دانشگاه ساپینزای رم

دانشگاه ساپینزای رم، با نام رسمی ساپینزا - دانشگاه رم ، از قدیمی‌ترین مراکز آموزش عالی در جهان، بزرگ‌ترین دانشگاه اروپا یکی از معتبرترین دانشگاه‌های اروپا و همچنین معتبرترین و برترین دانشگاه در ایتالیا است که در سال ۱۳۰۳ میلادی، تأسیس شده است. شهر دانشگاهی ساپینزا که به‌طور رسمی با نام (Città Universitaria) شناخته می‌شود، با حدود۱۲۲٬۱۴۳ نفر دانشجو در مرکز شهر رم واقع شده است. ساپینزا در زبان ایتالیایی به معنای «فرزانگی» یا «خِرَد و نخبگی» است و همچنین نماد و نشان دانشگاه ساپینزا، تصویر مینروا، الههٔ خرد و دانش در اسطوره‌شناسی روم باستان است.

این دانشگاه بر پایهٔ رتبه‌بندی تجمیعی دانشگاه‌های برتر (ARTU) جایگاه بالایی دارد. این نظام رتبه‌بندی، ترکیبی است که نتایج سه نظام معتبر جهانی شامل Academic Ranking of World Universities (ARWU), Times Higher Education World University Rankings (THE) و QS World University Rankings (QS) را با یکدیگر تلفیق کرده و میانگین امتیاز دانشگاه‌ها را محاسبه می‌کند. این رتبه‌بندی توسط دانشگاه نیو ساوت ولز در سیدنی منتشر می‌شود و بر پایهٔ نتایج سال ۲۰۲۴، ساپینزا در میان دانشگاه‌های ایتالیا در جایگاه نخست قرار گرفته است.

دانشگاه ساپینزا رم در برخی رشته‌ها در سطح جهانی از جایگاه برجسته‌ای برخوردار است که این دانشگاه را در این حوزه‌ها به یک برند جهانی تبدیل کرده به صورتی که در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی در جایگاه‌های دو رقمی قرار دارد و در بین صد دانشگاه برتر جهان قرار گرفته است؛ از جمله در رشتهٔ پزشکی با رتبهٔ ۹۴، جراحی با رتبه ۷۱، دندان‌پزشکی با رتبه ۵۸، داروسازی و داروشناسی با رتبه ۵۶، روان‌شناسی با رتبه ۵۷، علوم سیاسی با رتبهٔ ۶۳، حقوق با رتبه ۷۵، هنر و علوم انسانی با رتبهٔ ۴۰، علوم طبیعی با رتبهٔ ۶۱، تاریخ با رتبه ۴۵، علم داده و هوش مصنوعی با رتبه ۴۶، فیزیک و اخترشناسی با رتبه ۳۲ و علوم فیزیکی با رتبه ۹۹ در جهان. 

همچنین این دانشگاه در رشتهٔ مطالعات کلاسیک و تاریخ باستان رتبهٔ نخست جهانی را داراست.

در سال ۲۰۱۳، دانشگاه ساپینزا رم طبق اعلام مرکز رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان، رتبه ۶۲ در جهان و بالاترین رتبه در ایتالیا قرار دارد. این دانشگاه توسط رتبه‌بندی علمی دانشگاه‌های جهان (ARWU) به‌طور مرتب، اولین رتبه در میان دانشگاه‌های اروپای جنوبی قرار دارد. همچنین، دانشگاه ساپینزا معمولاً به عنوان یکی از ده دانشگاه برتر اروپا است.

از جمله فارغ‌التحصیلان این دانشگاه، بسیاری از برندگان جایزه نوبل، رئیس پارلمان اروپا، سران چندین کشور و دانشمندان و فضانوردان قابل توجه است. دانشگاه ساپینزا رم تاکنون ۱۰ برندهٔ جایزهٔ نوبل دارد از جمله دانیل باوت، برندهٔ نوبل فیزیولوژی یا پزشکی در سال ۱۹۵۷. دانشگاه ساپینزا رم از دیرباز در پرورش نخبگان سیاسی ایتالیا نقش چشم‌گیری داشته است و بسیاری از سیاست‌مداران، نخست‌وزیران و رهبران فکری این کشور از فارغ‌التحصیلان آن به‌شمار می‌روند.
 بر اساس سیستم رتبه‌بندی کیو.اِس (QS) در سال 2026: ۱۲۸
 بر اساس سیستم  رتبه‌بندی لایدن (Leiden Ranking) در سال 2025: ۸۰
 بر اساس سیستم رتبه‌بندی تایمز (TIMES) در سال 2026: ۱۷۰
 بر اساس سیستم رتبه‌بندی CWUR در سال 2025: ۱۲۵

 تاریخ 
دانشگاه ساپینزا رم در سال ۱۳۰۳ میلادی به دستور پاپ بونیفاس هشتم و با هدف ایجاد مرکزی برای آموزش عالی تحت نظارت کلیسای کاتولیک بنیان‌گذاری شد.

در سده‌های میانه، ساپینزا یکی از نخستین دانشگاه‌هایی بود که در شکل‌دهی به نظام دانشگاهی اروپا نقش داشت و بسیاری از مراکز علمی بعدی در ایتالیا از الگوی آموزشی و سازمانی آن الهام گرفتند.

در طول تاریخ خود، این دانشگاه محل تحصیل، تدریس یا پژوهش چهره‌های برجسته‌ای در فلسفه، علوم سیاسی، پزشکی، ریاضیات و علوم طبیعی بوده است. از میان شخصیت‌های شناخته‌شدهٔ وابسته به آن می‌توان به انریکو فرمی (برندهٔ جایزه نوبل فیزیک در ۱۹۳۸)، جووانی جنتیله، پیترو ننی، جورجو پاریزی (برندهٔ جایزه نوبل فیزیک در ۲۰۲۱) و سِرژیو ماتارلا (رئیس‌جمهور کنونی ایتالیا) اشاره کرد.

ساپینزا در دوره‌های مختلف، به‌ویژه در سدهٔ بیستم، در تحولات سیاسی ایتالیا و جنبش‌های دانشجویی اروپا نقش فعالی ایفا کرده و هم‌اکنون نیز یکی از مراکز اصلی گفت‌وگوهای علمی، فرهنگی و سیاسی در اروپا به‌شمار می‌رود.

واژهٔ «ساپینزا» (Sapienza) در زبان ایتالیایی به‌معنای «خِرَد» یا «دانایی» است و از واژهٔ لاتین sapientia به همین معنا ریشه گرفته است. نماد رسمی دانشگاه، تصویر مینروا، الههٔ خرد و دانش در اسطوره‌شناسی روم باستان است. مجسمهٔ بزرگ مینروا در مرکز شهر دانشگاهی ساپینزا (Città Universitaria) قرار دارد و یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای دانشگاه به‌شمار می‌آید. این مجسمه توسط مجسمه‌ساز ایتالیایی آرتورو مارتینی ساخته شده و در سال ۱۹۳۵ میلادی هم‌زمان با افتتاح شهر دانشگاهی نصب گردید. چهرهٔ مینروا، نماد پیوند میان خرد، علم و پیشرفت انسانی در سنت دانشگاهی ایتالیا دانسته می‌شود.
جایگزین=ساختمان اصلی دانشگاه ساپینزا رم|چپ|بندانگشتی|ساختمان اصلی دانشگاه ساپینزا رم در شهر دانشگاهی ساپینزا، حدود سال ۱۹۳۵ میلادی
این دانشگاه دارای مجموعه ای از ۱۹ موزه دانشگاهی است که در زمینه‌های گوناگون علمی، تاریخی و هنری فعالیت می‌کنند. از میان آن‌ها، موزه تاریخ پزشکی (Museo di Storia della Medicina) جایگاه ویژه‌ای دارد و یکی از ارزشمندترین موزه‌های پزشکی ایتالیا به‌شمار می‌رود. این موزه در دههٔ ۱۹۳۰ میلادی تأسیس شد و مجموعه‌ای گسترده از ابزارها، آثار هنری و اسناد تاریخی مربوط به سیر تحول علم پزشکی از دوران باستان تا دوران معاصر را در خود جای داده است.

 امکانات 
دانشگاه ساپینزا رم از بزرگ‌ترین و مجهزترین مراکز دانشگاهی اروپا به‌شمار می‌رود. 

این دانشگاه مجموعه‌ای گسترده از موزه‌های علمی و هنری را در قالب «پولوی موزه‌ای ساپینزا» (Polo Museale Sapienza) در خود جای داده است که شامل موزه‌های تخصصی همچون موزه تاریخ پزشکی و موزه هنر کلاسیک با بیش از هزار اثر قالب‌گیری‌شده از مجسمه های باستانی است.

ساپینزا همچنین دارای سامانه‌ای جامع از ۴۶ کتابخانه است که مجموعاً حدود ۲.۷ میلیون منبع چاپی، ۶۰۰۰ صندلی مطالعه، دسترسی به ۲۰هزار+ کتاب الکترونیکی، ۴۴هزار+ نشریه الکترونیکی و ۱۷۰+ پایگاه داده. همچنین دانشگاه ساپینزا مجهز به چند کتابخانه ۲۴ ساعت است.

دانشگاه ساپینزا دارای دو پلی‌کلینیک آموزشی اصلی، یعنی Policlinico Umberto I و Azienda Ospedaliero‑Universitaria Sant’Andrea، است. پلی‌کلینیک اومبرتو یکم، وابسته به ساپینزا، یکی از بزرگ‌ترین و مشهورترین بیمارستانهای دانشگاهی اروپا  به‌شمار می‌رود و نقش محوری درآموزش پزشکی، پژوهش بالینی و ارائه خدمات درمانی ایفا می‌کند.

 مشاهیر 
دانشگاه ساپینزای رم، فارغ‌التحصیلان مشهور بسیاری از جمله؛ برندگان جایزه نوبل، رئیس پارلمان اروپا، سران چندین کشور و دانشمندان و فضانوردان قابل توجهی دارد. 

دانشگاه ساپینزا نقشی محوری در شکل‌دهی به نخبگان سیاسی، اقتصادی و فکری ایتالیا دارد. بسیاری از سیاست‌مداران برجستهٔ ایتالیایی از جمله ماریو دراگی، پائولو جنتیلونی و روبرتو گوالتیه‌ری از فارغ‌التحصیلان یا استادان این دانشگاه بوده‌اند و از طریق مناصب ملی و اروپایی خود بر سیاست‌های کلان اقتصادی و ادغام اروپایی اثر گذاشته‌اند. ساپینزا با مشارکت فعال در برنامه‌های پژوهشیاتحادیه اروپا، از جمله Horizon Europe (افق اروپا) و شبکهٔ CIVIS، در تدوین سیاست‌های آموزشی، فناوری، اقلیمی و حکمرانی داده نقش دارد. این دانشگاه همچنین با تربیت کارشناسان دولتی و حضور اعضای هیئت علمی در شوراهای مشورتی، به پیوند میان پژوهش دانشگاهی و سیاست‌گذاری عمومی در ایتالیا و اتحادیهٔ اروپا کمک می‌کند. تأثیر ساپینزا در سیاست یکی از مؤثرترین نمونه‌های تعامل نهاد دانشگاهی و ساختار قدرت در اروپا به‌شمار می‌آید.

افراد معروفی که از دانشگاه ساپینزا رم فارغ‌التحصیل شده‌اند:

 ردیف فارغ‌التحصیلان رتبه علمی توضیحات جوایز ۱ فدریکا موگرینی 100px علوم سیاسی نماینده عالی اتحادیه اروپا در سیاست خارجی - ۲ انریکو فرمی 100px فیزیک فیزیک‌دان آمریکایی ایتالیایی‌الاصل، از چهره‌های کلیدی در ایجاد بمب اتمی و کاشف: عناصر رادیواکتیو جدید تولید شده توسط تابش نوترون و واکنش زنجیره‌ای هسته‌ای کنترل شده موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک ۳ امیلیو گینو سگر 100px فیزیک فیزیک‌دان، از چهره‌های کلیدی در ایجاد بمب اتمی موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک ۴ دانیل باوت 100px علوم اعصاب رفتاری داروشناسی در زمینه آنتی‌هیستامینها موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی ۵ انیو د گیروگی ریاضیات ریاضی‌دان که در زمینه معادلات دیفرانسیل با مشتقات جزئی کار کرده است. موفق به دریافت جایزه ولف و جایزه Caccioppoli Prize ۶ اومبرتو گیدونی 100px اخترفیزیک فضانورد در آژانس فضایی اروپا و آژانس فضایی ایتالیا و مأمور سابق ناسا در مأموریت شاتل فضایی - ۷ سرجیو ماتارلا 100px حقوق ۱۲مین رئیس‌جمهور ایتالیا - ۸ ویتو ولترا 100px فیزیک ریاضی فیزیک‌دان و ریاضی‌دان، شناخته‌شده برای نظریه معادلات انتگرال و معادله لوتکا-ولتررا - ۹ چزاره بورجیا 100px حقوق کاردینال و سیاستمدار ایتالیایی - ۱۰ گابریله دانونزیو ادبیات شاعر و نویسنده مشهور ایتالیائی و هم‌چنین روزنامه‌نگار، نمایشنامه‌نویس و سیاستمدار - ۱۱ برناردو برتولوچی 100px ادبیات مدرن کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس فیلم‌هایی چون: آخرین امپراتور، خیالباف‌ها و آخرین تانگو در پاریس و …. برنده جوایز: روبان نقره‌ای بهترین کارگردان، جایزه اسکار بهترین کارگردانی، جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه اقتباسی، جایزه گلدن گلوب بهترین کارگردانی، جایزه گلدن گلوب بهترین فیلم‌نامه، جایزه دیوید دی دوناتلو بهترین کارگردان، دیوید دی دوناتلو بهترین فیلم‌نامه، جایزه شیر طلایی برای کار خود را در جشنواره فیلم ونیز، درجه افتخاری نخل طلا در جشنواره فیلم کن ۱۲ چارلز پانزی 100px کسب‌وکار (بیزینس) شناخته‌شده برای طرح ترفند پانزی که یک طرح سرمایه‌گذاری کلاه‌برداران است که به اسم او نامگذاری شده است. - ۱۳ نیکولا کابیبو 100px فیزیک دانشمند ایتالیایی، رئیس مؤسسه ملی فیزیک هسته‌ای ایتالیا و رئیس آکادمی علوم پانتیفیکال (علوم اسقفی) - ۱۴ مائوریتسیو کلی 100px ژئوفیزیک فضانورد در آژانس فضایی اروپا و آژانس فضایی ایتالیا و مأمور سابق ناسا در مأموریت شاتل فضایی - ۱۵ عبدالرشید علی شرماکه علوم سیاسی ۲مین رئیس‌جمهور سومالی - ۱۶ لوکا دی مونتدزمولو 100px حسابداری کارآفرین و مدیر ارشد اجرایی و رئیس هیئت مدیره شرکت فراری هم‌چنین رئیس فیات اتومبیلز از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۰ - ۱۷ گائتانو فیشرا 100px ریاضیات ریاضیدان و تاریخ‌نگار ریاضیات، کار بر روی آنالیز ریاضی، الاستیسیته خطی، معادله دیفرانسیل با مشتقات پاره‌ای و چند متغیره مختلط. عضو چندین آکادمی علوم از جمله آکادمی علوم روسیه. - ۱۸ مارچلو پیاسنتینی 100px معماری معمار نظریه‌پرداز شهری و معمار رسمی رژیم فاشیست ۱۹ کارلو وردون 100px ادبیات مدرن هنرپیشه برجسته، فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان فیلم. - ۲۰ اسکات اودل تاریخ نویسنده کتاب برنده جوایز: مدال نیوبری، جایزه قفسه لوئیس کارول، جایزه ادبیات نسل جوان آلمان ۲۱ جورجو آگامبن فلسفه فیلسوف -

 هیئت علمی و کارکنان 
در میان دانشمندان برجسته که در دانشگاه ساپینزا رم آموزش داده‌اند معماران ارنستو باسیله و برونو زوی هستند. شیمیدان امانوئل پاترنو، حقوقدان جولیانو آماتو، ریاضیدان ویتو ولترا. همچنین دکتر دانیل باوت داروساز و برنده جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی، شیمیدان و برنده جایزه نوبل جولیو ناتا، فیزیک‌دان و برنده جایزه نوبل فیزیک انریکو فرمی و هم‌چنین افرادی چون: ژول مازارن، فدریگو انریکوئس، ماریا مونته سوری، بارنابا تورتولینی، ادواردو آمالدی، اتوره مایورانا، برونو پونته‌کوروو، فرانکو راستی، جیووانی باتیستا بکاریا، آنتونیو سینیورینی، نیکولا کابیبو، چزاره بورجیا و جوزپه اونگارتی جز تدریس کنندگان دانشگاه ساپینزا رم بوده‌اند.

 نگارخانه 

 جستارهای وابسته 
 فهرست دانشگاه‌ها در ایتالیا

 منابع 


 http://en.wikipedia.org/wiki/Sapienza_University_of_Rome

رده:آموزش در رم
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۰۳ (میلادی) در اروپا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۰۳ (میلادی) در ایتالیا
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱۴ (میلادی) در ایالات پاپی
رده:دانشگاه ساپینزا رم
رده:دانشگاه‌ها در رم
رده:دانشگاه‌های ایتالیا
رده:نهادهای آموزشی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۱۴ (میلادی)