عبدالله امیرطهماسبی

سرلشکر (امیرلشکر) عبدالله خان امیرطهماسبی (۱۲۶۰ خ. تهران – ۱۳۰۷ خ. بروجرد) فرمانده گارد محافظ احمدشاه قاجار بود و مدتی مافوق رضاشاه  پیش از سلطنت شد. مدتی فرماندار کل آذربایجان بود. و سپس وزیر جنگ رضاشاه و دولت فروغی شد. 

همچنین دخترش اختر الملوک امیر طهماسب همسر سپهبد علی حجت کاشانی معروف به تیمسار حجت  وزیر ورزش در دوره محمدرضا شاه پهلوی بود 


 پیش از کودتای اسفند ۱۲۹۹ 
خانوادهٔ عبدالله خان از ایرانیانی بودند که به شمال ارس مهاجرت کرده‌بودند و پس از تصرف آن مناطق توسط روسیه به تهران آمدند. پدر او در نیروهای قزاق بود و عبدالله نیز در تهران به مدرسه نظامی قزاق‌ها رفت. او در سال ۱۲۹۸/۱۹۱۹ به درجه امیرتومانی رسید و سپس فرمانده گارد محافظ احمدشاه قاجار شد.دانشنامهٔ ایرانیکا، سرواژهٔ AMIR-ṬAHMĀSEBI

 پس از کودتا 
پس از تشکیل قشون متحدالشکل، ادغام قوای قزاق و ژاندارمری و ساماندهی به درجات سابق و نیز علی‌رغم توجه و توصیه احمدشاه نسبت به عبدالله خان، رضاخان در تبدیل درجات قدیم به جدید به او تنزیل درجه داد و امیرتومان فرمانده گارد سلطنتی تبدیل به سرتیپ شد و از فرماندهی گارد به فرماندهی تیپ سوار لشکر مرکز تنزل مقام یافتعاقلی، ص ۲۲۲. 

پس از فتح قلعه چهریق اما رضاخان به دنبال افسر لایقی بود که بتواند قشون آذربایجان را به‌خوبی اداره کند. لاجرم سرتیپ عبدالله خان را انتخاب و پس از ارتقای درجه وی به امیرلشکری، وی را فرمانده قوای آذربایجان و حاکم نظامی آن خطه کردعاقلی، ص ۲۲۳. 

امیرلشکر امیرطهماسبی در دستگیری اقبال السلطنه ماکوئی که به فرمان رضاخان صورت گرفت و تصرف خزائن او کارگردان اصلی بود (تابستان ۱۳۰۳).عاقلی، ص ۲۲۶-۲۲۴ هرچند در مقام حکومت نظامی آذربایجان چندان دوامی نکرد و مقارن سفر سردار سپه به آذربایجان در بهار ۱۳۰۴ به تهران فراخوانده شد و سرتیپ محمدحسین آیرم جانشین وی شدعاقلی، ص ۲۲۹. پس از آن امیرطهماسبی حاکم نظامی تهران و از اول شهریور ۱۳۰۴ معاون پارلمانی وزیر جنگ بود. 

 انقراض قاجاریه 
امیر لشکر عبدالله خان امیرطهماسبی، در سرنگونی آخرین شاه قاجار و تحویل گرفتن کاخ‌های قاجاری مشارکت داشتروزنامه همشهری. وی مأمور اخراج و تبعید محمدحسن میرزا ولیعهد و حرمسرای احمد شاه بود. گویا در برخورد با محمدحسن میرزا رفتار تندی داشتعاقلی، ص ۲۳۰. پس از به سلطنت رسیدن رضاشاه در زمان رئیس‌الوزرائی فروغی ذکاءالملک وزیر جنگ بود و در کابینه مهدیقلی هدایت در یازدهم آبان ۱۳۰۶ به عنوان وزیر فوائد عامه و تجارت به مجلس شورای ملی معرفی شد. 

 ترور 
امیرلشکر امیرطهماسبی در روز چهاردهم فروردین سال ۱۳۰۷ که به سرکشی راه بروجرد – خرم‌آباد رفته بود،دائرةالمعارف تبریز در حالی که سوار بر خودرو بود در نزدیکی قریه رازانعاقلی، ص ۳۸۳ به دست عده‌ای از افراد مسلح از طایفه دلفان (به نام‌های سلیمان محمودوند شاه سله (شاه سله بخاطر کشتن وزیر و پوشیدن لباس های او)- عباس سرناوه - شیخ فرزند سلیم - براگجر) به ضرب گلوله به شدت مجروح شد. 

امیرلشکر امیراحمدی که برای سرکشی به تشکیلات ژاندارمری در نزدیکی بروجرد بود، وقتی از زخمی شدن امیرطهماسبی اطلاع یافت، شبانه به کوه‌های رازان شتافت. امیر طهماسبی را که به‌شدت مجروح بود، به دهکده رنگرزان برده بودند. امیراحمدی با تلگراف از رضا شاه درخواست کرد دکتر لقمان‌الملک را با هواپیما برسانند. امیرطهماسبی را با کامیون به بروجرد بردند و دکتر لقمان‌الملک نزدیک سحر رسید اما درمان نتیجه نداد و امیرطهماسبی درگذشت.

امیراحمدی درباره لحظه مرگ امیرطهماسبی می‌گوید: «دیدم که این در حال اغما است ولی یک چیزی دارد می‌گوید. من برای این که بفهمم چه تقاضایی دارد سرم را جلوی دهان او آوردم دیدم او با لبش می‌گوید موج موج موج راه را بزنید که اتومبیل شاه بگذرد».

به مناسبت قتل امیرلشکر امیرطهماسبی به دستور شاه یک روز مدارس کل کشور تعطیل شد. مؤتمن‌الملک رئیس مجلس نیز با اظهار تأسف و تأثر از فاجعه، جلسه علنی مجلس را تعطیل کردعاقلی، ص ۳۸۴.

بنا به روایت فضل‌الله همایونی در تاریخ شفاهی ایران، رضاشاه در رابطه با ترور امیرطهماسبی، ضمن گردآوردی روسای طوایف به آنها دستور می دهد که عاملان قتل فوق ظرف یک ماه باید شناسایی شوند و در صورت هرگونه قصوری، مرتکبین اعدام شوند.تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه یا فضل الله همایونی نوار شماره ۱

 دیگر مآثر 
به دستور امیر لشکر عبدالله خان امیرطهماسبی، خانبابا معتضدی فیلمی از مراسم ورود رضاشاه پهلوی به مجلس مؤسسان گرفته‌است که بقایای این فیلم باقی مانده‌است.فکوهی ، بازدید: نوامبر ۲۰۰۸
امیرطهماسبی کتابی به نام تاریخ شاهنشاهی پهلوی درباره قیام مردم ایران و انقراض قاجاریه و سلطنت رضاشاه پهلوی تنظیم و به چاپ رسانید. در این کتاب سعی شده‌است سلطنت رضاشاه موجه و مورد علاقه قاطبه مردم نشان داده شودعاقلی ۳۸۵.

 یادکرد 

 منابع 
 سایت دائرةالمعارف شهر تبریز، بازدید: نوامبر ۲۰۰۸

 روزنامهٔ همشهری، پنجشنبه ۱۵ آبان ۱۳۸۲ - سال یازدهم - شماره ۳۲۱۷
 مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، مدخل Amir Abdollah Tahmasebi، آخرین بازدید ۱۹ ژانویه ۲۰۱۱

رده:استانداران آذربایجان شرقی
رده:استانداران آذربایجان غربی
رده:اهالی تهران
رده:درگذشتگان ۱۹۲۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۸۸۱ (میلادی)
رده:سرلشکرهای ارتش شاهنشاهی ایران
رده:مقاله‌های خرد زندگینامه اهالی ایران
رده:مقاله‌های خرد نظامی ایران
رده:وزیران دولت ایران
رده:وزیران جنگ (ایران)