کارتون

بندانگشتی|چگونه کارتون‌های متحرک ساخته می‌شوند. (۱۹۱۹)
کارتون  گونه‌ای از هنر بصری است که به‌طور معمول به‌صورت دستی کشیده می‌شود و اغلب به شکل انیمیشن درمی‌آید؛ آن هم در سبکی غیرواقع‌گرایانه یا نیمه‌واقع‌گرایانه. معنای دقیق این واژه در طول زمان دگرگون شد، اما کاربرد امروزی آن به‌طور معمول به یکی از این دو مورد اشاره دارد: یک تصویر یا مجموعه‌ای از تصاویر که برای طنز، کاریکاتور یا شوخی و سرگرمی ساخته شده‌اند؛ یا یک فیلم پویانمایی (انیمیشن) که انیمیشن آن بر پایهٔ دنباله‌ای از تصاویر طراحی‌شده (تصاویر ثابت) ایجاد می‌شود. کسی که کارتون را در معنای نخست (طنز و کاریکاتور) می‌سازد کارتونیست نامیده می‌شود و در معنای دوم به‌طور معمول انیماتور خوانده می‌شود. این مفهوم از قرن‌های وسطی سرچشمه گرفته است و نخست به معنای طراحی مقدماتی (پیش‌طرح) برای یک اثر هنری بود؛ مانند نقاشی، فرسکو، فرش‌نگاری یا پنجره‌های شیشه‌رنگی.

در سدهٔ نوزدهم، برای نخستین‌بار در مجلهٔ پانچ در سال ۱۸۴۳، واژهٔ «کارتون» – نخست به‌طور طعنه‌آمیز و کنایه‌دار – برای اشاره به اثرهای طنزآمیز در مجله‌ها و روزنامه‌ها به کار رفت. سپس این اصطلاح برای کاریکاتورهای سیاسی و کمیک‌استریپ‌ها نیز استفاده گردید.

هنگامی که این رسانه در اوایل قرن بیستم پیشرفت کرد، واژهٔ کارتون آغاز به اشاره به فیلم‌های انیمیشن کرد که همانندی بالایی به کارتون‌های چاپی داشتند.

 اولین تغییر کاربرد واژه کارتون 
اولین بار واژه کارتون با کاربرد جدید آن به عنوان طرح‌های اغراق شده اجتماعی یا هجویه‌های تصویری در سال ۱۸۶۳ توسط میس برادون Miss Braddon و در لغتنامه‌ای به نام لغتنامه جدید انگلیسی (The New English Dictionary) به کار برده شد.

برداشت جدید از کلمه کارتون معمولاً در فرهنگنامه‌ها غیر از مواردی که مربوط به گذشته بود، عبارت است از:
 یک صفحه کامل طراحی شده از جمله طراحی‌های کمیک، طنز و فکاهی با موضوعات سیاسی و اجتماعی
 کمیک استریپ
 فیلم‌های پویانمایی (انیمیشن)

در ایران معمولاً این کلمه تنها در مورد فیلم‌های پویانمایی به کاربرده می‌شود و در مواردی نظیر طرح‌های طنز و فکاهی، کمیک و کمیک استریپ‌ها معمولاً از کلمه کاریکاتور استفاده می‌شود.

 پانویس 

 جستارهای وابسته 
 پویانمایی رایانه‌ای
 پویانمایی در ایران
 فیلم سه بعدی
 سینما
 تله‌فیلم
 سریال
 فیلم ویدئویی
 شبکه نمایش خانگی
 سگ بغل کن
 گربه زیرسر بزار

 منابع 

 انیمیشن از نخستین گام‌ها تا اعتلا. بهروز غریب پور. دانشگاه هنر. چاپ اول. ۱۳۷۷

رده:اصطلاح‌شناسی فیلم و ویدیو
رده:سبک‌های هنرهای تجسمی
رده:کارتون (نقاشی)
رده:گونه‌های فیلم
رده:گونه‌های هنر
رده:معرفی‌شده‌های ۱۸۴۳ (میلادی)
رده:مقاله‌های دارای ویدئو
رده:هنرهای تجسمی
رده:اصطلاح‌شناسی کمیک‌ها