غالب دهلوی

میرزا اسدالله بیگ خان، مشهور به میرزا غالب یا غالِب دِهلَوی از شاعران و نویسندگان پارسی‌گوی و اردونویس سدهٔ سیزدهم هجری در شبه‌قاره هند بود.ویژگی‌های ادب فارسی در عصر غالب(شریف حسین قاسمی، سایت خاوران، بازدید: ۷ خرداد ۱۳۸۷)

نیاکان غالب از مرزبان‌زادگان ترک و کشاورزان سمرقند بودند که بعداً به هندوستان آمدند. غالب در چامه سرودن پیرو سبک هندی و مکتب وقوع بود. او در نوشته‌های خود از واژه‌های فارسی سره و همچنین واژه‌های دساتیری نیز استفاده می‌نمود. ادب و فلسفه و عرفان موضوعات بیشتر نوشته‌های غالب را تشکیل می‌دهند.

دیوان غزلیات و رباعیات او در ایران به همت دکتر محمدحسن حائری و کلیات او به کوشش محسن کیانی چاپ شده است. تحقیقی جامع درباره او در کتابی با نام در بزم غالب به قلم دکتر مهدی فیروزیان به چاپ رسیده است.

 آثار 
 فارسی 
 کلیات غالب فارسی
 پنج‌آهنگ
 مهر نیمروز
 دستنبو
 قاطع برهان یا درفش کاویانی
 تاریخ شهریاران تیموری
 سبدچین
 مأثر غالب
 متفرقات غالب
 رسالهٔ فن بانگ

 اردو 
 دیوان اردو
 گل رعنا (آمیخته با نظم فارسی)
 منظومه قادرنامه
 بیاض غالب
 مکاتیب غالب (شامل ۵ نامه فارسی و ۱۱۲ نامه اردو نوشته غالب)
 نادرات غالب
 نادر خطوط غالب
 انتخاب غالب

 نمونه نثر 
 از آغاز کتاب مهر نیمروز:
 خودستایی فروهلم و بند پندار بگسلم.
 آوخ از آن روزگار که از خوی، به ناسازی و از کار، به بازی سپری شد، و داد از آن بیداد که در ورزش، افزونی خشم و کام، بر روان و هوش رفت.
 از کارفرمایی این نگارش سپاس پذیرم که به پرداختن این نمط، که خود را چون سایه با زمین هموار ساخته‌ام تا پرداخته‌ام - و به انگیختن این نقش - که چشم و دل و نگاه و نفس با هم آمیخته‌ام تا انگیخته‌ام، دست از کارهای دگر کوتاه است و دل از اندیشه‌های دگر برکنار.
 نامه‌نگار که از کردارگذاری به گفتن درد دل روی آورده‌بود، باز به پای سخنی می‌آید، جاده‌ای که نشان داده‌اند می‌پیماید: نگرندگان، همه‌تن چشم باشند و شنوندگان، سراپا گوش.غالب، میرزا اسدالله خان، مهر نیمروز، به اهتمام عبدالشکور احسن. لاهور: پنجاب یونیورسیتی، ۱۹۶۹. ص۳۰.

 علاقه به نجف 
غالب شیعه دوازده امامی بود و مثل اکثر شاعران هندی یا مهاجر به هند، مانند عرفی، صائب، کلیم و… شیفته نجف اشرف بود. وی در شعری می‌گوید: «در نجف مردن خوش است و در صفاهان زیستن»

 نمونه شعر 
جان بر نتابد ای دل هنگامه ستم را // از سینه ریز بیرون مانند تیغ دم را
کاشانه گشت ویران، ویرانه دلگشاتر // دیوار و در نسازد زندانیان غم را

 جستارهای وابسته 
 میرزا غالیب (فیلم)

 منابع 

 دیوان غالب دهلوی، به اهتمام محسن کیانی، تهران: انتشارات روزنه، ۱۳۷۶، پیشگفتار.

 پیوند به بیرون 
 بررسی زندگی و آثار غالب دهلوی. بشیر سخاورز


رده:افراد هندی ترک‌تبار
رده:اهالی آگره
رده:اهالی امپراتوری گورکانیان
رده:اهالی دهلی
درگذشتگان ۱۸۶۹
رده:زادگان ۱۷۹۶ (میلادی)
زادگان ۱۷۹۷
رده:شاعران اردو
رده:شاعران اردوزبان
رده:شاعران اهل دهلی
رده:شاعران اهل هند
رده:شاعران سبک هندی
رده:شاعران سده ۱۹ (میلادی) اهل هند
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل هند
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۱۳ (قمری)
رده:گورکانیان هند
رده:مسلمانان اهل هند
رده:نویسندگان اهل هند
رده:نجیب‌زادگان گورکانی هند
رده:مردم کشمیری