لیره ترک

لیره ترکیه (نشان: با کد ایزو ۴۲۱۷ TRY) (به ترکی استانبولی: Türk lirası) یکای پول کشورهای ترکیه و جمهوری ترک قبرس شمالی است. لیره ترک همچنین یکای پول غیررسمی دولت نجات سوریه و دولت موقت سوریه است. یکای زیرین لیره کروش است. هر صد کروش مساوی یک لیره است. چاپ پول در ترکیه بر عهدۂ بانک مرکزی ترکیه می‌باشد.http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/448.html  

 تاریخچه 
برای اولین بار لیره به دستور عبدالمجید یکم در پنجم ژانویه ۱۸۴۳ با نام لیره عثمانی چاپ شد. پیش از چاپ اسکناس در دولت عثمانی، سکه‌های عثمانی لیره زرد نامیده می‌شدند. 

پس از برپایی جمهوری به دلیل نبود بانک مرکزی در ترکیه، اسکناس‌های لیره توسط شرکت دی لا رو در بریتانیا به چاپ می‌رسید. نوشته‌های نخستین اسکناس‌ها به زبان‌های ترکی عثمانی و فرانسوی نوشته شده بودند.

به رغم تغییر الفبای زبان ترکی استانبولی در سال ۱۹۲۸ به دلیل هزینه سنگین الفبای جدید برای نخستین بار بر روی اسکناس‌های چاپ سال ۱۹۳۷ نقش بست.

تاکنون بر روی پولبرگ‌های لیره فقط نگاره‌های آتاترک و عصمت اینونو نقش بسته‌اند؛ عصمت اینونو، ۱۷ سال نخست‌وزیر و بین سال‌های ۱۹۳۸ تا ۱۹۵۰ به مدت ۱۲ سال رئیس‌جمهور ترکیه بود. البته بر پشت اسکناس‌های برخی نسخه‌ها نگاره‌های کسانی چون سلطان محمد فاتح، یونس امره، محمد عاکف ارسوی و جاهد آرف نیز نقش بسته‌اند.

 نماد 
نماد کنونی لیره در سال ۲۰۱۲ و طی مسابقه‌ای کشوری توسط بانک مرکزی جمهوری ترکیه انتخاب شد. طراح این نماد، تولای لاله (به ترکی استانبولی: Tülay Lale) نام دارد.
همچنین شباهت این نماد با نماد درام ارمنستان مورد توجه و انتقاد قرار گرفت. طراح نماد درام ارمنستان نیز به این شباهت واکنش نشان داد.
 اسکناس‌ها 
 نسخه یکم 
نسخه اول (سریE۱) سال ۱۹۲۷ تصویر ارزش ابعاد رنگ اصلی شرح رو پشترو پشت116px116px₺۱۹۰ × ۱۶۶ mmسبز زیتونیساختمان مجلس، قلعه آنکارا، یک روستایی در حال کار بر سر زمین با گاوآهنساختمان سابق نخست‌وزیری119px119px₺۵۹۴ × ۱۷۰ mmآبی تیرهقلعه آنکارا و ساختمان مجلس، یک بزقورتآک کپرو123px123px₺۱۰۹۹ × ۱۷۵ mmارغوانی روشن قلعه آنکارا و تصویر یک بزقورتنمایی از قلعه آنکارا130px130px₺۵۰۱۰۸ × ۱۸۵ mmقهوه‌ای و سبز زیتونیموتیفی در وسط و تصویری از آتاترک در راستنمایی از شهر افیون‌قره‌حصار132px132px₺۱۰۰۱۱۲ × ۱۸۹ mmسبز زیتونی پرتره مصطفی کمال آتاترکتصویری از یک روستا136px136px₺۵۰۰۱۲۰ × ۱۹۴ mmقهوه‌ای و زرددر سمت چپ گوک‌مدرسه سیواس و در سمت راست پرتره آتاترکنمایی از شهر سیواس141px141px₺۱,۰۰۰۱۲۴ × ۲۰۱ mmآبی تیرهپرتره آتاترکخط راه‌آهن سقاریهمنابع: TCMB - Turkish Banknotes.info

 نسخه دوم 
 سری دوم (سری E۲) (۱۹۳۷ - ۱۹۴۲) نگاره  ارزش  ابعاد  رنگ اصلی  شرح  تاریخ رو  پشت رو  پشت  آغاز چاپ  پایان چاپ110x110px110x110pxkr۵۰۵۵ × ۱۲۵ mmرو: زرد و سبز روشنپشت: سبز و قهوه‌ایتصویر عصمت اینونوساختمان پیشین بانک مرکزی جمهوری ترکیه ۲۶ ژوئن ۱۹۴۴۱ اوت ۱۹۴۷109x109px111x111px₺۱۶۰ × ۱۳۵ mmرنگ ارغوانینمایی از تنگه بسفر۲۵ آوریل ۱۹۴۲۱ اوت ۱۹۴۷109x109px109x109px₺۲٫۵۶۵ × ۱۴۵ mmرنگ سبز زیتونی روشنتصویر مصطفی کمال آتاترکبنای یادبود پیروزی (آنکارا)۲۵ آوریل ۱۹۳۹۱۵ ژوئیه ۱۹۵۲110x110px109x109px₺۵۷۰ × ۱۵۵ mmرو: آبیپشت: سبزیادمان امنیت۱۵ اکتبر ۱۹۳۷۱۰ نوامبر ۱۹۵۲106x106px110x110px₺۱۰۷۵ × ۱۶۵ mmکرمنمایی از قلعه آنکارا۱۶ مه ۱۹۳۸۲ ژوئن ۱۹۵۲123px123px₺۵۰۸۰ × ۱۷۵ mmبنفشبزهای آنکارا۱ آوریل ۱۹۳۸۲ ژوئن ۱۹۵۲130px130px₺۱۰۰۸۵ × ۱۸۵ mmقهوه‌ای تیرهنمایی از داردانل۱ مارس ۱۹۳۸۱۵ اکتبر ۱۹۴۲137px137px₺۵۰۰۹۰ × ۱۹۵ mmرنگ سبز زیتونی روشننمایی از روملی حصار۱۵ ژوئن ۱۹۳۹۲۴ آوریل ۱۹۴۶137px137pxتصویر عصمت اینونو۱۸ نوامبر ۱۹۴۰۲۴ آوریل ۱۹۴۶144px144px₺۱,۰۰۰۹۵ × ۲۰۵ mmرنگ ابی مایل به خاکستریتصویر مصطفی کمال آتاترکیادمان امنیت۱۵ ژوئن ۱۹۳۹۲۴ آوریل ۱۹۴۶144px144pxتصویر عصمت اینونو۱۸ نوامبر ۱۹۴۰۲۴ آوریل ۱۹۴۶منابع: TCMB - Turkish Banknotes.info

 نسخه سوم 
 نسخه سوم (سری E۳) (۱۹۴۲ - ۱۹۴۷) نگاره  ارزش  ابعاد  رنگ اصلی  شرح تاریخ رو  پشت رو  پشت  آغاز چاپ  پایان چاپ102px102px₺۲٫۵۶۵ × ۱۴۵ mmارغوانی روشن و قهوه‌ایپرتره عصمت اینونوخانه ملت آنکارا۲۷ مارس ۱۹۴۷۱۵ ژوئیه ۱۹۵۲109px109px₺۱۰۶۵ × ۱۵۵ mmنارنجی و کرمسه زن روستایی ترک با لباس‌های محلی۱۵ ژانویه ۱۹۴۲۱ آوریل ۱۹۵۰123px123px₺۵۰۸۰ × ۱۷۵ mmرو: ارغوانی روشن و سبز پشت: ارغوانی روشنبزهای آنکارا۲۵ آوریل ۱۹۴۲۱ دسامبر ۱۹۵۱123px123px₺۱۰۰۷۵ × ۱۷۵ mmقهوه‌ایدختری با خوشه‌ای انگور در دست ۱۵ اوت ۱۹۴۲۲۵ آوریل ۱۹۴۶130px130px₺۵۰۰۸۵ × ۱۸۵ mmسبز زیتونیدانش‌آموزان هنرستان آنکارا۲۴ آوریل ۱۹۴۶۱۵ آوریل ۱۹۵۳137px137px₺۱,۰۰۰۹۵ × ۱۹۵ mmآبیپیشاهنگان۲۴ آوریل ۱۹۴۶۱۵ آوریل ۱۹۵۳منابع: TCMB - Turkish Banknotes.info

 نسخه چهارم 
 نسخه چهارم (سری E۴) (۱۹۴۷ - ۱۹۴۸) نگاره  ارزش  ابعاد  رنگ اصلی  شرح  تاریخ رو  پشت رو  پشت  آغاز چاپ  پایان چاپ116px116px₺۱۰۷۵ × ۱۶۵ mmقرمزپرتره عصمت اینونوچشمه سلطان احمد۱۷
فوریه ۱۹۴۷۲ ژوئن ۱۹۵۲127px127px₺۱۰۰۸۳ × ۱۸۱ mmسبزنمایی ازروملی حصار۱۸ 
ژوئیه ۱۹۴۷۱۰ اکتبر ۱۹۵۲منابع: TCMB - Turkish Banknotes.info

 نسخه پنجم 
 نسخه پنجم (سری E۵) (۱۹۵۲ - ۱۹۷۱) نگاره  ارزش  ابعاد  رنگ اصلی  شرح  تاریخ رو  پشت رو  پشت  آغاز چاپ  پایان چاپ102px102px۲٫۵₺ ۶۵ × ۱۴۵ mmارغوانی روشن مایل به قرمزپرتره آتاترکساختمان پیشین بانک مرکزی جمهوری ترکیه ۱۵ ژوئیه ۱۹۵۲۲۰ 
اکتبر
۱۹۶۶105px105px۵₺۶۸ × ۱۵۰ mmآبیدختران روستایی در حال جمع‌آوری فندق۱۰ نوامبر ۱۹۵۲۸ 
ژانویه ۱۹۶۸109px109px۱۰₺۷۱ × ۱۵۵ mmسبزپل مجیدیه۲ ژوئن ۱۹۵۲۴ ژوئیه ۱۹۶۶112px112px₺۵۰۷۴ × ۱۶۰ mmقهوه‌ایبنای یادبود پیروزی (آنکارا)۱ دسامبر ۱۹۵۱۷
مه ۱۹۷۹119px119px₺۱۰۰۸۰ × ۱۷۰ mmسبز زیتونی نمایی از پارک جوانان۱۰ اکتبر ۱۹۵۲۱۲ آوریل ۱۹۷۶119px119px₺۵۰۰۸۰ × ۱۷۰ mmقهوه‌ایمسجد سلطان احمد و هرم‌سنگ تئودوسیوس۱۵ آوریل ۱۹۵۳۱ سپتامبر ۱۹۷۶110px119px₺۱,۰۰۰۸۰ × ۱۷۰ mmارغوانی روشن نمایی ازروملی حصار۱۵ آوریل ۱۹۵۳۷ 
مه ۱۹۷۹منابع: TCMB - Turkish Banknotes.info

 نسخه ششم 
 نسخه ششم (سری E۶) (۱۹۶۶–۱۹۸۳) نگاره  ارزش  ابعاد  رنگ اصلی  شرح  تاریخ رو  پشت رو  پشت  آغاز چاپ  پایان چاپ95px95px₺۵۱۳۵ × ۶۰ mmارغوانی روشن پرتره آتاترکنمایی از آبشار ماناوگات۸
ژانویه ۱۹۶۸۱۶ مه

۱۹۸۳98px98px₺۱۰ ۱۴۰ × ۶۵ سبز زیتونی قلعه دختر (استانبول)۴ ژوئیه ۱۹۶۶۲۱ سپتامبر ۱۹۸۱100px100px₺۲۰۱۴۳ × ۶۶ mmقرمزآنیت‌کابیر۱۵ ژوئن ۱۹۶۶۲۱
اوت ۱۹۸۷112px112px₺۵۰۱۶۰ × ۷۱ mmقهوه‌ای روشنچشمه مرمر در کاخ توپقاپی۹ آوریل ۱۹۷۶۲۱ 
اوت ۱۹۸۷119px119px₺۱۰۰۱۷۰ × ۷۷ mmرو: سبزپشت: قهوه‌ایکوه آرارات۱۵  
مه ۱۹۷۲۵
ه م

۱۹۸۶119px119px₺۵۰۰۱۷۰ × ۸۰ mmسبز زیتونی و آبی ورودی دانشگاه استانبول ۱ سپتامبر ۱۹۷۱۱۵ ژوئن ۱۹۸۴119px119px₺۱,۰۰۰۱۷۰ × ۸۲ mmبنفش پل بسفر۲۹
مه ۱۹۷۸۲۹ سپتامبر ۱۹۸۶منابع: TCMB - Turkish Banknotes.info

 نسخه هفتم 

 نسخه هفتم (سری E۷) (۱۹۷۹ - ۱۹۸۹) نگاره  ارزش  ابعاد  رنگ اصلی  شرح  تاریخ رو  پشت رو  پشت  آغاز چاپ  پایان چاپ85px85px₺۱۰۱۲۲ × ۵۵ mmصورتی و سبز زیتونی پرتره آتاترکگروهی دانش‌آموز که به آتاترک گل می‌دهند ۲۵ دسامبر ۱۹۷۹۲۱ اوت ۱۹۸۷92px92px₺۱۰۰۱۳۱ × ۶۱ mmارغوانی و قهوه‌ای قلعه آنکارا، پرتره محمد عاکف ارسوی، خانه موزه شده او و دو بند نخست مارش استقلال۲۶ 
دسامبر ۱۹۸۳۲۱ اوت ۱۹۸۹98px98px₺۵۰۰۱۴۰ × ۷۲ mmآبیبرج ساعت ازمیر۱
وئیه ۱

۱۹۸۳۲۱ اوت ۱۹۸۹98px98px₺۱,۰۰۰ ۱۴۰ × ۷۲ mmبنفش محمد دوم و استانبول۳۱ 
مارس ۱۹۸۶۳ اوت ۱۹۹۲98px|1. versiyon98px|1. versiyon ₺۵,۰۰۰ ۱۴۰ × ۷۲ mmقهوه‌ای، نارنجی و آبیموزه و تصویر مولوی ۲ 
نوامبر 
۱۹۸۱۳۱ ژانویه ۱۹۹۴102px|2. ve 3. versiyon102px|2. ve 3. versiyon۱۴۶ × ۷۲ mmقهوه‌ای و سبز۲۹ ژوئیه ۱۹۸۵۳۱ ژانویه ۱۹۹۴102px|4. versiyon102px|4. versiyonنیروگاه حرارتی افشین البستان ۲۸ 
مه ۱۹۹۰۳۱ ژانویه ۱۹۹۴102px102px₺۱۰,۰۰۰ ۱۴۶ × ۷۲ mmرو: بنفش و سبزپشت: سبزمعمار سنان و مسجد سلیمیه۲۵ اکتبر ۱۹۸۲۱۵ دسامبر ۱۹۹۵106px106px₺۲۰,۰۰۰ ۱۵۲ × ۷۶ mmرو: عنابیپشت: بنفشساختمان مدیریت عمومی بانک مرکزی آنکارا۹
مه ۱۹۸۸۹ سپتامبر ۱۹۹۷106px106px₺۵۰,۰۰۰ ۱۵۲ × ۷۶ mmسبزمجلس ملی کبیر ترکیه ۱۵ 
مه 
۱۹۸۹۵ دسامبر ۱۹۹۹منابع: TCMB - Turkish Banknotes.info

 نسخه هفتم 
سال ۱۹۹۰
 نسخه هفتم (سری E۷) (۱۹۹۰–۲۰۰۵) نگاره  ارزش  ابعاد  رنگ اصلی  شرح  تاریخ رو  پشت رو  پشت  آغاز چاپ  پایان چاپ111px111px₺۱۰۰,۰۰۰۱۵۸ × ۷۶ mmقهوه‌ای و سبزپرتره آتاترکگروهی دانش‌آموز که به آتاترک گل می‌دهند ۱۱ دسامبر ۱۹۹۱۴ نوامبر ۲۰۰۱111px111px₺۲۵۰,۰۰۰۱۵۸ × ۷۶ mmآبیبرج قرمز۲
اکتبر ۱۹۹۲۱ ژانویه ۲۰۰۶112px112px₺۵۰۰,۰۰۰ ۱۶۰ × ۷۶ mmبنفش یادمان شهیدان چناق‌قلعه۱۸ مارس ۱۹۹۳۱ ژانویه ۲۰۰۶112px112px₺۱,۰۰۰,۰۰۰۱۶۰ × ۷۶ mmعنابی و آبی سد آتاترک و نیروگاه برق آبی ۱۶ ژانویه ۱۹۹۵۱ ژانویه ۲۰۰۶113px113px₺۵,۰۰۰,۰۰۰۱۶۲ × ۷۶ mmزرد پاستلی و قهوه‌ای مایل به سبزآنیت‌کابیر۶ ژانویه ۱۹۹۷۱ ژانویه ۲۰۰۶113px113px₺۱۰,۰۰۰,۰۰۰ ۱۶۲ × ۷۶ mmرو: قرمز پشت: آبی و قرمز نقشه پیری رییس۵ نوامبر ۱۹۹۹۱ ژانویه ۲۰۰۶113px113px₺۲۰,۰۰۰,۰۰۰ ۱۶۲ × ۷۶ mmسبزشهر باستانی افسوس۵ نوامبر ۲۰۰۱۱ ژانویه ۲۰۰۶منابع: TCMB - Turkish Banknotes.info

 نسخه هشتم 
در پی تورم شدید در تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۰۵ لیرهٔ جدید یا لیرهٔ نو ترکیه یا به اختصار YTL که به ترکی استانبولی مخفف (Yeni Türk Lirası) می‌باشد، با حذف ۶ صفر از نسخه پیشین معرفی شد. تورم لیره نو ۸٫۸ درصد در سال بود.
 نسخه هشتم (سری E۸) (۲۰۰۵ - ۲۰۰۹) نگاره  ارزش  ابعاد  رنگ اصلی  شرح  تاریخ رو  پشت رو  پشت  آغاز چاپ  پایان چاپ112px112px₺۱۱۶۰ × ۷۶ mmعنابی و آبیپرتره آتاترکسد آتاترک و نیروگاه برق آبی ۱ ژانویه ۲۰۰۵۱ ژانویه ۲۰۱۰113px113px₺۵۱۶۲ × ۷۶ mmزرد پاستلی و قهوه‌ای مایل به سبز آنیت‌کابیر۱ ژانویه ۲۰۰۵۱ ژانویه ۲۰۱۰113px113px₺۱۰ ۱۶۲ × ۷۶رو: قرمزپشت: بنفش و قرمز نقشه پیری رییس۱ ژانویه ۲۰۰۵۱ ژانویه ۲۰۱۰ 113px 113px₺۲۰۱۶۲ × ۷۶ mmسبزشهر باستانی افسوس۱ ژانویه ۲۰۰۵۱ ژانویه ۲۰۱۰106px106px₺۵۰۱۵۲ × ۸۱ mmرو: نارنجی پشت: قهوه‌ای روشن و نارنجی کاپادوکیه۱ ژانویه ۲۰۰۵۱ ژانویه ۲۰۱۰110px110px₺۱۰۰۱۵۸ × ۸۱ mmآبی سرای اسحاق پاشا۱ ژانویه ۲۰۰۵۱ ژانویه ۲۰۱۰منابع: TCMB - Turkish Banknotes.info

 نسخه نهم 
از آغاز سال ۲۰۰۹ میلادی واحد پول ترکیه که به صورت موقت لیرهٔ جدید ترک نامیده می‌شد، دوباره به لیره ترک (به ترکی استانبولی: Türk Lirası) بازگشت.
نسخه نهم (سری E۸) (۲۰۰۹-تاکنون)نگارهارزشابعاد
(میلی‌متر)رنگ اصلیشرحتاریخ انتشار روپشتروپشتته‌نقش91x91پیکسل91x91پیکسل₺۵۱۳۰ × ۶۴قهوه‌ایپرتره آتاترکآیدین ساییلی:
سامانه خورشیدی، اتم، دی‌ان‌ایپرتره آتاترک، بها۱ ژانویه ۲۰۰۹91x91پیکسل91x91پیکسلبنفش۸ آوریل ۲۰۱۳95x95پیکسل95x95پیکسل₺۱۰۱۳۶ × ۶۴قرمزجاهد آرف:
ناوردای آرف، مجموعه حساب، چرتکه، دنباله دوگانه۱ ژانویه ۲۰۰۹99x99پیکسل99x99پیکسل₺۲۰۱۴۲ × ۶۸سبزمعمار کمال‌الدین:
ساختمان اصلی دانشگاه غازی، آباره، موتیف دایره‌ای و سیلندر مکعبی-کروی به نشانه معماری104x104پیکسل104x104پیکسل₺۵۰۱۴۸ × ۶۸نارنجی فاطمه عالیه:
گل و ابزارهای ادبی108x108پیکسل108x108پیکسل₺۱۰۰۱۵۴ × ۷۲آبیبخوری‌زاده عطری:
نت‌های موسیقی، چند ساز و فیگور طریقت مولویه112x112پیکسل112x112پیکسل₺۲۰۰۱۶۰ × ۷۲صورتییونس امره:
آرامگاه یونس امره، گل رز، کبوتر و مصراع «دوست بداریم، دوست داشته شویم»

 ارزها با بیشترین چرخش در بازار جهان 

 نرخ کنونی ارز 
لیر ترکیه، جزء بی ارزش‌ترین پول‌های جهان در میان ارزهای بین‌المللی در سال 2023 قرار گرفته است.

 جستارهای وابسته 
 فهرست یکای پول رایج کشورها
 بانک مرکزی جمهوری ترکیه
 افزایش ارزش لیر ترکیه
 اقتصاد ترکیه

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 Images of the new banknotes and coins
 Coins from Turkey with pictures
   Turkish new lira official changeover Campaign
   YTL information site
   Ottoman Empire coins
   Turkish Republic coins and banknotes

رده:یکاهای پول آسیا
رده:یکاهای پول اروپا
رده:اسکناس‌ها در ترکیه
رده:اقتصاد ترکیه
رده:اقتصاد امپراتوری عثمانی
رده:اقتصاد قبرس شمالی
رده:ایزو ۴۲۱۷
رده:پوند (یکای پول)
رده:تاریخ جمهوری ترکیه
رده:معرفی‌شده‌های ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:نمادهای یکای پول
رده:یکاهای پول بر پایه کشورها
رده:یکاهای پول منسوخ‌شده نوین
رده:یکاهای پول در گردش
رده:یکای پول ترکیه