سوروپسیدها

خزنده‌چهرگان  یکی از دو رده آب‌پرده‌داران (آمنیوت‌ها)amniotes هستند که شامل پرندگان، خزندگان و پیراخزندگان (منقرض‌شده) می‌شود. رده دیگر آب‌پرده‌داران هم‌کمانان هستند که شامل پستانداران و خویشاوندان نزدیکشان می‌شود. در طبقه‌بندی‌های جدید خزنده‌چهرگان به عنوان جایگزین رده سنتی و قدیمی خزندگان استفاده می‌شود.

 فرگشت 
نخستین خزنده‌چهرگان در زیردوره پنسیلوانین به وجود آمدند. خزنده‌چهرگان نخستین بر اساس ساختار جمجمه به دو زیررده بی‌کمانان و دوکمانان تقسیم می‌شدند. آخرین بی‌کمانان در پایان دوره تریاس منقرض شدند و همهٔ خزنده‌چهرگان امروزی از دوکمانان هستند. دوران میانه‌زیستی اوج شکوفایی و تنوع دوکمانان بود در این زمان شاه‌خزندگان گوناگونی پدید آمدند و مهم‌ترین گروه آن‌ها دایناسورها بودند که تا پایان دوران میانه‌زیستی مهم‌ترین و موفق‌ترین جانوران خشکی محسوب می‌شدند. گروه دیگری از شاه‌خزندگان به نام پتروسورها نیز در این دوره مهم‌ترین و بزرگ‌ترین جانوران پروازگر بودند. به موازات دایناسورها و پتروسورها نیز چندین گروه از دوکمانان مانند ماهی‌خزنده‌سانان و نزدیک‌سوسمارسانان نیز به زندگی در دریا خو گرفتند و آبزی شدند. با این وجود با وقوع رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن تقریباً تمامی دایناسورها (به غیر از پرندگان)، همه پتروسورها و بیشتر خزندگان دریایی منقرض شدند. و بسیاری از کنام‌های سابقشان توسط گروه‌های مختلف پستانداران تصرف شد.

 رده‌بندی 
طبقه‌بندی تا تراز راسته، پس از بنتون، ۲۰۰۴
 زنجیره: آب‌پرده‌داران
 ردهClass هم‌کَمانانSynapsida
 راسته لگن‌خزندگانPelycosauria *
 راسته ددکمانانTherapsida
 رده پستانداران
 رده سوسماریانsauropsida
 زیرردهSubclass بی کاوانAnapsida
 راسته سنگ‌پشتانTestudines(?)
 زیررده دوکمانانDiapsida
 راسته کم‌اندام‌سانانAraeoscelidia
 راسته یونگیناسانانYounginiformes
 فرورده سوسمارماهی‌سانانIchthyosauria
 فروردهInfraclass پولک‌سوسمارریختانLepidosauromorpha
 بالاراستهSuperorder سوسماربالانSauropterygia
 راسته تخت‌دندانانPlacodontia
 راسته کاذب‌سوسمارسانانNothosauroidea
 راسته پلسیوسور (نزدیک‌سوسمارسانان)Plesiosauria
 بالاراسته پولک‌خزندگانLepidosauria
 راسته بینی‌سرانSphenodontida (سوسمار پل‌دماغی)
 راسته پولک‌دارانSquamata (مارمولکها و مارها)
 فرورده شاه‌خزنده‌ریختانArchosauromorpha
 راسته نیاخزندگان (نیاسوسمارسانان)Prolacertiformes
 دستهDivision شاه‌خزندگان (کهن‌سوسماران یا آرکوسورها)Archosauria
 زیردستهSubdivision کروروتارسی (چمباتمه‌ای‌ها)Crurotarsi
 بالاراسته تمساح‌ریختانCrocodylomorpha
 راسته تمساح‌سانان (کرُکُدیلیا)Crocodylia
 زیردسته پرنده‌پایانAvemetatarsalia
 فرودستهInfradivision پرنده‌گَردَنانOrnithodira
 راسته پتروسور (بال‌انگشتی‌ها)Pterosauria
 بالاراسته دایناسورهاDinosauria
 راسته خزنده‌کفلانSaurischia
 رده پرندگانAves
 راسته پرنده‌کفلان

 پانویس 

 منابع 


رده:جانداران موجود پدیدآمده در کربنیفر
رده:جانداران پدیدآمده در میسیسیپین
رده:چهاراندامان
رده:سنگواره‌های توصیف‌شده در ۱۹۵۶ (میلادی)
رده:شاه‌سوسماران