سبکتگین

ابو منصور سَبُک‌تَگین ملقب به ناصرالدین والدوله یکی از فرمانروایان غزنوی بود که در نیمهٔ دوم قرن چهارم هجری می‌زیست. او یکی از خادمان و مشاوران آلپ‌تگین بود که به مناصب بالا ارتقاء یافته و داماد او شده بود. جانشینان آلپ‌تگین پس از مرگ او (۳۵۲ ه‍.ق) کاری از پیش نبردند و سبکتکین در سال ۳۶۶ هجری آنان را کنار زده و جایشان را گرفت. از این هنگام بر سرزمین‌های زیر فرمانروایی غزنویان افزوده شد. هر چند که سبک‌تگین پیروزی‌های بسیاری به‌خصوص در سرزمین سند به دست آورد ولی همچنان اطاعت ظاهری خود را نسبت به فرمانروایان سامانی زمان خود ابراز می‌داشت و فرمانروایی مستقل به‌شمار نمی‌آمد. او در سال ۳۸۷ هجری مرد و پسرش اسماعیل را که از دختر آلپ‌تکین بود به جانشینی خود برگزید ولی پسر دیگرش محمود که در خراسان مقام سپه‌سالاری داشت بر برادر چیره شد و به فرمانروایی نائل شد

 زندگی 
سبکتگین، بنیان‌گذار دودمان غزنویان، یکی از چهره‌های مهم در تاریخ اسلامی و ترک‌تبار قرون میانه بود که از غلامی به سلطنت رسید. او پایه‌های قدرت یک امپراتوری را گذاشت که در قرن ۱۱ میلادی بخش‌هایی از ایران، افغانستان، آسیای میانه و شمال هند را دربر گرفت.

سبکتگین از طایفه ترک‌تبار قرلق بود. او در نوجوانی اسیر شد و به عنوان غلام نظامی به دربار سامانیان در بخارا فرستاده شد. بعدها در خدمت الپ‌تگین، فرماندار غزنه درآمد و پس از مرگ او، به‌تدریج قدرت را به دست گرفت.

 پیش از حکومت 
سبکتگین نامی ترکی است به معنی «شاهزاده محبوب»."SEBÜKTEGIN" Encyclopædia Iranica. Retrieved 17 August 2014
خاندان سبک‌تگین از اهالی برسخان بودند. در یکی از نبردهای قبایل ترک، سبک‌تگین توسط بختیان اسیر شد و به برده‌فروشی از چاچ فروخته شد. پس از آموزش نظامی در برده‌خانه‌ای در نخشب، در نیشابور به آلپ‌تگین فروخته شد و آلپ‌تگین او را به نگهبانان خود افزود. پس از مرگ آلپ‌تگین در ۳۵۲ قمری، سبک‌تگین غلام ابو اسحاق ابراهیم پسر آلپ‌تگین شد.

پس از مرگ ابواسحاق در ۳۵۵ قمری، بلگاتگین که از فرماندهان ترک و غلامان سابق آلپ‌تگین بود، به فرماندهی برگزیده شد و پس از مرگ او در ۳۶۴ قمری، بوری‌تگین یکی دیگر از غلامان آلپ‌تگین قدرت را به دست گرفت. مردم به دلیل بی‌لیاقتی بوری‌تگین از لویک (که پیش از آلپ‌تگین حاکم غزنه بود) دعوت کردند که دوباره به حکومت برگردد، ولی سبک‌تگین او را دفع کرد و در ۲۷ شعبان ۳۶۶ قمری جانشین بوری‌تگین شد.

 رسیدن به قدرت 
پس از مرگ الپ‌تگین، چند نفر به قدرت رسیدند اما ثبات نداشتند. سبکتگین در نهایت در 977 میلادی کنترل غزنه را به دست گرفت و خود را امیر خواند، اما به نام امیر سامانی خطبه می‌خواند.

 حکومت 
سبک‌تگین خود را پیرو سامانیان می‌دانست و در سکه‌های ضرب شدهٔ او نام امیران سامانی پیش از نام وی آمده است. همچنین هنگامی که امیر نوح بن منصور از وی برای دفع شورش فائق و ابوعلی سیمجور کمک خواست، به یاری امیر سامانی شتافت و در ۳۸۴ قمری بر آن‌ها چیره شد. نوح نیز به سبک‌تگین لقب ناصرالدین والدوله را داد.

سبک‌تگین اقطاع‌داری را اصلاح کرد و درآمد حاصله را به سپاهیان داد. همچنین به نظر می‌رسد که ایجاد تشکیلاتی دیوانی غزنوی توسط وی انجام شده‌باشد.

 مرگ 
سبک‌تگین در ۳۸۷ قمری درگذشت و پسرانش جانشین او شدند. محمود در فرماندهی سپاه نیشابور ماند. نصر به حکومت بست رسید و اسماعیل حاکم غزنه شد.

 پانویس 

 منابع 


 https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sabuktigin&oldid=665508656

رده:امرای نظامی سامانی
رده:اهالی استان ایسیق‌کول
رده:حاکمان دولت غزنویان
رده:حکمرانان بنیانگذاری
رده:درگذشتگان ۳۸۷ (قمری)
رده:درگذشتگان ۹۹۷ (میلادی)
رده:زادگان دهه ۹۴۰ (میلادی)
رده:شاهان غزنوی
رده:غلمان
رده:قانون‌گذاران سده ۱۰ (میلادی) در آسیا
رده:مردمان ترک سده ۱۰ (میلادی)
رده:والیان سامانی غزنه
رده:حکم‌رانان آسیا در سده ۱۰ (میلادی)
رده:اهالی استان ایسیک‌کول