پاکور یکم

پاکور یکم یا پاکُر یکم (به زبان ؛ از ۶۳ تا ۳۸ پ.م.) پسر ارد دوم بود. پس از نبرد حران در سال ۵۳ پ.م. اشکانیان تلاش کردند تا مناطق تحت کنترل رومی‌ها در غرب آسیا را به تصرف خود درآورند. در این میان، فرماندهی بخشی از این عملیات‌ها نیز برعهده پاکور بود. اگرچه در ابتدا اشکانیان در این کاراز موفق بودند، اما در نهایت این حمله توسط رومی‌ها دفع شد. پاکور نیز در جریان نبرد جندیرس شکست خورده و کشته شد. مرگ او باعث یک بحران جانشینی شد که در آن پدرش، که به شدت از مرگ پسر مورد علاقه‌اش رنج می‌برد، تاج و تخت را به پسر دیگرش فرهاد چهارم به عنوان وارث جدیدش واگذار کرد.
 نخستین لشکرکشی به سوریه 

پس از شکست سنگین مارکوس لیسینیوس کراسوس، سردار رومی و عضو اولین تریومویرات، در نبرد حران در سال ۵۳ پیش از میلاد، اشکانیان برای انتقام از تجاوز رومیان و همچنین برای بهره‌برداری از ضعف رومیان در شرق، در سال ۵۱ پیش از میلاد به سوریه یورش بردند. این لشکرکشی رسماً تحت فرماندهی شاهزاده پاکور انجام شد که در آن زمان کودکی حدوداً دوازده ساله بود. به همین دلیل رهبری عملیات میدانی در عمل بر عهده سردار ایرانی اوساک بود. پس از گذر اشکانیان از فرات مناطقی از سوریه را به تصرف خود درآوردند و به طرف پایتخت سوریه، یعنی انطاکیه پیشروی کردند.

نیروی‌های رومی در انطاکیه اندک بود، به همین دلیل فرماندار سوریه، گایوس کاسیوس لونگینوس، که دید توان رویارویی با اشکانیان را ندارد در شهر ماند. این کار رومیان، اشکانیان را به تلاش برای محاصره‌ی شهر سوق داد؛ نوعی عملیات که اشکانیان در آن هیچ تجربه‌ای نداشتند و فاقد تجهیزات کافی بودند.

این اشتباه اشکانیان، رومی‌ها را نجات داد و کاسیوس از شرایط نامطلوب اشکانیان بهره برد و آنان را از اطراف انطاکیه عقب راند. در جریان ضدحملهٔ کاسیوس، اوساک کشته شد و به این ترتیب، نیروهای اشکانی به همراه پاکور مجبور به عقب‌نشینی شدند.

 تلاش برای تاج‌گذاری پاکور 
بعد از لشکرکشی ناموفق اشکانیان زمستان را در شمال سوریه گذراندند و در ادامهٔ نبرد پیشین، در سال ۵۰ پیش از میلاد بار دیگر انطاکیه را محاصره کردند. مارکوس کالپورنیوس بیبولوس، کنسول رومی و فرماندار جدید سوریه، توانست با بهره‌برداری از اختلافات داخلی اشکانیان، آن‌ها را علیه یکدیگر تحریک کند. او با ساتراپ اشکانی، اورنوداپاتس، که از پادشاه اُرد کینه داشت، متحد شد. اورنوداپاتس، پاکور جوان را پادشاه اعلام کرد و با او برای لشکرکشی علیه ارد هم‌داستان شد. در این دوره کوتاه، حتی سکه‌هایی با تصویر پاکور یکم ضرب شد. اما پدر و پسر به زودی آشتی کردند و ضرب سکه‌ها متوقف شد؛ از این رو، پاکور یکم هیچ‌گاه به‌طور واقعی پادشاه امپراتوری اشکانی نشد.

 لشکرکشی اشکانیان به یهودیه 
درگیری با اشکانیان همچنان یکی از مسائل اصلی در سیاست روم باقی ماند. گایوس ژولیوس سزار برای یک لشکرکشی انتقام‌جویانه برنامه‌ریزی کرده بود، اما کمی قبل از حرکت به شرق، به قتل رسید (۴۴ پیش از میلاد). پس از تشکیل تریوم‌ویرات دوم، مسئولیت این لشکرکشی به مارکوس آنتونیوس سپرده شد.
بندانگشتی|مُهر سکه کوینتوس لابینوس: 
اشکانیان در این دوره از پشتیبانی کوینتوس لابینوس، یک فرمانده رومی که به آن‌ها پناهنده شده بود، بهره بردند. لابینوس در سال ۴۳ پیش از میلاد به درخواست مارکوس یونیوس بروتوس و گایوس کاسیوس لونگینوس نزد پادشاه اُرد رفته بود تا با او علیه وارثان سزار متحد شود. پس از نبرد فیلیپی، لابینوس در نزد اشکانیان ماند و اُرد را به جنگ با رومیان تحریک کرد.

با توجه به وضعیت جنگ داخلی در روم، اشکانیان زمان را برای حمله مناسب دیدند. در زمستان ۴۱ یا ۴۰ پیش از میلاد، نیروهای اشکانی به رهبری ساتراپ برزافره و شاهزاده پاکور به استان رومی سوریه حمله کردند. در این حمله، لوسیوس دسیدیوس ساکسا، فرماندار رومی سوریه، در مکانی بین آپامیا و انطاکیه شکست خورد.Cassius Dio 48, 26. پس از این پیروزی، ارتش اشکانی به دو بخش تقسیم شد: نیمی از نیروها به رهبری کوینتوس لابینوس به سوی آسیای صغیر حرکت کردند، در حالی که پاکور و برزافره به سمت جنوب پیشروی کردند.

 تصرف اورشلیم 
در جریان پیشروی، اشکانیان اغلب توسط حاکمان محلی مورد پشتیبانی قرار می‌گرفتند. همان‌طور که دیوکاسیوس گزارش می‌دهد، پاکور به دلیل عدالت و ملایمتش بسیار محبوب بود و مردم او را مانند بهترین پادشاهان پیشین خود گرامی می‌داشتند. حاکمانی مانند لیسانیاس، پادشاه نبطی‌ها، مالیکوس و به ویژه آنتیگونوس، به امید رهایی از سلطه روم، با اشکانیان همراهی کردند.Flavius Josephus, Antiquitates Iudaicae 14, 13, 3; Cassius Dio 48, 41, 5. آنتیگونوس برای نشستن بر تخت پادشاهی یهودیه، به پاکور هزار تالان و پانصد زن از خانواده‌های نجیب وعده داد.Flavius Josephus, Antiquitates Iudaicae 14, 13, 5

به گزارش فلاویوس ژوزفوس، اشکانیان برای یاری آنتیگونوس به یهودیه وارد شدند. نیروهای پاکور از سمت ساحل و برزافره از داخل سرزمین پیشروی کردند. پاکور که از شهر صور رانده شده بود، در صیدا و بطلمیه پذیرفته شد و سپس نیروی سواره‌نظام خود را به سوی اورشلیم فرستاد. آن‌ها توانستند اورشلیم را به سرعت تصرف کنند. با این حال، فرماندار رومی‌تبار، هِرُد، و برادرش فاسائل موفق شدند مهاجمان را متوقف کرده و به قلعه سلطنتی پناه ببرند.Flavius Josephus, Antiquitates Iudaicae 14, 13, 3.

اشکانیان پیشنهاد مذاکره دادند. هیرکانوس و فاسائل به اردوگاه اشکانیان رفتند، اما به جای مذاکره اسیر شدند. آنتیگونوس دوم با حمایت اشکانیان به پادشاهی یهودیه رسید. او دستور داد گوش‌های عمویش، هیرکانوس، را ببرند تا از انجام وظیفه به عنوان کاهن اعظم ناتوان شود. اشکانیان هیرکانوس را به بین‌النهرین تبعید کردند و فاسائل، برادر هِرُد، برای فرار از اعدام دست به خودکشی زد.Flavius Josephus, Antiquitates Iudaicae 14, 13, 5–10.

هِرُد به همراه خانواده‌اش توانست از دست نیروهای اشکانی و یهودی آنتیگونوس فرار کند و به قلعه مسعده برسد. او سپس به سرعت از طریق مصر به ایتالیا سفر کرد. در رم، سنا او را به عنوان پادشاه یهودیه منصوب کرد. هِرُد بلافاصله بازگشت و نبرد را علیه آنتیگونوس و اشکانیان از سر گرفت.Flavius Josephus, Antiquitates Iudaicae 14, 14, 4.

 شکست و مرگ پاکور 
پوبلیوس ونتیدیوس باسوس، سردار رومی و نماینده مارکوس آنتونیوس، موفق شد در پاییز ۳۹ پیش از میلاد، اشکانیان را به آن سوی فرات عقب براند.Cassius Dio 48, 39–41.

در اوایل سال ۳۸ پیش از میلاد، پاکور پس از جمع‌آوری نیروهای جدید، قصد حمله مجدد به سوریه را داشت. ونتیدیوس باسوس با استفاده از یک استراتژی هوشمندانه، با پخش اطلاعات گمراه‌کننده، پاکور را وادار به پیمودن راه‌های طولانی و پرپیچ‌وخم کرد. این تاکتیک به او زمان لازم را داد تا نیروهای رومی را در بهترین موقعیت ممکن برای حمله آماده کند.Cassius Dio 48, 19.

در نبرد سرنوشت‌ساز گینداروس در سال ۳۸ پیش از میلاد، ونتیدیوس باسوس اجازه داد جنگجویان اشکانی به مواضع رومیان نزدیک شوند و سپس یک ضدحمله متمرکز و قدرتمند را آغاز کرد. او در این نبرد پیروز شد و پاکور نیز در آن کشته شد. با مرگ پاکور، روحیه نیروهای اشکانی در هم شکست. ونتیدیوس باسوس دستور داد سر پاکور را از بدنش جدا کرده و به عنوان نشانه پیروزی به شهرهای سوریه فرستاد تا قدرت روم را به نمایش بگذارد.Cassius Dio 49, 20.

شکست سنگین در گینداروس، اشکانیان را برای دهه‌های بعد از حملات گسترده به امپراتوری روم منصرف کرد.

پدر پاکور، اُرد دوم، که از غم مرگ پسرش بسیار اندوهگین بود، قدیمی‌ترین پسر باقی‌مانده‌اش، فرهاد چهارم، را به عنوان جانشین خود انتخاب کرد.Cassius Dio 49, 20.

 جستارهای وابسته 
 حمله نیروهای متحد اشکانیان و طرفداران پومپه به روم
 اوساکس
 برزافره
 اورنوداپاتس

 یادداشت 

 پانویس 

 منابع 











 * 
 Dando-Collins, Stephen. "Mark Antony's Heroes". Published by John Wiley and Sons, 2008 , 978-0-470-22453-3
 Plutarch, Life of Crassus.
 Cassius Dio, xlviii–xlix.

 سلف:ارد دوم شاهنشاه ایران
۵۱ پیش از میلاد جانشین:ارد دوم

__نمایه__
رده:افراد جنگ‌های ایران–روم
رده:اهالی ایران در سده ۱ (پیش از میلاد)
رده:پادشاهان کشته‌شده در جنگ
رده:درگذشتگان ۳۸ (پیش از میلاد)
رده:زادگان ۶۳ (پیش از میلاد)
رده:فرماندهان اشکانی
رده:شاهان اشکانی
رده:شاهان ایرانی سده یکم (پیش از میلاد)
رده:افراد ایرانی یونانی‌تبار
رده:افراد جنگ‌های اشکانیان و رومی‌ها
رده:کشته‌شدگان جنگ اهل ایران