پیمان‌نامه حقوق کودک

پیمان‌نامۀ حقوق کودک یک کنوانسیون بین‌المللی است که حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کودکان را بیان می‌کند. دولت‌هایی که این معاهده را امضا کرده‌اند موظف به اجرای آن هستند و شکایت‌های راجع به آن به کمیته حقوق کودک ملل متحد تسلیم می‌شود.

این کنوانسیون در ۲۰ نوامبر ۱۹۸۹ مورد پذیرش مجمع عمومی سازمان ملل متحد قرار گرفت و از ۲ سپتامبر ۱۹۹۰ (سی روز پس از تودیع بیستمین سند تصویب یا الحاق) لازم‌الاجرا شده‌است. تاکنون ۱۹۳ کشور (تمام اعضای ملل متحد به جز ایالات متحده آمریکا) این سند را تصویب کرده‌اند یا به آن ملحق شده‌اند. به این ترتیب مقبول‌ترین سند حقوق بشر در تاریخ می‌باشد.

 استانداردهای جهانی و نسبیت گرایی فرهنگی 
استانداردهای جهانی حقوق بشر در کنفرانس جهانی حقوق بشر در وین (۱۹۹۳)، هنگامی که تعدادی از دولت‌ها (از جمله چین، اندونزی، مالزی و ایران) به مخالفت جدی با ایده حقوق بشر جهانی اعتراض کردند، مورد چالش قرار گرفتند."DEFINING THE INTOLERABLE: Child work, global standards and cultural relativism"
تنش‌های ایجاد شده، بر سر رویکردهای «جهانی» و «نسبی» است که در طراحی استانداردها و راهبردهای مقابله با سوءاستفاده از توانایی کودکان برای کار و غلبه بر آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 ازدواج و برده داری کودک 
بعضی از محققان، روابط برده‌داری و شبه برده‌داری را با بسیاری از ازدواج‌های کودکی تشبیه می‌کنند. ازدواج کودک به عنوان برده‌داری مستقیماً با کنوانسیون حقوق کودک مطابقت ندارد. 

 عضویت ایران 

دولت جمهوری اسلامی ایران در اسفند ۱۳۷۲ با «قانون اجازه الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون حقوق کودک» و با تصویب مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان رسماً این کنوانسیون را پذیرفت؛ مشروط بر آن که مفاد آن در هر مورد و هر زمان در تعارض با قوانین داخلی و موازین اسلامی باشد یا قرار گیرد از طرف دولت جمهوری‌اسلامی ایران لازم‌الاجرا نباشد.

از سال ۷۲ تا ۸۸ وزارت امور خارجه به نمایندگی از دولت امور مربوط به اجرای مفاد کنوانسیون و وظیفه نظارت و تنظیم و ارسال گزارش ادواری آن را بر عهده داشت و از دی‌ماه ۱۳۸۸ با مصوبه دولت، مسئولیت این کنوانسیون به وزارت دادگستری واگذار شد.

 محتوا 
کودک بر اساس مادۀ یک این پیمان به هر انسان کمتر از ۱۸ سال گفته می‌شود. مگر آن که قانون قابل اعمال در مورد کودک سن قانونی کمتری را تعیین کرده باشد.

این کنوانسیون شامل ۵۴ ماده بوده و همچنین پس از حدود ۱۱ سال دو پروتکل اختیاری به آن الحاق شده است که چهار اصول پایه‌ای آن را جهت می‌دهد:
 هیچ کودکی نباید از تبعیض رنج ببرد.
 زمانی‌که در رابطه با کودکان تصمیم‌گیری می‌شود، باید مصالح عالیه آنان در راس قرار گیرد.
 کودکان حق حیات داشته و باید رشد کنند.
 کودکان حق دارند آزادانه عقاید و نظرات خود را ابراز کنند و این نظرات در تمامی اموری که به آن‌ها مربوط می‌شود، باید مورد توجه قرار گیرد.

 حقوق مندرج در کنوانسیون 
در کنوانسیون حقوق کودک و دو پروتکل آن بسیاری از حقوق کودک مشخص گردیده است، از این حقوق میتوان به حق ثبت ولادت، ثبت نام و ثبت تابعیت، حق بر همبستگی خانوادگی، حق بر سلامت، حق بر آموزش، حق مصونیت از سواستفاده و استثمار جنسی و کاری و ... اشاره داشت. با اینحال باید در نظر داشت که تمام این حقوق در حول اصول کلی کنوانسیون حقوق کودک در گردشند و باید به وسیله این اصول شناخته شوند: این چهار اصل عمومی عبارتند از منع تبعیض (ماده 2)، مصالح عالیه (ماده 3) ، حق بر حیات، بقا و رشد (ماده 6)  و حق بر شنیده شدن (ماده 12). 

 کمیته حقوق کودک ملل متحد 
کمیته حقوق کودک ملل متحد نهادی برای بررسی پیشرفت کشورهای عضو در دستیابی به تحقق تعهدات ناشی از پیمان است که به موجب ماده ۴۳ کنوانسیون تأسیس شده و از ده کارشناس تشکیل می‌شود که از اتباع کشورهای عضو با توجه به پراکندگی جغرافیایی و نظام‌های حقوقی اصلی انتخاب می‌شوند. وظیفه اصلی این کمیته بررسی گزارش‌های رسیده از کشورهای عضو کنوانسیون، ارائه پیشنهادها یا توصیه‌های کلی بر اساس بررسی گزارش‌ها درخواست مشاوره و مساعدت فنی از صندوق کودکان ملل متحد، سازمان‌های تخصصی ملل متحد و دیگر نهادهای دارای صلاحیت است.

گزارش کشورهای عضو به کمیته باید تا دو سال پس از تصویب یا الحاق و پس از آن هر پنج سال یک‌بار صورت پذیرد. کمیته نیز بایستی گزارش فعالیت‌های خود را هر دو سال یک‌بار به مجمع عمومی تسلیم کند.ماده ۴۴ پیمان‌نامه حقوق کودک ، وب‌گاه صندوق کودکان ملل متحد

 پروتکل‌های اختیاری 
در ۲۵ مه ۲۰۰۰ الحاق دو پروتکل اختیاری به کنوانسیون مورد پذیرش مجمع عمومی سازمان ملل متحد قرار گرفت. یکی «پروتکل الحاقی دربارهٔ خرید و فروش کودکان، روسپی گری کودکان و هرزه‌نگاری کودکان» که این اقدامات را در کشورهای عضو ممنوع می‌سازد. اهمیت این پروتکل در آن است که برای اولین بار در حقوق بین الملل به تعریف مفاهیم فروش، فحشا و هرزه نگاری کودک، دست زده است. 

و دیگری «پروتکل الحاقی دربارهٔ به‌کارگیری کودکان در مناقشات مسلحانه» که خدمت سربازی اجباری افراد زیر ۱۸ سال را ممنوع می‌کند و اعضا تعهد می‌کنند از هر اقدام ممکن برای جلوگیری از ورود کودکان به گروه‌های مسلح استفاده کنند.

 پانویس 

 پیوند به بیرون 


رده:پیمان‌نامه حقوق کودک
رده:ایالت نیویورک در ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:پیمان‌نامه‌های سازمان ملل متحد
رده:تاریخ جوانی
رده:حقوق کودکان
رده:نوامبر ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:معاهده‌ها
رده:معاهده‌های آرژانتین
رده:معاهده‌های آفریقای جنوبی
رده:معاهده‌های آلبانی
رده:معاهده‌های آلمان
رده:معاهده‌های آنتیگوآ و باربودا
رده:معاهده‌های آندورا
رده:معاهده‌های اتحاد شوروی
رده:معاهده‌های اتریش
رده:معاهده‌های اردن
رده:معاهده‌های ارمنستان
رده:معاهده‌های اروگوئه
رده:معاهده‌های اریتره
رده:معاهده‌های ازبکستان
رده:معاهده‌های اسپانیا
رده:معاهده‌های استرالیا
رده:معاهده‌های استونی
رده:معاهده‌های اسرائیل
رده:معاهده‌های اسلواکی
رده:معاهده‌های اسلوونی
رده:معاهده‌های اسواتینی
رده:معاهده‌های اکوادور
رده:معاهده‌های الجزایر
رده:معاهده‌های السالوادور
رده:معاهده‌های امارات متحده عربی
رده:معاهده‌های اندونزی
رده:معاهده‌های اوکراین
رده:معاهده‌های اوگاندا
رده:معاهده‌های ایالات فدرال میکرونزی
رده:معاهده‌های ایالات متحده آمریکا
رده:معاهده‌های ایتالیا
رده:معاهده‌های ایران
رده:معاهده‌های ایرلند
رده:معاهده‌های ایسلند
رده:معاهده‌های باربادوس
رده:معاهده‌های باهاما
رده:معاهده‌های بحرین
رده:معاهده‌های برزیل
رده:معاهده‌های برونئی
رده:معاهده‌های بریتانیا
رده:معاهده‌های بلژیک
رده:معاهده‌های بلغارستان
رده:معاهده‌های بلیز
رده:معاهده‌های بنگلادش
رده:معاهده‌های بنین
رده:معاهده‌های بوتان
رده:معاهده‌های بوتسوانا
رده:معاهده‌های بورکینافاسو
رده:معاهده‌های بوروندی
رده:معاهده‌های بوسنی و هرزگوین
رده:معاهده‌های بولیوی
رده:معاهده‌های پاپوآ گینه نو
رده:معاهده‌های پاراگوئه
رده:معاهده‌های پاکستان
رده:معاهده‌های پالائو
رده:معاهده‌های پاناما
رده:معاهده‌های پرتغال
رده:معاهده‌های پرو
رده:معاهده‌های تاجیکستان
رده:معاهده‌های تایلند
رده:معاهده‌های ترکمنستان
رده:معاهده‌های ترکیه
رده:معاهده‌های ترینیداد و توباگو
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به آنتیل هلند
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به آنگویلا
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به برمودا
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به جرزی
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به جزایر پیت‌کرن
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر فارو
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر فالکلند
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر کیمن
رده:معاهده‌های تعمیم‌یافته به جزایر ویرجین بریتانیا
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به جزیره من
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به سنت هلن، اسنشن و تریستان دا کونا
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به مونتسرات
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به هنگ کنگ بریتانیا
رده:معاهده‌های توگو
رده:معاهده‌های تونس
رده:معاهده‌های تونگا
رده:معاهده‌های تووالو
رده:معاهده‌های تیمور شرقی
رده:معاهده‌های جامائیکا
رده:معاهده‌های جزایر سلیمان
رده:معاهده‌های جزایر کوک
رده:معاهده‌های جزایر مارشال
رده:معاهده‌های جماهیر عربی لیبی
رده:معاهده‌های جمهوری آذربایجان
رده:معاهده‌های جمهوری آفریقای مرکزی
رده:معاهده‌های جمهوری چک
رده:معاهده‌های جمهوری خلق آنگولا
رده:معاهده‌های جمهوری خلق چین
رده:معاهده‌های جمهوری خلق مغولستان
رده:معاهده‌های آلمان شرقی
رده:معاهده‌های جمهوری دموکراتیک خلق اتیوپی
رده:معاهده‌های جمهوری دومینیکن
رده:معاهده‌های جمهوری سودان (۱۹۸۵–۲۰۱۱ میلادی)
رده:معاهده‌های جمهوری سوسیالیستی بلاروس شوروی
رده:معاهده‌های جمهوری کنگو
رده:معاهده‌های جیبوتی
رده:معاهده‌های چاد
رده:معاهده‌های چکسلواکی
رده:معاهده‌های چین
رده:معاهده‌های دانمارک
رده:معاهده‌های دولت اسلامی افغانستان
رده:معاهده‌های فلسطین
رده:معاهده‌های دولت کامبوج
رده:معاهده‌های دومینیکا
رده:معاهده‌های رواندا
رده:معاهده‌های رومانی
رده:معاهده‌های زامبیا
رده:معاهده‌های زیمبابوه
رده:معاهده‌های زئیر
رده:معاهده‌های ژاپن
رده:معاهده‌های ساحل عاج
رده:معاهده‌های ساموآ
رده:معاهده‌های سان مارینو
رده:معاهده‌های سائوتومه و پرنسیپ
رده:معاهده‌های سریر مقدس
رده:معاهده‌های سری‌لانکا
رده:معاهده‌های سنت کیتس و نویس
رده:معاهده‌های سنت لوسیا
رده:معاهده‌های سنت وینسنت و گرنادین‌ها
رده:معاهده‌های سنگاپور
رده:معاهده‌های سنگال
رده:معاهده‌های سودان جنوبی
رده:معاهده‌های سورینام
رده:معاهده‌های سوریه
رده:معاهده‌های سومالی
رده:معاهده‌های سوئد
رده:معاهده‌های سوئیس
رده:معاهده‌های سیرالئون
رده:معاهده‌های سیشل
رده:معاهده‌های شیلی
رده:معاهده‌های صربستان و مونته‌نگرو
رده:معاهده‌های عراق بعثی
رده:معاهده‌های عربستان سعودی
رده:معاهده‌های عمان
رده:معاهده‌های غنا
رده:معاهده‌های فرانسه
رده:معاهده‌های فنلاند
رده:معاهده‌های فیجی
رده:معاهده‌های فیلیپین
رده:معاهده‌های قبرس
رده:معاهده‌های قرقیزستان
رده:معاهده‌های قزاقستان
رده:معاهده‌های قطر
رده:معاهده‌های کاستاریکا
رده:معاهده‌های کامرون
رده:معاهده‌های کانادا
رده:معاهده‌های کرواسی
رده:معاهده‌های کره جنوبی
رده:معاهده‌های کره شمالی
رده:معاهده‌های کلمبیا
رده:معاهده‌های کنیا
رده:معاهده‌های کوبا
رده:معاهده‌های کومور
رده:معاهده‌های کویت
رده:معاهده‌های دماغه سبز
رده:معاهده‌های کیریباتی
رده:معاهده‌های گابن
رده:معاهده‌های گامبیا
رده:معاهده‌های گرجستان
رده:معاهده‌های گرنادا
رده:معاهده‌های گواتمالا
رده:معاهده‌های گینه
رده:معاهده‌های گینه استوایی
رده:معاهده‌های گینه بیسائو
رده:معاهده‌های لازم‌الاجرا در ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:معاهده‌های لائوس
رده:معاهده‌های لبنان
رده:معاهده‌های لتونی
رده:معاهده‌های لسوتو
رده:معاهده‌های لوکزامبورگ
رده:معاهده‌های لهستان
رده:معاهده‌های لیبریا
رده:معاهده‌های لیتوانی
رده:معاهده‌های لیختن‌اشتاین
رده:معاهده‌های ماداگاسکار
رده:معاهده‌های مالاوی
رده:معاهده‌های مالت
رده:معاهده‌های مالدیو
رده:معاهده‌های مالزی
رده:معاهده‌های مالی
رده:معاهده‌های مجارستان
رده:معاهده‌های مراکش
رده:معاهده‌های مصر
رده:معاهده‌های مصوب‌شده در ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:معاهده‌های مکزیک
رده:معاهده‌های موریتانی
رده:معاهده‌های موریس
رده:معاهده‌های موزامبیک
رده:معاهده‌های مولداوی
رده:معاهده‌های موناکو
رده:معاهده‌های مونته‌نگرو
رده:معاهده‌های میانمار
رده:معاهده‌های نامیبیا
رده:معاهده‌های نائورو
رده:معاهده‌های نپال
رده:معاهده‌های نروژ
رده:معاهده‌های نیجر
رده:معاهده‌های نیجریه
رده:معاهده‌های نیکاراگوئه
رده:معاهده‌های نیوزیلند
رده:معاهده‌های نیووی
رده:معاهده‌های وانواتو
رده:معاهده‌های ونزوئلا
رده:معاهده‌های ویتنام
رده:معاهده‌های هائیتی
رده:معاهده‌های هلند
رده:معاهده‌های هند
رده:معاهده‌های هندوراس
رده:معاهده‌های یمن
رده:معاهده‌های یوگسلاوی
رده:معاهده‌های یونان
رده:ابزارهای حقوق بشری
رده:معاهده‌های گسترش‌یافته به آروبا
رده:قلمروهای گسترش‌یافته به گرینلند