نایب‌السلطنه هند

فرماندار کل هند (از ۱۸۳۳ تا ۱۹۵۰، و از ۱۸۵۸ تا ۱۹۴۷ با عنوان «نایب‌السلطنه و فرماندار کل هند» که معمولاً به اختصار «نایب‌السلطنه هند» خوانده می‌شد) نمایندهٔ پادشاه بریتانیا در مقام امپراتور یا امپراتریس هند بود و پس از استقلال هند در سال ۱۹۴۷، نمایندهٔ پادشاه هند محسوب می‌شد. این منصب در سال ۱۷۷۳ با عنوان «فرماندار کل ریاست فورت ویلیام» ایجاد شد. صاحب این منصب تنها بر همان ریاست کنترل مستقیم داشت، اما بر دیگر مقامات کمپانی هند شرقی در هند نیز نظارت می‌کرد. در سال ۱۸۳۳ اختیار کامل بر تمامی سرزمین‌های بریتانیایی در شبه‌قاره هند به او اعطا شد و از آن پس به عنوان «فرماندار کل هند» شناخته شد.

در سال ۱۸۵۸، به دلیل شورش هند در سال قبل، سرزمین‌ها و دارایی‌های شرکت هند شرقی تحت کنترل مستقیم تاج و تخت بریتانیا قرار گرفت؛ در نتیجه، حکومت شرکت در هند توسط راج بریتانیا جایگزین شد. فرماندار کل (که اکنون نایب‌السلطنه نیز بود) ریاست دولت مرکزی هند را بر عهده داشت که استان‌های هند بریتانیا، از جمله بنگال، بمبئی، مدرس، پنجاب، استان‌های متحد و سایر استان‌ها را اداره می‌کرد. The term British India is mistakenly used to mean the same as the British Indian Empire, which included both the provinces and the princely states. با این حال، بخش عمده‌ای از هند مستقیماً توسط دولت بریتانیا اداره نمی‌شد. در خارج از استان‌های هند بریتانیا، صدها ایالت شاهزاده‌نشین اسمی مستقل یا "ایالت‌های بومی" وجود داشت که رابطه آنها با دولت بریتانیا یا پادشاهی متحده نبود، بلکه مستقیماً با پادشاه بریتانیا به عنوان جانشین حاکم امپراتوران مغول ارتباط داشتند. از سال ۱۸۵۸، برای انعکاس نقش جدید فرماندار کل به عنوان نماینده پادشاه در پاسخ به روابط وفاداری با ایالت‌های شاهزاده‌نشین، عنوان اضافی نایب‌السلطنه اعطا شد، به طوری که این مقام جدید «نایب‌السلطنه و فرماندار کل هند» نام گرفت. این عنوان معمولاً به «نایب‌السلطنه هند» خلاصه می‌شد.

عنوان نایب‌السلطنه زمانی که هند بریتانیا به دو قلمرو مستقل هند و پاکستان تقسیم شد، کنار گذاشته شد، اما مقام فرماندار کل در هر کشور به طور جداگانه تا زمان تصویب قانون اساسی جمهوری در سال‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۵۶ ادامه یافت.

تا سال ۱۸۵۸، فرماندار کل توسط دیوان مدیران شرکت هند شرقی انتخاب می‌شد که در برابر آنها مسئول بود. پس از آن، او به توصیه دولت بریتانیا توسط حاکم منصوب می‌شد؛ وزیر امور هند ، عضوی از کابینه بریتانیا ، مسئول آموزش او در مورد اعمال اختیاراتش بود. پس از سال ۱۹۴۷، حاکم همچنان فرماندار کل را منصوب می‌کرد، اما پس از آن این کار را به توصیه دولت قلمرو تازه استقلال یافته هند انجام می‌داد.

فرماندار کل به دلخواه حاکم خدمت می‌کرد، هرچند رسم بر این بود که برای دوره‌های پنج ساله خدمت کنند. حکم فرماندار کل می‌توانست لغو شود؛ و اگر یکی از آنها برکنار می‌شد یا می‌رفت، گاهی اوقات یک فرماندار کل موقت منصوب می‌شد تا زمانی که متصدی جدیدی برای این سمت انتخاب شود. اولین فرماندار کل در هند (بنگال) وارن هستینگز ، اولین فرماندار کل رسمی هند بریتانیا لرد ویلیام بنتینک و اولین فرماندار کل قلمرو هند لرد مونتباتن بود.

 نگارخانه 

 منابع 

ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:بریتانیا
رده:تاریخ هند
رده:فرمانداران کل هند
رده:نظام وستمینستر
رده:هند و کشورهای مشترک‌المنافع