صادق کیا

صادق کیا (۲۵ اردیبهشت ۱۲۹۹ – ۱۰ اسفند ۱۳۸۰)https://www.cgie.org.ir/fa/news/28076/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82-%DA%A9%DB%8C%D8%A7-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DB%8C%D9%87%D9%86-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D8%B4%D9%82-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86---%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C زبان‌شناس و متخصص زبان‌های باستانی ایرانی و زبان پهلوی بود.

 زندگی 

صادق کیا، فرزند احمد کیا مقتدرالدوله، در سال ۱۲۹۹ در تهران و در یک خاندان اصالتاً مازندرانی و کجوری H. Borjian, "Kia," Iranica, http://www.iranicaonline.org/articles/kia-sadeq به دنیا آمد.کارنامه کیا تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در آموزشگاه‌های ادب، ثروت و دارالفنون گذراند. سپس در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی به تحصیل پرداخت و در ۱۳۲۰ دورهٔ کارشناسی را به پایان رساند و وارد خدمت وزارت فرهنگ شد. در سال ۱۳۲۳ پس از دفاع از رسالهٔ دکتری خود با موضوع «تصحیح متن منظوم به نام نصاب طبری» به اخذ درجهٔ دکتری ادبیات نایل آمد. از سال ۱۳۲۴ در سِمَت دانشیاری در دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران به تدریس مشغول شد. در سال ۱۳۳۰ به عنوان استاد کرسی زبان و ادبیات پهلوی در دانشگاه تهران ارتقا یافت. در سال‌های بعد دکتر صادق کیا علاوه بر خدمت دانشگاهی، متصدی سمت‌های اداری ازجمله ریاست ادارهٔ فرهنگ عامه در وزارت فرهنگ و هنر نیز بود. همچنین در تأسیس دوره دوم فرهنگستان زبان ایران در دههٔ ۱۳۴۰ نقش فعالی داشت و ریاست این فرهنگستان را تا پایان فعالیت در سال ۱۳۵۷ در عهده داشت. در سال ۱۳۴۹ به کوشش دکتر صادق کیا پژوهشگاه گویش‌های ایرانی تأسیس شد که دستور کار آن بررسی گویش‌های ایرانی، و فراهم کردن واژه‌نامه برای هر یک از گویش‌های ایرانی بود که تعدادی از آنها تا سال ۱۳۵۷ انتشار یافت. واژه«گویش» را کیا وضع کرد.H. Borjian, "KIĀ, ṢĀDEQ" Encyclopaedia Iranica http://www.iranicaonline.org/articles/kia-sadeq

صادق کیا شعر هم می گفت و در اشعار خود به فارسی سره گرایش داشت و واژه‌های پهلوی را که در زبان فارسی امروز از میان رفته به کار می‌برد و «تیرا» تخلص می‌کرد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دکتر کیا از تمامی مشاغل برکنار و بازنشسته اجباری شد.H. Borjian "KIĀ, ṢĀDEQ" Encyclopaedia Iranica http://www.iranicaonline.org/articles/kia-sadeq دکتر صادق کیا در اسفند ۱۳۸۰ در آمریکا درگذشت.معرفی آثار پدیدآورنده - صادق کیا بنا به وصیت کیا جسدش سوزانده و خاکستر آن به دریای خزر (کاسپی) ریخته شد.

 آثار 
 چند نمونه از متن نوشته‌های پهلوی
 نُقطَویان یا پَسیخانیان، ۱۳۲۰
 کتاب قلب در عربی 
 داستان جم (با همکاری محمد مقدم)
 گشته‌دبیره یا خط کَستَج، دربارهٔ خط کتیبه‌ها و سکه‌ها و مهرهای دورهٔ اشکانی و ساسانی
 گویش آشتیان، ۱۳۳۵
 ماه فروردین روز خرداد (متن پهلوی و ترجمهٔ فارسی با واژه‌نامه)، ۱۳۳۵
 راهنمای گردآوری گویش‌ها، ۱۳۴۰
 واژه‌نامهٔ گرگانی
 واژه‌نامهٔ طبری، ۱۳۲۷
 مجمع‌الامثال، محمدعلی هبله‌رودی (تصحیح)، ۱۳۴۴
 آذریگان؛ آگاهی‌هایی درباره‌ گویش آذری

 منابع 

 اثرآفرینان، زندگینامهٔ نام‌آوران فرهنگی ایران (به سرپرستی عبدالحسین نوایی)، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، جلد پنجم
 http://www.iranicaonline.org/articles/kia-sadeq
 http://www.cgie.org.ir/fa/news/28076

 پیوند به بیرون 



رده:استادان دانشگاه تهران
رده:اهالی نور
رده:ایران‌شناسان اهل ایران
رده:تاریخ‌نگاران اهل ایران
رده:درگذشتگان ۱۳۸۰
رده:درگذشتگان ۲۰۰۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۲۹۹
رده:زادگان ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:زبان‌شناسان اهل ایران
رده:استادان دانشگاه اهل ایران
رده:مهاجران ایرانی به ایالات متحده آمریکا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تهران