امام علی (مجموعه تلویزیونی)

امام علی یک مجموعه تلویزیونی تاریخی ایرانی است که به نویسندگی و کارگردانی داوود میرباقری در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تهیه و ساخته شده است. این مجموعه به پنج سال پایانی زندگی علی ابن ابی طالب می‌پردازد.فرهنگ سریالهای تلویزیونی ایران از آغاز تا امروز؛ ماهنامه سینمایی فیلم، شماره ۲۴۵، ۱۵ آذر ۱۳۷۸ ساخت این مجموعه از سال ۱۳۷۰ آغاز شد و فیلمبرداری آن ۱۹ ماه به طول انجامید. این مجموعه در سال ۱۳۷۵ از شبکه ۱ پخش شد.

امام علی یکی از پربیننده‌ترین آثار تلویزیونی ایران در دهه ۱۳۷۰ بود. از این مجموعه تلویزیونی نسخه سینمایی نیز تهیه شده است.

 داستان 
داستان این سریال از اواخر دورهٔ خلافت عثمان بن عفان، سومین خلیفه راشدین شروع و تا پنج سال انتهایی و دوران خلافت و زندگی علی بن ابی‌طالب می‌پردازد.

 بازیگران و گویندگان 
بازیگراننقش‌هاصداپیشگانداریوش ارجمندمالک اشترمنوچهر اسماعیلیمهدی فتحیعمرو عاصمهدی فتحیبهزاد فراهانیمعاویهبهزاد فراهانیمحمدرضا شریفی‌نیاولیدمحمدرضا شریفی‌نیاسیروس گرجستانیاباقطامحسین معمارزادهاصغر همتمرواناصغر همتویشکا آسایشقطاممینو غزنویانوشیروان ارجمنداشعثژرژ پطرسیچنگیز وثوقیوردانخسرو شایگانسعید نیک‌پورعمار یاسربهرام زندجواد خدادادیابوذرناصر احمدیعنایت شفیعیجُندَبعنایت شفیعیعنایت بخشیابن وهبعنایت بخشیمنصور والامقامزُبَیرسیامک اطلسیمنوچهر لاریجانیطلحهپرویز ربیعیپرویز پرستوییمحمد بن ابی‌بکرپرویز پرستوییسیاوش شاکریابوزبیدامیرهوشنگ قطعه‌ایحبیب دهقان‌نسب حرثهمت مومی‌وندابولفضل شاه‌کرمحارثپرویز پرستوییجمشید مشایخیابن مسعودمنوچهر اسماعیلیداوود رشیدیحکیماحمد رسول‌زادهرضا کرم‌رضاییطلیحه بن خُویلدجواد پزشکیاناکبر عبدیمترجماکبر عبدیجهانگیر فروهرابوسفیانایرج دوستدارعباس امیریابوموسی اشعریپرویز بهرامعلی آزادابن‌عباسبهروز رضویفخری خوروشدایهٔ ولیدرفعت هاشم‌پورتوران مهرزاداسماءنیکو خردمندپروانه معصومیهاجرژاله کاظمیفریده سپاه‌منصورهمسر ابوذرفریده سپاه‌منصورشهره لرستانیمریمشهره لرستانیآزیتا حاجیانکنیز رومیآزیتا حاجیانسرور نجات‌الهیهمسر ولیدژاله کاظمیحسین پناهیابن خبابحسین پناهیرحمان باقریانعثمان بن حنیفرحمان باقریانعلی‌اصغر گرمسیریژنده‌پوشباقر صحرارودیکعب‌الاحباراکبر منانیمرتضی ضرابیساحرمعصومه تقی‌پورنعمت‌الله گرجیپیرمردایرج دوستدارحسین خانی‌بیکدیناربهرام زندعزیز هنرآموزعقیلخسرو شمشیرگرانسروش خلیلیپیکمهدی آرین‌نژاداحمد قدکچیانتاجرحسین معمارزادهآتش تقی‌پورسعدونآتش تقی‌پورعلی زندیسعد بن ابی‌وقاصمحمدعلی دیباجنادر رجب‌پورابن عامرناصر خاوریرضا خندانعدیناصر نظامیکریم اکبری مبارکهابن ملجممازیار بازیارانفخرالدین صدیق‌شریفابن عدیسفخرالدین صدیق‌شریفاکبر سنگیعبدالله بن زبیرمحمد عبادیمحمدرضا حقگوسعید بن عاصتورج مهرزادیانشهروز ملک‌آراییقیسشهروز ملک‌آراییفرهاد اصلانییزیدفرهاد اصلانیمنوچهر علی‌پورابو زینب اسدیمنوچهر علی‌پورحمید عبدالملکیابومورعولی‌الله مؤمنیفرید سجادیمخدوج – اعرابیفرحناز منافی ظاهرهمسر حرثژیلا اشکانفرحناز مهرهمسر حارثفریبا شاهین‌مقدماسمعیل بختیاریزید بن حصینخسرو شمشیرگرانعباس وفاییمحمد بن طلحهمحمود مقامیمحمد حنفیهسعید مظفریاحمد نمازینعمانمهدی آرین‌نژادمحمدولی احمدلوقاصدامیرهوشنگ قطعه‌ایمحمد کیلانییزید بن اسدمحسن قاضی‌مرادیفاروقجواد پزشکیانکامران فیوضاتمغیره‌همت مومی‌وندحسن میرباقریابراهیم اشترفریبا غلامیهمسر ابن خبابحسین کسریصعصعهفریدون اسماعیلی بهمن زرین‌پورعبدالله بن عمرحمید منوچهریامیر باران‌لوئیعبیدالله بن عمرپرویز شاهین‌خواباالحقمرتضی احمدیمحمدتقی شریفی‌نورینیار اسلمیمهدی آرین‌نژادجهانسوز فولادیکارگزار قلزمهمایون ایرانپویحسین پرستارابانامیرمحمد صمصامیمحمودرضا طاهریارشدقاسم پاکروحرقوص بن زهیرخسرو شمشیرگرانحمید شوقیسردار سزاررضا آتشینابوالاعورنرگس رحمان‌نسبنائلهمهوش افشاریعلی آزادمنشعمارهحمید منوچهریمهوش وقاریهمسر عمارهمهین برزوئیعلیرضا شکرآبیپسر عمارهامیرمحمد صمصامیاحمد سرفرازدروازه‌بان کوفهمهدی آرین‌نژادحسین کاتبیحرقوصبیژن علی‌محمدیمحمد آزادیامیر دزدانرامین پزشکیعبداللهسعید بیدختیاسماعیلجواد کیالیسهل بن حنیفمهدی آرین‌نژادعلی‌اصغر نجاتامیر مصراکرم حاج‌حسنیکنیز ابوسفیانمریم صفی‌خانیاکبر بلندیشریحعزیز بهرامیخادم شیخمحسن خرم‌درهاعرابیامیر سلیمانیجنگاور رومیمحسن موسویگرگمحمد نمازیکاروان‌سالارناهید هشیاربانوی نقابدارحسین حسین‌زادهاعرابیسلامیقاصد رومیفرامرزیاناعرابیجهانبخشآهنگربهمن هاشمیغفاریحمراءعباس سعیدیحبیب‌پورخادم مسجدرحمان باقریانمهدی پارسااعرابیدره هلالاتمادر یزیدفقیهه سلطانیکنیز معاویهفخری سلطانیکنیز معاویهآناهیتا مهرکنیز معاویهآرش سجادینوجوان جملمهراوه شریفی‌نیاکودکی قطامروزبه سجادیکودکی حارثاحسان سجادیکودکی حرثمریم توکلیدختر ابوذرسیاوش گرجستانیکودک عربحامد میرباقریکودک عرب

 عوامل تولید 
سمتاجرا کنندهنویسنده و کارگردانداوود میرباقریطراح صحنه، لباس و دکورمجید میرفخراییطراحی گریمعبدالله اسکندریمهری شیرازیمدیر دوبلاژبهرام زندصدامحسن روشنموسیقیفرهاد فخرالدینیتدوینمهرزاد مینوییمدیر فیلمبرداریمازیار پرتوتهیه‌کنندهمحمد بیک‌زاده

 تولید 
سال ۱۳۷۰، در زمان ریاست محمد هاشمی رفسنجانی بر سازمان صدا و سیما، داوود میرباقری فیلمنامه سریالی با عنوان «خاری در گلو» را براساس زندگی علی ابن ابی طالب به صدا و سیما ارائه داد. از میرباقری خواسته شد فیلمنامه‌اش را بازنویسی کند و این روند و اعمال اصلاحیه‌ها تا چند بار تکرار می‌شود. سرانجام با تأیید مسؤولان وقت تلویزیون در زمان ریاست علی لاریجانی بر سازمان صدا و سیما، نخستین سریال مهم تاریخی مذهبی صدا و سیما در چنین ابعادی کلید خورد. «خاری در گلو» که اشاره به خطبه «شقشقیه» علی در نهج البلاغه دارد، در سال ۱۳۷۳ با حضور ۱۵۰ بازیگر اصلی و بیش از ۵ هزار هنرور از نیروهای ارتش مقابل دوربین رفت.

فیلمبرداری امام علی از ۲۱ آبان ۱۳۷۰ کلید خورد. امام علی در ۱۹ ماه فیلمبرداری ساخته شد.

 هزینه 
امام علی در اوایل دهه هفتاد با بودجه‌ای در حدود ۲۷ میلیون تومان به عنوان یک تله‌تئاتر مقابل دوربین رفت. این مجموعه در طول مدت ساخت بیش از ۱۰ بار دچار اصلاح برآورد شد و در نهایت با بودجه‌ای معادل ۲۶۹ میلیون تومان به پایان تولید رسید. در این مجموعه داریوش ارجمند (در نقش مالک اشتر) ماهانه ۹۵ هزار تومان دستمزد می‌گرفت که در نهایت دستمزد این هنرپیشه به ۱۴٫۵ میلیون تومان رسید.

 موسیقی 

موسیقی سریال امام علی توسط فرهاد فخرالدینی ساخته شده است. موسیقی تیتراژ را نیز صدیق تعریف اجرا کرده است.

 فهرست آهنگ‌ها 

 پخش 
صدا و سیما تا پیش از سریال امام علی، مجموعه‌ای با این گستردگی و وسعت تولید نکرده بود. به‌ویژه که حساسیت‌های مسلمانان و صدا و سیما همیشه در قبال سوژه‌های مذهبی به‌شدت بالا بوده و این مسئله در دهه ۷۰ نیز بیشتر از همیشه حس می‌شد. گرچه ساخت و پخش این سریال، مسیر را برای تولید آثاری پرهزینه با مایه‌های مذهبی هموار کرد.

ساخت سریال حدود چهار سال به طول انجامید و به دلیل پیشگام بودن مجموعه در قیاس با دیگر تولیدات صدا و سیما تا آن زمان، سازندگان با مسائل و دغدغه‌های زیادی مواجه شدند، اما سرانجام این سریال که ساخت آن در ۲۱ آبان سال ۷۰ در شهرک سینمایی ایران آغاز شده بود بعد از پنج سال از مرداد تا بهمن سال ۷۵ روی آنتن شبکه یک سیما رفت.

 پخش 4K 
سریال امام علی با همکاری آرشیو مرکزی و امور لابراتور فیلم اداره کل آرشیو صداوسیما به نسخه باکیفیت ۴K تبدیل و آماده‌سازی شد و از ۱۲ اسفندماه سال ۱۴۰۳، همزمان با ایام ماه رمضان پخش شد.

 اعتراضات 
نمایش بخش‌هایی از امام علی، به‌ویژه صحنه‌های مربوط به کشته شدن خلیفه سوم و آغاز خلافت علی، در میان برخی از ایرانیان اهل سنت مورد انتقاد قرار گرفت. اعتراض امام جمعه اهل سنت کرمانشاه، ملامحمد ربیعی، به این مجموعه، و مرگ او، باعث بروز اعتراضات گسترده خیابانی در کرمانشاه، جوانرود و روانسر شد. این اعتراضات به درگیری‌هایی منجر شد که طی آن بیش از ۱۰ نفر کشته، ده‌ها نفر زخمی و عده‌ای بازداشت شدند. همچنین گفته می‌شود بن‌باز مفتی تندروی پیروی مذهب وهابیت و اهل عربستان در آن زمان سازندگان این سریال را تکفیر و مهدورالدم اعلام کرد، فتوای عجیبی که توسط دیگر علمای اهل سنت تکرار نشد.  

 منابع 

 پیوند به بیرون 



رده:علی
رده:فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی درباره امامان شیعه دوازده‌امامی
رده:فیلم‌های تاریخی ایران
رده:فیلم‌های زندگی‌نامه‌ای ایران
رده:مجموعه‌های تلویزیونی ایرانی آغازشده در ۱۳۷۵
رده:مجموعه‌های تلویزیونی ایرانی آغازشده در ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:مجموعه‌های تلویزیونی ایرانی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:مجموعه‌های تلویزیونی ایرانی
رده:مجموعه‌های تلویزیونی تاریخی ایرانی
رده:مجموعه‌های تلویزیونی درباره اسلام
رده:مجموعه‌های تلویزیونی شبکه یک ایران