جام حذفی فوتبال ایران

جام حذفی فوتبال ایران نام مسابقات حذفی فوتبال در ایران است که تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ جام پهلوی نام داشت. این جام در بزرگداشت و یادبود آزادسازی خرمشهر با عنوان «یادوارهٔ آزادسازی خرمشهر» برگزار می‌شود، باشگاه فوتبال استقلال با هشت قهرمانی بیشترین قهرمانی را دارا می‌باشد.

هم‌اکنون فدراسیون فوتبال ایران این جام را به صورت تک‌حذفی و تک‌بازی برگزار می‌کند و سهمیه مستقیم ایران در لیگ قهرمانان آسیا ۲ به قهرمان جام حذفی تعلق می‌گیرد. قهرمان جام حذفی، نمایندهٔ ایران در لیگ قهرمانان آسیا ۲ است و با برگزاری شش مسابقه هر تیمی می‌تواند به مسابقات آسیایی صعود کند.از سال ۱۳۵۵ تاکنون ۳۸ دوره از مسابقات جام حذفی برگزار شده است و ۱۵ تیم قهرمانی در این جام را تجربه کرده‌اند.

 پیشینه 
بندانگشتی|upright|جام قهرمانی از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۴
بندانگشتی|upright|جام قهرمانی از ۱۳۹۵ به بعد

مسابقات جام حذفی ایران برای نخستین بار در سال ۱۳۵۵ برگزار شد. در ابتدا این رقابت‌ها به «جام پهلوی» معروف بود و پس از انقلاب ۱۳۵۷ با نام «جام حذفی» برگزار می‌شود. تیم ملوان بندرانزلی با برتری ۴−۱ برابر تراکتور تبریز در فینال جام حذفی ۱۳۵۵، نخستین عنوان قهرمانی جام حذفی ایران را به خود اختصاص داد.

تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران یک دورهٔ دیگر از مسابقات حذفی به انجام رسید که با قهرمانی تاج تهران همراه بود. پس از آن به دلیل وقوع انقلاب اسلامی و آغاز جنگ ایران و عراق مسابقات جام حذفی ایران برای ۸ سال (از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۵) برگزار نشد.

در سال ۱۳۶۵ مسابقات جام حذفی دوباره از سر گرفته شد. از سال ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۸ که لیگ سراسری فوتبال باشگاه‌های ایران وجود نداشت، جام حذفی تنها مسابقات سراسری و ملی ایران به‌شمار می‌رفت و قهرمان آن به مسابقات جام باشگاه‌های آسیا راه پیدا می‌کرد. با این حال پس از آغاز دوبارهٔ مسابقات لیگ سراسری در ایران و بنیان‌گذاری مسابقات جام برندگان جام آسیا توسط کنفدراسیون فوتبال آسیا در فصل ۹۱–۱۹۹۰، نحوهٔ مشخص شدن نمایندگان ایران در مسابقات آسیایی دگرگون شد؛ بدین ترتیب که قهرمان لیگ فوتبال ایران به قدیمی‌ترین و بالاترین سطح مسابقات جام قارهٔ آسیا با نام جام باشگاه‌های آسیا راه می‌یافت و قهرمان جام حذفی ایران راهی مسابقات جام برندگان جام آسیا می‌شد. ای‌اف‌سی در فصل ۲۰۰۳–۲۰۰۲، تصمیم به انحلال مسابقات جام برندگان جام آسیا و سوپر جام آسیا گرفت. در پی این تصمیم، قهرمان مسابقات جام حذفی به رقابت‌هایی با نام لیگ قهرمانان آسیا راه می‌یافت که ادامه مسابقات جام باشگاه‌های آسیا بود و همین موضوع، اهمیت ویژه‌ای را به مسابقات جام حذفی بخشید. با تصمیم ای‌اف‌سی در فصل ۲۵–۲۰۲۴، قالب مسابقات تغییر کرد و مسابقات در سه سطح برگزار می‌شود؛ از این پس قهرمان و نایب قهرمان لیگ فوتبال ایران به بالاترین سطح مسابقات جام قارهٔ آسیا با نام لیگ نخبگان آسیا راه می‌یابند به دلیل کاهش سهمیه ایران تا فصل ۲۷–۲۰۲۶ سهمیه پلی‌آف ایران در لیگ نخبگان آسیا به نایب قهرمان لیگ برتر ایران تعلق می‌گیرد و قهرمان جام حذفی ایران، نمایندهٔ ایران در لیگ قهرمانان آسیا ۲ خواهد بود.

 آمار تماشاگران 
+#تیم میزباننتیجهتیم مهمانورزشگاهتعداد تماشاگر۱استقلال۳–۱پگاهورزشگاه آزادی۱۰۰/۰۰۰۲استقلال۰–۰سپاهانورزشگاه آزادی۹۰/۰۰۰۳استقلال۰–۳پرسپولیسورزشگاه آزادی۸۸/۰۰۰۴پرسپولیس۲–۲سپاهانورزشگاه آزادی۸۷/۰۰۰۵استقلال۰–۲سپاهانورزشگاه آزادی۸۷/۰۰۰۶پرسپولیس۳–۴ملوانورزشگاه آزادی۸۲/۰۰۰۷استقلال۱–۲تراکتورورزشگاه آزادی۶۸/۰۰۰۸پرسپولیس۱–۱سپاهانورزشگاه آزادی۶۵/۰۰۰۹استقلال۱–۱سپاهانورزشگاه آزادی۶۰/۰۰۰۱۰نساجی۱–۰آلومینیومورزشگاه آزادی۵۵/۰۰۰

 دوره‌های جام حذفی 
جدول زیر نشان دهنده دوره‌های برگزار شده جام حذفی به همراه تعداد تیم‌های حاضر در هر دوره، قهرمان آن دوره و تاریخ‌های آغاز و پایان هر دوره است. در بسیاری از دوره‌های جام حذفی بازی‌های فینال به صورت رفت و برگشتی انجام شد، در آن دوره‌های تاریخ پایان جام حذفی، تاریخ بازی برگشت فینال در نظر گرفته شده است.
+دوره‌های جام حذفی فوتبال ایراندورهفصلتاریخ برگزاریتعداد تیم‌های راه یافتهمرحله‌هاتعداد مسابقاتقهرماننایب قهرمانمنبعآغاز مرحله نخستفینال۱۱۳۵۵۲۶ فروردین ۱۳۵۵۳ دی ۱۳۵۵۳۲۵۳۱ملوانتراکتورسازی۲۵۷–۱۳۵۶۱۳ آبان ۱۳۵۶۱۲ تیر ۱۳۵۷تاج تهرانهما تهران۳۱۳۶۵۱۳۶۵۱۳۶۶ملوانخیبر خرم‌آباد۴۱۳۶۶۱۳۶۶۱۳۶۷پرسپولیسملوان۵۱۳۶۷−۶۸۱۳۶۷۱۳۶۸شاهین اهوازملوان۶۱۳۶۹۱۳۶۹۲۶ اسفند ۱۳۶۹ملواناستقلال۷۱۳۷۰−۷۱۱۳۷۰۱۳۷۱پرسپولیسملوان۸۱۳۷۲۱۳۷۲۱۳۷۳سایپاجنوب اهواز۹۱۳۷۳۱۳۷۳۱۳۷۴بهمنتراکتورسازی۱۰۱۳۷۴−۷۵۱۳۷۴۱۸ تیر ۱۳۷۵استقلالبرق شیراز۱۱۱۳۷۵−۷۶۳ خرداد ۱۳۷۵۲۹ شهریور ۱۳۷۶برق شیرازبهمن کرج۱۲۱۳۷۷−۷۸۱۳۷۷۲۰ تیر ۱۳۷۸پرسپولیساستقلال۱۳۱۳۷۸−۷۹۲۴ آذر ۱۳۷۸۲۷ خرداد ۱۳۷۹استقلالبهمن کرج۱۴۱۳۷۹−۸۰۱۸ اسفند ۱۳۷۹۲۴ تیر ۱۳۸۰فجرسپاسی شیرازذوب‌آهن۱۵۱۳۸۰−۸۱۲۳ مهر ۱۳۸۰۳۰ خرداد ۱۳۸۱استقلالفجرسپاسی شیراز۱۶۱۳۸۱−۸۲۲۳ مهر ۱۳۸۱۱۹ تیر ۱۳۸۲ذوب‌آهنفجرسپاسی شیراز۱۷۱۳۸۲−۸۳مرداد ۱۳۸۲۱۷ تیر ۱۳۸۳سپاهاناستقلال'''۱۸۱۳۸۳−۸۴۱۴ فروردین ۱۳۸۴۲۴ تیر ۱۳۸۴صبا باتری تهرانابومسلم خراسان۱۹۱۳۸۴−۸۵۳ آذر ۱۳۸۴۳۱ شهریور ۱۳۸۵سپاهانپرسپولیس۲۰۱۳۸۵−۸۶۱۰ آذر ۱۳۸۵۲۶ خرداد ۱۳۸۶صبای قم۲۱۱۳۸۶−۸۷۲۳ مهر ۱۳۸۶۲۷ خرداد ۱۳۸۷۱۰۰۸۷۴استقلالپگاه گیلان۲۲۱۳۸۷−۸۸۱۸ مهر ۱۳۸۷۱ خرداد ۱۳۸۸۱۱۵۹۷ذوب‌آهنراه‌آهن۲۳۱۳۸۸−۸۹۱۸ آبان ۱۳۸۸۳ خرداد ۱۳۸۹۱۱۵پرسپولیسگسترش فولاد تبریز۲۴۱۳۸۹−۹۰۲۵ شهریور ۱۳۸۹۲۰ خرداد ۱۳۹۰۷۹۷۹ملوان۲۵۱۳۹۰−۹۱۲۱ شهریور ۱۳۹۰۲۵ اسفند ۱۳۹۰۱۰۰۹۹استقلالشاهین بوشهر۲۶۱۳۹۱−۹۲۲۳ آذر ۱۳۹۱۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۲۳۲۵۳۱سپاهانپرسپولیس۲۷۱۳۹۲−۹۳۱۳ شهریور ۱۳۹۲۲۵ بهمن ۱۳۹۲۱۰۳۹۷۸تراکتورسازیمس کرمان۲۸۱۳۹۳−۹۴۱۰ شهریور ۱۳۹۳۱۱ خرداد ۱۳۹۴۱۰۲ذوب‌آهننفت تهران۲۹۱۳۹۴−۹۵۵ شهریور ۱۳۹۴۹ خرداد ۱۳۹۵۸۰۷استقلال۳۰۱۳۹۵−۹۶۲۲ شهریور ۱۳۹۵۲ خرداد ۱۳۹۶۹۴۵۲نفت تهرانتراکتورسازی۳۱۱۳۹۶−۹۷۱۶ مرداد ۱۳۹۶۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۷۶۲۵۷استقلالخونه به خونه۳۲۱۳۹۷−۹۸۲۴ مرداد ۱۳۹۷۱۲ خرداد ۱۳۹۸۶۲۸۵۶پرسپولیسداماش گیلان۳۳۱۳۹۸−۹۹۱ شهریور ۱۳۹۸۱۳ شهریور ۱۳۹۹۸۶۶۵تراکتوراستقلال۳۴۱۳۹۹−۰۰۳۰ دی ۱۳۹۹۱۷ مرداد ۱۴۰۰۷۱۹۷۰فولاد خوزستاناستقلال۳۵۱۴۰۰−۰۱۱۸ مهر ۱۴۰۰۷ اردیبهشت ۱۴۰۱۷۳۸۷۵نساجی مازندرانآلومینیوم اراک۳۶۰۲–۱۴۰۱۱۷ مهر ۱۴۰۱۱۰ خرداد ۱۴۰۲۸۸۶۴پرسپولیساستقلال۳۷۰۳–۱۴۰۲۲۸ آبان ۱۴۰۲۳۱ خرداد ۱۴۰۳۸۶۶۸سپاهانمس رفسنجان۳۸۰۴–۱۴۰۳۲۸ آبان ۱۴۰۲۸ خرداد ۱۴۰۴۸۶۶۸استقلالملوان

 برندگان و فینالیست‌ها 

 قهرمانی‌ها بر پایه تیم‌ها 
#باشگاهقهرمانینایب قهرمانیحضور
در
نیمه نهاییقهرمانی‌هانایب قهرمانی‌ها۱استقلال۸۷۵۰۴–۱۴۰۳۱۳۹۶−۹۷۱۳۹۰−۹۱۱۳۸۶−۸۷۱۳۸۰−۸۱۱۳۷۸−۷۹۱۳۷۴−۷۵۵۷–۱۳۵۶۰۲–۱۴۰۱۱۳۹۹−۰۰۱۳۹۸−۹۹۹۵–۱۳۹۴۸۳–۱۳۸۲۷۸–۱۳۷۷۱۳۶۹۲پرسپولیس۷۲۶۰۲–۱۴۰۱۱۳۹۷−۹۸۱۳۸۹−۹۰۱۳۸۸−۸۹۱۳۷۷−۷۸۱۳۷۰−۷۱۱۳۶۶۱۳۹۱−۹۲۸۵–۱۳۸۴۳سپاهان۵۰۶۱۳۹۱−۹۲۱۳۸۵−۸۶۱۳۸۴−۸۵۱۳۸۲−۸۳۰۳–۱۴۰۲−۴ذوب‌آهن۴۱۴۱۳۹۴−۹۵۱۳۹۳−۹۴۱۳۸۷−۸۸۱۳۸۱−۸۲۱۳۷۹−۸۰۵ملوان۳۵۳۱۳۶۹۱۳۶۵۱۳۵۵۰۴–۱۴۰۳۱۳۸۹−۹۰۷۱–۱۳۷۰۶۸–۱۳۶۷۱۳۶۶۶تراکتور۲۳۱۱۳۹۸−۹۹۱۳۹۲−۹۳۱۳۹۵−۹۶۱۳۷۳۱۳۵۵۷بهمن۱۲۰۱۳۷۳۷۹–۱۳۷۸۷۶–۱۳۷۵فجر سپاسی۱۱۱۳۷۹−۸۰۸۲–۱۳۸۱۸۱–۱۳۸۰۹برق شیراز۱۱۲۱۳۷۵−۷۶۷۵–۱۳۷۴صبای قم۱۱۳۱۳۸۳−۸۴۱۳۸۵−۸۶نفت تهران۱۱۰۱۳۹۵−۹۶۱۳۹۳−۹۴۱۲شاهین اهواز۱۰۰۱۳۶۷−۶۸−سایپا۱۰۴۱۳۷۲فولاد خوزستان۱۰۳۱۳۹۹−۰۰نساجی مازندران۱۰۱۱۴۰۰−۰۱۱۶مس کرمان۰۱۲−۱۳۹۲−۹۳۱۷ داماش گیلان۰۱۱۱۳۹۷−۹۸آلومینیوم اراک۰۱۱۰۱–۱۴۰۰۱۹هما۰۱۰۵۷–۱۳۵۶خیبر خرم‌آباد۰۱۰۱۳۶۵جنوب اهواز۰۱۰۱۳۷۲ابومسلم۰۱۰۱۳۸۳−۸۴پگاه گیلان۰۱۰۸۷–۱۳۸۶راه‌آهن۰۱۰۱۳۸۷−۸۸گسترش فولاد۰۱۰۱۳۸۸−۸۹شاهین بوشهر۰۱۰۱۳۹۰−۹۱خونه به خونه۰۱۰۱۳۹۶−۹۷مس رفسنجان۰۱۰۰۳–۱۴۰۲۲۹پاس۰۰۵_۳۰استقلال اهواز۰۰۳گل‌گهر سیرجان۰۰۳۳۲پیکان۰۰۲دارایی۰۰۲صنعت نفت آبادان۰۰۲۳۵ماشین‌سازی۰۰۱تام اصفهان۰۰۱پاس بوشهر۰۰۱آرارات۰۰۱بانک تجارت۰۰۱هوادار۰۰۱پدیده مشهد۰۰۱استقلال خوزستان۰۰۱خلیج فارس ماهشهر۰۰۱رستاخیز خرمشهر۰۰۱نفت مسجدسلیمان۰۰۱شهرداری یاسوج۰۰۱فجر یاسوج۰۰۱فجر خرم‌آباد۰۰۱چوکا تالش۰۰۱نوژن ساری۰۰۱مجموع۵۰ تیم۳۸۳۸۷۶
منبع: رده‌بندی جام حذفی ایران

 قهرمانی بر پایه شهر 
شهرقهرمانی‌هاباشگاه‌هاتهراناستقلال (۸)، پرسپولیس(۷)، صباباتری (۱)، نفت (۱)، سایپا (۱)اصفهانسپاهان (۵)، ذوب‌آهن (۴)بندر انزلیملوان (۳)اهوازشاهین اهواز (۱)، فولاد خوزستان (۱)شیرازفجر سپاسی (۱)، برق شیراز (۱)تبریزتراکتور (۲)کرجبهمن (۱)قائم‌شهرنساجی مازندران (۱)

 قهرمانی بر پایه استان 
استانقهرمانی‌هاباشگاه‌هاتهراناستقلال (۸)، پرسپولیس (۷)، صباباتری (۱)، نفت (۱)، سایپا (۱)، بهمن (۱)اصفهانسپاهان (۵)، ذوب‌آهن (۴)گیلانملوان (۳)فارسفجر سپاسی (۱)، برق شیراز (۱)آذربایجان شرقیتراکتور (۲)خوزستانشاهین اهواز (۱)، فولاد خوزستان (۱)مازندراننساجی مازندران (۱)
 توضیح: پیش از تشکیل استان البرز در سال ۱۳۸۹، کرج یکی از شهرهای استان تهران بود؛ بنابراین تیم بهمن کرج نیز در زمان قهرمانی یکی از نمایندگان استان تهران بوده است.

 جستارهای وابسته 
 فهرست مربیان برنده جام حذفی فوتبال ایران
 سوپر جام فوتبال ایران
 لیگ برتر خلیج فارس
 لیگ آزادگان
 لیگ دسته دوم فوتبال ایران
 لیگ دسته سوم فوتبال ایران

 منابع 

 فهرست قهرمانان جام حذفی در وبگاه RSSSF
 تاریخچه کامل و نتایج همه فینال‌های جام حذفی تابناک

 پیوند به بیرون 


رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۵ (میلادی) در ایران
ایران
رده:رقابت‌های قهرمانی فوتبال در ایران
رده:رویدادهای ورزشی تکرارشونده بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۵ (میلادی)
رده:مسابقات فوتبال ایران
رده:فوتبال ایران در ۲۴–۲۰۲۳ (میلادی)