میرزا عیسی قائم‌مقام

سیدالوزراء میرزا عیسی الحسینی الفراهانی پدر میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی، معروف به میرزا بزرگ، از سادات حسینی و از مردم هزاوهٔ اراک بود.

 زندگی‌نامه 
میرزا بزرگ متولد ۱۱۳۳ خورشیدی از روستای هزاوه از توابع شهرستان فراهان در نزدیکی شهر اراک بود. خانواده او بخشی از اشراف فکری و ادبی بودند و مدت‌ها در خدمت سلسله‌های حاکم بر ایران بودند. میرزا بزرگ ابتدا با تشویق عمویش میرزا حسین که سرپرستی و تربیت او را بر عهده داشت برای خاندان زند شروع به کار کرد. میرزا بزرگ بعدها به عنوان منشی در دیوان آقامحمدخان قاجار، مؤسس سلسله قاجار مشغول به کار شد. هنگامی که میرزا بزرگ تحصیلات خود را در نجف عراق عثمانی به پایان رساند، به ایران بازگشت و به دربار جانشین آقامحمدخان یعنی فتحعلی‌شاه قاجار پیوست. در آنجا ابتدا به عنوان منشی نخست وزیر حاجی ابراهیم شیرازی و بعد به عنوان وزیر شاهزاده حسین‌علی میرزا که تهران را اداره می کرد، خدمت کرد. در سال ۱۱۷۷ میرزا بزرگ وزیر ولیعهد تازه منتخب یعنی عباس میرزا و همچنین معاون نخست وزیر میرزا شفیع مازندرانی شد. عباس میرزا به نشانه مقام مهم میرزا بزرگ به عنوان وزیر ولیعهد، در سال ۱۱۸۹ به او لقب افتخاری قائم‌مقام صدرة العظمی (به اختصار قائم‌مقام اول) را داد.

 موقعیت آرامگاه 
آرامگاه میرزا عیسی معروف به «میرزا بزرگ قائم‌مقام» پدر میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی، در بخش جنوبی آرامگاه ثقةالاسلام تبریزی و ورودی جنوبی بنای یادمان مقبرةالشعرا در زیرزمین (سرداب) قرار گرفته و شامل دو قسمت است:
 قبلاً قسمت فوقانی آن مخصوص سرایدار و محافظ آرامگاه و بیتوتهٔ درویشان بوده که بعداً این بخش در جریان احداث بنای یادمان مقبرةالشعرا حذف شده‌است.
 قسمت تحتانی آن شامل یک دهلیز و یک زیرزمین است که قائم‌مقام و همسرش در زیرزمین و یکی از سردارانش به نام آقاحسین در دهلیز آن به خاک سپرده شده‌اند. روی هر سه قبر کتیبهٔ مرمرینی نهاده شده که از لحاظ خط و حجاری از شاهکارهای هنری قرن سیزدهم به‌شمار می‌روند.

 کتیبهٔ سنگ قبرها 
 کتیبهٔ سنگ قبر قائم‌مقام:

 کتیبهٔ سنگ قبر همسر قائم‌مقام (پشت سر آرامگاه قائم‌مقام):

 کتیبهٔ سنگ قبر آقاحسین (در دهلیز و ضلع شرقی آرامگاه قائم‌مقام):

 پانویس 

 منابع 
 آثار باستانی آذربایجان، آثار و ابنیه تاریخی شهرستان تبریز، جلد اول، چاپ دوم، سال ۱۳۷۴، صفحه ۴۲۹، نشر انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، تألیف: عبدالعلی کارنگ
 نسب نامه قائم مقام فراهانی

رده:افراد در ایران قاجاری
رده:اهالی اراک
رده:اهالی ایران در سده ۱۸ (میلادی)
رده:اهالی ایران در سده ۱۹ (میلادی)
رده:اهالی فراهان
رده:اهالی هزاوه
رده:خاک‌سپاری‌ها در امامزاده سید حمزه
رده:سادات حسینی
رده:خاندان قائم‌مقامی
رده:درگذشتگان دهه ۱۸۲۰ (میلادی)
رده:زادگان سده ۱۸ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت وبا
رده:افراد در جنگ‌های ایران و روسیه