شهاب‌الدین بن عربشاه

شهاب‌الدین بن عربشاه (۱۳۸۹-۱۴۵۰) (نسب کامل: شهاب‌الدین ابوالعباس احمد بن محمد بن عبدالله بن ابراهیم ابن نصر بن محمد بن عربشاه) ادیب، شاعر و عالِم مسلمان شامی بود. 

وی به سبب دانش و چیرگی در زبان‌های گوناگون در دیوان انشاء (دیوان همایون) سمت منشی‌گری را برعهده گرفت و مکاتبات دربار عثمانی با فرمانروایان سایر کشورها را به زبانهای عربی، فارسی و ترکی انجام می‌داد و در این مدت آثار بسیاری را برای پادشاه عثمانی از زبان‌های فارسی و عربی به زبان ترکی ترجمه کرد.دائرةالمعارف بزرگ اسلامی ، سرواژهٔ ابن عربشاه.

 پیشینه 
ابن عربشاه در سال ۷۹۱ ه‍.ق از پدر و مادری ایرانی در دمشق به دنیا آمد.
هنگام هجوم تیمور به شام ابن عربشاه به سمرقند رفت (۸۰۳) و نزد جرجانی و جزری به تحصیل علوم ادبی پرداخت و زبان ترکی و مغولی را نیز آموخت.

ابن عرب‌شاه در سال ۸۱۱ به ناحیه خطا رفته و از شرامی حدیث شنود و از آن‌جا به خوارزم و حاجی طرخان و شبه جزیره کریمه و از آنجا به ادرنه به خدمت سلطان محمد اول شد و سلطان او را کاتب خویش کرد.
در سال ۸۲۴ به حلب و در ۸۲۵ به دمشق سفر کرد و از ابوعبداللّه محمد بخاری حدیث فراگرفت و در ۸۳۲ به زیارت مکه رفت و در ۸۴۰ در قاهره به صحبت تغری بردی نائل گشت، و در آن‌جا ماند تا در ۸۵۴ درگذشت.

او دو فرزند به نام‌های حسن و تاج‌الدین عبدالوهاب داشته‌است.

 آثار 
 کتاب عجائب المقدور فی نوائب تیمور.
 کتاب فاکهةالخلفا و مفاکهةالظرفا در ده باب مانند کلیله و دمنه و آن اقتباسی است از مرزبان‌نامه.
 ترجمان المترجم بمنتهی الارب فی لغة الترک و العجم و العرب.

و ترجمه‌های چندی از فارسی و عربی به ترکی که به نام سلطان محمد و سلطان مراد از جمله:
 جامع‌الحکایات و لامع‌الروایات عوفی.
 تفسیر ابولیث.
 تعبیر دینوری و غیره.

 پی‌نوشت‌ها 

 منابع 
 لغت‌نامهٔ دهخدا، سرواژهٔ ابن عربشاه. (نسخهٔ در مالکیت عمومی).
 پیوند به بیرون 

رده:اهالی دمشق
رده:تاریخ‌نگاران اهل سوریه
رده:حنفی‌ها
رده:درگذشتگان ۱۴۵۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۸۵۴ (قمری)
رده:زادگان ۱۳۸۹ (میلادی)
رده:زادگان ۷۹۰ (قمری)
رده:زبان فارسی در ترکیه
رده:ماتریدیه
رده:نویسندگان عرب
رده:عرب‌های سده ۱۴ (میلادی)
رده:مترجمان از عربی