روماتیسم مفصلی

آرتریت روماتوئید  یا روماتیسم مفصلی (RA) نوعی اختلال خودایمنی مزمن است که عمدتاً مفاصل را درگیر می‌کند. این بیماری معمولاً باعث گرمی، تورم و دردناکی مفاصل می‌شود. درد و خشکی مفاصل اغلب پس از استراحت تشدید می‌گردد. شایع‌ترین نواحی درگیر، مچ دست و انگشتان هستند و معمولاً مفاصل مشابه در دو طرف بدن تحت تأثیر قرار می‌گیرند. آرتریت روماتوئید می‌تواند سایر بخش‌های بدن از جمله پوست، چشم‌ها، ریه‌ها، قلب، اعصاب و خون را نیز درگیر کند. این امر ممکن است منجر به کاهش تعداد گلبول‌های قرمز، التهاب اطراف ریه‌ها و التهاب اطراف قلب شود. تب و کاهش انرژی نیز از علائم شایع هستند. نشانه‌ها اغلب به‌تدریج و طی هفته‌ها تا ماه‌ها ظاهر می‌شوند.

علت دقیق آرتریت روماتوئید مشخص نیست، اما باور بر این است که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند. مکانیسم اصلی بیماری شامل حمله سیستم ایمنی بدن به مفاصل است. این فرایند موجب التهاب و ضخیم شدن کپسول مفصلی می‌شود و همچنین استخوان و غضروف زیرین را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تشخیص بیماری عمدتاً بر اساس علائم بالینی فرد صورت می‌گیرد. تصویربرداری با اشعه ایکس و آزمایش‌ها می‌توانند تشخیص را تأیید کرده یا سایر بیماری‌های مشابه را رد کنند. بیماری‌هایی که ممکن است علائمی مشابه ایجاد کنند شامل لوپوس اریتماتوس سیستمیک، آرتریت پسوریاتیک و فیبرومیالژیا می‌شوند.

اهداف درمان شامل کاهش درد، کاهش التهاب و بهبود عملکرد کلی فرد است. این اهداف می‌توانند با تعادل میان استراحت و ورزش، استفاده از آتل و بریس یا وسایل کمکی حاصل شوند. داروهای ضد درد، استروئیدها و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی معمولاً برای کنترل علائم به‌کار می‌روند. داروهای تعدیل‌کننده بیماری روماتیسمی (DMARDs) مانند هیدروکسی کلروکین و متوترکسات ممکن است برای کند کردن پیشرفت بیماری استفاده شوند. در مواردی که بیماری به درمان‌های دیگر پاسخ نمی‌دهد، از داروهای بیولوژیک تعدیل‌کننده بیماری روماتیسمی (DMARDs) استفاده می‌شود. با این حال، این داروها ممکن است عوارض جانبی بیشتری داشته باشند. جراحی برای ترمیم، جایگزینی یا جوش دادن مفاصل در برخی شرایط می‌تواند مفید باشد.

آرتریت روماتوئید تا سال ۲۰۱۵ حدود ۲۴٫۵ میلیون نفر را در جهان تحت تأثیر قرار داده است. این بیماری حدود ۰٫۵ تا ۱ درصد از بزرگسالان در کشورهای توسعه‌یافته را درگیر می‌کند و سالانه بین ۵ تا ۵۰ نفر در هر ۱۰۰٬۰۰۰ نفر به آن مبتلا می‌شوند. بروز بیماری بیشتر در میانسالی است و زنان ۲٫۵ برابر بیش از مردان تحت تأثیر قرار می‌گیرند. این بیماری در سال ۲۰۱۳ موجب مرگ ۳۸٬۰۰۰ نفر شد که نسبت به ۲۸٬۰۰۰ مرگ در سال ۱۹۹۰ افزایش یافته است. نخستین توصیف شناخته‌شده از آرتریت روماتوئید در سال ۱۸۰۰ توسط پزشک فرانسوی آگوستن ژاکوب لاندری-بووه (۱۷۷۲–۱۸۴۰) ارائه شد. reproduced in  اصطلاح آرتریت روماتوئید برگرفته از واژه‌های یونانی به معنای مفاصل آبکی و ملتهب است.

 شیوع و ژنتیک 
میزان شیوع آرتریت روماتوئید، در حدود ۰/۵ تا یک درصد در جمعیت است (بین ۳/۰ تا ۲/۱ درصد) و زنان تقریباً سه برابر مردان مبتلا می‌شوند. میزان شیوع با بالا رفتن سن افزایش می‌یابد و تفاوت ابتلای زنان و مردان در گروه‌های سنی بالاتر، کم می‌شود.

شروع بیماری در دهه‌های چهارم و پنجم زندگی شایع تر بوده، در ۸۰ درصد از کل بیماران، بین سنین ۳۵ تا ۵۰ سالگی پدیدار می‌شود. میزان بروز آرتریت روماتوئید در زنان ۶۰ تا ۶۴ ساله، بیش از ۶ برابر زنان ۱۸ تا ۲۹ ساله است. اطلاعات جدید حاکی از روند کاهش یابنده بروز آرتریت روماتوئید است. شیوع آن در آمریکای جنوبی و کشورهای بلوک شرق سابق بیشتر است.

بررسی‌های خانوادگی، نشانگر نوعی استعداد ژنتیکی هستند. به عنوان مثال، بستگان درجه یک افراد مبتلا (که بیماری آن‌ها همراه با وجود آنتی‌بادی فاکتور روماتوئید یا لاتکس است) ۴ برابر میزان مورد انتظار، دچار آرتریت روماتوئید شدید می‌شوند. در حدود ۱۰٪ بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید دارای یک خویشاوند درجه اول مبتلا هستند.

 نشانه‌ها 
بندانگشتی|چپ|300px|چگونگی تخریب مفصل بر اثر آرتریت روماتوئید

در آغاز، ممکن است لوکالیزه کردن درد، تورم و حساسیت در لمس، به سختی امکان‌پذیر باشد. درد در مفاصل درگیر و تشدید درد در اثر حرکت، شایع‌ترین تظاهرات آرتریت روماتوئید تثبیت شده است. الگوی درگیری مفصلی هماهنگ است، اما همیشه با درجه التهاب ظاهر شده، مطابقت نمی‌کند. خشکی عمومی شایع است و معمولاً پس از دوره‌های بی حرکتی، به بیشترین حد خود می‌رسد، خشکی صبحگاهی با مدتی بیش از یک ساعت تظاهری تقریباً تغییرناپذیر از آرتریت التهابی است و ممکن است در افتراق آن از انواع متعدد بیماری‌های مفصلی غیر التهابی، کمک‌کننده باشد.

در مجموع نشانه‌های آرتریت روماتوئید از این قرار اند:
 سفتی صبحگاهی مفاصل
 تورم مفاصل
 درد مفصلی
 ضعف و خستگی
 ندول‌های روماتوئید

 عملکرد 
بندانگشتی|چپ|300px|سینویت مرمن در آرتریت روماتویید.
سینوویت مزمن التهابی است که اکثراً مفاصل را درگیر می‌کند و باعث تخریب غضروف و ایجاد ضایعات استخوانی می‌شود. آرتریت روماتیسم مفصلی مشخصاتی دارد که باعث تمایز آن با سایر انواع آرتریت‌ها (التهاب مفاصل) می‌شود. به عنوان مثال آرتریت به صورت قرینه است یعنی اگر یک زانو یا دست درگیر باشد به احتمال زیاد طرف مقابل نیز درگیر است. مفاصل درگیر مفاصل متاکارپوفالنژیال، متاتارسوفالنژیال، مچ دست و مفاصل بین بندانگشتی اول هستند. در برخی بیماران بیماری از شدت کمی برخوردار بوده و با حداقل ضایعات مفصلی، در مدتی کوتاه همراه است، در برخی دیگر ضایعات پیشرونده و مزمن، به صورت پلی آرتریت هستند و باعث اختلال عملکرد مفاصل می‌شود.firestein G

پلی آرتریت قرینه التهابی، تظاهرات خارج مفصلی (ندولهای روماتوئید، فیبروز ریوی، واسکولیت و سروزیت) و فاکتور روماتوئید مثبت در خون ۸۰٪ بیماران مشخصه این بیماری است.

 تظاهرات خارج مفصلی 
بندانگشتی|چپ|300px|اختلالات مفصلی.
بیماری آرتریت روماتوئید با توجه به اینکه بیماری سیستمیک است جدا از ابتلای مفصلی، تظاهرات خارج مفصلی دارد که شیوع کمتری دارند. این تظاهرات عبارتند از:

۱. گره‌های روماتوئیدی (۳۰–۲۰ درصد) در سطح خلفی ساعدها و در نواحی در معرض فشار مکانیکی ایجاد می‌شود.

۲. تظاهرات ریوی: که در آن لایه‌های جداری و نیز نسج ریه مبتلا می‌شوند.

۳. تظاهرات قلبی: در بررسی پس از مرگ صورت گرفت حدود ۵۰٪ موارد مبتلا هستند.

۴. درگیری چشمی، عصبی و مغز استخوان با شیوع کمتری دیده می‌شود.

 سیر بالینی و پیش آگهی 
سیر آرتریت روماتوئید کاملاً متغیر و پیش‌بینی آن در هر بیمار، دشوار است. در بیشتر بیماران، فعالیت بیماری به صورت مداوم و در عین حال مواج بوده، همراه با درجات متغیری از ناهنجاری‌های مفصلی و اختلالات عملکردی است. پس از ۱۰ تا ۱۲ سال، در کمتر از ۲۰ درصد بیماران، هیچ شواهدی از ناتوانی یا ناهنجاری مفصلی نخواهند داشت.
میزان امید به زندگی در افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید با میانه‌ای معادل ۳ تا ۷ سال کاهش می‌یابد. میزان مرگ و میر، افزایشی ۵/۲ برابری دارد و آرتریت روماتوئید به خودی خود در ۱۵ تا ۳۰ درصد موارد آن سهیم است.

 علت 
علت دقیق روماتیسم مفصلی ناشناخته است ولی در ایجاد این بیماری ایمنی سلولی و ایمنی هومورال هر دو نقش دارند. از جمله علل احتمالی این بیماری عفونت‌ها را ذکر کرده‌اند در همین زمینه باکتری‌ها، مایکو باکتریها، مایکو پلاسما و حتی ویروس‌ها به عنوان عوامل مسبب تحت بررسی قرار گرفته‌اند. در مدل‌های حیوانی روماتیسم مفصلی که وابسته به TLR2, TLR4, TLR9 است، جوندگان تحت تزریق دیواره سلولی استرپتوکوک SCW قرار گرفتند و مشاهده شد که پلی ارتریت حاد شدیدی به‌وجود آمد که بهبود یافته و سپس توسط یک پلی‌ارتریت مزمن وابسته به سلول T ادامه یافت که بسیار شبیه روماتیسم مفصلی است.KELLY Textbook of rheumatoloy 8ed pp: 1401-1402 گلو درد چرکی به عنوان یک عامل مسببه آن‌گونه که در تب روماتیسمی مطرح است در مورد روماتیسم مفصلی به اثبات نرسیده است هرچند که در یک زیرگروه خاصی از روماتیسم مفصلی بنام بیماری استیل با شروع بزرگسالی این رابطه مطرح است. در معیارهای تشخیصی این بیماری در سال ۱۹۸۷ توسط Cush فانژیت جزو معیارها نبود و در معیارهای سال ۱۹۹۲ که توسط Yamaguchi وضع شد، فارنژیت معیار مینور و در معیارهای سال ۲۰۰۸ توسط Fautrel، فارنژیت به صورت معیار ماژور در تشخیص این بیماری ذکر شده است.HOCHBERG Rheumatology 6ed 2015 pp:725 همچنین پژوهشگران مرکز پزشکی دانشگاه جورج تاون آمریکا هشدار داده‌اند که مصرف زیاد چای خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید را افزایش می‌دهد.
تحقیقات روی بیش از ۷۶ هزار زن داوطلب نشان داده که مصرف زیاد چای خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید را افزایش می‌دهد در حالی که نوشیدن قهوه این تأثیر مضر را ندارد.

محققان مرکز پزشکی دانشگاه جورج تاون تأکید می‌کنند کسانی که بیش از چهار فنجان در روز چای می‌نوشند، ۷۸ درصد بیشتر در معرض ابتلا به آرتریت روماتوئید (التهاب مفاصل) هستند.

به گفته آنان نوشیدن هفتگی هر مقدار چای، ۴۰ درصد خطر بروز این بیماری را تشدید می‌کند.
افراد مبتلا به روماتیسم مفصلی، نسبت به دیگران شانس ابتلای بیشتری به بیماری‌های مزمن مانند پوکی استخوان، آلرژی، بدخیمی‌ها، عفونت‌ها، بیماری‌های گوارشی، بیماری‌های قلبی–عروقی و فشارخون دارند.Darlington LG

اثر مصرف دخانیات و آلودگی هوا در ابتلا این بیماری مؤثر است.

 تشخیص 
میانگین تأخیری که از شروع بیماری تا تشخیص آن وجود دارد ۹ ماه است. این امر، غالباً مربوط به ماهیت غیر اختصاصی علایم آغازین است.
آرتریت روماتوئید، به راحتی در افرادی که دارای بیماری تثبیت شده تیپیک هستند، تشخیص داده می‌شود. در اکثر مبتلایان، تظاهرات بالینی مشخصه بیماری، ظرف ۱ تا ۲ سال پس از شروع آن دیده می‌شوند. دقت کنید که تشخیص آرتریت روماتوئید بر اساس علائم فرد صورت می‌گیرید و نتایج آزمایشگاهی صرفاً برای کمک به پزشک در تصمیم‌گیری هستند و در تشخیص بیماری نقشی ندارند.

 درمان در طب رایج 
از آنجا که علت آرتریت روماتوئید ناشناخته است، پاتوژنز آن کاملاً مشخص نشده است و مکانیسم عمل بسیاری از عوامل درمانی مورد استفاده نیز
قطعی نیست، درمان آن عمدتاً به صورت تجربی انجام می‌شود. هیچ‌یک از ملاحظات درمانی علاج بخش قطعی نیستند؛ بنابراین همه آن‌ها را باید
تسکین دهنده در جهت تخفیف علایم و نشانه‌های بیماری و متوقف‌کننده بیماری قلمداد نمود.

اهداف درمان عبارتند از: ۱- تسکین درد ۲- کاهش التهاب ۳- محافظت ساختارهای مفصلی ۴- حفظ عملکرد و ۵- کنترل درگیری سیستمیک.

درمان شامل مصرف داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی(آسپرین، پیروکسیکام، مینوسایکلین ،سولفاسالازین، دیکلوفناک، ایندومتاسین، ناپروکسن و بروفن و…)است.

در موارد شدید از استروئیدها مانند پردنیزولون استفاده می‌شود که عوارض جانبی زیادی دارد.
داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی که برای کنترل علائم مصرف می‌شود ممکن است عوارضی مانند مشکلات گوارشی ایجاد نمایند.Rennie KL داروهای تعدیل‌کننده سیستم ایمنی مانند داروهای ضد مالاریا (هیدروکسی کلروکین)، سولفاسالازین، متوترکسات و لفلونوماید نیز به کار می‌روند.

استفاده از حمام نمک دریا بسیار در درمان آرتریت روماتوئید اثربخش است.

 درمان در طب سنتی 
جوشانده و برگ دارواش برای درمان روماتیسم، ورم‌های عصبی و سیاتیک به کار می‌رود.آیت الله نورانی، مصطفی، دائرالمعارف بزرگ طب اسلامی، ج۲، صفحهٔ ۵۹۹

 عوارض آرتریت روماتوئید 
 پوکی استخوان: خود آرتریت روماتوئید، همراه با برخی از داروهایی که برای درمان آرتریت روماتوئید استفاده می‌شود، می‌تواند خطر پوکی استخوان را افزایش دهد – وضعیتی که استخوان‌های شما را ضعیف می‌کند و آنها را مستعد شکستگی می‌کند.
 ندول‌های روماتوئید: این برجستگی‌های سفت بافتی معمولاً در اطراف نقاط فشار مانند آرنج ایجاد می‌شوند. با این حال، این گره‌ها می‌توانند در هر جایی از بدن از جمله قلب و ریه‌ها ایجاد شوند.
 خشکی چشم و دهان: افرادی که به آرتریت روماتوئید مبتلا هستند بسیار بیشتر در معرض ابتلا به سندرم شوگرن هستند، اختلالی که میزان رطوبت چشم و دهان را کاهش می‌دهد.
 عفونت‌ها: خود آرتریت روماتوئید و بسیاری از داروهایی که برای مبارزه با آن استفاده می‌شوند، می‌توانند سیستم ایمنی بدن را مختل کنند و منجر به افزایش عفونت شوند. برای پیشگیری از بیماری‌هایی مانند آنفولانزا، ذات الریه، زونا و کووید-۱۹ با واکسیناسیون از خود محافظت کنید.
 ترکیب غیرطبیعی بدن: نسبت چربی به توده بدون چربی در افرادی که به آرتریت روماتوئید مبتلا هستند، حتی در افرادی که شاخص توده بدنی (BMI) طبیعی دارند، بیشتر است.
 سندرم تونل کارپال: اگر آرتریت روماتوئید مچ دست شما را تحت تأثیر قرار دهد، التهاب می‌تواند عصب را که بیشتر دست و انگشتان شما را تحت تأثیر قرار می‌دهد، تحت فشار قرار دهد.
 مشکلات قلبی: آرتریت روماتوئید می‌تواند خطر سفت شدن و انسداد شریان‌ها و همچنین التهاب کیسه ای که قلب شما را دربر گرفته است را افزایش دهد.
 بیماری ریه: افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید در معرض خطر افزایش التهاب و اسکار بافت‌های ریه هستند که می‌تواند منجر به تنگی نفس پیشرونده شود.
 لنفوم: آرتریت روماتوئید خطر ابتلا به لنفوم را افزایش می‌دهد، گروهی از سرطان‌های خون که در سیستم لنفاوی ایجاد می‌شوند.

 پانویس 

 منابع 
 آنلاین روماتولوژی
 کتاب آرتریت روماتوئید و بیماران
آرتریت روماتوئید یا روماتیسم مفصلی بر اساس منابع مرجع پزشکی
همه چیز درباره بیماری آرتریت روماتوئید

 firestein G, Rheumatoid Arthritis, Kelley’s text book ofRhumatology, Harris E , Budd R , Firestein G.Pennsylvania: Elsevier &
Saunders: ۲۰۰۵.
 Darlington LG, Stone TW. Antioxidants and fatty acids in the amelioration of rheumatoid arthritis and related disorders. Br J Nutr ۲۰۰۱; ۸۵: ۲۵۱–۶۹.
 Rennie KL, Hughes J, Lang R, Jebb SA. Nutritional management of rheumatoid arthritis: a review of the evidence. J Hum Nutr Diet ۲۰۰۳; ۱۶: ۹۷–۱۰۹

 پیوند به بیرون 

رده:آرتریت‌ها
رده:آرتی‌تی
رده:اختلال‌ها در نیام‌ها
رده:بیماری‌های خودایمنی
رده:روماتولوژی
رده:شرایط التهابی پاسخ‌دهنده به استروئید