سرگئی پاراجانف

سرگِی پاراجانُف (به ارمنی Սարգիս Հովսեփի Փարաջանյան تلفظ:سارکیس هوسِپی پاراجانیان) (به روسی Сергей Иосифович Параджанов تلفظ:سرگِی یوسیفوویچ پاراجانوف) (۹ ژانویه ۱۹۲۴ – ۲۰ ژوئیه ۱۹۹۰) کارگردان روسی-ارمنی بود.

 زندگی شخصی 
سرگئی پاراجانف در تاریخ نهم ژانویه سال ۱۹۲۴ در شهر تفلیس در جمهوری گرجستان از پدر و مادری ارمنی‌تبار توأم با ذوق و قریحهٔ هنری زاده شد. پدرش «یوسف پاراجانیان» تاجر و هنرپیشه و مادرش «سیرانوش بیجانف» نیز هنرپیشه بود. در سال ۱۹۴۵ در عنفوان جوانی، به مسکو عزیمت کرد و در مدرسهٔ سینمایی گراسیموف، که از معتبرترین مراجع سینمایی بود ثبت نام کرد و تحت نظارت الکساندر داوژنکو و «ایگور ساوچنکو» کسب دانش کرد.

سال ۱۹۴۸ در تفلیس، همراه فردی بنام نیکولای میکاوا که افسر وزارت امنیت دولتی بود، محکوم به اعمال همجنسگرایانه شد (که در اتحاد جماهیر شوروی آن زمان غیرقانونی بود) و برایش پنج سال حبس به ارمغان آورد اما چندی بعد تحت عنوان عفو عمومی آزاد شد.

 ازدواج و کارهای اولیه 
در سال ۱۹۵۰ با همسر اول خویش، نیگار کریمووا که از مسلمانان تاتار بود ازدواج کرد. همسرش برای پیوند با او پیرو آئین کلیسای ارتدکس شرقی شد که چندی بعد به دست اقوام اش به دلیل تغییر دین(ارتداد)، مؤاخذه و کشته شد.

در سال ۱۹۵۱ پاراجانف فیلم کوتاهی به نام «داستان مولداویایی» ساخت و سپس به کی‌یف رفت. در سال ۱۹۵۲ در کارگاه فیلمسازی الکساندر داوژنکو، مشغول به کار شد.

پس از رشد و ترقی در اوکراین، با سوتلانا پاراجانف، همسر دوم خویش آشنا شد که منجر به ازدواج و تولد فرزندی به نام سورن شد.

هرچند این ازدواج به جدایی انجامید و همسر و فرزند اش به کی‌یف بازگشتند.

در سال ۱۹۶۴ ساخت فیلم سایه‌های اجداد فراموش شده جوایز بین‌المللی بسیاری را کسب نمود. از آنجا که این فیلم از معیار مفروض سینمای شوروی پیروی نمی‌کرد، پخش آن در شوروی ممنوع، و سبب درج نام او در فهرست سیاه شد.

 حبس 
در دسامبر۱۹۷۳، مقامات روسیه شوروی به طرز فزاینده ای نسبت به اعمال نابکارانه او، انحصارا رفتار همجنسگرایانه اش، مشکوک شدند و حکمی تحت عنوان (تعرض به یکی از اعضای حزب کمونیست و اشاعهٔ اباحه‌گری و هرزه نگاری) صادر کردند که برایش پنج سال اعمال شاقه در اردوگاه کار اجباری را رقم زد.

سه روز پیش از تفهیم اتهام او، آندری تارکوفسکی نامه ای به مقر اصلی حزب کمونیست اوکراین نوشت و اعلام کرد «در ده سال اخیر، سرگئی پاراجانف فقط دو فیلم (سایه‌های اجداد فراموش شده و رنگ انار) را ساخته‌است. از حیث هنری، در دنیا معدود اند اشخاصی که بتوانند همتای او شوند. او گناهکار است - گناهکار انزوای خویش. ما نیز چنانیم که هر زمان به او نپرداختیم و قدرمان قادر به تفحص ژرفنای استادی چون او نشد.»

پاراجانف چهار سال از حکم پنج سالهٔ خویش را گذراند و به تفلیس بازگشت و تحت لوای نظارت و شدید ادارهٔ سانسور شوروی از ادامهٔ هرگونه فعالیت سینمایی منع شد. از این رو تلاش کرد که به جای ساخت فیلم، همانند دوره ای که محبوس بود، به ساخت عروسک و مجسمه و هنرهایی از این دست؛ مشغول باشد.

در فوریه ۱۹۸۲ پاراجانف بار دیگر به اتهام تطمیع و ارتشاء روانهٔ زندان شد که در کمتر از یکسال به آزادی او انجامید.Осужден за изнасилование члена КПСС (in Russian), Moskovskiy Komsomolets, 2004

 مرگ 
در۲۰ ژوئیه ۱۹۹۰، سرگئی پاراجانف بعلت سرطان ریه در ۶۶ سالگی درگذشت. با فوت اش آخرین فیلم ساخته او «اعتراف» ناتمام رها شد. این فیلم بعدها توسط دوست و همفکر نزدیک او میکائیل وارطانوف، تحت عنوان «پاراجانف، آخرین بهار» جمع‌آوری و منتشر شد.

پس از عزیمت او، هنرمندانی بسیار چون آلبرتو موراویا، فدریکو فلینی، جولیتا ماسینا، مارچلو ماستوریانی و برناردو برتولوچی، آشکارا به سوگ نشستند و بیانیه ای با مضمون «دنیای سینما ساحر اش را از دست داد.» صادرکردند.

آندری تارکوفسکی نیز در رثای پاراجانف و فیلم‌هایش گفته‌است «همواره با توجه و علاقهٔ بسیار فیلم‌های سرگئی را می‌دیدم، کسی که من بیش از هر کسی به او، شیوه تفکرش، شاعرانگیِ پارادوکسیکال‌اش علاقه‌مندم. قابلیت عشق ورزیدن به زیبایی و آزادیِ صرف در بینشِ پاراجانف کاملاً حضور دارد.»

 فیلم‌شناسی 
فیلم‌های مشهور او عبارتند از:

 سال عنوان فارسی عنوان اصلی فارسی نویسی یادداشت‌ها ۱۹۵۱ داستان مولداویایی (روسی) Молдавская сказка مولداوسکایا اسکازا فیلم کوتاه - گم شده‌است. ۱۹۵۴ آندریِش (روسی) Андриеш آندریِش دنباله داستان مولداویایی ۱۹۵۸ دومکا (روسی)Думка دومکا مستند -زندگی یک گروه موسیقی کلاسیک ۱۹۵۸ خانم اول Первый парень پرویج پارنفیلمی عجیب پیرامون عشق و احساس در یک روستا ۱۹۵۹ ناتالیا اوشویج (روسی) Наталия Ужвий ناتالیا اوشویج مستند. مستندی دربارهٔ یک بازیگر اوکراینی ۱۹۶۰ دست‌های طلایی (روسی) Золотые руки زولوتی روکی مستند. هنر فولکلور اوکراین ۱۹۶۱ رپسودی اوکراینی (روسی) Украинская рапсодия اوکراینزکیا رسپودیادختر ساده لوح که خواننده ای شهیر می‌شود. ۱۹۶۲ گل روی سنگ (روسی)Цветок на камне تسوتک نا کمهداستان شهرکی که جنگی ناگهانی بین مذهب و سیاست در آن رخ می‌دهد. ۱۹۶۴ سایه‌های اجداد فراموش شده (روسی) Тіні забутих предків تینی ابوتیخ پردکیو ۱۹۶۵ دیوارنگاره‌های کیو (روسی)Киевские фрески کیِوسکی فرسکی قبل از مراحل تولید متوقف شد. اکنون فقط پانزده دقیقه‌اش باقی‌مانده‌است. ۱۹۶۷ هاکوپ هوناتانیان (ارمنی) Հակոբ Հովնաթանյան هاکوپ هوناتانیان مستندی کوتاه دربارهٔ نقاش ارمنی قرن هجدهم. ۱۹۶۸ رنگ انار (همچنین سایات نووا) (ارمنی)Սայաթ-Նովա سایات نووا ۱۹۶۸ بچه‌ها به سوی کومیتاس (ارمنی) Երեխաներ Կոմիտասին یرخانر کومیتاسین مستندی برای سازمانیونیسف. نگاتیوهای آن گم شده‌است. ۱۹۸۴ افسانه قلعه سورام (گرجی) ამბავი სურამის ციხისა امباوی سورامیس تسیخیسایک افسانه قدیمی و باستانی گرجستان ۱۹۸۵ آرابسک بر اساس جانمایه‌ای از نیکو پیراسمانی Арабески на тему Пиросмани آرابسکی نا تمو پیروسمانی مستند کوتاه. ۱۹۸۸ عاشق غریب (گرجی) აშიკი ქერიბი آشیکی کریبیبراساس شعری از میخائیل لرمانتوف شاعر شهیر روس. ۱۹۸۹–۱۹۹۰ اعتراف (ارمنی) Խոստովանանք خوستوانانک با رجعت او، ناتمام ماند.

 جوایز 
:en:Shevchenko National Prize
:ru:Народный артист Украинской ССР ۱۹۹۰
هنرمند مردمی ارمنستان شوروی ۱۹۹۰

 جستارهای وابسته 
 فیلم هنری
 آندری تارکوفسکی
 سینمای ارمنستان
 سینما و تئاتر گرجستان
 سینمای اتحاد جماهیر شوروی
 موزه سرگئی پاراجانف
 فهرست کارگردانان همبسته با سینمای هنری

 نقل قول‌ها 
 زیبایی دنیا را نجات خواهد داد.
 کارگردانی دربارهٔ حقیقت است، دربارهٔ خدا، عشق و تراژدی است.
 "بسیاری می‌دانند که در حیات آدمی لحظاتی وجود دارد که طی آن تمامی تصورات، قوانین و روابط معمولِ گذشته، زیر سؤال می‌روند و مجدداً بازبینی می‌شوند. لحظات تنش شدید و توجه عمیق به زندگی. گویی خود را آزادانه در معرض اندیشه‌ها و تصاویر نوینی قرار می‌دهی که تو را دربرگرفته و بر مبنای آن ده‌ها و صدها تصویر همانند و ناهمانند رسم می‌کنی. گویی جریانی تو را در برمی‌گیرد و تنها عضلات قوی می‌توانند در مقابل نیروی آن ایستادگی کنند. این لحظات اوج تسلیم نفس و زندگی کامل و نفسانی است."
 هرآنکه مرا تقلید کند، خویش را گم کرده‌است.

 جستارهای وابسته 
 فهرست کارگردانان ارمنی
 ارمنی‌های گرجستان

 نگارخانه 

 پانویس 



 https://archive.org/details/encyclopediaoffi0000mona_b0l4/page/413/mode/1up




 پیوند به بیرون 
 وبگاه رسمی پاراجانوف

 موزه سرگئی پاراجانف









رده:ارمنی‌های گرجستان
رده:افراد ال‌جی‌بی‌تی اهل ارمنستان
رده:افراد ال‌جی‌بی‌تی اهل گرجستان
رده:افراد ال‌جی‌بی‌تی سده ۲۰ (میلادی)
رده:افراد گرجستانی ارمنی‌تبار
رده:اهالی تفلیس
رده:برندگان جایزه فیلم اروپا (افراد)
رده:خاک‌سپاری‌ها در پانتئون کومیتاس
رده:دانش‌آموختگان مؤسسه سینمایی گراسیموف
رده:درگذشتگان ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سرطان در اتحاد شوروی
رده:درگذشتگان به علت سرطان ریه
رده:دریافت‌کنندگان جایزه نیکا
رده:دوجنس‌گرایان
رده:زادگان ۱۹۲۴ (میلادی)
رده:سانسور در هنر
رده:فهرست افراد برروی تمبرها
رده:کارگردانان ال‌جی‌بی‌تی
رده:کارگردانان فیلم اهل اتحاد شوروی
رده:کارگردانان فیلم اهل ارمنستان
رده:کارگردانان فیلم اهل اوکراین
رده:کارگردانان فیلم اهل روسیه
رده:کارگردانان فیلم اهل گرجستان
رده:مردان دوجنس‌گرا
رده:نقاشان اهل اتحاد شوروی
رده:نقاشان مرد اهل ارمنستان
رده:نقاشان سده ۲۰ (میلادی) اهل ارمنستان
رده:نقاشان سده ۲۰ (میلادی) اهل اوکراین
رده:هنرمندان مرد سده-۲۰
رده:هنرمندان همجنس‌گرای مرد
رده:کارگردانان ال‌جی‌بی‌تی فیلم
رده:نقاشان ارمنی‌تبار
رده:کارگردانان فیلم مستند اهل ارمنستان
رده:دور از وطن‌های اهل ارمنستان در اوکراین
رده:دور از وطن‌های اهل گرجستان در اوکراین
رده:دانش‌آموختگان کنسرواتوار مسکو
رده:اهالی جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی
رده:فیلم‌نامه‌نویسان گرجی
رده:فیلم‌نامه‌نویسان اهل اتحاد شوروی
رده:کارگردانان فیلم مستند اهل اوکراین
رده:دور از وطن‌های اهل اوکراین در ارمنستان
رده:دور از وطن‌های اهل اوکراین در گرجستان
رده:افراد اوکراینی ارمنی‌تبار
رده:فیلم‌نامه‌نویسان اهل اوکراین