ویتک

ووی‌تک  (۱۹۴۲ – ۲ دسامبر ۱۹۶۳) یک خرس قهوه‌ای بود که در جریان جنگ جهانی دوم توسط ارتش دوم لهستان به‌عنوان سرباز پذیرفته شد. او همراه با نیروهای لهستانی به ایتالیا رفت و در واحد پشتیبانی مهمات توپخانه بیست و دوم خدمت کرد.

ووی‌تک در نبرد مونته کاسینو در سال ۱۹۴۴ رفتار سربازان را تقلید می‌کرد و جعبه‌های مهمات آنان را جابه‌جا می‌نمود. این عملکرد باعث شد که درجه‌اش از سرباز به سرجوخه ارتقاء یابد و به چهره‌ای محبوب میان فرماندهان و سیاستمداران نیروهای متفقین تبدیل شود. پس از پایان جنگ، ووی‌تک از ارتش لهستان مرخص شد و باقی عمر خود را در باغ‌وحش ادینبرو در اسکاتلند سپری کرد.

نام ووی‌تک از زبان اسلاوی باستان گرفته شده و به معنای «کسی که جنگ را دوست دارد» یا «جنگجوی خندان» است.

 تاریخچه 
زمانی‌که ارتش تازه‌تشکیل‌شدهٔ آندرس در تاریخ ۸ آوریل ۱۹۴۲ از اتحاد جماهیر شوروی راهی ایران شد، هزاران غیرنظامی لهستانی را به همراه آورد. این غیرنظامیان افرادی بودند که پس از اشغال شرق لهستان در سال ۱۹۳۹ توسط شوروی، تبعید شده بودند. در مسیر حرکت ارتش از بندر پهلوی به تهران، سربازان لهستانی با پسری صاحب توله‌خرس روبه‌رو شدند که مادرش توسط شکارچیان کشته شده بود. یکی از پناه‌جویان غیرنظامی حاضر در جمع، ایرنا (ایِنکا) بوکیِویچ ۱۸ ساله (دخترعموی ژنرال بولسواف وینیافا-دووگوشوفسکی) به‌شدت به این توله‌خرس علاقه‌مند شد. او ستوان آناطول تارنوویتسکی را ترغیب کرد تا توله را خریداری کند. این خرس کوچک سه ماه را در اردوگاه پناه‌جویان لهستانی در نزدیکی تهران گذراند و عمدتاً تحت مراقبت ایرنا بود. در ماه اوت، توله‌خرس به واحد دوم حمل‌ونقل ارتش اهدا شد. این واحد بعدها به «گروه پشتیبانی مهمات توپخانه بیست‌ودوم» تغییر نام داد. سربازان نام «ووی‌تک» را برای توله‌خرس انتخاب کردند.

 تغذیه و رشد 
200px|بندانگشتی|چپ|ویتک در تمرینات نظامی هم شرکت کرده و با همرزمانش کشتی می‌گرفت.

ووی‌تک در ابتدا با مشکل بلع غذا مواجه بود و سربازان برای تغذیه او از شیرعسلی درون بطری خالی ودکا استفاده می‌کردند. پس از آن، با میوه، مربا، عسل و شربت تغذیه شد و اغلب برای جایزه، آبجو دریافت می‌کرد که نوشیدنی مورد علاقه وی به‌شمار می‌آمد. ووی‌تک همچنین به سیگار علاقه‌مند شد و گاهی آن را می‌کشید یا می‌خورد. او صبح‌ها نیز از نوشیدن قهوه لذت می‌برد. ووی‌تک در شب‌هایی که هوا سرد بود، کنار سربازان می‌خوابید تا آن‌ها را گرم نگه دارد. ووی‌تک علاقه زیادی به کشتی گرفتن با سربازان داشت و یاد گرفته بود هنگام سلام دادن، دستش را بالا ببرد. او به‌تدریج به چهره‌ای شگون‌آور میان نیروهای نظامی و غیرنظامی تبدیل شد و به‌صورت غیررسمی، نماد تمام واحدهای مستقر در اطراف شد. او مدتی همراه با واحد بیست و دوم به عراق، سوریه، فلسطین رهسپار شد.

وجتک رفتار سربازان را تقلید می‌کرد: آبجو می‌نوشید، سیگار می‌کشید، روی پاهای عقبش راه می‌رفت و حتی در صف رژه کنار آن‌ها قدم می‌زد. یک مسئول ویژه برای مراقبت از او تعیین شده بود. ووی‌تک در طول مأموریت‌ها رشد کرد و تا زمان نبرد مونته کاسینو، وزنش به ۹۰ کیلوگرم رسیده بود.

 سرباز ووی‌تک 
ووی‌تک، به‌عنوان یک سرباز رسمی با دفترچه حقوق، درجه نظامی و شماره شناسایی مخصوص به خود، مثل سایر نیروها در چادر زندگی می‌کرد یا در یک جعبه چوبی ویژه که با کامیون جابه‌جا می‌شد، اقامت داشت. در جریان نبرد مونته کاسینو، او به واحد خود در حمل مهمات کمک می‌کرد و جعبه‌هایی به وزن ۴۵ کیلوگرم حاوی گلوله‌های ۲۵ پوندی توپ کیواف ۲۵-پوندر را جابه‌جا می‌نمود؛ بی‌آنکه حتی یکی از آن‌ها را بیندازد. هرچند درباره صحت این روایت بحث‌هایی مطرح شده، دست‌کم یک سرباز بریتانیایی گزارش داده که خرسی دیده که جعبه‌های مهمات را حمل می‌کرد. ووی‌تک از سربازان تقلید می‌کرد؛ وقتی می‌دید آن‌ها جعبه‌ها را بلند می‌کنند، او نیز همان کار را انجام می‌داد. جعبه‌هایی را که معمولاً به چهار نفر برای حملشان نیاز بود، خودش به‌تنهایی بلند می‌کرد و روی کامیون یا سایر جعبه‌های مهمات قرار می‌داد.

پس از پیروزی نیروهای لهستانی، ووی‌تک به چهره‌ای محبوب میان فرماندهان و سیاستمداران نیروهای متفقین تبدیل شد. این خدمت باعث شد که به درجه سرجوخه ارتقاء یابد. به‌پاس محبوبیت وی، تصویر خرسی که گلوله توپ حمل می‌کند، به‌عنوان نشان رسمی واحد بیست و دوم انتخاب شد.

بندانگشتی|200px|چپ|ووی‌تک در حال حمل توپ برای توپخانه. نشانی که بر روی خودروهای گروهان ۲۲ پشتیبان توپخانه ارتش لهستان نقش بسته بود.

 پس از جنگ 
پس از پایان جنگ جهانی دوم، تعدادی از سربازان این واحد و ووی‌تک به اسکاتلند منتقل شده و در روستای هوتون مستقر شدند. ووی‌تک خیلی زود نظر مردم محلی و مطبوعات را به خود جلب نمود. پس از ترک خاک اسکاتلند توسط سربازان لهستانی، ووی‌تک در ۱۵ نوامبر ۱۹۴۷ به باغ وحش ادینبرگ سپرده شد. او باقی عمر خود را آنجا گذراند جایی که روزنامه‌نگاران و همرزمانش که گاهی برای او سیگار پرتاب می‌کردند، به ملاقات وی می‌آمدند. ووی‌تک در دسامبر ۱۹۶۳ درگذشت درحالی‌که ۵۰۰ کیلوگرم وزن و ۱۸۰ سانتیمتر قد داشت.

توجه مطبوعات به وی بر محبوبیت او افزود و وی چندین بار مهمان بی‌بی‌سی شد. از میان نشان‌های گرامی‌داشت وی، می‌توان به لوح نشان او در موزه سلطنتی جنگ و موزه جنگ کاناداییان در اتاوا اشاره نمود. گفته می‌شود که پرنس چارلز در هنگام بازدید از موزه سلطنتی به همراه دو پسرش، از راهنما خواسته است که داستان ووی‌تک را بازگو نکند چرا که هر سه آن‌ها او را می‌شناسند.

 نگارخانه 

 منابع 

 Anders, Wladyslaw. An Army in Exile, the Story of the Second Polish Corps. London: Macmillan، ۱۹۴۹.

 پیوند به بیرون 
 Honour sought for 'Soldier Bear', BBC News، ۲۵ ژانویه ۲۰۰۸
 Wojtek The Soldier Bear by Patryk Polec Wojtek-In the Ranks of Victors-Patryk Polec
 Wojtek (Voytek) the bear, gallery and articles

رده:اسکاتلند در ۱۹۶۳ (میلادی)
رده:تاریخ نظامی لهستان در جنگ جهانی دوم
رده:جانوران درگذشته ۱۹۶۳ (میلادی)
رده:جانوران زاده ۱۹۴۲ (میلادی)
رده:جانوران منحصربه‌فرد در ایران
رده:جانوران منحصربه‌فرد در لهستان
رده:جانوران نظامی
رده:جانورهای نظامی در جنگ جهانی دوم
رده:خرس‌های منحصربه‌فرد
رده:شگون‌آورها
رده:شگون‌آورهای خرسی
رده:نظامی‌گری اسکاتلند
رده:نیروی زمینی لهستان
رده:همدان