فرانسوا دو لا روشفوکو

فرانسوا دو لا روشفوکو (به فرانسوی: François de La Rochefoucauld) (۱۵ سپتامبر ۱۶۱۳ – ۱۷ مارس ۱۶۸۰)، یکی از برجسته‌ترین اخلاق‌گرایان و نویسندگان قرن هفدهم فرانسه بود. او بیشتر به خاطر اثر مشهورش، «تأملات یا ماکسیم‌ها» (Réflexions ou Sentences et maximes morales)، شناخته می‌شود که مجموعه‌ای از جملات قصار و نکته‌سنجانه درباره طبیعت انسان و انگیزه‌های پنهان اعمال اوست.Encyclopedia Britannica. "François, duke de La Rochefoucauld".  (Accessed June 14, 2025). زندگی او با درگیری‌های سیاسی و نظامی فراوانی، به ویژه در دوران فروند (La Fronde)، گره خورده بود که تجربیاتش از این وقایع تأثیر عمیقی بر دیدگاه بدبینانه‌اش نسبت به ماهیت بشر گذاشت.Moyal, Georges. "La Rochefoucauld, François de." The Oxford Companion to Philosophy. Oxford University Press, 2005.

 زندگی‌ 
بندانگشتی|جلد کتاب تأملات (ماکسیم‌ها)؛ ۱۹۳۵
فرانسوا دو لا روشفوکو در ۱۵ سپتامبر ۱۶۱۳ در پاریس به دنیا آمد. او از خانواده‌ای اشرافی و با نفوذ بود و پدرش، فرانسوا پنجم، دوک لا روشفوکو، از نزدیکان دربار پادشاهی فرانسه بود.Tilley, Arthur. The Literature of the French Renaissance. Cambridge University Press, 1904, p. 288. او در دوران جوانی به عنوان یک نظامی و اشراف‌زاده در دربار لوئی سیزدهم و سپس لوئی چهاردهم فعالیت کرد. روشفوکو در ابتدا به دنبال شهرت نظامی و سیاسی بود و در سنین پایین در جنگ‌های مختلف شرکت کرد.Morris, Herbert. "La Rochefoucauld." The Encyclopaedia Britannica. 11th ed. Vol. 16. Cambridge University Press, 1911, pp. 222-223.

 نقش در فروند 
زندگی سیاسی و نظامی لا روشفوکو به شدت تحت تأثیر وقایع فروند (۱۶۴۸–۱۶۵۳) قرار گرفت. فروند مجموعه‌ای از جنگ‌های داخلی بود که بین اشراف، پارلمان و طبقات بالا از یک سو و سلطنت مطلقه از سوی دیگر درگرفت.Duprat, G. "The Fronde." The Cambridge Modern History. Vol. 4. Cambridge University Press, 1906. لا روشفوکو در این درگیری‌ها نقش فعالی ایفا کرد و در ابتدا از حامیان کوند، یکی از رهبران اصلی شورش، بود. او در این دوران چندین بار مجروح شد و تجربیات تلخ او از دسیسه‌های سیاسی و خیانت‌های اشراف، دیدگاه‌های او را نسبت به طبیعت انسان شکل داد.Moore, W. G. La Rochefoucauld: His Mind and Art. Oxford University Press, 1969. پس از پایان فروند و شکست شورشیان، لا روشفوکو از فعالیت‌های سیاسی کنار کشید و به زندگی بازنشستگی در املاک خود روی آورد. این دوره، فرصتی برای او فراهم کرد تا به تأمل و نگارش بپردازد.Bishop, Lloyd. La Rochefoucauld's Maxims and the Aesthetic of Bitterness. University Press of Florida, 1997, p. 12.

 آثار 
مهم‌ترین اثر فرانسوا دو لا روشفوکو، «تأملات یا ماکسیم‌ها» (Réflexions ou Sentences et maximes morales) است. این کتاب برای اولین بار در سال ۱۶۶۵ به صورت ناشناس منتشر شد و بلافاصله مورد توجه قرار گرفت.La Rochefoucauld, François de. Maxims. Translated by Leonard Tancock. Penguin Books, 1959, Introduction, p. 7.
این کتاب تحت عنوان «حکمت‌ها» به فارسی توسط محمد جواد محمدی ترجمه شده و در انتشارات اطلاعات به چاپ رسیده‌ است.
 تأملات یا ماکسیم‌ها 
«تأملات» شامل بیش از پانصد جمله قصار است که به بررسی طبیعت انسان، انگیزه‌های اعمال او و نقش خودخواهی و خودفریبی در زندگی می‌پردازد. لا روشفوکو با دیدگاهی بدبینانه، معتقد بود که تقریباً تمام اعمال انسانی، حتی آن‌هایی که به نظر خیرخواهانه می‌رسند، از خودخواهی نشأت می‌گیرند.Starobinski, Jean. Larger than Life: La Rochefoucauld and the Art of the Moralist. University of Chicago Press, 2010, p. 25. او ریاکاری، غرور، و خودخواهی را نیروهای محرک اصلی پشت فضایل انسانی می‌دانست. سبک نگارش او موجز، دقیق و پر از طنز تلخ است.Sainte-Beuve, Charles-Augustin. Causeries du lundi. Vol. 14. Garnier Frères, 1860, p. 288. برخی از معروف‌ترین ماکسیم‌های او عبارتند از:
 «فضایل ما اغلب تنها در مبدل کردن رذایل ماست.»La Rochefoucauld, François de. Maxims. Maxim 1.
 «ما هرگز نمی‌توانیم آنقدر بدجنس باشیم که گمان می‌کنیم.»La Rochefoucauld, François de. Maxims. Maxim 2.
 «خودخواهی، عشق به خود است، و به خودمان، و به تمام چیزهایی که به ما مربوط می‌شود؛ این ما را برای خودمان و برای دوستانمان، بیش از هر چیز دیگر ترجیح می‌دهد، و قربانی کردن را به نفع ما انجام می‌دهد.»La Rochefoucauld, François de. Maxims. Maxim 255.
 خاطرات 
علاوه بر ماکسیم‌ها، لا روشفوکو خاطراتی نیز به نام «خاطرات» (Mémoires) نوشت که در آنها به شرح وقایع دوران فروند و نقش خود در آن پرداخته است. این خاطرات، اگرچه به اندازه ماکسیم‌ها شهرت ندارند، اما اطلاعات ارزشمندی درباره زندگی سیاسی و اجتماعی فرانسه در قرن هفدهم ارائه می‌دهند.La Rochefoucauld, François de. Mémoires. Gallimard, 1968, Préface. آنها دیدگاه‌های لا روشفوکو را در مورد ماهیت قدرت، جاه‌طلبی و فساد در دربار و جامعه اشرافی روشن‌تر می‌سازند.Marnel, Jean-Pierre. "La Rochefoucauld, moraliste et mémorialiste." Dix-septième siècle, no. 275 (2017): 33-46.

 سبک و مضامین 
سبک نگارش لا روشفوکو به دلیل اختصار، دقت و عمق روان‌شناختی‌اش مورد تحسین قرار گرفته است. او از کلمات به صورت دقیق و با وسواس استفاده می‌کرد تا ایده‌های پیچیده را در قالب جملات کوتاه و نافذ بیان کند.Adam, Antoine. Histoire de la littérature française au XVIIe siècle. Domat Montchrestien, 1948-1956, vol. 2, p. 213. مضامین اصلی آثار او عبارتند از:

 خودخواهی (amour-propre): این مفهوم در مرکز فلسفه لا روشفوکو قرار دارد. او معتقد بود که خودخواهی نیروی محرکه اصلی تمام اعمال انسانی است و حتی فضایل نیز ریشه‌ای در این خودخواهی دارند.Gouhier, Henri. La Pensée philosophique et religieuse de La Rochefoucauld. Vrin, 1971, p. 78.
 ریاکاری و ظاهرپرستی: لا روشفوکو به شدت از ریاکاری و تظاهر در جامعه انتقاد می‌کرد. او معتقد بود که انسان‌ها اغلب خود را بهتر از آنچه هستند نشان می‌دهند و اعمالشان بر اساس انگیزه‌های پنهان و کمتر شرافتمندانه است.Brody, Jules. The Self-Conscious Stage in Modern French Drama. Johns Hopkins University Press, 1971, p. 119.
 شکنندگی فضیلت: او بر این باور بود که فضایل انسانی شکننده و تحت تأثیر شرایط و منافع شخصی هستند. در واقع، بسیاری از فضایل صرفاً رذایلی هستند که خود را در پوشش دیگری پنهان کرده‌اند.Laffly, Jean-Paul. "La Rochefoucauld: la vertu trahie." Revue des Deux Mondes, Février 2013, pp. 110-117.
 بدبینی: دیدگاه کلی او به ماهیت انسان بسیار بدبینانه است. او اعتقاد کمی به خیر ذاتی انسان داشت و بیشتر بر ضعف‌ها، نقص‌ها و انگیزه‌های پنهان تأکید می‌کرد.Crocker, Lester G. Nature and Culture: Ethical Thought in the French Enlightenment. Johns Hopkins Press, 1963, p. 88.

 تأثیر و میراث 
آثار لا روشفوکو تأثیر عمیقی بر اندیشه و ادبیات اروپا، به ویژه در عصر روشنگری، گذاشت. فیلسوفانی مانند ولتر، روسو و حتی نیچه و شوپنهاور از ایده‌های او الهام گرفتند یا با آنها درگیر شدند.Adam, Antoine. Grandeur and Illusion: French Literature and Society 1600-1715. Penguin Books, 1972, p. 256. او را یکی از بنیان‌گذاران روان‌شناسی مدرن می‌دانند، زیرا پیشگام بررسی انگیزه‌های پنهان و ناخودآگاه انسان بود.Hazard, Paul. The European Mind, 1680-1715. Hollis & Carter, 1953, p. 238. ماکسیم‌های او همچنان به عنوان اثری کلاسیک در ادبیات اخلاقی و روان‌شناسی شناخته می‌شوند و به دلیل بینش عمیقشان درباره ماهیت انسان، مورد مطالعه و تفسیر قرار می‌گیرند.Levi, Anthony. French Moralists: The Theory of the Passions 1585-1749. Clarendon Press, 1964, p. 195.

 منابع 

 Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG، ۲۰۰۵
حکمت‌ها، ترجمه محمدی گلپایگانی، انتشارات اطلاعات، تهران، ۱۳۹۰

 پیوند به بیرون 

رده:خاطره‌نویسان اهل فرانسه
رده:خاطره‌نویسان سده ۱۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۶۸۰ (میلادی)
رده:زادگان ۱۶۱۳ (میلادی)
رده:فرانسوی‌های عضو کلیسای کاتولیک روم
رده:موجزنویسان
رده:نامه‌نگاران اهل فرانسه
رده:نویسندگان اهل فرانسه
رده:نویسندگان سده ۱۷ (میلادی) اهل فرانسه
رده:نویسندگان فرانسوی‌زبان
رده:نویسندگان مرد اهل فرانسه
رده:نویسندگان مرد سده ۱۷ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی اهل فرانسه