مهری هروی

مهرالنساء، با تخلص مهری هروی، شاعر سدهٔ پانزدهم میلادی بود که در هرات تحت حکومت امپراتوری تیموری زندگی می‌کرد.

به افتخار او نام یک لیسه (دبیرستان) را در هرات لیسهٔ مهری هروی گذاشته‌اند.

 زندگی 
نام اصلی‌اش مهرالنساء بود و به نام‌های مهری، مهریه هراتیه و مهری هروی مشهور بود. گفته می‌شود او یا از تبار ایل جلایر بوده یا اهل تبریز. چون بخش بزرگی از زندگی خود را در هرات گذرانده، غالباً با لقب «هروی» شناخته می‌شود و برخی زادگاه او را همان‌جا دانسته‌اند. او از شاعران شوخ‌طبع و ظریف هرات به‌شمار می‌رود.

مهری دوست و همدم گوهرشاد بیگم، همسر شاهرخ (حکومت: ۱۴۰۵–۱۴۴۷)، بود. او به اجبار با خواجه حکیم عبدالعزیز، پزشک شاهرخ و گوهرشاد، ازدواج کرد. عبدالعزیز ثروتمند بود اما سالخورده و ناتوان، و مهری در بسیاری از اشعار خود به این وضعیت اشاره کرده است.

و در جای دیگری شعر زیر را فی البداهه سروده است

سبک زندگی مهری که در زمان خود غیرمعمول تلقی می‌شد، سرانجام به زندانی شدن او انجامید.

 آثار، میراث و ارزیابی 
مهری شاعری توانمند دانسته می‌شود که صدای او بازتاب‌دهندهٔ دغدغه‌های زنان است، هرچند تنها بخش اندکی از اشعارش باقی مانده است. نام او در بسیاری از تذکره‌های مهم ادبی آمده و همین امر جایگاهش را در ادبیات فارسی برجسته می‌سازد. گفته شده که او دیوانی بر اساس غزل‌های حافظ، شاعر سدهٔ چهاردهم، سروده است؛ هرچند تنها مطلع آن باقی مانده است. اشعار مهری نشانه‌های اولیهٔ سبک هندی را در خود دارند. او آشکارا با ازدواج‌های اجباری با مردان سالخورده مخالفت می‌کرد و در دست‌کم پنج رباعی، بدرفتاری برخی شوهران با همسرانشان را محکوم کرده است. به گفتهٔ تاریخ‌نگار ایرانی، یاسمن آرنگ، مهری را می‌توان «سومین شاعری دانست که احساسات زنانه را بی‌پرده در شعر فارسی بیان کرده است»؛ پس از رابعه بلخی در سدهٔ دهم و مهستی گنجوی در سدهٔ دوازدهم. انتقاد از ازدواج اجباری بار دیگر در شعر ژاله قائم‌مقامی، شاعر فارسی‌زبان اوایل سدهٔ بیستم، مطرح شد.

 نمونه اشعار 
مهری هروی شاعری بسیار جسور بود. او با بی پروایی از جامعهٔ مرد سالار آن دوره به شرح آمال و امیال خود می‌پرداخت.

یک نمونه از اشعار مهری هروی

پرده نشینان هری

 منابع 



رده:اهالی امپراتوری تیموری
رده:اهالی هرات
رده:سال درگذشت نامشخص
رده:سال زادروز نامشخص
رده:شاعران ایرانی سده ۱۵ (میلادی)
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۹ (قمری)