کارل فریدریش گلدنر

کارل فریدریش گِلدنر  (زادهٔ ۱۷ دسامبر ۱۸۵۲ - مرگ ۵ فوریهی ۱۹۲۹) زبان‌شناس و خاورشناس آلمانی بود. نام‌آوریِ او بیشتر به‌دلیل واکاوی و تقابل متن‌های اوستایی و ودایی سانسکریت است.

 کارنامه 
او در زالفلد زاکسه-ماینینگن زاده‌شد. پدرش یک کشیش پروتستان بود. گلدنر سانسکریت و اوستایی را در دانشگاه لایپزیگ آموخت. سپس به دانشگاه توبینگن رفت و در سال ۱۸۷۵ دکترایش را در زمینهٔ آموزه‌های هندشناسی دریافت‌داشت. درآینده او استاد دانشگاه برلین شد. او ۱۷ سال در برلین به آموزش پرداخت. در ۱۹۰۷ به دانشگاه ماربورگ رفت. او در ۱۹۲۹ بازنشسته‌شد ولی تا زمان مرگش در ماربورگ ماند.

نخستین اثر او در ۱۸۷۷ هنگامی که او هنوز دانشجوی دکترا بود به نام سنجش اوستای نوMetrik des jüngeren Avesta به چاپ رسید. او در این کتاب نشان‌داد که بیشتر شعرهای اوستای نو هشت هجایی و برخی نیز ده یا ۱۲ سیلابیند. او در نظریهٔ خود بیان داشت که برخلاف گاهان که شعرهایش موزون‌اند اوستای نوین دارای چامه‌های آهنگین‌است.

گِلدنر با اینکه بیشتر ترجیح می‌داد روی وداها کار کند ولی پس از پایان‌نامهٔ دکترایش به اصلاح ویرایش اوستای وسترگارد پرداخت. سپس به بررسی یسنا و آنگاه ویسپرد و خرده‌اوستا پرداخت. آنگاه در جلد سوم کارهایش که در ۱۸۵۹ به چاپ رسید وندیداد را بررسید و دیباچه‌ای نگاشت. او روی هم رفته بیش از ۱۲۰ متن را بررسی‌نمود. او چندین مقاله دربارهٔ اوستا و شرح آن نگاشت. سپس دوباره به مطالعهٔ متن‌های سانسکریت پرداخت. از ۱۸۹۵ او تنها دو اثر دربارهٔ اوستا به چاپ رساند و زمان خود را صرف ساسنکریت نمود. در آینده او با همکاری ریشارد پیشل به کار بر روی وداها پرداخت. پسایند همکاری این دو مطالعات وداییVedische Studien بود. در این اثر برخلاف کارهای پیشینیان از روش‌های زبان‌شناسی کمتر اثری بود و بیشتر به گزارش پرداخته شده‌است.

در ۱۹۰۷ که او به ماربورگ بازگشت کوشش‌هایش را روی ترجمهٔ ریگ‌ودا گذارد. نتیجهٔ کار او در این زمینه پس از مرگش به چاپ رسید.

 اثرها 
 سنجش اوستای نو، توبینگن، ۱۸۷۷
 مطالعات اوستا،Studien zum Avesta استراسبورگ، ۱۸۸۲
 ترجمه و شرح سه یشت از زند اوستا،Drei Yasht aus dem Zendavesta Übersetzt und erklärt اشتوتگارت، ۱۸۸۴
 اوستا؛ کتاب مقدس پارسیانAvesta - Die heiligen Bücher der Parsen(در سه جلد)، اشتوتگارت، ۱۸۸۵–۱۸۹۵
 ترجمهٔ ۷۰ ترانهٔ ریگ‌ودا70 Lieder des Rigveda übersetzt(به همراهی رودلف فون روت و آدولف کگی)، توبینگن، ۱۸۷۵
 مطالعات ودایی (به همراهی ریشارد پیشل در سه جلد)، اشتوتگارت، ۱۸۸۹–۱۹۰۱
 ادبیات اوستایی؛ طرح کلی زبان‌شناسی ایرانی،Avestaliteratur, in: Grundriss der iranischen Philologie توبینگن، ۱۹۰۴
 گزیدهٔ ریگ‌وداDer Rigveda in Auswahl(۲ جلد)، اشتوتگارت، ۱۹۰۷–۱۹۰۹
 تصنیف‌های هندی،Die indische Balladendichtung ماربورگ، ۱۹۱۳
 دین زرتشتی (اوستا)،Die zoroastrische Religion (Das Avesta) توبینگن، ۱۹۲۶
 وداگرایی و برهماگرایی،Vedismus und Brahmanismus توبینگن
 برگردان ریگ‌ودا از سانسکریت به آلمانیDer Rig-Veda aus dem Sanskrit ins Deutsche übersetzt(سه جلد)، لندن و ویسبادن، ۱۹۵۱

 پانویس 

 منابع 
 لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ گلدنر

 Wikipedia contributors, "Karl Friedrich Geldner," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Karl_Friedrich_Geldner&oldid=272951349 (accessed April 22, 2009).

رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه ماربورگ
رده:اعضای هیئت علمی دانشگاه هومبولت برلین
رده:اهالی زالفلد
رده:ایران‌شناسان اهل آلمان
رده:پروتستان‌های اهل آلمان
رده:پژوهشگران دین اهل آلمان
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه توبینگن
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه لایپزیگ
رده:درگذشتگان ۱۹۲۹ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۵۲ (میلادی)
رده:زبان‌شناسان اهل آلمان
رده:عوام‌شناسان اهل آلمان
رده:لغت‌شناسان اهل آلمان
رده:مترجمان اهل آلمان
رده:نویسندگان مرد اهل آلمان
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل آلمان
رده:هندواروپایی‌شناسان
رده:هیئت علمی دانشگاه مارتین لوتر در هاله-ویتنبرگ
رده:پژوهشگران دین اهل آلمان
رده:هندشناسان اهل آلمان