مرگ یزدگرد (فیلم)

مرگ یزدگرد فیلمی است به کارگردانی و نویسندگی و تهیه‌کنندگیِ بهرام بیضاییمرگ یزدگرد در وبگاه ایران‌آکتور دربارهٔ مرگِ یزدگردِ سوّم که بر اساسِ نمایشنامه‌اش به همین نام به سالِ ۱۳۶۰ ساخته شد؛ و فقط یک بار در نخستین جشنوارهٔ فیلمِ فجر امکانِ نمایشِ رسمیِ عمومی یافت.

 گروهِ سازنده 
 بازیگران 
 بازیگر نقش سوسن تسلیمی  زن مهدی هاشمی  آسیابان یاسمن آرامی دختر امین تارخ  سردار محمود بهروزیان  موبد کریم اکبری  سرکرده علیرضا خمسه  سرباز

 عوامل 
 نام نقش بابک بیات  موسیقی مهرداد فخیمی  مدیر فیلمبرداری بهرام بیضایی  تهیه، کارگردانی و تدوین - پوشاک و پس‌آرایی جلال معیّریان (طراح)
عبدالله اسکندریبزک عزیز ساعتی عکس احمد امیری، بهمن حیدری صدابرداری سرِ صحنه ایرج رامین‌فر طرّاحِ لباس و سرپرستِ اجرا واروژ کریم مسیحی دستیارِ کارگردان حمید سهیلی تدارکات

 نمایشنامه 

بیضایی نمایشنامهٔ مرگ یزدگرد را به سالِ ۱۳۵۸ نوشت و به نمایشی پرفروش درآورد و متنش را نیز منتشر کرد.

 ساخت 

سالِ ۱۳۶۰ فیلم از روی نمایشنامهٔ مرگ یزدگرد ساخته شد. این فیلم کارِ گروهِ فیلمِ لیسار است، با سرمایهٔ شبکهٔ اوّلِ سیمای جمهوریِ اسلامیِ ایران. فیلم رنگی است و ۳۵میلیمتری و در عصّارخانهٔ آران فیلم‌برداری شده است. شرایطِ ساخته شدن و توقیفِ این فیلم را جواد طوسی با سرگذشتِ خط قرمز سنجیده و گفته «آقایان بهشتی و انوار، درِ باغ سبز به بعضی فیلم‌سازان نشان دادند و فیلم‌هایی در این دوره ساخته شد؛ اما بعد نمی‌توانند به عنوان رایزن فرهنگی و یک سیاست‌گذار، شرایط متقاعدکننده‌ای برای نمایش عمومی این فیلم‌ها ایجاد کنند».

 نمایش 
نخستین و واپسین نمایشِ همگانیِ فیلم در نخستین فستیوالِ بین‌المللیِ فیلمِ فجر به سالِ ۱۳۶۱ بوده است.دستپخت ۱۰ مدیر برای سینما/ ۲۳۰ فیلم روی دست سینمای ایران مانده‌است خبرآنلاین
تهیه‌کننده فیلم، شبکه یک سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی، هیچ تلاشی برای اخذ پروانه نمایش نکرد. ظاهراً مهم‌ترین دلیل این امر آن بود که بازیگران زن فیلم، سوسن تسلیمی و یاسمن آرامی، حجابِ اسلامی نداشتند. ولی به گمانِ امیر اثباتی «زاویه‌ی نگاهِ بیضایی به تاریخ است و احضار تاریخ به اکنون و نسبتی که با روز و روزگار و زمانه‌ی خودش برقرار می‌کند» که محرّکِ توقیفِ فیلم شده است.

عکسی از سوسن تسلیمی در این فیلم که سالِ ۱۴۰۲ در پوسترِ جشنوارهٔ انجمنِ فیلمِ کوتاهِ ایران استفاده شد جنجالی و سببِ تعطیلیِ جشنواره شد.

 نقد و نظر 
نوعِ روایتگری در مرگ یزدگرد و مطرح کردنِ قضاوت‌های گوناگون پیرامون یک رویداد، به باور شمار زیادی از ناقدان، متأثر از راشومون اثر آکیرا کوروساوا است؛ همچنان که به طورِ کل از علاقه وافر بیضایی به کوروساوا سخن رفته است.

 پانویس 

 منابع 














 پیوند به بیرون 



 پادکستِ سینما سانسور از رادیو فردا: «مرگ یزدگرد»؛ بازیگران بدون حجاب و توقیف برای همیشه: ۲۴ آذرِ ۱۴۰۲ − «مرگ یزدگرد-۲»؛ روایت سوسن تسلیمی: بیضایی حاضر به سانسور نشد: ۸ دیِ ۱۴۰۲
 چرا پس از 30 سال ˝مرگ یزدگرد˝ بهرام بیضایی حاشیه‌سازی می‌کند؟
 مرگ یزدگرد جزو پنج فیلم برتر تاریخ سینمای ایران است. سهیلا عابدینی، سید مهدی احمدپناه، مهدی هاشمی

رده:مرگ یزدگرد
رده:آثار درباره حمله اعراب به ایران
رده:اقتباس‌های پادشاهی یزدگرد شهریار
رده:فیلم‌نامه‌های بهرام بیضایی
رده:فیلم‌ها به زبان فارسی
رده:فیلم‌های ۱۳۶۱
رده:فیلم‌های ۱۹۸۲ (میلادی)
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از نمایشنامه‌های بهرام بیضایی
رده:فیلم‌های ایرانی
رده:فیلم‌های ایرانی اقتباس‌شده از نمایشنامه
رده:فیلم‌های ایرانی بدون حجاب اجباری
رده:فیلم‌های ایرانی توقیف‌شده
رده:فیلم‌های به تهیه‌کنندگی بهرام بیضایی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی بهرام بیضایی
رده:فیلم‌های تاریخی ایران
رده:فیلم‌های دادگاهی نظامی
رده:فیلم‌های درام ایرانی
رده:فیلم‌های واقع‌شده در سده ۷ (میلادی)
رده:فیلم‌های واقع‌شده در یک روز
رده:فیلم‌های واقع‌شده در مرو
رده:یزدگرد سوم