بیماری سرخرگ کرونری

بیماری سرخرگ کرونری  (به اختصار CAD)، یا بیماری ایسکمیک قلب  (به اختصار IHD) گروهی ازبیماری‌های قلبی شایع هستند که شامل آنژین صدری، سکته قلبی و نارسایی قلب می‌شوند این بیماری به‌ویژه در کشورهای توسعه‌یافته و در سنین بالا قربانیان زیادی می‌گیرد.

در بیماران کرونری قلبی، سرخرگ‌های کرونری تنگ و باریک می‌شوند و عضلات قلب از رسیدن خون و درنتیجه اکسیژن کافی محروم می‌گردند. در این صورت، ممکن است در حالت استراحت، اشکالی برای فرد ایجاد نشود، اما وقتی که قلب مجبور باشد کار بیشتری انجام دهد و مثلاً شخص بخواهد چند پله را بالا برود، سرخ‌رگ‌های کرونری نمی‌توانند بر اساس نیاز این عضلات، به آن‌ها خون و اکسیژن برسانند و در نتیجه شخص در هنگام بالا رفتن از پله‌ها دچار درد سینه و آنژین قلبی می‌گردد. در چنین مواقعی اگر فرد کمی استراحت کند، درد معمولاً از بین خواهد رفت.

در حالت پیشرفته، اگر یک سرخرگ کرونر، به‌علت مسدود شدن آن توسط یک لختهٔ خون، به‌طور کامل جلوی خونرسانی‌اش گرفته شود، قسمتی از عضلهٔ قلب که دیگر خون به آن نمی‌رسد، خواهد مرد و این به سکته قلبی می‌انجامد.

 روش‌های تشخیصی 

پس از ظهور آنژین قلبی یا علائم دیگر بیماری کرونری در قلب بیمار، چنانچه مورد نیاز باشد، پزشک برای فهم بیشتر وضع بیمار می‌تواند به یکی از روش‌های زیر برای مطالعه و تشخیص بیماری اقدام کند:

 نوار قلب 
نوار قلب روشی است که در آن الکترودهای ویژهٔ ریتم تپش قلب و چگونگی هدایت جریان‌های قلبی را به نمایش درمی‌آورد. ماهیچه‌های قلبی صدمه‌دیده و ماهیچه‌های سالم قلبی آثار الکتریکی متفاوتی از خود به‌جای می‌گذارند و از این‌رو در تشخیص بیماری مؤثرند.

در صورت وجود آنژین، گاهی پزشک آزمایش نوار قلب را در حالت فعالیت بیمار می‌سنجد. به این نوع آزمون تست ورزش قلب گفته می‌شود.

 اسپکت 
اسپکت روش دیگری است که پزشک از وضع قلب می‌تواند کسب اطلاع کند. ماهیچه‌های سالم و مصدوم قلبی به میزان متفاوتی رادیوایزوتوپ جذب می‌کنند. به‌طور ویژه، از رادیوایزوتوپ‌های تالیم و تکنسیم در تست‌های بررسی سرخرگ‌های کرونری استفاده زیادی می‌شود.

 تست ورزش قلب 

اکوکاردیوگرافی تنشی یا تست ورزش قلب مشابه آزمون اسپکت است با این تفاوت که اکوکاردیوگرافی از مواد پرتوزا استفاده نمی‌کند، و به‌جای آن از فراصوت بهره می‌برد. با این روش می‌توان به‌طور زنده قلب را زیر نظر گرفت و مطالعه نمود.

در این تست، با مصرف دارو یا ورزش زیر نظر پزشک، افزایش ضربان قلب صورت می‌گیرد. برخی ناهنجاری‌های قلبی مثل بیماری سرخرگ کرونری قلب، در صورت افزایش ضربان قلب، آسان‌تر تشخیص داده می‌شوند.http://www.nhlbi.nih.gov

 آنژیوگرافی کرونری 

با پرتو ایکس می‌توان تصاویری تهیه کرد که اطلاعات بسیار مفیدی را راجع به وضعیت سرخرگ‌های قلبی ارائه می‌دهد.

در این روش با یک کاتتر، مواد کنتراست‌زا مستقیماً به سرخرگ‌های کرونر تزریق می‌شوند، و بلافاصله تصاویر اخذ می‌گردند. از این روش به‌ویژه زمانی استفاده می‌گردد که پزشک احتمال عمل جراحی قلبی را در بیمار پیش‌بینی می‌کند.

 سی‌تی آنژیوگرافی 

سی‌تی آنژیوگرافی (CTA) نوعی سی‌تی اسکن رایانه‌ای است که روشی است برای تصویربرداری از عروق در سراسر بدن؛ از سرخرگ‌های تغذیه‌کنندهٔ مغز گرفته تا آن‌هایی که خون را به ریه‌ها، کلیه‌ها، دست‌ها و پاها می‌رسانند. از این روش برای تشخیص میزان گرفتگی عروق استفاده می‌شود

به استفاده از سی‌تی آنژیوگرافی برای بررسی سرخرگ‌های کرونری قلب، سی‌تی آنژیوگرافی کرونری می‌گویند.

 آنژیوگرافی تشدید مغناطیسی 

برخلاف آنژیوگرافی با پرتو ایکس، آنژیوگرافی تشدید مغناطیسی، یک روش غیر تهاجمی‌ست و از این‌رو برای بیمارهایی که رگ‌های بسیار حساس یا مشکلاتی با استفاده از کاتتر دارند، کابرد روزافزونی را یافته است.

 علائم و نشانه‌ها 
بندانگشتی|تصویر فردی که از بیماری عروق کرونر قلب رنج می‌برد.
علامت اولیه آنژین درد یا ناراحتی قفسه سینه است که به‌طور مداوم در طول فعالیت‌های خاص، بعد از غذا یا در زمان‌های خاص رخ می‌دهد که به آنژین پایدار معروف است. این عارضه در اثر باریک شدن رگ‌های قلب ایجاد می‌شود. سفتی قفسه سینه، سنگینی، فشار، بی‌حسی، پری یا فشردن از علائم دیگر آنژین هستند. آنژین ناپایدار، که تغییرات در شدت، شخصیت یا فرکانس را تجربه می‌کند، می‌تواند قبل از انفارکتوس میوکارد باشد. در بزرگسالانی که با دلایل ناشناخته درد قفسه سینه به بخش اورژانس مراجعه می‌کنند، تقریباً ۳۰ درصد به دلیل بیماری عروق کرونر است. آنژین صدری، تنگی نفس، تعریق، حالت تهوع، استفراغ و سبکی سر از علائم حمله قلبی هستند که نیاز به مراقبت فوری پزشکی فوری دارند.

باریک شدن عروق کرونر به دلیل بیماری پیشرفته، جریان خون غنی از اکسیژن به قلب را کاهش می‌دهد، که در طول فعالیت‌های شدید که باعث افزایش ضربان قلب و نیاز به اکسیژن می‌شود، بارزتر می‌شود. شدت علائم می‌تواند متفاوت باشد، به طوری که برخی از افراد علائم شدیدی را تجربه می‌کنند در حالی که برخی دیگر اصلاً علائمی از خود نشان نمی‌دهند.

 علائم در خانم‌ها 
علائم در زنان با مردان متفاوت است و شایع‌ترین علامت آن در زنان تنگی نفس است. سایر علائمی که بیشتر در زنان تجربه می‌شود عبارتند از: خستگی شدید، اختلالات خواب، سوء هاضمه و اضطراب. با این حال، برخی از زنان ممکن است ضربان قلب نامنظم، سرگیجه، تعریق و حالت تهوع را نیز تجربه کنند. شروع علائم در زنان معمولاً ۱۰ سال در مقایسه با مردان به تأخیر می‌افتد و زنان کمتر احتمال دارد علائم را تشخیص دهند و به دنبال درمان باشند.

 عوامل خطر 
بیماری عروق کرونر (CAD) یک بیماری قلبی ناشی از تصلب شرایین است، نوعی تصلب شرایین که در آن شریان‌ها به دلیل التهاب مزمن، پلاک‌های کلسترول را جمع می‌کنند. عوامل خطر بیماری عروق کرونر عبارتند از: سیگار کشیدن، دیابت، فشار خون بالا، سطح بالای کلسترول و سایر چربی‌ها در خون، چاقی، ورزش نکردن، رژیم غذایی نامناسب و سابقه خانوادگی. ژنتیک نیز نقش مهمی در ایجاد بیماری عروق کرونر دارد که حدود نیمی از موارد به عوامل ژنتیکی مرتبط است. سیگار و چاقی به ترتیب با ۳۶ درصد و ۲۰ درصد موارد بیماری عروق کرونر مرتبط هستند.

کشیدن تنها یک نخ سیگار در روز خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر را تا ۱۰۰ درصد افزایش می‌دهد، در حالی که عدم ورزش با ۷ تا ۱۲ درصد موارد CAD مرتبط است. قرار گرفتن در معرض علف کش عامل نارنجی نیز ممکن است خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر را افزایش دهد. بیماری‌های روماتولوژیک مانند آرتریت روماتوئید، لوپوس اریتماتوز سیستمیک، پسوریازیس و آرتریت پسوریاتیک نیز از عوامل خطر مستقل هستند. به نظر می‌رسد استرس شغلی نقش کوچکی در بیماری عروق کرونر ایفا می‌کند و حدود ۳ درصد موارد را تشکیل می‌دهد. داشتن یک الگوی رفتاری نوع A، یک ویژگی شخصیتی که با اضطرار زمانی، رقابت پذیری، خصومت و بی حوصلگی مشخص می‌شود، با افزایش خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر مرتبط است.

 چربی‌های خون 
مصرف انواع مختلف چربی‌ها از جمله چربی‌های غیر اشباع ترانس، اشباع نشده و غیر اشباع سیس می‌تواند بر سطح کلسترول در جریان خون تأثیر بگذارد. چربی‌های غیر اشباع از منابع گیاهی منشأ می‌گیرند و به دو شکل ایزومرهای سیس و ترانس می‌باشند. در حالی که چربی‌های غیر اشباع سیس در ساختار مولکولی خم می‌شوند، چربی‌های ترانس خطی هستند. چربی‌های اشباع که از منابع حیوانی منشأ می‌گیرند نیز ساختار مولکولی خطی دارند. انباشته شدن این چربی‌ها در دیواره‌های شریانی می‌تواند زمانی رخ دهد که سایر اقدامات مثبت برای سلامت جسمانی رعایت نشود و منجر به اثرات منفی بر سلامت شود.

چربی‌ها و کلسترول در خون نامحلول هستند و بنابراین با پروتئین‌ها ترکیب می‌شوند و لیپوپروتئین‌هایی را برای انتقال تشکیل می‌دهند. لیپوپروتئین‌های با چگالی کم (LDL) کلسترول را از کبد به بقیه بدن منتقل می‌کنند و سطح کلسترول خون را افزایش می‌دهند. مصرف چربی‌های اشباع شده سطح LDL را در بدن افزایش می‌دهد و منجر به افزایش سطح کلسترول خون می‌شود. از سوی دیگر، لیپوپروتئین‌های با چگالی بالا (HDL) لیپوپروتئین‌های «خوب» در نظر گرفته می‌شوند زیرا کلسترول اضافی را در بدن جستجو می‌کنند و آن را برای دفع به کبد منتقل می‌کنند. چربی‌های ترانس، با این حال، سطح LDL را افزایش می‌دهند در حالی که سطح HDL را کاهش می‌دهند و به‌طور قابل توجهی سطح کلسترول خون را افزایش می‌دهند.

افزایش سطح کلسترول در جریان خون با ایجاد آترواسکلروز، وضعیتی که در آن ذرات LDL در دیواره‌های شریانی تجمع می‌یابند و منجر به تشکیل پلاک می‌شود، مرتبط است. همان‌طور که پلاک‌ها ایجاد می‌شوند، می‌توانند جریان خون را محدود کنند و باعث ایجاد طیف وسیعی از علائم از جمله تنگی نفس، درد قفسه سینه و حملات قلبی بالقوه کشنده شوند. آترواسکلروز می‌تواند شریان‌های کرونری را که خون را به قلب می‌رسانند، تحت تأثیر قرار دهد و منجر به کاهش خون رسانی و افزایش خطر بیماری قلبی عروقی شود.

 ژنتیک 
وراثت پذیری بیماری عروق کرونر بین ۴۰ تا ۶۰ درصد تخمین زده شده است، با مطالعات ارتباطی ژنومی که بیش از ۱۶۰ جایگاه ژنتیکی را برای این بیماری شناسایی کرده است.

 پاتوفیزیولوژی 
بندانگشتی|بزرگنمایی کم از بخش انتهایی شریان کرونری راست که دچار آترواسکلروز پیچیده و تنگی مجرای داخلی شده است.
جریان محدود خون به قلب می‌تواند منجر به ایسکمی یا گرسنگی سلولی به دلیل کمبود اکسیژن در سلول‌های عضلانی قلب شود. این می‌تواند باعث آسیب، مرگ و زخمی شدن عضله قلب بدون رشد مجدد سلول‌ها شود. باریک شدن مزمن شریان‌های کرونری همچنین می‌تواند باعث ایسکمی گذرا شود که منجر به آریتمی بطنی و فیبریلاسیون بطنی بالقوه می‌شود که می‌تواند کشنده باشد.

بیماری عروق کرونر اغلب به دلیل تجمع پلاک در شریان‌های کرونری ایجاد می‌شود که خون را به عضله قلب می‌رسانند. این تجمع که به عنوان آترواسکلروز شناخته می‌شود، شامل سخت شدن و سفت شدن پوشش شریان و همچنین تجمع رسوبات متشکل از کلسیم، چربی‌های چرب و سلول‌های التهابی غیرطبیعی است. رسوبات کلسیم فسفات در لایه عضلانی رگ‌های خونی نقش مهمی در مراحل اولیه تصلب شرایین کرونری ایفا می‌کند که منجر به سفت شدن شریان‌ها و افزایش خطر بیماری می‌شود.

تحقیقات نشان داده است که مکانیسم متاستاتیک کلسیفیلاکسی در بیماری مزمن کلیه و همودیالیز رخ می‌دهد، جایی که پلاک‌ها می‌توانند به کانال‌های عروق کرونر بیرون زده و باعث انسداد نسبی جریان خون شوند. تقریباً نیمی از افراد مبتلا به اختلال عملکرد کلیه به دلیل بیماری مزمن کلیه و همودیالیز، علیرغم وجود پلاک، بر اثر بیماری عروق کرونر جان خود را از دست می‌دهند. این پلاک‌ها را می‌توان به‌عنوان «جوش‌های» بزرگ در نظر گرفت که جریان خون را مسدود می‌کنند و می‌توانند از یک تا ده‌ها در سراسر شریان‌های کرونری متغیر باشند. شکل شدیدتر بیماری عروق کرونر، انسداد کامل مزمن (CTO) است که در آن یک شریان کرونر به‌طور کامل بیش از ۳ ماه مسدود می‌شود.

آنژین میکروواسکولار نوعی آنژین صدری است که با درد و ناراحتی قفسه سینه بدون علائم انسداد در عروق کرونر بزرگتر در طی آنژیوگرافی مشخص می‌شود. علت دقیق آنژین میکروواسکولار ناشناخته است، با توضیحات احتمالی از جمله اختلال عملکرد میکروواسکولار یا آترواسکلروز اپیکارد. زنان بیشتر از مردان به آنژین میکروواسکولار مبتلا می‌شوند و هورمون‌ها و سایر عوامل خطر منحصر به فرد در زنان نقش بالقوه‌ای دارند.

 پیوند به بیرون 
 CAD چیست؟ (انگلیسی)
 اطلاعات بیشتر (انگلیسی)

 جستارهای وابسته 
 تصلب شرایین
 نمره اگتستون

 منابع 

 Coronary Artery Disease. American College of Physicians. 2000 p. 46-52

رده:بیماری‌های ایسکمیک قلب
رده:بیماری‌های قلب و دستگاه گردش خون
رده:بیماری‌های مرتبط با پیری
رده:قلب