چپق

275px|left 
چُپُق وسیله‌ای برای استعمال دود حاصل از تنباکو است. چپق تلفظی ترکی از واژه «چوبک» فارسی است."chibouk", Dictionary.com Unabridged (v 1.1). Random House, Inc. 2009. چوبک فارسی مصغر چوب و بمعنی چوب تر نازک، تَرکه و شاخهٔ راست و جوان و تر است.لغتنامه دهخدا: چپق‎
کلمه چوبک فارسی با تلفظ ترکی‌شده به زبان‌های مختلف ازجمله صرب‌ و کرواتی راه یافته‌است. چپق یک وسیله کشیدن تنباکو با دسته بسیار بلند است که اغلب دارای یک کاسه سفالی است که با سنگ‌های قیمتی تزئین شده‌است. طول دسته چپق معمولاً بین ۱٫۲ و ۱٫۵ متر متغیر است. در حالی که چپق در غرب در درجه اول به عنوان پیپ ترکی شناخته می‌شد،"chibouk", Dictionary.com Unabridged (v 1.1). Random House, Inc. 2009.لغتنامه دهخدا: چپق اما در آغاز در ایران رایج بود. شکل چپق به صورت حُقه‌ای (کاسه‌ای) است که در آن توتون ریخته و لوله‌ای به آن وصل نموده و بر روی توتون آتش گذاشته جهت گرفتن دود می‌کشند. چپق دارای دسته‌ای است که میانش سوراخ است و وصل به سر چپق، که عموماً ظرف گلی پخته است. یک طرف آن ظرف متصل به دسته است و در طرف دیگر توتون ریخته آتش می‌دهند تا به‌تدریج بسوزد و دود بدهد.‎

پیپ غربی، نگاری چینی، چِلِم و چپق سرخ‌پوستی دستگاه‌های مشابه چپق خاورمیانه‌ای در دیگر نقاط جهان هستند. Probert Encyclopedia - "Chibouk"Detail of 1910 CORBIS photo of Enver Pasha smoking a chibouk چپق به عنوان یک دستگاه تدخین قدیمی امروزه به ندرت تولید می‌شود. استفاده از آنها در ترکیه و خاورمیانه ممکن است با افزایش محبوبیت قلیان و سیگار از بین رفته باشد. کاسه‌های قدیمی چپق را هنوز هم می‌توان به عنوان عتیقه خریداری کرد. پیپ‌های مشابه زمانی در شمال آفریقا برای کشیدن حشیش استفاده می‌شد. Probert Encyclopedia - "Chibouk" برخی از چپق‌های تخصصی به عنوان لوله‌های بلند و نگهدارنده سیگار تولید شدند. برخی دارای دهانه‌های جداشدنی بودند. معروف بود که انور پاشاDetail of 1910 CORBIS photo of Enver Pasha smoking a chibouk و جرجیس الجوهری، رهبر قبطی مصر که توسط ناپلئون در سال ۱۷۹۸ به عنوان مباشر کل مصر منصوب شد، چپق می‌کشیدند.

پیپ اصالتاً از اروپا وارد ایران شده است و در ایران چپق تقریباً معادل آن در نظر گرفته می‌شود با این تفاوت که معمولاً دسته چوبی و کاسه گلی دارد و نوع دیگری از توتون در آن استفاده می‌شود.

بر طبق روایات غیرقابل یقین این وسیله نخستین بار در اوایل سده شانزدهم میلادی به وسیله شخصی به نام «سید محمد امین قوچانی» از اروپا وارد ایران شد و در ایران به شکل چپق ایرانی رواج یافت. روایت دیگر وارد شدن پیپ اروپایی توسط پرتغالی‌ها در سال ۹۱۳ هجری قمری و متحول شدن آن به چپق در ایران است که شکل دسته چوبی و دسته سفالی و با اندازه‌های مختلف طول دسته (لوله دود) رواج‌دارد. امروزه پیپ سازی در ایران یک هنر رواج یافته است. از پیپ سازان مطرح ایرانی می توان به ماسترو رحیمی ملقب به پدر پیپ ایران اشاره کرد .

 جستارهای وابسته 

 چپق صلح
 نگاری
 سبسی
 پیپ

 پیوند به بیرون 
 چپق در دانشنامه جهان اسلام

 منابع 
رده:ابزار تدخین
رده:پیپ