ادوارد ششم

اِدواردِ ششم (؛ ۱۲ اکتبر ۱۵۳۷ – ۶ ژوئیه ۱۵۵۳) از ۱۵۴۷ تا زمان مرگش در سال ۱۵۵۳ پادشاه انگلستان و ایرلند بود. او در ۲۰ فوریهٔ ۱۵۴۷، در حالی که تنها ۹ سال داشت، تاج‌گذاری کرد. ادوارد تنها پسر بازماندهٔ هنری هشتم از همسر سومش جین سیمور بود و نخستین پادشاه انگلستان به‌شمار می‌رفت که در آیین پروتستانتیسم تربیت شد. از آن‌جا که ادوارد هرگز به سن قانونی نرسید، ادارهٔ کشور در دوران سلطنت او بر عهدهٔ شورای نیابت سلطنت بود. این شورا ابتدا تحت رهبری دایی‌اش ادوارد سیمور، دوک سامرست (۱۵۴۷–۱۵۴۹) و سپس تحت هدایت جان دادلی، دوک نورث‌آمبرلند (۱۵۵۰–۱۵۵۳) قرار داشت.

دوران سلطنت ادوارد با مشکلات اقتصادی فراوان و ناآرامی‌های اجتماعی همراه بود که در سال ۱۵۴۹ به شورش و قیام‌های گسترده انجامید. جنگ پرهزینه با پادشاهی اسکاتلند، که در ابتدا موفقیت‌آمیز بود، در نهایت با عقب‌نشینی نظامی از اسکاتلند و شهر پادشاهی اسکاتلند در ازای صلح پایان یافت. در همین دوره، کلیسای انگلستان دگرگونی‌هایی بنیادین را تجربه کرد و به‌طور آشکار به نهاد پروتستانی تبدیل شد—امری که ادوارد علاقهٔ زیادی به آن داشت. پدرش، هنری هشتم، پیوند کلیسای انگلستان با رم را قطع کرده بود، اما همچنان بیشتر آموزه‌ها و مناسک کاتولیکی را حفظ می‌کرد. در دوران ادوارد، برای نخستین‌بار پروتستانیسم به‌طور رسمی در انگلستان تثبیت شد و اصلاحاتی چون لغو تجرد روحانیان، حذف مراسم عشای ربانی، و الزام استفاده از زبان انگلیسی در آیین‌های مذهبی به اجرا درآمد.

در سال ۱۵۵۳، ادوارد در ۱۵ سالگی بیمار شد. پس از آن‌که مشخص شد بیماری‌اش لاعلاج است، او و شورای سلطنتی‌اش طرحی برای جانشینی تدوین کردند تا از بازگشت کشور به آیین کاتولیک جلوگیری کنند. در این طرح، ادوارد لیدی جین گری—دخترعموی پروتستان خود از نسل دورتر—را به‌عنوان وارث تاج‌وتخت معرفی کرد و خواهران ناتنی‌اش، ماری و الیزابت، را از جانشینی کنار گذاشت. این تصمیم پس از مرگ ادوارد با مخالفت روبه‌رو شد و جین تنها ۹ روز پس از رسیدن به سلطنت، توسط ماری—خواهر بزرگ‌تر—برکنار شد. ماری که پیرو آیین کاتولیک بود، اصلاحات پروتستانی دوران ادوارد را لغو کرد، اما الیزابت در سال ۱۵۵۹ تاج‌گذاری کرد و آن‌ها را دوباره برقرار ساخت.

ادوارد ششم یکی از شخصیت‌های اصلی (شاهزاده) در رمانِ شاهزاده و گدا اثر مارک توین است.

 اوایل زندگی 
دوارد ششم در ۱۲ اکتبر ۱۵۳۷ در اتاق مادرش در کاخ همپتون کورت واقع در میدلسکس زاده شد. او تنها پسر هنری هشتم از همسر سومش جین سیمور بود و تنها فرزند پسر هنری بود که که بیشتر عمر کرد. تولد وارث مذکر سلطنت — که مردم «مدت‌ها در انتظارش بودند» — در سراسر کشور با شادی و آسودگی خاطر استقبال شد. در کلیساها سرودهای کهن مسیحی خوانده شد، آتش‌بازی برپا گردید، و بنا بر گزارش‌ها «آن شب در برج لندن بیش از دو هزار توپ شلیک شد». ملکه جین که در ابتدا به‌نظر می‌رسید پس از زایمان به‌سرعت در حال بهبود است، نامه‌هایی با امضای شخصی خود ارسال کرد و تولد «شاهزاده‌ای که در ازدواجی کاملاً مشروع میان اعلی‌حضرت پادشاه و ما پدید آمده» را اعلام نمود. مراسم غسل‌تعمید ادوارد در ۱۵ اکتبر برگزار شد؛ لیدی ماری، خواهر ناتنی ۲۱ ساله‌اش، نقش مادرخوانده را داشت و لیدی الیزابت، خواهر ناتنی ۴ ساله‌اش، پارچهٔ مخصوص غسل‌تعمید (chrisom) را حمل می‌کرد. پادشاه نشان گارتر او را به‌عنوان دوک کورنوال و ارل چستر اعلام کرد. با این حال، ملکه جین چند روز پس از تولد ادوارد دچار عوارض پس از زایمان شد و در ۲۴ اکتبر درگذشت. هنری هشتم در نامه‌ای به فرانسوای یکم، پادشاه فرانسه، نوشت: «عنایت الهی… شادی مرا با تلخی مرگ کسی که این خوشبختی را برایم به ارمغان آورد، درآمیخته است.»

 بیماری و مرگ 
ادوارد در ژانویهٔ ۱۵۵۳ دچار تب و سرفه‌ای شد که به‌تدریج شدت یافت. ژان شیفف، سفیر امپراتوری، گزارش داد که «هنگام شدت تب، بسیار رنج می‌برد، به‌ویژه از دشواری در تنفس که ناشی از فشار اندام‌ها در سمت راست بدن است».

در اوایل آوریل، حال ادوارد به‌قدری بهبود یافت که توانست در پارک وست‌مینستر قدم بزند و سپس به گرینویچ نقل مکان کند، اما تا پایان ماه دوباره ضعیف شد. در ۷ مه، پزشکان سلطنتی اعلام کردند که حال او «بسیار بهتر شده» و هیچ تردیدی در بهبودی‌اش ندارند. چند روز بعد، پادشاه در حالی که کنار پنجره نشسته بود، به تماشای کشتی‌ها در رودخانهٔ تیمز پرداخت. با این حال، بیماری‌اش عود کرد و در ۱۱ ژوئن، شیفف که از درون دربار خبر داشت، گزارش داد: «ماده‌ای که از دهانش خارج می‌شود گاه به رنگ زرد مایل به سبز و سیاه است، و گاه صورتی، شبیه رنگ خون».

پزشکان اکنون معتقد بودند که او به «توموری چرکین در ریه» مبتلاست و امیدی به بهبودی‌اش نیست. به‌زودی پاهایش به‌قدری ورم کرد که ناچار شد به پشت بخوابد و توان مقاومت در برابر بیماری را از دست داد. او در گوش استادش جان چیک زمزمه کرد: «خوشحالم که می‌میرم».

آخرین حضور عمومی ادوارد در ۱ ژوئیه بود، زمانی که خود را از پنجرهٔ کاخ گرینویچ نشان داد؛ وضع «لاغر و تحلیل‌رفته» او بینندگان را شوکه کرد. در دو روز بعد، جمعیت زیادی برای دیدن دوبارهٔ پادشاه گرد آمدند، اما در ۳ ژوئیه اعلام شد که هوا برای ظاهر شدن او بیش از حد سرد است. ادوارد در ساعت ۸ شب ۶ ژوئیهٔ ۱۵۵۳، در سن ۱۵ سالگی در کاخ گرینویچ درگذشت. طبق روایت جان فاکس، آخرین کلمات او چنین بود:
> «ضعیف شده‌ام؛ خداوندا بر من رحم کن و روحم را بگیر.»

ادوارد در ۸ اوت ۱۵۵۳، در کلیسای وست‌مینستر، درست در غرب آرامگاه پدربزرگش هنری هفتم و زیر محراب اصلی کلیسا، به خاک سپرده شد. مراسم با آیین اصلاح‌شدهٔ پروتستانی به رهبری توماس کرنمر برگزار شد. پیشاپیش مراسم، «گروه بزرگی از کودکان با لباس‌های مذهبی» حرکت می‌کردند و مردم لندن «با گریه و اندوه» نظاره‌گر بودند. تابوت سلطنتی که با پارچه‌ای از طلا پوشانده شده بود، با پیکره‌ای از ادوارد، تاج، عصا و نشان گارتر تزئین شده بود.

برای او بنایی یادبود طراحی شد اما هرگز ساخته نشد، و محل دفن ادوارد تا سال ۱۹۶۶ بدون نشانه باقی ماند. در آن سال، مدرسهٔ کریستز هاسپیتال سنگی یادبود در کف کلیسا نصب کرد تا بنیان‌گذار خود را گرامی بدارد. بر روی سنگ نوشته شده است: «به یاد شاه ادوارد ششم که در این کلیسا دفن شده، این سنگ توسط مدرسهٔ کریستز هاسپیتال در سپاس از بنیان‌گذار خود در ۷ اکتبر ۱۹۶۶ نصب شد.»

علت دقیق مرگ ادوارد ششم مشخص نیست. مانند بسیاری از مرگ‌های سلطنتی در قرن شانزدهم، شایعاتی دربارهٔ مسمومیت مطرح شد، اما هیچ مدرکی برای اثبات آن یافت نشد. دوک نورث‌آمبرلند، که پس از مرگ ادوارد با نارضایتی عمومی روبه‌رو شد، به‌طور گسترده مظنون به صدور دستور این مسمومیت خیالی بود. نظریه‌ای دیگر نیز مطرح بود که ادوارد توسط کاتولیک‌ها مسموم شده تا راه را برای رسیدن ماری به تاج‌وتخت هموار کنند.

جراح سلطنتی که پس از مرگ، قفسهٔ سینهٔ ادوارد را گشود، اعلام کرد که «بیماری‌ای که اعلی‌حضرت از آن درگذشت، بیماری ریه بود». سفیر ونیز گزارش داد که ادوارد بر اثر سل درگذشته است—تشخیصی که بسیاری از تاریخ‌نگاران آن را پذیرفته‌اند. اسکیدمور معتقد است که ادوارد پس از ابتلا به سرخک و آبله در سال ۱۵۵۲، دچار ضعف ایمنی شد و به سل مبتلا گردید. در مقابل، لوچ علائم او را نشانهٔ برون‌پنومونی حاد می‌داند که به «عفونت چرکین ریوی»، عفونت خونی و نارسایی کلیه منجر شد.

 میراث پروتستانی 
با وجود آن‌که ادوارد ششم تنها شش سال سلطنت کرد و در ۱۵ سالگی درگذشت، دوران حکومت او تأثیری ماندگار بر اصلاحات مذهبی انگلستان و ساختار کلیسای انگلستان برجای گذاشت. در دههٔ پایانی سلطنت هنری هشتم، روند اصلاحات مذهبی تا حدی متوقف شده بود و کشور دوباره به سوی ارزش‌های کاتولیکی گرایش یافته بود. در مقابل، دوران ادوارد شاهد پیشرفت‌های ریشه‌ای در اصلاحات بود؛ به‌طوری‌که کلیسا از مناسک و ساختار اساساً کاتولیکی به نهادی با ویژگی‌های مشخص پروتستانی تبدیل شد.

به‌ویژه، معرفی کتاب دعاهای عمومی، آیین‌نامهٔ انتصاب روحانیان سال ۱۵۵۰ و چهل‌ودو مادهٔ کرنمر، پایه‌های آیین‌های کلیسای انگلستان را شکل دادند—اصولی که تا امروز نیز پابرجا هستند. خود ادوارد کاملاً از این تغییرات حمایت می‌کرد، و هرچند این اصلاحات توسط چهره‌هایی چون توماس کرنمر، هیو لاتیمِر و نیکلاس ریدلی طراحی شده بودند و از سوی شورای سلطنتی با گرایش‌های انجیلی پشتیبانی می‌شدند، اما باور مذهبی پادشاه نقش مهمی در شتاب‌گرفتن روند اصلاحات ایفا کرد.

تلاش‌های ملکه ماری برای بازگرداندن اصلاحات مذهبی دوران برادرش با موانع جدی روبه‌رو شد. با وجود باور او به برتری پاپ، ماری به‌طور قانونی به‌عنوان رئیس عالی کلیسای انگلستان حکومت می‌کرد—تناقضی که برایش ناخوشایند بود. او نتوانست املاک کلیسایی گسترده‌ای را که به مالکان خصوصی واگذار یا فروخته شده بود، بازگرداند. هرچند شماری از روحانیان برجستهٔ پروتستان را به آتش کشید، بسیاری از اصلاح‌طلبان یا به تبعید رفتند یا در دوران سلطنت او به‌طور پنهانی فعال باقی ماندند و سیلی از تبلیغات اصلاح‌طلبانه تولید کردند که ماری نتوانست جلوی آن را بگیرد.

با این حال، پروتستانیسم هنوز «در دل مردم انگلستان نقش نبسته بود»، و اگر ماری بیشتر عمر می‌کرد، بازسازی کاتولیکی او ممکن بود موفق شود و سلطنت ادوارد به‌جای سلطنت ماری، به‌عنوان یک دورهٔ استثنایی تاریخی تلقی شود.

با مرگ ماری در سال ۱۵۵۸، روند اصلاحات مذهبی انگلستان از سر گرفته شد و بیشتر اصلاحاتی که در دوران ادوارد آغاز شده بودند، در توافق مذهبی الیزابتی دوباره برقرار شدند. ملکه الیزابت مشاوران و اسقف‌های ماری را با چهره‌های دوران ادوارد جایگزین کرد، از جمله ویلیام سیسیل، دبیر پیشین نورث‌آمبرلند، و ریچارد کاکس، استاد سابق ادوارد، که در آغاز پارلمان سال ۱۵۵۹ خطبه‌ای ضدکاتولیکی ایراد کرد.

در بهار سال بعد، پارلمان قانون یکنواختی را تصویب کرد که با اصلاحاتی، کتاب دعاهای کرنمر از سال ۱۵۵۲ را بازگرداند. همچنین، سی‌ونه مادهٔ اعتقادی سال ۱۵۶۳ تا حد زیادی بر اساس همان چهل‌ودو مادهٔ کرنمر تنظیم شد. تحولات الهیاتی دوران ادوارد منبعی حیاتی برای سیاست‌های مذهبی الیزابت فراهم آورد، هرچند جنبهٔ بین‌المللی اصلاحات مذهبی در دوران ادوارد دیگر احیا نشد.

 منابع 


 دانشنامهٔ بریتانیکا

 منابع چاپی 

 .
 .

 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .


 .
 .
 .
 .
 .
 .


 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .
 .

رده:ادوارد ششم انگلستان
رده:اشراف سده ۱۶ (میلادی) اهل انگلستان
رده:پادشاهان پروتستان
رده:پسران شاهان
رده:جین سیمور
رده:حکم‌رانان سده ۱۶ (میلادی) اهل انگلستان
رده:خاک‌سپاری‌ها در کلیسای وست‌مینستر
رده:خاندان تودور
رده:درگذشتگان ۱۵۵۳ (میلادی)
رده:درگذشتگان سده ۱۶ (میلادی) به علت سل
رده:زادگان ۱۵۳۷ (میلادی)
رده:فرمانروایان درگذشته در کودکی
رده:فرمانروایان کودک در قرون وسطی