آندری ساخاروف

آندری دیمیترویچ ساخاروف  (۲۱ مه ۱۹۲۱ – ۱۴ دسامبر ۱۹۸۹) فیزیکدان هسته‌ای شوروی، مخالف حکومت و فعال در زمینه خلع سلاح هسته‌ای بود که پدر بمب هیدروژنی شوروی نیز لقب گرفته‌بود.

ساخاروف، به دلیل طراحی بمب آردی‌اس-۳۷-که نشان‌دهنده توسعه بمب هیدروژنیِ ساخت شوروی بود-، مشهور بود. ساخاروف بعدها مدافع آزادی و اصلاحات مدنی در شوروی شد و به همین خاطر، با آزار و اذیت از سوی حکومت، مواجه شد. این فعالیت‌ها باعث شد در سال ۱۹۷۵ برنده جایزه صلح نوبل شود ساخاروف همچنین به دستور نیکیتا خروشچف رهبر پیشین شوروی بزرگترین سلاح تاریخ بشریت یعنی بمب تزار را ساخت. جایزه ساخاروف نیز که هرساله از سوی پارلمان اروپا اهدا می‌شود و به حقوق بشر و آزادی‌ها اختصاص دارد، به افتخار او ایجاد شده‌است.

 زندگی 
آندری دیمیترویچ ساخاروف در ۲۱ ماه مه ۱۹۲۱ در شهر مسکو به دنیا آمد. دوران کودکی او با دوران استقرار رژیم کمونیستی هم‌زمان بود. او دوران تحصیلی سختی را از نظر اقتصادی گذارند، اما توانست قبل از پایان تحصیل در استخراج فلزات صنایع دفاعی در یک کارخانه مهمات‌سازی شغلی بیابد.
او به تئوری‌های فیزیک علاقه داشت و سرانجام در همین رشته هم فارغ‌التحصیل شد.

 فعالیت‌ها 
پس از بمباران اتمی هیروشیما توسط آمریکا، هیاتی از طرف دولت روسیه موظف به مطالعه در این زمینه شدند. این تحقیقات با ابتکارات ساخاروف منجر به اختراع اولین بمب هیدروژنی در سال ۱۹۵۲ گردید.

او زمانی که به امکان کاربرد و قدرت تخریب بمب‌های هیدروژنی پی برد به مخالفت برخاست و به یک مخالف تبدیل شد. این مخالفت تا آخر عمر با وی همراه بود. او به خاطر فعالیت‌هایش برنده جایزه صلح نوبل در سال ۱۹۷۵ شد.

ساخاروف در سال ۱۹۶۷ نامه‌ای سرگشاده به برژنف رهبر وقت شوروی نوشت و در آن به افزایش زندانیان سیاسی و نقض حقوق بشر اعتراض کرد.

او به خاطر اعتراضات خود به شهر گورکی در ۴۰۰ کیلومتری مسکو تبعید شد، و پس از ۱۰ سال در ۲۱ دسامبر ۱۹۸۶ از زندان آزاد شد. آزادی وی را شخص گورباچف با تلفن به وی اعلام کرد.

 جایزه نوبل 
ساخاروف در سال ۱۹۷۵ جایزه صلح نوبل را دریافت کرد.

 کتاب 
او بعدها کتابی در مورد زندگی خود نوشت و در آن به بررسی وضع زندگی خود در روسیه و اکتشافات خود در مورد بمب‌های هسته‌ای پرداخت. در ایران از ساخاروف کتاب «کشور من و جهان» به ترجمه ابوالفضل خدابخش از سوی انتشارات رواق منتشر شده‌است.

 درگذشت 
او عاقبت در ۱۴ دسامبر ۱۹۸۹ در سن ۶۸ سالگی بر اثر حمله قلبی درگذشت. ساخاروف به عنوان قهرمان دموکراسی و حقوق بشر در شوروی شناخته می‌شود.

 جستارهای وابسته 
 جایزه ساخاروف

 منابع 
 نگاهی آزاد به زندگی‌نامه آندری دیمیترویچ ساخاروف در وبگاه در انجمن فیزیکدانان آمریکا 

 پیوند به بیرون 

رده:اعتصاب‌های غذا
رده:اعضای تمام‌وقت آکادمی علوم اتحاد شوروی
رده:اعضای فرهنگستان علوم فرانسه
رده:اعضای فرهنگستان ملی دانش آمریکا
رده:اعضای وابسته خارجی آکادمی ملی علوم
رده:افراد روس یونانی‌تبار
رده:اهالی مسکو
رده:برندگان جایزه استالین
رده:برندگان جایزه صلح نوبل
رده:برندگان جایزه لنین
رده:برندگان جایزه نوبل اهل اتحاد شوروی
رده:برندگان جایزه نوبل اهل روسیه
رده:بنیان‌گذاران حزب‌های سیاسی
رده:بی‌خدایان اهل اتحاد شوروی
رده:بی‌خدایان اهل روسیه
رده:پرسترویکا
رده:خاطره‌نویسان اهل روسیه
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی مسکو
رده:درگذشتگان ۱۹۸۹ (میلادی)
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:دکترهای علوم فیزیک-ریاضی
رده:زادگان ۱۹۲۱ (میلادی)
رده:زندانیان اهل روسیه
رده:زندانیان و بازداشت‌شدگان اهل اتحاد شوروی
رده:زندانیان وجدان عفو بین‌الملل
رده:سوسیالیست‌های اهل روسیه
رده:فیزیک‌دانان اهل روسیه
رده:قهرمانان کار سوسیالیست
رده:مخالفان شوروی
رده:مخترعان اهل اتحاد شوروی
رده:مخترعان اهل روسیه
رده:نویسندگان اهل مسکو
رده:نویسندگان سیاسی اهل روسیه
رده:نویسندگان غیرداستانی اهل روسیه
رده:نویسندگان غیرداستانی اهل شوروی
رده:نویسندگان مرد اهل اتحاد شوروی
رده:نویسندگان مرد سده ۲۰ (میلادی)
رده:نویسندگان سده ۲۰ (میلادی) اهل روسیه
رده:نویسندگان مرد غیرداستانی
رده:پناهندگان جنگ جهانی دوم
رده:خاطره‌نویسان سده ۲۰ (میلادی)
رده:اعضای مجمع فیلسوفان آمریکا
رده:درگذشتگان به علت بیماری ماهیچه قلب
رده:سوسیال‌دموکرات‌های اهل اروپا
رده:فعالان حقوق بشر اهل اتحاد شوروی
رده:اعضای انجمن فیزیک آمریکا
رده:دانشمندان و مهندسان جنگ‌افزارهای هسته‌ای
رده:افراد جنگ سرد
رده:فیزیک‌دانان اهل اتحاد شوروی