زبان پنجابی

بندانگشتی|300px|left
بندانگشتی|300px|left|فهرست کشورها با ساکنان پنجابی‌زبان

زبان پنجابی (به الفبای گورمکهی:ਪੰਜਾਬੀ) یک زبان هندوآریایی است که مردم پنجابی در هند، پاکستان و بیشتر سیک‌های پراکنده در دنیا به آن سخن می‌گویند.
این زبان متعلق به زیرگروه هند و ایرانی از خانواده زبان‌های هند و اروپایی است که پیوند نزدیکی با زبان‌های پوتوری و رومنی دارد. پنجابی زبانی نواخت‌بر است که این ویژگی برای یک زبان هند و اروپایی غیرعادی است. ۶۰ درصد واژگان زبان پنجابی از زبان پارسی گرفته شده است. http://www.iranchamber.com/literature/articles/language_of_armies.php

 ویژگی‌ها 
پنجابی بسیار نزدیک به زبان هندی و در نتیجه به زبان اردو است و هر دو تاثیر فراوانی از زبان پارسی گرفته‌اند. زبان پنجابی با آنکه نوشتاری نیست اما مهمترین زبان پاکستان به‌شمار می‌رود. زبان نوشتاری در این کشور، اردو است.مالرب، ۱۳۸۲، ص ۲۳۳ پنجابی را به دو زبان «پنجابی شرقی»، که به طور مختصر پنجابی نامیده می‌شود، و پنجابی غربی تقسیم می‌کنند.

 دبیره 
در هند این زبان با الفبای ویژه‌ای مشتق از خط دوانگاری به نام گورمکهی (به معنی دهان گورو یا دهان مرشد) نوشته می‌شود. پنجابی زبان سیک‌ها نیز می‌باشد. در استان پنجاب پاکستان برای نگارش این زبان از خط شاه‌مکهی (به معنی از دهان شاهان) استفاده می‌شود که نسخه‌ای تغییر یافته از خط ایرانی نستعلیق است.

 لهجه‌ها و توزیع جغرافیایی 
پنجابی که یکی از زبان‌های پرگویشور جهان به‌شمار می‌آید، زبان رسمی ایالت هندی پنجاب و از زبان‌های رایج چندیگر مرکز این ایالت است. پنجابی همچنین دومین زبان رسمی دهلی و هاریانا است. این زبان در نواحی مجاور از قبیل کشمیر (معروف به دوگری) و هیماچال پرادش نیز گویشور دارد. پنجابی به عنوان یک زبان اصلی در استان پنجاب پاکستان (و در بسیاری از جاهای پاکستان) صحبت می‌شود با این وجود، پنجابی در این استان، زبانی رسمی نیست و نخبگان زبان‌های اردو و انگلیسی را ترجیح می‌دهند.

 گویشوران 
گویشوران زبان پنجابی بیشتر در کشورهای پاکستان (۸۰ میلیون نفر)، هند (۳۰ میلیون نفر)، بریتانیا، ایالات متحده، کانادا، برمه، فیلیپین و شهر دوبی زندگی می‌کنند.

 در پاکستان 
+گزارش آماری از گویشوران پنجابی در پاکستان سال  جمعیت پاکستان  درصد از کل جمعیت  گویشوران پنجابی ۱۹۵۱  ۳۳٬۷۴۰٬۱۶۷  ۵۷٫۰۸٪  ۲۲٬۶۳۲٬۹۰۵ ۱۹۶۱  ۴۲٬۸۸۰٬۳۷۸  ۵۶٫۳۹٪  ۲۸٬۴۶۸٬۲۸۲ ۱۹۷۲  ۶۵٬۳۰۹٬۳۴۰  ۵۶٫۱۱٪  ۴۳٬۱۷۶٬۰۰۴ ۱۹۸۱  ۸۴٬۲۵۳٬۶۴۴  ۴۸٫۱۷٪  ۴۰٬۵۸۴٬۹۸۰ ۱۹۹۸  ۱۳۲٬۳۵۲٬۲۷۹  ۴۴٫۱۵٪  ۵۸٬۴۳۳٬۴۳۱

 در هندوستان و سایر نقاط جهان 
+گزارش آماری جمعیت گویشوران بومی پنجابی در هندوستان سال  جمعیت هند || گویشوران پنجابی هند'''  درصد جمعیتی ۱۹۷۱  ۵۴۸٬۱۵۹٬۶۵۲  ۱۴٬۱۰۸٬۴۴۳  ۲٫۵۷٪ ۱۹۸۱  ۶۶۵٬۲۸۷٬۸۴۹  ۱۹٬۶۱۱٬۱۹۹  ۲٫۹۵٪ ۱۹۹۱  ۸۳۸٬۵۸۳٬۹۸۸  ۲۳٬۳۷۸٬۷۴۴  ۲٫۷۹٪ ۲۰۰۱  ۱٬۰۲۸٬۶۱۰٬۳۲۸  ۲۹٬۱۰۲٬۴۷۷  ۲٫۸۳٪

 رده  کشور  گویشور زبان‌اصلی۱   ۷۶٬۳۳۵٬۳۰۰۲   ۲۹٬۱۰۹٬۶۷۲Indian Census۳   ۵۰۰٬۰۰۰۴   ۳۰۰٬۰۰۰۵   ۲۰۰٬۰۰۰۶   ۲۰۰٬۰۰۰۷   ۱۰۰٬۰۰۰۸   ۱۰۰٬۰۰۰۹ ساراواک  ۱۸۵٬۰۰۰۱۰   ۳۰٬۰۰۰۱۱ میانمار  ۱۲۰٬۰۰۰۱۲   ۹۰٬۰۰۰۱۳   ۸۰٬۰۰۰۱۴   ۷۵٬۰۰۰۱۵   ۷۵٬۰۰۰۱۶   ۷۰٬۰۰۰۱۷   ۷۰٬۰۰۰۱۸   ۶۸٬۰۰۰۱۹   ۶۵٬۰۰۰۲۰   ۶۰٬۰۰۰۲۱   ۵۵٬۰۰۰۲۲   ۵۰٬۰۰۰۲۳   ۴۵٬۰۰۰۲۴   ۴۰٬۰۰۰۲۵   ۳۵٬۰۰۰

 نگارخانه 

 پانویس 

 منابع 
 مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Punjabi language»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در ۱ ژوئیهٔ ۲۰۰۸).

رده:زبان پنجابی
رده:زبان‌های ایزو ۶۳۹–۱
پنجابی
رده:زبان‌های پنجاب، پاکستان
رده:زبان‌های تصریفی
رده:زبان‌های دارای کد ایزو ۶۳۹–۲
رده:زبان‌های رسمی هند
رده:زبان‌های فاعل-مفعول-فعل
پنجابی
پنجابی
پنجابی
رده:زبان‌های نوشتاری در دیواناگری
رده:پنجاب