بودی‌دارما

230pxنگارهٔ بودی‌دارما، اوکی‌یوئه اثر یوشیتوشی ۱۸۸۷نام او در دیگر زبان‌هاانگلیسی:Bodhidharmaسانسکریت:बोधिधर्मچینی سنتی:菩提達摩مخفف چینی:達摩هانیو پین‌یین:Pútídámóوید-جایلز:P'u-t'i-ta-moژاپنی:達磨 داروماکره‌ای:달마 دالماویتنامی:Bồ-đề-đạt-maتایلندی:ตั๊กม๊อ تاکمُرمالای:Dharumaتبتی: Bodhidharmottara
بودی‌دارما، یا بودای‌داروما  (حدود آغاز سدهٔ پنجم میلادی) یک راهب بودایی بود که آوردن آیین ذن به چین را به او نسبت می‌دهند.
بیشتر منابع او را یک ایرانی یا فردی از جنوب هند می‌دانند که به جنوب چین سفر کرد و پس از آن به سوی شمال رفت.Macmillan Encyclopedia of Buddhism (Volume One), pages 57, 130

یکی از منابع اولیه تاریخ ورود او به چین را در روزگار دودمان لیو سونگ (۴۲۰–۴۷۹) دانسته و منابع بعدی ورود او را در دورهٔ دودمان لیانگ (۵۰۲–۵۵۷) نوشته‌اند. بسیاری از پژوهشگران زمان او را در آغاز سدهٔ پنج میلادی می‌دانند.

گزارش یکی از شاهدان عینی دوره او به نام یانگ ژوآنژی او را یک پارسی (波斯國胡人، تلفظ چینی: بُسی گوئو هو رِن) از آسیای میانه (西域، ژی یو) ذکر کرده است.Broughton, Jeffrey L. (1999), The Bodhidharma Anthology: The Earliest Records of Zen, Berkeley: University of California Press,  در بعضی از نسخه‌های کتاب «دروازهٔ بی دروازه» از بودی دارما به عنوان یک پارسی که در بامیان متولد شده یاد شده است.

براوتون (۱۹۹۹:۵۴) نیز یادآور می‌شود که سفر یک راهب ایرانی ساکن در آسیای میانه از طریق راه ابریشم به شمال چین بسیار محتمل‌تر است از سفر یک هندی جنوبی از طریق دریا.

بودی‌دارما به دربار امپراتور وُو در چین کانک باریاب شد. او سپس دربار امپراتور را ترک نمود و سرانجام به‌سوی شمال و به استان هِنان رفت.فدراسیون بین‌المللی کاراته  (فارسی)

اولین اشاره شناخته شده به راهبی به نام بودای‌داروما (菩提達磨) در کیلان جی لوئویانگ دیده می‌شود که بعداً به عنوان پدرسالار مدرسه چان (ذن در ژاپن) تعیین شد. این اثر به صراحت بیان می‌کند که بودای‌داروما اهل ایران بود: «در آن زمان، شرامانا، بودای‌داروما، هوی کشور ایران بود.» 時有西域沙門菩提達磨者، 波斯國胡人也. نقل شده است که او خود صد و پنجاه ساله بوده است، بنابراین باید حدس زده شود که آیا این شخصیت واقعاً تاریخی بوده است یا خیر. اما راهب داوکسوان، در مجموعه زندگینامه راهبان برجسته خود در حدود سال ۶۴۵ می‌نویسد که «بودای‌داروما از کاست برهمن از جنوب هند بود». (菩提達摩南天竺婆羅門種) نسخه حروفچینی مدرن این متن را می‌توان با دستنوشته‌های خطی نگهداری شده در ژاپن مقایسه کرد. به عنوان مثال، یک طومار، که نسخه برداری آن در ۲۴ ژانویه ۱۱۶۴ تکمیل شد، همچنین بیان می‌کند که بوددارما یک برهمن از جنوب هند بود. مطالب متنی موجود در واقع نشان می‌دهد که در طول یک قرن بودای‌داروما از یک ایرانی به یک هندی جنوبی در ادبیات تشریفاتی بودایی تبدیل شد.‏

 آموزه‌ها 
بودی‌دارما را آغازگر یک کردار دینی ذن یعنی «خیره شدن به دیوار» می‌دانند. ذن‌باوران بر این باورند که «دیوارخیرگی» (壁觀: بی‌گوآن) باعث آرام شدن ذهن می‌شود.Dumoulin, Heinrich (2005), Zen Buddhism: A History, vol. 1: India and China, Bloomington, IN: World Wisdom, 

بودی‌دارما برای آموزش چینیان در اصول بودایی کتاب لَنکاوَتارَه سوتراLaṅkāvatāra Sūtra را برگزید. نقطهٔ ثقل این کتاب اصل تأکید بر «روشنی درونی» است. گونه‌ای «روشنی درونی» که تمامی دوگانگی‌ها را می‌زداید و از تمامی تمایزها فراتر می‌رود.
این کتاب جزو نخستین و مهم‌ترین متون سبک یوگاچاره (آگاهی محض) در مکتب مهایانه بودایی است.Sutton, Florin Giripescu (1991), Existence and Enlightenment in the Laṅkāvatāra Sūtra: A Study in the Ontology and Epistemology of the Yogācāra School of Mahāyāna Buddhism, Albany: State University of New York Press, .

 هنرهای رزمی 
تاریخ‌نگاران پیدایش هنرهای رزمی را در چین به بودی‌دارما نسبت می‌دهند.آفتابHenning, Stanley (1994), “Ignorance, Legend and Taijiquan”, Journal of the Chenstyle Taijiquan Research Association of Hawaii 2 (3): 1-7, <http://seinenkai.com/articles/henning/il&t.pdf >.

ریشهٔ ورزش کاراته را نیز در آموزه‌های بودی‌دارما می‌دانند. زمانی که بودی‌دارما برای ریاضت و گوشه‌گیری و اندیشیدن به نیایشگاه شائولین شورین رفت و مشغول تعلیم ذِن گردید نبرد بدون سلاح را که شورین کمپو نامیده می‌شد را به مریدان خود آموزش می‌داد.

 جستارهای وابسته 
 چرا بودی-دارما به شرق رفت؟ فیلم
 یانگ ژوانژی

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:آسیای‌مرکزی‌تبارها
رده:بنیان‌گذاران سبک‌های هنرهای رزمی
رده:بنیان‌گذاران مذهب
رده:بوداگرایی در میان تامیل‌ها
رده:تامیل
رده:چینی‌های ایرانی‌تبار
رده:راهب‌های بودایی اهل چین
رده:راهب‌های بودایی اهل هند
رده:رستاخیز
رده:فیلسوفان اهل ایران
رده:فیلسوفان اهل هند
رده:فیلسوفان سده ۶ (میلادی)
رده:فیلسوفان فارسی‌زبان