رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران

رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران، رئیس قوه قضائیه ایران و بالاترین مقام اجرایی در نظام دادگستری ایران است. وی با حکم رهبر ایران برای مدت پنج سال گمارده می‌شود و این زمان قابل تمدید است. مطابق با قانون اساسی ایران این مقام را باید «یک نفر مجتهد عادل و آگاه به امور قضایی و مدیر و مدبر» تصدی کند.

 نقش‌های مهم براساس قانون اساسی 
 اصل ۱۲۹: در صورت غیبت یا بیماری بیش از دو ماه‏ رئیس‌جمهور یا در موردی که مدت ریاست جمهوری پایان یافته و رئیس‌جمهور جدید بر اثر موانعی هنوز انتخاب نشده یا امور دیگری از این قبیل‏، معاون اول رئیس‌جمهور با موافقت رهبری اختیارات و مسئولیت‌های وی را بر عهده می‌گیرد و شورایی متشکل از رئیس مجلس و رئیس قوه قضائیه و معاون اول رئیس‌جمهور موظف است ترتیبی دهد که حداکثر ظرف مدت پنجاه روز رئیس‌جمهور جدید انتخاب شود.
 اصل ۱۴۲: دارایی رهبر، رئیس‌جمهور، معاونان رئیس‌جمهور، وزیران و همسر و فرزندان آنان قبل و بعد از خدمت‏، توسط رئیس قوه قضائیه رسیدگی می‌شود که برخلاف حق‏، افزایش نیافته باشد.
 اصل ۱۲۱: رئیس‌جمهور در مجلس شورای اسلامی در جلسه‌ای که با حضور رئیس قوه قضائیه و اعضای شورای نگهبان تشکیل می‌شود سوگند یاد می‌کند و سوگندنامه را امضا می‌نماید.
 فعالیت سازمان بازرسی کل کشور زیر نظر رئیس قوه قضائیه انجام می‌گیرد.
 نظارت بر شورای عالی حقوق بشر
 انتخاب رئیس دیوان عدالت اداری
 رئیس دیوان عالی کشور توسط رئیس قوه قضائیه با مشورت قضات دیوان عالی کشور به مدت ۵ سال به این سمت، منصوب می‌شود.
 نظارت بر روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران از طریق معاونت حقوقی قوه قضائیه
 براساس ماده ۲ قانون وظایف و اختیارات رئیس قوه قضائیه مصوب ۱۲ آبان ۱۳۷۸ مجلس شورای اسلامی، «ریاست قوه قضائیه سمتی قضائی است و هر گاه رئیس قوه قضائیه ضمن بازرسی، رأی دادگاهی را خلاف شرع تشخیص دهد آن را جهت رسیدگی به مرجع صالح ارجاع خواهد کرد.»
 وزیر دادگستری از میان کسانی که رئیس قوه قضائیه به رئیس‌جمهور پیشنهاد می‌کند انتخاب می‌گردد. (اصل ۱۶۰)
 رئیس قوه قضائیه دادستان کل کشور را منصوب می‌کند.
 عضو شورای عالی امنیت ملی

 فهرست رؤسای قوهٔ قضائیهٔ ایران 
پیش از تغییرات قانون اساسی در سال ۱۳۶۸، «رئیس دیوان عالی کشور» به عنوان «رئیس قوه قضائیه» دانسته می‌شد.** بر پایهٔ قانون اساسی مصوب ۱۳۶۸، ریاست قوهٔ قضائیه سمتی جدا از ریاست دیوان عالی کشور گردید و از اختیارات رئیس دیوان عالی کشور کاسته شد. همچنین اختیارات شورای عالی قضایی به ریاست قوهٔ قضائیه محول گردید. طول دورهٔ ریاست قوهٔ قضاییه ۵ سال است.

 پس از تشکیل دادگستری نوین و پیش از انقلاب اسلامی 
برای فهرست رئیسان قوهٔ قضائیه (رئیسان دیوان عالی کشور) پیش از تشکیل دادگستری نوین (اصلاحات علی‌اکبر داور) به صفحهٔ دیوان عالی کشور مراجعه شود.
#رئیس قوهٔ قضائیهٔ ایران
(رئیس دیوان عالی کشور)بازهازتا۱مهدی‌قلی هدایت110x110پیکسلاردیبهشت ۱۳۰۶خرداد ۱۳۰۶۲رضاقلی هدایت110x110پیکسل۱۳۰۶۱۳۱۵۳سید نصرالله اخوی110x110پیکسل۱۳۱۵۱۳۲۵۴سید محمدشفیع جهانشاهی
(بار نخست)110x110پیکسل۱۳۲۵۱۳۳۱۵محمد سروری
(بار نخست)110x110پیکسل۱۳۳۱۱۳۳۲(۴)سید محمدشفیع جهانشاهی
(بار دوم)110x110پیکسل۱۳۳۲۱۳۳۲۶علی هیئت110x110پیکسل۱۳۳۲۱۳۳۵(۵)محمد سروری
(بار دوم)110x110پیکسل۱۳۳۵۱۳۴۶۷سید عمادالدین میرمطهری110x110پیکسل۱۳۴۶۱۳۵۳۸ناصر یگانه110x110پیکسل۱۳۵۳۲۷ اسفند ۱۳۵۷یگانه، ناصر (دسامبر ۱۹۸۲ و آوریل ۱۹۸۳)، مصاحبه توسط اردشیر آق‌اولی، تاریخ شفاهی ایران، بنیاد مطالعات ایران، واشینگتن دی. سی

 جمهوری اسلامی 

 # رئیس دیوان عالی کشور
(رئیس قوهٔ قضائیهٔ ایران)بازهدورهوزیر دادگستریازتا ۱ سید مهدی سجادیان*  110px ۱۵ فروردین ۱۳۵۸ ۴ اسفند ۱۳۵۸ یک دوره ناتمام 60pxاسدالله مبشری # رئیس دیوان عالی کشور و شورای عالی قضایی
(رئیس قوهٔ قضائیهٔ ایران)بازهدورهرهبرازتا ۲ سید محمد بهشتی 110px ۴ اسفند ۱۳۵۸ ۷ تیر ۱۳۶۰ یک دورهترور شد سید روح‌الله خمینی ۳ سید عبدالکریم موسوی اردبیلی 110px ۸ تیر ۱۳۶۰ ۲۳ مرداد ۱۳۶۸ دو دورهبا بازنگری در قانون اساسی و برچیده شدن شورای عالی قضایی، از اختیارات و اهمیت سمت «ریاست دیوان عالی کشور» کاسته شد و سمتی با نام «ریاست قوهٔ قضائیه» به عنوان بلندپایه‌ترین مقام قضایی ایران ایجاد گردید. # رئیس قوهٔ قضائیهٔ ایرانبازهدورهرهبرازتا ۴ محمد یزدی 110px ۲۴ مرداد ۱۳۶۸ ۲۳ مرداد ۱۳۷۸ دو دوره 60pxسید علی خامنه‌ای ۵ سید محمود هاشمی شاهرودی 110px ۲۴ مرداد ۱۳۷۸ ۲۳ مرداد ۱۳۸۸ دو دوره ۶ صادق لاریجانی 133x133پیکسل ۲۴ مرداد ۱۳۸۸ ۱۶ اسفند ۱۳۹۷ دو دوره ناتمام۷ سید ابراهیم رئیسی176x176پیکسل ۱۶ اسفند ۱۳۹۷ ۱۰ تیر ۱۴۰۰ یک دوره ناتمام۸ غلامحسین محسنی اژه‌ای 136x136پیکسل ۱۰ تیر ۱۴۰۰درحال تصدی

 منابع 

*
رده:قوانین ایران
رده:قوه قضائیه ایران