ثمود

ثَمود نام قومی بود از مردمان شبه جزیره عربستان که در هزاره قبل از میلاد تا زمان بعثت محمد در عربستان زندگی می‌کردند.
با این وجود که به باور تاریخ‌دانان خاستگاه مردم ثمود جنوب شبه جزیره عربستان بود اما بنا به روایت‌های سنتی عربی، ثمودی‌ها به سوی شمال کوچیده و در دامنه‌های کوه اثلب در نزدیکی مداین صالح (حجر) نشیمن گزیدند.

سنگ‌نگاره‌ها و سنگ‌نوشته‌های بسیاری از ثمودیان در کوه اَثلَب و دیگر نقاط شبه جزیره عربستان یافت شده‌است.Encyclopædia Britannica Online

در قرآن گفته شده که قوم ثمود به وسیله عذاب الهی از میان رفته‌است. بر اساس آیات شماره ۴۳ و ۴۴  سوره ذاریات؛ این قوم توسط صاعقه (آذرخش) نابود شدند.

برای نخستین بار، در ۷۱۵ قبل از میلاد،در کتیبه سارگون دوم، پادشاه آشور، به نام این قوم برمی‌خوریم، که آن‌ها را در میان مردمان شرق و مرکز شبه جزیره عربستان برمی شمارد که تحت فرمانبری آشوریان بوده‌اند. این قوم از مدت‌ها پیشتر در آن سرزمین می زیسته‌اند.M. Th. Houtsma et al., eds., E.J. Brill's first encyclopaedia of Islam, 1913-1936

این قوم بزرگ علی‌رغم عمر دراز، هرگز نتوانست دولت قدرتمندی به وجود آورد و پیوسته به صورت قوم‌های پراکنده یا احیاناً شهرنشین روزگار می‌گذراندند تا سرانجام نابود شدند، یا در دیگر اقوام آمیخته و نامشان از یادها برفت. تمدن ثمودی تحت تأثیر مستقیم نبطیان بود، چنان که پنداری ایشان چیزی عمده از خود نداشتند. خط و زبان نبطی در میان ثمودیان رواج داشت که حتی پس از انقراض آنان باز ثمودیان برخی آثار خود را به آن خط و زبان تهیه می‌کردند. مثلاً نوشته‌های معبد رَوَافه که حدود یک قرن پس از میلاد توسط ثمود بنا شد به دو زبان نبطی و یونانی است .راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان عرب جاهلی، ص ۴۶ و ۴۷.

 داستان‌های اسلامی در مورد ثمود 
بندانگشتی|تصویری از صالح که مردمش را به دیدن شتر دعوت می کند، از نسخه خطی داستان های پیامبران.
پیامبری به نام صالح در قوم ثمود زاده شد و در میان ایشان پرورش یافت، قوم ثمود گروهی از مردم بودند که در سرزمینی بین یهودیه و حجاز می‌زیستند. قوم ثمود در خانه‌هایی سنگی می‌زیستند که درون کوه‌ها تراشیده شده بود.سوره حجر ۸۰-۸۴ قوم ثمود به پرستش بت‌های سنگی و چوبی می‌پرداختند.هود ۶۲ صالح تلاش می‌کرد تا قوم خود را از پرستش بت‌ها بازدارد و ایشان را به یکتاپرستی فرا بخواند، اما قوم ثمود سخن او را نپذیرفتند هود ۴۲ و از وی درخواست معجزه کردند؛ بر اساس روایات اسلامی، روزی سنگ بزرگی از کوه شکافت و شتر ماده‌ای از آن بیرون آمد؛ صالح به قوم ثمود هشدار داد که به شتر آسیبی نرسانند.هود ۶۴ اما قوم ثمود، شتر را گرفتند و کشتند. پس از سه روز عذاب بر ثمود فرو فرستاده شد؛ و پس از عذاب شدیدی که از آن در قرآن به صیحه تعبیر شده‌است؛ ثمودیان نابود شدند.عاطف الزین، سمیح، داستان پیامبران  در قرآن، ترجمه علی چراغی، اول، تهران: ذکر،1380، 

 منابع 

 آذرنوش، آذرتاش، راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان عرب جاهلی، چاپ سوم. تهران: انتشارات توس، ۱۳۸۸. شابک ۳-۴۳۶-۳۱۵-۹۶۴-۹۷۸

رده:تاریخ اسلام
رده:تاریخ عربستان سعودی
رده:عربستان پیش از اسلام
رده:گروه‌های عربی
رده:مردمان باستانی
رده:تاریخ حجاز
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در سده ۵ (میلادی)