نظام پارلمانی

نظام پارلمانی یا نظام مجلسی نوعی حکمرانی مردم‌سالار است که در آن قوه مجریه مشروعیت مردم‌سالار خود را از قوه مقننه اقتباس کرده و در برابر آن پاسخگو است. نظام پارلمانی نوعی نظام حکومتی است که از تفکیک نسبی قوا ایجاد می‌شود. در رژیم‌های پارلمانی قوه مجریه و قوه مقننه از ابزارهایی برای اثرگذاری و نفوذ بر یکدیگر برخوردارند.

در نظام‌های پارلمانی رئیس کشور و رئیس قوه مجریه دو شخص متفاوت هستند. رئیس کشور که ممکن است رئیس‌جمهور (در نظام‌های جمهوری پارلمانی) (مثل عراق، آلمان، هندوستان، ایتالیا، پاکستان و فنلاند) یا پادشاه (در نظام‌های مشروطه سلطنتی) (مثل ژاپن، اسپانیا و بریتانیا) باشد، نقش مهمی ندارد و از مسئولیت مبراست. رئیس قوه مجریه که معمولاً نخست‌وزیر نامیده می‌شود، به پیشنهاد رئیس کشور و انتخاب پارلمان مشخص می‌شود. اعضای هیئت وزیران در این سیستم حق پیشنهاد قانون به مجلس و شرکت در مذاکرات و مباحثات مجلس نمایندگان یا انحلال پارلمان را دارند و از سوی دیگر پارلمان نیز حق سؤال، استیضاح و دادن رأی عدم اعتماد به آنان را دارد. در تعداد کمی از جمهوری‌های پارلمانی مانند بوتسوانا، آفریقای جنوبی، سورینام، رئیس کشور همزمان رئیس دولت نیز است ولی توسط قوه مقننه انتخاب شده و به آن پاسخگو است.

این برخلاف نظام ریاستی است که رئیس کشور همان رئیس دولت بوده و مهم‌تر از آن قوه مجریه مشروعیت خود را از قوه مقننه نمی‌گیرد.

 تاریخچه 
شکل امروزی نظام حکمرانی صدراعظم در سده ۱۸ میلادی در پادشاهی بریتانیای کبیر و سوئد رخ داده است.

 فهرست کشورها 
 آفریقا 
 کشور  ارتباط بین قوه مقننه و مجریه   پارلمان رئیس‌جمهور را برمی‌گزیند که وی کابینه را تعیین می‌کند.   مجمع فدرال پارلمان هیئت وزیران را برمی‌گزیند.   مجمع ملی کابینه را برمی‌گزیند....   پارلمان فدرال هم رئیس‌جمهور و هم نخست‌وزیر را برمی‌گزیند.   پارلمان رئیس‌جمهور را انتخاب می‌کند که وی کابینه را برمی‌گزیند.

 آمریکا و کارائیب 
 کشور  ارتباط بین قوه مقننه و مجریه   پارلمان کابینه را تأیید می‌کند.   پارلمان کابینه را تأیید می‌کند.   پارلمان کابینه را تأیید می‌کند.   پارلمان کابینه را تأیید می‌کند.   رهبر حزب اکثریت مجلس عوام نخست‌وزیر را توسط حاکم کل کانادا منصوب می‌کند که وی سپس کابینه را با مشورت نخست‌وزیر منصوب می‌کند.   پارلمان کابینه را تأیید می‌کند.   رهبر حزب اکثریت مجلس نمایندگان نخست‌وزیر را توسط حاکم کل منصوب می‌کند که وی سپس کابینه را با مشورت نخست‌وزیر منصوب می‌کند.   پارلمان کابینه را منصوب می‌کند.   مجمع ملی نخست‌وزیر را انتخاب می‌کند.   پارلمان نخست‌وزیر را منصوب می‌کند.   مجمع نخست‌وزیر را منصوب می‌کند.   مجمع ملی رئیس‌جمهور را انتخاب می‌کند که وی کابینه را منصوب می‌کند.   پارلمان نخست‌وزیر را تأیید می‌کند.

 آسیا 
 کشور  ارتباط بین قوه مقننه و مجریه جاتیو سنگشاد بهابان کابینه را تأیید می‌کند. پارلمان هیئت وزیران را تأیید می‌کند. پارلمان هیئت وزیران را تأیید می‌کند.مجلس عوام نخست‌وزیر را تأیید می‌کند که وی کابینه را تشکیل می‌دهد. مجلس نمایندگان کابینه را تأیید می‌کند. کنست کابینه را تأیید می‌کند. هر دو مجلس عوام و اعیان نخست‌وزیر را منصوب می‌کنند که وی کابینه را منصوب می‌کند. مجمع ملی ولیعهد را تأیید می‌کند که وی نخست‌وزیر را منصوب می‌کند. سپس وی کابینه را منصوب می‌کند. مجمع اعلا کابینه را تأیید می‌کند. پارلمان کابینه را تأیید می‌کند. پارلمان کابینه را منصوب می‌کند. مجمع اتحادیه توسط کالج الکترال رئیس‌جمهور را انتخاب می‌کند که کابینه را تشکیل می‌دهد. پارلمان نخست‌وزیر را انتخاب می‌کند که وی کابینه را منصوب می‌کند. پارلمان کابینه را منصوب می‌کند. پارلمان کابینه را تأیید می‌کند. خانه نمایندگان نخست‌وزیر را منصوب می‌کند. سپس وی کابینه را منصوب می‌کند. کنگره خلق هیئت اجرایی (کابینه) و رئیس‌جمهور را انتخاب می‌کند.
اروپا
 کشور  ارتباط بین قوه مقننه و مجریه   پارلمان کابینه را تأیید می‌کند.   مجمع ملی می‌تواند کابینه را با رأی عدم اعتماد منحل کند.   پارلمان کابینه را تأیید می‌کند.   پارلمان هیئت وزیران را منصوب می‌کند.   پارلمان نخست‌وزیر و کابینه منصوب شده توسط وی را تأیید می‌کند.   رئیس‌جمهور رهبر بزرگتری حزب یا ائتلاف داخل پارلمان را به عنوان نخست‌وزیر منصوب کرده تا وی کابینه را تشکیل دهد.   پادشاه بر اساس توصیه‌های رهبران احزاب مجلس رهبر کابینه را منصوب می‌کند که وی به احتمال زیاد موفق به تشکیل کابینه می‌شود که توسط اکثریت مجلس رد نشود.   پارلمان کابینه را منصوب می‌کند.   پارلمان کابینه را منصوب می‌کند.  مجلس نمایندگان صدراعظم را منصوب می‌کند که وی کابینه را تشکیل می‌دهد.   پارلمان کابینه را تأیید می‌کند.   پارلمان کابینه را تأیید می‌کند.   پارلمان کابینه را منصوب می‌کند.   پارلمان کابینه را منصوب می‌کند.   پارلمان به کابینه منصوب شده توسط رئیس‌جمهور رأی اعتماد می‌دهد.   پارلمان کابینه را تأیید می‌کند.   پارلمان کابینه وزیران را منصوب می‌کند.   مجلس معاونان کابینه را منصوب می‌کند.   مجمع دولت را تأیید می‌کند.   مجلس نمایندگان کابینه را منصوب می‌کند.   پارلمان کابینه را منصوب می‌کند.   پارلمان دولت را منصوب می‌کند.   مجلس ملی می‌تواند کابینه را طی رأی عدم اعتماد منحل کند.   پادشاه نماینده مجلس را که بزرگتری حزب را رهبری می‌کند، به عنوان نخست‌وزیر منصوب می‌کند که وی کابینه را تشکیل می‌دهد.   پارلمان کابینه را تأیید می‌کند.   مجمع ملی دولت را منصوب می‌کند.   مجمع ملی دولت را تأیید می‌کند.   مجمع ملی دولت را منصوب می‌کند.   کنگره معاونان رئیس دولت را انتخاب می‌کند که وی کابینه را تشکیل می‌دهد.   پارلمان نخست‌وزیر را انتخاب می‌کند که وی اعضای دیگر دولت را منصوب می‌کند.   مجلس اعلای ملی کابینه را تأیید می‌کند.   پادشاه نماینده مجلسی را که رهبر بزرگ‌ترین ائتلاف مجلس عوام است، به عنوان نخست‌وزیر منصوب می‌کند که وی کابینه را تشکیل می‌دهد.

 اقیانوسیه 
 کشور  ارتباط بین قوه مقننه و مجریه   رهبر حزب سیاسی که دارای پشتیبانی اکثریت مجلس نمایندگان است، توسط حاکم کل به عنوان نخست‌وزیر منصوب می‌شود که وی سپس کابینه را منصوب می‌کند.   پارلمان کابینه را منصوب می‌کند.   پارلمان ملی کابینه را منصوب می‌کند.   مجمع قانون‌گذاری کابینه را منصوب می‌کند.   پارلمان کابینه را منصوب می‌کند.

 منابع 



رده:انواع دموکراسی
رده:دموکراسی
رده:روند پارلمانی
رده:شکل‌های حکومت
رده:لیبرالیسم
رده:نظام‌های سیاسی
رده:واژگان سیاسی