ترومبوآنژئیت انسدادی

بیماری بِرگِر  که به آن ترومبوآنژئیت انسدادی  هم می‌گویند، یک بیماری نادر رگ‌های خونی است. در این بیماری، رگ‌های خونی کوچک و متوسط، بیشتر در دست‌ها و پاها، دچار التهاب می‌شوند و کم‌کم تنگ یا حتی کاملاً بسته می‌شوند. وقتی این اتفاق می‌افتد، خون کافی به انگشتان دست یا پا نمی‌رسد و همین باعث درد، سردی، بی‌حسی یا تغییر رنگ پوست می‌شود.Mayo Clinic, “Buerger's disease”, updated medical reference.

نام ترمبوآنژیت هم به التهاب رگ (آنژیت) و هم به ایجاد لخته (ترمبوز) اشاره دارد. بنابراین بیماری ترمبوآنژیت (التهاب رگ همراه با لخته‌زایی) از نوع انسدادی، باعث می‌شود رگ‌های خونی کوچک و متوسط (معمولاً در دست‌ها و پاها) متورم شوند و لخته‌های خون در آن‌ها پدید آید که جریان خون را دشوار یا قطع می‌کند.

این بیماری بیشتر در افرادی دیده می‌شود که سیگار می‌کشند یا از دیگر فرآورده‌های دخانی مانند قلیان یا تنباکوی جویدنی استفاده می‌کنند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد مصرف دخانیات نقش اصلی را در بروز و پیشرفت بیماری دارد، هرچند هنوز مشخص نیست چرا تنها برخی افراد دچار این واکنش شدید در رگ‌های خونی می‌شوند.MedlinePlus, National Institutes of Health, “Thromboangiitis obliterans”.

نشانه‌های بیماری بِرگِر معمولاً شامل درد در انگشتان دست یا پا، سردی و بی‌حسی اندام‌ها، تغییر رنگ پوست و گاهی ایجاد زخم‌هایی است که به‌سختی بهبود می‌یابند. این درد ممکن است هنگام راه رفتن یا حتی در حالت استراحت احساس شود. در موارد پیشرفته، کاهش شدید خون‌رسانی می‌تواند به آسیب جدی بافت‌ها منجر شود.Harrison’s Principles of Internal Medicine, Peripheral Vascular Diseases.
بندانگشتی|زن ۵۵ ساله با بیماری برگر پیشرفته

مهم‌ترین و مؤثرترین روش درمان بیماری بِرگِر، قطع کامل مصرف هر نوع دخانیات است. بدون ترک دخانیات، درمان‌های دارویی یا دیگر روش‌ها معمولاً تأثیر پایداری ندارند. داروها ممکن است برای کاهش درد یا بهبود جریان خون به‌کار روند، اما اساس کنترل بیماری، حذف عامل اصلی یعنی دخانیات است.UpToDate, “Thromboangiitis obliterans (Buerger disease)”.

این بیماری معمولاً در بزرگسالان جوان دیده می‌شود و در کودکان نادر است.World Health Organization, Tobacco and vascular diseases reports.

این اختلال نخستین بار در سال ۱۸۷۹ میلادی توسط فلیکس فان وینیوارتر توصیف گردید.

 همه‌گیرشناسی
این بیماری شیوع جهانی دارد ولی بیشتر در خاورمیانه، مدیترانه و خاور دور مشاهده می‌شود. شیوع آن با افزایش مصرف سیگار در جوامع نسبت مستقیم دارد.

 آسیب‌شناسی 
این بیماری با ایجاد لخته‌ای شدیداً التهابی همراه است. التهاب تمام لایه‌های رگ را درگیر می‌کند و در اطراف رگ درگیر ترومبوز التهابی سلول‌ها به خصوص سلول‌های بزرگ چند هسته‌ای داخل میکرو آبسه‌ها قابل مشاهده است.

 علایم بالینی 
بیماری برگر نوعی اختلال انسدادی غیر آترواسکلروتیک سرخرگ‌ها و سیاهرگ‌های کوچک تا متوسط اندامهای فوقانی و تحتانی است. علت این انسداد التهاب مکرر و پیشرونده و ایجاد لخته در دیواره رگ هاست. این بیماری معمولاً در ارتباط با استفاده از مشتقات تنباکو به خصوص سیگار کشیدن است ولی با مصرف انواع بدون دود تنباکو نیز ارتباط دارد. از علایم آن درد متناوب انگشتان و زخم‌های دردناک بر روی نوک انگشتان دست و پا است. بیماری برگر درمان قطعی ندارد وگاه قطع عضو ناگزیر است. تنها راه جلوگیری از پیشروی سریع بیماری ترک کامل سیگار و فراورده‌های تنباکو است.

این بیماری معمولاً در مردان جوان سیگاری با ایسکمی انگشتان دست و پا شروع می‌شود و به تدریج به عروق بالاتر گسترش می‌یابد. درگیری عروق بزرگ نادر است ولی در صورت عدم بهبودی می‌توان منجر به قطع عضو شود. بیمار در مراحل اولیه دچار لنگیدن می‌شود. همچنین درد ایسکمیک در طی استراحت یا زخم شدن مشاهده می‌شود. معمولاً دو عضو یا بیشتر درگیر می‌شوند و در چهل درصد از بیماران ترومبوفلبیت سطحی و پدیده رینولد مشاهده می‌شود. در معاینه این بیماری مثبت شدن تست آلن در افتراق این بیماری از انسداد ناشی از آترواسکروز کمک‌کننده است.

 تشخیص 
این بیماری تست تشخیصی خاصی ندارد ولی از آزمایشها برای رد کردن بیماری‌های مشابه باید استفاده شود.

بیماریهایی همچون لوپوس اریترماتوز واسکولیت روماتیسمی سندرم آنتی فسفولیپید آنتی‌بادی و بیماری مرکب بافت همبند از تشخیص‌های افتراقی مهم برگر هستند.

 درمان 
راهکار درمانی اصلی این بیماری قطع کامل و دائمی سیگار است با این حال مشاهده شده که ۴۰ درصد از بیماران موفق به این کار نمی‌شوند. در درمان این بیماری همچنین از آسپیرین، ایلوپروست (iloprost)، بلوک‌کننده‌های کانال کلسیم، آنتی‌بیوتیک، مواد ضد انعقادی یا بلوک سمپاتیک استفاده شده است.

در موارد حاد، داروها و روش‌هایی که منجر به اتساع عروق می‌شوند، در کاهش دردی که بیمار تجربه می‌کند مؤثر هستند. با این حال کمکی به از بین رفتن بیماری نمی‌کنند. همچنین درمان با اکسیژن پرفشار (پزشکی پرفشار) نیز اثر اتساع عروقی و رگ‌زایی دارد.

جراحی کنارگذر(بای‌پس) عروق نتایج رضایت بخشی به همراه نداشته است. سایر روش‌های نسبتاً موفقیت‌آمیز عبارتند از» استفاده از فاکتورهای رشد عروق، قرار دادن سیم کیرشنر در مسیر درشت‌نی برای تحریک رگ‌سازی، استفاده از کمپرسور فشاری برای به جریان انداختن خون و استفاده از آنتاگونیست‌های اندوتلین همچون بوسنتان.

 منابع 

 ویکی‌پدیای انگلیسی
 پزشکی سیسیل ۲۰۰۷

رده:بیماری‌های پوستی مرتبط با عروق
رده:بیماری‌های روماتولوژی
رده:بیماری‌های شریان‌ها، شریان‌چه‌ها و مویرگها
رده:واسکولیتها