زبان آلبانیایی

زبان آلبانیایی  زبانی است از خانوادهٔ زبان‌های هندواروپایی که نزدیک به ۶ میلیون گویشور دارد. خاستگاه این زبان آلبانی و کوزوو است ولی در دیگر جاهای بالکان که آلبانی‌زبانان زندگی می‌کنند مانند مقدونیه، مونته‌نگرو و جنوب صربستان نیز به این زبان سخن می‌گویند. همچنین گروه‌های آلبانیایی زبان نیز در یونان، کرانه‌های جنوب خاوری ایتالیا و سیسیل هم حضور دارند. همچنین کشورهایی که مهاجرانی از بالکان را در خود پذیرفته‌اند مانند کشورهای اسکاندیناوی، آلمان، بریتانیا، استرالیا، آمریکا، ترکیه و … هم گویشورانی به این زبان دارند. این زبان از دو گویش اصلی توسک (گویش جنوبی) و گِگ (گویش شمالی) تشکیل شده‌است. زبان رسمی/نوشتاری آلبانیایی بر اساس گویش توسک می‌باشد.

 دسته‌بندی 
در سال ۱۸۵۴ میلادی زبان‌شناس آلمانی فرانتس بوپ این زبان را از خانوادهٔ زبان‌های هندواروپایی شمرد. این زبان در میان زبان‌های این خانواده در شاخه‌ای منحصربه‌فرد جای دارد.

برخی پژوهشگران بر این باورند که این زبان از زبان‌های ایلیری، داسی و تراکیه‌ای مشتق‌شده‌است. برخی هم این زبان را از خانوادهٔ زبان‌های اسلاوی، بالتیک یا ژرمنی می‌دانند.

 همسنجی با دیگر زبان‌های هندواروپایی 
آلبانیایی  muaj  i ri / e re  nënë  motër  natë  hundë  tre  i zi /e zezë  i kuq / e kuqe  i/ e gjelbër/blertë  i/e verdhë  ujk دیگر زبان‌های هندواروپایی سانسکریت  māsa nava  mātṛ  svasṛ  nakti  nasa  tri  kāla  rudhira  hari  pīta  vṛka فارسی  ماه نو  مادر  خواهر  شب  دماغ  سه  سیاه  سرخ  سبز  زرد  گرگ انگلیسی  month  new  mother  sister  night  nose  three  black  red  green  yellow  wolf لاتین  mēnsis  novus  māter  soror  nox  nasus  trēs  āter, niger  ruber  viridis  flāvus, gilvus  lupus رومانیایی  luna  nou/noi  mamă  soră  noapte  nas  trei  negru  roşu  verde  galben  lup فرانسوی  mois  nouveau/neuf  mère  sœur  nuit  nez  trois  noir  rouge  vert  jaune  loup ایتالیایی  mese  nuovo  madre/mamma  sorella  notte  naso  tre  nero  rosso  verde  giallo  lupo ایرلندی  mí  nua  máthair  deirfiúr  oiche  srón  trí  dubh  dearg  glas, uaine  buí  mac tíre, faolchú ویلزی  mis  newydd  mam  chwaer  nos  trwyn  tri  du (/di/)  coch, rhudd  gwyrdd, glas  melyn  blaidd لاتویایی  mēnesis  jauns  māte  māsa  nakts  deguns  trīs  melns  sarkans  zaļš  dzeltens  vilks یونانی باستان  μήνmēn  νέοςnéos  μήτηρmētēr  αδελφήadelphē  νύξnúx  ῥίςrhís  τρεῖςtreĩs  μέλαςmélas  ἐρυθρόςeruthrós  χλωρόςkhlōrós  ξανθόςxanthós  λύκοςlúkos بلغاری  месецmesec  новnov  майкаmajka  сестраsestra  нощnošt  носnos  триtri  черенčeren  червенčerven  зеленzelen  жълтžălt  вълкvălk صربی  месецmesec  новnov  мајка, матерmajka,mater  сестраsestra  ноћnoć  носnos  триtri  црнcrn  црвенcrven  зеленzelen  жутžut  вукvuk کروات  mjesec  nov  majka  sestra  noć  nos  tri  crn  crven  zelen  žut  vuk لیتوانیایی  mėnesis/mėnuo naujas  mama  sesuo/sesė  naktis  nosis  trys  juoda  raudona  žalia  geltona  vilkas

 سامانهٔ نوشتاری 
از سدهٔ پانزدهم میلادی الفباهای گوناگونی را برای نگارش آلبانیایی به کار برده‌اند. برای این کار از حروف ایتالیایی یا یونانی و گاه عربی استفاده می‌شد. لهجهٔ توسک آلبانیایی را با الفبای یونانی و لهجهٔ چِگ را با الفبای لاتین می‌نوشتند. هردوی این لهجه‌ها را گاه با الفبای عربی که برای نگارش زبان ترکی عثمانی کاربرد داشت و نیز سیریلیک و برخی خط‌های بومی نیز می‌نوشتند. در سال ۱۹۰۸ میلادی به‌طور رسمی زبان آلبانیایی برپایهٔ لهجهٔ چِگ استانداردسازی شد و الفبای لاتین نیز با اصلاحاتی جنبهٔ رسمی یافت. پس از جنگ جهانی دوم لهجهٔ توسک لهجهٔ رسمی و همگانی آلبانیایی گردید.

 منابع 

رده:زبان آلبانیایی
رده:زبان‌های آلبانی
رده:زبان‌های ایتالیا
رده:زبان‌های ایزو ۶۳۹–۱
رده:زبان‌های ترکیه
رده:زبان‌های دارای کد ایزو ۶۳۹–۲
رده:زبان‌های رومانی
رده:زبان‌های سیسیل
رده:زبان‌های صربستان
رده:زبان‌های کوزوو
رده:زبان‌های مقدونیه
رده:زبان‌های مونته‌نگرو
رده:زبان‌های نهاد-فعل-مفعول
آلبانیایی
رده:زبان‌های یونان
آلبانیایی