عبدالله بن مسعود

عبدالله بن مسعود  با نام کامل عبدالله بن مسعود بن غافل بن حبیب الهذلی معروف به ابن مسعود، از صحابه و یاران محمد بود. او را بزرگ‌ترین مفسر قرآن در زمان خود و دومین مفسر قرآن می‌دانند.Muhammad ibn Jarir al-Tabari. Tarikh al-Rusul wa’l-Muluk. Translated by Landau-Tasseron, E. (1998). Volume 39: Biographies of the Prophet's Companions and Their Successors. Albany: State University of New York Press. او ششمین مردی بود که در زمانی که محمد در مکه دعوت به اسلام را آغاز کرد، به اسلام گروید. وی از اولین حافظین قرآن در زمان محمد بوده و از مسلمانانی است که هر دو گروه سنی و شیعه به او احترام می‌گذارند.

 اسلام آوردن 
بندانگشتی|چند ایه قرآن

او در نوجوانی تحت تأثیر شخصیت محمد قرار گرفت و مسلمان شد و از محمد خواست تا به او قرآن بیاموزد. عبدالله بن مسعود در این باره می‌گوید: 

ابن مسعود بعد از پیامبر اسلام نخستین کسی بود که در مکه با صدای بلند و آشکار قرآن را تلاوت نمود که منجر به ضرب و شتم وی توسط قریش و غیر مسلمانان گردید و از ناحیهٔ صورت مجروح شد.

ابن حجر در مورد عبدالله بن مسعود می‌گوید: 

 در زمان خلفای راشدین 
بعد از درگذشت محمد، او به یکی از بزرگ‌ترین مفسرین قرآن مبدل گردید. به طوری که بسیاری از مردم اگر در مورد قرآن سؤالی داشتند به او رجوع می‌کردند.

 مصحف ابن مسعود 
در روایتی در صحیح بخاری از پیامبر اسلام نقل شده‌است که:صحیح البخاری » کتاب فضائل الصحابة » باب مناقب عبدالله بن مسعود؛ حدیث ۳۵۴۹

سید حسین مدرسی طباطبایی در بررسی خود نشان می‌دهد که این روایت‌ها موثق هستند و نمایانگر مقام و منزلت اصحاب محمد هستند و به رغم اکراه شیعیان از بیانشان به هیچ عنوان نمی‌توان آنها را نادیده گرفت. رسول جعفریان به یک دلیل روایاتی که در باب تفاوت‌های مصحف ابن مسعود با قرآن فعلی نقل شده‌اند را نادرست می‌داند:

عاصم روایتش از قرآن را از ابن مسعود گرفته و معوذتین در قرآن عاصم آورده‌شده‌اند.

در مقابل اکثر بزرگان اهل سنت مانند فخر رازی و ابن حزم این روایات را کاملاً صحیح می‌دانند.

قرآن مشهورمصحف ابن مسعودمنهج الإمام ابن عطیة الأندلسی فی عرض القراءات وأثر ذلک فی تفسیره؛ فیصل بن جمیل بن حسن غزاوی؛ ۱۴۲۳ هجری قمریإِنِّی أَرَانِی أَعْصِرُ خَمْرًاإنی أرانی أعصر عنباإِنَّ السَّاعَةَ آتِیَةٌ أَکَادُ أُخْفِیهَا ... إنی أکاد أخفیها من نفسیوَقُرْآنًا فَرَقْنَاهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَی النَّاسِ عَلَیٰ مُکْثٍ... فرقناه علیک ...وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَیْدِیَهُمَاوالسارق والسارقة فاقطعوا أیمانهمامَا نَنسَخْ مِنْ آیَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَیْرٍ مِّنْهَا أَوْ مِثْلِهَاما ننسک من آیة أو ننسخها نجئ بمثلها هَلْ یَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ یَأْتِیَهُمُ اللَّهُ فِی ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَالْمَلَائِکَة... إلا أن یأتیهم الله والملائکة فی ظلل من الغماموَمَا یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ إن تأویله إلا عند الله … إِلَّا أَن یَأْتِینَ بِفَاحِشَةٍ مُّبَیِّنَةٍ  إلا أن یفحشن أَذِلَّةٍ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّةٍ عَلَی الْکَافِرِین... غلظاء علی الکافرینمَن لَّعَنَهُ اللَّهُ وَغَضِبَ عَلَیْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِیرَمن غضب الله علیهم و جعلهم قردة وخنازیرفَلَنَسْئَلَنَّ الَّذِینَ أُرْسِلَ إِلَیْهِمْفلنسئلن الذین أرسلنا إلیهم قبلک رسلناحَتَّی یَلِجَ الْجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیَاطِحتی یلج الجمل الأصفر فی سم المخیطوَلَمَّا سَکَتَ عَنْ مُوسَی الْغَضَبُولما صبر عن موسی الغضب إِنَّهُ عَمَلٌ غَیْرُ صَالِحٍ فَلا تَسْأَلْنِ مَا لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ إنه عمل غیر صالح أن تسألنی ما لیس لک به علم النَّبِیُّ أَوْلَی بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ  النبی أولی بالمؤمنین من أنفسهم وأزواجه أمهاتهم وهو أب لهم أَسْرَیٰ بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ  أسری بعبده من اللیل من المسجد الحرام وَالشَّمْسُ تَجْرِی لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا  والشمس تجری لا مستقر لها مَن بَعَثَنَا مِن مَّرْقَدِنَا من أهبنا من مرقدناوَتَکُونُ الْجِبَالُ کَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ ... کالصوف المنفوشقَالَ یَا بُنَیَّ إِنِّی أَرَیٰ فِی الْمَنَامِ أَنِّی أَذْبَحُکَإنی أری فی المنامِ أفعل ما أمرت بهفَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَکَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًاثم جعلنا المضغة عظامًا وعصبًا فکسوناه لحمًا

 درگذشت 
عبدالله بن مسعود در سال ۶۵۳ در مدینه درگذشت و شب در بقیع به خاک سپرده شد. در مورد اینکه آیا عمار بن یاسر یا عثمان بن عفان بر او نماز خواندند اختلاف نظر وجود دارد.

 منابع 

 داستان اسلام صحابه نوشتهٔ دکتر عبدالله بن عبدالعزیز الجبرین
 تحلیل وقایع زندگی پیامبر اکرم نوشتهٔ علی محمّد صلّابی
 زندگانی امام حسین نوشتهٔ زین العابدین رهنما

 پیوند به بیرون 

رده:اهالی مکه
رده:خاک‌سپاری‌ها در بقیع
رده:درگذشتگان ۳۲ (قمری)
رده:درگذشتگان ۶۵۳ (میلادی)
رده:درگذشتگان دهه ۶۵۰ (میلادی)
رده:زادگان ۵۹۴ (میلادی)
رده:صحابه راویان حدیث
رده:صحابه شرکت‌داشته در غزوه احد
رده:صحابه مرد
رده:مهاجرین
رده:نویسندگان سده ۷ (میلادی)
رده:یاران علی بن ابی‌طالب