تورج نگهبان

تورج نگهبان (۶ اردیبهشت ۱۳۱۱ – ۳۰ مرداد ۱۳۸۷) شاعر، ترانه‌سرا، نویسنده و مجری ایرانی بود.

 زندگی 
تورج نگهبان در ۶ اردیبهشت ۱۳۱۱ در اهواز متولد شد، تحصیلات ابتدایی را در خرمشهر و دوران متوسطه را در دبیرستان فیروزبهرام تهران به پایان رسانید. او دانش‌آموخته لیسانس ادبیات فارسی و فوق‌لیسانس علوم اجتماعی از دانشگاه تهران است.
نگهبان در کنار فعالیت‌های هنری رئیس روابط عمومی سازمان صنایع دستی ایران و از سال ۱۳۵۳ تا زمان وقوع انقلاب مدیر مسئول نشریه تخصصی دستاورد بود. او بین سال‌های ۱۳۵۶ تا ۱۳۵۸ در دانشکده علوم اجتماعی قزوین تدریس کرد. او صاحب امتیاز و مدیر مسئول مجله صوتی صدا بود.کتاب ره توشه حاوی گزیده‌ای از خاطرات ترانه‌ها و اشعار او که شامل ۵۳۲ صفحه می‌باشد همزمان با چهاردهمین سالگرد درگذشتش در آمریکا توسط فرزندش نوید نگهبان به چاپ رسید.وی از دراویش سلسله نعمت‌اللهی سلطان علیشاهی گنابادی بود. 

 فعالیت‌های هنری 
در تابستان ۱۳۲۷ اولین تصنیف با آهنگ همایون خرم ساخته شد که توسط گویندهٔ برنامه سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی در برنامه‌ای که از ساعت ۱ تا ۲ بعدازظهر با صدای پورنجاتی پخش گردید.
همکاری وی با همایون خرم چهارده‌ساله که آنزمان او هم نوازنده ویولون برای رادیو بودند از اینجا آغاز شد.

سپس کاری برای رادیو ژاندارمری با همکاری امین‌الله رشیدی و آهنگ همایون خرم انجام شد که نام آهنگ به نام «گل من» بود که مورد استقبال فراوان قرار گرفت و یک هفته بعد از اجرا مجله موسیقی رادیو ایران که تنها مجله حرفه‌ای در راستای موسیقی بود به عنوان یک ترانه موفق شعر و نت آن را به چاپ رسانید. سپس در سن ۱۹ سالگی گل‌های ۲۴۲ با صدای بنان و آهنگ روح اله خالقی با کلام تورج نگهبان خلق شد.

همکاری با رادیو ایران و استادان آن دوران همچون رهی معیری، نواب صفا، معینی کرمانشاهی و آهنگسازانی چون روح‌الله خالقی، تجویدی، مجید وفادار، حسین یاحقی، پرویز یاحقی و… که مشهورترین ترانه‌های ایشان با همکاری همایون خرم خلق شده.

در کارنامه هنری ایشان بیش از ۷۰۰ ترانه، تصنیف و غزل وجود دارد آثار مشهور و ماندگاری همچون گل‌های ۲۴۲ با صدای بنان. با صدای الهه: گل‌های رنگارنگ ۵۵۶ منم مجنون کویت، آمدی با دلم گفتگو کنی و… با صدای مرضیه: در بستر غم، گمشده، از من بگذر، کلبه
با صدای مهستی، گل‌های ۵۱۰
با صدای داریوش: رهگذار عمر، سرود آفرینش، تند باد حادثه‌ها
برای بسیاری از خوانندگان ایرانی از جمله مهستی، دلکش، بنان ،مرضیه، داریوش رفیعی، الهه، ویگن عارف، عباس مهرپویا، ستار، پروین، پوران، عهدیه، داریوش اقبالی، هایده، ملوک ضرابی، ایرج، گلپا، فرهاد مهراد، محمد نوری، گوگوش و… ترانه سروده‌است.

 افتتاح استودیو طنین 
در اواسط دهه ۴۰ ایشان با همکاری هنرمندان آن دوره همچون پرویز اتابکی و برای اولین بار استودیوی ضبط خصوصی به نام طنین را در خیابان رامسر تهران افتتاح کردند، که اکثر آثار ماندگار تاریخ موسیقی ایران در آن استودیو تولید و ضبط گردیده‌است.

 ترانه متن فیلم 
نگهبان با کارگردانان فیلم‌های فارسی آن زمان همکاری داشته و برای بسیاری از فیلم‌های قبل از انقلاب ترانه نوشته‌است
و ترانه‌های بسیاری از فیلم‌های فارسی مانند: چرخ و فلک (ایرج :ای کبوتر ناله سر کن) قیصر (سوسن: ت ت تق تنبکی و باش …)، فیلم کج‌کلاخان با صدای گوگوش و… و بسیاری از اشعار تبلیغات آن زمان مانند روغن شاه‌پسند ویفر یام‌یام و بسیاری دیگر از ساخته‌های نگهبان است.

 دوبله فیلم بانوی زیبای من 
یکی از آثار ماندگار ترجمه و صداگذاری فیلم بانوی زیبای من است، با نظارت تورج نگهبان محصول استودیو طنین به فارسی دوبله شد، که یکی از شاهکارهای دوبله ایران به‌شمار می‌آید.

مدیر دوبلاژ علی کسمایی، دوبلورها: مهین کسمایی به‌جای آدری هپبورن و ابوالحسن تهامی‌نژاد به‌جای رکس هریسون در این فیلم آواز خوانده و حرف زده‌اند، و همچنین فرهاد مهراد، خواننده نام آشنای ایرانی، در این فیلم به‌جای پدرآدری هیپورن آواز خوانده‌است. فیلم توسط کمپانی سازنده مشمول دریافت جایزه بهترین دوبله و صداگذاری گردید.

 بعد از انقلاب ۵۷ 
نگهبان در بعد از انقلاب و شرایط موجود فعالیت‌های هنری را به حداقل رساند، در سال ۱۳۵۹ مدتی مدیر استودیو صبا بود و شرکت تبلیغاتی کارنامک را تأسیس کرد.
طی این سال‌ها اثر ماندگار ایشان شعر ای ایران ساخته محمد سریر که توسط محمد نوری اجرا شد و چند غزل و شعر بلند از ایشان به یادگار مانده‌است.

تورج نگهبان علاقه زیادی به وطنش ایران داشت در سلوک و عرفان مطالعات فراوانی داشت که در آثار به جای مانده از ایشان مشهود می‌باشد. ایشان تا اردیبهشت ۱۳۷۲ در ایران اقامت داشت سپس به شهر لس آنجلس آمریکا مهاجرت کرد.
بعد از انقلاب تعداد انگشت شماری ترانه از ایشان مانند "صنما" با اجرای شکیلا، "سرود آفرینش" و "تندباد حادثه" با صدای داریوش اقبالی به جامانده‌است. وی در این سال‌ها با رسانه‌های فارسی زبان لس آنجلس همکاری داشت، که مشهورترین آن برنامه ادبیات آهنگین و مجله تصویری صدا در تلویزیون تصویر ایران بود.

از ایشان ۴ فرزند یک پسر و سه دختر به‌یادگار مانده‌است.
بندانگشتی| مزار تورج نگهبان در قبرستان فارست لاون، هالیوود (کالیفرنیا)|200px|چپ

 درگذشت 
تورج نگهبان که مدت‌ها از بیماری ریوی و کیسه صفرا رنج می‌برد، سرانجام در روز ۳۰ مرداد ۱۳۸۷ در حدود ساعت ۹ صبح (به‌وقت لس آنجلس) بر اثر بیماری ذات‌الریه در بیمارستان تارزانا درگذشت. و در قبرستان فارست لاون، هالیوود ایالت کالیفرنیا، آمریکا در حضور صدها تن از دوستدارانش به خاک سپرده شد.
در اولین سالگرد درگذشت ایشان، مراسم یادبودی در منزلش برگزار شد که شعرا، آهنگسازان و خوانندگان ایرانی از جمله فریدون توفیقی و حمیرا در آن حضور یافتند و شعرا با خواندن اشعاری نام و خاطره‌اش را گرامی داشتند.

 آثار 
برخی از آثار او را در جدول زیر مشاهده کنید:
خوانندهنام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیممهرپویاافسانه عشقتورج نگهبانکامبیز مژدهیمهرپویاغروب پاییزتورج نگهباناروین مورهاروین مورهمهرپویاشبتورج نگهبانمهرپویامهرپویاآرزوی بارانتورج نگهبانمهرپویااروین مورهمهرپویابرای همیشهتورج نگهبانمهرپویامهرپویااو هم رفتتورج نگهبانمهرپویامهرپویانسیم عشقتورج نگهبانمهرپویامهرپویالطف خداییتورج نگهبانمهرپویاآلواروسباستیانمهرپویاتشنه محبتتورج نگهبانموزیک اسپانیاییمارسل استپانیابیعید نوروزتورج نگهبانحسن شماعی زادهناصر چشم آذرداریوشسرود آفرینشتورج نگهبانمحمد زمانیآندرانیکداریوشتندباد حادثهتورج نگهبانمنوچهر طاهر زادهآندرانیکداریوشافسانه‌هاتورج نگهبانکاوه حقیقیکاوه حقیقیداریوشسرود آفرینشتورج نگهبانمحمد زمانیآندرانیکداریوشرهگذارِ عُمرتورج نگهبانبابک افشارناصر چشم‌آذرداریوششب اومدتورج نگهبانصدرالدین مهوانصدرالدین مهوانداریوشسپید و سیاهتورج نگهبانامیر آراممحمد شمسداریوشیارانتورج نگهبانتوحید عظیمیرامین زمانیداریوشمرضیهآوای خسته دلانتورج نگهبانهمایون خرمهومن محمدیویگنبی سرانجامتورج نگهبانبابک افشارویگنسوگندتورج نگهبانبابک افشارویگناسیرتورج نگهباناونیکویگنارمغانتورج نگهبانعطاالله خرمویگندختر خوشفکر ایرانتورج نگهبانصدیقه شهنیامرضیهسرابتورج نگهبانفریدون شهبازیانفریدون شهبازیانمرضیهگمشدهتورج نگهبانهمایون خرمهمایون خرممهستیداریوشآسمون با من و تو قهره دیگهتورج نگهبانصدرالدین مهوانصدرالدین مهوانمهستیبعد از تو هم در بستر غم می‌توان خفتتورج نگهبانهمایون خرمستارفریدون فرخزادافسانه هستیتورج نگهبانلقمان ادهمیگوگوشکج‌کلاه خانتورج نگهبانبابک افشارواروژانگوگوشدوستم بدارتورج نگهباناونیکاونیکگوگوشبگوتورج نگهبانبابک افشارواروژانمهستیبگوتورج نگهبانبابک افشارآلیستنهاتورج نگهبانواروژانواروژانهایدهابر غمتورج نگهبانمحمد حیدریمحمد حیدریاونیکمی‌تونی مشت من و ابکنیتورج نگهبانپرویز مقصدیپرویز مقصدیمحمد نوریایران ایرانتورج نگهبانمحمد سریرمحمد سریرپالتخانه بردوشتورج نگهبانعباس مهرپویاعباس مهرپویاامیدگذرگاه زمانتورج نگهبانناروندمومن سالار

 پانویس 

 منابع 
 تصنیف‌ها، ترانه‌ها و سرودهای ایران زمین، سعید مشکین قلم

 پیوند به بیرون 
 برنامه‌های تلویزیونی تورج نگهبان بر کانال رسمی او در یوتیوب

رده:اهالی اهواز
رده:ایرانیان مقیم لس آنجلس
رده:تحصیل‌کردگان دبیرستان فیروزبهرام
رده:ترانه‌پردازان مرد اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشکده زبان‌های خارجی دانشگاه تهران
رده:دراویش گنابادی
رده:درگذشتگان ۱۳۸۷
رده:زادگان ۱۳۱۱
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
پیش‌نویس:مجله صوتی صدا