آموزگار

230px|بندانگشتی|چپ|یک آموزگار مرد در سیرالئون
آموزگار یا معلّم  کسی است که پیشه‌اش آموزش به دیگران باشد و از راه آموزش دادن، به دانش‌آموزان کمک کند تا دانش، شایستگی یا هر گونه برتری‌ای در دانش به‌دست آورند. در لغت‌نامهٔ دهخدا معلم به معنی آموزاننده، مدرس و آموزگار معنی شده است.

هر شخص می‌تواند به صورت غیررسمی نقش آموزگار را بر عهده بگیرد (به عنوان نمونه، هنگام نشان دادن روش انجام یک کار به یک همکار). در برخی از کشورها، آموزش جوانان در سن مدرسه ممکن است به‌جای یک محیط رسمی مانند مدرسه یا کالج، در محیطی غیررسمی مانند خانواده (آموزش در خانه) انجام شود. برخی از پیشه‌ها نیز ممکن است نیازمند مقدار قابل‌توجهی آموزش (به عنوان مثال کشیش) باشد.

در بیشتر کشورها، آموزش رسمی دانش‌آموزان به‌طور معمول توسط آموزگاران حرفه‌ای در ازای حقوق، انجام می‌شود. این مقاله درمورد کسانی است که این، پیشهٔ اصلی آن‌هاست و برای آموزش دیگران به‌صورت رسمی، در یک محیط آموزشی مثل مدرسه یا دیگر جاهای آموزشی، حضور پیدا می‌کنند.

 تعریف 
کارترز، در فرهنگ آموزش چندین تعریف از آموزگار آورده است. در زیر به برخی از آنها اشاره می‌شود:
 آموزگار کسی است که بر پایهٔ توان ویژه‌ای گماشته می‌شود تا خواست‌های راهبری و راهنمایی آموخته‌های یادگیری دانشجویان را در یک نهاد آموزشی دولتی بر دوش گیرد.

 آموزگار کسی است که افزون بر شایستگی‌های آموزشی و توانایی‌های حرفه‌ایِ خود، هنر تدریس و سازندگی همه‌سویهٔ شاگردان را در دست دارد. او پیوسته در جوش‌وخروش برای ساختن خود و پیدایش دگرگونی و پویایی در شاگردان است.۵۰۱ نکته برای معلمان، چاپ دوم، سال ۱۳۸۸، 978-964-536-494-4 :شابک
 وظایف 
نقش یک معلم ممکن است در میان فرهنگ‌ها متفاوت باشد.
معلمان ممکن است در زمینهٔ سواد و اعداد، کاردستی یا آموزش شغلی، هنرها، مذهب، مدنی، نقش‌های جامعه یا مهارت‌های زندگی آموزش دهند.
وظایف رسمی آموزش شامل آماده‌سازی دروس طبق برنامه‌های درسی توافق شده، دادن درس و ارزیابی پیشرفت دانش‌آموز است.

وظایف حرفه‌ای یک معلم ممکن است فراتر از آموزش رسمی باشد. در خارج از کلاس معلمان ممکن است دانش‌آموزان را در سفرهای میدانی همراهی کنند، بر سالن‌های مطالعه نظارت داشته باشند، به سازمان‌دهی عملکرد مدرسه کمک کنند و به عنوان ناظر برای فعالیت‌های فوق‌برنامه خدمت کنند. در بعضی از نظام‌های آموزشی، معلمان ممکن است مسئول نظم و انضباط دانش‌آموزان باشند.

 صلاحیت‌ها و کیفیت‌های موردِنیاز 
تدریس فعالیتی بسیار پیچیده است.For a review of literature on competences required by teachers, see F Caena (2011) 'Literature review: Teachers’ core competences:
requirements and development' accessed January 2017 at  این امر تا حدی به این دلیل است که آموزش یک رویهٔ اجتماعی است که در یک زمینهٔ خاص (زمان، مکان، فرهنگ، اوضاع سیاسی-سیاسی-اقتصادی و غیره) صورت می‌گیرد و بنابراین با توجه به ارزش‌های آن زمینهٔ خاص شکل می‌گیرد.for a useful discussion see, for example: Cochran-Smith, M. (2006): 'Policy, Practice, and Politics in Teacher Education', Thousand Oaks, CA: Corwin Press عواملی که بر آنچه انتظار می‌رود (یا لازم است) از معلمان تأثیر بگذارد شامل تاریخ و سنت، دیدگاه‌های اجتماعی در مورد هدف آموزش، نظریه‌های پذیرفته‌شده در مورد یادگیری و غیره است.see for example Cummings, W.K. (2003) 'The Institutions of Education. A Comparative Study of Educational Development in the Six Core Nations', Providence, MA:
Symposium Books.توانایی و تاب آوری معلمان در وهله اول با ظرفیت بازگشت‌پذیری یا بهبود پس از تجربیات بحرانی مربوط نیست بلکه بیشتر با ظرفیت حفظ تعادل و تعهد و حس هدفمندی در رسالت آموزشی ایشان مرتبط می‌شود

 صلاحیت‌ها 
صلاحیت‌های موردنیاز یک معلم تحت‌تأثیر روش‌های مختلف درک نقش در سراسر جهان است. به‌طور گسترده، به نظر می‌رسد چهار مدل وجود دارد:
 معلم به عنوان مدیر آموزش
 معلم به عنوان فردی دل‌سوز
 معلم به عنوان یک یادگیرندهٔ خبره
 معلم به عنوان فردی فرهنگی و مدنیF Caena (2011) 'Literature review: Teachers’ core competences: requirements and development' accessed January 2017 at  citing Altet et al. , 1996; Conway et al. , 2010; Hansen, 2008; Seifert, 1999; Sockett, 2008

سازمان همکاری و توسعهٔ اقتصادی استدلال کرده است که برای هدایت آموزش شغلی و توسعهٔ حرفه‌ای معلمان، لازم است تعریفی مشترک از مهارت‌ها و دانش موردنیاز معلمان ایجاد شود. برخی از مباحث بین‌المللی مبتنی بر شواهد سعی در دستیابی به چنین درک مشترکی داشته‌اند. به عنوان مثال، اتحادیهٔ اروپا سه حوزهٔ وسیع از شایستگی‌ها را که معلمان به آن‌ها نیاز دارند، شناسایی کرده است:
 کار با دیگران
 کار با دانش، فناوری و اطلاعات
 کار در جامعه و با آنF Caena (2011) 'Literature review: Teachers’ core competences: requirements and development' accessed January 2017 at 

 کیفیت‌ها 
تحقیقات نشان می‌دهد که انگیزه و نگرش دانش‌آموز نسبت به مدرسه ارتباط تنگاتنگی با روابط دانش‌آموز و معلم دارد. معلمان مشتاق به‌ویژه در ایجاد روابط مفید با دانش‌آموزان خود مهارت دارند. توانایی آنها در ایجاد محیط‌های یادگیری مؤثر که موجب پیشرفت دانش‌آموزان می‌شود، به نوع ارتباط آن‌ها با دانش‌آموزان‌شان بستگی دارد.Baker, J. A. , Terry, T. , Bridger, R. , & Winsor, A. (1997). Schools as caring communities: A relational approach to school reform. School Psychology Review, 26, 576-588.Bryant, Jennings. 1980. Relationship between college teachers' use of humor in the classroom and students' evaluations of their teachers. Journal of educational psychology. 72, 4.Fraser, B. J. , & Fisher, D. L. (1982). Predicting students' outcomes from their perceptions of classroom psychosocial environment. American Educational Research Journal, 19, 498- 518.Hartmut, J. (1978). Supportive dimensions of teacher behavior in relationship to pupil emotional cognitive processes. Psychologie in Erziehung und Unterricht, 25, 69-74. تعاملات مفید معلم با دانش‌آموز در پیوند موفقیت تحصیلی با پیشرفت شخصی بسیار مهم است.Osborne, E. ;. Salzberger, I. ; Wittenberg, G. W. 1999. The Emotional Experience of Learning and Teaching. Karnac Books, London. در اینجا، موفقیت شخصی یک هدف درونی دانش‌آموز برای بهبود خود است، در حالی که موفقیت علمی شامل اهدافی است که از استاد برتر خود می‌گیرند. یک معلم باید دانش‌آموز خود را در همسویی اهداف شخصی خود با اهداف تحصیلی راهنمایی کند. دانش‌آموزانی که این تأثیر مثبت را دریافت می‌کنند، اعتمادبه‌نفس قوی‌تر و موفقیت شخصی و تحصیلی بیشتری نسبت به افرادی که این تعاملات معلم را ندارند، نشان می‌دهند.Baker, J. A.Teacher-Student Interaction in Urban At-Risk Classrooms: Differential Behavior, Relationship Quality, and Student Satisfaction with School. The Elementary School Journal Volume 100, Number 1, 1999 by The University of Chicago.Moos, R. H. (1979). Evaluating Educational Environments: Measures, procedures, findings, and policy implications. San Francisco: Jossey-Bass.

دانش‌آموزان احتمالاً روابط محکم‌تری با معلمان دوستانه و حامی برقرار می‌کنند و علاقهٔ بیشتری به دوره‌های تدریس‌شده توسط این معلمان نشان می‌دهند. معلمانی که وقت بیشتری را برای تعامل و کار مستقیم با دانش آموزان می‌گذرانند، به عنوان معلمان حامی و مؤثر شناخته می‌شوند. نشان داده شده است که معلمان مؤثر از مشارکت و تصمیم‌گیری دانش‌آموزان دعوت می‌کنند، اجازه می‌دهند طنز به کلاس خود وارد شود و تمایل به بازی نشان می‌دهند.

 تربیت آموزگار 
تربیت معلم به نوعی مرکز آموزش عالی گفته می‌شود که هدف آن تربیت و پرورش آموزگار برای سطوح مختف آموزشی از دبستان تا دبیرستان است. در ایران دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه شهید رجایی تربیت معلمان و آموزش و بهسازی نیروی انسانی وزارت آموزش و پرورش را بر عهده دارد.

ورود به تربیت معلم در ایران از دو مسیر انجام می‌شود. نخستین مسیر، شرکت در کنکور سراسری است. داوطلبانی که در آزمون سراسری نمره و تراز لازم را کسب کنند، به مرحلهٔ مصاحبهٔ اختصاصی دانشگاه فرهنگیان دعوت می‌شوند. پذیرش نهایی پس از ارزیابی‌های علمی، عمومی و صلاحیت‌های حرفه‌ای اعلام می‌شود.

مسیر دوم، پذیرش از طریق آزمون «مادهٔ ۲۸» است. بر اساس ماده ۲۸ اساسنامه دانشگاه فرهنگیان، در صورت عدم تکمیل سهمیه نیروی انسانی آموزش و پرورش از طریق دانشجویان این دانشگاه، علاقمندان سایر دانشگاه‌ها به حرفه معلمی با شرکت در آزمون استخدامی و دوره‌های یک‌ساله دانشگاه فرهنگیان، به عنوان معلم در آموزش و پرورش استخدام می‌شوند. پذیرفته‌شدگان پس از طی مراحل گزینش و ارزیابی‌های تخصصی، برای گذراندن دو پودمان به مدت یک سال در دوره‌های مهارت‌آموزی به دانشگاه فرهنگیان معرفی می‌شوند و با شرکت در آزمون اصلح و دریافت مدرک صلاحیت تدریس پذیرش نهایی می شوند.

 جستارهای وابسته 

 دبیر
 فهرست روز معلم در کشورها
 مدرس
 هنرآموز

 منابع 

رده:پیشه‌های آموزش و پرورش
رده:آموزش
*
رده:پیشه‌ها
رده:تدریس
رده:جایگاه‌های قدرت
رده:معلمان مدرسه
رده:ویکی‌سازی رباتیک