فهرست پهناورترین امپراتوری‌ها

فهرست وسیع‌ترین امپراتوری‌های تاریخ شامل فهرستی از وسیع‌ترین امپراتوری‌های دوران‌های مختلف تاریخ می‌باشد. امپراتوری‌ها بخش عظیمی از تاریخ قدیم را به خود اختصاص داده‌اند. از نظر بازه زمانی می‌توان امپراتوری‌ها را به سه دسته زیر تقسیم کرد:
 امپراتوری‌های دوران باستان
 امپراتوری‌های سده‌های میانه
 امپراتوری‌های دوره مدرن

وسیع‌ترین امپراتوری تاریخ باستان، شاهنشاهی هخامنشی، وسیع‌ترین امپراتوری قرون میانه امپراتوری مغول و وسیع‌ترین امپراتوری دوران مدرن (معاصر)، امپراتوری بریتانیا بوده‌است. امپراتوری بریتانیا همچنین بزرگ‌ترین امپراتوری کل تاریخ هم بوده‌است.

از نظر تعداد، بیشترین امپراتوری‌های دوران باستان در چین باستان پدید آمده‌اند که هر کدام نیز پس از مدتی نه چندان طولانی برچیده شده‌اند. در سده‌های میانه امپراتوری مغول که به دست چنگیز خان تأسیس شد، با ۲۴ میلیون کیلومتر مربع بیشترین وسعت قلمرو را تا زمان خود داشت و تا نزدیک ۶ قرن بعد، امپراتوری دیگری به بزرگی آن تشکیل نشد؛ تا اینکه امپراتوری بریتانیا در دوره حکومت ملکه ویکتوریا، که وسعت امپراتوری به حدود ۳۳٬۷ میلیون کیلومتر مربع می‌رسید که در تاریخ کم‌نظیر بوده‌است.

 بزرگ‌ترین امپراتوری‌های تاریخ 
فهرست زیر شامل بزرگ‌ترین امپراتوری های تاریخ از سال‌های پیش از میلاد تا ۱۹۵۰ میلادی است:
 رتبه نام امپراتوری سال گسترهنقشه ۱امپراتوری بریتانیا ۱۷۴۷ میلادی۳۳٬۷ میلیون کیلومترمربعMaddison 2001, pp.  97 "The total population of the Empire was 412 million [in 1913]", 241 "[World population in 1913 (in thousands):] 1 791 020".300px|گستره امپراتوری بریتانیا ۲امپراتوری مغول ۱۲۷۰ میلادی ۲۴٬۰ میلیون کیلومتر مربعTaagepera, Rein (September 1997). "Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia". International Studies Quarterly. 41 (3): 475–504. doi:10.1111/0020-8833.00053. JSTOR 2600793. Archived from the original on 19 November 2018. Retrieved 8 December 2018.300px|گستره امپراتوری مغول ۳امپراتوری روسیه ۱۸۹۵ میلادی ۲۲٬۸ میلیون کیلومتر مربع134x134px|گستره امپراتوری روسیه ۴ دودمان چینگ ۱۷۹۰ میلادی ۱۴٬۷ میلیون کیلومتر مربع134x134px|گستره دودمان چینگ ۵امپراتوری اسپانیا ۱۸۱۰ میلادی ۱۳٬۷ میلیون کیلومتر مربعTaagepera, Rein (September 1997). "Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia" (PDF). International Studies Quarterly. 41 (3): 499. doi:10.1111/0020-8833.00053. JSTOR 2600793. Archived (PDF) from the original on 7 July 2020. Retrieved 14 May 2021.300px|گستره امپراتوری اسپانیا ۶امپراتوری استعماری فرانسه ۱۹۲۰ میلادی ۱۱٬۵ میلیون کیلومتر مربعپیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/پرونده:131Etendue_de_l'Empire_Français.png|300پیکسل|نقشه امپراتوری استعماری اول (آبی روشن) و نقشه امپراتوری استعماری دوم (آبی تیره و هاشورخورده) فرانسه ۷خلافت اموی ۷۲۰ میلادی ۱۱٬۱ میلیون کیلومتر مربع134x134px|گستره خلافت اموی ۸خلافت عباسی ۷۵۰ میلادی ۱۱٬۱ میلیون کیلومتر مربعجایگزین=گستره امپراتوری خلافت عباسی|134x134px|گستره خلافت عباسی (سال ۷۵۰ میلادی) ۹دودمان یوآن ۱۳۱۰ میلادی ۱۱٬۰ میلیون کیلومتر مربعجایگزین=گستره دودمان یوآن (حکومت مغولی)|300پیکسل|گستره دودمان یوآن (حکومت مغولی)۱۰امپراتوری پرتغال ۱۴۱۵ میلادی۱۰.۲ میلیون کیلومتر مربع 300پیکسل ۱۱شیونگ‌نو ۱۷۶ پیش از میلاد ۹٬۰ میلیون کیلومتر مربعTaagepera, Rein (1979). "Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.". Social Science History. 3 (3/4): 121–122, 124–129, 132–133. doi:10.2307/1170959. JSTOR 1170959.Turchin, Peter; Adams, Jonathan M. ; Hall, Thomas D. (December 2006). "East-West Orientation of Historical Empires" (PDF). Journal of World-Systems Research. 12 (2): 222–223. ISSN 1076-156X. Archived (PDF) from the original on 7 July 2020. Retrieved 7 July 2020.جایگزین=گستره امپراتوری شیونگ‌نو|300پیکسل|گستره امپراتوری شیونگ‌نو (سال ۱۷۶ پ. م) ۱۲شاهنشاهی هخامنشی ۴۸۰ پیش از میلاد ۸٬۵ میلیون کیلومتر مربعوسط|300x300پیکسل|گستره شاهنشاهی هخامنشی (سال ۴۸۰ پیش از میلاد) ۱۳امپراتوری برزیل ۱۸۸۹ میلادی ۸٬۳ میلیون کیلومتر مربعجایگزین=گستره امپراتوری برزیل|134x134px|گستره امپراتوری برزیل (سال ۱۸۸۹ میلادی) ۱۴امپراتوری ژاپن ۱۹۴۲ میلادی ۷٬۴ میلیون کیلومتر مربعجایگزین=گستره امپراتوری ژاپن|134x134px|گستره امپراتوری ژاپن (سال ۱۹۴۲ میلادی) ۱۵اتحادیه ایبری ۱۶۴۰ میلادی ۷٬۱ میلیون کیلومتر مربعAntónio Henrique R. de Oliveira Marques, History of Portugal. 1972, page 322. Boris Fausto, A Concise History of Brazil, page 40.جایگزین=گستره اتحادیه ایبری|300پیکسل|گستره اتحادیه ایبری (آبی رنگ)(سال ۱۶۴۰ میلادی) ۱۶دودمان هان ۱۰۰ میلادی ۶٬۵ میلیون کیلومتر مربعجایگزین=گستره دودمان هان|300پیکسل|گستره دودمان هان (سال ۱۰۰ میلادی)

 بزرگ‌ترین امپراتوری‌های دوران باستان 
فهرست زیر شامل بزرگ‌ترین امپراتوری‌های دوران باستان در سال‌های پیش از میلاد تا اواخر قرن پنجم میلادی است.


بندانگشتی|270x270px|شاهنشاهی ساسانی در بزرگ‌ترین گستره خود زیر فرمان خسرو پرویز

 رتبه  نام امپراتوری  سال  وسعت  منبع ۱  شاهنشاهی هخامنشی  ۴۸۰ پیش از میلاد  ۸٬۵ میلیون کیلومتر مربع   ۲  شاهنشاهی ساسانی  ۶۲۰ میلادی  ۶٬۶ میلیون کیلومتر مربع   ۳  دودمان هان  ۱۰۰ پیش از میلاد  ۶٬۵ میلیون کیلومتر مربع  ۴  امپراتوری مقدونی ۳۲۳ پیش از میلاد  ۵٬۳ میلیون کیلومتر مربع  ۵  امپراتوری مائوریا  ۲۵۰ پیش از میلاد  ۵٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۶  امپراتوری روم  ۱۱۷ میلادی  ۵ میلیون کیلومتر مربع  ۷  دودمان جین  ۱۰ میلادی  ۴٬۷ میلیون کیلومتر مربع  ۸  شیونگ‌نو  ۱۷۶ پیش از میلاد  ۴٬۱ میلیون کیلومتر مربع  ۹  امپراتوری هون  ۴۴۱ میلادی  ۴٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۱۰  هپتالیان  ۴۹۰ میلادی  ۴٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۱۱  خاقانات روران  ۴۰۵ میلادی  ۴٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۱۲  امپراتوری سلوکی  ۳۰۱ پیش از میلاد  ۳٬۹ میلیون کیلومتر مربع  ۱۳ شاهنشاهی اشکانی  ۹۱ پیش از میلاد  ۳٬۸ میلیون کیلومتر مربع  ۱۴  شاهنشاهی کوشانی  ۲۰۰ میلادی  ۳٬۸ میلیون کیلومتر مربع  ۱۵  امپراتوری گوپتا  ۴۰۰ میلادی  ۳٬۵ میلیون کیلومتر مربع  ۱۶  دودمان جین غربی  ۳۰۰ میلادی  ۳٬۵ میلیون کیلومتر مربع  ۱۷  شاهنشاهی ماد  ۵۸۵ پیش از میلاد  ۲٬۸ میلیون کیلومتر مربع  ۱۸  دودمان چین  ۲۰۶ پیش از میلاد  ۲٬۸ میلیون کیلومتر مربع  ۱۹  دودمان جین شرقی  ۳۴۷ میلادی  ۲٬۸ میلیون کیلومتر مربع  ۲۰  دودمان لیو سونگ  ۴۲۰ میلادی  ۲٬۸ میلیون کیلومتر مربع  ۲۱  دودمان ژو دوم  ۳۲۹ میلادی  ۲٬۵ میلیون کیلومتر مربع  ۲۲  دودمان وی شمالی  ۴۵۰ میلادی  ۲٬۲ میلیون کیلومتر مربع  ۲۳  سائو وی  ۲۶۳ میلادی  ۲٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۲۴  دودمان جین ۳۷۶ بعد از میلاد  ۲٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۲۵  امپراتوری روم غربی  ۳۹۵ میلادی  ۲٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۲۶  دودمان ژو  ۳۱۶ میلادی  ۲٬۰ میلیون کیلومتر مربع 

 بزرگ‌ترین امپراتوری‌های سده‌های میانه 
این فهرست شامل بزرگ‌ترین امپراتوری‌های سده‌های میانه برابر با سال‌های ۵۰۰ میلادی تا ۱۵۰۰ میلادی می‌شود.

بندانگشتی|270x270px|امپراتوری مغول در بزرگ‌ترین گستره خود زیر فرمان منگوقاآن

بندانگشتی|270x270px|امپراتوری هخامنشیان در بزرگترین گسترده خود زیر فرمان داریوش بزرگ 

 رتبه  نام امپراتوری  سال  وسعت  منبع ۱  امپراتوری مغول  ۱۳۰۹ میلادی  ۲۴٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۲  دودمان یوآن  ۱۳۱۰ میلادی  ۱۴٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۳  خلافت اموی  ۷۵۰ میلادی  ۱۱٬۱ میلیون کیلومتر مربع  ۴  خلفای عباسی  ۷۵۰ میلادی  ۱۱٬۱ میلیون کیلومتر مربع  ۵  خاقانات گوک‌ترک ۵۵۷ میلادی  ۸٬۷ میلیون کیلومتر مربع  ۶  خلفای راشدین  ۶۵۵ میلادی  ۶٬۴ میلیون کیلومتر مربع  ۷  دودمان مینگ ۱۴۵۰ میلادی  ۶٬۵ میلیون کیلومتر مربع  ۸  اردوی زرین  ۱۳۱۰ میلادی  ۶٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۹  دودمان تانگ  ۷۱۵ میلادی  ۵٬۴ میلیون کیلومتر مربع  ۱۰  خلافت فاطمیان  ۹۶۹ میلادی  ۵٬۱ میلیون کیلومتر مربع  ۱۱  امپراتوری تبت  ۸۰۰ میلادی  ۴٬۶ میلیون کیلومتر مربع  ۱۲  امپراتوری تیموری  ۱۴۰۵ میلادی  ۴٬۴ میلیون کیلومتر مربع  ۱۳  امپراتوری پالا  ۸۵۰ میلادی  ۴٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۱۴  خاقانات ترک شرقی  ۶۲۴ میلادی  ۴٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۱۵  خاقانات ترک غربی  ۶۰۰ میلادی  ۴٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۱۶  دودمان راشترکوته  ۷۵۰ میلادی  ۴٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۱۷  امپراتوری سلجوقی  ۱۰۸۰ میلادی  ۳٬۹ میلیون کیلومتر مربع  ۱۸  ایلخانان  ۱۳۱۰ میلادی  ۳٬۷ میلیون کیلومتر مربع  ۱۹  دودمان چولا  ۱۰۵۰ میلادی  ۳٬۶ میلیون کیلومتر مربع  ۲۰  خوارزمشاهیان  ۱۲۱۸ میلادی  ۳٬۶ میلیون کیلومتر مربع  ۲۱  خانات جغتای  ۱۳۵۰ میلادی  ۳٬۵ میلیون کیلومتر مربع  ۲۲  یوآن شمالی  ۱۴۰۰ میلادی  ۳٬۵ میلیون کیلومتر مربع  ۲۳  غزنویان  ۱۰۲۹ میلادی  ۳٬۴ میلیون کیلومتر مربع  ۲۴  مرابطون  ۱۱۴۷ میلادی  ۳٬۳ میلیون کیلومتر مربع  ۲۵  تغلق‌شاهیان  ۱۳۲۰ میلادی  ۳٬۲ میلیون کیلومتر مربع  ۲۶  غوریان  ۱۲۰۰ میلادی  ۳٬۲ میلیون کیلومتر مربع  ۲۷  دودمان سوئی  ۶۱۰ میلادی  ۳٬۱ میلیون کیلومتر مربع  ۲۸  اتحاد کالمار  ۱۳۹۷ میلادی  ۳٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۲۹  روس کی‌یف  ۱۰۵۰ میلادی  ۳٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۳۰  خانات خوقند  ۱۰۲۵ میلادی  ۳٬۰ میلیون کیلومتر مربع 

 بزرگ‌ترین امپراتوری‌های دوران مدرن 
این فهرست بزرگ‌ترین امپراتوری‌های دوران مدرن (معاصر) برابر با سال‌های ۱۵۰۰ تا ۱۹۵۰ میلادی را شامل می‌شود.

بندانگشتی|320x320پیکسل|امپراتوری بریتانیا در بزرگ‌ترین گستره خود در سال ۱۹۲۱

بندانگشتی|270x270px|امپراتوری روسیه در بیشترین گستره خود

 رتبه  نام امپراتوری  سال  وسعت  منبع ۱  امپراتوری بریتانیا  ۱۷۴۷ میلادی ۳۳٬۷ میلیون کیلومتر مربع  ۲  امپراتوری استعماری فرانسه  ۱۷۴۰ میلادی  ۲۴٬۵ میلیون کیلومتر مربع  ۳  امپراتوری روسیه  ۱۸۶۶ میلادی  ۲۲٬۸ میلیون کیلومتر مربع  ۴  دودمان چینگ  ۱۷۹۰ میلادی  ۱۴٬۷ میلیون کیلومتر مربع  ۵  امپراتوری اسپانیا  ۱۹۳۸ میلادی ۱۲٬۳ میلیون کیلومتر مربع  ۶  امپراتوری پرتغال  ۱۸۱۵ میلادی  ۱۰٬۴ میلیون کیلومتر مربع  ۷  امپراتوری برزیل  ۱۸۸۰ میلادی  ۸٬۵ میلیون کیلومتر مربع  ۸  امپراتوری ژاپن  ۱۹۴۲ میلادی  ۷٬۴ میلیون کیلومتر مربع  ۹  امپراتوری عثمانی  ۱۵۹۵ میلادی  ۵٬۲ میلیون کیلومتر مربع  ۱۰  ایران افشاری  ۱۷۴۸ میلادی  ۵٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۱۱  یوآن شمالی  ۱۵۵۰ میلادی  ۵٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۱۲  دودمان مینگ  ۱۵۴۰ میلادی  ۵٬۰ میلیون کیلومتر مربع  ۱۳  امپراتوری اول مکزیک  ۱۸۲۲ میلادی  ۴٬۹ میلیون کیلومتر مربع  ۱۴  امپراتوری گورکانی  ۱۶۹۰ میلادی  ۴ میلیون کیلومتر مربع  ۱۵  آلمان نازی  ۱۹۴۲ میلادی  ۴ میلیون کیلومتر مربع  ۱۶  امپراتوری ایتالیا  ۱۹۴۰ میلادی  ۳٬۸ میلیون کیلومتر مربع  ۱۷  امپراتوری هلند  ۱۹۴۰ میلادی  ۳٬۷ میلیون کیلومتر مربع  ۱۸  شیبانیان  ۱۵۱۰ میلادی  ۳٬۵ میلیون کیلومتر مربع  ۱۹  امپراتوری استعماری دانمارک  ۱۸۰۰ میلادی  ۳٬۰ میلیون کیلومتر مربع 

 فهرست بر پایه سهم از جمعیت جهان 
رتبهنام حکومتسالدرصد سهم از جمعیت جهانمنبعScheidel, Walter (2020). "The Scale of Empire: Territory, Population, Distribution". In Bang, Peter Fibiger; Bayly, C. A. ; Scheidel, Walter (eds.). The Oxford World History of Empire: Volume One: The Imperial Experience. Oxford University Press. p. 103. ISBN 978-0-19-977311-4.۱شاهنشاهی هخامنشی۴۸۰ پ.م۴۴ درصدLargest empire, by percentage of world population, Guinness World Records۲دودمان چینگ۱۸۰۰ میلادی۳۷ درصد۳دودمان سانگ شمالی۱۱۰۰ میلادی۳۳ درصد۴دودمان هان۱ میلادی۳۲ درصد۵امپراتوری مغول۱۲۹۰ میلادی۳۱ درصد۶امپراتوری روم۱۵۰ میلادی۳۰ درصد۷خلافت اموی۷۵۰ میلادی۳۰ درصدEarly Islamic World
Umayyad Caliphate ۸دودمان جین۲۸۰ میلادی۲۸ درصد۹دودمان مینگ۱۶۰۰ میلادی۲۸ درصد۱۰دودمان چین۲۳۰ پ. م۲۴ درصد۱۱امپراتوری گورکانی۱۷۰۰ میلادی۲۴ درصد۱۲دودمان تانگ۹۰۰ میلادی۲۳ درصد۱۳سلطان‌نشین دهلی۱۳۵۰ میلادی۲۳ درصد۱۴امپراتوری بریتانیا۱۹۳۸ میلادی۲۳ درصد۱۵امپراتوری ژاپن۱۹۴۳ میلادی ۲۰ درصد

 جستارهای وابسته 
 فهرست کشورها و مناطق بر پایه پهناوری
 امپراتوری‌های استعماری
 امپراتوری دریایی
 تاریخ

 پانویس 

 منابع 


 Jonathan M. Adams, Thomas D. Hall and Peter Turchin (2004). East-West Orientation of Historical Empires. دانشگاه کنتیکت.
 J. Beloch (1886), Die Bevölkerung der griechisch–römischen Welt, Duncker and Humblot, Leipzig.
 Jean-Noël Biraben (2003). "The rising numbers of humankind", Populations & Societies 394.
 Roger Boesche (2003). "Kautilya’s Arthashastra on War and Diplomacy in Ancient India", The Journal of Military History 67 (p. 9–38).
 Stephen Broadberry and Mark Harrison (2005). The Economics of World War I. انتشارات دانشگاه کمبریج. .
 Christopher Chase-Dunn, Alexis Álvarez, and Daniel Pasciuti (2002). Power and Size: Urbanization and Empire Formation in World-Systems Since the Bronze Age. دانشگاه کالیفرنیا، ریورساید.

 Raymond W. Goldsmith (1984), "An estimate of the size and structure of the national product of the Early Roman Empire", Journal of the International Association for Research in Income and Wealth 30
 Bruce R. Gordon (2005). To Rule the Earth... (See Bibliography for sources used.)
 Mark Harrison (1998). The Economics of World War II: Six Great Powers in International Comparison.
 Angus Maddison (2001). The World Economy: A Millennial Perspective. OECD, Paris.
 Angus Maddison (2006). The Contours of the World Economy 1-2030 AD. انتشارات دانشگاه آکسفورد.
 Colin McEvedy and Richard Jones (1978), "Atlas of World Population History", Facts on File (p. 342-351). New York.
 Sevket Pamuk (2005), "The Ottoman Empire in World War I". In Stephen Broadberry and Mark Harrison (2005), The Economics of World War I, p. 112-136. انتشارات دانشگاه کمبریج. .
 Donald Quataert (2005). The Ottoman Empire, 1700-1922.
 Walter Scheidel (2005). The monetary systems of the Han and Roman empires. دانشگاه استنفورد.
 Walter Scheidel (2006). Imperial state formation in Rome and China. دانشگاه استنفورد.
 Carla M. Sinopoli (2003). The Political Economy of Craft Production: Crafting Empire in South India, C. 1350-1650.
 Ralph Thomlinson (1975), Demographic Problems, Controversy Over Population Control, Second Edition.
 Dr Frances Wood (2006). China: The Three Emperors. آکادمی سلطنتی هنر.
 H. Yoon (1985). "An early Chinese idea of a dynamic environmental cycle", GeoJournal 10 (2), p. 211-212.
 K. A. Nilakanta Sastri. (1935)"The Cholas"" University of Madras.

 پیوند به بیرون 

رده:امپراتوری‌ها
رده:امپراتوری‌های پیشین
رده:فهرست‌ها
رده:فهرست‌های کشورها بر پایه جغرافیا
رده:فهرست‌های کشورها
رده:فهرست‌ها بر پایه مساحت