بتا بلاکر

بتا بلاکرها  که با نام مسدودکننده گیرنده آدرنرژیک بتا نیز شناخته می‌شوند، گروهی از داروها هستند که عمدتاً برای کنترل ریتم‌های غیرطبیعی قلب (آریتمی) و محافظت از قلب پس از یک حملهٔ قلبی برای جلوگیری از حملهٔ دوم (پیشگیری ثانویه) به کار می‌روند. این داروها همچنین به‌طور گسترده برای درمان فشار خون بالا استفاده می‌شوند، هرچند امروزه دیگر برای بسیاری از بیماران گزینهٔ خط اول درمان محسوب نمی‌شوند. افزون بر این، کاربردهای دیگری نیز دارند؛ برای مثال، در درمان اضطراب استفاده می‌شوند و پروپرانولول یکی از نمونه‌های شناخته‌شده‌ای است که برای کاهش علائم جسمی اضطراب اجرا به‌صورت موقعیتی تجویز می‌شود.

بتا بلاکرها آنتاگونیست‌های رقابتی هستند که با مسدود کردن محل‌های گیرندهٔ کاتکول‌آمین‌های درون‌زاد مانند اپی‌نفرین (آدرنالین) و نوراپی‌نفرین (نورآدرنالین) بر روی گیرنده‌های بتا آدرنرژیک در دستگاه عصبی سمپاتیک، اثر می‌کنند؛ دستگاهی که مسئول پاسخ جنگ یا گریز است.

گیرنده‌های β-آدرنرژیک روی سلول‌های عضلهٔ قلب، عضلهٔ صاف، راه‌های هوایی، سرخرگ‌ها، کلیه‌ها و سایر بافت‌های مرتبط با دستگاه عصبی سمپاتیک قرار دارند و هنگام تحریک با آدرنالین، پاسخ‌های استرسی ایجاد می‌کنند. بتا بلاکرهابا جلوگیری از اتصال آدرنالین و سایر هورمون‌های استرس به این گیرنده‌ها، اثر هورمون‌های استرس را کاهش می‌دهند.

برخی از بتا بلاکرها تمام انواع گیرنده‌های β-آدرنرژیک را مسدود می‌کنند، در حالی که برخی دیگر انتخابی هستند و تنها یکی از سه نوع شناخته‌شدهٔ گیرنده‌های بتا یعنی β۱، β۲ و β۳ را هدف قرار می‌دهند. گیرنده‌های β۱ عمدتاً در قلب و کلیه‌ها قرار دارند. گیرنده‌های β۲ بیشتر در ریه‌ها، دستگاه گوارش، کبد، رحم، عضلهٔ صاف عروقی و عضلهٔ اسکلتی یافت می‌شوند. گیرنده‌های β۳ در سلول‌های چربی قرار دارند.

در سال ۱۹۶۴، جیمز بلک نخستین بتا بلاکرهای بالینی مهم یعنی پروپرانولول و پرونتالول را سنتز کرد. این کشف، مدیریت پزشکی آنژین صدری را متحول کرد و بسیاری آن را یکی از مهم‌ترین دستاوردهای پزشکی و داروشناسی قرن بیستم می‌دانند.

در درمان پرفشاری خون اولیه، فراتحلیل‌های انجام‌شده—که عمدتاً بر پایهٔ مطالعات مربوط به آتنولول بوده‌اند—نشان داده‌اند که اگرچه بتا بلاکرهای در پیشگیری از سکتهٔ مغزی و رویدادهای قلبی‌عروقی نسبت به پلاسیبو مؤثرترند، اما در مقایسه با دیورتیک‌ها، داروهای مهارکنندهٔ سامانه رنین-آنژیوتانسین (مانند بازدارنده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین)، یا مسدودکننده‌های کانال کلسیم اثربخشی کمتری دارند.

 انواع گیرنده بتا 
در سیستم سمپاتیک سه نوع گیرنده بتا یعنی بتا یک، بتا دو و بتا سه داریم.
 گیرنده‌های بتا یک (β۱) به صورت عمده در قلب و کلیه قرار دارند.
 گیرنده‌های بتا دو (β۲) اغلب در ریه، دستگاه گوارش، کبد، رحم، عضلات صاف جدار عروق و عضلات اسکلتی وجود دارند.
 گیرنده بتا سه (β۳) در سلول‌های چربی مشاهده می‌شود.

 نکات کلیدی 
بتا بلاکرها معمولاً برای درمان نارسایی قلبی تجویز می‌شوند.
اما اخیراً برای درمان علائم اضطراب، آنها را بدون برچسب تجویز می‌کنند.
مسدودکننده‌های بتا می‌توانند یک گزینه درمانی کوتاه مدت برای کاهش علائم فیزیکی اضطراب همچون تعریق، گرگرفتگی و تکرر ادرار باشند.

 مصرف توسط افراد مشهور 
هرکسی که موجی از اضطراب به او برخورد می‌کند و تپش قلب، کف دست‌های عرق کرده، و قفسه سینه سفت شده را تجربه کرده است، می‌داند که چه تجربه سختی است؛ بنابراین، هنگامی که افراد مشهوری مانند کلوئی کارداشیان در مورد استفاده از مسدودکننده بتا – دارویی که معمولاً برای درمان نارسایی قلبی تجویز می‌شود – صحبت می‌کنند، وقتی احساس اضطراب می‌کنید، به فکر می‌روید که از این داروها استفاده کنید

 تاثیر بتابلاکرها بر عملکردهای شناختی 
بتابلاکرها تأثیری بر علائم شناختی اضطراب ندارند، اما فواید خود را دارند. در حالی که مسدود کننده‌های بتا علائم روانشناختی اضطراب را درمان نمی‌کنند، برای اضطراب کوتاه مدت و موقعیتی می‌توانند یک گزینه مناسب باشند. در این سناریوها، این دارو می‌تواند برای افرادی که می‌خواهند یک داروی ضروری برای درمان علائم خود دریافت کنند، مفید باشد. این در حالی است که دیگر داروها مثلاً بنزودیازپین‌ها معمولاً داروهایی برای اضطراب در نظر گرفته می‌شوند که با خطرات بیشتر و عوارض جانبی بالقوه همراه هستند.

 بررسی اثر بتابلاکرها در مقایسه با بنزودیازپین‌ها 
این می‌تواند دلیل دیگری برای انتخاب در مسدودکننده‌های بتا باشد. و بررسی تحقیقات منتشر شده در سال ۲۰۱۶ حتی نشان داد که استفاده از پروپرانولول، نوعی مسدودکننده بتا، در کوتاه مدت اثرات مشابهی با بنزودیازپین‌ها در درمان اضطراب دارد.
الکساندر روان‌پزشک سرشناس آمریکایی می‌گوید: مصرف بتابلاکرها گزینه ای برای افرادی که نمی‌خواهند داروهای اضطراب که ممکن است منجر به وابستگی شوند را امتحان کنند، خوب است.

 درک خطرات احتمالی 
مهم است که به خاطر داشته باشید که مسدود کننده‌های بتا بدون هیچ گونه عوارضی نیستند. مصرف بتا بلاکر می‌تواند منجر به فشار خون پایین و ضربان قلب کند شود، بنابراین برای افراد مبتلا به مشکلات قلبی توصیه نمی‌شود. دیمیتریو خاطرنشان می‌کند که این دسته از داروها همچنین به تشدید علائم آسم یا حتی شروع حملات شناخته شده‌اند و می‌توانند ورزش را بسیار دشوارتر کنند برخی دیگر از عوارض جانبی رایج عبارتند از:
خستگی، سردی دست‌ها یا پاها و افزایش وزن.
عوارض جانبی کمتر شایع عبارتند از:
تنگی نفس، افسردگی و مشکل در خواب.

بلوک کننده‌های بتا اغلب بلوک‌کننده غیر اختصاصی و باهدف اثر بر گیرنده بتا یک بوده که در قلب و عروق قرار دارد لذا با بلوک بتا یک، موجب کاهش تعداد ضربان قلب و کاهش فشارخون می‌شوند. البته بتا بلوکرهای غیر اختصاصی مانند پروپرانولول با بلوک همزمان گیرنده‌های بتا دو که در برونشها قرار دارند می‌توانند موجب تنگی نفس به خصوص در بیماران آسمی شوند لذا در مواردی که بیمار دارای تنگی نفس باشد باید از داروهای بلوک‌کننده بتا که به‌طور اختصاصی عمل می‌کنند استفاده کرد؛ مثلاً داروی بیزاپرولول، یک بلوک‌کننده بتا یک می‌باشد و بنابراین با بلوک کردن گیرنده‌های بتا یک در قلب، عمل نموده و گیرنده‌های بتا دو که در برونش‌ها قرار دارند را مورد تأثیر قرار نمی‌دهد.

 کاربرد داروها 
این داروها در مداوای بیماریهای شریان‌های کرونری از جمله آنژین صدری کاربرد دارد.

بلوک کنندهٔ بتا باعث مهار آدرنرژیک درگیرنده بتا-یک یا بتا-دو یا هر دو گیرنده بتا آدرنرژیک می‌شود.

 جستارهای وابسته 
 آسم
 داروهای کاهنده فشار خون

 پانویس 

 پیوند به بیرون 

 اطلاعات از مایو کلینیک در مینسوتای آمریکا
 اطلاعات از مؤسسه قلب تگزاس

رده:اختراع‌های اسکاتلندی
رده:بتابلاکرها
رده:داروهای کاهنده فشار خون