اتحادیه عرب

اتحادیهٔ عرب () یا لیگ عرب، یک سازمان بین‌المللی منطقه‌ای شامل کشورهای عمدتاً عربیِ جنوب غرب آسیا و شمال آفریقا است (۲۲ کشور عربی زبان شامل ۱۰ کشور آفریقایی و ۱۲ کشور آسیایی) که هدفش نزدیک کردن هرچه بیشتر قوم عرب به یکدیگر است. این اتحادیه در ۲۲ مارس ۱۹۴۵ با ۶ عضو مؤسس مصر، عربستان، عراق، سوریه، لبنان و فرااردن (که در ۱۹۴۶ به اردن تغییر نام داد) بنیان نهاده شد و یمن نیز چند روز بعد در ۵ مه ۱۹۴۵ به آن پیوست. این اتحادیه ۲۲ عضو اصلی و ۵ عضو ناظر دارد. عضویت سوریه از ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱ تا ۷ مه ۲۰۲۳ که کشورهای عربی با بازگشت سوریه به اتحادیه موافقت کردند، به حالت تعلیق درآمده بود.

وسعت اتحادیه عرب ۱۳٬۱۳۰٬۶۹۵ کیلومتر مربع است که هشتاد درصد آن یعنی ۱۰٬۵۰۴٬۵۵۶ کیلومتر مربع بیابان و بقیه آن حدود ۲٬۶۲۶٬۱۳۹ کیلومتر مربع نیمه بیابانی و نسبتاً خشک است.

سنگ بنای این سازمان به پیشنهاد آنتونی ایدن نخست‌وزیر انگلیس و بعد از جنگ دوم جهانی گذاشته شده است.

 هدف تشکیل اتحادیه عرب 
علت وجودی چنین اتحادیه‌ای مانند اتحادیه کشورهای آمریکایی اشتراک در فرهنگ و مذهب بود؛ زیرا اعراب نه تنها از نظر زبانی بلکه از نظر مذهب، مسلمان هستند. پس از اخراج نیروهای فرانسوی از سوریه و تشکیل دولت یهودی اسرائیل عامل دیگری نیز بر لزوم همکاری کشورهای عربی افزوده شد.حسین رهجو٫واژه‌نامه اجتماعی-سیاسی اسلامی٫قلم ۱۳۵۸ ص ۱۲

این اتحادیه به دلیل اصرارهای عربستان سعودی در سال ۲۰۱۶ حزب‌الله لبنان را گروهی تروریستی اعلام کرد، وزیر خارجه عراق به این امر اعتراض کرد و افزود این تصمیم به نفع اسرائیل است.

 اجلاس سران 
 ترتیب  تاریخ  کشور میزبانشهر میزبان ۱ ۱۳–۱۷ ژانویه ۱۹۶۴   قاهره ۲ ۵–۱۱ سپتامبر ۱۹۶۴ اسکندریه ۳ ۱۳–۱۷ سپتامبر ۱۹۶۵   کازابلانکا ۴ ۲۹ اوت ۱۹۶۷   خارطوم ۵ ۲۱–۲۳ دسامبر ۱۹۶۹   رباط ۶ ۲۶–۲۸ نوامبر ۱۹۷۳   الجزیره ۷ ۲۹ اکتبر ۱۹۷۴   رباط ۸ ۲۵–۲۶ اکتبر ۱۹۷۶   قاهره ۹ ۲–۵ نوامبر ۱۹۷۸   بغداد ۱۰ ۲۰–۲۲ نوامبر ۱۹۷۹   تونس ۱۱ ۲۱–۲۲ نوامبر ۱۹۸۰   امان ۱۲ ۶–۹ سپتامبر ۱۹۸۲   فاس ۱۳ ۱۹۸۵ کازابلانکا ۱۴ ۱۹۸۷   امان۱۵ ژوئن ۱۹۸۸   الجزیره ۱۶ ۱۹۸۹   کازابلانکا ۱۷ ۱۹۹۰   بغداد ۱۸ ۱۹۹۶   قاهره ۱۹ ۲۷–۲۸ مارس ۲۰۰۱   امان ۲۰ ۲۷–۲۸ مارس ۲۰۰۲   بیروت ۲۱ ۱ مارس ۲۰۰۳   شرم‌الشیخ ۲۲ ۲۲–۲۳ مه ۲۰۰۴   تونس ۲۳ ۲۲–۲۳ مارس ۲۰۰۵   الجزیره ۲۴ ۲۸–۳۰ مارس ۲۰۰۶   خارطوم ۲۵ ۲۷–۲۸ مارس ۲۰۰۷   ریاض ۲۶ ۲۹–۳۰ مارس ۲۰۰۸   دمشق ۲۷ ۲۸–۳۰ مارس ۲۰۰۹   دوحه ۲۸ ۲۷–۲۸ مارس ۲۰۱۰   سرت ۲۹ ۲۷–۲۹ مارس ۲۰۱۲   بغداد ۳۰ ۲۱–۲۷ مارس ۲۰۱۳   دوحهArab League Summit 2013 . Qatarconferences.org (2013-03-27). Retrieved on 2014-04-28. ۳۱ ۲۵–۲۶ مارس ۲۰۱۴   کویتArab League summit hit by new rifts - Features. Al Jazeera English. Retrieved on 2014-04-28. ۳۲ ۲۸–۲۹ مارس ۲۰۱۵   شرم‌الشیخOpposition fail to get Syria Arab League seat - Middle East. Al Jazeera English. Retrieved on 2014-04-28. ۳۳ ۲۰ ژوئیه ۲۰۱۶   نواکشوت ۳۴ ۲۳–۲۹ مارس ۲۰۱۷   امان ۳۵ ۱۵ آوریل ۲۰۱۸   ظهران ۳۶ آوریل ۲۰۱۹   تونسhttps://www.egypttoday.com/Article/1/47928/Tunisia-to-host-next-Arab-summit

 سوادآموزی 
 رتبه  کشور  نرخ باسوادی ۱   ۹۷٫۳The World Factbook . Cia.gov. Retrieved on 2014-04-28. ۲   ۹۶٫۵ ۳   ۹۶٫۳ ۴   ۹۵٫۷ ۵   ۹۵٫۴ ۶   ۹۴٫۴ ۷   ۹۳٫۹ ۸   ۹۳٫۸ ۹   ۹۱٫۱ ۱۰   ۹۱ ۱۱   ۸۶٫۴ ۱۲   ۸۵٫۷ ۱۳   ۸۱٫۸ ۱۴   ۸۱٫۸ ۱۵   ۸۰٫۲ ۱۶   ۷۵٫۹ ۱۷   ۷۳٫۸ ۱۸   ۷۰٫۱ ۱۹   ۷۰٫۰ ۲۰   ۶۸٫۵ ۲۱   ۵۲٫۱ ۲۲   ۴۴–۵۲

 جمعیت 
 جمعیت کنونی 
 رتبه  کشور  جمعیت  تراکم در کیلومتر مربع  تراکم در مایل مربع  توضیحات ۱ ۹۷٬۰۷۵٬۳۰۰   Official Egyptian Population clock  ۲ ۴۰٬۴۰۰٬۰۰۰    ۳ ۳۷٬۲۰۲٬۵۷۲    ۴ ۳۵٬۷۴۰٬۰۰۰    ۵ ۳۹٬۵۷۸٬۸۲۸    ۶ ۳۳٬۰۰۰٬۰۰۰    ۷ ۲۷٬۵۸۴٬۲۱۳    ۸* ۲۱٬۹۰۶٬۰۰۰    ۹ ۱۱٬۳۰۴٬۴۸۲    ۱۰ ۱۴٬۳۱۷٬۹۹۶    ۱۱۱۰٬۱۵۹٬۹۶۷    ۱۲ ۹٬۲۶۹٬۶۱۲    ۱۳ ۶٬۲۹۳٬۲۵۳    ۱۴ ۶٬۰۰۶٬۶۶۸    ۱۵ ۴٬۵۵۰٬۳۶۸    ۱۶ ۴٬۴۲۴٬۷۶۲    ۱۷ ۴٬۳۰۱٬۰۱۸    ۱۸ ۴٬۰۵۲٬۵۸۴    ۱۹ ۲٬۶۴۱٬۶۶۹    ۲۰ ۱٬۴۲۵٬۱۷۱   Bahraini Census 2010 - تعداد السکان العام للبحرین 2010 . Census2010.gov.bh. Retrieved on 2014-04-28. ۲۱ ۹۴۲٬۳۳۳    ۲۲ ۷۹۵٬۶۰۱    مجموع   ۴۱۲٬۹۷۲٬۳۹۷  ۳۰٫۴  
 آمار سوریه مربوط به قبل از آغاز جنگ داخلی این کشور است.

 جمعیت گذشته و آینده 
رتبهکشور۱۹۵۰۲۰۰۰۲۰۵۰۲۱۰۰۱۲۱٬۱۹۸٬۰۰۰۶۵٬۱۵۹٬۰۰۰۱۳۷٬۸۷۳٬۰۰۰۲۰۰٬۸۰۲٬۰۰۰۲۸٬۸۹۳٬۰۰۰۳۰٬۶۳۹٬۰۰۰۵۵٬۴۴۵٬۰۰۰۶۱٬۰۶۰٬۰۰۰۳۶٬۴۶۸٬۰۰۰۲۷٬۰۶۸٬۰۰۰۵۹٬۱۳۰٬۰۰۰۱۲۷٬۳۲۸٬۰۰۰۴۵٬۱۶۴٬۰۰۰۲۳٬۱۲۹٬۰۰۰۷۶٬۵۲۰٬۰۰۰۱۶۳٬۹۰۵٬۰۰۰۵It excludes the population of the disputed territory of the Western Sahara (the so-called Sahrawi Arab Democratic Republic. If it was included, the Moroccan September 2014 census would result in 33,848,242 inhabitants and its mid-2015 demographic projection would give some 34,198,000 inhab.۹٬۳۴۴٬۰۰۰۲۸٬۱۱۴٬۰۰۰۴۲٬۰۲۷٬۰۰۰۴۰٬۸۸۸٬۰۰۰۶۳٬۸۶۰٬۰۰۰۲۱٬۳۱۲٬۰۰۰۴۶٬۸۱۷٬۰۰۰۴۷٬۵۸۶٬۰۰۰۷۴٬۷۷۸٬۰۰۰۱۷٬۲۳۶٬۰۰۰۴۶٬۰۸۱٬۰۰۰۵۲٬۲۴۴٬۰۰۰۸۳٬۴۹۶٬۰۰۰۱۶٬۵۱۵٬۰۰۰۳۱٬۲۲۶٬۰۰۰۳۸٬۰۹۸٬۰۰۰۹۲٬۴۳۸٬۰۰۰۷٬۵۰۱٬۰۰۰۲۲٬۶۲۷٬۰۰۰۵۸٬۳۱۱٬۰۰۰۱۰۳٬۵۱۸٬۰۰۰۹٬۵۰۸٬۰۰۰۱۲٬۱۸۱٬۰۰۰۱۲٬۴۹۴٬۰۰۰۱۱۷۲٬۰۰۰۲٬۴۵۸٬۰۰۰۸٬۰۱۹٬۰۰۰۱۳٬۳۸۹٬۰۰۰۱۲۵۶۲٬۰۰۰۴٬۷۸۶٬۰۰۰۱۱٬۴۱۲٬۰۰۰۱۴٬۱۴۷٬۰۰۰۱۳۹۶۲٬۰۰۰۵٬۰۲۵٬۰۰۰۸٬۹۷۱٬۰۰۰۸٬۱۴۴٬۰۰۰۱۴It comprises the Gaza Strip and the West Bank, separated between each other by Israel.۱٬۰۱۸٬۰۰۰۳٬۱۱۱٬۰۰۰۷٬۷۷۰٬۰۰۰۱۵٬۵۱۶٬۰۰۰۱۵۱٬۳۶۵٬۰۰۰۳٬۸۳۵٬۰۰۰۵٬۶۲۲٬۰۰۰۴٬۷۴۱٬۰۰۰۱۶۴۸۹٬۰۰۰۲٬۴۳۳٬۰۰۰۵٬۴۰۲٬۰۰۰۵٬۷۵۱٬۰۰۰۱۷۱۴۵٬۰۰۰۱٬۹۷۳٬۰۰۰۳٬۸۶۴٬۰۰۰۶٬۴۸۴٬۰۰۰۱۸۱٬۰۰۶٬۰۰۰۲٬۵۰۱٬۰۰۰۶٬۵۳۷٬۰۰۰۱۳٬۰۵۹٬۰۰۰۱۹۲۶٬۰۰۰۶۴۰٬۰۰۰۲٬۵۵۹٬۰۰۰۳٬۱۷۰٬۰۰۰۲۰۱۱۵٬۰۰۰۶۵۵٬۰۰۰۱٬۸۴۸٬۰۰۰۱٬۶۰۲٬۰۰۰۲۱۸۰٬۰۰۰۶۷۰٬۰۰۰۱٬۳۹۶٬۰۰۰۱٬۱۲۶٬۰۰۰۲۲۱۴۹٬۰۰۰۵۴۶٬۰۰۰۱٬۱۷۰٬۰۰۰۲٬۳۰۷٬۰۰۰مجموع۷۵٬۱۴۶٬۰۰۰۲۷۴٬۸۱۴٬۰۰۰۵۹۴٬۴۹۷٬۰۰۰۸۹۲٬۱۵۲٬۰۰۰

 زبان‌های رایج 
از ۲۲ کشور عربی، ۸ کشور بیش از یک زبان رسمی (علاوه بر عربی) دارند و ۱۹ کشور هم علاوه بر زبان‌های رسمی، زبان‌های مهم و پرگویش دیگری هم دارند.
ردیفنام کشورزبان رسمی دیگرسایر زبان‌های مهم رایج آفریقا۱الجزایر زبان بربری (زبان آمازیغی)  زبان فرانسوی در تجارت و آموزش۲مراکش زبان فرانسوی در اسناد دولتی۳لیبی - زبان بربری (زبان آمازیغی)۴تونس زبان بربری (زبان آمازیغی)
زبان فرانسوی در تجارت و آموزش۵مصر زبان قبطی (زبان مذهبی مسیحیان)
زبان دومری
زبان نوبی (زبان قدیم مردم حبشه)۶سومالی زبان سومالیایی  -۷جیبوتی زبان فرانسوی  زبان سومالیایی و زبان عفار به عنوان زبان‌های ملی۸سودان زبان انگلیسی  زبان نوبی (زبان قدیم مردم حبشه)
زبان فور در دارفور
زبان دومری توسط کولی‌ها
زبان قبطی (زبان مذهبی مسیحیان)۹موریتانی -  زبان پولار
زبان سونینکه و زبان ولوف به عنوان زبان‌های ملی
زبان فرانسوی۱۰کومور زبان فرانسوی
زبان قمری - آسیا۱۱عراق زبان کردی  زبان ترکی
زبان آشوری
زبان فارسی
زبان ارمنی۱۲عربستان -  زبان اردو (کارگران پاکستانی)
زبان روهینگیا (کارگران بنگلادشی)
زبان تاگالوگ (کارگران فیلیپینی)۱۳یمن زبان مهری
زبان سوکوتری
زبان انگلیسی۱۴عمان زبان بلوچی
زبان هندی
زبان اردو
زبان کمزاری
زبان شهری (زبان جبالی)۱۵امارات زبان انگلیسی  زبان اردو
زبان هندی و زبان فارسی به عنوان زبان‌های ملی۱۶قطر -  زبان انگلیسی (زبان تأیید شده)
زبان اردو
زبان هندی۱۷بحرین زبان اردو
زبان فارسی۱۸کویت زبان انگلیسی (در تجارت)
زبان فارسی (عجم‌های کویت)
زبان اردو۱۹سوریه زبان کردی
زبان ارمنی
زبان ترکی
زبان آشوری۲۰اردن زبان ارمنی
زبان چرکسی۲۱لبنان زبان ارمنی
زبان فرانسوی۲۲فلسطین -کل ۲۲  ۸ کشور  ۱۹ کشور

 کشورهای عضو 
کشورهای عضو

همچنین ۵ کشور به عنوان ناظر غیرعضو در جلسات حضور داشته ولی حق رای ندارند که شامل ارمنستان،http://azad-hye.blogspot.ca/2005/01/observer-status-for-armenia-in-arab.html هند،https://thediplomat.com/2014/12/india-and-the-arab-league-walking-the-trade-talk/ برزیل،https://anba.com.br/en/brazil-must-be-a-facilitator-in-the-middle-east-says-vp اریترهhttps://www.theafricareport.com/25874/nile-dam-still-raging-despite-global-pause-for-covid-19/ و ونزوئلاhttp://www.cnn.com/2013/07/30/world/meast/arab-league-fast-facts/index.html هستند.

در ۲۶ مارس ۱۹۷۹، مصر به دلیل پیمان صلح اسرائیل و مصر از اتحادیه عرب تعلیق و در ۲۳ مه ۱۹۸۹ مجدداً پذیرفته شد.

لیبی در ۲۲ فوریه ۲۰۱۱ پس از شروع جنگ داخلی لیبی به حالت تعلیق درآمد. شورای ملی انتقالی دولت موقت لیبی که تا حدی به رسمیت شناخته شده است، نماینده‌ای را برای حضور در نشست اتحادیه عرب در ۱۷ اوت برای شرکت در بحث دربارهٔ پذیرش مجدد لیبی به این سازمان فرستاد.

سوریه نیز در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱ تعلیق شد و در ۶ مارس ۲۰۱۳، اتحادیه عرب، کرسی سوریه در اتحادیه عرب را به ائتلاف ملی سوریه داد.https://www.theguardian.com/world/2013/mar/26/syrian-opposition-appeals-nato-support در ۹ مارس ۲۰۱۴، دبیرکل، نبیل العربی گفت که کرسی سوریه تا زمانی که مخالفان دولت، تشکیل نهادهای خود را تکمیل نکنند، خالی خواهد ماند.https://web.archive.org/web/20140310000406/http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Mar-09/249749-syria-opposition-not-yet-ready-for-arab-league-seat.ashx
در سال ۲۰۲۱، اتحادیه عرب روند عادی‌سازی روابط را بین سوریه و سایر کشورهای عربی آغاز کرد. پس از زمین‌لرزه ۲۰۲۳ ترکیه–سوریه، عربستان سعودی، مصر، اردن، امارات متحده عربی، تونس و همچنین عمان و بحرین به دنبال روابط بهتر با سوریه بودند. در جهان عرب اتفاق نظر وجود دارد که انزوای دولت سوریه برای صلح و رفاه در منطقه مفید نیست.https://www.middleeastmonitor.com/20230308-saudi-arabia-talks-underway-on-syrias-return-to-arab-league/
نهایتاً در ۷ مه ۲۰۲۳، در نشست شورای اتحادیه عرب متشکل از وزرای خارجه در قاهره، با بازگرداندن عضویت سوریه موافقت شد.https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2023/05/07/Arab-foreign-ministers-to-discuss-Syria-s-return-to-Arab-League-Sudan-conflict پیش از این، کویت و قطر با حضور بشار اسد در نشست اتحادیه عرب مخالفت کرده بودند. تلاش برای عادی‌سازی منطقه‌ای، آمریکا و متحدان اروپایی‌اش را غافلگیر کرد زیرا آنها با ابتکار سیاسی اعراب، به رهبری اردن در حل بحران، مخالف بودند.https://www.ft.com/content/5f2bdc35-f3b6-41d8-8ca2-de6f7f5aad53

  ۲۲   ۰٫۰۰۵٪    ۱۵۵ ۱    ۲۱   ۰٫۰۱٪    ۱۶۳ ۴    ۱۶   ۰٫۱٪    ۱۵۹ ۱۵    ۱۰   ۳٫۳٪    ۴۰ ۱۲    ۱۴   ۰٫۷٪    ۱۰۶ ۱۱    ۱۷   ۰٫۱٪    ۱۳۴ ۵    ۱۹    ۰٫۰۸٪    ۱۲۵ ۳    ۴   ۱۱٫۴٪    ۱۰۳ ۲۱    ۵   ۷٫۸٪    ۱۳۸ ۲۲    ۱۱   ۲٫۴٪    ۱۳۹ ۲۰    ۲۰   ۰٫۰۵٪    ۱۲۶ ۲    ۱۸   ۰٫۰۸٪    ۱۴۹ ۶    ۲   ۱۶٫۴٪    ۴۵ ۱۹    ۷   ۵٫۰٪    ۸۰ ۱۸    ۳   ۱۴٫۲٪    ۳۹ ۱۶    ۱۲   ۱٫۴٪    ۵۵ ۷    ۱۳   ۱٫۲٪    ۷۷ ۱۳    ۱۵   ۰٫۶٪    ۹۳ ۸    ۸   ۴٫۰٪    ۴۹ ۱۴    در مجموع #   #  # ۲۳۵٬۱۲۰٬۳۱۰  

 جستارهای وابسته 
 شورای وحدت اقتصادی عرب
 سازمان دولت‌های ترک
 فهرست سرزمین‌های ترک‌نشین
 مردم عرب
 جهان اسلام

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:اتحادیه عرب
رده:اتحادیه‌های فراملی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۵ (میلادی) در آسیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۵ (میلادی) در آفریقا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۵ (میلادی) در مصر
رده:پان‌عربیسم
رده:سازمان‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۵ (میلادی)
رده:سازمان‌های بین‌المللی آسیا
رده:سازمان‌های بین‌المللی آفریقا
رده:سازمان‌های بین‌المللی خاورمیانه
رده:سازمان‌های در قاهره
رده:سازمان‌های میان‌دولتی بنیان‌گذاری‌شده بر پایه معاهده