دایرکت‌اکس

دایرکت اکس  مجموعه‌ای از رابط‌های برنامه‌نویسی نرم‌افزار (API) است که کارهایی مربوط به محیط‌های چندرسانه‌ای در سکوهای مایکروسافت را بر عهده دارد. از کاربردهای خاص آن برنامه‌نویسی بازی‌های رایانه‌ای، ویدئوهای سه‌بعدی است. سیستم عامل DOS اجازه دسترسی مستقیم به کارت‌های ویدئویی، صفحه کلید، ماوس، دستگاه‌های صوتی و دیگر قسمت‌های سیستم را فراهم می‌کرد در حالی که ویندوز ۹۵ با مدل حافظه محافظت شده عرضه شد و برنامه نویسان اجازه دسترسی مستقیم به سخت‌افزار را نداشتند. مایکروسافت به یک راه حل سریع برای برنامه نویسان نیاز داشت. ایزلر (سرپرست توسعه)، سنت جان و انگسترام (مدیر برنامه) با هم برای حل این مشکل با یک راه حل که در نهایت DirectX نامیده شد، همکاری کردند. اولین نسخه DirectX در سپتامبر ۱۹۹۵ منتشر شد.

 نسخه‌ها 
 نسخه دایرکت‌ایکس عدد نسخه سیستم‌عامل تاریخ انتشاردایرکت اکس 1.0۴٫۰۲٫۰۰۹۵ ۳۰ سپتامبر ۱۹۹۵دایرکت اکس 2.0?تنها با ۳ برنامه کاربردی روانه بازار شد۱۹۹۶دایرکت اکس 2.0a۴٫۰۳٫۰۰٫۱۰۹۶ویندوز ۹۵ OSR2 و NT 4.0۵ ژوئن ۱۹۹۶دایرکت اکس 3.0۴٫۰۴٫۰۰٫۰۰۶۸ ۱۵ سپتامبر ۱۹۹۶۴٫۰۴٫۰۰٫۰۰۶۹ بسته بعدی دایرکت اکس ۳٫۰ شامل Direct3D بود ۴٫۰۴٫۰۰٫۰۰۶۹۱۹۹۶دایرکت اکس 3.0a۴٫۰۴٫۰۰٫۰۰۷۰ویندوز ان‌تی 4.0 SP3 (و بالا)آخرین نسخه پشتیبانی شده از دایرکت ایکس برای ویندوز ان تی۴٫۰دسامبر، ۱۹۹۶دایرکت اکس3.0b۴٫۰۴٫۰۰٫۰۰۷۰این یک به روز رسانی جزئی برای 3.0a بود که یک مشکل تزئینی با نسخه ژاپنی ویندوز ۹۵ را حل کرددسامبر، ۱۹۹۶دایرکت اکس 4.0هیچ‌گاه منتشر نشد دایرکت اکس 5.04.05.00.0155 (RC55)یک عنوان بتا برای ویندوز ان تی ۵٫۰ است که در ویندوز ان تی ۴٫۰ نصب می‌شود۱۶ ژوئیه ۱۹۹۷دایرکت اکس 5.24.05.01.1600 (RC00)دایرکت ایکس ۵٫۲ برای ویندوز ۹۵ منتشر شد۵ مه ۱۹۹۸4.05.01.1998 (RC0)انحصاری ویندوز ۹۸۲۵ ژوئن ۱۹۹۸دایرکت اکس 6.04.06.00.0318 (RC3) عنوان اجرای ویندوز سی‌ای بر روی دریم‌کست۷ اوت ۱۹۹۸دایرکت اکس 6.14.06.02.0436 (RC0) ۳ فوریه ۱۹۹۹دایرکت اکس 6.1a4.06.03.0518 (RC0)انحصاری ویندوز ۹۸ ۵ مه ۱۹۹۹دایرکت اکس 7.04.07.00.0700 (RC1) ۲۲ سپتامبر۱۹۹۹۴٫۰۷٫۰۰٫۰۷۰۰ویندوز ۲۰۰۰۱۷ فوریه ۲۰۰۰دایرکت اکس 7.0a4.07.00.0716 (RC0) ۸ مارس ۲۰۰۰4.07.00.0716 (RC1) ۲۰۰۰دایرکت اکس 7.14.07.01.3000 (RC1)انحصاری ویندوز ME ۱۴ سپتامبر ۲۰۰۰دایرکت اکس 8.04.08.00.0400 (RC10) ۱۲ نوامبر ۲۰۰۰دایرکت اکس 8.0a4.08.00.0400 (RC14)آخرین نسخه پشتیبانی شده برای ویندوز ۹۵۵ فوریه ۲۰۰۱دایرکت اکس 8.1۴٫۰۸٫۰۱٫۰۸۱۰انحصاری ویندوز XP، ویندوز سرور ۲۰۰۳ و اکس‌باکس۲۵ اکتبر ۲۰۰۱4.08.01.0881 (RC7)این نسخه برای سیستم عامل‌های زیر است:(ویندوز ME، ویندوز ۹۸ و ویندوز ۲۰۰۰)۸ نوامبر ۲۰۰۱دایرکت اکس 8.1a4.08.01.0901 (RC?)این نسخه شامل آپدیت Direct3D است (D3d8.dll)||۲۰۰۲
|-
|دایرکت اکس 8.1b||4.08.01.0901 (RC7)||این به روز رسانی شامل اصلاح DirectShow در ویندوز ۲۰۰۰ است (Quartz.dll)||۲۵ ژوئن ۲۰۰۲
|-
|دایرکت اکس 8.2||4.08.02.0134 (RC0)||مثل 8.1b اما شامل DirectPlay 8.2 است||۲۰۰۲
|-
|دایرکت اکس 9.0||4.09.00.0900 (RC4)|| ||۱۹ دسامبر ۲۰۰۲
|-
|دایرکت اکس 9.0a||4.09.00.0901 (RC6)|| ||۲۶ مارس ۲۰۰۳
|-
|دایرکت اکس 9.0b||4.09.00.0902 (RC2)|| ||۱۳ اوت ۲۰۰۳
|-
|rowspan="3"|دایرکت اکس 9.0c||۴٫۰۹٫۰۰٫۰۹۰۳||انحصاری سرویس پک ۲ ویندوز XP||
|-
|4.09.00.0904 (RC0)|| ||۴ اوت ۲۰۰۴
|-
|۴٫۰۹٫۰۰٫۰۹۰۴||ویندوز سرور 2003 R2 و ویندوز سرور ۲۰۰۳ سرویس پک ۱,ویندوز ایکس پی سرویس پک ۲و۳,ایکس باکس ۳۶۰||۶ اوت ۲۰۰۴
|-
|دایرکت ایکس 9.0c به روز رسانی ماهانه||4.09.00.0904 (RC0)||نسخه ۹ فوریه ۲۰۰۵ اولین نسخه ۶۴ بیتی بود.Direct link to  last pure 32-bit DirectX 9.0c from December 13 2004 & Direct link to  first 64-bit capable DirectX 9.0c from February 9 2005آخرین نسخه برای ویندوز ۹۸ و ویندوز ام ای از دسامبر ۲۰۰۶ قابل دسترسی است.''منتشر شده در دوماهه: از اکتبر ۲۰۰۴ تا اوت ۲۰۰۷ و بعد از آن سه‌ماهه؛ آخرین نسخه: اوت ۲۰۰۸دایرکت اکس 10۶٫۰۰٫۶۰۰۰٫۱۶۳۸۶ویندوز ویستا ۳۰ نوامبر ۲۰۰۶دایرکت اکس 10.1 ۶٫۰۰٫۶۰۰۱٫۱۸۰۰۰  سرویس پک ۱ ویندوز ویستا، ویندوز سرور ۲۰۰۸شامل Direct3D 10.1 است  ۴ فوریه ۲۰۰۸۶٫۰۰٫۶۰۰۲٫۱۸۰۰۵  ویندوز ویستا سرویس پک ۲, ویندوز سرور ۲۰۰۸ سرویس پک ۲شامل Direct3D 10.1 است  ۲۸ آوریل ۲۰۰۸دایرکت اکس 11.1  ۶٫۰۲٫۹۲۰۰٫۱۶۳۸۴ سرویس پک ۱ ویندوز ۷, ویندوز ۸, ویندوز آر تی، ویندوز سرور ۲۰۱۲ ۱ آگوست، ۲۰۱۲دایرکت اکس 11.2  ۶٫۰۳٫۹۶۰۰٫۱۶۳۸۴ ویندوز ۸٫۱, ویندوز آر تی، ویندوز سرور 2012 R2 ۱۸ اکتبر، ۲۰۱۳دایرکت اکس 12.0 ۱۰٫۰۰٫۱۰۲۴۰٫۱۶۳۸۴ ویندوز ۱۰, ایکس باکس وان ۲۹ ژوئیه، ۲۰۱۵

 جستارهای وابسته 
 اکتیواکس
 فهرست بازی‌هایی که از دایرکت‌ایکس ۱۰ پشتیبانی می‌کنند
 اُپن‌جی‌ال

 منابع 

 Wikipedia contributors, "DirectX," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=DirectX&oldid=234213414 (accessed September 1, 2008).

 پیوند به بیرون 
 Microsoft's DirectX developer site
 Microsoft's DirectX site
 DirectX 11 Introduction
 DirectX Wiki site from DirectXers

 DirectX Versions

رده:دیرکت‌اکس
رده:رابط‌های برنامه‌نویسی کاربرد مایکروسافت
رده:نرم‌افزارهای ۱۹۹۵ (میلادی)
رده:واسط‌های برنامه‌نویسی کاربردی
رده:واقعیت مجازی