ماراتن

بندانگشتی|240px|سه دونده درحال تمرین برای شرکت در المپیک ۱۸۹۶ آتن

ماراتون یا ماراتن به یونانی (μαραθώνιο)، یکی از انواع دو استقامت است که در مسافت ۴۲ کیلومتر و ۱۹۵ متر و معمولاً بر روی جاده برگزار می‌شود. نام این مسابقه برگرفته از نبرد ماراتون در یونان است. این مسابقه یکی از بخش‌های اصلیِ بازی‌های المپیک است که در تمام ادوار آن برگزار شده‌است. البته مسافت استاندارد آن در سال ۱۹۲۱ تعیین شد.

هر سال حدود ۵۰۰ مسابقهٔ ماراتون در نقاط مختلف دنیا برگزار می‌شود و اکثر شرکت‌کنندگان این مسابقات، دوندگان تفننی هستند. به‌همین‌دلیل، گاهی ده‌ها هزار دونده در این مسابقات شرکت می‌کنند. با توجه به این‌که شرایط آب‌وهوایی و جغرافیایی، مثل ارتفاع، دما و رطوبت هوا، وزش باد، و جنس و شیب جاده در این مسابقه اهمیت زیادی دارند، زمان‌های ثبت شده در این مسابقات با یکدیگر قابل مقایسه نیستند. معمولاً بهترین زمان‌ها در مسیرهای نسبتاً مسطح در نزدیکی سطح دریا با شرایط آب‌وهوایی مطلوب و کمک دونده‌های آهو ثبت می‌شوند.

رکورد جهانیِ فعلی  ۲۰۲۳مردان در این رشته متعلق به کلوین کیپتوم از کنیا با زمان ۲ ساعت ۳۵ ثانیه (سال ۲۰۲۳) و رکورد جهانیِ زنان در اختیار روث چپنتیش کنیایی با ۲ ساعت و ۹ دقیقه و ۵۶ ثانیه (سال ۲۰۲۴) است.

جوان‌ترین دونده‌ای که یک مسابقهٔ ماراتون را به‌پایان رسانده، یک پسر ۵سالهٔ هندی به نام بودیا سینگ است.

 نام 
نام ماراتن از افسانهٔ فیدیپیدس، پیام‌رسان یونانی، گرفته شده است. طبق این افسانه، زمانی که او در نبرد ماراتون شرکت داشت — نبردی که در اوت یا سپتامبر سال ۴۹۰ پیش از میلاد رخ داد — شاهد بود که یک کشتی ایرانی مسیر خود را به‌سوی آتن تغییر می‌دهد، در حالی که نبرد رو به پایان و پیروزی یونانیان بود. او این حرکت را تلاشی از سوی ایرانیان شکست‌خورده برای رسیدن سریع به شهر و اعلام پیروزیِ دروغین، یا شاید برای غارت شهر تعبیر کرد؛ اقدامی که می‌توانست به معنای ادعای مالکیت آنان بر سرزمین یونان باشد. گفته می‌شود فیدیپیدس تمام مسیر تا آتن را بدون توقف دوید، و برای سبک‌تر شدن حتی سلاح‌ها و لباس‌هایش را کنار گذاشت. او با آخرین توان خود وارد اککلسیا شد و فریاد زد: «پیروز شدیم!» و بلافاصله پس از آن فرو افتاد و جان سپرد.

روایت دویدن از ماراتن تا آتن نخستین بار در کتاب شکوه آتن اثر پلوتارک در سدهٔ نخست میلادی آمده است. او در این اثر از نوشتهٔ گمشدهٔ هراکلیدس پونتیکوس نقل کرده و نام دونده را یا «ترسیپوس اهل ارخیوس» یا «اوکلس» ذکر کرده است. طنزپرداز لوکیانوس، یکی از نخستین روایت‌هایی را ارائه داد که به نسخهٔ امروزی داستان شباهت دارد؛ اما درستی تاریخی آن محل تردید است، زیرا نوشتهٔ او حالت طنزآمیز داشت و دونده را «فیلیپیدس» نامیده بود نه «فیدیپیدس».

دربارهٔ صحت تاریخی این افسانه بحث‌های فراوانی وجود دارد. هرودوت، تاریخ‌نگار یونانی و منبع اصلی جنگ‌های ایران و یونان، فیلیپیدس را پیام‌رسانی معرفی می‌کند که از آتن به اسپارت دوید تا درخواست کمک کند و سپس بازگشت؛ مسافتی بیش از ۲۴۰ کیلومتر (۱۵۰ مایل) در هر مسیر. در برخی نسخه‌های دست‌نویس هرودوت، نام دونده میان آتن و اسپارت «فیلیپیدس» آمده است. هرودوت هیچ اشاره‌ای به پیام‌رسانی از ماراتن به آتن نمی‌کند و روایت می‌کند که بخش اصلی ارتش آتن پس از نبرد سخت و پیروزی، با بیم حملهٔ دریایی ناوگان ایرانی به آتنِ بی‌دفاع، به‌سرعت از میدان نبرد به سوی آتن حرکت کرد و همان روز به شهر رسید.

 منابع 
https://en.wikipedia.org/wiki/Marathon


رده:اختراع‌های یونانی
رده:دو استقامت
رده:دو ماراتن
رده:دو و میدانی
رده:رویدادهای دو و میدانی
رده:ماراتون‌ها