واتسلاو هاول

واتسلاو هاول (؛ ؛ زادهٔ ۵ اکتبر ۱۹۳۶ - درگذشتهٔ ۱۸ دسامبر ۲۰۱۱) سیاستمدار اهل پراگ، واپسین رئیس‌جمهور کشور چکسلواکی سابق (از ۲۹ دسامبر ۱۹۸۹ تا ۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۹۲) و اولین رئیس‌جمهور جمهوری چک (از ۲ فوریه ۱۹۹۳ تا ۲ فوریه ۲۰۰۳) بود. او همچنین نمایش‌نامه‌نویس و نویسنده بود. کتاب مشهور قدرت بی‌قدرتان از اوست. 

 جوانی 
او در پراگ که در آن زمان در کشور چکسلواکی واقع شده بود در خانواده‌ای فرهنگی و روشن‌فکر به دنیا آمد. خانوادهٔ معترض وی به‌طور مستقیم با اتفاقات فرهنگی و سیاسی چکسلواکی از سال‌های ۱۹۲۰ تا ۱۹۴۰ در ارتباط بوده و به همین دلیل جمهوری سوسیالیستی چکسلواکی به هاول اجازهٔ تحصیلات دبیرستانی را بعد از سال ۱۹۵۰ نداد و او مجبور به گذراندن دوره‌های شبانه برای تمام کردن مقطع دبیرستانی شد.
وی در سال ۱۹۵۴ موفق به اخذ دیپلم متوسطه شد. سابقهٔ اختلافات سیاسی دوباره دلیلی برای عدم پذیرش وی در دانشکده‌های علوم انسانی شد و او به ناچار رشته اقتصاد را برای ادامه تحصیل در دانشگاه پراگ انتخاب کرد. واتسلاو هاول این رشتهٔ تحصیلی را بعد از دو سال ناتمام رها کرد. سنت فرهنگی خانوادگی و علاقهٔ شخصی ذهن پویای وی را به دنبال علوم اجتماعی و فرهنگی می‌کشید و انگیزه‌ای روزافزون در وجود وی ایجاد می‌کرد.

او بعد از اتمام خدمت سربازی در سال‌های ۱۹۵۷–۱۹۵۹ به‌عنوانِ کارگردان پشت صحنه در تئاتری در پراگ مشغول به کار شد و همزمان تحصیل مکاتبه‌ای را در رشتهٔ دراما در دانشکدهٔ هنر دانشگاه پراگ آغاز کرد. اولین بازی کامل وی در سال ۱۹۶۳ با نمایشنامهٔ جشن باغچه روی صحنه رفت و جوایز و موفقیت بزرگی برای وی به همراه آورد. به دنبالِ آن نمایشنامهٔ خاطرات از موفقترین کارهایش را خلق کرد.
واتسلاو هاول در سال ۱۹۶۴ علی‌رغم میل خانواده و مخالفت مادرش با اولگا اسپلیخالوا ازدواج کرد.
بندانگشتی|چپ|واتسلاو هاول ۲۰۱۰

 زندگی سیاسی 
بندانگشتی|زندگی سیاسی واتسلاو هاول
جوّ اختناقی که پس از افول بهار پراگ در سال ۱۹۶۸ به وجود آمده بود هاول را برای مدتی از تئاتر و نمایش محروم ساخت، ولی فعالیت‌های سیاسی وی را بارزتر کرده و وی را وارد دنیای سیاست نمود. در طول حیاتش نوشته‌ها و فعالیت‌های سیاسی او باعث به زندان افتادن و تحمل حبس‌های پیاپی و طولانی مدت شد که بیشترین آن‌ها به چهار سال حبس و تحت مراقبت بودن انجامید.

هاول شاهکار خود خرامیدنی حزین داستان سیاستمداری که بیمِ بازگشت به محبس دارد را پس از آزادی از زندانِ چهار ساله نوشت. از جمله دیگر شاهکاری هاول «قدرت بی قدرتان» در وصف نظام های  بعد از توتالیتاریسم (پساتوتالیتاریسم) است که سیاست و جامعه مدرن را مهیاکننده مردم برای زندگی در دروغ می‌خواند.

هاول در سال ۱۹۸۹ اولین رئیس‌جمهور غیر کمونیست حکومت چکسلواکی شد. وی نقشی کلیدی در پیروزی انقلاب مخملی چکسلواکی داشت، انقلابی بدون خونریزی که منجر به فروپاشی حکومتِ کمونیستی چکسلواکی و تشکیل دو کشور جدید چک و اسلواکی شد.

در سال ۱۹۹۳ در اولین انتخابات کشور جمهوری چک پس از انقلاب مخملی به‌عنوان رئیس‌جمهور برگزیده شد.
از جمله اقدامات مهم وی در اولین دورهٔ ریاست جمهوری فرمان عفو عمومی برای بسیاری از زندانیان و محکومان رژیم گذشته بود، اقدامی که به گفتهٔ بسیاری از منتقدانش آمار جرم را بعد از آن سال‌ها بالا برد. هاول قضاوت محاکم ناعادل را قابل اعتماد نمی‌دانست. هاول مهم‌ترین دستاورد دوران ریاست جمهوری خود را فسخ و انحلال پیمان ورشو می‌داند. او از مهم‌ترین رهبرانی بود که باعث پیوستن اعضای سابق پیمان ورشو به پیمان ناتو گردید.

وی در سال ۱۹۹۸ برای بار دوم به ریاست جمهوری کشورش برگزیده شد ولی این دوران ریاست، دوران کسالت جسمانی وی بود و بیماری‌های دستگاه گوارشی و سرطان شش به علت استعمال دخانیات باعث نگرانی دوستداران وی گردید.
در دنیای سیاست هاول همواره حمایت‌کننده ای صبور برای مقاومت‌های بدون خشونت بوده‌است. بیل کلینتون شخصیت و روش مبارزه وی را به گاندی و نلسون ماندلا تشبیه کرده‌است.

مخالفت واتسلاو هاول با زدودن و کنار گذاردن مسئولان سیاسی حکومت کمونیستی در دوره‌های بعد از انقلاب ۱۹۸۹ باعث زیر سؤال رفتن نقش وی در این انقلاب مخملی و فروپاشی کمونیسم در آن کشور شده بود، ولی نتایج نظرسنجی سال ۲۰۰۵ واتسلاو هاول را سومین شخصیت محبوب کل تاریخ ملت چک معرفی کرد.
در سال ۲۰۰۳ او موفق به دریافت جایزه صلح گاندی از طرف حکومت هند به خاطر حمایت‌هایش از حقوق بشر در بدترین شرایط و فعالیت‌های صلح دوستانه شد. وی از جمله شخصیت‌هایی بود که به حکومت جمهوری اسلامی ایران برای زندانی نمودن اکبر گنجی اعتراض کرده و خواستار آزادی وی از زندان شد. او همچنین در اکتبر ۲۰۱۰، در یک همایش بین‌المللی در پراگ به حمایت از نسرین ستوده وکیل دربند ایرانی پرداخت و خواستار آزادی فوری او از زندان شد.

هاول در طول زندگی سیاسی و هنری از طرف گروه‌ها و شخصیت‌های بین‌المللی زیادی مورد تقدیر قرار گرفته‌است که از آن جمله می‌توان به مدال آزادی فیلادلفیا ۱۹۹۴، نامزدی دریافت جایزه صلح نوبل و جایزه صلح گاندی اشاره کرد.
او در سال‌های آخر زندگی‌اش به همراه همسر دوم خود، داگمار هاولوا (هنرپیشه تئاتر و تلویزیون که پس از مرگ دراماتیک همسر اولش اولگا با وی ازدواج کرد) زندگی آرامی به دور از صحنه سیاست داشت.

هاول از جمله حامیان گروه موسیقی د پلاستیک پیپل آو د یونیورس (The Plastic People of the Universe) و از دوستان صمیمی بیل کلینتون بود.

 کتاب‌ها و نمایشنامه‌های مهم 
 جشن باغچه ۱۹۶۳
 خاطرات ۱۹۶۵
 پروانه ای روی آنتن ۱۹۶۸
 اپرای گدایان ۱۹۷۵
 اشتباه ۱۹۸۳
 فردا ۱۹۸۸
 قدرت بی‌قدرتان ۱۹۷۸
 زندگی در حقیقت ۱۹۸۶
 نامه‌ به الگا ۱۹۸۸
 به سوی جامعه مدنی ۱۹۹۴
 به سوی قلعه و بازگشت ۲۰۰۷

 گفتگو با روزنامه‌نگار ایرانی 
هاول در سال‌های پایانی عمرش با مجله مهرنامه گفتگویی کرد و دربارهٔ فیلمسازی خود گفت «در تمام مدت زندگی‌ام نمایشنامه‌هایی برای تئاتر نوشته‌ام که دیگران آنها را روی صحنه اجرا کرده‌اند. با خودم فکر کردم الان زمانی است که خودم باید چیزی را اجرا کنم، یا بهتر بگویم چیزی را اجرا کنم که خودم نوشته‌ام.»

بعد از انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۸ ایران، هاول متهم شد که در امور داخلی ایران دخالت می‌کند. حکومت ایران نیز مخالفان خود را متهم به تلاش برای انقلاب مخملی کرد. هاول در گفت‌گو با مهرنامه دربارهٔ پیاده کردن انقلاب مخملی در کشورهای دیگر گفت «سقوط رژیم کمونیستی در اروپای مرکزی و اروپای شرقی فقط از طریق یک سلسله مسائل هماهنگ جهانی امکان‌پذیر بود. به نظر من چیزی بود که به سختی بشود آن را تکرار کرد.»

او همچنین دربارهٔ خشونت در انقلاب‌ها گفته بود «انقلاب‌ها تمایلی ندارند بدون خون و خونریزی باشند ولی هر کس باید برای تغییرِ بدون خشونت و تغییرِ همراه با مسالمت تلاش کند. خشونت نه برای دولت‌ها و نه برای حرکت‌های اعتراضی به هیچ وجه راه درستی نیست.»علیرضا غلامی، گفتگو با واسلاو هاول، مجله مهرنامه، شماره 18، سال 1390

 جستارهای وابسته 
 هاول (فیلم) (انگلیسی: Havel‎) یک فیلم در ژانر درام و زندگی‌نامه‌ای به کارگردانی اسلاوک هوراک و بر اساس زندگی واتسلاو هاول است.

 منابع 

ترجمه و گردآوری از:

 "Vaclav Havel: from 'bourgeois reactionary' to president", author not mentioned, Radio Prague
* "Vaclav Havel: End of an era" by Richard Allen Greene
* Václav Havel "Famous Czechs of the Past Century: Václav Havel" – English version of article Czech Republic.


رده:اعضای انجمن پادشاهی ادبیات انگلستان
رده:اعضای باشگاه رم
رده:اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا
رده:افراد پادکمونیست اهل چک
رده:افراد جنگ سرد
رده:افراد در انقلاب مخملی در چکسلواکی
رده:امضاء کنندگان منشور ۷۷
رده:اهالی پراگ
رده:اهالی چک در سده ۲۰ (میلادی)
رده:برندگان جایزه اراسموس
رده:برندگان جایزه دولتی اتریش برای ادبیات اروپا
رده:تئاتر پوچی
رده:خاطره‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:خاطره‌نویسان
رده:خالقان زبان فراساخته
رده:خودزندگی‌نامه‌نویسان
رده:دارندگان لژیون دونور
رده:دانش‌آموختگان آکادمی هنرهای نمایشی در پراگ
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه صنعتی چک
رده:درگذشتگان به علت بیماری در جمهوری چک
رده:دریافت‌کنندگان جایزه اولاف پالمه
رده:دریافت‌کنندگان جایزه شارلمانی
رده:دریافت‌کنندگان صلیب بزرگ لژیون دونور
رده:دریافت‌کنندگان مدال رئیس‌جمهوری آزادی
رده:دریافت‌کنندگان نشان حسین بن علی از اردن
رده:دریافت‌کنندگان نشان علم و هنر اتریشی
رده:رئیس‌جمهورهای جمهوری چک
رده:رئیس‌جمهورهای چکسلواکی
رده:زندانیان و بازداشت‌شدگان اهل جمهوری چک
رده:زندانیان و بازداشت‌شدگان اهل چکسلواکی
رده:زندانیان وجدان عفو بین‌الملل
رده:سیاستمداران اهل پراگ
رده:سیاستمداران اهل جمهوری چک
رده:شاعران سده ۲۰ (میلادی) اهل جمهوری چک
رده:شاعران مرد اهل جمهوری چک
رده:شوالیه‌های افتخاری صلیب بزرگ نشان حمام
رده:صلیب بزرگ کلاس اختصاصی نشان مریت جمهوری فدرال آلمان
رده:طرفداران پایداری
رده:طنزپردازان اهل چک
رده:فرماندهان نشان ادبیات و هنر
رده:فعالان دموکراسی اهل چکسلواکی
رده:فعالان دموکراسی مستقیم
رده:فیلسوفان آموزش و پرورش
رده:فیلسوفان اجتماعی
رده:فیلسوفان ادبیات
رده:فیلسوفان اهل جمهوری چک
رده:فیلسوفان تاریخ
رده:فیلسوفان جنگ
رده:فیلسوفان سده ۲۰ (میلادی) اهل چک
رده:فیلسوفان علوم اجتماعی
رده:فیلسوفان فرهنگ
رده:فیلسوفان هنر
رده:کارگردانان فیلم اهل پراگ
رده:کارگردانان فیلم اهل جمهوری چک
رده:مفسران اجتماعی
رده:مقاله‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:مقاله‌نویسان سده ۲۱ (میلادی)
رده:منتقدان اجتماعی
رده:منتقدان اهل جمهوری چک
رده:منتقدان پسانوگرایی
رده:منتقدان فرهنگی
رده:نامه‌نگاران
رده:نجات‌یافتگان از سرطان
رده:نظامیان اهل چکسلواکی
رده:نظریه‌پردازان ادبی
رده:نظریه‌پردازان تمدن غرب
رده:نظریه‌پردازان نمایش
رده:نمایشنامه‌نویسان اهل جمهوری چک
رده:نمایشنامه‌نویسان مرد
رده:نمایش‌شناسان
رده:نمایش‌نامه‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل جمهوری چک
رده:نویسندگان ادبیات کودک اهل جمهوری چک
رده:نویسندگان اهل پراگ
رده:نویسندگان درباره جهانی‌شدن
رده:نویسندگان سبک رئالیسم جادویی
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل جمهوری چک
رده:نویسندگان غیرداستانی اهل جمهوری چک
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۱ (میلادی)
رده:نویسندگان فراواقع‌گرا اهل جمهوری چک
رده:نویسندگان فلسفه
رده:نویسندگان مرد اهل جمهوری چک