سیلیسیم دی‌اکسید

سیلیسیم دی‌اکسید  که سیلیکا (Silica) یا سیلیس  نیز نامیده می‌شود، یک اکسید سیلیسیم (سیلیکون) با فرمول شیمیایی SiO2 فراوان‌ترین ترکیب اکسیدی موجود در پوستهٔ زمین است. سیلیس در طبیعت به‌صورت آزاد یا به‌صورت ترکیب با سایر اکسیدها وجود دارد. اکسید سیلیس اکسید نافلزی نیست؛ چراکه سیلیسم شبه‌فلز است.رحیمی و متین، ۱۳۶۸، ص ۹۹ خاک رس، آلکالیکات فلدسپات و سیلیس، مهم‌ترین مواد اولیهٔ سرامیک‌ها هستند. تمام اشکال سفید یا بی‌رنگ هستند، اگرچه نمونه‌های ناخالص می‌توانند رنگی باشند. دی‌اکسید سیلیکون یک جزء اساسی شیشه است. 

دی‌اکسید سیلیکون رایج‌ترین ماده عایق در تکنولوژی آی‌سی و در زمینه‌های دیگر تکنولوژی ساخت دستگاه سیلیکون به شمار می‌آید.

 شکل‌های سیلیس در طبیعت 
سیلیس آزاد در طبیعت به‌صورت بلورین، بلور مخفی و بلور مخفی آبدار و بلور خشک وجود دارد.

 کوارتز 

سیلیس خالص کوارتز یکی از چندشکلی‌های سیلیس است. این فاز در فشار و دمای معمولی پایدار است. به همین دلیل سیلیس آزاد در طبیعت بیشتر به‌صورت کوارتز یافت می‌شود. کانی کوارتز از سختی بسیار بالایی برخوردار است.رحیمی و متین، ۱۳۶۸، صص ۱۰۰ و ۱۰۱

 ماسه و ماسه‌سنگ 

سیلیس ناخالص ماسه‌ و ماسه‌سنگ‌ نام دارد که از انواع کوارتز رسوبی هستند که به‌صورت طبیعی خرد شده‌اند. در ماسه‌سنگ، دانه‌های ماسه به‌وسیلهٔ ذرات آهک، رس، آهن اکسید یا سایر مواد به یکدیگر چسبیده‌اند.رحیمی و متین، ۱۳۶۸، صص ۱۰۱ و ۱۰۲

 فلینت 
فلینت از انواع سیلیس‌هایت و از بلورهای بسیار ریز کوارتز، آب، کربنات کلسیم و مواد آلی تشکیل شده‌است. رنگ فلینت قهوه‌ای روشن، خاکستری یا سیاه است که در اثر گرما و سوختن مواد آلی، به رنگ سفید در می‌آید. این شکل از سیلیس آزاد، از حل شدن اسکلت سیلیسی جانوران اسفنجی در آب دریاها و سپس ته‌نشینی در بستر دریا به‌وجود آمده‌اند.رحیمی و متین، ۱۳۶۸، ص ۱۰۲

 کاربرد 
بندانگشتی|کانی آمیتیست
سیلیس کاربرد فراوانی در صنایع دارد که از آن جمله عبارت‌اند از:

تولید فروسیلیس، شیشه‌سازی، تولید آجر ماسه آهکی، تولید سرامیک چینی، سرامیک‌سازی، تولید سدیم، ریخته‌گری، تولید سایر مواد سیلیسی، لعاب‌سازی، ریخته‌گری و دیرگدازها، به‌عنوان نیم‌رسانا، پشم شیشه سیلیکات، صنایع الکترونیک، لاستیک و پلاستیک، رنگ‌سازی، بتونه و چسب فولاد، تصفیهٔ آب، سیمان، ساب‌پاشی، کنترل ساییدگی و خوردگی لوله‌های آب، پاک‌کننده‌های صنعتی، رنگ و پوشش، شناورسازی کانه، قالب ریخته‌گری، پایدارسازی پراکسید، چسب‌سازی.

 نقش سیلیس در بدن 
سیلیس به‌طور طبیعی در پوست، مو و ناخن انسان وجود دارد و یکی از مهم‌ترین مواد معدنی موجود در اجزای بدن است. همچنین این عنصر برای درمان آرتروز و تقویت استخوان‌ها مؤثر است.

 پانویس 

 منابع 


رده:اجزای شیشه‌ای اکسیدهای معمول
رده:افزودنی‌های عدد ئی
رده:اکسیپینت‌ها
رده:اکسیدها
رده:ایمنی و بهداشت شغلی
رده:دیرگدازها
رده:سرطان‌زاهای گروه ۱ پژوهشگاه بین‌المللی سرطان
رده:سیلیسیم دی‌اکسید
رده:مواد سرامیک