دبستان مذاهب

دبستان مذاهب کتابی‌ است که در آن به دین‌ها و آیین های به‌ ویژه خاوری پرداخته شده است. این کتاب از نوشته‌های متأخر پارسیان هند است. در این کتاب شرحی نیز از داستان زندگی سنتی زرتشت و مزدیسنا آمده‌ است. نویسندهٔ آن موبدی زرتشتی به نام کی‌خسرو اسفندیار پسر آذرکیوان و از پیروان آذرکیوانیه بوده است. نسخهٔ تصحیح شدهٔ این کتاب به‌دست رحیم رضازاده ملک به سال ۱۳۶۲ در ایران به چاپ رسیده است. پژوهشگرانی چون هاشم رضی این کتاب را برای پژوهش دربارهٔ مزدیسنا قابل اعتماد نمی‌دانند.
می‌نماید که نویسنده در شرح زندگی زرتشت از دیوان زراتشت‌نامه پیروی کرده باشد چه که جابه‌جا شعرهای این کتاب را هم در نثر گنجانده است. نویسنده همچنین می‌کوشد تا فلسفه‌ای را که آذرکیوان با آمیزش حکمت اشراق و مزدیسنا در هندوستان پدید آورد را در این کتاب به رخ کشد.

گروهی به غلط محسن فانی را نویسندهٔ این کتاب پنداشته‌اند. برخی نیز میرذوالفقار اردستانی معروف به موبد را که در سدهٔ یازدهم هجری می‌زیسته را نویسندهٔ این کتاب دانسته‌اند.ژاله آموزگار ـ احمد تفضلی، اسطورهٔ زندگی زرتشت، چاپ ششم، پیشگفتار،ISBN 964-6194-12-5

 نمونه‌ای از نثر کتاب 

باید دانست که بهدینان ظاهرپرست همه برآنند که بهمن بر پیکر انسان‌است و زردشت به جسد عنصری بر آسمان برآمد و بر کیشِ خردمندان آبادی، چنان‌است که آمدن بهمن به پیکرِ انسانی و گفتن سخن مردم‌آسا اشارت‌است بدان که حقیقت آدمی مجرد است و بسیط نه جسم و جسمانی بدین رنگ، یعنی تجرد بهمن بر زردشت ظاهر شد و آنچه با زردشت گفت چشم فروبند. چشم پوشیدن عبارت‌است از خلع تعلقات و ظلمات بدن عنصری… 

 نقد 
احمد مهدوی دامغانی در مورد این کتاب می‌گوید:

مهدوی دامغانی می‌افزاید مطالب این کتاب را مؤلف از افرادی نچندان نامدار و محقق شنیده‌است.

 پانویس 

 منابع 
 هاشم رضی، متون شرقی و سنتی زرتشتی، جلد دوم، انتشارات بهجت، 

رده:ادبیات زبان فارسی
رده:ادبیات فارسی
رده:تاریخ مذهب در پاکستان
رده:تاریخ مذهب در هند
رده:عرفان زرتشتیان
رده:کتاب‌های ۱۶۵۵ (میلادی)
رده:کتاب‌های دهه ۱۶۵۰ (میلادی)
رده:کتاب‌های هندی سده ۱۷ (میلادی)
رده:متون دینی هند
رده:مطالعه دین
رده:کتاب‌های زبان فارسی سده ۱۷ (میلادی)
رده:کتاب‌های مطالعات مذهبی