واژینیسموس

واژینیسموس ()، مهبل‌گرفتگی یا واژینیسم  اختلالی است که در آن انقباض‌های غیرارادی عضلات باعث می‌شود مقاربت واژینال یا هر نوع نفوذ دیگر به داخل واژن با مشکل مواجه شود. این وضعیت اغلب به درد هنگام تلاش برای برقراری رابطهٔ جنسی منجر می‌شود و در بسیاری از موارد از زمانی آغاز می‌گردد که برای نخستین بار تلاش برای نزدیکی واژینال صورت می‌گیرد. واژینیسموس گاهی به‌عنوان اصطلاحی قدیمی‌تر برای «اختلال عملکرد کف لگن» در نظر گرفته می‌شود.

بر اساس معیارهای رسمی تشخیص، لازم است که هنگام مقاربت واژینال اختلال ایجاد شود و در عین حال، فرد تمایل به برقراری رابطهٔ جنسی داشته باشد. با این حال، اصطلاح واژینیسموس گاهی به‌صورت گسترده‌تر به هر نوع اسپاسم عضلانی گفته می‌شود که هنگام وارد کردن اجسام به داخل واژن رخ می‌دهد؛ چه با هدف جنسی و چه بدون آن، از جمله هنگام استفاده از اسپکولوم‌های پزشکی یا تامپون.

علت زمینه‌ای این اختلال معمولاً ترس از دردناک بودن نفوذ است. از عوامل خطر آن می‌توان به سابقهٔ تعرض جنسی، آندومتریوز، واژینیت یا انجام اپی‌زیوتومی در گذشته اشاره کرد. تشخیص بیماری بر اساس علائم بالینی و معاینه لگن انجام می‌شود و مستلزم آن است که هیچ مشکل آناتومیک یا جسمی دیگری مانند اختلال عملکرد کف لگن، ولوودینیا یا وستیبولودینیا وجود نداشته باشد و در عین حال، فرد تمایل به نفوذ داشته باشد.

درمان می‌تواند شامل روش‌های رفتاردرمانی، مانند مواجههٔ تدریجی، و گشادسازی تدریجی واژن باشد. معمولاً جراحی توصیه نمی‌شود. استفاده از سم بوتولینوم (بوتاکس) که برای درمان اسپاسم‌های عضلانی به‌کار می‌رود، در حال بررسی است. مطالعات اپیدمیولوژیک دقیقی دربارهٔ میزان شیوع واژینیسموس وجود ندارد و برآوردها در این زمینه متفاوت‌اند. بر اساس یک منبع درسی، حدود ۰٫۵ درصد از زنان به این اختلال مبتلا هستند، اما آمارهای بالینی نشان می‌دهد که بین ۵ تا ۱۷ درصد زنان ممکن است واژینیسموس را تجربه کنند. به‌طور کلی، نتایج درمان در اغلب موارد رضایت‌بخش و مطلوب است.

 انواع واژینیسموس 
اولیه: که هر گونه دخول برای نخستین بار را غیرممکن می‌سازد.

ثانویه: که پس از دوران طولانی روابط جنسی بدون درد و معمولاً بعد از یک تجربه ناخوشایند جسمی یا روانی ایجاد می‌شود.

واژینیسم همراه با عدم خونریزی ماهیانه نشانه‌ای از وجود واژن بسیار تنگ است که در صورت تشخیص صحیح به آسانی قابل درمان است.

 علل 
واژینیسم می‌تواند علل گوناگون داشته باشد از جمله:

عفونت واژنی

عدم لزجی واژن

پرده بکارت بسیار ضخیم در دهانه واژن

زایمان

رادیوتراپی به عنوان درمان سرطان دهانه رحم

فقدان آموزش جنسی

آموزش جنسی سختگیرانه

ترس شدید یا شرم از روابط جنسی

کثیف انگاشتن روابط جنسی#Crowley T, Goldmeier D, Wadsworth J, Hiller J, Diagnosing and managing vaginismus [archive], BMJ 2009;338:b2284
 ↑ Reissing E, Binik Y, Khalife S, Cohen D, Amsel R, Etiological correlates of vaginismus: sexual and physical abuse, sexual knowledge, sexual self-schema, and relationship adjustment [archive], J Sex Marital Ther, 2003;29:47-59.

 عواقب 
دردهای واژنی در حین دخول یا تلاش برای دخول نه تنها مانع هر گونه دخول می‌شود بلکه منجر به دور باطلی می‌گردد که با ترس، درد و انقباض غیرارادی شروع شده و به درد شدید و عدم دخول ختم می‌شود. واژینیسم در زنان ایجاد احساس عدم اعتماد به نفس، ناتوانی، غیرطبیعی بودن، و سرزنش خود می‌کند.

واژینیسم عواقب سنگینی بر تعادل زندگی جنسی و عاطفی زوجین دارد و نیز به علت عدم تحمل دخول هر نوع جسم خارجی آزمایش‌های پزشکی مربوط به بیماری‌های جنسی را ناممکن می‌کند.

واژینیسم در بسیاری از فرهنگ‌ها تابو محسوب می‌شود. در حالی که در صورت تشخیص به موقع، درمان آن در بیماران مشتاق به بهبودی امکان‌پذیر است.

 درمان 
انجام آزمایش پزشکی به منظور تشخیص هر گونه ناهنجاری یا بیماری جسمی ضروری است.

تمرین مداوم انبساط و انقباض واژن و نیز استفاده از دیلاتاتور (معروف به شمع) که از اندازه‌های کوچک آغاز و در اندازه‌های بزرگتر ادامه می‌یابد حیاتی است.McGuire H, Hawton KKE, Interventions for vaginismus [archive], Cochrane Database Syst Rev, 2001;(2):CD001760 در کشورهایی که روابط جنسی تابو محسوب می‌شود یا آموزش جنسی غایب یا بسیار سختگیرانه است، همراهی یک سکسولوگ در طول درمان ضروری است.

 منابع 

رده:اختلال‌های جنسی و هویت جنسیتی
رده:بهداشت در سکس
رده:بیماری‌های تناسلی زنان
رده:بیماری‌های غیرعفونی ناحیه تناسلی در زنان
رده:پزشکی زنان
رده:تشخیص روان‌پزشکی
رده:مامایی
رده:ناکارآمدی‌های جنسی