پپتید

بندانگشتی|300px|Gly-Ala یک دی پپتید (مدل گوی و میله)
بندانگشتی|300px|یک تترا پپتید(Val-Gly-Ser-Ala) با پایانه سبزرنگ آمینویی (L-Valine)و پایانه آبی‌رنگ کربوکسیلی (L-Alanine)

پـِپتید (Peptide از واژهٔ یونانی πεπτίδια به معنی: گواردنی کوچک، گوارَک) پلیمر‌های کوچکی هستند که از به هم پیوستن اسیدهای آمینه با ترتیب مشخصی و با پیوند پپتیدی تشکیل شده‌اند.

 تعریف 
پیوندهای پپتیدی پیوندهای شیمیایی کووالانسی‌ای‌اند که هنگامی تشکیل می‌شوند که گروه کربوکسیل یک اسید آمینه با گروه آمینی دیگری واکنش کند. به بیانی دیگر پپتیدها آمیدهایی هستند که به واسطه اثر متقابل بین گروه‌های آمینو و کربوکسیل آمینواسیدها تشکیل می‌شوند، در چنین ترکیبهایی گروه آمینو -NHCO-، به نام اتصال یا پیوند پپتیدی نامیده می‌شود. وجه تمایز بین آن‌ها بر اساس تعداد باقی‌ماندههای اسید آمینه در هر مولکول می‌باشد، که بر این اساس به عنوان دی‌پپتید، تری‌پپتید و غیره و در نهایت پلی‌پپتید خوانده می‌شوند. پروتئین‌ها، مولکول‌های بس‌پپتیدی (پلی پپتیدی) ای هستند که از کنار هم قرار گرفتن چندین واحد پلی پپتیدی چه به صورت خطی و چه به شکل‌های موضعی، سه بعدی یا حتی چند زیرواحد پلی‌پپتیدی که به شکل فضایی در کنار هم قرار می‌گیرند، موسوم به ساختار نوع چهارم، تشکیل می‌شوند.

تمایز بین آن‌ها در این است که پپتیدها رشته‌هایی کوتاه و پلی‌پپتیدها و پروتئین‌ها رشته‌هایی بلند از اسید آمینه هستند. به عبارتی تمایز بین آن‌ها در تعداد پپتیدهای تشکیل دهنده زنجیره می‌باشد. کوتاه‌ترین پپتیدها دی پپتیدها هستند، که شامل دو اسید آمینه پیوند شده توسط یک پیوند پپتیدی ساده می‌باشند، و بعد از آن تری پپتید، تترا پپتید و … یک بس پپتید (پلی پپتید) یک زنجیره طولانی، پیوسته و بدون شاخه از اسیدهای آمینه است. همچنین پپتیدها از پروتئین‌ها بر اساس اندازه تمیز داده می‌شوند و به عنوان یک قرارداد شامل پنجاه اسید آمینه یا کمتر هستند.در برخی منابع پپتیدهای با وزن مولکولی تا ۱۰۰۰۰ واحد را پلی پپتید و بیشتر از آن را پروتئین می‌خوانند. منبع ۱۶ جلد۲ پروتئین‌ها شامل یک یا بیشتر از پلی پپتیدهایی هستند که بر اساس کارکرد زیست‌شناسی‌شان در کنار هم قرار گرفته‌اند، این دسته‌ها اغلب با لیگاند‌هایی همچون کوآنزیم‌ها، کوفاکتور‌ها یا پروتئین‌های دیگر یا درشت‌مولکول دیگری (همچون DNA ,RNA و …) یا مجموعه‌های بزرگ مولکولی پیچیده پیوند تشکیل می‌دهند. در نهایت هر چند آنچه که در تکنیک‌های آزمایشگاهی به منظور تعیین یا تشخیص به کار برده می‌شوند در مورد پپتیدها متفاوت است با پلی پپتیدها و پروتئینها، (به عنوان نمونه تعیین و تشخیص با روش‌های الکتروفورز، کروماتوگرافی و غیره)، با این همه مرز مشخصی بین پپتیدها و پلی پپتیدها یا پروتئین‌ها وجود ندارد. پپتیدهای بلند زنجیره مانند بتا-آمیلویید به عنوان پروتئین مورد مطالعه قرار می‌گیرند و پروتئین‌های کوچکتر مانند انسولین به عنوان پپتید. از این رو پپتیدها در ردیف مواد شیمیایی چندپار(اولیگومر) و بسپار(پلی‌مر) قرار می‌گیرند در حالی که همچنان جز اسیدهای نوکلییک، اولیگوساکارید‌ها و پلی‌ساکارید‌ها طبقه‌بندی می‌شوند.

اسیدهای آمینه‌ای که در زمره پپتیدها جای داده می‌شوند، باقی ماندهresidue در مفهوم شیمیایی آن بایستی با واژه‌هایی رساتر از پس‌مانده، باقیمانده، پساب، تفاله، بازمانده و … ترجمه شود. اما متأسفانه رساترین ترجمه‌های فعلی را باید از میان همین عبارتها برگزینیم. واکنشی هستند که در طی آن یا یک یون هیدروژن از پایانه آمینی یا یک یون هیدروکسیل از پایانه کربوکسیلی یا هر دو آزاد می‌شوند، همچنانکه یک مولکول آب در طی تشکیل هر پیوند آمیدی آزاد می‌شود. همه پپتیدها به جز پپتیدهای حلقوی دارای یک پایانه نیتروژنی و یک پایانه کربنی هستند (همان‌طور که در شکل تتراپپتید نشان داده شده است).

در نمایش ساختمان‌های پپتیدی، بر حسب قرارداد، باقی‌مانده اسید آمینه انتهایی N- (دارای گروه آمینو آزاد) در منتهی‌الیه سمت چپ و باقی مانده اسید آمینه انتهایی -C(دارای گروه کربوکسیل آزاد) در منتهی‌الیه سمت راست نوشته می‌شود.
400px|بندانگشتی

مطالعه پپتیدها به‌طور عمده گامی به سوی درک ترکیب‌های پیچیده‌تر، یعنی پروتئین‌ها بوده است. به هر حال پپتیدها به نوبه خود ترکیب‌های بسیار مهمی هستند: به عنوان مثال: تری پپتید گلوتاتیون در بیشتر سلول‌های زنده یافت می‌شود؛ آلفا-کورتیکوتروپین، که از ۳۹ باقی‌مانده آمینو اسید تشکیل می‌شود، بخشی از هورمون آدرنوکورتیکوتروپین ACTH است. از مدت‌ها قبل معلوم شده بود نوناپپتید اکسی توسین که از لوب خلفی هیپوفیز ترشح می‌شود، دارای خاصیت تحریکی در انقباض عضله رحم است. تحقیقات نشان داده‌اند که پپتیدهایی نسبتاً کوچک بر روی لذتهای تماسی و جنسی پستانداران مؤثرند. این پپتیدها بر روی همخوابگی، در آغوش گرفتن فرزند و حتی معاشرت و مراوده با مردمان تأثیر می‌گذارند. این ترکیب‌ها به هورمون ارضا موسومند و راهنمای لذت خوانده می‌شوند.منبع ۱۷، ص ۱۳۹۶

 دسته‌بندی پپتیدها 
پپتیدها بر اساس چگونگی تشکیلشان به گروه‌های مختلف دسته‌بندی می‌شوند.

 پپتیدهای شیر 
پپتیدهای شیر در یک روند طبیعی طی شکست آنزیمی توسط آنزیم‌های هضم‌کننده از پروتئین کازیین شیر به وجود می‌آیند. آن‌ها همچنین می‌توانند از پروتئینازِ لاکتوباسیلی در طی تخمیر شیر نیز ایجاد شوند. کازیین خانواده‌ای از پروتئین‌های هتروژن بوده که به چهار گروه آلفا کازیین، بتا کازیین، گاما کازیین و کاپا کازیین تقسیم می‌شوند؛ کازیین منبع غنی پپتیدهای زیست فعال است. این پپتیدها علاوه بر ارزش تغذیه‌ای بالا، دارای ویژگی‌های بیولوژیکی و فیزیولوژیکی متعددی هستند. اثرات ضد سرطانی، ضد پوسیدگی دندان، ضد باکتریایی و ضد ویروسی، هیپوکلسترولمی،Hypocholestrolemia ضد پرفشاری خون و نیز تنظیم پاسخهای ایمنی تأیید شده‌اند.برای مطالعه بیشتر نگاه کنید به منبع ۱۸

 پپتیدهای ریبوزومی 
پپتیدهای ریبوزومی توسط ترجمه mRNA ساخته می‌شوند. آن‌ها اغلب دستمایه پروتئین کافتProteolysis به منظور ساخت شکل کامل پروتئین‌ها قرار می‍گیرند. این ترکیب‌ها نوعاً در ارگانیسم‌های تکامل یافته تر، به عنوان هورمون و مولکول‌های نشانه‌گذارSignaling molecules عمل می‌کنند. بعضی از ارگانیسم‌ها، پپتیدها را به عنوان پادزیستAntibiotic تولید می‌کنند، مانند میکروسینها.microcins از آنجا که آن‌ها اجزای سلولی-مولکولیِ ترجمه شده‌اند، باقییماندههای آمینواسیدی محدود می‌شوند به استفاده توسط ریبوزومها. به هر حال، در این پپتیدها، به‌طور متناوب تعدیلاتی بعد از ترجمه رخ می‌دهد همچون فسفریلاسیون،phosphorylation هیدروکسیلاسیون،Hydroxylation سولفوناسیون،Sulfonation پالمیتولاسیون،Palmitoylation گلیکوزیلاسیونGlycosylation و تشکیل دی سولفید. پپتیدهای ریبوزومی معمولاً خطی هستند، اگرچه ساختمان‌های قوسیlariat structures نیز مشاهده شده‌اند. گاهی تغییرات ساختمانی نامتعارف بیشتری رخ می‌دهد، مانند راسمیزاسیونراسمیک شدن Racemization L-آمینواسیدها به D-آمینواسیدها در سم موجود در زهر نوک‌اردکی.

 پپتیدهای غیرریبوزومی 
پپتیدهای غیر ریبوزومی به جای ریبوزوم توسط آنزیمهایی ساخته می‌شوند که مختص هر پپتید هستند. معروفترین پپتید غیر ریبوزومی گلوتاتیونglutathione است، که یک جز سازنده سیستم‌های دفاعی ضد اکسندهantioxidant defenses در بیشتر ارگانیسم‌های هوازی از جمله انسان می‌باشد. بقیه انواع پپتیدهای غیر ریبوزومی بیشتر در ارگانیسم‌های تک سلولی، گیاهان و قارچها وجود دارند و توسط کمپلکسهای آنزیمی پیمانه‌ایmodular enzyme complexes که سنتتازهای پپتیدی غیر ریبوزومیnonribosomal peptide synthetases نامیده می‌شوند، ساخته می‌شوند. این کمپلکس‌ها اغلب در وضعیتی مشابه پدید می‌آیند، و می‌توانند شامل قسمت‌های متفاوت زیادی جهت اجرای یک سری متنوع از دستکاری‌های شیمیایی در توسعه محصولات باشند. این پپتیدها اغلب حلقوی هستند و می‌توانند ساختمان‌های حلقوی بسیار پیچیده‌ای داشته باشند، اگر چه پپتیدهای غیر ریبوزومی خطی هم معمول هستند. از هنگامیکه سیستم‌های ماشینی برای ساخت اسیدهای چرب و پلی‌کتیدها به راه افتادند، اغلب ترکیب‌های هیبرید دیده می‌شوند. وجود اکسازولoxazole یا تیازولthiazole اغلب نشان می‌دهد که ترکیب مورد نظر به روش‌های ماشینی ساخته شده است.

 پپتون‌ها 
پپتونPeptone ترکیبی با تعداد محدودی اسید آمینه، معمولاً بین ۳ تا ۱۰ اسید آمینه است که از تجزیه(هیدرولیز) پروتئین معمولاً شیر و گوشت حیوانی بدست می‌آید. پپتون‌ها در رشد باکتری‌ها و قارچ‌ها به عنوان واسطه تغذیه‌ای عمل می‌کنند. باکتری‌ها و سلول‌ها جهت رشد و نمو خود نیاز به منبع کربن و نیتروژن دارند که پپتون‌ها مهم‌ترین و اصلی‌ترین منبع نیتروژن جهت رشد و نمو آن‌ها هستند. پپتون‌ها معمولاً به صورت پودر یا گرانول و به روش اسپری-درایرSpray-drayer خشک کن‌های افشان یا پاشنده تهیه می‌شوند و در آب و حلال‌های آبی محلولند.

پپتون‌ها در صنایع مختلف مانند موسسات تولید واکسن و دارو، آرایشی و بهداشتی، کارخانه‌های تولید مخمر و مایه مخمر، تولید محیطهای کشت باکتریایی و سلولی از جمله در آزمایشگاه‌های تشخیص طبی، برخی صنایع غذایی تولیدکننده خوراکی‌های فراوری شده و غذاهای آماده، همچنین تولید بستنی، تولید مکملها، کنسانتره، و خوراک دام و طیورمکمل و کنسانتره، ترکیبات واسطه پیش از تهیه خوراک نهایی مورد استفاده جهت پرورش دام یا طیور به شکل صنعتی هستند. غلیظترین شکل آن مکمل و رقیق‌تر از آن کنسانتره است. در صنعت دام کنسانتره معمولاً مستقیماً مورد مصرف دام قرار می‌گیرد، ولی در صنعت پرورش طیور کنسانتره پیش از مصرف بایستی در فرایندی جداگانه به خوراک آماده تبدیل (رقیق) شود. و … و بسیاری دیگر از تولیدات فراورده‌های زیستی (بیولوژیک) به‌طور گسترده استفاده می‌شوند.

 قطعه‌های پپتیدی 
قطعه‌های پپتیدی اشاره دارد به قطعاتی از پروتئین که جهت شناسایی کمی یا کیفی یک پروتئین معین استفاده می‌شوند. اغلب این قطعات پپتیدی محصول تخریب آنزیمی یا هیدرولیز جزئی یک پروتئین کامل هستند که در آزمایشگاه در شرایط کنترل شده روی نمونه انجام می‌شوند، اما از تخریب اجزای پروتئینی در شرایط طبیعی و تحت اثر عوامل تخریبی طبیعی نیز می‌توانند ایجاد شوند.

 سنتز پپتیدها 
از آنجا که پپتیدهای بلند زنجیره همان پروتئین‌ها هستند، بنابراین سنتز پروتئین در واقع به نوعی همان فرایند ساخت پروتئین است. اتصال آمینو اسیدهای مختلف به یکدیگر از طریق پیوندهای آمیدی یا پپتیدی منجر به سنتز پپتید یا در نهایت پروتئین خواهد شد.

بندانگشتی|centre|upright=4.1|alt=Table of amino acids|مسیر ثابت در ترکیب پپتیدها

 پپتیدها در زیست‌شناسی مولکولی 
پپتیدها به چند دلیل در زیست‌شناسی مولکولی دارای اهمیت ویژه‌ای شده‌اند. اول اینکه پپتیدها اجازه تولید آنتی‌بادیهای پپتیدی را در حیوانات بدون نیاز به پالایش پروتئین مورد نظر می‌دهند. این شامل سنتز پپتیدهای آنتی‌ژنیکِ پروتئین مورد نظر می‌شود. در آن صورت این پپتیدها برای ساخت آنتی‌بادی ضد پروتئین خرگوش یا موش می‌توانند استفاده شوند.

دلیل دیگر این است که پپتیدها در اندازه‌گیری به روش طیف‌سنجی جرمی مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ و به ما اجازه می‌دهند که پروتئین‌های مورد نظر خود را بر اساس جرم یا توالی پپتیدها شناسایی کنیم. در این مورد پپتیدها اغلب توسط روش هضم درون ژلیIn-gel digestion هضم درون ژلی، بخشی از آماده‌سازی نمونه در شناسایی پروتئین به روش تجزیه Proteomics می‌باشد. این روش اولین بار در سال ۱۹۹۲ توسط روزنفلد (نگا منبع ۲۰) معرفی شد. بعد از جداسازی به روش الکتروفورزِ پروتئین‌ها ایجاد می‌شوند.
پپتیدها اخیراً در مطالعه ساختمان و عملکرد پروتئین استفاده شده‌اند. برای مثال پپتیدهای مصنوعیSynthetic می‌توانند در تعیین محل رخدادن کنش و واکنش‌های بین پروتئین و پپتید به عنوان ردیاب استفاده شوند. همچنین پپتیدهای بازدارنده در تحقیقات بالینی جهت بررسی آثار پپتیدها روی جلوگیری از پیشرفت پروتئین‌های سرطانی و دیگر بیماری‌ها استفاده می‌شوند. برای مثال یکی از امیدوارانه‌ترین کاربردها در این زمینه مطالعه پپتیدهایی است که به ساخت LHRHLuteinizing Hormone-Releasing Hormone منتهی می‌شوند. این پپتیدهای ویژه به عنوان یک همکنش کنندهagonist آگونیست، همکنش کننده عمل می‌کنند، به این معنی که به یک سلول به گونه‌ای می‌چسبند که دریافت‌کننده‌های LHRH را تحت کنترل درآورند. فرایند بازدارندگی سلول‌های دریافت‌کننده هورمون، حکایت از این دارد که پپتیدها می‌توانند در درمان سرطان پروستات سودمند باشند. اما پیش از نسبت دادن خواص ضد سرطانی به پپتیدها و اثبات آنچه که توسط پپتیدها به نمایش درآمده‌اند، تحقیقات و آزمایش‌های بیشتری لازم است تا با قطعیت بتوان آن‌ها را پذیرفت.

 خانواده‌های معروف پپتید 
خانواده‌های پپتیدهای مورد بحث در این بخش، پپتیدهای ریبوزومی هستند و معمولاً با فعالیت هورمونی. همه این پپتید ها توسط سلول‌ها تا اندازه پروپپتیدهاpropeptides یا پروپروتئین‌هاproproteins سنتز می‌شوند و پیش از خروج از سلول کوتاه می‌شوند و به داخل جریان خون جایی که آن‌ها وظیفه نشانه‌گذاری خود را اجرا می‌کنند، جاری می‌شوند.
 پپتیدهای تاکی‌کینینTachykinin peptides
 ماده PSubstance P
 کاسینینKassinin
 نوروکینین ANeurokinin A
 اِلِدویسینEledoisin
 نوروکینین B
 پپتیدهای وازو-اکتیو روده‌ایVasoactive intestinal peptides
 VIP (پپتید وازو-اکتیو روده‌ای؛PHM27)
 PACAP (پپتید فعال‌کننده آدنیلات سیکلاز مخاطی)Pituitary Adenylate Cyclase Activating Peptide
 پپتید PHI 27 (ایزولوسین هیستیدین27)Peptide Histidine Isoleucine
 GHRH 1-24 (هورمون آزادکننده هورمون رشد ۲۴–۱)Growth Hormone Releasing Hormone
 گلوکاگونGlucagon
 سکرتینSecretin
 پپتیدهای وابسته به پلی‌پپتیدهای لوزالمعده‌ای
 NPY (نوروپپتید Y)NeuroPeptide Y
 PYY (پپتید YY)Peptide YY
 APP (پلی پپتید لوزالمعده‌ای طیور)Avian Pancreatic Polypeptide
 PPY (پلی پپتید لوزالمعده‌ای)Pancreatic Polypeptide
 پپتیدهای مخدرهOpioid Peptide
 پپتیدهای پروپیوملانوکورتین (POMC)Proopiomelanocortin (POMC) peptides
 پنتا پپتیدهای انکفالینEnkephalin pentapeptides
 پپتیدهای پرودی نورفینهمچنین به نام پرو انکفالین B نیز شناخته می‌شود.Prodynorphin peptides
 پپتیدهای کالسیتونینCalcitonin peptides
 کالسیتونین
 آمیلینAmylin
 AGG01نام آزمایشی یک پادزیست پپتیدی جدیدی است که در شیر کیسه داری به نام والابی تامار کشف شده است. قدرت آن صد بار بیشتر از پنی‌سیلین گزارش شده است.
 پپتیدهای دیگر
 پپتیدهای دافع نمک سدیم نوعBB-type Natriuretic Peptide(BNP) با علامت اختصاری BNP - در ماهیچه قلب تولید می‌شوند و در تشخیص بیماری کاربرد دارند.
 لاکتوتری پپتیدهاLactotripeptides - لاکتو تری پپتیدها ممکن است عامل کاهش فشار خون باشند، اگر چه شواهد هنوز روشن نیستند.

 نقش پپتیدها در گرسنگی و سیری 
پپتیدهای موجود در معده و روده در سیری و گرسنگی نقش ایفا می‌کنند.

 پپتیدهای سیری 
غذای هضم شده با گیرنده‌های تارهای معدی روده‌ای تعامل می‌کنند و نتیجهٔ این تعامل، آزاد شدن پپتیدها در جریان خون است. ده‌ها پپتید (از جمله کوله‌سیستوکینینCholecystokinin (CCK)، گلوکاگون، بومبزین،Bombesin هورمون محرک آلفا ملانوسیتAlpha-Melanocyte-stimulating hormone و سوماتوستاتینSomatostatin) مقدار غذا خوردن را کم می‌کنند.
به ویژه دوز بسیار پایین از کوله‌سیستوکینین، اشتها و خوردن را کم می‌کند و بنابراین می‌توان آن را «پپتید سیری» (یا پپتیدی که اشتها را کم می‌کند) در نظر گرفت.Ritter, 2004

 پپتیدهای گرسنگی 
این پپتیدها اشتها را زیاد می‌کنند. این پپتیدها در مغز به ویژه هیپوتالاموس ساخته می‌شوند.نگاه کنید به منبع ۱۹ معروف‌ترین آن‌ها عبارتند از:نگاه کنید به پانویس قبلی پپتید عصبی Y,Neuropeptide Y گالانین،Galanin اورکسین AOrexin-A, also known as hypocretin-1 و گرلینGhrelin

 دکاپپتید 
بندانگشتی|ساختار GnRH
بندانگشتی|آنژیوتانسین I
دکاپپتید به پلی پپتیدهایی اطلاق می‌شود که از ده اسید آمینه تشکیل شده‌اند. به عنوان نمونه، آنژیوتانسین I نوعی دکاپپتید است. دکا یکی از پیشوندهای SI است که برابر است با ده و علامت اختصاری آن در سیستم متریک da می‌باشد. پپتید (از واژهٔ یونانی πεπτίδια به معنی :هضم شدهٔ کوچک) , پلیمر کوچکی است که از به هم پیوستن اسیدهای آمینه با ترتیب مشخصی تشکیل شده است. آنژیوتانسین I نوعی دکاپپتید است که در سیستم رنین-آنژیوتانسین-آلدوسترون نقش بازی می‌کند.
هورمون رهاکننده گنادوتروپین (GnRH) نیز نوعی دکاپپتید است که مسئول رهاسازی هورمون محرک فولیکول (FSH) و هورمون زردینه ساز (LH) از بخش جلویی غده هیپوفیز است.Campbell RE, Gaidamaka G, Han SK, Herbison AE (June 2009). "Dendro-dendritic bundling and shared synapses between gonadotropin-releasing hormone neurons". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 106 (26): 10835–40. doi:10.1073/pnas.0903463106. PMC 2705602. PMID 19541658Basso N, Terragno NA (December 2001). "History about the discovery of the renin-angiotensin system". Hypertension 38 (6): 1246–9. doi:10.1161/hy1201.101214. PMID 11751697

 یادداشت‌هایی دربارهٔ واژگان 
طول پپتید:
 یک پلی پپتید یک زنجیره خطی منفرد از تعداد زیادی اسید آمینه است، که توسط پیوندهای آمیدی به هم متصل شده‌اند.
 یک پروتیین تشکیل شده از یک یا بیشتر پلی‌پپتید (طول آن بیشتر از ۵۰ اسید آمینه است).نگاه کنید به پانویس ۱
 یک اولیگوپپتید شامل فقط تعداد کمی اسید آمینه است (بین ۲ تا ۲۰).
تعداد اسیدهای آمینه
 مونو پپتید یک اسید آمینه در ساختار خود دارد.
 دی پپتید دو اسید آمینه در ساختار خود دارد.
 تری پپتید سه اسید آمینه در ساختار خود دارد.
 تترا پپتید چهار اسید آمینه در ساختار خود دارد.
 پنتا پپتید پنج اسید آمینه در ساختار خود دارد.
 هگزا پپتید شش اسید آمینه در ساختار خود دارد.
 هپتا پپتید هفت اسید آمینه در ساختار خود دارد.
 یک اکتا پپتید (مثل انجیو تنسین II)Angiotensin II هشت اسد آمینه در ساختار خود دارد.
 یک نونا پپتید (مثل اکسی توسینOxytocin) نُه اسید آمینه در ساختار خود دارد.
 یک دکا پپتید (مثل هورمون آزادکننده گنادوتروپینgonadotropin-releasing hormone و نیز آنجیو تنسین IAngiotensin I) ده اسید آمینه در ساختار خود دارد.
 آندکا پپتید (یا مونو دکا پپتید)undecapeptide/monodecapeptide یازده اسید آمینه در ساختار خود دارد، دو دکا پپتید (یا دی دکا پپتید) دوازده اسید آمینه، تری دکا پپتید سیزده اسید آمینه و همین‌طور الی آخر.
 آیکوسا پپتیدicosapeptide بیست اسید آمینه در ساختار خود دارد، تری‌کونتا پپتید سی اسید آمینه، تتراکونتا پپتید چهل اسید آمینهtricontapeptide/tetracontapeptide و همین‌طور الی آخر.

کارکرد
 یک نوروپپتیدNeuropeptide پپتیدی است که در ارتباط با بافت عصبی فعالیت می‌کند.
 یک لیپو پپتیدLipopeptide پپتیدی است که ساختار چربی در ساختمان خود دارد، و پپدوسینهاPepducin لیپوپپتیدهایی هستند که با GPCRهاG Protein-Coupled Receptor گیرنده‌های جفت شونده با پروتیین جی فعل و انفعال دارند.
 یک هورمون پپتیدی، پپتیدی است که به عنوان یک هورمون عمل می‌کند.
 یک پروتئوزProteose مخلوطی پپتیدی است که توسط هیدرولیز پروتیین تشکیل می‌شود. این واژه هم‌اکنون کمتر استفاده می‌شود.

 دوپینگ در ورزش 
واژه پپتید در زمینه دوپینگ در ورزش به‌طور نابجا یا در یک برداشت ناروشن به معنی هورمون‌های پپتیدی و سکرتاگوگهای غیرقانونی به کار می‌رود: پپتیدهای سکرتاگوگیِ غیرمجاز تحت عنوان جدول شماره ۲ مواد ممنوعه (جدول S۲)، در فهرست مواد ممنوعه آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ (WADA) طبقه‌بندی می‌شوند، و بنابراین برای استفاده توسط ورزشکاران حرفه‌ای داخل و خارج مسابقات ممنوع شده‌اند. چنین سکرتاگوگ‌های پپتیدی دست کم از سال ۲۰۰۸ در فهرست مواد ممنوعه آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ بوده‌اند. کمیسیون جرم و جنایت استرالیا (در حالی که به اشتباه از واژه پپتید استفاده می‌کند) به سوء مصرف سکرتاگوگ‌های پپتیدی غیرمجاز در ورزش استرالیا از جمله پپتیدهای آزادکننده هورمون رشد CJC1295 و نیز CHRP-6Growth Hormone-Releasing Peptide و GHSRGrowth Hormone Secretagogue Receptor (ژن) و هگزارلینHexarelin اشاره می‌کند. در حال حاضر بحثی روی قانونی بودن یا نبودن استفاده از سکرتاگوگ‌های پپتیدی در ورزش وجود دارد.

 پانویس 

 منابع 
 ۱.
 ۲. 
 ۳. 
 ۴. 
 ۵. 
 ۶. 
 ۷. 
 ۸. >
 ۹. 
 ۱۰. 
 ۱۱. 
 ۱۲. 
 ۱۳. C.Michael Hogan. 2011. sulfur. Encyclopedia of Earth, eds. Andy Jorgensen and C.J.Cleveland, National Council for Science and the environment, Washington DC
 ۱۴. Obesity: Pathology and Therapy J. C. G. Halford, J. E. Blundell Springer-Verlag Berlin Heidelberg ۲۰۰۰
 ۱۵. The temporal organization of ingestive behaviour and its interaction with regulation of energy balance Strubbe JH, van Dijk G. 2002  
 ۱۶. Robert Thornton Morrison,Robert Neilson Boyd, Organic Chemistry,sixth edition,Chapter 36(Amino Acids and peptides) 1992
 ۱۷. شیمی آلی III(جلد سوم)، موریسون و بوید، ویرایش ششم، ترجمه بکاولی، هروی، رحیمی‌زاده، نشر مشهد، ۱۳۸۳، فصل ۳۶
 ۱۸. مجله علوم تغذیه و صنایع غذایی ایران، سال هفتم، شماره ۵، ویژه‌نامه زمستان ۱۳۹۱، صفحات ۸۱۱ تا ۸۲۰، مقاله بررسی اثرات بیولوژیک کازیین و پپتیدهای زیست فعال شده مشتق از کازیین، رقیه شهبازی، سید حسین داوودی، سید امیر محمد مرتضویان، سعیده اسمعیلی
 ۱۹. روان‌شناسی فیزیولوژیک- جان پینل -ویراست چهارم۲۰۰۷- مهرداد فیروزبخت- نشر ویرایش- چاپ اول ۱۳۸۷-ص ۴۰۶.
 ۲۰. Rosenfeld J, Capdevielle J, Guillemot JC, Ferrara P (1992) In-gel digestion of proteins for internal sequence analysis after one- or two-dimensional gel electrophoresis. Anal Biochem 203:173–179

رده:پپتیدها
رده:زیست‌مولکول‌ها