دیافراگم (کالبدشناسی)

دیافْراگْم (Diaphragm) پرده‌ای متشکل از عضلۀ مخطط (ارادی / غیرارادی است که در دیافراگم، غیرارادی است) داخلی بدن است که به دنده‌های انتهایی و مهره‌ها می‌چسبد و قفسۀ سینه را از محوطۀ شکم جدا می‌کند. در فارسی به دیافراگم، حجاب حاجز، پردهٔ دل، میان‌بند، واشامه و تراشامه هم گفته‌اند.

انقباض این ماهیچه، نقش مهمی در انجام غیرارادی تنفس دارد. این ماهیچه، سینه را از شکم جدا می‌سازد و در قسمت مرکزی خود، ساختاری وَتَری‌شکل به خود می‌گیرد.
چسبندگی این ماهیچه به انتهای سینه‌گاه، شامل سه قسمت است: کمری - دنده‌ای - استرنال.

در بالای دیافراگم، ریه‌ها و قلب قرار دارند و در پایین آن، دستگاه گوارش، کبد، طحال و دستگاه ادراری. گاه در صورت ضعف یا نقص عضلات دیافراگم، فتق دیافراگمی روی می‌دهد.

این ماهیچه، مهم‌ترین ماهیچۀ تنفسی است که قفسۀ سینه را از حفرۀ شکمی جدا می‌سازد. برخی از اعضای مهم بدن، از قبیل آئورت، مِری و بزرگ‌سیاهرگ زیرین، سوراخ‌هایی را به‌ترتیب در برابر مهرۀ ۱۲، مهرۀ ۱۰، مهرۀ ۸ سینه‌ای در پردۀ دیافراگم ایجاد کرده و از آن عبور می‌کنند. دیافراگم به‌ترتیب به زائدۀ خنجری، ۶ دندۀ تحتانی و غضروف‌های آنها و تنۀ مهره‌های اول تا سوم کمری، متصل شده و گنبدی‌شکل است.
در صورت ضربۀ محکم به این بخش، امکان قطع تنفس وجود دارد.

 سوراخ‌های دیافراگمی 
 سوراخ بزرگ‌سیاهرگ پایینی
 سوراخ مری: اگر احشای شکمی از این ناحیه وارد توراکس شوند، ایجاد فتق هیاتال می‌کنند.
 سوراخ آئورت
 سوراخ مجرای لنفی چپ

 نقش دیافراگم در دم و بازدم 
از آنجا که شش‌ها به دیواره قفسه سینه چسبیده‌اند با افزایش حجم قفسه سینه، حجم درون شش‌ها نیز افزایش می‌یابد. در این حالت هوای داخل شش‌ها، فضای بیشتری داشته و فشار هوای درون آن ۲ تا ۳ میلی‌متر جیوه کمتر از فشار هوای بیرون بدن خواهد شد. در نتیجه این اختلاف فشار، هوای بیرون به سرعت از طریق مجاری تنفسی وارد شده و شش‌ها را تا یکسان شدن فشار هر دو محیط پر می‌کند.

بازدم در هنگام انبساط (استراحت) دیافراگم رخ می‌دهد. در این حالت حجم قفسه سینه کاهش می‌یابد و در نتیجه فشار داخل شش‌ها ۲ تا ۳ میلی‌متر جیوه بیشتر از فشار محیط می‌شود. کیسه‌های هوایی منقبض شده و هوای دم را بیرون می‌رانند.

 نگارخانه 

 منابع 

 گایتون فیزیولوژی پزشکی. تهران
 Sing I.Essentials of Anatomy. New Delhi India,Jaypee Brothers,2002
 Rainer Klinke, Hans-Christian Pape, Stefan Silbernagl (Hrsg.): Physiologie. 5. , komplett überarbeitete Auflage. Thieme, Stuttgart u. a. 2005, ISBN 3-13-796005-3.

رده:دستگاه تنفسی
رده:قفسه سینه
رده:کالبدشناسی تنه
رده:ماهیچه‌های تنه