ملا عبدالله فاضل تونی

ملا عبدالله بن محمد تونی بشرویسید محمدحسین رضوی کشمیری در مقدمه کتاب «الوافیه» نوشته است: عنوان ملا عبدالله از عناوینی است که علمای بزرگ با این تعبیر از او یاد کرده‌اند و شیخ حر عاملی صاحب کتاب «امل الامل» از او به عنوان: مولانا عبدالله … یاد کرده. میرزا عبدالله افندی و خوانساری هم با همین تعبیر از او یاد کرده‌اند. تنکابنی در کتاب «قصص العلماء» از او به عنوان «آخوند ملا عبدالله» و در الذریعة به نام «عبدالله البشروئی» یاد نموده‌اند. محدث قمی در الکنی و الالقاب می‌نویسد: التونی اذا وصف به الفاضل؛ هرگاه فاضل تونی بگویند مراد «ملا عبدالله بن محمد التونی البشروی» است. همه علما به عنوان «فاضل تونی» در کتب اصول از او یاد کرده‌اند (الوافیة، مقدمه، ص ۱۲). معروف به فاضل تونی، عارف، فقیه و دانشمند سده‌های دهم و یازدهم هجری در دوره صفویه بود. وی در مشهد ساکن و به تدریس و ترویج علوم دینی اشتغال داشت.

 ابتدای زندگی 
تاریخ دقیق ولادتش به خوبی مشخص نیست، اما زادگاه وی، بشرویه است. شهرستان بشرویه در گذشته از توابع تون«تون» واقع در جنوب استان خراسان است که با ۲۱۹۵۶ کیلومتر مربع مساحت شامل شهرهای «فردوس» ، «بشرویه» ، «سرایان» و «اسلامیه» به مرکزیت شهرستان فردوس  بوده‌است. محسوب می شده است، که علما، مفاخر و مشاهیر بزرگی از این خاک برخاسته اند که ملاعبداله بشروی یکی از این علمای برجسته این دیار می باشد.

در کتاب‌ها از او به عنوان عالم، فاضل، ماهر، فقیه، صالح، زاهد، عابد و به عنوان مقدس اردبیلی دوم یاد شده‌است.

 تحصیل 
وی ابتدا همراه برادرش ملا احمد، در مدرسه مولی عبدالله تستریاز اعیان علما در عصر صفویه، ملا عبدالله تستری است. وی از مشایخ مجلسی اول مولا محمدتقی مجلسی است و معاصر مقدس اردبیلی و فاضل تونی بوده است. محدث قمی وی را با القاب: عزالدین، الشیخ الاجل، مروج الملة و الدین، مربی الفقهاء و المحدثین و تاج الزهاد و ناسکین جامع المعقول و المنقول. المجتهد فی الفروع و الاصول ستوده است. اصفهان به تحصیل اشتغال ورزید و از مولانا رفیع‌الدین محمد بن حیدر طباطبایی معروف به میرزا رفیعا درس آموخت و در ضمن تحصیل به کار تدریس نیز پرداخت.خورشید خاوران، ص ۲۵.

 درگذشت 
علامه ملاعبداله بشروی در ۱۶ ربیع‌الاول ۱۰۷۱ ـ (۲۹ آبان ۱۰۳۹ خورشیدی و ۱۹ نوامبر ۱۶۶۰ میلادی) در راه سفر به کربلا، در نزدیکی شهر کرمانشاه درگذشت. آرامگاه وی در نزدیکی پل کهنۀ کرمانشاه نزدیک روستايي منوچهراباد قرار دارد.

شیخعلی‌خان زنگنه که در زمان شاه عباس دوم به سال ۱۰۶۴ق/۱۶۵۳م به عنوان حاکم کرمانشاه منصوب شد، پس از رحلت ملاعبداله بر مزار او بقعه‌ای بنا کرد. این بنا در زمان نامشخصی به کلی تخریب شد، اما در سال‌های دهۀ ۱۳۷۰ بقعه جدیدی برای وی احداث شد.مفاخر بشرویه، ص ۱۵.

 آثار 
 الوافیة
 شرح الارشاد در فقه
 رساله‌ای در اصول فقه
 رساله‌ای در نماز جمعه
 حاشیه بر معالم الاصول
 تعلیقاتی بر مدارک الاحکام
 حاشیه‌ای بر ارشاد علامه
 فهرست بر تهذیب الاحکام شیخ طوسی

 پانویس 

 منابع 
 جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۵، چ ۱، نشر معروف، قم: ۱۳۸۴.

 پیوند به بیرون 
 شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد

رده:اهالی بشرویه
رده:خاک‌سپاری‌ها در کرمانشاه
رده:درگذشتگان ۱۰۳۹
رده:درگذشتگان ۱۰۷۱ (قمری)
رده:فقیهان شیعه دوازده‌امامی
رده:عارفان اهل ایران
رده:عالمان شیعه