ترک مکانیکی

thumbترک مکانیکی یا دستگاه خودکار شطرنج‌باز یا ترک   ماشین شطرنج‌باز جعلی به شکل انسان بود که به مدت ۸۴ سال از سال ۱۷۷۰ تا سال ۱۸۵۴ توسط صاحبانش به عنوان دستگاه تمام‌اتوماتیک معرفی می‌شد. در حقیقت درون این دستگاه دروغین یک شطرنج‌باز حرفه‌ای جاسازی شده بود.See SCHAFFER, Simon (1999), "Enlightened Automata", in Clark et al. (Eds), The Sciences in Enlightened Europe, Chicago and London, The University of Chicago Press, pp. 126-165. ترک مکانیکی در ۱۷۷۰ توسط ولفگانگ فان کمپلن برای تقدیم به و تحت تأثیر گذاشتن ماریا ترزا ملکه اتریش ابداع شد و با مهارتش در بازی‌های شطرنج و سفر اسب (بازی با حرکات متوالی مهرهٔ اسب در یک صفحهٔ شطرنج به‌طوری‌که از هر خانه یک بار و فقط یک بار بگذرد) برای ۸۴ سال نظاره‌گران در قاره‌های اروپا و آمریکا را مبهوت نمود. پس از مرگ کمپلن، دستگاه توسط مخترع آلمانی یوهان مالزل خریداری شد، ولی هویت شطرنج‌باز یا شطرنج‌بازانی که آن را می‌راندند هرگز فاش نشد. ترک مکانیکی در نهایت در پنجم ژوئیه ۱۸۴۵ در آتش‌سوزی موزه پیل فیلادلفیا از بین رفت.Silas Weir Mitchell, "The Last of a Veteran Chess Player", The Chess Monthly, January 1857; reprinted in Levitt's The Turk, Chess Automaton.
بندانگشتی|250px|مدل بازسازی شده ترک مکانیکی
در سال ۱۹۸۹ مدل بازسازی شده‌ای از ترک مکانیکی در لاس وگاس آمریکا به نمایش درآمد، با این تفاوت که در این مدل به جای یک شطرنج‌باز، یک برنامهٔ کامپیوتری دستگاه را هدایت می‌کرد.Standage, 216–217.

از جمله افراد مشهوری که با این دستگاه مسابقه دادند و از آن شکست خوردند می‌توان به ناپلئون بناپارتBradley Ewart, Chess: Man vs. Machine (London: Tantivy, 1980). و بنجامین فرانکلینLevitt, 27–29. اشاره کرد. به دستگاه ردای ترکی نیز پوشانیده شده بود.

 جستارهای وابسته 
 ترک مکانیکی آمازون

 منابع 










رده:اختراع‌های مجارستانی
رده:تاریخ شطرنج
رده:حقه و کلک سده ۱۸ (میلادی)
رده:ربات‌های تاریخی
رده:ربات‌های سده ۱۸ (میلادی)
رده:شطرنج در سده ۱۸ (میلادی)
رده:کلک‌بازی در علم
رده:شطرنج اتوماتیک