قمرهای مشتری

ماه‌های مشتری سیاره غول‌آسای مشتری دارای ۹۵ قمر شناخته‌شده است. بر این اساس مشتری دارای بیشترین تعداد قمر با مدار به نسبت پایدار در منظومه شمسی است. بزرگ‌ترین و پرجرم‌ترین این قمرها چهار قمر گالیله‌ای هستند، که به صورت مجزا در سال ۱۶۱۰ میلادی توسط گالیلئو گالیله و زیمون ماریوس کشف شدند و برای بشر اولین اجرام کشف شده‌ای بودند که در مدار زمین یا خورشید قرار نداشتند. در اواخر قرن نوزدهم، تعدادی دیگر از قمرهای کوچک‌تر مشتری کشف شدند و بر روی آنها اسامی معشوقه‌ها، فتوحات و دختران خدای روم ژوپیتر یا معادل یونانی آن زئوس گذاشته شد. قمرهای گالیله‌ای با اختلاف پرجرم‌ترین اجرام در مدار مشتری هستند، در حالی که دیگر ۶۵ قمر این سیاره به همراه حلقه‌های آن با یکدیگر ۰٫۰۰۳٪ از کل جرم مداری این سیاره را تشکیل می‌دهند.

هشت قمر از ماه‌های مشتری، ماه معمولی دارای حرکت موافق‌گرد و مدار دایره‌ای و بدون انحراف مداری چندانی نسبت به خط استوایی مشتری هستند. ماه‌های گالیله‌ای به دلیل داشتن جرم سیاره‌ای کافی، دارای شکل تقریباً کروی هستند و اگر در مداری مستقیم به دور خورشید قرار داشتند، سیاره کوتوله محسوب می‌شدند. چهار ماه معمولی دیگر بسیار کوچک‌تر و به مشتری نزدیک‌ترند که نقش منبع گرد و غبار تشکیل‌دهندهٔ حلقه‌های مشتری را دارند. دیگر ماه‌های مشتری قمر نامنظمی هستند که حرکت موافق‌گرد و مخالف‌گرد و انحراف و خروج از مرکز مداری بالایی دارند و در فاصله‌ای دورتر در مدار مشتری قرار گرفته‌اند. این قمرها احتمالاً از مدار خورشیدی توسط مشتری جذب شده‌اند. از این قمرهای نامنظم هنوز هجده قمر نام‌گذاری نشده‌اند.

 ویژگی‌ها 
در خصوصیات مداری و ظاهری قمرها تفاوت‌های زیادی نسیت به یکدیگر دارند. چهار قمر گالیله‌ای دارای قطری بالغ بر ۳٬۱۰۰ کیلومتر هستند. بزرگ‌ترین قمر گالیله‌ای، گانیمد بعد از خورشید و هفت سیارهٔ دیگر، نهمین جرم بزرگ در منظومه شمسی است. این قمر از سیارهٔ عطارد نیز بزرگ‌تر است. تمام دیگر قمرهای مشتری دارای قطری کمتر از ۲۵۰ کیلومتر هستند که بسیاری از آنها به سختی به قطر ۵ کیلومتر می‌رسند. شکل مداری قمرها بسیار متفاوت است، برخی از آن‌ها مداری کامل و دایره‌ای دارند و برخی مداری غیرعادی و با انحراف مداری بالا و بسیاری بر خلاف حرکت مداری مشتری به دور خورشید حرکت می‌کنند. تناوب مداری آن‌ها بین هفت ساعت (کمتر از زمانی که مشتری یک بار به دور محور خود می‌چرخد) تا سه هزار برابر آن (تقریباً سه سال زمینی) طولانی‌تراست.

 جدول 

 ردیفOrder refers to the position among other moons with respect to their average distance from Jupiter. برچسبLabel refers to the Roman numerals attributed to each moon in order of their discovery. نامتلفظتصویر قطر(km)Diameters with multiple entries such as "60×40×34" reflect that the body is not a perfect spheroid and that each of its dimensions have been measured well enough. جرم( kg) نیم‌قطر بزرگ(km) تناوب مداری(d) انحراف مداری(°) خروج از مرکز مداری سال کشف کاشف گروه"?" refers to group assignments that are not considered sure yet.۱  متیس    50px|center           0.000 02  1979  Synnott(وویجر ۱)  Inner۲ آدرستیا    50px|center            0.0015  1979  جویت(وویجر ۲)Inner۳ آمالتئا   50px|center            0.0032  1892  برنارد  Inner۴ تبه   50px|center            0.0175  1979 Synnott(Voyager 1) Inner۵ آیو†   50px|center           0.0041  1610  گالیله  Galilean۶ اروپا†  50px|center           0.0094  1610 گالیله Galilean۷ گانیمد†   50px|center            0.0011  1610 گالیله Galilean۸ کالیستو†   50px|center            0.0074  1610 گالیله Galilean۹ تمیتسو           +129.87    0.2115  1975/2000  چارلز کوال & Roemer/Sheppard et al.  Themisto۱۰ لدا         11 187 781  +241.75    0.1673  1974  چارلز کوال  Himalia۱۱ هیمالیا        11 451 971  +250.37    0.1513  1904  چارلز دیلون پرین Himalia۱۲ لیسیتئا         11 740 560  +259.89    0.1322  1938  ست بارنز نیکلسون Himalia۱۳ الارا         11 778 034  +261.14    0.1948  1905  چارلز دیلون پرین Himalia۱۴  اس۲۰۰جی۱۱       12 570 424  +287.93    0.2058  2001  Sheppard et al. Himalia۱۵ کارپو         17 144 873  +458.62    0.2735  2003  Sheppard et al.  Carpo۱۶  اس/۲۰۰۳ جی ۱۲       17 739 539  −482.69  142.680°  0.4449  2003  Sheppard et al.  ?۱۷ یوپوری         19 088 434  −538.78  144.694°  0.0960  2002  Sheppard et al.  Ananke۱۸  اس۲۰۰۳جی۳       19 621 780  −561.52  146.363°  0.2507  2003  Sheppard et al.  Ananke۱۹  اس۲۰۰۳جی۱۸       19 812 577  −569.73  147.401°  0.1569  2003  Gladman et al.  Ananke۲۰ تلکسینوئه        20 453 753  −597.61  151.292°  0.2684  2003  Sheppard et al.  Ananke۲۱ یوآنتی        20 464 854  −598.09  143.409°  0.2000  2002  Sheppard et al.  Ananke۲۲ هلیکه        20 540 266  −601.40  154.586°  0.1374  2003  Sheppard et al.  Ananke۲۳ ارتوزیه (ماه)       20 567 971  −602.62  142.366°  0.2433  2002  Sheppard et al.  Ananke۲۴ یوکاسته        20 722 566  −609.43  147.248°  0.2874  2001  Sheppard et al.  Ananke۲۵  اس۲۰۰۳جی۱۶      20 743 779  −610.36  150.769°  0.3184  2003  Gladman et al.  Ananke۲۶ پرکسی‌دکی         20 823 948  −613.90  144.205°  0.1840  2001  Sheppard et al.  Ananke۲۷ هارپلیکی         21 063 814  −624.54  147.223°  0.2440  2001  Sheppard et al.  Ananke۲۸ نیمی         21 129 786  −627.48  149.732°  0.3169  2003  برت جیمز گلدمنAnanke۲۹ هرمیپی         21 182 086  −629.81  151.242°  0.2290  2002  Sheppard et al.  Ananke?۳۰ تیونه        21 405 570  −639.80  147.276°  0.2525  2002  Sheppard et al.  Ananke۳۱ اننکه        21 454 952  −642.02  151.564°  0.3445  1951  ست بارنز نیکلسون Ananke۳۲  اس۲۰۰۳جی۱۷      22 134 306  −672.75  162.490°  0.2379  2003  برت جیمز گلدمن Carme۳۳ آیتنی         22 285 161  −679.64  165.562°  0.3927  2002  Sheppard et al.  Carme۳۴ کاله         22 409 207  −685.32  165.378°  0.2011  2002 Sheppard et al.  Carme۳۵ تایجیتی         22 438 648  −686.67  164.890°  0.3678  2001 Sheppard et al.  Carme۳۶  اس ۲۰۰۳/جی ۱۹      22 709 061  −699.12  164.727°  0.1961  2003 Gladman et al.  Carme۳۷ کالدینی        22 713 444  −699.33  167.070°  0.2916  2001 Sheppard et al.  Carme۳۸  اس/۲۰۰۳ جی ۱۵        22 720 999  −699.68  141.812°  0.0932  2003  Sheppard et al.  Ananke?۳۹  اس/۲۰۰۳ جی ۱۰       22 730 813  −700.13  163.813°  0.3438  2003 Sheppard et al.  Carme?۴۰  اس/۲۰۰۳ جی ۲۳        22 739 654  −700.54  148.849°  0.3930  2004  Sheppard et al.  Pasiphaë۴۱ ارینومی        22 986 266  −711.96  163.737°  0.2552  2001 Sheppard et al.  Carme۴۲ آئوده         23 044 175  −714.66  160.482°  0.6011  2003  Sheppard et al.  Pasiphaë۴۳ کلیکوری         23 111 823  −717.81  164.605°  0.2041  2003 Sheppard et al.  Carme?۴۴ کلیکی         23 180 773  −721.02  165.505°  0.2139  2001 Sheppard et al.  Carme۴۵ کارمی         23 197 992  −721.82  165.047°  0.2342  1938 Nicholson  Carme۴۶ کالریه        23 214 986  −722.62  139.849°  0.2582  2000 Gladman et al.  Pasiphaë۴۷ یوری‌دمی        23 230 858  −723.36  149.324°  0.3769  2002 Sheppard et al.  Pasiphaë?۴۸ پسیثی         23 307 318  −726.93  165.759°  0.3288  2002 Sheppard et al.  Carme۴۹ سیلینی         23 396 269  −731.10  140.148°  0.4115  2003 Sheppard et al.  Pasiphaë۵۰ یوکلدی         23 483 694  −735.20  163.996°  0.2828  2003 Sheppard et al.  Carme۵۱  اس/۲۰۰۳ جی ۴        23 570 790  −739.29  147.175°  0.3003  2003 Sheppard et al.  Pasiphaë۵۲ پاسیفائه         23 609 042  −741.09  141.803°  0.3743  1908 Gladman et al.  Pasiphaë۵۳ هیجه‌منی         23 702 511  −745.50  152.506°  0.4077  2003 Sheppard et al.  Pasiphaë۵۴ آرکی         23 717 051  −746.19  164.587°  0.1492  2002 Sheppard et al.  Carme۵۵ آیسانوای         23 800 647  −750.13  165.127°  0.1775  2001 Sheppard et al.  Carme۵۶  اس/۲۰۰۳ جی ۹      23 857 808  −752.84  164.980°  0.2761  2003 Sheppard et al.  Carme۵۷  اس/۲۰۰۳ جی ۵       23 973 926  −758.34  165.549°  0.3070  2003 Sheppard et al.  Carme۵۸ سینوپه         24 057 865  −762.33  153.778°  0.2750  1914 Nicholson  Pasiphaë۵۹ اسپاندی        24 252 627  −771.60  154.372°  0.4431  2002 Sheppard et al.  Pasiphaë۶۰آتونه         24 264 445  −772.17  151.058°  0.3690  2002 Sheppard et al.  Pasiphaë۶۱   کره        23 345 093  −776.02  137.371°  0.1951  2003 Sheppard et al.  Pasiphaë۶۲ مگه‌کلایتی         24 687 239  −792.44  150.398°  0.3077  2001 Sheppard et al.  Pasiphaë۶۳  اس/۲۰۰۳ جی ۲       30 290 846    153.521°  0.1882  2003 Sheppard et al.  ?۶۴  اس/۲۰۰۳ جی ۵         −758.34  165.549  0.3070  2003 Sheppard et al.  Carme۶۵ سینوپه    50px        −739.33  153.778  0.2750  1914 Nicholson  Pasiphae۶۶ اسپاندی          −771.60  154.372  0.4431  2002 Sheppard et al.  Pasiphae۶۷آتونه           −772.17  151.058  0.3690  2002 Sheppard et al.  Pasiphae۶۸ مگه‌کلایتی           −792.44  150.398  0.3077  2001 Sheppard et al.  Pasiphae۶۹  اس/۲۰۰۳ جی ۲           153.521 0.4074  2003 Sheppard et al.  ?

 پانویس 

 جستارهای وابسته 
 قمرهای گالیله‌ای
 مشتری

 منابع 
 ویکی‌پدیای انگلیسی:

 پیوند به بیرون 
 Jupiter's Moons  by NASA's Solar System Exploration
 "43 more moons orbiting Jupiter" article appeared in 2003 in the سان‌فرانسیسکو کرونیکل
 Articles on the Jupiter System in Planetary Science Research Discoveries


رده:فهرست‌های قمرها
رده:منظومه شمسی