‌باشد، بنابراین ایجاد یک جبهه سوم در جنگل بدون مقاومت چندانی از سوی حکومت می‌توانست موفقیت بیشتری را در پی داشته باشد و نهایتاً به سقوط حکومت بینجامد که به تز جبهه سوم معروف بود. بنابر آنچه در کتاب پرنده نوپرواز از جانب سربداران نقل شده، سربداران تصمیم داشتند تا پس از پیروزی در آمل جبهه دیگری را نیز در کرمانشاه ایجاد کنند.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۳۱.

طبق مستندات منابع جمهوری اسلامی ایران، از اواخر شهریور و اوایل مهر سال۱۳۶۰ سربداران انتقال نیروهایشان را به داخل جنگل آغاز کردند و نزدیک به ۱۸۰ الی ۲۰۰ نفر در منگل دره مستقر شدندشهر هزار سنگر، صفحهٔ ۴۰. ؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحات ۸۶ و ۱۰۰؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۲۷ در خصوص تعداد نیروهای اتحادیه، منابع جمهوری اسلامی و منابع سربداران، آمار متفاوتی ارائه داده‌اند. منابع جمهوری اسلامی ادعا می‌کنند که شورشگران در ابتدا بالغ بر ۱۸۰ نفر بودند و نزدیک به ۱۸۰ الی ۲۰۰ نفر آنان در منگل دره مستقر شدندشهر هزار سنگر، صفحهٔ ۴۰. ؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحات ۱۴۰ و ۱۲۷؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحات ۱۳ و۵۵ و قبل از درگیری بهمن ماه به دلیل ترس و واهمه به حدود ۱۰۰ نفر رسیدندحماسه اسلامی مردم آمل، صفحه ۱۵۰؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۴۱
حال آنکه در کتاب پرنده نوپرواز که توسط حزب کمونیست ایران به چاپ رسید سربداران معتقدند که اعضای این گروه در حدود صد نفر بوده‌اند و عمده نیروهای بومی و نه نیروهای اصلی که از روستاهای اطراف به آن‌ها پیوسته بودند در خلال یک ماه پس از درگیری ۲۲ آبان و در حین شرایط سخت محاصره گروه را ترک گفته‌اند.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۸۰ آن‌ها همچنین مدعی وجود ۹ گروه ۹ نفره در ابتدای عملیات هستندپرنده نوپرواز، صفحهٔ ۳۸. که بعد از درگیری ۲۲ آبان تغییر شکل داده و به ۵ گروه۱۶ تا ۲۰ نفره متشکل از: فرمانده کل، معاون نظامی، مسئول سیاسی، تدارک‌چی، آرپی‌جی زن تبدیل شدند. علاوه بر این گروه‌ها یک گروه مرکزی متشکل از: فرماندهان اصلی، فرمانده کل گروه، مسئول کل سیاسی، مسئول کل ارتباطات، مسئول کل شناسائی و تدارکات، تیم پزشکی و عده‌ای نظامی دیگر که جمعاً ۱۶ نفر می‌شدند را به این عده باید افزود.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۶۹. همچنین در مجموع ۶۰٪ از نیروها اصالتاً خوزستانی و کرد بودند.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۳۶ و عده بسیاری از آنان از خانواده‌های طبقه متوسط برخاسته و سابقه تحصیل در کشورهای غربی را داشتند.جنبش چپ در ایران معاصر، سپهر ذبیح، صفحهٔ ۱۸۹. ؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحات ۱۳ و۵۵
افرادی که از شهرهای دیگر به تهران می‌رسیدند توسط پیک شمال، به آمل منتقل می‌شدند.اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحه ۵۵؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۰۱

در کتاب اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، ادعا شده‌است که بنابر اعترافات محمدرضا سپرغمی با توجه به هماهنگی‌هایی که بین اتحادیه و سازمان مجاهدین خلق در خلال برخی از جلسات وجود داشت، سازمان مجاهدین خلق نیز به رغم ایدئولوژی متعارض با اتحادیه، با قیام فوری و جنگ مسلحانه موافقت کرده و بعد گروه‌های اکثریت جناح چپ، اقلیت، پیکار و… تعدادی از نیروهای‌شان را برای کمک به اتحادیه به جنگل فرستادند.اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۵۲

همچنین بنابر ادعای این کتاب و سایر منابع جمهوری اسلامی بر اساس اعترافات علی علیزاده (از اعضای اتحادیه) نیروهای اتحادیه در ۹ گروه ۲۰ نفره تقسیم شدند که تمام گروه در سه کمپ بالا، وسط و پائین که هر کمپ، ۳ گروه را در خود جای داده بود مستقر شدند و فاصله کمپ‌ها از یکدیگر حدود ۷۰۰ متر بود تا در صورت شرایط اضطراری به هم کمک کنند.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۴۰مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۸۸؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۵۶ و بعد از درگیری ۲۲ آبان تغییر شکل داده و به ۵ گروه ۱۶ تا ۲۰ نفره تبدیل شدند.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۸۹ در هر کمپ ۶ چادر بود که ۵ چادر برای نیروها و یک چادر برای کارهای پزشکی که افراد گروه پزشکی در آن مستقر بودند و هر کمپ ۳ یا ۴ نقطه نگهبانی تعیین شده بود و نگهبانان هر کمپ از هم جدا بودند. هر فرد علاوه بر کارهای رزمی همچون آموزش اسلحه، آموزش تاکتیک، راهپیمایی گروهی و ورزش وظایفی همچون ظرف شستن، جمع‌آوری هیزم، و کارهای عمومی و شخصی را نیز بر عهده داشت. کمپ فرماندهی در بالا قرار داشت و مشتمل بر ۱۵ نفر بود، فرمانده کل گروه، مسئول کل سیاسی، مسئول کل ارتباطات، مسئول کل شناسایی، تیم تدارکات و تیم نظامی در این کمپ مستقر بودند.شهر هزار سنگر، صفحه ۴۱؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۸۸

 تجهیزات و مهمات سربداران 
منابع جمهوری اسلامی معتقدند که اسلحه و تجهیزات مورد نیاز عملیات برای ۱۸۰ نفر تهیه گردید که شامل:تفنگ ژ۳ (۵۰ الی ۵۵ قبضه)، تفنگ کلاشینکف (۳ یا ۴ قبضه)، تفنگ ام ۱ (۱ قبضه)، تفنگ یوزی (۳ یا ۴ قبضه)، کلت کمری (۴قبضه)، آرپی‌جی ۷ (۵ یا ۶ قبضه)، نارنجک (بیش از ۷۰ عدد)، سه راهی (۲۰۰ الی ۳۰۰ عدد)، تیربار ژ۳ (۱ قبضه)، موشک آرپی‌جی ۷ (۵۰ یا ۶۰ عدد)اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحه ۵۹؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحات ۱۰۳ و ۱۰۲؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۲۸. بوده‌است.

علاوه بر این‌ها با استفاده از دیگ‌های زودپز و موتور برق نوعی سلاح‌های انفجاری دست‌ساز نیز تولید شده بود.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۰۲؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۲۸. همچنین سربداران دارای یک شبکه کامل بی‌سیم بودند.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۰۳؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۱۰۳

به ادعای منابع جمهوری اسلامی بخش عمده‌ای از این سلاح‌ها از جبهه‌های جنگ و کردستان به سرقت رفتهشهر هزار سنگر، صفحه ۱۰۳؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحات ۸۵ و ۱۰۲؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحات ۵۰ و ۱۲؛ حماسه مردم آمل، صفحهٔ ۱۲ و تعدای هم از راه خرید از قاچاقچیان بدست آمده بود.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۰۲؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۲۸

بنابر آنچه در پرنده نوپرواز ذکر شده، اتحادیه اعتقاد داشت که جنگ بین ایران و عراق، جنگ طبقه آن‌ها نبود و تنها نفع آن‌ها از این جنگ، تأمین این سلاح‌ها توسط نیروهایشان بود.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۳۲. و بخش دیگری از سلاح‌ها در جریان وقایع ۲۲ بهمن ۵۷ و اوایل انقلاب بدست آمده بود.پرنده نوپرواز، صفحه ۳۱؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۰۲؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۲۸. این سلاح‌ها ابتدا به نارمک تهران و سپس به آمل منتقل شدند.

طبق آنچه که در کتاب پرنده نوپرواز آمده آذوقه و مواد غذایی مورد نیاز گروه، از تهران و آمل یا روستاهای اطراف خریداری شده یا از جهاد سازندگی این روستاها یا روستائیان مصادره می‌شد.پرنده نوپرواز همچنین چند بار به مصادره برنج، کفش و لباس از خانه برخی از فئودال‌های بزرگ روستای گزناسرا و یکی از آخوندها که فرزندش از فرماندهان سپاه بود اقدام نمودند.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۸۹ حال آنکه منابع جمهوری اسلامی معتقدند که سربداران با سرقت از جهاد سازندگی روستای گزناسرا و روستاهای اطراف، اموال مردم و روستائیان آذوقه و تجهیزات خود را تأمین می‌کردندصفحه ۷۵ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۲۹. ؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۰۵؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحات ۵۸ و ۵۹ . و یکی دیگر از راه‌ها، تأمین غذا از گوشت حیوانات اهلی و وحشی بود.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۰۴

طبق مستندات جمهوری اسلامی ایران، دو دستگاه وانت، دو خودروی سواری، دو دستگاه موتور سیکلت و دو راس قاطر، انتقال لوازم و مایحتاج را به جنگل انجام می‌دادند. همچنین دو دستگاه فتواستنسیل و تکثیر و یک ماشین تایپ امکانات انتشاراتی اتحادیه کمونیست‌ها را تشکیل داده بود.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحات ۱۰۳ و ۱۰۴؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۲۹.

 تأمین مالی 
بنابر اعتراف‌های سیامک زعیم (از اعضای اتحادیه) که در منابع جمهوری اسلامی منعکس شده، تأمین مالی سربداران این‌گونه بود:
 پرداخت حق عضویت اعضاحماسه اسلامی مردم آمل، ص ۱۳۵.
 سرقت از منازل و بانکهاحماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۲۹.
 خرید و فروش (بعنوان نمونه، یک باغ میوه خریداری نموده و میوه‌های آن را چیدند و فروختند)
 جمع‌آوری کمک از برخی هواداران

 فعالیت‌های اطلاعاتی تبلیغاتی سربداران 
طبق اعتراف‌های سربداران در کتابشان، آنان در قالب گروه‌های سه نفره با رفتن به شهر، به تهیه گزارش‌های اطلاعاتی، شامل نقشه و کروکی بسیج، سپاه، سازمان‌ها و ادارات دولتی، خانه‌ها و نام افراد حزب‌اللهی و نیز برنامه‌های عملیاتی سپاه و ژاندارمری می‌پرداختند. تهیه این کروکی‌ها عمدتاً توسط زنان انجام می‌شد.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۳۲. ؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۰۶؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۳۰.

همچنین سربداران قصد راه‌اندازی ایستگاهی رادیویی را داشتند که با وجود بردن بسیاری از تجهیزات به جنگل باز هم ناکام ماندند.

بنا به ادعای منابع جمهوری اسلامی از دیگر فعالیت‌های تبلیغاتی نیز می‌توان به این موارد اشاره داشت:

تبلیغات در مدارس روستایی،حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۳۰. نفوذ در بین روستاییان، استفاده از نام سربداران که تداعی‌کننده مبارزات شیعیان علوی بود، سه مورد بستن جاده هراز و پخش اعلامیه در بین خودروهای عبوری.

 درگیری ۱۸ آبان 
در تاریخ ۱۸ آبان ۱۳۶۰ گروه سربداران آماده حرکت به سمت آمل شد، اما از قبل، تعدادی وانت و مینی‌بوس را از جاده هراز ربودندپرنده نوپرواز، صفحهٔ ۵۱ و رانندگان را به اسارت گرفتند.حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۴۸. ؛ شهر هزار سنگر، صفحه ۴۲؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۱۱؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۱ البته اتحادیه مدعی است که به قصد مصادره این ماشین‌ها را وارد جنگل کرد ولی این رانندگان از روی میل ماشین خود را در اختیار آن‌ها قرار دادند و اتحادیه نیز به آن‌ها قول پرداخت کرایه را داد. گروگان‌ها ۶ یا ۷ نفر بودند که در تِلار محل نگهداری گاوها و گوسفندان در زبان مازندرانی. نگاهداری می‌شدند.حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۴۸. ؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحه ۶۱؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۱۱؛ پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۵۱ طبق منابع حکومتی از آنجا که اعضای سربداران به هنگام عملیات ۱۸ آبان نزدیک به ۲۰۰ نفر بودند قصد داشتند از این تعداد مینی‌بوس و وانت در حمله به شهر استفاده کنند.اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحه ۶۱؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۱۰؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۴۸.

گروهی به رهبری یوسف گرجی برای چند ساعت جاده هراز در ۱۵ کیلومتری آمل را مسدود کرده تا مانع کمک‌رسانی هرگونه نیروی نظامی از تهران به آمل شوند و سپس شروع به پخش اعلامیه و تبلیغات کردندپرنده نوپرواز، صفحه ۵۲؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۱۱؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۱ و بقیه نیروی سربداران در مسیر جاده خاکی، خود را به جاده امامزاده عبدالله رساندند. یکی از اهالی با مشاهده یک وانت افراد مسلح که وارد جنگل شده بود به سپاه آمل خبر داد.اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحه ۶۲؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۱۲ سپاه صرفاً برای ارزیابی خبر، ۳ نفر را به منطقه فرستاد که به محض رسیدن، گروه پیشرو با آنان درگیر شدند. در این درگیری یکی از نیروهای بسیج به نام ولی‌الله کارگر کشته شدشهر هزار سنگر، صفحه ۴۲؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۱۲؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۱ و از نیروهای سربداران نیز تنها فرمانده گروه پیشروشهر هزار سنگر، صفحه ۴۲؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۱۳؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۱ به نام بهنام رودگرمی کشته شد.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۵۲. ؛ شهر هزار سنگر، صفحه ۴۲؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۱۳؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۱ به دستور کاک اسماعیل، فرمانده نظامی سربداران، افراد سریع به داخل جنگل بازگشتند، سپس با بی‌سیم به یوسف گرجی دستور عقب‌نشینی صادر شد.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۵۲. ؛ شهر هزار سنگر، صفحه ۵۲؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۱۳؛ شهر هزار سنگر، صفحه ۴۲؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۱

بنا به ادعای منابع جمهوری اسلامی طبق اعترافات محمود آزادی از اعضای دستگیرشده اتحادیه، عملیات ورود به شهر در ۱۸ آبان عجولانه طرح‌ریزی شده بود و صدای تیراندازی در زمان درگیری موجب نگرانی مسئولان شد زیرا طبق نقشه نبود.اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۲

البته اتحادیه کمونیست‌ها ادعا می‌کنند در این درگیری دو نفر از نیروهای سپاهی کشته شدند و یک نفر دیگر موفق به فرار شد.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۵۲.

همچنین بر اساس ادعای منابع جمهوری اسلامی، تا این زمان، هیچ‌یک از ارگان‌ها و نهادهای امنیتی، اطلاعاتی و نظامی از وجود چنین گروهی در جنگل اطلاع نداشتند.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۱۳

 درگیری ۲۲ آبان 
بنا به منابع جمهوری اسلامی سربداران پس از درگیری ۱۸ آبان در سازماندهی خود تغییراتی را ایجاد کرده بود.اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحه ۶۳؛ پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۱۱۵ نیرویی متشکل از سپاه، بسیج و ارتشمقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۱۴ با اعزام به منطقه دست به اجرای عملیات چکش و سندان زد که منجر به عقب‌نشینی سربداران تا جنگل‌های منطقه عالی کیا سلطان شدحماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۴۸. البته در این درگیری در اثر شلیک آرپی‌جی به یکی از ریوهای ارتش،M35 series 2½-ton 6×6 cargo truck ۱۱ نفر از نیروهای سپاه و ارتش کشته شدندشهر هزار سنگر، صفحه ۴۳؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۱۵؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۳ همچنین در این درگیری از نیروهای اتحادیه نیز ۱ نفر کشته و دو نفر زخمی شدند.پرنده نوپرواز، صفحه ۵۷؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحه ۶۳؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۱۵

در اطلاعیه نظامی شماره یک سربداران تعداد کشته‌های نیروهای حکومتی در درگیری ۲۲ آبان حداقل ۴۴ تن و تعداد زخمی‌ها نزدیک به ۱۰۰ نفر اعلام شد. همچنین حدود ۱۰ تفنگ و مقدار زیادی فشنگ و دیگر تجهیزات نظامی مانند بی‌سیم به دست آن‌ها افتاد.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۵۷ اما منابع جمهوری اسلامی این آمار را قبول نداشته و مدعی شده‌اند که اتحادیه تنها به منظور حفظ روحیه اعضاء خود این آمار را ذکر کرده‌است.اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۳

در منابع جمهوری اسلامی، علی علیزاده از اعضای اتحادیه نیز در اعترافات خود، تعداد واقعی کشته‌های ارتش و سپاه در این درگیری را بین ۹ الی ۱۱ نفر ذکر کرده‌است که به خاک سپرده شدند.اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۴

طبق گفته‌های سربداران پس از این درگیری، یکی از اعضای اتحادیه به نام کاظم شیراز مفقود شد.

منابع جمهوری اسلامی ادعا می‌کنند درگیری ۲۲ آبان موجب شد تا تقریباً نیمی از نیروهای جنگل از آن جدا شده و در واقع استعداد نیروهای سربداران به نصف رسید.شهر هزار سنگر، صفحه ۴۳؛ حماسه اسلامی مردم آمل، صفحات ۱۴۲ الی ۱۵۷. ؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۱۷ البته اتحادیه کمونیست‌ها نیز ادعا می‌کند تعداد ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ نفر از سپاه نه به آمل بلکه به شهرهای چالوس و محمودآباد عقب‌نشینی کردند. همچنین اتحادیه به عقب‌نشینی نیروهای خود تا روستای اسکو محله اشاره داشته و دلیل آن را اجتناب از درگیری با دشمن ذکر می‌کند.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۸۸ پس از این درگیری، سپاه به استقرار و استحکام مواضع خود در جنگل مبادرت ورزید.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۱۷

 درگیری ۲۴ آبان 
به ادعای منابع جمهوری اسلامی در تاریخ ۲۴ آبان ۱۳۶۰ ساعت ۲۱:۳۰ دقیقه شب، گروه دیگری از کمونیست‌ها که ارتباطی با سربداران نداشتند، به پاسگاه کرسنگ در ۲۰ کیلومتری آمل به تهران حمله کرده و پس از دو ساعت درگیری بدون کشته، مجبور به عقب‌نشینی می‌شوند. به ادعای این منبع این گروه جاده هراز را بسته و هنگام بازرسی افراد و مسافران، یک سپاهی گرگانی به نام شریعتی‌فرد و پدر روحانی‌اش را شناسایی و اسیر کردند، سپس جلوی همسر و فرزندانشان آن‌ها را به شدت مورد آزار و شکنجه قرار داده و کشتند.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۱۸؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۴۴

 درگیری ۳۰ آذر 
این درگیری در پی حمله سربداران برای فتح پایگاه تازه تأسیس سپاه در بلندی روستای رزکه در روز دوشنبه ۳۰ آذر ۶۰ روی داد. منابع جمهوری اسلامی ادعا می‌کنند که در اثر این درگیری ۲ ساعته هیچ تلفاتی ندادند و نیروهای سربداران با ۳ زخمی عقب‌نشینی کردند.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۲۰ همچنین ۴ نفر از نیروهای اتحادیه که تازه به جنگل رسیده بودند در اثر اشتباه نگهبانان خودی مورد حمله قرار گرفته ۳ نفر از آنان زخمی و یکی از آنان در حین انتقال به تهران در اثر شدت جراحات می‌میردمقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۲۱ و پس از این درگیری نیز حدود ۲۰ نفر از سربداران خصوصاً افراد بومی که به آن‌ها پیوسته بودند گروه را ترک گفتند.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۲۲

 درگیری ۱۳ دی 
در این درگیری که بین ۷ نفر از پرسنل سپاه و کمیته با گروهی از اعضای سربداران روی داد، مسئول سیاسی گروه سربداران به نام اکبر اصفهانی کشته و دو نفر دیگر زخمی شدند و بقیه افراد عقب‌نشینی کردند.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحات ۱۲۲ و ۱۲۳

 درگیری ۵ و ۶ بهمن 
بندانگشتی|آثار گلوله‌های برجای مانده از درگیری‌ها
با توجه به موفقیت عملیات‌های گوناگون نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران،پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۸۶ ترس از عملیات‌های بعدی حکومتپرنده نوپرواز، صفحه ۸۷؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۲۸ و از بین رفتن استتار جنگل، فشار اعضاء گروه،پرنده نوپرواز، صفحه ۸۷؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۲۸؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۴۴ ریزش برف سنگین در جنگل،پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۸۷ مشکل تهیه آذوقهپرنده نوپرواز، صفحه ۸۷؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۴۴ و درگیری‌ها و اختلافات داخلی رهبران گروه،پرنده نوپرواز، صفحات ۸۲ و ۸۳ نداشتن رهبری مناسب، قرار داشتن در محاصره نظامی، نیروهای اتحادیه کمونیست‌ها مجبور به جلو انداختن تاریخ عملیات از تیر به بهمن شدند.حماسه مردم آمل، صفحهٔ ۱۹. نام این طرح،حمله اسب تروآ بود.حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۵۲. ؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۱۳ پس از تأیید طرح نقشه جدید حمله به شهر در دی،پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۹۲ سربداران در تاریخ اول بهمن به سمت آمل به راه افتادند.پرنده نوپرواز، صفحه ۹۳؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۴۶ برخی منابع تعداد نیروهای سربداران را در زمان حرکت به آمل ۱۱۰ نفر و برخی منابع این تعداد را ۱۰۰ نفر ذکر کرده‌اند که ۳ نفر از آنان زن بوده و در کادر پزشکی حضور داشتند.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۴۵ به دلیل طولانی شدن مرحله آخر پیاده‌روی و دیر رسیدن به شهر، اجرای عملیات یک روز به تأخیر افتاد.پرنده نوپرواز، صفحه ۱۰۴؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۳۶؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۵ سربداران صبح روز ۵ بهمن به آمل رسیدند و آنروز را در منزل (مادری) محمدرضا سپرغمی در حاشیه شهر آمل به سر بردند.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحات ۱۳۴ و ۱۳۵؛ پرنده نوپرواز، صفحه ۱۰۴ و ۱۰۵؛ شهر هزار سنگر، صفحه۴۶؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحات ۲۱ و ۶۴ از ساعت ۲۰:۳۰ انتقال نیروها با وانتپرنده نوپرواز، صفحهٔ ۱۰۶ که با چادر استتار شده بودمقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۳۵ انجام شد و نیروها در شهر مستقر شدند؛ و ۵ تیم ۲۰ نفره مأمور حمله به آمل شدند.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۱۴. البته منابع جمهوری اسلامی بر اساس اعترافات برخی از اعضای دستگیرشده مدعی هستند علاوه بر گروهی که از جنگل پیاده به شهر رسیدند، گروهی با ماشین از تهران و جنگل به آمل آمدند و گروهی نیز از قبل در شهر مستقر شده بودند و با اولین شلیک به گروه ملحق شدند.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحات ۱۳۴ و ۱۳۵ مهم‌ترین هدف نظامی، ساختمان بسیج بود که ۱۷ نفر مسئول تصرف آن شده بودند.پرنده نوپرواز، صفحه ۹۸؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۵۹؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۵

حمله به شهر، ساعت ۲۳:۴۵ دقیقه شب ۵ بهمن با شلیک یک موشک آر پی‌جی به ساختمان بسیج آغاز شد.حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۳۳. ؛ شهر هزار سنگر، صفحات ۱۴ و ۴۵. ؛ پرنده نوپرواز، صفحه ۱۰۷؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۵ برنامه اصلی، از کار انداختن نیروی سپاه و بسیج و دعوت مردم به قیام بود.اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۶ طبق ادعای کتاب پرنده نوپرواز، گروه امین اسدی سنگرهای خود را سر کوچه‌های محله اسپه‌کلا، گروه بهنام در محله رضوانیه و گروه وریا در انتهای رضوانیه کمین جاده هراز را به عهده داشت و گروه قاسم عهده‌دار کمین جاده طالقانی شد.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۱۱۹ طبق گفته همین کتاب، در محلات رضوانیه و اسپه‌کلا مردم (به ویژه خانواده زندانیان یا مخالفان سیاسی اعدام شده توسط حکومت) از سربداران استقبال به عمل آوردندپرنده نوپرواز، صفحه ۱۱۲ و ۱۱۳ و برخی از پسران و دختران جوان در ساختن سنگر آن‌ها را یاری رسانده و برخی برای احداث سنگر فقط گونی و بیل در اختیار آنان گذاشتند. با اینحال بنا به ادعای منابع جمهوری اسلامی غلامرضا سپرغمی که از اهالی رضوانیه بود مأمور دعوت مردم همان محل بود که موفق نشد (بنابر اعترافات او که در آن منابع آمده) نظر کسی را جلب کند.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۱۵. ؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحات ۲۱ و ۶۶ بنا به ادعای منابع جمهوری اسلامی، تیراندازی و تسخیر شهر تا صبح ادامه داشت اما با آغاز صبح ششم بهمن، ستاد عملیات مرکب از سپاه، اطلاعات و ژاندارمری تشکیل شده و صدها نیروی داوطلب مردمی با روی آوردن به سپاه و گرفتن اسلحه، به مقابله سربداران رفتند.حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۳۳. ؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۷ به گفته این منابع از زن و مرد و پیر و جوان همگی با آوردن شن و گونی اقدام به سنگرسازی و نبرد سنگر به سنگر کردند.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۸۸. ؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۷۵؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحات ۱۱ و ۶۷ و ۶۸ در شب حادثه هم، از مردم آمل هر کس که خود را برای کمک به بسیج و سپاه رسانده بود، دستگیر یا کشته شده بود.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۵۴؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۷ ۱۱ نفر از اعضای سربداران در جلوی ساختمان بسیج کشته شدند.

بنا به ادعای منابع حکومتی، سرکوب اتحادیه کمونیست‌ها توسط نیروهای مردمی و با مقاومت مردمی صورت گرفتاسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحه ۲۱؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۵۵ و مردم آمل توسط سپاه مسلح شده و به جنگ خیابانی علیه سربداران پرداختندمقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۶۴؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۷۰. و از آنجایی که به همه مردم اسلحه نمی‌رسید، مردمی که سلاح نداشتند با داس، تیر و کمان، سنگ، تفنگ ساچمه‌ای و شکاری به مبارزه با اعضای اتحادیه پرداختند.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۶۳؛ رویدادها و تحلیل، شماره ۳۳، ستاد مرکزی سپاه، ۱ اسفند ۶۰، صفحات ۴۸ الی ۵۳. ؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۷۱. مردم حتی وسایل دارویی منزل‌هایشان را به مراکز امدادرسانی و پزشکی و بهداری سپاه می‌بردند.مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحه ۱۷۹؛ شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۷۲. طبق ادعای همین منابع، در همان روز سه شنبه ۶ بهمن ۶۰، سربداران تمام مواضع خود را از دست داد.حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۲۰. ؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۶۹

با اینکه اتحادیه کمونیست‌ها معتقدند ضربه «سیاسی نظامی مهمی» به رژیم زده‌اند، اما به شکستپرنده نوپرواز، صفحات ۱۳۳، ۱۴۶، ۱۳۴و۲۰۹. خود در این قیام اعتراف دارند و در چند مورد از آن به عنوان شکست قطعیپرنده نوپرواز، صفحه ۱۳۴ خط ۱۲ و صفحه ۱۴۶ خط اول. یاد می‌کنند و معتقدند که جمهوری اسلامی ضرباتی بر نیروهای انقلابی (سربداران) و سایر مخالفت‌ها در سراسر کشور وارد کرد.پرنده نوپرواز، صفحه ۱۳۴ خط چهارم. طبق ادعای منابع جمهوری اسلامی عصر روز چهارشنبه ۷ بهمن ۱۳۶۰، شهر آمل آرام شد و محور هراز نیز پس از ۴۰ ساعت باز شد.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۷۷.

 تلفات نیروهای درگیر 
بندانگشتی|اولین جلسه دادگاه محاکمه عوامل نبرد آمل
بر پایهٔ آمار گزارش شده از سوی جمهوری اسلامی، ۱۱ نفر از اعضای سربداران در جلوی ساختمان بسیج کشته شدند. گزارش‌های اولیه نشان می‌داد که ۳۴ نفر از مردم آمل که در میان آنان چند تن از اعضای سپاه پاسداران، بسیج و بقیه مردم عادی بودند کشته شدند اما این آمار به ۳۸ تن رسید.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۸۲. ؛ جنبش چپ در ایران معاصر، سپهر ذبیح، صفحات ۱۸۲و۱۸۱. و در نهایت پس از پیوستن ۲ نفر دیگر از مجروحان به کشته شدگان، این رقم به ۴۰ تن رسید و آمار زخمی‌ها نیز ۱۲۰ نفر اعلام شد. همچنین به ادعای این منابع ۶۰ نفر از سربداران کشته و زخمی شدند و گروهی نیز اسیر شدند.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۸۳. که در مجموع به ۸۱ نفر می‌رسیدند.حماسه اسلامی مردم آمل، صفحهٔ ۱۳۴. همچنین ۲۸ نفر از اعضای اتحادیه موفق به گریز از آمل شدند.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۷۸. ۱۰ تن از اعضای سربداران در ۷ بهمن ۶۰ اعدام شدند.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۸۳. ؛ روزنامه کیهان، شماره ۱۱۴۹۶، ۱۰ بهمن ۶۰ ص ۲ در سالگرد واقعه آمل نیز، ۲۱ نفر از اعضای اتحادیه، محاکمه و به اعدام محکوم شدند.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۸۴. و اعدام ۷ نفر به تعویق افتاد.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۸۶. پرنده نوپرواز، آمار کشته شدگان حکومتی را جعلی دانسته و معتقد است تعداد کشته شدگان که از نیروهای مسلح بسیج، سپاه و ارتش بوده‌اند و نه مردم عادی بیش از ۲۰۰ نفر و تعداد زخمی‌ها نیز بیش از ۵۰۰ نفر تخمین زده می‌شود و همچنین تعداد کشته و زخمی‌های سربداران در این واقعه را ۴۴ نفر ذکر کرده‌است. و در پایان کتاب، لیستی شامل نام ۲۰۱ نفر ارائه شده که به عقیده سربداران بیشتر آن‌ها از کشته‌شدگان و اعدام‌شدگان به انضمام آن‌ها که در قیام شرکت نداشته و بعدها دستگیر و اعدام گشتند، است.پرنده نوپرواز، صفحه ۳۲۴ الی ۳۲۹.

از سوی دیگر، منابع حکومتی ذکر می‌کنند که دستگیری سایر اعضای اتحادیه کمونیست‌ها نیز در طول سال‌های بعد انجام شده و حسین ریاحی، رهبر اتحادیه کمونیست‌ها نیز در ۲۴ تیر ماه ۱۳۶۱ با دو نفر از رهبران اتحادیه در رستوران یابریکا در خیابان استاد نجات اللهی توسط مأموران اطلاعات دستگیر شد. ریاحی در دفاعیه خود در دادگاه به اشتباهات خود اعتراف کرد و مدعی شد که ما در جریان ۳۰ خرداد ۶۰ به اشتباه افتاده و منحرف شدیم.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۱۱۷. همچنین برخی از دستگیرشدگان اتحادیه، اعدام و بیشتر آن‌ها به زندان‌های کوتاه مدت و بلند مدت محکوم شدند. این منابع مدعی هستند که در زندان نیز در صورت همکاری با جمهوری اسلامی ایران و احساس ندامت، عفو شدند و به زندگی عادی خود بازگشتند.

اتحادیه کمونیست‌ها، کشته شدن برخی از اعضای اسیر شده‌اش را در هنگام درگیری در شهر به علت ضرب و شتم توسط نیروهای حزب‌اللهی و همچنین علت کشته شدن مهدی تهران را به خاطر بستن او به یک وانت و کشیده شدن به طرز فجیع بر روی زمین می‌داند.پرنده نوپرواز، صفحهٔ ۱۲۳ اما بنابر ادعای منابع حکومتی در شب ۶ بهمن، اعضای اتحادیه کمونیست‌ها تعداد ۵ نفر از جوانان غیر مسلح را که تنها مشغول پاک کردن شعارهای کمونیستی از روی دیوار بودند به ضرب گلوله کشته و ۲ نفر را زخمی‌کردند.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۵۳. ؛ مقاومت اسلامی مردم هزار سنگر آمل، صفحهٔ ۱۵۱ و طبق دیگر ادعاهای این منابع، در اقدامی دیگر سربداران یکی از مردم آمل به نام صادق مهدوی را به اسارت گرفتند و از او خواستند تا به خمینی توهین کند و پس از امتناع مهدوی از این خواسته، سرش را تا گردن در شن کردند، انگشت‌های دستش را قطع کرده و دست‌هایش را شکستند و سپس با وضع فجیعی او را کشتند.شهر هزار سنگر، صفحهٔ ۵۹. همچنین کمونیست‌ها در یکی از اقدامات خود، یکی از پاسداران را کشته و دستش را شکستند و با وضع فجیعی جنازه او را پشت نیسان وانت گذاشتند و از کوچه‌ای به کوچه دیگر حرکت می‌دادند.

 دلایل شکست 
دلایل شکست اتحادیه طبق آنچه در کتاب «جنبش چپ در ایران معاصر» به قلم سپهر ذبیح نگاشته شده از بیان یکی از شرکت کنندگان در قیام که از آن جان سالم به در برد بدینگونه است:جنبش چپ در ایران معاصر، سپهر ذبیح. صفحهٔ ۱۶۸.
 آزمودن سنگربندی در خیابان‌ها، جهت مبارزه مستقیم که دو سال پیش از آن در جنگ مقاومت سنندج تجربه شده و ناکارایی خود را نشان داده بود.
 برخورد مداراآمیز با دشمن، از جمله عدم شناسایی و برخورد با بسیاری از پاسداران و اعضای کمیته غیرمسلح خانه‌نشین و مخفی که هنگام قیام توسط زنان بسیج و حزب‌الله (خواهران زینب) به سلاح مجهز شدند.
 وضعیت تدافعی بخود گرفتن و دفاع از موقعیتهای ثابت به جای اتخاذ وضعیت حمله پایدار
 عدم آزاد نمودن زندانیان سیاسی شهر در فرصت پیش آمده (و در نتیجه از دست دادن کمک آنان و خانواده‌هایشان)
 صرف نظر کردن از حمله به مراکز شهربانی به سبب برداشت اشتباه از این ارگان (در نتیجه این ارگان در کنار سایر نیروهای اعزامی حکومت در شکست نیروهای «اتحادیه» نقش کلیدی را بازی کرد).
 عدم مسلح نمودن مردمی که به حمایت آن‌ها برخاسته و خواستار مسلح شدن بودند به علت عدم اعتماد یا تردید در قابل اتکا بودن آنان.
 افت نسبی روحیات انقلابی در میان توده‌ها به دلیل سرکوبی و ضربه وارد کردن جمهوری اسلامی با به کار بردن انبوه نیروهای مسلح (پاسداران و بسیج) در این قیام و علیه سایر اقدامات معترضانه در سطح کشور.

حال آنکه منابع جمهوری اسلامی این موارد را به عنوان دلایل شکست سربداران می‌دانند: حضور مردم یا مقاومت مردمی در برابر سربداران، رفتار شتابزده اتحادیه که نه تنها بر اصول مارکسیسم، بلکه به اصول تحریف شده مارکسیست‌های وطنی هم توجه نداشت و حرکت آن اساساً مبتنی بر جاه‌طلبی گروهی بوداسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۲۰ و تحلیل نادرست از ماهیت حکومت جمهوری اسلامی و دیکتاتوری دانستن آن.اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحهٔ ۲۲

 پیامدها 
میدان هزارسنگر در آمل|بندانگشتی
محسن میلانی می‌نویسد که پس از دستگیری تعدادی از اعضای جنبش، با استفاده از اطلاعاتی که از دستگیرشدگان بدست آمد سایر افراد گروه و بیشتر کمیته مرکزی آن در عرض چند ماه بازداشت شدند. در زندان (طبق گفته سایر افراد سازمان، تحت شکنجه)، نظریه پردازان گروه، توبه نموده و تقاضای بخشش کردند. آن‌ها حتی روح‌الله خمینی را به عنوان سدی علیه امپریالیسم ستودند. با اینحال بخششی در مورد این افراد صورت نگرفت. آن‌ها در تهران محاکمه و به اعدام محکوم شدند. سپس به آمل منتقل شده و در سالگرد این واقعه در مرکز شهر و در ملاء عام اعدام شدند. اعضا و هواداران خوش‌اقبالی که دستگیر نشده بودند نیز از کشور گریختند. به دلیل آنچه در منابع داخل ایران یا از زبان مقامات جمهوری اسلامی در این واقعه، «مقاومت مردمی» خوانده شد، روح‌الله خمینی، رهبر جمهوری اسلامی از تنها شهری که در وصیت‌نامهٔ خود از آن یاد کرد شهر آمل و مردم آن بودوصیت‌نامه سیاسی الهی آیت‌الله خمینی . به سبب این واقعه اکنون، این شهر به شهر «هزار سنگر آمل» معروف گشتهشهر هزار سنگر، صفحهٔ ۸۸. ؛ اسناد اتحادیهٔ کمونیست‌های ایران در واقعهٔ آمل، صفحات ۱۱ و ۶۷ و ۶۸؛ سخنرانی در دیدار با مردم آمل و میدان بزرگی نیز به همین نام دارد.

در سال ۱۳۸۶ نیز با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی «حماسه» ۶ بهمن ۱۳۶۰ آمل به پاس آنچه «فداکاری مردم آمل» نامیده شد و با نام حماسه مردم آمل در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ثبت گردید.زنگ حماسه و رشادت در مدارس آمل نواخته شد(خبرگزاری فارس) ششم بهمنروز حماسه مردم آمل نامگذاری شد در این رابطه چند کتاب نیز نگاشته شده‌است.حماسه اسلامی مردم آمل؛ حماسه مردم آمل؛ کتابشناسی حماسه مردم آمل ؛ ششم بهمن به عنوان روز «حماسه مردم آمل» وارد تقویم رسمی کشور شد; ثبت ششم بهمن‌ماه به عنوان روز حماسه مردم آمل (روزنامه اطلاعات ؛ ششم بهمن روز حماسه مردم آمل نامگذاری شد (روزنامه قدس)  همچنین شورای فرهنگ عمومی در ۲۱ دی ۱۳۹۰ با تأسیس بنیاد ۶ بهمن موافقت کرد. «حماسه مردم آمل» یا «حماسه اسلامی مردم آمل» اصطلاحی است که رسانه‌های داخلی ایرانحماسه مردم آمل در برابر اتحادیه کمونیست‌های داخلی۶ بهمن ۱۳۶۰ در تثبیت انقلاب نقشی انکار ناشدنی دارد (خبرگزاری دانشجویان ایران) و مقامات جمهوری اسلامی ایران، به دلیل آنچه مقاومت مردم این شهر در مقابل سربداران در واقعه آمل در ۶ بهمن سال ۱۳۶۰ نامیده‌اند به کار می‌برند.کتاب حماسه اسلامی مردم آمل، پژوهشکده علوم دفاعی استراتژیک دانشگاه امام حسین، ۱۳۴۷.کتاب حماسه مردم آمل، ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بهمن ۱۳۶۱.

این روز در تقویم رسمی ایران نیز با نام «حماسه مردم آمل» به ثبت رسیده‌است.ششم بهمن به عنوان روز «حماسه مردم آمل» وارد تقویم رسمی کشور شد

 جستارهای وابسته 

 کنفدراسیون دانشجویان ایرانی
 واقعه سیاهکل
 اتحادیه کمونیست‌های ایران
 ماهی سیاه کوچولو (فیلم)
 جنگ خلقی

 پانویس 

 یادکرد

 منابع 
 جنبش چپ در ایران معاصر، به قلم سپهر ذبیح. وبگاه کتاب‌های گوگل (The Left in Contemporary Iran By Sepehr Zabih (Google Books)
 Behrooz, Maziar. Rebels with a Cause: The Failure of the Left in Iran. London: I.B. Tauris, 1999. 







 پیوند به بیرون 

 گفتگو با ناصر شعبانی، فرمانده وقت سپاه آمل ،پایگاه اطلاع‌رسانی سید علی خامنه‌ای
 گفته‌های روح‌الله خمینی در مورد واقعه آمل ،پایگاه اطلاع‌رسانی سید علی خامنه‌ای
 گفته‌های جوادی آملی در مورد واقعه آمل ،پایگاه اطلاع‌رسانی سید علی خامنه‌ای

رده:آمل
رده:ایران در ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:تاریخ نوین ایران
رده:جنگ‌های چریکی
رده:جنگ‌های داخلی ایران
رده:جنگ‌های طبرستان
رده:شورش‌ها در ایران
رده:شهرستان آمل
رده:کمونیسم در ایران
رده:گروه‌های مسلح ایران
رده:مائوئیسم در آسیا
رده:مائوئیسم