شمعون

شَمْعون یا شِمعون (عبری: שִׁמְעוֹן [شیمِعُن]) از شخصیت‌های کتاب مقدس است که در کتاب پیدایش در تنخ نامش ذکر گشته است؛ او دومین فرزند پسر یعقوب و لیه و از سران طوایف بنی‌اسرائیل بود.

 معنی نام 
بر اساس تورات، نام شمعون از این باور لیه سرچشمه می‌گیرد که خدا سخن او را شنیده است که یعقوب او را کم‌تر از خواهرش راحیل دوست دارد و به او این فرزند را عطا کرده است. در ادبیات یهودی نام او را چنین معنی کرده‌اند «کسی که به سخنان خدا گوش فرا می‌دهد».

 در تورات و ادبیات یهودی 
هنگامی که شکیم، دینه دختر یعقوب را مورد تجاوز جنسی قرار داد؛ شمعون از مردم آن شهر انتقام سختی گرفت. در ادبیات یهودی، شمعون مردی نترس و پرخاشگر دانسته می‌شود، که به ویژه نسبت به یوسف حسادت می‌ورزید. بر اساس هگاده، شمعون که کم‌ترین محبوبیت را نزد یعقوب داشت، نخستین کسی بود که پیشنهاد قتل یوسف را داد و سرانجام با پیشنهاد یهودا مبنی بر به چاه افکندن او موافقت کرد. هنگامی که برادران یوسف، برای خرید گندم و غله به مصر آمدند، یوسف از آن‌ها خواست که به مصر برگشته و بنیامین را نیز با خود بیاورند. در میان برادران، یوسف شمعون را گروگان گرفت تا مطمئن شود که برادران برمی‌گردند. بر اساس کتاب میدراش یاشر، شمعون نمی‌خواست که گروگان گرفته شود، بنابراین یوسف هفتاد تن از سپاه مصری فرعون را فرستاد که شمعون را بگیرند؛ اما شمعون همه آن‌ها را زمین زد. آن‌گاه یوسف، منسه را به نزد شمعون فرستاد، منسه او را گرفت و شکست داد و شمعون فریاد زد که این ضربه از سوی کسی از اسرائیلیان است و مصریان چنین قدرتی ندارند. شمعون هفتاد و پنج سال پس از یعقوب مرد و پسرانش به مصر رفتند. در زمان مرگ شمعون، سه سال از مرگ رئوبن می‌گذشت.

 در قرآن و ادبیات اسلامی 
شمعون، فرزند ارشد و خردمند یعقوب بود که ریاست دیگر برادران را برعهده داشت.جامع البیان، ج ۸، جزء ۱۳، ص ۴۵؛ عرائس المجالس، ص ۱۱۸؛ مجمع البیان، ج ۵–۶، ص ۳۹۰؛ الدرالمنثور، ج ۴، ص ۵۶۵.

برخی مفسّران قرآن، مقصود از «قائل» در آیه ۱۰ سوره یوسف را وی دانسته‌اند که ضمن ردّ تصمیم دیگر برادران، مبنی برکشتن یوسف پیشنهاد داد که وی را در چاه افکنید.جامع البیان، ج ۷، جزء ۱۲، ص ۲۰۳؛ روح المعانی، ج ۷، جزء ۱۲، ص ۲۸۸؛ الاتقان فی علوم القرآن، ج ۲، ص ۳۱۸. بنا به نقلی، مقصود از «کبیرهم» در آیه ۸۰ یوسف نیز شمعون دانسته شده که در راستای تعهد به پدر برای بازگرداندن بنیامین از مصر به کنعان، برخلاف نظر سایر برادران، از بازگشت نزد پدر خودداری کرد.جامع البیان، ج ۷، جزء ۱۲، ص ۲۰۳؛ روح المعانی، ج ۸، جزء ۱۳، ص ۵۱؛ مجمع البیان، ج ۵–۶، ص ۳۹۰؛ الکشاف، ج ۲، ص ۴۹۴؛ الاتقان فی علوم القرآن، ج ۲، ص ۳۱۸.

 نفرین شمعون 

موسی حدود ۱۴ قرن پیش از میلاد درگذشت. وقتی موسی در آستانه مرگ بود، همه قبایل را برکت داد به جز قبیله شمعون که به نوعی کنار گذاشته شده است. بر طبق کتاب مقدس عبری یعقوب پدر دوازده پسر که اجداد دوازده قبیله اسرائیل بودند، درگذشت (حدود ۱۸ قرن پیش از میلاد). شمعون توسط پدرش یعقوب نفرین شد، احتمالاً به دلیل واقعه ای که در پیدایش ۳۴: ۲۴–۳۰ ثبت شده است، زمانی که شمعون و لاوی پس از تجاوز به دینه، از مردان شکیم انتقام گرفتند. پس از این واقعه وحشتناک، یعقوب به شمعون و لاوی گفت: شما مرا به دردسر انداختی و مرا نزد کنعانیان و فرزیان، مردمان ساکن این سرزمین، بدنام ساختی. ما تعداد کمی داریم و اگر آنها علیه من متحد شوند و به من حمله کنند، من و خانواده‌ام نابود خواهیم شد (پیدایش ۳۴:۳۰). گزارش برکت یعقوب در سفر پیدایش فصل ۴۹، در آیات ۵–۷ آمده است:

یادداشت‌های نسخه جدید مطالعات بین‌المللی این توضیح را در مورد سخنان یعقوب مبنی بر پراکندگی نسل شمعون ارائه می‌دهد: این عهد زمانی به انجام رسید که نوادگان شمعون جذب سرزمین یهودا شدند و نوادگان لاوی در سراسر سرزمین پراکنده شدند و در ۴۸ شهر و مراتع اطراف آن زندگی کردند.‏

 پانویس 

 منابع 
 کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، 



رده:اسباط بنی‌اسرائیل
رده:افراد در سفر پیدایش
رده:شخصیت‌های کتاب مقدس
رده:فرزندان یعقوب
رده:کتاب یوبیل