زنا

زنا به دخول آلت تناسلی مرد به اندازهٔ ختنه‌گاه در واژن زن – و نیز مقعد زن در نظر مشهور فقهی – گفته می‌شود چنانچه بدون ازدواج شرعی بوده و دارای اختیار باشند و به حکم یعنی حرمت زنا و موضوع آن آگاه باشند.

برخی برآنند که حرمت زنا در قرآن با هدف پیشگیری از بی‌سرپرست شدن فرزند – چه به سبب نامعلوم بودن پدر و چه به واسطهٔ طرد شدن فرزند به دلایلی همچون بارداری از تجاوز جنسی و خیانت همسر و نبود پیوند خونی – مقرر شده و به معنای آمیزش با مَحرَم و آمیزش اجباری با هرکَس و آمیزش با فرد همسردار و زن عدّه‌دار و روسپی است که عادتاً عِدّه را رعایت نمی‌کرد. با وجود این، در فقه اسلامی زنا تعریف گسترده‌ای داشته و طرفین در صورت عدم التزام به ۱۱ شرط قرآنی به‌علاوهٔ ۱۳ شرط فقهی ازدواج من‌جمله صرف عدم انعقاد شفاهی خطبهٔ عقد حتی چنانچه همهٔ ۲۳ شرط دیگر را مراعات کرده و بی‌همسر و راضی به دخول جنسی باشند، باز هم زناکار و مستحق صد تازیانه خواهند بود.درآمدی بر اصول فقه فِتیانی، اکبر جباری، تهران: نشر پرسش، چاپ نخست، ۱۳۹۲، ص۴۳۵واکاوی فقهی و حقوقی حد زنا با نگاهی به مستندات قرآنی و روایی، محمدمهدی کریمی‌نیا و دیگران، دوماهنامهٔ پژوهش در هنر و علوم انسانی، اسفند ۱۳۹۹، سال پنجم، ش۹ (شمارهٔ پیاپی: ۳۲)، جلد نخست، ص۲۳، تارنمای نورمگز

 دایرهٔ شمول 
افزون بر افراد بالغ و عاقل، زنا از سوی نابالغ و دیوانه نیز محقق می‌شود، اما به حد زنا محکوم نمی‌شوند و صرفاً تأدیب می‌گردند. اگر یکی از طرفین زنا دارای شروط لازم تحقق زنا نباشد، زنا از سوی فقط یک طرف آن تحقق‌یافته تلقی می‌شود. غیر از تعریف یادشده کرداری مانند بوسه بر نامحرم یا خوابیدن با او هرچند در قرآن بدان‌ها اشاره نشده، اما در فقه اسلامی به رابطهٔ نامشروع مادون زنا معروف و حرام بوده و کیفر تازیانه از ۱ تا ۹۹ ضربه پیش‌بینی شده است.

 انواع زنا 
 در قرآن
 زنا با محارم (خویشان)
 زنای به عُنفْ (تجاوز جنسی)
 زنای مُحْصَنه (همسردار که زن در عِدّه را نیز در بر می‌گیرد)
 در فقه اسلامی
 زنای غیرمُحْصَنه (بی‌همسر)

 زنا با محارم 

تنها کیفر اشاره‌شده در قرآن برای زنا صد تازیانه است؛ با این همه، کیفر زنای با محارم نسبی اعم از اینکه زناکار مجرد یا متأهل باشد، بنابر قول مشهور فقهی و قانون مجازات اسلامی ایران مصوب ۱۳۹۲، اعدام است، ولی مفاد بعضی از روایات این است که با شمشیر یک ضربه به گردن او بزنند و اگر زنده ماند او را در حبس نگه دارند تا بمیرد. حکم اعدام در زنا با زنانی که به واسطه شیر خوردن محرم شده‌اند (محارم رضاعی) و افرادی که به سبب ازدواج محرم شده‌اند (محارم سببی) در قانون مجازات اسلامی منعکس نشده و مشمول عمومات کیفر زناست. بدیهی‌است در زنای با محارم نیز عمومات تحقق زنا من‌جمله اختیار در زنا جاری است.

 زنای به عنف (تجاوز جنسی) 

زنای به عنف به معنای آن است که دست‌کم یکی از افراد به عمل زنا راضی نباشد و او را مجبور به زنا کنند. کیفر زنای به عنف برای متجاوز اعدام است، هرچند فقهایی گفته‌اند احوط آن است که یک شمشیر به گردن او بزنند، گرچه نمیرد.

 زنای محصنه (همسردار) 

در قرآن فرد کناره‌جو از آمیزش جنسی حرام اعم از اینکه مطلقاً کناره‌جو (و بی‌همسر) بوده یا همسردار باشد، مُحصَن نامیده می‌شود. با این وجود، در فقه اسلامی کسی را محصن می‌نامند که دارای همسر دائم یا برده بوده، با وی آمیزش کرده (در حد دخول از واژن) و با تفاوت‌هایی در مرد و زن دسترسی به همسر برای آمیزش داشته باشد نه اینکه به‌واسطه عواملی همچون سفر، حبس یا بیماری، همبستری منتفی باشد. البته دربارهٔ قذف (توهین جنسی با نسبت دادن زنا و لواط به کسی) فرد بی‌همسر نیز با داشتن بلوغ و خرد و آزادی (برده نبودن) و مسلمان بودن و حسب مورد زناکار یا لواط‌کار نبودن، محصن تلقی می‌شود.درآمدی بر اصول فقه فِتیانی، اکبر جباری، تهران: نشر پرسش، چاپ نخست، ۱۳۹۲، ص۴۳۴اسباب تحقق و زوال احصان در جرائم منافی عفت با رویکردی به قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، عبدالله بهمن‌پوری و قاسم نظری کُلَه‌جوبی، فصل‌نامهٔ فقه و اصول دانشگاه فردوسی مشهد، پاییز ۱۳۹۸، ش۳ (شمارهٔ پیاپی: ۱۱۸)، ص۴۹

در کیفر زنای محصنه در فتاوای فقها آمده است که اگر پیر باشد ابتدا یکصد تازیانه و سپس سنگسار است، و اگر جوان باشد فقط سنگسار می‌شود و بنابر احتیاط واجب تازیانه نمی‌زنند، اگر فردی که همسردار است و همسرش در اختیار اوست اما هنوز با او آمیزش جنسی نکرده، اگر زنا کند او را یکصد ضربه شلاق می‌زنند، سرش را می‌تراشند و به مدت یک سال او را از شهرش تبعید می‌کنند؛ ولی برای زن زناکار حکم تراشیدن سر و تبعید جاری نمی‌شود.زنای محصنه و غیرمحصنه «سنا-1399/05/05»

 زنای غیرمحصنه (بی‌همسر) 

این مورد در فقه اسلامی آمده است و منظور از آن زنای فرد بی‌همسر است. کیفر زناکار غیرمحصنه در بار نخست یکصد تازیانه است و اگر سه مرتبه زنا کند و در هر بار حد خورده باشد، کیفر او در مرتبه چهارم اعدام است. مرد را در حالی تازیانه می‌زنند که ایستاده باشد، و نباید ضربات تازیانه بر سر و صورت و عورت او وارد شود. اگر مرد را هنگام زنا برهنه یافته‌اند، جز عورت بقیه بدن او باید برهنه باشد و اگر با جامه یافته‌اند بنابر احتیاط به هر نحو که او را یافته‌اند تازیانه خواهد خورد. زن را در حالی تازیانه می‌زنند که نشسته باشد و بدن او با لباس پوشیده باشد، و از شلاق زدن به سر و صورت او خودداری می‌کنند.

 راه‌های اثبات زنا 
در اسلام به‌طور کلی سه راه برای اثبات زنا وجود دارد: اقرار زناکار و گواهی گواهان و دانش دادرس (علم قاضی).

چنانچه زنای محصنه اثبات شود آنگاه مطابق فقه اسلامی کیفر سنگسار در حق زناکار با توجه به اینکه زنای وی به‌وسیله کدامیک از راه‌های فوق ثابت شده باشد متفاوت خواهد بود:
 اقرار: زناکاری که بالغ و عاقل و آزاد است در حال اختیار و بدون ارعاب و ترس چهار مرتبه و بنابر احتیاط در چهار جلسه اعتراف کند که زنا کرده است. اگر زناکار هنگام سنگسار از گودال گریخت، دیگر او را به گودال برنمی‌گردانند، حتی بنابر احتیاط اگر یک سنگ هم به او نخورده باشد نباید او را بازگردانند.
 گواهی گواهان: اگر چهار مرد عادل، سه مرد و دو زن عادل یا دو مرد و چهار زن عادل به دیدن عمل گواهی دهند بسنده است و زنا ثابت می‌شود. اگر زنای محصنه از راه گواهی گواهان ثابت شود، آنگاه اگر هنگام سنگسار از گودال گریخت، گریز وی سودی ندارد و او را باید به گودال برگردانند و آن‌قدر سنگسار شود تا بمیرد.
 دانش دادرس: که از قرائن و امارات مانند نظریهٔ پزشکی قانونی به دست می‌آید و باید صریحاً در حکم قاضی (دادرس) یاد شود.

 آیات قرآن دربارهٔ زنا 
 سوره فرقان (ترتیب نزول: ۴۲)، آیه ۶۸ 

 سوره اسرا (۵۰)، آیه ۳۲ 

 سوره ممتحنه (۹۱)، آیه ۱۲ 

 سوره نسا (۹۲)، آیات ۱۵-۱۶-۲۲-۲۴-۲۵ 

 سوره نور (۱۰۳)، آیات ۲-۳-۴-۶ 

 سوره مائده (۱۱۳)، آیه ۵ 

 جستارهای وابسته 
 ازدواج در اسلام
 مساحقه
 لواط
 آیات حجاب
 قانون حمورابی

 یادداشت 

 پانویس 

 منابع 

 وبگاه  فاضل لنکرانی، از سؤال شماره ۱۱۳۵ به بعد، فتاوی او پیرامون حدود زنا
 وبگاه  منتظری از مسئله ۳۱۵۶ به بعد مجموعه فتاوی وی درباره نحوه سنگسار فرد زنا کار
 فتوای  سیستانی مبنی بر لازم‌الاجرا بودن سنگسار
 دانشگاه علوم حدیث، بخش ۲۳ از کتاب منتخب میزان الحکمه

رده:آمیزش جنسی
رده:احکام فقهی اسلام
رده:اسلام و زنان
رده:اصطلاحات احکام اسلامی
رده:پرهیز جنسی و مذهب
رده:تمایلات جنسی در اسلام
رده:حقوق جزای اسلامی
رده:حقوق زنان در اسلام
رده:گناه
رده:گناهان کبیره در اسلام
رده:مذهب و ازدواج