دایان کیتن

دایان کیتن (؛ با زادنام هال؛ ۵ ژانویهٔ ۱۹۴۶ – ۱۱ اکتبر ۲۰۲۵) بازیگر آمریکایی بود. او در جریان جنبش هالیوود نو به شهرت رسید و همکاری‌های مکرری با وودی آلن داشت و در هشت فیلم او حضور یافت. کیتن جوایز متعددی دریافت کرد، از جمله یک جایزهٔ اسکار، یک جایزهٔ بفتا و دو جایزهٔ گلدن گلوب، و همچنین نامزد دریافت دو جایزهٔ امی و یک جایزهٔ تونی شد. او در سال ۲۰۱۷ با جایزه یک عمر دستاورد هنری بنیاد فیلم آمریکا مورد تقدیر قرار گرفت.

کیتن فعالیت هنری خود را از صحنهٔ تئاتر آغاز کرد و در اجرای اصلی موزیکال مو (Hair) در برادوی (۱۹۶۸) و نمایش کمدی دوباره بنواز، سام (Play It Again, Sam) اثر وودی آلن (۱۹۶۹) نقش‌آفرینی کرد؛ اجرای دوم برای او نامزدی جایزه تونی برای بهترین بازیگر نقش اول زن در یک نمایش را به همراه داشت. نخستین حضور سینمایی‌اش با نقشی کوچک در فیلم عاشقان و دیگر غریبه‌ها (۱۹۷۰) بود، اما با ایفای نقش کی آدامز در فیلم پدرخوانده (۱۹۷۲) به کارگردانی فرانسیس فورد کوپولا به شهرت رسید؛ نقشی که در قسمت‌های دوم (۱۹۷۴) و سوم (۱۹۹۰) نیز تکرار کرد. همکاری‌هایش با وودی آلن از اقتباس سینمایی دوباره بنواز، سام (۱۹۷۲) آغاز شد. دو فیلم بعدی او با آلن، درخواب‌فرورفته (۱۹۷۳) و عشق و مرگ (۱۹۷۵)، جایگاه او را به‌عنوان بازیگر کمدی تثبیت کرد، و چهارمین همکاری‌شان، آنی هال (۱۹۷۷)، جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر زن را برایش به ارمغان آورد.

کیتن برای نقش‌هایش در فیلم‌های سرخ‌ها (۱۹۸۱) در نقش فعال سیاسی لوئیس بریانت، اتاق ماروین (۱۹۹۶) در نقش بیماری مبتلا به سرطان خون، و یکی باید کوتاه بیاید (۲۰۰۳) در نقش نمایشنامه‌نویس، نامزد دریافت اسکار شد. او همچنین در آثار درام مانند در جستجوی آقای گودبار (۱۹۷۷)، صحنه‌های داخلی (۱۹۷۸)، فرار شبانه از خانه (۱۹۸۲)، و جنایت‌های دل (۱۹۸۶) و در فیلم‌های کمدی چون منهتن (۱۹۷۹)، بیبی بوم (۱۹۸۷)، پدر عروس (۱۹۹۱)، معمای قتل منهتن (۱۹۹۳)، باشگاه همسران اول (۱۹۹۶)، خانواده استون (۲۰۰۵)، در جستجوی دوری (۲۰۱۶)، و باشگاه کتاب (۲۰۱۸) به ایفای نقش پرداخت.

در تلویزیون، کیتن نقش آملیا ارهارت را در فیلم آملیا ارهارت: پرواز نهایی (۱۹۹۴) ایفا کرد که برایش نامزدی جوایز امی، گلدن گلوب و انجمن بازیگران سینما را به همراه داشت. او همچنین در مجموعهٔ محدود پاپ جوان (۲۰۱۶) نقش یک راهبه را بازی کرد. کیتن به‌عنوان نماد مد نیز شناخته می‌شد و چهار کتاب نوشت که از جملهٔ آن‌ها خاطراتش با عنوان دوباره آن زمان (Then Again؛ ۲۰۱۱) است.

 اوایل زندگی و تحصیلات 
دایان هال در ۵ ژانویهٔ ۱۹۴۶ در لس آنجلس، کالیفرنیا زاده شد. مادرش، دوروتی دین (با نام خانوادگی پیش از ازدواج: کیتن)، خانه‌دار و عکاس آماتور بود و پدرش، جان نیوتن ایگنیشس «جک» هال، دلال املاک و مهندس عمران بود. مادرِ پدرش اصالتاً اهل ایرلند بود. کیتن تحت تربیت مادرش به‌عنوان متدیست آزاد پرورش یافت.Stated in Then Again, by Diane Keaton, 2011 مادر او در مسابقهٔ «بانوی لس‌آنجلس» ویژهٔ خانه‌داران برنده شد؛ کیتن بعدها گفت که جلوهٔ نمایشی این رویداد نخستین انگیزهٔ او برای بازیگری و علاقه‌اش به حضور در صحنهٔ نمایش را شکل داد. او همچنین کاترین هپبورن را، که به‌خاطر ایفای نقش زنان قوی و مستقل تحسین می‌کرد، یکی از الهام‌بخش‌های خود دانسته است.Nancy Griffin. "American Original" More Magazine. March 2004.

کیتن در سال ۱۹۶۳ از دبیرستان سانتا آنا در سانتا آنا، کالیفرنیا فارغ‌التحصیل شد.Santa Ana High School Yearbook, The Ariel 1964 در دوران تحصیل، عضو گروه‌های آواز و نمایش مدرسه بود و در اجرای مدرسه‌ای نمایش اتوبوسی به نام هوس نقش بلانش دوبوآ را ایفا کرد. پس از فارغ‌التحصیلی، در کالج سانتا آنا و سپس کالج اورنج کست به تحصیل در رشتهٔ بازیگری پرداخت، اما پس از یک سال ترک تحصیل کرد تا حرفهٔ سرگرمی را در منهتن دنبال کند. هنگام پیوستن به انجمن بازیگران (Actors' Equity Association)، نام خانوادگی خود را به کیتن تغییر داد که نام خانوادگی مادری‌اش بود، زیرا پیش‌تر بازیگری با نام دایان هال ثبت شده بود. او مدتی نیز در باشگاه‌های شبانه با اجرای آواز فعالیت داشت و بعدها در فیلم‌های آنی هال (۱۹۷۷)، این نیز بگذرد (۲۰۱۴) و نقش کوتاهی در روزگار رادیو (۱۹۸۷) به این تجربه بازگشت.

کیتن آموزش بازیگری را در «نِیبِرهود پلی‌هَوس» نیویورک آغاز کرد. او ابتدا با تکنیک مایزنر آموزش دید؛ شیوه‌ای گروه‌محور در بازیگری که در دههٔ ۱۹۳۰ توسط سنفورد مایزنر، بازیگر، مربی و کارگردان تئاتر نیویورک و عضو گروه تئاتر (۱۹۳۱–۱۹۴۰) توسعه یافت. کیتن دربارهٔ شیوهٔ بازیگری خود گفته است: «بازی من فقط به اندازهٔ بازی کسی خوب است که با او هم‌بازی‌ام… برخلاف اینکه بخواهم به‌تنهایی مسیرم را بسازم و اجرای درخشانی خلق کنم بی‌آنکه از کسی کمک بگیرم. من همیشه به کمک همه نیاز دارم!» جک نیکلسون، بازیگر همکار او، گفته است: «او با فیلمنامه مثل نمایشنامه برخورد می‌کند؛ یعنی پیش از آغاز فیلم‌برداری، کل فیلمنامه را حفظ می‌کند، کاری که من هیچ بازیگر دیگری را ندیده‌ام انجام دهد.»

 زندگی شخصی و مرگ 
بندانگشتی|کیتن، سال ۲۰۱۲ در جشنواره بین‌المللی فیلم سانتا باربارا
نخستین رابطهٔ کیتن با وودی آلن شکل گرفت، زمانی که در سال ۱۹۶۹ در اجرای برادوی نمایش دوباره بنواز، سام که آلن نویسندهٔ آن بود، ایفای نقش کرد. این رابطه پس از یک شام مشترک پس از تمرین شبانه به شکل عاشقانه درآمد؛ شوخ‌طبعی کیتن به‌ویژه برای آلن جذاب بود.Lax, 2000, p. 243. آن‌ها در طول تولید نمایش مدتی با هم زندگی کردند، اما تا زمان اکران نسخهٔ سینمایی در سال ۱۹۷۲، این هم‌زیستی به شکلی غیررسمی درآمد.Lax, 2000, p. 308. کیتن و آلن بین سال‌های ۱۹۷۱ تا ۱۹۹۳ در هشت فیلم با یکدیگر همکاری کردند و کیتن بعدها گفت که آلن همچنان یکی از نزدیک‌ترین دوستانش باقی مانده است.

او همچنین با آل پاچینو، هم‌بازی‌اش در سه‌گانهٔ پدرخوانده، رابطه‌ای عاشقانه داشت. این رابطهٔ ناپایدار پس از پایان فیلم‌برداری پدرخوانده: قسمت سوم به پایان رسید. کیتن دربارهٔ پاچینو گفته است: «آل واقعاً سرگرم‌کننده‌ترین مرد بود… برای من، این زیباترین صورت است. فکر می‌کنم وارن [بیتی] خوش‌قیافه و خیلی زیبا بود، اما صورت آل مثل اینه که… واو. کُشنده، صورت کُشنده.»The Barbara Walters Special, February 29, 2004

کیتن در سال ۱۹۷۹ با وارن بیتی وارد رابطه شده بود، زمانی که در فیلم سرخ‌ها (۱۹۸۱) با او هم‌بازی شد."Diane Keaton biography", The New York Times, Retrieved February 21, 2006. بیتی از چهره‌های دائمی رسانه‌های زرد و نشریات عامه‌پسند بود و کیتن نیز به‌ناچار وارد این فضای رسانه‌ای شد، امری که برایش گیج‌کننده بود. نشریهٔ ونیتی فر در سال ۱۹۸۵ او را «گوشه‌گیرترین ستاره از زمان گاربو» توصیف کرد. این رابطه اندکی پس از پایان تولید سرخ‌ها به پایان رسید؛ مشکلات مالی و برنامه‌ریزی در جریان تولید فیلم، از عوامل فشار بر این رابطه دانسته شده‌اند. با این حال، کیتن و بیتی دوستان باقی ماندند.

در دههٔ پنجاه زندگی‌اش، کیتن دو فرزند به فرزندخواندگی پذیرفت—دختری در سال ۱۹۹۶ و پسری در سال ۲۰۰۱. او بعدها گفت: «مادر شدن کاملاً من را تغییر داد. این شاید فروتنانه‌ترین تجربه‌ای باشد که در زندگی داشته‌ام.»Paul Fischer. Diane Keaton: Happily Single and Independent. Film Monthly. December 2, 2003. Retrieved March 26, 2006.

سلامتِ کیتن در ماه‌های پایانی زندگیش رو به وخامت گذاشت، هرچند وی در مورد وضعیتش سکوت کرده بود. وی در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۵ در سن ۷۹ سالگی در لس آنجلس درگذشت.

 آثار 
 فیلم سینمایی 
 سال عنوان نقش توضیحات ۱۹۷۰ عاشقان و دیگر غریبه‌ها Joan Vecchio نخستین فیلم ۱۹۷۱ مردان بحران: سرگذشت هاروی والینجر Renata Wallinger فیلم کوتاه ۱۹۷۲ پدرخوانده کی آدامز کورلئونه دوباره بنواز، سام Linda Christie ۱۹۷۳ درخواب‌فرورفته Luna Schlosser ۱۹۷۴ پدرخوانده: قسمت دوم Kay Adams-Corleone ۱۹۷۵ عشق و مرگ Sonja ۱۹۷۶ من می‌خواهم، من می‌خواهم ... در حال حاضر Katie Bingham هری و والتر به نیویورک می‌روند Lissa Chestnut ۱۹۷۷ آنی هال Annie Hall در جستجوی آقای گودبار Theresa Dunn ۱۹۷۸ صحنه‌های داخلی Renata ۱۹۷۹ منهتن Mary Wilkie ۱۹۸۱ The Wizard of Malta راوی سرخ‌ها لوئیس بریانت۱۹۸۲ What Does Dorrie Want?  فیلم کوتاه؛ فقط کارگردانی فرار شبانه از خانه Faith Dunlap ۱۹۸۴ دخترک درامر (فیلم) Charlie خانم سافل Kate Soffel ۱۹۸۶ جنایت‌های دل Lenny Magrath ۱۹۸۷ روزگار رادیو New Years Singer Cameo بیبی بوم J.C. Wiatt بهشت Interviewer فیلم مستند; همچنین کارگردانی و نویسندگی ۱۹۸۸ مادر خوب (فیلم ۱۹۸۸) Anna Dunlop ۱۹۸۹ خواهران لیمو Eloise Hamer ۱۹۹۰ پدرخوانده: قسمت سوم Kay Adams-Michelson ۱۹۹۱ پدر عروس Nina Banks ۱۹۹۳ معمای قتل منهتن Carol Lipton ببین حالا کی حرف می‌زنه Daphne صداپیشگی۱۹۹۵ قهرمانان بی‌بندوبار  فقط کارگردانی پدر عروس ۲ Nina Banks ۱۹۹۶ باشگاه همسران اول Annie Paradis اتاق ماروین Bessie Wakefield ۱۹۹۷ The Only Thrill Carol Fitzsimmons ۱۹۹۹ خواهر دیگر Elizabeth Tate ۲۰۰۰ قطع کردن Georgia Mozell همچنین کارگردانی ۲۰۰۱ شهر و کشور Ellie Stoddard Plan B Fran Varecchio۲۰۰۳ فیل  فقط تهیه‌کننده اجرایی یکی باید کوتاه بیاید Erica Barry ۲۰۰۵ Terminal Impact راوی الی پارکر  Special thanks only خانواده استون Sybil Stone ۲۰۰۷ برای اینکه من گفتم Daphne Wilder بچه‌ننه Jan Mannus ۲۰۰۸ پول کثیف Bridget Cardigan آسفیکسی Marilyn Cooper ۲۰۱۰ شکوه صبح Colleen Peck ۲۰۱۲ همراه عزیزم Beth Winter ۲۰۱۳ عروسی بزرگ Ellie Griffin ۲۰۱۴ این نیز بگذرد Leah طبقه پنجم Ruth Carver ۲۰۱۵ عاشق کوپرها باش Charlotte Cooper ۲۰۱۶ در جستجوی دوری Jenny صداپیشگی ۲۰۱۷ همپستد Emily Walters ۲۰۱۸ باشگاه کتاب Diane ۲۰۱۹ پومس Martha ۲۰۲۰ Father of the Bride Part 3(ish) Nina Banks فیلم کوتاه عشق، عروسی‌ها و دیگر فجایع Sara ۲۰۲۲ مک و ریتا Rita ۲۰۲۳ شاید انجامش بدم Grace باشگاه کتاب: فصل بعدی Diane ۲۰۲۴ Arthur's Whisky Linda کمپ تابستانی Nora آخرین نقش سینمایی

 تلویزیونی 
 سال عنوان نقش توضیحات ۱۹۷۰ Love, American Style Louise بخش: "Love and Pen Pals" نایت گالری Nurse Frances Nevins بخش: "Room with a View" ۱۹۷۱ اف‌بی‌آی Diane Britt قسمت: "Death Watch" Mannix Cindy Conrad قسمت: "The Color of Murder" ۱۹۷۷ The Godfather Saga Kay Adams Corleone ۴ قسمت ۱۹۹۱ Wildflower  تله‌فیلم; فقط کارگردانی ۱۹۹۲ Running Mates Aggie Snow تله‌فیلم ۱۹۹۴ Amelia Earhart: The Final Flight آملیا ارهارت ۱۹۹۷ Northern Lights Roberta Blumstein ۲۰۰۱ Sister Mary Explains It All Sister Mary Ignatius ۲۰۰۲ Crossed Over Beverly Lowry ۲۰۰۳ On Thin Ice Patsy McCartle ۲۰۰۶ Surrender, Dorothy Natalie Swerdlow ۲۰۱۱ Tilda Tilda Watski قسمت آزمایشی ۲۰۱۶ پاپ جوان Sister Mary Ignatius ۱۰ قسمت ۲۰۱۹–۲۰۲۲ Green Eggs and Ham Michellee Weebie-Am-I صداپیشگی؛ ۲۰ قسمت

 تئاتر 
 سال عنوان نقش تماشاخانه Ref.۱۹۶۸  Hair  Various / Performer  تئاتر ساموئل جی. فریدمن، تئاتر برادوی۱۹۶۹  Play It Again, Sam  Linda Christie  تئاتر برودهرست، Broadway 

 نماهنگ‌ها 
 سال عنوان نقش هنرمند ۲۰۲۱ "Ghost" خودش جاستین بیبر

 کتاب‌شناسی 
 به عنوان نویسنده 
 Then Again, New York: رندوم هاوس، ۲۰۱۱, 
 Let's Just Say It Wasn't Pretty, New York: Random House, 2014, 
 Brother & Sister, New York: Random House, 2020 
 Fashion First, with Ralph Lauren, Rizzoli 2024 ISBN 978-0-8478-2781-7

 به عنوان عکاس 
 Reservations, New York: انتشارات آلفرد ای. کناف، ۱۹۸۰, 
 Saved, New York: آرسی‌اس، ۲۰۲۲, 

 به عنوان ویراستار 
 Still Life (with Marvin Heiferman), New York: Callaway, 1983, 
 Mr. Salesman, Santa Fe: Twin Palms Publishers, 1993, 
 Local News (with Marvin Heiferman), New York: D.A.P. /Distributed Art Publishers, Inc. , 1999, 
 Clown Paintings, New York: powerHouse Books, 2002, 
 California Romantica, New York: آرسی‌اس، ۲۰۰۷, 
 House, New York: Rizzoli, 2012, 

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 دایان کیتن در راتن تومیتوس

رده:افراد آمریکایی آلمانی‌تبار
رده:افراد آمریکایی انگلیسی‌تبار
رده:افراد آمریکایی ایرلندی‌تبار
رده:افراد مرتبط با والت دیزنی
اهالی سانتا آنا
رده:اهالی لس آنجلس
رده:بازیگران اهل شهرستان اورنج، کالیفرنیا
رده:بازیگران تئاتر موزیکال زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران تلویزیون زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن اهل لس آنجلس
رده:بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:برندگان جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن
رده:برندگان جایزه بفتا
رده:برندگان جایزه بهترین بازیگر زن بفتا
رده:برندگان جایزه دیوید دی دوناتلو
رده:برندگان جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن فیلم موزیکال یا کمدی
رده:برندگان جایزه‌های ماهواره‌ای
رده:تهیه‌کنندگان فیلم اهل کالیفرنیا
رده:تهیه‌کنندگان فیلم زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خاطره‌نویسان اهل آمریکا
رده:خاطره‌نویسان روزانه اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خاطره‌نویسان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خاطره‌نویسان زن
رده:خاطره‌نویسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:خوانندگان زن اهل ایالات متحده آمریکا
درگذشتگان ۲۰۲۵
رده:راویان کتاب صوتی
زادگان ۱۹۴۶
رده:صداپیشگان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:عکاسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:عکاسان زن اهل ایالات متحده آمریکا
عکاسان زن سده ۲۱
رده:عکاسان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:فیلم‌سازان فمینیست
رده:فیلم‌نامه‌نویسان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان تلویزیون اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان زن تلویزیونی
رده:کارگردانان زن فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان فیلم اهل کالیفرنیا
رده:کارگردانان موزیک ویدئو اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کارگردانان موزیک ویدئو زن
رده:کمدین‌های اهل کالیفرنیا
رده:کمدین‌های زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کمدین‌های سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کمدین‌های سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نجات‌یافتگان از سرطان پوست
رده:ندانم‌گرایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان غیرداستانی سده ۲۱ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:نویسندگان فمینیست اهل ایالات متحده آمریکا
رده:وبلاگ‌نویسان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:وبلاگ‌نویسان زن اهل ایالات متحده آمریکا
رده:هنرمندان فمینیست