ابوالفرج رونی

ابوالفرج رونی شاعر ایرانی قرن پنجم و ششم هجری است.

ابوالفرج ابن مسعود رونی (درگذشتهٔ ۵۲۵ هجری)، در رونه از قراء نیشابور متولد شد. چون مدتی در لاهور زیست اور را لاهوری نیز گفته‌اند. آغاز شهرت او از هنگام ورودش به دربار سلطان ابراهیم بن مسعود غزنوی بود، و در زمان پسرش سلطان مسعود غزنوی ادامه یافت. انوری از سبک او پیروی کرد. نامش بلفرج نیز ضبط شده‌است.

 زادگاه 
به عنوان اولین شاعران پارسی‌گوی هندوستان بعد از نکتی به شاعر هندی شهیر دیگری به نام ابوالفرج رونی متوفی در حدود ۴۹۲ برمی‌خوریمبرای تفضیل ر.ک. «The Early Persian Poets of India» (ص۱۵–۱۶) و «A literary History of Persian» (ج۲، ص۳۹۰) و آثار الکرام قادری (ج۱، ص۱۱۹). که به عقیدهٔ مؤلف «لباب‌الالباب»لباب‌الالباب (ج۲، ص۲۴۱). برای کتب دیگر ن.ک. به کتاب مذکور تألیف اقبال حسینی (ص ۱۱–۱۴) و دیوان ابوالفرج رونی به تصحیح پروفسور چایکین مستشرق (ص۱۷۱) و «راحة الصدور» و «منتخب التواریخ» و «هفت اقلیم» و «مرآة العالم» و «مجمع النفائس» و «فرهنگ جهانگیری» و «برهان قاطع» و غیره اهل رون و از هندوستان بود، ولی لطف‌علی‌بیگ آذرآتشکده، ص۱۸۲–۱۸۳) او را از دهات دشت خاوران، و رضاقلی خان هدایتمجمع الفصحا، ج۱، ص۷۰ از قرای نیشابور می‌دانند. منصف «تاریخ فرشته»ر. ک. The Early Persian Poets of India، ص۱۲ و صاحب «ریاض الشعرا» مولدش را سیستان نوشته‌اند.

 دوران زندگی 
در عهد سیستان ابراهیم بن مسعود و فرزندش مسعود بن ابراهیم غزنوی می‌زیسته، و هر دو را ستایش کرده‌است. وی در اشعار خود تشبیهات فلسفی و عملی زیاد به کار برده‌است. زبانی شیرین و متین و کلامی محکم دارد. و ارباب تذکره مانند مصنفان «لباب الالباب»لباب‌الالباب، ج۲، ص۲۴۱ و «مجمع الفصحا»مجمع‌الفصحا، ج۱، ص۷۰ و «آتشکده»آتشکده، ص۱۸۲–۱۸۳ و غیره او را از استادان انوری دانسته‌اند. بیشتر به قصیده‌سرایی و مدیحه‌گویی توجه داشته و رباعیاتِ خوب زیاد سروده‌است. غزلیاتی نیز از او باقی استThe Early Persian Poets of India، ص۴۶ و ۶۴–۶۶ می‌گویند دیوانش قریب به دوهزارودویست بیت دارد.ریاض الشعرا، به قول دکتر رضازاده شفق (تاریخ ادبیات ایران، ص۱۸۸) دیوان رونی که چاپ شده در حدود چهارهزارواندی بیت دارد. برخی از شعرا از جمله مسعود سعد سلمانشاعر در تعریف مسعود گوید: و فیضی دکنی به سبک او نظر داشته‌اند. شهرت وی در میان همعصران و شاعران پس از وی تا به حدی است که انوری، شاعر بلندآوازه قرن ششم هجری، طریقه شعری وی را دنبال کرده و شعر ابوالفرج در نزد وی مثل متانت و استحکام بوده‌است. ویژگی اصلی شعر ابوالفرج، نسخ سبک شعری پیش از خود و پدیدآوردن شیوه‌ای نو و تازه است. وی با دور کردن هرچه بیشتر شعر از زندگی و سادگی، تلاش نمود از مجموعه علوم و دانشهای روزگار خود کمک جوید و اسلوب تازه‌ای در تصاویر شاعرانه ایجاد نماید. وی از جمله نخستین کسانی است که مجموعه‌ای از تصاویر شعری که جنبه علمی دارد را در شعر به کار برد تا حدی که هر کدام از تصاویر وی برنهاد یکی از علوم ریاضی، نجوم، طب و غیره است. عمده‌ترین اوصافی که در زمینه اشعار این شاعر می‌توان برشمرد عبارتند از: استعمال فراوان لغات عربی و اصطلاحات علمی و مبالغات عجیب دربارهٔ ممدوح. ابداع ترکیبات تازه و تشبیهات دقیق و بدیع. وفور استعاره‌های عجیب و پیچیده در جهت هنری ساختن تصاویر شعری. تزاحم تصاویر و غرابت صور خیال شعری. جنبه هنری اغراقهای شعری و نیز انتزاعی بودن مضامین شاعرانه.

گفتنی است رونی تصاویر و مضامین گوناگونی را از شاعران عرب اخذ کرده و در اشعار خود به کار برده‌است.

 نمونه شعر 

 جستارهای وابسته 
 زبان فارسی در هندوستان

 پی‌نوشت 

 منابع 


 دایرةالمعارف فارسی، به سرپرستی غلامحسین مصاحب

رده:اهالی ایران در سده ۱۱ (میلادی)
رده:اهالی ایران در سده ۱۲ (میلادی)
رده:اهالی نیشابور
رده:شاعران اهل نیشابور
رده:شاعران ایرانی سده ۱۱ (میلادی)
رده:شاعران دوره سلجوقی
رده:شاعران سده ۱۲ (میلادی) اهل ایران
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل هند
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۵ (قمری)
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۶ (قمری)
رده:نویسندگان اهل لاهور