ایرانی باستان

زبان‌های ایرانی باستان واژاک به زبان‌هایی گفته می‌شود که از هنگام جدایی مردمان ایرانی از هم‌نژادان آریائیشان در واپسین سال‌های هزاره ۲ پ. م تا اندکی پس از فروپاشی شاهنشاهی هخامنشی در ۳۳۰ پ. م در میان مردمان ایرانی در پهنه گسترده‌ای از مرزهای اپاختری چین در خاور (در میان قبایل سکایی) تا دریاکنار اپاختری دریای سیاه و دریای آزف در باختر (در میان قبایل اسکیتی) و از اپاختر باختری فلات ایران (در میان تیره‌های مادی) تا دریاکنار خلیج فارس (در میان تیره‌های پارسی) رواگ داشتند. زبان‌های ایرانی به گام کمابیش یکپارچه‌ای بازمی‌گردند که با نوآوری‌های هموندی بسیاری، از رده زبانی پیشین جدا شده اند، به‌راستی که می‌توان از بازسازی زبان ایرانی آغازین (یا باستان) سخن به میان آورد.اشمیت، رودیگر. راهنمای زبان‌های ایرانی (جلد اول). تهران: انتشارات ققنوس، ص. ۲۷.

از میان زبان‌های ایرانی باستان تنها یادبود نوشته‌شده دو زبان فارسی باستان و اوستایی (با دو گرایش گاهانی و واپسین) در دسترس هستند. برخی دیگر از زبان‌های این دوره که یادبود‌های ناسُهی از آنها برجای مانده یا برپایه سنجه‌های زبان‌شناختی تاریخی می‌توان به هستی‌شان باور داشت آراخوسیایی (رُخَجی) باستان، بلخی باستان، پارتی باستان، خوارزمی باستان، سغدی باستان، شیرازی باستان، کرمانی باستان و مادی هستند.

 منابع 
 پانویس 

 کتابشناسی 


رده:زبان‌های ایرانی
رده:زبان‌های هندواروپایی
رده:زبان‌های هندوایرانی
رده:مردمان ایرانی‌تبار