کودک‌آزاری

کودک‌آزاری عبارت است از هر گونه بدرفتاری فیزیکی یا عاطفی، سوءاستفاده جنسی، غفلت یا رفتار همراه با بی‌توجهی یا استثمار تجاری یا سایر انواع استثمار که منجر به آسیب واقعی یا احتمالی به سلامت، بقا، رشد یا کرامت کودک در زمینهٔ روابط یا مسئولیت، اعتماد یا قدرت شود. (تعریف سازمان جهانی بهداشت).

برخی از این آثار می‌تواند مخفی باشد. ممانعت از حضور در کلاس درس، محرومیت از خوردن غذا و خوردنی‌های دیگر، حبس، مانند حبس در حمام یا زیرزمین از نمونه‌های کودک‌آزاری است. تنبیه بدنی و تجاوز جنسی به کودک هم از انواع کودک‌آزاری فیزیکی است.

براساس پیمان‌نامه حقوق کودک هر فرد زیر ۱۸ سال، کودک (۱۳ تا ۱۷ یا ۱۲ تا ۱۷ نوجوان است) محسوب می‌شود.

 قانون‌ها 
 اروپا 
در آلمان، کودک‌آزارهایی که بیش از ۲۵ سال سن داشته باشند با نظر موافق کمیسیون پزشکی با استفاده از دارو عقیم می‌شوند. در سوئد نیز قانون مشابهی وجود دارد. در فرانسه و اسپانیا نیز تمهیداتی برای اجرای مورد مشابه انجام گرفته است.

 آمریکا 
کودک آزاری در ایالات متحده آمریکا جرمی بسیار جدی محسوب می‌شود و دادگاه می‌تواند برای مجرمان از احکام تعلیقی تا حبس ابد مجازات تعیین کند.

 ایران 

در ایران طبق ماده ۱۱ «لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان» هر کس مرتکب قتل عمد یا ضرب و جرح عمدی کودک یا نوجوان شود و به هر علتی قصاص نشود، علاوه بر پرداخت دیه طبق مقررات، حسب مورد به بیش از دو سوم حداکثر مجازات مقرر قانونی محکوم خواهد شد.

برای کمک از متخصصان و سازمان‌های مسئول در مورد کودک‌آزاری می‌توان با اورژانس اجتماعی ۱۲۳، یا صدای یارا (خط تلفنی انجمن حمایت از حقوق کودکان) یا سازمان بهزیستی یا دادستانی استان‌ها تماس گرفت.

در فقه شیعه نیز طبق فتاوای برخی فقها، تفخیذ یا لاپایی، جایگزینی برای دخول با همسر نابالغ دانسته می‌شود، از جمله فتوای سید روح‌الله خمینی در تحریرالوسیله در این زمینه چنین است: «کسی که زوجه‌ای کمتر از نُه سال دارد دخول او برای وی جایز نیست… اما سایر کام‌گیری‌ها از قبیل لمس به شهوت و آغوش گرفتن و تفخیذ اشکال ندارد هر چند شیرخواره باشد.»http://www.imam-khomeini.ir/fa/c78_129444/کتاب تحریر_الوسیلة_فتاوی_الامام_الخمینی_س_ج_۲_/کتاب_النکاحترجمه تحریرالوسیله امام خمینی جلد چهارم - 1 - «مسئله 12 کتاب نکاح»  مرکز تعلیمات اسلامی واشینگتن
بندانگشتی|روبان آبی، نماد مبارزه با کودک‌آزاری

 دادن آگاهی جنسی به کودکان 
به اعتقاد برخی روان‌شناسان باید کودکان را متناسب با سن آن‌ها در زمینه سوءاستفاده جنسی آگاه کرد. تجربه سوءاستفاده جنسی از کودکان هنگام کودکی اتفاق ناخوشایندی است که می‌تواند نتایج آن تا بزرگسالی تداوم پیدا کند و ممکن است در زمان ازدواج و به شکل اختلالات جنسی خود را نشان دهد. آنان معتقدند وجود رفت‌وآمدهای خانوادگی و اجتماعی، فرزندان را در برقراری روابط میان‌فردی تقویت می‌کند.

 گونه‌ها 
کودک‌آزاری به چهار گونه عاطفی (روانی)، بدنی، جنسی و بی‌توجهی دسته‌بندی می‌شود.

آزار روانی (عاطفی): این نوع آزار کم‌تر از انواع دیگر گزارش می‌شود یا شناسایی می‌شود اما بسیاری آن را شایع‌ترین نوع کودک‌آزاری می‌دانند. این نوع آزار معمولاً با دیگر انواع آزار همراه است. کودکی که از نظر روانی آزار می‌بیند رفتارهایی بروز می‌دهد که برای آن‌ها دلیل پزشکی یا دلیل موجهی پیدا نمی‌شود یا متناسب با سن او نیستند یا نشانه‌های عدم رشد کافی از جنبه‌های مختلف وجود دارد.

آزار جنسی: در آمیزش جنسی رضایت طرفین مهم است. اما آمیزش جنسی با کودکان در هر حالتی، سوءاستفادهٔ جنسی است.

آزار جسمی: هرگونه لطمه یا آزار بدنی؛ هر نوع کتک، تکان شدید، سوزاندن، پرتاب و هُل، مسمومیت، خفگی و مانند آن نشانهٔ آزار جسمی است.

در کل هر نوع آسیب یا لطمه‌ای در بدن که یکی از ویژگی‌های زیر را داشته باشد احتمالاً کودک‌آزاری است:

 نشانه‌ها 
 آزار روانی (عاطفی) 
انواعویژگی‌هاپرخاشگری و انتقاد بیش از حدپدر و مادر فقط به رفتارهای نامناسب کودک توجه می‌کنند و با خشونت و انتقاد به آن پاسخ می‌دهند. توانایی و شخصیت کودک را زیر سؤال می‌برند و او را تحقیر می‌کنند آبروی کودک را جلوی دیگران می‌برند و در او احساس بی‌اهمیتی و ناچیز بودن ایجاد می‌کنند.نبود محبت و عاطفه و طرد کودکدر آغوش نگرفتن، عدم اظهار محبت کلامی و غیرکلامی، نداشتن رابطه صمیمانه و نزدیک، تبعیض گذاشتن بین خواهر یا برادرهامحرومیت از توجهپاداش ندادن به رفتارهای مناسب کودک، نادیده گرفتن، بازی نکردن، نداشتن همبازی، غیبت زیاد از خانه یا در دسترس نبودن پدر و مادرناهماهنگی و رفتارهای متناقضخواسته‌های پدر با مادر با هم تناقض اساسی دارد. پدر یا مادر یک بار به رفتاری پاداش می‌دهند و بار دیگر به‌شدت تنبیه می‌کنند. پدر یا مادر صبح خوش خلق هستند شب پرخاشگر و تندخو و کودک را طرد می‌کنند (مانع اعتماد کودک به والدین می‌شود)تهدید به ترک کودکتهدید کودک (گاهی به‌علت خطای جزئی) به بیرون انداخته شدن از خانه، سر راه گذاشتن، به یتیم‌خانه فرستادن، یا تهدید پدر و مادر که خود خانه را ترک می‌کنند (منجر به رابطه اضطرابی با والدین می‌شود)خواسته‌ها یا استرس‌های نامناسبکتک خوردن مادر، خشونت خانگی، اعتیاد، انداختن گناه‌ها مانند طلاق به گردن کودک، استفاده از کودک برای رساندن پیام‌های خشن پدر و مادر به یکدیگر، زیر فشار گذاشتن کودک برای طرفداری از یکی از والدین، استفاده از کودک برای آشتی بین پدر و مادر، توقع اینکه کودک کارهایی را بعهده بگیرد که مناسب سنش نیست، مانند روبرو شدن با طلبکار

 آزار روانی کودک 
رفتار کودکرفتار پدر و مادر/سرپرستکابوس‌های مکرر با مضامین مشابهطرد کودکاضطراب، رنج و غم شدیدمقصر دانستن کودک برای هر چیزپرهیز از ارتباط با دیگرانانتظارات و توقع نابجا و نامتناسب با سن کودک (رفتاری، تحصیلی، اجتماعی)انزوا و در دنیای خود بودنتهدید یا تنبیه نامناسبپرخاشگریاستفاده از کودک برای برآوردن نیازهای خودرفتارهای نامتناسب با سناستفاده از کودک برای برآوردن آرزوهای دست‌نیافته خودترسیده و نگران با عزت نفس پایینبی‌تفاوتی وقتی که باید به کودک توجه شودتکان دادن بدن به جلو عقبقرار دادن کودک در شرایط ترسناک، مانند شاهد خشونت خانگی بودنرفتارهایی برای جلب توجه یا محبتکمک نکردن به رشد مهارت‌های اجتماعی کودکصمیمیت بیش از حد با غریبه‌ها یا با پزشک و پرستارنگرانی از صحبت کردن کودک با پزشک یا پرستار بدون حضور والدین/سرپرستبیش از حد چسبیدن به دیگرانبدبینی به کودکرابطه نامناسب با کسی که از او مراقبت می‌کندخشونت و پرخاش با کودکاطاعت افراطیهراس از پیامد سرپیچی از سرپرست واکنش‌های عاطفی نامناسب یا شدید که با سن تناسب ندارند و دلیل پزشکی هم ندارندالگوبرداری از واکنش های نامطلوب سرپرست گودک‌آزارگریه و قشقرق و جنجال در سن مدرسهاختلال و آزار در دوره اوج رشد عاطفیخشم شدید بدون دلیلتربیت غلط سرپرستاز دست دادن علاقه به چیزها یا کارهایی که کودک قبلاً به آن‌ها علاقه داشتهکور شدن ذوق و تمسخر توسط سرپرست و کودک‌آزارگریه تسکین‌ناپذیرکودک بسیار کمتر از گذشته احساسات مختلف نشان می‌دهد و دیگر نمی‌تواند به دیگران ابراز علاقه کندنا امیدی از بی پاسخ ماندن احساسات ابراز شده در گذشته و ترس از ابراز احساساتمشکل تمرکزاظطراب و استرسواکنش‌های نامعمول به حضور برخی بزرگسالانترس از بزرگسال کودک آزار یا شباهت وی به کودک آزار شب‌ادراری یا شب‌مدفوع در رختخواب (در حالی که این مشکل قبلاً نبوده یا اینکه عمداً اتفاق می‌افتد)تنبیه برای شب ادراری حتی اگر پزشکان به پدر و مادر گفته باشند که غیرارادی اتفاق می‌افتدمشکلات خوردن (دزدیدن یا پنهان کردن غذا)احساس بی ارزش بودن و توهین کودک‌آزار در مورد بدن کودکعقب بودن رشد جسمی، روانی، عاطفی و کلامیتنبیه با غذا ندادن و یا اختلال خوردن در کودک و تربیت غلط و اظطراب غالب واکنش نامناسب به معاینه پزشکیاختلال غیر مستقیم و نفوذ بعد روانی به جسمیفرار کردن از سرپرستان کودک آزارهراس از خانوار کودک آزار و خواستار آزادی بودنخودآزاری و آسیب زدن به خوداحساس ناکافی و بی ارزش بودن 

 آزار جسمی 
کبودیکبودی یا اثر هر نوع شیء بر بدن مانند قلاب کمربند، کبودی‌های متعدد، هم‌اندازه و هم‌شکلجای گاز گرفتنجای گاز گرفتن انسان (نه متعلق به کودک دیگر)، جای گاز گرفتن حیوانات (می‌تواند حاکی از غفلت و بی‌توجهی باشد)انواع زخمزخم‌های متعدد، قرینه، هم‌شکل در جاهای غیر معمول، جای طناب بر مچ دست و پا یا گردنسوختگیوقتی جای سوختگی شبیه یک شیء شناخته شده مانند اتو باشد؛ وقتی به نظر برسد علت، فروکردن عضو به زور در آب جوش است.شکستگی استخوانشکستگی‌های متعدد در زمان‌های متفاوت، شکستگی‌های نهفته که در عکس رادیولوژی دیده شودآسیب‌های سر و جمجمهبه‌خصوص اگر در کودک زیر سه سال دیده شود، همراه با شکستگی‌های دیگر، خونریزی داخل چشمآسیب ستون مهره‌ها، اعضای داخلی و دهاناگر توضیح پزشکی نداشته باشد

 آزار جنسی 
علائم و نشانه‌هاتوضیحترشح، زخم و خون‌ریزی و آسیب در ناحیه تناسلی و مقعد به‌خصوص وقتی تکرار شودبدون وجود دلیل پزشکیعفونت ادراری مکرربدون وجود دلیل پزشکیپیدا شدن اشیا مختلف در واژن یا مقعدبازبودن غیرعادی مقعد در حین معاینه پزشکیبدون وجود دلیل پزشکیهپاتیت ب یا زگیل تناسلی به‌خصوص در کودکی که هنوز به سن آمیزش جنسی نرسیده (یا زیر ۱۵ سال)وقتی که تزریق خون آلوده مطرح نیستبارداری در نوجوانیبیماری‌های آمیزشی وقتی کودک به سن آمیزش جنسی نرسیدهخودآزاریفرارشب‌ادراری یا شب‌مدفوعی که قبلاً وجود نداشتهخودآزاری و آسیب زدن به خودرفتارهایی با مضامین جنسی که متناسب با سن نیستپرخاشگری و خشونت بدون دلیلانزوا، در خود رفتن، سکوت و تلخیاز دست دادن دوستانخودداری از مدرسه رفتنخودکشیهمیشه نگران و گوش بزنگ است و با کوچک‌ترین صدا یا اتفاقی پریشان می‌شود

 غفلت و بی‌توجهی 
انواعویژگی‌هاعدم رسیدگی و مراقبت در مورد نیازهای ضروری کودک (غذا، لباس، جای امن)نداشتن لباس، کفش و پوشش کافی، تکرر مشکلاتی مانند شپش سر یا جرب، عدم رشد کافی متناسب با سن، بوی بد یا کثیف بودن کودک، نخوردن غذای کافی و مناسب، تنها گذاشتن کودک بدون مراقب و سرپرست، خانه کثیف و غیر بهداشتی، حمام نبردن و شستشوی ناکافی، تصادفعدم رسیدگی‌های بهداشتی و درمانی و بی‌توجهی به سلامت کودکواکسن نزدن، ندادن دارو به کودک، عدم مراجعه به پزشک، مسمومیت کودک، گاز گرفتن حیوانات، در آب افتادن و خطر غرق شدن، پوسیدگی دندانعدم رسیدگی به آموزش و فعالیت‌های فوق برنامهمدرسه نرفتن، غیبت زیاد از مدرسه، نبود فعالیت‌های مختلف در اوقات فراغت که مانع از رشد شناختی (هوش، مهارت‌های اجتماعی، تمرکز) کودک می‌شودنبود قاعده و قانون در خانهنداشتن استمرار در گذاشتن قاعده و اعمال آن، نبود برنامه خواب، غذا، درس و غیره

 جستارهای وابسته 
 حقوق کودکان
 حقوق کودکان در ایران
 استفاده نظامی از کودکان

 منابع 

 پیوند به بیرون 


رده:جرم‌ها
رده:جنایت‌های علیه کودکان
رده:خانواده‌درمانی
رده:رفاه کودکان
رده:روان‌پزشکی
رده:کودکان