چاودار

چاودار یا روگن با  گیاهی از خانواده گندمیان است. علفی است که به‌طور گسترده به عنوان غلات، گیاه پوششی و علوفه کشت می‌شود. از تبار گندم (Triticeae) است و با گندم (Triticum) و جو (جنس Hordeum) نزدیک است. دانه چاودار برای آرد، نان، آبجو، نان ترد، برخی ویسکی‌ها، برخی ودکا‌ها، و علوفه حیوانات استفاده می‌شود.

چاودار یک دانه غلات است و نباید آن را با چچم‌ها که برای چمن، مرتع و به عنوان یونجه برای دام استفاده می‌شود، اشتباه گرفت.

این گیاه دگرگشن بوده و مقاوم‌ترین غله نسبت به سرما است.
در فرهنگ لغت دهخدا از این گیاه این گونه نام برده شده‌است: «چودار. چودر. ویبگ. گیاهی هرزه که در غله‌زار روید و دانه آن چون گندمی لاغر و کشیده‌است.»لغت‌نامه دهخدا و نیز در لغت‌نامه معین این‌گونه یاد شده‌است: «گیاهی از نوع غلات که ارتفاعش تا دو متر هم می‌رسد.»فرهنگ لغت محمد معین

 خصوصیات گیاهی 
چاودار گیاهی است بسیار خودعقیم و بنابراین دگرگشن. اغلب چاودارهای زراعی دیپلوئید هستند ۲n=۱۴ و زراعت چاودارهای تتراپلوئید نیز در سطح محدودی در اروپا متداول است. چاودار زراعی یک گیاه یکساله دیپلوئید روزبلند می‌باشد.
سنبلهدارای سنبله دراز مرکب از سنبلک‌هاست (بلندتر و باریکتر از گندم) و روی هر سنبله فرعی ۳ گل وجود دارد.
ریشهسیستم ریشه‌ای چاودار بسیار انبوه و گسترده‌تر از گندم می‌باشد و به همین جهت از آب بهتر استفاده می‌کند.
ریشکریشک دراز نازک برسی گرد و زبر است.

ظاهر چاودارچاودار از نظر شکل مابین گندم و یولاف است. رنگ کدر خاک آلود دارد. فاقد پوسته (هال) می‌باشد.جزوه غلات کرامت. دانشگاه صنعتی اصفهان

 سازگاری 
چاودار مقاومترین غله به سرماست و با شرایط آب و هوایی نامساعد و خاک‌های فقیر غیرحاصلخیز و شنی سازگاری نشان می‌دهد.
حرارتحداقل دما برای جوانه زنی چاودار ۳ تا ۵ درجه سانتیگراد است.

 نیازهای غذایی 
ازت آمونیاکی مطلوب‌ترین فرم ازت جهت چاودار است.

 تولیدکنندگان 

چاودار عمدتاً در اروپای شرقی، مرکزی و شمالی رشد می‌کند. کمربند اصلی چاودار از شمال آلمان از طریق لهستان، اوکراین، بلاروس، لیتوانی و لتونی به مرکز و شمال روسیه کشیده شده‌است. چاودار همچنین در آمریکای شمالی (کانادا و ایالات متحده)، در آمریکای جنوبی (آرژانتین، برزیل و شیلی)، در اقیانوسیه (استرالیا و نیوزیلند)، در ترکیه، در قزاقستان و در شمال چین رشد می‌کند.

 تولیدکنندگان اصلی چاودار۲۰۲۰(تن)۲۰۱۸(تن)۲۰۱۶(تن)۲۰۱۲(تن)   ۸٬۹۱۳٬۵۷۰  ۶٬۱۴۱٬۰۴۰  ۷٬۴۰۰٬۶۸۶  ۸٬۷۱۳٬۴۱۴   ۳٬۵۱۳٬۴۰۰  ۲٬۲۰۱٬۴۰۰  ۳٬۱۷۳٬۸۰۰  ۳٬۸۷۸٬۴۰۰   ۲٬۹۰۴٬۶۸۰  ۲٬۱۲۶٬۵۷۰  ۲٬۱۹۹٬۵۷۸  ۲٬۸۸۸٬۱۳۷   ۲٬۳۷۷٬۶۲۹  ۱٬۹۱۶٬۵۰۶  ۲٬۵۴۷٬۸۷۸  ۲٬۱۳۱٬۵۱۹   ۱٬۰۵۰٬۷۰۲  ۵۰۲٬۵۰۵  ۶۵۰٬۹۰۸  ۱٬۰۸۲٬۴۰۵   ۶۹۹٬۳۷۰  ۴۷۶٬۵۹۰  ۵۷۷٬۲۰۰ ۳۸۴٬۴۰۰   ۵۲۳٬۷۵۹  ۵۲۱٬۱۶۸  ۵۴۵٬۶۵۷  ۶۵۰٬۰۰۰   ۴۸۷٬۸۰۰  ۲۳۶٬۴۰۰  ۴۳۶٬۰۰۰  ۳۳۶٬۶۰۰   ۴۵۶٬۷۸۰  ۳۹۳٬۷۸۰  ۳۹۱٬۵۶۰  ۶۷۶٬۸۰۰   ۴۰۷٬۶۲۰  ۴۰۴٬۲۸۰  ۳۷۷٬۳۵۵  ۲۵۶٬۶۷۵   ۲۹۵٬۶۸۱  ۳۲۰٬۰۰۰  ۳۰۰٬۰۰۰  ۳۷۰٬۰۰۰   ۲۹۲٬۹۳۰  ۲۱۴٬۱۸۰  ۲۹۰٬۳۷۹  ۱۶۶٬۱۷۰مجموع تولید جهانی  ۱۵٬۰۲۲٬۲۷۳  ۱۰٬۷۱۶٬۷۶۷  ۱۲٬۹۹۹٬۱۹۰  ۱۴٬۴۹۹٬۷۵۹

بندانگشتی|چپ|350px|تولید جهانی چاودار در سال ۲۰۰۵ میلادی

 پانویس 

 منابع 
 لغت‌نامه دهخدا
 فرهنگ لغت محمد معین
 جزوه غلات کرامت. دانشگاه صنعتی اصفهان

 پیوند به بیرون 


رده:غذاهای اصلی
رده:غلات
رده:گندمیان
رده:گندم‌واران
رده:گونه‌های گیاهی نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:گیاهان توصیف‌شده در ۱۷۵۳ (میلادی)