زویا زاکاریان

زویا زاکاریان (به ؛ زادهٔ ۲۵ خرداد ۱۳۲۹) ترانه‌سرا و نمایشنامه‌نویس ایرانی ارمنی‌تبار است.

 زندگی 
زویا در ۲۵ خرداد ۱۳۲۹ در محلهٔ پل چوبی تهران در خانواده‌ای از ارامنهٔ آذربایجان به‌دنیا آمد. پدر و برادرش هر دو نوازنده بودند و مادرش خواننده گروه کُر بود. پس از اخذ دیپلم، به دانشگاه پهلوی شیراز رفت تا پزشکی بخواند، اما پس از یک سال برای تحصیل در رشته‌ هنر به تهران بازگشت.

پس از بازگشت از شیراز در دانشگاه هنرهای دراماتیک شروع به تحصیل کرد. نخستین ترانهٔ اجراشده‌اش «قُمری» نام داشت که با آهنگسازی فرید زلاند، تنظیم اریک آرکانت و اجرای لیلا فروهر در سال ۱۳۵۴ منتشر شد. از زویا در پیش از انقلاب ۱۵ ترانه توسط گوگوش، مارتیک، ابی، حسن شماعی‌زاده و لیلا فروهر اجرا و منتشر شده‌است.

وی در سال ۱۳۶۳، ایران را ترک کرد و به آلمان رفت و پس از دو سال، در سال ۱۳۶۵ به آمریکا مهاجرت کرد. در تمام این سال‌ها چند نمایشنامه نوشته و برای آوازخوانان بسیاری ترانه سروده‌است. ترانه‌های معشوق، شب‌زده، گهواره، فصل تازه، دست من نیست، کیوکیو بنگ‌بنگ در زمرهٔ شاخص‌ترین آثار او هستند.
وی همسر رضا ژیان بود.

 فعالیت‌های هنری 
او در طول ترانه‌سرایی‌اش با خوانندگانی چون مارتیک، گوگوش، داریوش، ابی، معین، عارف، سیاوش قمیشی، لیلا فروهر، حسن شماعی‌زاده، نوش‌آفرین، داوود بهبودی، شهرام صولتی، مهرداد آسمانی، شهرزاد سپانلو و... همکاری داشته‌است.
زویا زاکاریان زمانی که در ایران زندگی می‌کرد، به‌همراه رضا ژیان نویسندهٔ مجموعهٔ تلویزیونی «مثل‌آباد» بود که از موفق‌ترین مجموعه‌های تلویزیونی آن زمان به‌شمار می‌آید. این مجموعه بسیاری از ضرب‌المثل‌ های ایرانی را به شکل داستانی بازتاب می‌داد.

زاکاریان به‌جز ترانه‌سرایی، در زمینه نمایشنامه‌نویسی نیز دارای آثاری متعددی است. خود او دربارهٔ نمایشنامه‌هایش می‌گوید: «در آمریکا ۶ نمایشنامه نوشته‌ام که یکی از آن‌ها به نام قصه‌های آقا جمال، محبوبیت بسیاری پیدا کرد و ۹ ماه روی صحنه بود.»طلوع از مغرب، زویا زاکاریان، به همت ماندانا زندیان، نشر پژوهه، تهران، ۱۳۸۱، ۱۲۸ صفحه، شابک: ۹۶۴–۹۲۴۴۷–۶-ایکس در سال ۱۳۸۱، ماندانا زندیان ، که خود اکنون در آمریکا اقامت دارد، به جمع‌آوری و تنظیم ترانه‌های زویا زاکاریان پرداخت و گزیده‌ای از آن آثار را با نظارت شاعر در مجموعه‌ای به نام «طلوع از مغرب» در ایران منتشر کرد.گفتگو با ماندانا زندیان، حامد رحمتی، وبگاه مانیها،  ۱۶ تیر ۱۳۸۶

 ترانه‌شناسی 
اطلاعات مندرج در این جدول بر اساس کتاب «پاکت بی‌تمبر و تاریخ» (گفت‌وگو و مجموعه‌ترانه‌های زویا زاکاریان) تنظیم شده‌است.پاکت بی‌تمبروتاریخ، گفت‌وگو و گردآوری: احسان سلطانی، نشر نگاه، چاپ دوم، ۱۳۹۷، صص ۴۰۵–۴۰۸
نام ترانهخوانندهآهنگسازتنظیم‌کنندهسال انتشارقُمریلیلا فروهرفرید زلاندEric Arconte۱۹۷۵چلچلهحسن شماعی‌زادهمارتیکRedy Bobbio۱۹۷۵حریرمارتیکمارتیکEric Arconte۱۹۷۶جادهٔ سبزمارتیکمارتیکEric Arconte۱۹۷۶حرف عاشقونهمارتیکمارتیککامران خاشع۱۹۷۶کشتی زرورقیمارتیکمارتیککامران خاشع۱۹۷۶معشوقگوگوشمارتیکEric Arconte۱۹۷۶شاعرگوگوش و مارتیکمارتیکمارتیک - مصطفی کفایی - Eric Arconte۱۹۷۶فصل تازهگوگوشواروژانواروژان۱۹۷۶گهوارهگوگوشواروژانواروژان۱۹۷۶طلوع از مغربمارتیکمارتیکآندرانیک۱۹۷۷منو بشناسگوگوشحسن شماعی‌زادهمنوچهر چشم‌آذر۱۹۷۷شب‌زدهابیواروژانواروژان۱۹۷۷خالیابیسیاوش قمیشیEric Arconte۱۹۷۸آینهمارتیکمارتیکآندره آرزومانیان۱۹۷۸روز خوبگوگوشمارتیکسیمون آوانسیان ۱۹۷۸صحنهگوگوشFelipe Campuzano -۱۹۷۹حسن شماعی‌زادهحسن شماعی‌زادهحسن شماعی‌زاده۱۹۸۲فقط یک‌بارمارتیکمارتیکمنوچهر چشم‌آذر۱۹۸۹پارهٔ نورمارتیکمارتیکمارتیک۱۹۸۹نگو عاشق نیستیمارتیکمارتیکمارتیک۱۹۸۹وقت آمدهعارفاحمد پژماناحمد پژمان۱۹۸۹ترس از عشقدلاراماحمد پژماناحمد پژمان۱۹۸۹خواجهبهارداوود اردلانداوود اردلان۱۹۹۲چکامهٔ سفرهٔ سینداریوشداوود اردلانداوود اردلان۱۹۹۳امروزگروه سیلوئتفرزین فرهادیفرزین فرهادی۱۹۹۶پنجم تیرگروه سیلوئتفرزین فرهادیفرزین فرهادی۱۹۹۶ماه و پلنگ (نه! نباید!)عارفمارتیکعبدی یمینی۱۹۹۶نامهسیاوش قمیشیسیاوش قمیشیاستیو مک‌کرام۱۹۹۶نامهٔ ۲احمدرضا نبی‌زادهاحمدرضا نبی‌زادهاحمدرضا نبی‌زاده۱۹۹۷گُلحسن شماعی‌زادهحسن شماعی‌زادهمنوچهر چشم‌آذر۱۹۹۷چه‌ خبرمارتیکحسن شماعی‌زادهتیگران ساکیان۱۹۹۷چهل سالمارتیکمارتیکتیگران ساکیان۱۹۹۷خوش به حالتونمارتیکحسن شماعی‌زادهمنوچهر چشم‌آذر۱۹۹۷دل‌غرقهمارتیکامیر خانیانتیگران ساکیان۱۹۹۷دوست و دشمنمارتیکحسن شماعی‌زادهتیگران ساکیان۱۹۹۷سرشار از عشقمارتیکداوود اردلانتیگران ساکیان۱۹۹۷شراب‌خانهمارتیکلقمان ادهمیمنوچهر چشم‌آذر۱۹۹۷مهتاب‌ خانوممارتیکمارتیکمنوچهر چشم‌آذر۱۹۹۷بسهرازمیکواهان اسکندریانواهان اسکندریان۱۹۹۹رقیبرازمیکواهان اسکندریانواهان اسکندریان۱۹۹۹صدام کنرازمیکواهان اسکندریانواهان اسکندریان۱۹۹۹عشق سومرازمیکواهان اسکندریانواهان اسکندریان۱۹۹۹شاخه نباترازمیکواهان اسکندریانواهان اسکندریان۱۹۹۹بگو! بگو!نوش‌آفرینفرزین فرهادیفرزین فرهادی۱۹۹۹گله نکن!نوش‌آفرینBrian WayyBrian Wayy۱۹۹۹پرستوپیروزفرزین فرهادیفرزین فرهادی۱۹۹۹اعتراضشهرزاد سپانلوفرزین فرهادیفرزین فرهادی۲۰۰۰بی‌توشهرزاد سپانلوفرزین فرهادیفرزین فرهادی۲۰۰۰قصهٔ ماشهرزاد سپانلوفرزین فرهادیفرزین فرهادی۲۰۰۰شبستارحسن شماعی‌زادهمنوچهر چشم‌آذر۲۰۰۱قدیمالیلا فروهرسیاوش قمیشیشوبرت آواکیان۲۰۰۱فرصتنوش‌آفرینفرزین فرهادیفرزین فرهادی۲۰۰۱موندگارنوش‌آفرینفرزین فرهادیفرزین فرهادی۲۰۰۱بی‌بی جونشهرام صولتیصادق نوجوکیصادق نوجوکی۲۰۰۲بزی جونگروه شی با هیرامین زمانیرامین زمانی۲۰۰۲اسمت چیهگروه شی با هیرامین زمانیرامین زمانی۲۰۰۲با شمامارتیکمارتیکمارتیک - آلبرت بلبلیان۲۰۰۲نوشمارتیکمارتیکمارتیک - آلبرت بلبلیان۲۰۰۲دست‌های منمارتیکمارتیکآرتاشز کارتالیان۲۰۰۲منو ببخشمارتیکآرمن آهارونیانمنوچهر چشم‌آذر۲۰۰۲گریه هم چیز بدی نیستمارتیکمارتیکمارتیک۲۰۰۲آذرآبادگان منداریوشرحمان وطن‌دوستآرمن آهارونیان۲۰۰۳کیو کیو! بنگ بنگ!گوگوشمهرداد آسمانیمنوچهر چشم‌آذر۲۰۰۳نگاه تومارتیک و هلنزویا زاکاریانمحمد ستاری۲۰۰۳جادوی عشقمهرداد آسمانیمهرداد آسمانیمحمد ستاری۲۰۰۳دست من نیستمهرداد آسمانیمهرداد آسمانیمنوچهر چشم‌آذر۲۰۰۳شطرنجمهرداد آسمانیمهرداد آسمانیمنوچهر چشم‌آذر۲۰۰۳فاصلهمهرداد آسمانیمهرداد آسمانیمنوچهر چشم‌آذر۲۰۰۳گهوارهٔ سیاوشمهرداد آسمانیمهرداد آسمانیامیر بدخش۲۰۰۳ماهکمهرداد آسمانیمهرداد آسمانیمنوچهر چشم‌آذر۲۰۰۳ننه‌بارونمهرداد آسمانیمهرداد آسمانیامیر بدخش۲۰۰۳یار گلممهرداد آسمانیمهرداد آسمانیمحمد ستاری۲۰۰۳خلیج فارسعارفمحمد شمسمحمد شمس۲۰۰۴آهوی عشقگوگوشمهرداد آسمانیمنوچهر چشم‌آذر۲۰۰۴با همگوگوشمهرداد آسمانیاندی جی۲۰۰۴پیر مشرقگوگوشبابک امینیبابک امینی۲۰۰۴عید عاشقگوگوشمهرداد آسمانیاندی جی۲۰۰۴بانوی آبی‌پوشمجید رکنیآندرانیکآندرانیک۲۰۰۴دو عاشقلیلا فروهرملودیِ عربیBrian Wayy۲۰۰۵یک بوسهلیلا فروهرملودیِ عربیبیژن مرتضوی۲۰۰۵نزدیک‌تر از عشقلیلا فروهرزویا زاکاریانبیژن مرتضوی۲۰۰۵پردیسلیلا فروهربیژن مرتضویبیژن مرتضوی۲۰۰۵وقتی به تو می‌رسملیلا فروهررامین زمانیمحمد ستاری۲۰۰۵بانوی خاوریابیشوبرت آواکیانشوبرت آواکیان۲۰۰۶حریق سبزابیشوبرت آواکیانشوبرت آواکیان۲۰۰۶حنا خانمابیشوبرت آواکیانشوبرت آواکیان۲۰۰۶من اگه خدا بودمابیشوبرت آواکیانشوبرت آواکیان۲۰۰۶از ساعت یک تا ساعتِ هشتبیژن آریاشوبرت آواکیانشوبرت آواکیان۲۰۰۶چه عجببیژن آریاشوبرت آواکیانشوبرت آواکیان۲۰۰۶تو کی هستی؟سپیدهشوبرت آواکیانشوبرت آواکیان۲۰۰۷به تو گفتم، نگفتم؟!معینصادق نوجوکیصادق نوجوکی۲۰۰۷گریه کنم یا نکنم؟گوگوشبابک امینیبابک امینی۲۰۰۸با تو بد نیستممارتیکزویا زاکاریاناروین خاچیکیان۲۰۰۸چه‌ها شد!راستینفرید زلاندفرید زلاند۲۰۱۱لحظهٔ دیدارمارتیکفرید زلاندتیگران ساکیان۲۰۱۵خبری نیستمارتیکفرید زلاندمنوچهر چشم‌آذر۲۰۱۵هم‌آغوشمارتیکمارتیکتیگران ساکیان۲۰۱۵سایه‌نشینمارتیکمارتیکمارتیک - Arturo Solar - Jual Portillo۲۰۱۵دُردانهمارتیکسلیمان واثقیآرتور گریگوریان۲۰۱۵شکرانهمارتیکفرید زلاندشوبرت آواکیان۲۰۱۵جان عشقمارتیکزویا زاکاریانشوبرت آواکیان۲۰۱۵طلامارتیکاندی جیاندی جی۲۰۱۵چه زیبا بود (واروژان)گوگوشواروژانتیگران ساکیان۲۰۱۵شب بیدادمارتیکمهین زرین‌پنجهکارلوس رودگارمن۲۰۲۱یه خونه دارمعارفسیاوش قمیشیسهراب لشگری۲۰۲۴یه خونه دارم (اجرای دوم)عارفسیاوش قمیشیسهراب لشگری۲۰۲۵بهشت - - -تصویر -زویا زاکاریان -غفلت -مهرداد آسمانی -یه‌نگاهعارفزویا زاکاریاناندی جیفرار - - -دموکراسی - - -

 جستارهای وابسته 
 زنان ارمنی در ایران
 فهرست ارمنی‌های ایران
 فهرست نویسندگان ارمنی

 منابع 

رده:افراد ایرانی ارمنی‌تبار
رده:افراد زنده
رده:اهالی ارمنی‌تبار تهران
رده:اهالی تهران
رده:ترانه‌پردازان زن اهل ایران
رده:دور از وطن‌های اهل ایران در ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۳۲۹
رده:زادگان ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:نمایشنامه‌نویسان زن اهل ایران
رده:نویسندگان ایرانی ارمنی‌تبار