بیزانتیوم

بوزنطه، بیزنطه، بْیزانْتیوم یا بیزانْس  نام شهر یونانی باستانی است. این شهر به دست مستعمره‌نشینان مگارا در ۶۶۷ پیش از میلاد ساخته‌شد و به نام پادشاه ایشان بوزاس یا بوزانتاس  بدین نام خوانده شد.
چپ|بندانگشتی|250px|موقعیت شهر بیزانس پایتخت امپراتوری بیزانس در کشور ترکیه (موقعیت آن استانبول امروزی است)

این شهر در زمان لشکرکشی داریوش بزرگ به سرزمین سکاها (۵۱۳ پیش از میلاد) به دست امپراتور داریوش اول توسط امپراتوری ایران تصرف شد و به ساتراپ اسکودرا اضافه گردید. اگرچه کنترل هخامنشیان بر این شهر هرگز در مقایسه با سایر شهرهای تراکیه پایدار نبود ، اما در کنار سستوس، یکی از مهمترین بنادر هخامنشی در سواحل اروپایی بسفر و هلسپونت محسوب می‌شد.

به سال ۳۳۰ پس از میلاد، کنستانتین یکم امپراتور روم، پایتخت امپراتوری روم شرقی را از شهر رم به این شهر منتقل نمود. این اقدام وی موجب شد که بیزانتیوم به یکی از شهرهای مهم دنیا تبدیل شود. در آینده این شهر کُنْسْتانْتینوپولیس (قُسْطَنْطَنیّه) و سرانجام پس از فتح توسط مسلمانان نام مسیحی آن به نام اسلام‌بول (بمعنی: اسلام‌شهر) و بعدها با تغییر استانبول خوانده‌شد (به دلیل اینکه نام آن از نام امپراتوری روم و یک نام مسیحی بود). موقعیت جغرافیایی شهر بیزانتیوم (استانبول) در نقطهٔ تلاقی بین آناتولی و تراکیه جای گرفته‌است.

بیزانتیوم به دست یونانی‌ها از مگارا، استعمار شد و تا سال ۱۴۵۳ میلادی که به دست امپراتوری عثمانی فتح شد، شهری یونانی زبان بود.The Rise of the Greeks. https://books.google.com/books?id=KynUBgAAQBAJ&pg=PT22: Orion Publishing Group. 2012. ISBN 978-1-78022-275-2.

 ریشه نام 
ریشه نام بیزانتیوم ناشناخته است. برخی از محققان به این باورند که بیزانتیوم ریشه تراکیه ای-ایلیریایی داردJanin, Raymond (1964). Constantinople byzantine. Paris: Institut Français d'Études Byzantines. pp. 10ff.
بیزانتیوم می‌تواند از نام تراکیه ای یا ایلیرایی «بیزاس» نشات گرفته شده باشد.Georgacas, Demetrius John (1947). "The Names of Constantinople". Transactions and Proceedings of the American Philological Association. The Johns Hopkins University Press. 78: 347–67. doi:10.2307/283503. JSTOR 283503.
افسانه‌های یونان باستان، به پادشاه بیزاس به عنوان رهبر مهاجرهای مگاریایی و بنیان‌گذار شهر نگاه می‌کنند.Room, Adrian (2006). Placenames of the World: Origins and Meanings of the Names for 6,600 Countries, Cities, Territories, Natural Features, and Historic Sites (2nd ed.). Jefferson, NC: McFarland & Company. ISBN 978-0-7864-2248-7.

 جستارهای وابسته 
 استانبول
 قسطنطنیه

 منابع 

Wikipedia contributors, "Byzantium," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Byzantium&oldid=260043306 (accessed January 5, 2009).

رده:اعضای اتحادیه دلوس
رده:بندرهای هخامنشی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۶۶۷ (پیش از میلاد)
رده:دولت‌شهرهای یونان
رده:شهرهای یونان باستان
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی یونان باستان در ترکیه
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در سده ۷ (پیش از میلاد)
رده:یونان باستان