ما

در زبان فارسی، ما ضمیر شخصی منفصل برای اول شخص جمع (متکلم مع‌الغیر) است. البته گاهی نیز در نقش مفرد و به جای ضمیر من - به قصد افادهٔ تعظیم و تفخیم - به کار می‌رود.

واژهٔ «ما» به هر دو صورت جمع و مفرد در متون فارسی آمده‌است.

ما ترکیبی از ضمایر استعاری من و تو ست و در حالت جمع می‌تواند نشانه‌ای از اجماع دو جمع باشد که در بخش‌هایی با هم ترکیب و هم‌معنی شده‌اند، به‌طوری‌که در حالت مای ترکیب شده، دیگر نشانه‌ای از من و تو در مای جدید دیده نمی‌شود.

امروزه به شکل «ماها»، و در قدیم به شکل «مایان» جمع بسته می‌شد.

 کاربردهای ضمیر ما 
ما برای اشاره در حالت‌های فاعلی، مفعولی، و اضافی به کار می‌رود:
 ما در حالت فاعلی: ما نگوییم بد و میل بناحق نکنیم / جامه کس سیه و دلق خود ازرق نکنیم (حافظ)
 ما در حالت مفعولی: ما را گفت: ای سروران را تو سند، به‌شمار ما را زان عدد… (دیوان کبیر)
 ما در حالت اضافی: کتاب ما، قلم ما

 ضمیر «ما» در گویش‌های ایرانی 
 پهلوی: اما (amâh)؛
 پارسی باستان: اماخم (amâxam)؛
 اوستا: اهماکم (ahmâkəm)؛
 اوراق تورفان: اماه (amâh)؛
 پازند: ایما (êmâ)؛
 هندی باستان: اسمکه (asmaká)؛
 اسِّتی: مَخ (max)؛
 یهودیان ایرانی: ایما (êmâ)؛
 کردی: مه (me, ma, mé)؛
 شهمیرزادی و گیلکی: امه (ama)؛
 دزفولی: اومون (omûm)؛
 خوانساری: هاما (hâmâ)؛
 اچمی (لهجهٔ گراشی): اَماه (amāh).

 منابع 

 دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامهٔ دهخدا - جلد دوازدهم (گندشک-مضعف)، چاپ اول از دوره جدید (۱۴ جلدی). تهران: مؤسسهٔ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۷۹. 
 محمد، معین. فرهنگ فارسی (متوسط) - جلد سوم (ک-معلومه)، چاپ هفتم. تهران: مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۴.

 جستارهای وابسته 
 ضمیر
 ضمیرهای فارسی: من، تو، او، ما، شما، ایشان

رده:ضمیرهای شخصی