دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا

دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا (به‌اختصار: دافوس آجا) یا: دانشگاه جنگ، دانشگاه نظامی وابسته به ارتش ایران است، که به ارائه دوره‌های تحصیلات تکمیلی در رشته‌های علمی و نظامی می‌پردازد. طی دوره کارشناسی ارشد مدیریت دفاعی این دانشگاه برای افسران با حداقل درجه سرگردی و بالاتر، جهت تصدی مشاغل مهم ارتش ایران ضروری است. این دانشگاه علاوه بر مسوولیت آموزش افسران ارشد ارتش در مقاطع تحصیلات تکمیلی، هر سال آموزش جمعی از افسران نیروهای مسلح ایران و دانشجویان کشورهای دوست و هم‌پیمان را برعهده می‌گیرد.

دانشگاه جنگ از قدیمی‌ترین دانشگاه‌های ایران است که در دوره رضاشاه و در سال ۱۳۱۲ بنیان گذاشته شد. فعالیت آن از سال ۱۳۲۲ تا ۱۳۲۶ همزمان با جنگ جهانی دوم و نیز از سال ۱۳۵۸ تا سال ۱۳۶۱ هنگام انقلاب و شروع جنگ ایران و عراق متوقف شد. این دانشگاه در سال ۱۳۶۹ با نام دانشکده فرماندهی و ستاد کار خود را ادامه داد و در سال ۱۳۹۸ با موافقت قطعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به دانشگاه ارتقاء یافت.

هم‌اکنون ریاست این دانشگاه برعهده سرتیپ فرزاد اسماعیلی است.

 تاریخچه 
200px|بندانگشتی|چپ|نشان‌واره دوم دافوس
در سال ۱۳۱۴ برای تشکیل دانشگاه، از طریق وزارت امور خارجه با وزارت امورخارجه فرانسه مکاتباتی به عمل آمد تا برای تشکیل چنین دانشگاهی عده‌ای افسر تحصیل کرده و زبده به عنوان مستشار به ایران اعزام نمایند. دولت فرانسه با این تقاضای ایران موافقت کرد و هیأتی را به ایران فرستاد تا دانشگاه ستاد و فرماندهی را در ایران تشکیل دهند و ارتقاء افسران از درجه سرهنگی به سرتیپی مشروط به طی این دوره شود. دولت فرانسه یک هیئت هفت نفری به شرح زیر به ایران اعزام نمود:عاقلی ۳۴۱
 سپهبد فرانسوا ژرژ ژاندر  (رئیس هیئت)
 سرهنگ روایه (افسر پیاده‌نظام)
 سرهنگ پشو (افسر مهندس و استحکامات)
 سرهنگ کنستانت (متخصص توپخانه)
 سرهنگ برسک (متخصص در امور مالی)
 سرهنگ شووان یار (متخصص پیاده‌نظام)
 سرگرد سیمون (مخابرات)

سه افسر فرانسوی نیز که پیش‌تر در ایران استخدام شده بودند، به جمع هیئت سپهبد ژاندر افزوده شدند. این سه نفر عبارت بودند از: سرهنگ کالدور متخصص در سواره‌نظام، سرگرد دولاکور متخصص پیاده‌نظام، سرگرد بودنیا معلم نقشه‌برداری. پس از ورود این هفت نفر، در شمال باغشاه، ساختمانی که قبلاً برای دانشگاه جنگ بنا شده بود، تحویل افسران فرانسوی شد و دانشگاه رسماً کار خود را از مهرماه ۱۳۱۴ آغاز کرد. ریاست دانشگاه جنگ ابتدا با سرلشکر جهانبانی بود، ولی پس از مدت کوتاهی وی تعویض و سرلشکر ضرغامی؛ رئیس ستاد ارتش، به سرپرستی دانشگاه منصوب گردید. سمت سپهبد ژاندر در دانشگاه جنگ، مدیریت دروس بود. سرتیپ محسن دیبا رئیس رکن دو ستاد ارتش با حفظ سمت، به معاونت دانشگاه جنگ منصوب گردید.

دانشگاه جنگ دارای ۲ دوره اصلی بود: دوره فرماندهی؛ که مدت آن یک سال بود و دوره ستاد؛ که مدت آن را دو سال تعیین کرده بودند. افسرانی که دوره ستاد را طی می‌نمودند، نوار کلاه و لباس آن‌ها به مشکی تبدیل می‌شد و واکسیل ستادی هم بر شانه سمت چپ آنها اضافه می‌شد.

 جنگ جهانی دوم 
در سال ۱۳۱۸ که افسران فرانسوی به جبهه دعوت شدند، بلافاصله ایران را ترک کردند و امور دانشگاه در دست ایرانیان قرار گرفت، سازمان به قرار زیر بود: سرلشکر عزیزالله ضرغامی؛ رئیس ستاد ارتش و فرمانده دانشگاه جنگ، سرتیپ محسن دیبا؛ رئیس رکن دو و معاون اداری دانشگاه، سرتیپ حاجعلی رزم‌آرا؛ رئیس اداره جغرافیایی ارتش و معاون علمی دانشگاه جنگ و سرتیپ حسن ارفع؛ رئیس اداره سواره‌نظام و رئیس دبیرخانه دانشگاه. استادان و مدرسان دانشگاه جنگ، پس از ترک افسران فرانسوی از میان ایرانیان انتخاب شدند. در سال ۱۳۲۲ به علت مشکلات ناشی از وقوع جنگ دوم جهانی، دانشگاه به‌طور موقت تعطیل شد.سایت دافوس دانشگاه جنگ تا شهریور ۱۳۲۰ در مجموع ۹۶ نفر فارغ‌التحصیل دوره فرماندهی و ۱۶۱ نفر فارغ‌التحصیل دوره ستاد داشت.

 بازگشایی 
در سال ۱۳۲۶ دانشگاه جنگ پس از تجدید نظر کلی در طول دوره و آموزش‌های موجود، بار دیگر بازگشایی شد و نام آن به دانشگاه فرماندهی و ستاد تغییر یافت. در سال ۱۳۴۰ دانشگاه دیگری بنابر نیاز، با نام دانشگاه فرماندهی عالی و ستاد مشترک تأسیس شد. مجموعه این دو دانشگاه مجدداً تحت نام دانشگاه جنگ در تابعیت ریاست ستاد ارتش قرار گرفت. در سال ۱۳۴۴ دانشگاه جنگ منحل شد و دو دانشگاه به نام‌های دانشگاه فرماندهی و ستاد نیروی زمینی ذیل تابعیت نیروی زمینی شاهنشاهی ایران و دانشگاه فرماندهی عالی و ستاد مشترک در تابعیت ستاد مشترک ارتش شاهنشاهی ایران به وجود آمدند.

 پس از انقلاب 
با شروع جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۵۹ و به علت حضور اساتید این دانشگاه در طرح‌ریزی‌های جنگ، تعطیل شد. این تعطیلی تا سال ۱۳۶۱ ادامه یافت. در سال ۱۳۶۹ پس از تدوین و تصویب قانون ارتش جمهوری اسلامی، دانشکده‌های فرماندهی و ستاد نیروی زمینی، نیروی هوایی و نیروی دریایی در یکدیگر ادغام شدند و با نام دانشگاه‌های فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران (دافوس آجا) تحت فرماندهی واحد ستاد مشترک ارتش قرار گرفتند. در حال حاضر این دانشگاه علاوه بر رشته‌های نظامی، در رشته‌های مختلفی از جمله ژئوپلیتیک، مدیریت بحران، مدیریت آموزش و آینده پژوهی در مقطع کارشناسی ارشد و مدیریت منابع انسانی در مقطع دکتری تخصصی از طریق کنکور سراسری، دانشجو می‌پذیرد.

 دانش آموختگان سرشناس 
بیشتر ژنرالهای تاریخ ارتش ایران و فرماندهان سرشناس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شده‌اند. سرشناس‌ترین دانش آموختگان این دانشگاه عبارتند از:

 سرلشکر سید عبدالرحیم موسوی
 سرتیپ اسماعیل احمدی مقدم
 دریادار حبیب‌الله سیاری
 غلامرضا پهلوی
 سید محمدولی قرنی

 ساختار دانشگاه 
 فرماندهی
 معاونت آموزش و تحصیلات تکمیلی
 معاونت پژوهش و فناوری
 معاونت اداری و پشتیبانی
 دانشکده جنگ
 دانشکده فرماندهی و ستاد
 دانشکده پشتیبانی و ستاد
 دانشکده علوم اجتماعی
 پژوهشگاه جنگ مشتمل بر پنج پژوهشکده
 پژوهشکده بازی جنگ
 پژوهشکده علوم شناختی
 پژوهشکده سرمایه انسانی
 پژوهشکده سایبر پلیتیک
 پژوهشکده فناوری‌های نو پدید
 مدیریت هیئت علمی
 دبیرخانه
 پشتیبانی و خدمات
 قرارگاه
 بازرسی
 فاوا
 مدیریت فصلنامه و انتشارات
 مدیریت تربیت بدنی
 حفاظت اطلاعات
 عقیدتی سیاسی

 خانه تیمورتاش 

خانه تیمورتاش مربوط به اواخر دوره قاجار (احمدشاه) است و در داخل دانشگاه جنگ واقع شده است؛ از این خانه تاریخی به عنوان موزه جنگ استفاده می‌شود. این اثر در تاریخ ۲۵ مهر ۱۳۸۳ با شمارهٔ ثبت ۱۱۱۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و در ساعات مشخصی از روزهای دوشنبه و جمعه، پذیرای عموم بازدیدکنندگان است.

 فرماندهان دانشگاه پس از انقلاب 
 سرتیپ فرزاد اسماعیلی (از ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ تاکنون)
 سرتیپ حسین ولی‌وند (از ۱ تیر ۱۳۹۰ تا ۲۶ بهمن ۱۴۰۴)
 سرتیپ‌دوم عباسعلی منصوری آرانی (۲۹ خرداد ۱۳۸۵ الی ۱ تیر ۱۳۹۰)
 سرتیپ حسن جوانمرد (از ۱۲ خرداد ۱۳۸۲ الی ۲۹ خرداد ۱۳۸۵)
 سرتیپ دوم حسین یاسینی (از ۸ دی ۱۳۷۲ الی ۱۲ خرداد ۱۳۸۲)
 سرتیپ عباسعلی نیک منش (از ۶ آبان ۱۳۷۱ الی ۸ دی ۱۳۷۲)
 سرتیپ دوم اردشیر زوالت (از ۱۰ شهریور ۱۳۷۱ الی ۶ آبان ۱۳۷۱)
 سرتیپ شهرام رستمی (از ۲۶ مرداد ۱۳۷۰ الی ۱۰ شهریور ۱۳۷۱)
 سرتیپ فرض‌الله شاهین‌راد (از ۱۱ اسفند ۱۳۶۹ الی ۲۶ مرداد ۱۳۷۰)
 سرتیپ جواد شاهوردیان (از ۳ آذر ۱۳۶۹ الی ۱۱ اسفند ۱۳۶۹)
 سرتیپ علی اصغر جمالی (از ۱ مهر ۱۳۶۹ الی ۳ آذر ۱۳۶۹)
 سرتیپ فرض الله شاهین راد (از ۲۵ بهمن ۱۳۶۸ الی ۲۳ تیر ۱۳۶۹)
 سرتیپ دوم منوچهر عادلی (از ۱ بهمن ۱۳۶۶ الی ۲۵ بهمن ۱۳۶۸)
 سرتیپ دوم غلامحسین امیربیگی (از ۱۹ مهر ۱۳۶۵ الی ۱ بهمن ۱۳۶۶)
 سرهنگ علی بدرخواهان (از ۲۸ شهریور ۱۳۶۴ الی ۱۹ مهر ۱۳۶۵)
 سرتیپ دوم غلامحسین فاضل (از ۲۵ آذر ۱۳۵۸ الی ۲۸ شهریور ۱۳۶۴)
 سرهنگ میرهاشم رومیانی (از ۱۰ آبان ۱۳۵۸ الی ۲۵ آذر ۱۳۵۸)
 سرهنگ هوشنگ هدایتی (از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ الی ۱۰ آبان ۱۳۵۸)

 جستارهای وابسته 
 دانشگاه عالی دفاع ملی
 دانشگاه افسری امام علی
 دانشگاه پدافند هوایی خاتم‌الانبیا
 دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری
 دانشگاه علوم و فنون دریایی امام خمینی
  دانشکده علوم و فنون فارابی
 دانشگاه امام حسین
 دانشگاه امام باقر
 مدرسه نظامی سن سیر
 آکادمی نظامی ایالات متحده
 فهرست مدرسه‌ها و دانشگاه‌های نظامی ایران
 فهرست دانشگاه‌های نظامی ایران

 پانویس 

 منابع 
 سایت اینترنتی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، صفحه تاریخچه


رده:ارتش شاهنشاهی ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۵ (میلادی) در ایران
رده:دانشگاه‌های ارتش جمهوری اسلامی ایران
جنگ
رده:دانشگاه‌های نظامی ایران
رده:مقاله‌های خرد دانشگاه
رده:مقاله‌های خرد نظامی ایران
رده:نهادهای آموزشی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۵ (میلادی)
رده:نیروی زمینی ایران