جنگ روسیه و گرجستان

جنگ روسیه و گرجستان در سال ۲۰۰۸،این جنگ با نام‌های مختلفی از جمله جنگ پنج روزه، جنگ اوت یا حمله روسیه به گرجستان نیز شناخته می‌شود. جنگی بین روسیه و جمهوری‌های خودخوانده اوستیای جنوبی و آبخاز مورد حمایت روسیه، علیه گرجستان بود. این جنگ در ماه اوت، به دنبال یک بحران دیپلماتیک بین روسیه و گرجستان، از جمهوری‌های تشکیل‌دهنده اتحاد جماهیر شوروی سابق و در منطقه مهم و استراتژیک قفقاز جنوبی رخ داد که نخستین جنگ اروپایی قرن بیست و یکم بود.

پس از سال‌ها جدال سیاسی روسیه و گرجستان و دخالت‌های روسیه، گرجستان سرکوب استقلال‌طلبان اوستیای جنوبی را آغاز کرد اما یک آتش‌بس اعلام شد. پس از اعلام آتش‌بس، در تاریخ ۷ اوت ۲۰۰۸ نیروهای ارتش گرجستان در یک عملیات غافلگیرانه، شهر تسخینوالی را تصرف کردندCNN, Tensions build as U.S. ship arrives in Georgia, 28 August 2008West condemns Russia over Georgia, BBC, 26 August 2008و به درگیری نظامی روسیه و گرجستان منجر شد. فردای آن روز یعنی در ۸ اوت ۲۰۰۸ میلادی، روسیه در واکنش به حملهٔ ارتش گرجستان، بخشی از نیروهای خود را در مرز با اوستیا قرار داد. سپس تانک‌های روسیه وارد شهر تسخینوالی شدند. دمیتری مدودف، رئیس‌جمهور وقت روسیه، این اقدام روسیه را در جهت دفاع از شهروندان روسی ساکن در اوستیای جنوبی عنوان کرد."Peace bid as Ossetia crisis rages وب‌گاه بی‌بی‌سیتانک‌های روسی وارد اوستیای جنوبی شدند وبگاه بی‌بی‌سی میخیل ساآکاشویلی رئیس‌جمهور گرجستان اعلام کرد: گرجستان از خود در برابر حملات روسیه دفاع خواهد کرد.میخائیل ساکاشویلی به ورود تانک‌های روسی به اوستیا واکنش نشان داد  وبگاه سی ان ان گرجستان همچنین اعلام کرد که هواپیماهای جنگی روسیه فرودگاه بین‌المللی تفلیس را بمباران کرده‌اند. روسیه همچنین ناوهای جنگی خود را به بندرهای گرجستان در حاشیه دریای سیاه اعزام کرد.روسیه فرودگاه بین‌المللی تفلیس را بمباران کرد وبگاه بی‌بی‌سی فارسی همچنین چهار افسر روسی نیز توسط گرجستان دستگیر شدند.پوتین گرجستان را به 'تروریسم دولتی' متهم کرد وبگاه بی‌بی‌سی فارسی

روسیه و نیکاراگوئه پس از پیروزی استقلال‌طلبان، به ترتیب در ۲۶ اوت و ۳ سپتامبر ۲۰۰۸ استقلال اوستیای جنوبی را به رسمیت شناختند. اما اعضای ناتو، اتحادیه اروپا و اکثر کشورهای دیگر آن را بخشی از گرجستان می‌دانند.

مقامات گرجستان، اوستیای جنوبی را یک سرزمین اشغال شده توسط روس‌ها می‌دانند.Abkhazia, S.Ossetia Formally Declared Occupied Territory.  Civil Georgia. 2008-08-28 از سوی دیگر شایعاتی در مورد پیوستن احتمالی اوستیای جنوبی به فدراسیون روسیه وجود دارد.

 پیش‌زمینه 
اهالی اوستیا، یک اقلیت قومی مجزا از گرجی‌ها هستند که در کنار رودخانه دون زندگی می‌کنند. اوست‌ها یا آسی‌ها در زبان خود، قوم خود را ایرنی می‌نامند. نیای آن‌ها آلان‌ها بودند و زبان آسی نیز از زبان‌های ایرانی شاخه خاوری است. آسی‌ها پس از حمله نیروهای مغولی در سدهٔ سیزدهم میلادی، از دیگر سرزمین‌های قفقاز رانده شده و به اوستیای کنونی آمدند بخشی از آنها در اوستیای شمالی و گروهی دیگری در اوستیای جنوبی مستقر شدند."Q&A: Violence in South Ossetia وبگاه بی‌بی‌سی اوستیای جنوبی در بیشتر کشورهای جهان به عنوان قسمتی از گرجستان شناخته می‌شود. اوستیای جنوبی حدود ۷۰ هزار نفر جمعیت دارد که از این تعداد (حدود ۱۴ هزارنفر) از آن‌ها را اقلیت گرجی‌تبار تشکیل می‌دهند. وسعت این منطقه از لحاظ مقایسه ۱٫۵ برابر کشور لوگزامبورگ است.اوستیای جنوبی وارد جنگ می‌شود وبگاه بی‌بی‌سی در سال‌های ۱۹۹۲–۱۹۹۱ درگیری‌های گوناگونی برای استقلال از گرجستان در اوستیای جنوبی رخ داد که منجر به مرگ دو هزار نفر شد.are at war with Russia, declares Georgian leader وبگاه ایندیپندنت علت این درگیری‌ها تلاش مردم اوستیای جنوبی برای اتحاد با منطقه خویشاوند خود، (اوستیای شمالی) بود.

در سال ۱۹۹۲ میلادی و پس از رسیدن به یک توافق‌نامه صلح، هر کدام از کشورهای روسیه و گرجستان ۵۰۰ نیرو را برای تأمین صلح به اوستیای جنوبی اعزام کردند. سپس گرجستان نیروهای حافظ صلح روسیه را متهم به جانبداری از جدایی‌طلبان اوستیای جنوبی کرد. دولت روسیه این اتهام را رد کرد. پس از برقراری صلح، بار دیگر درگیری‌های پراکنده‌ای بین نیروهای گرجستان و جدایی‌طلبان آغاز شد. میخائیل ساکاشویلی به مردم اوستیای جنوبی وعده اختیارات خاص به این منطقه را در قالب یک دولت فدرال داد، ولی جدایی‌طلبان خواستار استقلال کامل این منطقه از گرجستان شدند. برخی از منابع خبری اعلام کردند که بیش از نیمی از جمعیت اوستیای جنوبی، گذرنامه روسی دارند دمیتری مدودف این رقم را در حدود ۹۰ در صد از ساکنان اوستیا دانست و آمادگی روسیه را برای حمایت از شهروندان خود اعلام کرد.Violence in South Ossetia وبگاه بی‌بی‌سی

 جنگ سایبری 
درگیری‌های دوطرف به جنگ سایبری نیز کشیده شد. وبگاه اینترنتی بانک ملی گرجستان مورد حمله هکرها قرار گرفت و صفحه اصلی آن حذف شد و صفحه‌ای حاوی نگارخانه دیکتاتورهای قرن بیستم جایگزین آن شد. وبگاه‌های خبری گرجستان نیز مورد حملات اینترنتی قرار گرفتند. به وبگاه وزارت دفاع گرجستان نیز نفوذ شد.Saakašvili: Venemaa ei rünnanud Gruusiat, vaid tervet Euroopat در ابتدا هر دو وبگاه بانک ملی گرجستان و وزارت امور خارجه گرجستان به ناچار خاموش شدند ولی دوباره آغاز به کار کردند.Russia and Georgia Clash Over Separatist Region وبگاه The New York Times در مقابل، دولت گرجستان از پخش برنامه‌های تلویزیونی روسیه جلوگیری کرد. همچنین وبسایت وزارت دفاع و وزارت انرژی روسیه، توسط هکرهای گرجی هک شد و پرچم وزارت دفاع گرجستان بروی صفحه قرار گرفت.«Shelling of South Ossetia capital stopped  وبگاه روسیه تودی چندین وبگاه اینترنتی حامی روسیه نیز در گرجستان مسدود شد.заблокировала сайты в доменной зоне .ru وبگاه لنتا روسیه پس از صلح این وبگاه‌ها دوباره به حالت فعال بازگشتند.Russia, Georgia wage PR battle for hearts and minds وبگاه رویترز این حملات اینترنتی دارای سابقه بود. در آوریل سال ۲۰۰۷ میلادی حمله هکرهای روسی به وب‌سایت‌های جمهوری‌های خودمختار، سیستم‌های انتقال داده در این جمهوری‌ها را با اختلالات گسترده‌ای مواجه کرد. دلیل این امر ناراحتی و اعتراض این هکرها به برداشتن بنای یادبود جنگ جهانی دوم شوروی سابق از مرکز شهر تالین پایتخت جمهوری استونی بود.حمله هکرها به سایت‌های دولتی گرجستان وبگاه علمی دانشجویان ایران به نقل از واشینگتن پست

 واکنش بین‌المللی 

با وجود آغاز این جنگ دبیرکل ناتو اعلام داشت که تعهد این سازمان مبنی بر عضویت آتی گرجستان در این سازمان همچنان به قوت خود باقی است. وی افزود ناتو، به درخواست‌های گرجستان برای کمک، به صورت اضطراری رسیدگی می‌کند. دولت روسیه با تمایل گرجستان برای پیوستن به ناتو به شدت مخالف است.ناتو: تعهد به عضویت گرجستان در آینده به قوت خود باقی است وبگاه رادیو فردا همچنین ناتو به علت حمله روسیه به گرجستان از پذیرفتن یک کشتی روسیه برای شرکت در مانور نظامی بین‌المللی در دریای مدیترانه خودداری کرد.ناتو از مانور کشتی روسیه خودداری کرد  وبگاه خبرگزاری ایسکانیوز دولت روسیه آمریکا را متهم به آموزش و حتی شرکت در این جنگ کرد ولی آمریکا ضمن رد این اتهامات اعلام کرد که مستشاران نظامی آمریکا برای آموزش آن دسته از سربازان گرجی که طبق برنامه قرار است به عراق اعزام شوند، در گرجستان بوده‌اند.مشارکت آمریکا در درگیری در گرجستان بی‌پایه است وبگاه رادیوفردا همچنین پس از رسیدن به آتش‌بس شکننده در این جنگ شماری از اعضای اتحادیه اروپا خواهان اعزام نیروهای پاسدار صلح به اوستیای جنوبی، در چارچوب واحدی از پاسداران بین‌المللی صلح شدند.جلسه اضطراری اتحادیه اروپا آغاز شد وبگاه رادیوفردا با شدت گرفتن درگیری روسیه و گرجستان دونالد تاسک، نخست‌وزیر لهستان اعلام کرد که اقدامات روسیه در گرجستان احتمال امضای توافق‌نامه موشکی این کشور با آمریکا را تقویت می‌کند.توافق آمریکا و لهستان بر سر سپر دفاع موشکی وبگاه رادیو فردا در نهایت دولت لهستان این توافقنامه را امضا نمود که بر اساس آن به آمریکا اجازه ایجاد سپر موشکی در درون مرزهای این کشور داده می‌شود امضای این قرار داد خشم روسیه را برانگیخت.هشدار روسیه به لهستان درباره دفاع موشکی وبگاه بی‌بی‌سی فارسی

در این بین دولت اکراین نیز اعلام کرد که کشتی‌ها ناوگان دریایی روسیه که بندر سواستوپل در کرانه‌های دریای سیاه و در خاک اوکراین را به منظور جنگ میان روسیه و گرجستان ترک کرده‌اند، برای ورود مجدد باید از دولت این کشور اجازه بگیرند دولت روسیه این موضوع را ناقض توافقنامه دوطرف دانستنیروهای روسیه در آستانه تصرف سه شهر گرجستان وبگاه رادیو فردا آنگلا مرکل، صدراعظم وقت آلمان ضمن آنکه خواهان خروج نیروهای روسی از خاک گرجستان شد به نشانه همبستگی با گرجستان اعلام کرد که از عضویت گرجستان در ناتو حمایت خواهد کرد.مرکل: گرجستان به عضویت ناتو در می‌آید وبگاه بی‌بی‌سی فارسی

 تلاش‌ها برای ایجاد صلح 
پس از آنکه دولت فرانسه پیشنهاد صلحی را به دوطرف درگیری‌ها پیشنهاد کرد میخائیل ساکاشویلی، رئیس‌جمهور گرجستان اعلام کرد که او این طرح آتش‌بس را امضاء کرده است.گرجستان طرح آتش‌بس با روسیه را امضا کرد وبگاه بی‌بی‌سی فارسی علاوه براین روسیه نیز قرارداد صلح پیشنهادی فرانسه برای صلح با گرجستان را امضا کرد. طبق این قرارداد صلح، نیروهای روسیه باید خاک گرجستان را ترک کنند اما سرگی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه اعلام کرد که که نیروهای روسیه، تا زمانی که لازم باشد در گرجستان می‌مانند و از تعیین جدول زمانی برای خروج نیروهای روسی از خاک گرجستان خودداری کرد.روسیه قرارداد صلح با گرجستان را امضا کرد وبگاه بی‌بی‌سی فارسی مطابق با این توافقنامه که دارای ۶ بند بوده و توسط دوطرف درگیری امضاء شده است نیروهای روسیه باید به پایگاه‌ها و مواضعی بازگردند که پیش از آغاز درگیری‌های در آن‌ها مستقر بودند،ژنرال روس: آغاز خروج نیروهای روس از اوستیای جنوبی وبگاه رادیو فردا دیمتری مدودیف، رئیس جمهوری روسیه نیز اعلام کردکه نیروهای روسیه در ۱۸ اوت ۲۰۰۸ خروج از خاک گرجستان را آغاز خواهند کرد.خروج نیروهای روسی از گرجستان دوشنبه آغاز می‌شود وبگاه رادیو فردا این توافقنامه آتش‌بس شش ماده‌ای پیشنهاد شده توسط فرانسه شامل توقف فوری جنگ، احترام به حاکمیت گرجستان در منطقه مورد مناقشه و برقراری مجدد وضعیت پیشین حاکم بر منطقه می‌شود.

بر اساس این توافقنامه، نیروهای صلح بان روسی، و نه نیروهای اعزامی این کشور پس از شروع درگیری‌ها، اجازه خواهند داشت که در مناطق اوستیای جنوبی و ابخازیا حضور داشته باشند.درخواست نظارت بین‌المللی بر خروج روسیه از گرجستان وبگاه رادیو فردا در ۱۹ اوت تبادل اسیران بین گرجستان و روسیه آغاز شد در اولین مرحله از این تبادل پانزده سرباز گرجستانی با ده سرباز روسی مبادله شدند.روسیه و گرجستان تبادل اسیران را آغاز کردند وبگاه بی‌بی‌سی فارسی با وجود آنکه روسیه طرح صلح پیشنهادی فرانسه را پذیرفت و خروج از خاک گرجستان را آغاز کرد ولی اعلام کرد که دو منطقه جدایی طلب اوستیای جنوبی و آبخازیا، دیگر به هیچوجه نمی‌خواهند بخشی از خاک گرجستان باشند.نظامیان روسیه خروج از گرجستان را 'آغاز کرده‌اند' وبگاه بی‌بی‌سی فارسی در پی فرایند صلح روسیه اعلام کرد که برای پذیرش یک‌صد ناظر اروپایی برای سفر به گرجستان و نظارت بر عقب‌نشینی نیروهای روسی از گرجستان آمادگی ندارد.روسیه می‌گوید از پذیرفتن ناظران اروپایی در گرجستان معذور است وبگاه رادیو فردا در همین حال، الکساندر بورتنیکوف، رئیس سرویس امنیت فدرال روسیه، گرجستان را به توطئه برای انجام حملات تروریستی در این کشور متهم کرد.اتحادیه اروپا عقب‌نشینی روسیه از گرجستان را تأیید کرد وبگاه رادیو فردا

 اثرات 
 استقلال اوستیا و آبخازیا 
پس از رسیدن به صلحی ناپایدار و پایان درگیری‌ها، دیمتری مدودف در نطقی تلویزیونی، استقلال جمهوری‌های اوستیای جنوبی و آبخازیا را به رسمیت شناخت.روسیه استقلال اوستیا و آبخازیا را به رسمیت شناخت وبگاه .iribnews دوما روسیه نیز پس از این سخنان مدودف، رأی به استقلال این دو منطقه داد.دوما استقلال اوستیا را به رسمیت شناخت  وبگاه iribnews روسیه همچنین اعلام کرد که به این دو منطقه کمک نظامی خواهد کرد.روسیه به مناطق جدایی‌خواه گرجستان کمک نظامی خواهد کرد  وبگاه رادیو فردا همزمان شورای امنیت سازمان ملل درخواست نمایندگانی از اوستیای جنوبی و ابخازیا، برای سخنرانی در نشست این شورا را نپذیرفتشورای امنیت نمایندگان مناطق جدایی‌طلب گرجستان را نپذیرفت  وبگاه رادیوفردا اعضای گروه هفت نیز این اقدام روسیه را تقبیح کردند.روسیه گروه هفت را به جانبداری از گرجستان متهم کرد وبگاه رادیو فردا کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای نیز از این اقدام روسیه حمایت نکردند و بر یکپارچگی خاک گرجستان تأکید کردند.پایان اجلاس شانگهای وبگاه بی‌بی‌سی فارسی اتحادیه اروپا نیز طی بیانه‌ای ضمن تقبیح این اقدام روسیه، اعلام کرد که آینده روابط روسیه و اتحادیه اروپا به سرنوشت آتش‌بس بین روسیه و گرجستان وابسته است.موضع شدید اتحادیه اروپا علیه روسیه وبگاه بی‌بی‌سی فارسی

 اثرات اقتصادی 
دولت گرجستان اعلام کرد که آسیب وارده از این جنگ به گرجستان یک میلیارد دلار بوده است؛ این درحالیست که بودجه گرجستان تنها سه میلیارد دلار می‌باشد. این جنگ باعث کاهش رشد اقتصادی گرجستان شد. رشد اقتصادی این کشور در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷ بین ۱۰ تا ۱۲ درصد بود.Georgia PM: War damage estimated at $۱ billion وبگاه فوربیس به نقل از آشویتد پرس پس از تشدید تنش‌ها میان روسیه و غرب بر سر درگیری‌های گرجستان، روسیه اعلام کرد آماده است که برخی توافق‌ها ازجمله واردات گوشت مرغ و خوک را که در چارچوب مذاکرات برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی حاصل شده بود را قطع کند.روسیه می‌گوید آماده قطع واردات گوشت به این کشور است  وبگاه رادیو فردا همچنین در پی اجازهٔ ترکیه برای ورود ناوهای آمریکا به دریای سیاه، روسیه و ترکیه علیه یکدیگر محدودیت‌های گمرکی وضع کردند.وضع محدودیت‌های گمرکی علیه روسیه توسط ترکیه وبگاه بی‌بی‌سی فارسی

 تلفات 
براساس گزارش‌ها ۱۷۰ نظامی، ۱۴ پلیس و ۲۲۸ غیرنظامی گرجستان کشته شدند و ۱۷۴۷ نفر زخمی شدند. روسیه هم مدعی شد ۶۷ نظامی کشته و ۲۸۳ نفر زخمی شدند. اوستیای جنوبی ادعا کرد ۳۶۵ نفر نظامی و غیرنظامی اش توسط نیروهای گرجستان کشته شدند. در مجموع حدود ۸۵۰ نفر از هر دوطرف جان خود را از دست دادند.

 محکومیت گرجستان برای آغاز جنگ، انتقاد از روسیه بخاطر تحریک 
در گزارشی که به دستور اتحادیه اروپا دربارهٔ جنگ گرجستان و روسیه تهیه شد، گرجستان در شروع جنگ با گلوله‌باران اوستیای جنوبی در تاریخ ۷ اوت ۲۰۰۸، مقصر شناخته شده است؛ ولی هم‌چنین گفته‌شده که اقدام گرجستان در پی یک دوره طولانی اقدامات تحریک‌آمیز و فشار مداوم از جانب روسیه بوده است.گرجستان مسبب شروع جنگ با روسیه شناخته شد, بی‌بی‌سی فارسی

 جستارهای وابسته 
 جنگ روسیه و اوکراین
 حمله روسیه به اوکراین
 ۵ روز جنگ

 منابع 

 یادداشت‌ها 


رده:آبخاز در ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:اوت ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:اوستیای جنوبی
رده:تجاوزها به گرجستان
رده:جنگ
رده:درگیری‌ها در قلمروی شوروی سابق
رده:درگیری‌های آبخاز و گرجستان
رده:درگیری‌های دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:روابط آبخاز و روسیه
رده:روابط اوستیای جنوبی و روسیه
رده:روابط روسیه و گرجستان
رده:گرجستان در ۲۰۰۸ (میلادی)
رده:ولادیمیر پوتین