گاگریو

گاگریو در بختیاری و کهگیلویه به نام‌های دیگری مانندِ «گوگِریو» و «سُروُو» که مخففِ سرودهٔ عزا است گفته می‌شود.

گاگریوسبک‌های مختلفی داردکه هرطایفه ازهفت لنگ وچهارلنگ تا ایل‌های کهگیلویه هر کدام یک سبک خاص دارند،مثل سبک بهداروندباب،سبک دورکی باب،سبک چهارلنگ باب، سبک بویراحمدی، دشمن‌زیاری و بهمئی البته این سبکها درتمام مناطق بختیاری و کهگیلویه اجرا می‌شود و به پهنه‌ی جغرافیایی خاصی محدود نیست.

گاگریو که در گویش بختیاری، دونگ دال هم گفته می‌شود، یعنی نوای غمگین! قدیمی‌ترین گاگریوها به سبک زنانه خوانده می‌شوند. از این جهت که این سبک ازموسیقی، بسیار غمگین است، درهنگام مرگ و سوگواری افراد خوانده می‌شود. این سبک درمناطق هفت‌لنگ‌نشین و چهارلنگ‌نشین به یک صورت اجرامی شود. مردان نیزبه این سبک درمراسم‌های عزاداری تسلط کامل دارند و درحال حاضر، این سبک بیشتر توسط خواننده‌های آقا خوانده می‌شود.

 واژه‌شناسی 
 گاگریو از دو بخشِ گا بمعنی گاه (زمان یا وقت) و گریو به معنی گریه ساخته شده و سرهم به معنای زمان گریه است.
 اگر گا را بمعنی گوی و گفتن و گِریو را بمعنیِ گریستن بدانیم، سرهم بمعنی گفتن و گریستن است. یعنی مراسمی که در آن می‌گویند و می‌گریند.

 محتوا 
گاگِریوها شعر هستند و در دستهٔ اشعار بختیاری جای می‌گیرند. این اشعار به‌طور عمده در مراسمِ عزاداری بختیاری‌ها و بیشتر توسطِ زنان خوانده می‌شود اما امروزه با گسترش و دگرگونی وضعیتِ اجتماعی و ساخت مساجد و امکاناتِ صوتی، مردان نیز گاهی به خواندنِ گاگریو روی می‌آورند.

گاگریوها به‌طورمعمول با توجه به خصوصیاتِ فردِ در گذشته و توسط زنان به‌شکلِ فی البداهه خوانده می‌شوند و به‌طورمعمول با تغییرِ نام و کلمات، شعر را بگونه‌ای متناسب با وضعیتِ درگذشته می‌خوانند. مضمونِ این ابیات شرحِ خوبی، مِهر، میهمان نوازی، سوارکاری، تیراندازی، شجاعت و رشادتِ شخصِ درگذشته‌است. همچنین زنانِ در گذشته نیز به صفاتِ پاکدامنی، مهمان نواری، تلاش در خانه و مضامینی از این دست ستوده می‌شوند.

 وزن گاگریوها 
در گاگریوها وزن و قافیه به‌طورمعمول رعایت می‌شود. هرچند که گاهی یک مصرع نسبت به مصرعِ پیشینِ خود، یک یا چند هجا بیشتر یا کمتر دارد. اما به‌طورمعمول وزن و قافیه در این اشعار به خوبی رعایت می‌شود. به‌طور خلاصه می‌توان گفت که بیشترِ زنانِ بختیاری طبعِ شعر داشته و اشعاری را به شخصِ درگذشته نسبت داده و با همخوانی و به‌شکلِ گروهی، با سوز و گدازی خاص می‌خوانند.

 رسوم 
محورِ همهٔ اشعارِ گاگریو، غم و عزاست. در آغازِ خواندنِ گاگریو، رسم بر اینست که یکی از زنانِ سرشناس و «بی بی»‌های ایل شروع به خواندنِ بیتی از گاگریوه می‌کند و همهٔ زنان نیز با وی همنوا می‌شوند و آن بیت، بیتِ ترجیعی می‌ماند که زنان پس از خواندنِ هر چند بیتی آن بیت را دوباره تکرار می‌کنند. به‌طورمعمول پس از خواندنِ چهل بیت یا کمتر، زنِ دیگری خواندنِ اشعار و تکرارِ آن‌ها را بعهده می‌گیرد و زنانِ دیگر نیز با وی همنوا شده و این کار در مجالسِ ترحیم ممکنست ساعت‌ها به درازا بینجامد.

 انواع گاگریو 
گاگریوها با توجه به محتوای آن‌ها به چند دسته تقسیم می‌شوند:
 گاگریوهایی که در وصفِ اندام و جسمِ فرد در گذشته‌است.

مانند:
 بی کسی:

 گاگریوهایی در وصفِ ایمان و نیکی‌های اخلاقیِ فردِ درگذشته:

 گاگریوهایی در شِکوه از روزگار و فلک و چرخِ گردون:

 گاگریوهایی که حالتِ سیاسی داشته‌اند و دربارهٔ کسانی سروده می‌شوند که به حکمِ حکام کشته می‌شوند.
 گاگریوهایی که تنها حالتِ غم‌انگیز و تأثر بر مرگِ عزیزان دارد.

 منابع 

 آسمند جونقانی، علی. تاریخ ادبیات در قوم بختیاری. چاپ نخست ۱۳۸۰. 

 پیوند به بیرون 
 نمونه یک گاگریو حماسی

*
رده:اتحادیه‌های ایلی
رده:استان اصفهان
رده:استان چهارمحال و بختیاری
رده:استان خوزستان
رده:استان لرستان
رده:اقوام در استان خوزستان
رده:اقوام در ایران
رده:بومیان غرب آسیا
رده:جوامع مسلمان
رده:عشایر اوراسیا
رده:فرهنگ لری