قبله‌نما

قبله‌نما دستگاهی است که جهت قبله را نشان می‌دهد. معمولاً قبله‌نما بر اساس قطب‌نما ساخته می‌شود.مسلمان‌ها برای خواندن نمازهای روزانهٔ خود، نیازمند یافتن قبله‌اند. خانهٔ کعبه، در شهر مکه و در کشور عربستان است به همین دلیل مسلمان‌های تمام کشورهای دنیا می‌بایست جهت قبله را بیابند. روش‌های مختلفی برای یافتن این جهت وجود دارد؛ مثل استفاده از نور آفتاب و قبله‌نما. قبله‌نما دستگاهی است که جهت قبله را نشان می‌دهد. معمولاً قبله‌نما بر اساس قطب‌نما ساخته می‌شود. با این تفاوت که به گونه‌ای درجه‌بندی و تنظیم شده‌است که در کنار نشان دادن جهت شمال، جهت قبله را هم نشان می‌دهد. باید گفت که یافتن قبله توسط قبله‌نما به سادگی یافتن شمال و جنوب جغرافیایی نیست. برای قبله، گذشته از برداشتن یک قبله‌نما، به یک جدول هم نیاز داریم که دارای مشخصات شهری باشد که ما در آن هستیم، چون جهت قبله نسبت به جهت شمال، در نقطه‌های مختلف کرهٔ زمین، زاویهٔ یکسانی نمی‌سازد. 

 قبله‌نمای آنلاین 
قبله‌نمای آنلاین یک ابزار دیجیتالی است که برای تعیین جهت قبله از هر نقطهٔ جهان مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ابزار با بهره‌گیری از فناوری‌هایی مانند موقعیت‌یاب جهانی (GPS)، حسگرهای مغناطیسی دستگاه‌های همراه، داده‌های نقشه و محاسبات نجومی، موقعیت کاربر را تشخیص داده و زاویهٔ دقیق رو به کعبه را نمایش می‌دهد. قبله‌نمای آنلاین به دلیل سهولت استفاده و عدم نیاز به ابزارهای فیزیکی، جایگزینی رایج برای قبله‌نماهای سنتی شده‌ است.

عملکرد قبله‌نمای آنلاین معمولاً بر پایهٔ تعیین مختصات جغرافیایی کاربر و محاسبهٔ جهت جغرافیایی مکه است. این ابزار با ترکیب طول و عرض جغرافیایی کاربر با مختصات مسجدالحرام، زاویهٔ دقیق بین دو نقطه را محاسبه کرده و به‌صورت نمایشی ارائه می‌دهد. در دستگاه‌هایی مانند تلفن همراه، این محاسبات با داده‌های حسگر مغناطیسی ادغام می‌شود تا جهت‌یابی در زمان واقعی امکان‌پذیر باشد.

کاربرد قبله‌نمای آنلاین برای افرادی که در سفر قرار دارند، در مناطق تازه‌سکونت، یا در مکان‌هایی فاقد نشانه‌های ثابت قبله هستند، اهمیت ویژه‌ای دارد. این ابزار همچنین در محیط‌های شهری و فضاهای داخلی که میدان مغناطیسی تحت تأثیر اجسام فلزی یا تجهیزات الکترونیکی قرار می‌گیرد، می‌تواند با استفاده از نقشه‌های تعاملی، جهت قبله را بدون اتکا به حسگر دستگاه نمایش دهد.

بسیاری از نسخه‌های قبله‌نمای آنلاین همراه با امکاناتی مانند نمایش مسیر روی نقشه، ارائهٔ اطلاعات فاصله تا کعبه، تشخیص موقعیت خودکار و نمایش ترکیبی جهت جغرافیایی و مغناطیسی طراحی می‌شوند. با گسترش استفاده از گوشی‌های هوشمند و ابزارهای مبتنی بر وب، قبله‌نمای آنلاین به یکی از ابزارهای رایج برای تعیین دقیق جهت قبله تبدیل شده‌ است.

در ایران عبدالرزاق بغایری قبله‌نماهایی ساخته‌است.

 جستارهای وابسته 
 جهت‌یابی
 قطب‌نما
 شمال
 قبله

 منابع 

قطب‌نما و قبله‌نما

رده:ابزارهای مغناطیسی
رده:اخترشناسی در جهان اسلام قرون وسطی
رده:فرهنگ اسلامی
رده:نماز (اسلام)