ترازنامه

ترازنامه، بیلان یا صورت وضعیت مالی یکی از صورت‌های مالی اساسی است که وضعیت مالی یک شخصیت حسابداری (شخصیت گزارشگر) را در یک زمان مشخص نشان می‌دهد. ترازنامه باید توسط یک نهاد حسابرسی تهیه گردد.

ترازنامه معمولاً در پایان یک دوره مالی تهیه می‌گردد.
در ترازنامه سه قلم اطلاعاتی دارایی، بدهی و سرمایه مشخص می‌گردد. این ۳ بخش در ترازنامه‌ها، این ایده را به سرمایه‌گذاران می‌دهد که یک شرکت چه داشته‌ها (دارایی‌ها) و چه دیونی (بدهی‌هایی) دارد و صاحبان شرکت چه مقدار سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

ترازنامه به زبان ساده مشخص می‌نماید که یک شرکت چه میزان دارایی دارد: زمین، ساختمان، اثاثه، وجه نقد در صندوق و… همگی میزان دارایی شرکت را نشان می‌دهند. بدهکاران به شرکت نیز جز دارایی‌های شرکت محسوب می‌گردند؛ زیرا بدهکاران نیز درنهایت با پرداخت پول به صندوق شرکت یا پرداختهای از نوع دیگر (چک و…) موجب افزایش دارایی شرکت می‌گردند.

از طرفی در ترازنامه میزان بدهی سازمان نیز مشخص می‌گردد. هر سازمان ممکن است به افراد مختلف بدهی داشته باشد (حساب بستانکاران) یا مؤسسه ممکن است با صدور چکهای مختلف اسناد پرداختنی مختلفی داشته باشد. خلاصه اطلاعات بدهی مؤسسه و در نهایت سرمایه تشکیل مؤسسه نیز در قسمت بدهیهای ترازنامه مشخص می‌گردد. علت امر این است که شرکت همواره به صاحب سرمایه بدهکار است. در حقیقت بدهی و سرمایه دیون یک مؤسسه را به افراد حقیقی یا حقوقی دیگر مشخص می‌کند.

ترازنامه بر اساس اصل زیر استوار است:

دارایی = بدهی + سرمایه
به این اصل، معادله اصلی حسابداری می‌گویند.

 استانداردهای مرتبط 
ترازنامه فقط یک جدول از دارایی‌ها و بدهی‌ها نیست؛ بلکه باید بر اساس استانداردهای حسابداری تهیه شود. این استانداردها باعث می‌شوند صورت‌های مالی شرکت‌ها قابل مقایسه و قابل اعتماد باشند.

در بسیاری از کشورها از «استانداردهای گزارشگری مالی بین‌المللی» (IFRS) استفاده می‌شود که توسط «هیئت استانداردهای حسابداری بین‌المللی» تدوین شده‌است.استانداردهای گزارشگری مالی بین‌المللی

در ایالات متحده آمریکا نیز شرکت‌ها باید طبق «اصول پذیرفته‌شده حسابداری» (GAAP) گزارش‌های مالی خود را تهیه کنند. تفاوت‌هایی میان IFRS و GAAP وجود دارد؛ برای نمونه در نحوهٔ ارزش‌گذاری دارایی‌ها یا شیوهٔ شناسایی بدهی‌ها. این تفاوت‌ها باعث می‌شود که صورت‌های مالی شرکت‌ها در کشورهای مختلف دقیقاً شبیه هم نباشند.

 بخشهای اصلی ترازنامه 
 عنوان 
نام شرکت، نام اظهارنامه و تاریخ استفاده از مانده حساب را نشان می‌دهد.

 دارایی‌ها 
کالاهایی هستند که برای یک شرکت ارزش اقتصادی دارند.

 بدهی‌ها 
کالاهایی هستند که بار اقتصادی برای شرکت دارند – معمولاً یک تجارت به سایر مشاغل بدهکار است.

 حقوق صاحبان سهام 
شامل کلیه سرمایه‌گذاری‌هایی است که یک شرکت طی سالها انجام داده است و معمولاً به شکل سرمایه یا سرمایه‌گذاری سهامداران و سودهای حفظ شده است.

 تعریف دیگر از ترازنامه 
ترازنامه یا بیلان یک گزارش یا صورت مالی است که در آن ارتباط داراییها و بدهیها و سرمایه به ترتیبی گزارش می‌شود که برای صاحبان مؤسسه، بستانکاران و سایر اشخاص علاقه‌مند به امور مالی مؤسسه مفید باشد. ترازنامه به معادلهٔ حسابداری (یعنی: دارایی = بدهی + سرمایه) شباهت کامل دارد.علیمدد، مصطفی، 1315 –؛ مبانی و روشهای عمومی حسابداری / با همکاری نظام‌الدین ملک‌آرایی (1322 -)؛ تهران؛ سازمان حسابرسی، مرکز تحقیقات تخصصی حسابداری و حسابرسی؛ چاپ اول 1374؛ شماره برگه کتابخانه ملی 5637-74م، صفحه 72

 نمونه 
مثال زیر یک نمونه ترازنامه را نشان می‌دهد:

 فرم استاندارد ترازنامه یک شرکت 
+ترازنامه شرکت XXXX دوره منتهی به YYYY/MM/DDدارایی‌هامبالغ به ریالبدهی و سرمایه (حقوق صاحبان سهام)مبالغ به ریالدارایی جاری
وجه نقد

حساب دریافتنی

موجودی کالا

پیش پرداختXXX

XXX

XXX

XXXبدهی جاری
حساب‌ها و اسناد پرداختنی تجاری

سایر حساب‌ها و اسناد پرداختنی

مالیات بر درآمد پرداختنی

بخش جاری وام بلند مدت

سایر بدهی‌های جاری

بدهی بلندمدت

وام

مالیات معوقهXXX

XXX

XXX

XXX

XXX

XXX

XXXجمع دارایی‌هایXXXجمع کل بدهی‌هاXXXدارایی ثابت

زمین

تجهیزات

ساختمان

کسر می‌شود:

(استهلاک انباشته)

(سرقفلی)

(دارایی نامشهود ثابت)XXX

XXX

XXX

(XXX)

(XXX)

(XXX)سرمایه
سهام سرمایه

سود انباشته (سود تقسیم نشده)XXX

XXXجمع دارایی‌هایXXXجمع سرمایه (حقوق صاحبان سهام)XXXجمع کل دارایی‌هاXXXجمع کل بدهی‌ها و سرمایه (حقوق صاحبان سهام)XXX

 منابع 

 دکتر عزیز نبوی اصول حسابداری جلد اول. تهران کتابخانه فروردین


رده:اصطلاحات حسابداری
رده:حسابداری عمومی
رده:حسابداری
رده:حسابرسی
رده:صورت مالی