بند (زبان‌شناسی)

بند، فراکرددستور زبان فارسی، دکتر پرویز خانلریجملات مرکب وابسته با فراکرد پیرو تعیینی در فارسی معاصر، احمد شفایی، مجله سخن، اسفند ۱۳۵۲، شماره ۲۶۵انواع جملات مرکب وابسته با فراکرد پیرو تعیینی در فارسی معاصر، احمد شفایی، مجله سخن، بهمن ۱۳۵۲ - شماره ۲۶۴ یا جمله‌واره (در متون قدیمی‌تر جمله ساده) عبارتی است شامل یک نهاد و یک گزاره.

بندها عنصر اصلی ساخت جمله‌ها هستند. یک جمله می‌تواند از یک یا چند بند ساخته شود.

بندها در زبان فارسی دارای سه نقش گوناگونند:
۱-بند وصفی که اسم را توصیف می‌کند.
۲-بند قیدی که، به عنوان قید جمله، کل جمله را توصیف می‌کند.
۳-بند متممی که یکی از وابسته‌های مستقیم یا متمم‌های فعل به‌شمار می‌آید.طبیب‌زاده، امید: بررسی انواع بندهای متممی در زبان فارسی و شیوه نمایش آن‌ها در فرهنگ‌ها. در نشریه: فرهنگ‌نویسی. جلد اول. دی ۱۳۸۶.

 ساختار بندها 
یک بند، بسته به نوع فعل خود، می‌تواند ساختار و اجزای مختلفی داشته باشد. کوچکترین بند می‌تواند شامل یک فاعل به عنوان نهاد و یک فعل به عنوان گزاره باشد.

مهم‌ترین ساختارهای فراکرد به شرح زیر هستند:
 نهاد (فاعل) + فعل ناگذر (مثال: متین رفت)
 نهاد (مسندالیه) + مسند + فعل اسنادی (مثال:متین عاشق شد)
 نهاد (فاعل) + مفعول مستقیم + فعل گذرا (مثال: متین بهار را دوست دارد)
 نهاد (فاعل) + مفعول مستقیم + مفعول غیر مستقیم + فعل دوگذرا (مثال: متین گل را به بهار داد)
 نهاد (فاعل) + مفعول مستقیم + مسند مفعول + فعل ربطی مفعولی (مثال: متین بهار را زیبا خواند) 

همان‌طور که مشاهده می‌شود نوع فعل تأثیر مستقیمی بر اجزای فراکرد دارد.

در تمام ساختارهای بالا فاعل و مسندالیه در نقش نهاد هستند. به فراکردی دارای مسندالیه است بند اسنادی (در متون قدیمی جمله اسنادی) گفته می‌شود.

 گونه‌های بند 
 بند پایه
 بند پیرو

 شبه‌بند 
 شبه‌بند یا شبه جمله عبارتی است که دارای اجزای نهاد و گزاره نیست اما پیامی را منتقل می‌کند.

نمونه: چه باغ باصفایی!

 منابع 

رده:عناصر نحوی
رده:رده‌های نحوی