نبرد میوند

نبرد میوند  دومین جنگ استقلال‌خواهی افغان‌ها از انگلیس است.     

جنگ میوند در تاریخ ۲۷ ژوئیه سال ۱۸۸۰ در ناحیه‌ای به همین نام به رهبری محمد ایوب خان با لشکر انگلیس به رهبری جنرال باروز شروع شد و با شکست شدید نیروهای انگلیسی و بازپس‌گیری قندهار از دست نیروهای انگلیسی پایان یافت. نیروهای شرکت کننده افغان در این جنگ از قوم‌های پشتون و هزاره بودند. یعقوب علی خان مورخ معاصر این جنگ از زبان سردار احمد علی خان نواسه کهندل خان که خود در میدان جنگ حضور داشت نقل میکند: از لشکر دوازده هزاری انگلیس در این جنگ، فقط ۲۵ سرباز انگلیسی قادر به فرار شدند.حقیقت التواریخ، عبدالحق مجددی، ص ۱۷۳

 ملالی میوندی 

از شناخته شده‌ترین افراد شرکت‌کننده در این جنگ بانویی بنام ملالی میوندی بود. ملالی میوندی دختری قندهاری بود که در جنگ میوند به مبارزان افغان آب آشامیدنی می‌رساند. هنگامی که ارتش افغانستان با وجود تعداد زیاد افرادش روحیه‌اش را از دست داد، ملالی پرچم افغانستان را برداشت و فریاد زد:
عشق جوان! اگر در نبرد میوند شهید نشدی،خدا تو را از بی ننگی حفظ کند.این امر جنگجویان افغان را روحیه داد تا تلاش‌های خود را دو برابر کنند. هنگامی که یکی از پرچم‌داران اصلی کشته شد ملالی به میدان جنگ رفت و پرچم را بلند کرد و شروع به خواندن لندی کرد:
خال به د یار له وینو کښـیږدم  چی شینکی باغ کی ګلګلاب و شرموینهملالی توسط یک سرباز انگلیسی کشته شد.Afghanistan Declassified: A Guide to America's Longest War By Brian Glyn Williams p 109 با این حال، کلمات او موجب پیروزی هموطنانش در جنگ شد. پس از جنگ، ملالی برای تلاش‌هایش افتخار داده شد و در روستای مادری‌اش در خیگ به خاک سپرده شد، جایی که قبر او تا امروز باقی مانده‌است و توسط مردم بازدید می‌شود. او در زمان مرگ ۱۸ یا ۱۹ ساله بود. ملالی در روستای کاریز همراه با پدرش و نامزدش دفن شده‌است، مردم محلی قبر او را به عنوان حرم می‌دانند.Wagner, Erich. 2012. "The Bones of the British Lying in Maiwand are Lonely." Marine Corps University Journal. Volume 3 (1) Spring 2012. Page 46.

 ریشه تاریخی نام میوند 
گروهی از پژوهشگران جغرافی دان در سال ۱۳۹۸ در روزنامه‌ی "صبح افغانستان" ثابت کردند که برای اولین بار میرغلام محمد غبار نویسنده تاریخ با گرایشات قومی پشتونی در افغانستان ،اولین کسی است که میمند را بصورت میوند نوشته است و وزیر سلطان محمود را که اهل انجا بوده به جای المیمندی به صورت المیوندی نوشته است یعنی ایشان تلفظ و خوانش پشتو واژه میمند که میشود میوند را در کتابش آورده است این کار عمدی یا غیر عمدی باعث رواج خوانش دیگری در بین مردم افغانستان از این واژه شده است

مِيمَنْدُ: با کسره بر میم اول، فتحه بر میم دیگر، نون و دال صامت: رستاق در فارس و همچنین در مجاورت غزنه، میمند. میمندی، وزیر سلطان محمود بن سبکتگین، که همان ابوالحسن علی بن احمد است، به این نام منسوب است.

نسبت: المیمندی، منسوب به میمند: با میم اول با کسره، دومی با فتحه و نون و دال صامت: ناحیه‌ای در فارس و همچنین در مجاورت غزنه.

والمنسوب إليه هو : وزير السلطان محمود بن سبكتكين وهو أبو الحسن علي بن أحمد، الميمندي.

در كتاب الكامل في التاريخ - نسخه تدمري از عز الدين ابن الأثير ج: ١ ص: ١٩٤ در قسمت ذِكْرُ عَوْدِ شِهَابِ الدِّينِ مِنَ الْهِنْدِ وَحَصْرِهِ خُوَارِزْمَ وَانْهِزَامِهِ مِنَ الْخَطَا آمده است:إِلَى خُرَاسَانَ مِنْ قَصْدِ الْهِنْدِ، وَسَبَبُ ذَلِكَ أَنَّهُ بَلَغَهُ حَصْرُ خُوَارِزْمَ شَاهْ هَرَاةَ، وَمَوْتُ أَلْب غَازِي نَائِبَهُ بِهَا، فَعَادَ حَنِقًا عَلَى خُوَارِزْمَ شَاهْ، فَلَمَّا بَلَغَ مَيْمَنْدَ عَدَلَ عَلَى طَرِيقٍ أُخْرَى
در تاریخ عتبی و بیهقی درباره زندگی نامه خواجه  وزیر بزرگ سخن رفته است عتبی گوید:میمندی از جمله بزرگ زادگان میمند قندهار بود و از کودکی با سلطان محمود در یکجا پرورش یافته و برادر رضاعی او بود .حسن، پدر احمد در حکومت سبکتگین پدر محمود عامل بُست بود و به اتهام خیانت در اموال دولتی به فرمان سبکتگین کشته شد، اما سبکتگین چندی بعد بی‌گناهی وی را دریافت و از کردهٔ خود پشیمان شد.

 ارتباط میوند و لرها 
تشابه نام سبب شده که دلیل نامیده شدن میوند افغانستان را مشارکت باب میوند بختیاری در جنگ قندهار مطرح کنند و وجه تسمیه را پیروزی بختیاری ها در سپاه نادر با تکیه بر اسناد متاخر بیان کنند که گفته میشود حدود ۳۰۰ سال قبل رخ داده .

پس طبق این ادله  قدمت ولسوالی میوند افغانستان بیشتر از ۳۵۰ سال نباید باشد.
پس همانگونه که شاهدیم قدمت میمند [ تلفظ محلی کنونی پشتوی میوند] به ۷۵۰ سال قبل از جنگ بختیاری در قندهار برمیگردد.

مردم بختیاری چهارلنگ واژه‌ی ممیوند را میوند تلفظ میکنند در حالیکه مردم افغان اکنون واژه میمند را میوند تلفظ میکنند.

در بختیاری،، واژه‌ی میوند تلفظ و شکل دیگری از ممیوند است و در افغانستان ،میوند برگرفته از میمند است پس بین میوند افغان و میوند بختیاری نه تنها اشتراک تباری نیست بلکه حتی معنای لغوی یکسانی هم ندارند. 

لذا ممکن نیست که ولسوالی میوند افغانستان از ارتباطی با میوند بختیاری داشته باشد.

 یادداشت 

 منابع 

رده:افغانستان در ۱۸۸۰ (میلادی)
رده:درگیری‌ها در ۱۸۸۰ (میلادی)
رده:ژوئیه ۱۸۸۰ (میلادی)
رده:نبردهای افغانستان
رده:نبردهای بریتانیا