اسانس

کلمه «اسانس» در زبان فارسی معادل‌هایی همچون «عطرمایه»، «عصاره»، و «جوهر» دارد.

اسانس روغنی (نام واژه از زبان فرانسوی ) و با نام انگلیسی essential oil یا عطرمایه یک مایع روغنی آبگریز غلیظ حاوی ترکیبات شیمیایی فرار از گیاهان است (در دماهای معمولی به راحتی تبخیر می‌شود). عطرمایه‌ها که به عنوان روغن‌های فرار نیز شناخته می‌شوند.

عطرمایه‌ها به‌طور کلی با استفاده از تقطیر، و غالباً با استفاده از بخار، استخراج می‌شوند. فرآیندهای دیگر شامل چلاندن با پرس، استخراج با حلال، اسفوماتورا (Sfumatura)، استخراج روغن خالص، صمغ‌گیری، جاسازی در موم و پرس سرد است. از اسانس‌ها (عطر مایه‌ها), فلاونوئیدها، رنگ‌ها در ساخت عطرها، مواد آرایشی، صابون و شامپو و خوشبوکننده‌های هوا، مواد بهداشتی و سایر محصولات، از اسانس خوراکی برای طعم دادن به غذا و نوشیدنی‌ها و افزودن رایحه به محصولات تمیز کننده خانگی و عود استفاده می‌شود. عطرمایه‌ها را نباید با عطرها و خوشبوکننده‌ها اشتباه گرفت زیرا خوشبوکننده‌ها معمولاً کاملا شیمیایی هستند در حالی که اسانس‌ها از گیاهان گرفته می‌شوند.

از گیاهانی که معمولاً در این صنایع و تهیه اسانس می‌توان استفاده کرد مثل گل رز، اسطوخودوس، کالندولا که در صنایع آرایشی استفاده می‌شود. گیاهانی چون جنسینگ، حنزل، گشنیز، ارگانو در که صنایع دارویی استفاده می‌شود

از اسانس‌ها اغلب برای رایحه درمانی استفاده می‌شود. اسانس‌ها نوعیداروی جایگزین هستند که در آن اثرات درمانی به ترکیبات معطر نسبت داده می‌شود. رایحه درمانی ممکن است برای ایجاد آرامش مفید باشد، اما شواهد کافی وجود ندارد که عطرمایه‌ها بتوانند به‌طور مؤثری یک بیماری خاص را درمان کنند. استفاده نادرست از اسانس‌ها می‌تواند آسیب‌هایی از جمله واکنش‌های آلرژیک و تحریک پوستی ایجاد کند و کودکان نیز به ویژه در معرض اثرات سمی استفاده نادرست قرار دارند.

همهٔ اسانس‌ها معطر و روغنی هستند

 تاریخچه 
در طول تاریخ از اسانس‌های روغنی در طب عامیانه استفاده می‌شده است. اعتقاد بر این است که اولین مورد ذکر شده در مورد تکنیک‌ها و روش‌های تولید اسانس‌های روغنی، مربوط به ابن سینا (۱۲۸۸–۱۸۸۸)، پزشک، داروساز و شیمی‌دان ایرانی

در کارهای مدرن به جای اشاره به خود اسانس‌های روغنی، در مورد ترکیبات شیمیایی خاصی که اسانس روغنی از آن تشکیل شده است بحث می‌شود، برای مثال به جای عبارت «روغن گالتریا» از متیل سالیسیلات استفاده می‌شود. 

علاقه به اسانس‌های روغنی در دهه‌های اخیر با محبوبیت رایحه درمانی، که شاخه ای از طب جایگزین است و از اسانس‌های روغنی و سایر ترکیبات معطر استفاده می‌کند، احیا شده است.https://books.google.com.tr/books?id=WMvVBi5EbhMC&q=attar+perfume+muslim&pg=PA70&redir_esc=y#v=snippet&q=attar%20perfume%20muslim&f=false

 کاربرد در غذاها 
در رابطه با کاربردهای غذایی آنها، اگرچه این روغن‌ها در طول تاریخ به عنوان مواد نگهدارنده غذا استفاده می‌شده است، اما در قرن بیستم بود که اسانس‌ها توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) به عنوان ایمن در حالت عمومی (GRAS) پذیرفته شدند.

افزودنی‌های مجاز بر اساس سازمان غذا و دارو آمریکا: 
نام متداولنام گیاه‌شناسی منبع گیاهییونجهMedicago sativa Lفلفل فرنگیPimenta officinalis Lindlبادام، تلخ (از اسید پروسیک خالص)Prunnus amygdalus Batsch, Prussun armeniaca L , or Prunnus persica (L) Batschآمبرت (دانه)Hibiscus moschatus Moenchریشه سنبل ختاییAngelica archangelica Lدانه سنبل ختاییAngelica archangelica Lساقه سنبل ختاییAngelica archangelica Lآنگوستورا (پوست کوسپاریا)Galipea officinalis Hancock, Angostura trifoliataبادیان رومیPimpinella anisum LآنقوزهFerula assa-foetida L and related spp of FerulaفرنجمشکMelissa officinalis Lبلسان پروMyroxylon pereirae KlotzschریحانOcimum basilicum Lبرگ بوLaurus nobilis Lخلیج (روغن میرسیا)Pimenta racemosa (Mill) J W MooreترنجCitrus aurantium L subsp bergamia Wright et Arnبادام تلخ (فاقد اسید پروسیک)Prunus amygdalus Batsch, Prunus armeniaca L , or Prunus persica (L) Batschبوی د رزAniba rosaeodora Duckeدرخت کاکائوTheobroma cacao Lبابونه آلمانی, مجارستانیMatricaria chamomilla Lبابونه رومیAnthemis nobilis Lدرخت کانانگاCananga odorata Hook f and Thomsفلفل دلمهCapsicum frutescens L and Capsicum annuum LزیرهCarum carvi Lدانه هلElettaria cardamomum MatonخرنوبCeratonia siliqua LهویجDaucus carota Lپوست کاسکاریلاCroton eluteria Bennدارچین چینیCinnamomum cassia Blumeپوست کاسیا، پادانگ یا باتاویاCinnamomum burmanni Blumeدارچین سایگونCinnamomum loureirii Neesدانه کرفسApium graveolens Lپوست درخت گیلاس سیاهPrunus serotina Ehrhجعفری فرنگیAnthriscus cerefolium (L) HoffmکاسنیCichorium intybus Lپوست درخت دارچین، سیلانCinnamomum zeylanicum Neesپوست درخت دارچین چینی، چینیCinnamomum cassia Blumeپوست درخت دارچین چینی، سایگونیCinnamomum loureirii Neesبرگ دارچین، سیلانCinnamomum zeylanicum Neesبرگ دارچین، چینیCinnamomum cassia Blumeبرگ دارچین، سایگونCinnamomum loureirii NeesسیترونلاCymbopogon nardus Rendleپوست مرکباتCitrus sppمریم‌گلی مرموکSalvia sclarea LشبدرTrifolium sppکوکا (جوشانده شده)Erythroxylum coca Lam and other spp of ErythroxylumقهوهCoffea sppهسته کولاCola acuminata Schott and Endl , and other spp of ColaگشنیزCoriandrum sativum Lزیره سبزCuminum cyminum Lنارنج (پوست نارنج)Citrus aurantium Lپوست کوسپاریاGalipea officinalis HancockقاصدکTaraxacum officinale Weber and T laevigatum DCریشه قاصدکTaraxacum officinale Weber and T laevigatum DCعلف سگ (کواک گراس، تریتیکوم)Agropyron repens (L) Beauvگل‌های پیرSambucus canadensis L and S nigra Iاستراگول (اسدراگول، اسدراگون، ترخون)Artemisia dracunculus Lاستراگول (ترخون)Artemisia dracunculus Lرازیانه، شیرینFoeniculum vulgare MillشنبلیلهTrigonella foenum-graecum Lخسرودار (گالانگال)Alpinia officinarum HanceشمعدانیPelargonium sppشمعدانی، هند شرقیCymbopogon martini Stapfشمعدانی، گل سرخPelargonium graveolens L'HerزنجبیلZingiber officinale Roscگریپ‌فروتCitrus paradisi MacfگواواPsidium sppپوست درخت گردوی گرمسیریCarya sppهورهوند (هارهوند)Marrubium vulgare LرازکHumulus lupulus Lپونه کوهیMonarda punctata LزوفاHyssopus officinalis Lگل بی‌مرگHelichrysum augustifolium DCیاسJasminum officinale L and other spp of Jasminumارس (حبه)Juniperus communis Lدانه کولاCola acuminata Schott and Endl , and other spp of Colaتوت لورلLaurus nobilis Lبرگ لورلLaurus sppاسطوخودوسLavandula officinalis Chaixاسطوخودوس، شاخهLavandula latifolia VillلاوندینHybrids between Lavandula officinalis Chaix and Lavandula latifolin VillلیموترشCitrus limon (L) Burm fبادرنجبویهMelissa officinalis Lعلف لیموCymbopogon citratus DC and Cymbopogon lexuosus Stapfپوست لیموترشCitrus limon (L) Burm fلیمو شیرازیCitrus aurantifolia Swingleگل‌های نمدار برگ‌ریزTilia sppلوبیای خرنوبCeratonia siliqua L,رازکHumulus lupulus Lجوز هندیMyristica fragrans HouttماندارینCitrus reticulata Blancoمرزنگوش، شیرینMajorana hortensis Moenchیربا ماتهIlex paraguariensis St HilMelissa (see balm)جوهر نعناMentha sppمنتیل استاتDoملاس (عصاره)Saccarum officinarum LخردلBrassica sppنارینژینCitrus paradisi Macfنرولی، بیگارادCitrus aurantium Lجوز هندیMyristica fragrans HouttپیازAllium cepa Lپرتقال، تلخ، گلCitrus aurantium Lپرتقال، تلخ، پوستDoبرگ پرتقالCitrus sinensis (L) Osbeckپرتقال، شیرینDoپرتقال، شیرین، گلDoپرتقال، شیرین، پوستDoمرزنگوشOriganum sppپالماروساCymbopogon martini StapfپاپریکاCapsicum annuum LجعفریPetroselinum crispum (Mill) Mansfفلفل سیاهPiper nigrum Lفلفل، سفیدDoسوسنبرMentha piperita Lبلسان پروMyroxylon pereirae Klotzschپتی گرینCitrus aurantium Lلیمو پتی گرینCitrus limon (L) Burm fنارنگی یا نارنگی پتیگرینCitrus reticulata BlancoپیمنتاPimenta officinalis Lindlبرگ پیمنتاPimenta officinalis Lindlکاج شاهزادهChimaphila umbellata NuttانارPunica granatum Lزردچوب‌هاXanthoxylum (or Zanthoxylum) Americanum Mill or Xanthoxylum clava-herculis Lرز خالصRosa alba L , Rosa centifolia L , Rosa damascena Mill , Rosa gallica L , and vars of these sppگل رز (اتو گل رز، عطار گل رز)Doجوانه‌های گل سرخDoگل‌های رزDoمیوه گل رز (hips)Doگل شمعدانی رزPelargonium graveolens L'Herبرگ‌های گل رزRosa sppرومارنRosmarinus officinalis LزعفرانCrocus sativus Lمریم‌گلیSalvia officinalis Lمریم، یونانیSalvia triloba Lسیج، اسپانیاییSalvia lavandulaefolia Vahlنان سنت جانCeratonia siliqua Lمرزه، تابستانSatureia hortensis Lمرزه، زمستانSatureia montana Lفلفل پروئیSchinus molle Lآلو بخارائی (توت‌ها)Prunus spinosa Lنعنای دشتیMentha spicata Lاسطوخودوس تیریLavandula latifolia Villتمر هندیTamarindus indica LنارنگیCitrus reticulata BlancoترخونArtemisia dracunculus LچایThea sinensis LمازریونیانThymus vulgaris L and Thymus zygis var gracilis Boissآویشن، سفیدDoآویشن، وحشیThymus serpyllum Lبید گیاهElymus repensگل مریمPolianthes tuberosa LزردچوبهCurcuma longa LوانیلVanilla planifolia Andr or Vanilla tahitensis J W Mooreگل‌های بنفشهViola odorata Lبرگ‌های بنفشهViola odorata Lبرگ‌های بنفشه خالصViola odorata Lپوست درخت گیلاس سیاهPrunus serotina Ehrhدرخت کانانگاCananga odorata Hook f and ThomsجدوارCurcuma zedoaria Rosc

 منابع 


رده:روغن‌ها
رده:عطرسازی