دانشنامه جهان اسلام

دانشنامهٔ جهان اسلام دائرةالمعارفی است دربارهٔ آموزه‌های دین اسلام، و تمدن و فرهنگ ملل مسلمان، از آغاز پیدایش اسلام تا زمان حاضر. از این دانشنامه، که در کل بالغ بر ۴۰ مجلد خواهد شد، تاکنون، ۲۷ جلد آن شامل هزاران مقاله به‌کوشش بنیاد دایرةالمعارف اسلامی به‌چاپ رسیده است.

برخلاف تصور که ادعا شده بود دانشنامه جهان اسلام و در ادامه دانشنامه ایران و اسلام و ترجمهٔ دانشنامه اسلام در حال چاپ شدن است، در مقدمه دانشنامه جهان اسلام ذکر شده است که تفاوت‌های بنیادی با این دانشنامه دارد.

 نام 
به‌دلیل قدمت و اصالت کلمهٔ دانشنامه و استعمال آن برای کتاب‌های دائرةالمعارف گونه در آثار قدما و پیشینیان (مانند دانشنامه علائی ابن سینا و دانشنامه شاهی محمدامین استرآبادی)، بنیاد دایرة المعارف اسلامی این ترکیب فارسی ساده و رسا را بر اصطلاح «دائرةالمعارف» ترجیح داد، و ازآن‌رو که این دانشنامه مباحث مربوط به جهان اسلام را شامل می‌شود، عبارت «جهان اسلام» را بدان افزود.

 پیشینه 
بنیاد دایرةالمعارف اسلامی در سال ۱۳۶۲ تاًسیس شد. این بنیاد تدوین و نشر دانشنامهٔ جهان اسلام را با نگرشی اسلامی، و روشی علمی، دربارهٔ مباحث مختلف دین اسلام، تاریخ و تمدن و فرهنگ ملل مسلمان، خاصه، ایران و زبان فارسی آغاز کرد.

 جلدها 
به‌دلیل تداخل و همزمان شدن تهیه و نگارش دانشنامه جهان اسلام و دایرةالمعارف بزرگ اسلامی و همچنین مشترک بودن مدخلهای فراوان بین آنها و شروع انتشار مدخل‌های حرف «الف» توسط دایرةالمعارف بزرگ اسلامی در سال ۱۳۶۷، دانشنامه جهان اسلام تصمیم گرفت تا انتشار مجلدات خود را در سال ۱۳۷۵ از حرف «ب» آغاز کند. این در حالی است که در تمام این سالها مدخل‌های حرف «الف» نیز در این مرکز تحقیقاتی تهیه شده‌اند، اما احتمالاً هرگز چاپ نخواهند شد.
 جلد سال انتشار  شابک  حرف ۱ ۱۳۷۵  ۹۶۴-۴۴۷-۰۰۱-x ب - باقی نهاوندی ۲  ۱۳۷۵  ۹۶۴-۴۴۷-۰۰۲-۸ باکالیجار کوهی - بربه ۳  ۱۳۷۸  ۹۶۴-۴۴۷-۰۰۳-۶بربهاری - بلبیس ۴  ۱۳۷۷  ۹۶۴-۴۴۷-۰۰۴-۴ بلتستان - بهمنیار بن مرزبان ۵  ۱۳۷۹ ۹۷۸۹۶۴۴۴۷۰۰۶۶بهمنیان دکن - پیوند گیاهان ۶  ۱۳۸۰  ۹۶۴-۴۴۷-۰۰۷-۷ ت - تربت جام ۷  ۱۳۸۲  ۹۶۴-۴۴۷-۰۰۸-۷تربت حیدریه - تکاب ۸  ۱۳۸۳  ۹۶۴-۴۴۷-۰۰۹-۵تکاثر - تیه ۹  ۱۳۸۴  ۹۶۴-۴۴۷-۱۰-۷ ث - جران العود ۱۰  ۱۳۸۵  ۹۶۴-۴۴۷-۰۱۱-۷جراید - جَنَبه ۱۱  ۱۳۸۶  ۹۶۴-۴۴۷-۰۱۲-۵جنت - چشتیه ۱۲  ۱۳۸۷  ۹۶۴-۴۴۷-۰۱۳-۳چشم/ چشم‌پزشکی - حرانی، ابن شعبه ۱۳  ۱۳۸۸  ۹۶۴-۴۴۷-۰۱۴-۸حرانی، حماد - حلبچه ۱۴  ۱۳۸۹  ۹۶۴-۴۴۷-۰۱۵-۵ حلبی، ابوالصلاح - خانواده ۱۵ ۱۳۹۰۹۷۸۶۰۰۴۴۷۰۱۶۲خانه - خلعت ۱۶  ۱۳۹۱  ۹۷۸-۶۰۰-۴۴۷۰۱۷-۹  خِلعت‌پوشان - داعی۱۷۱۳۹۱۹۷۸۶۰۰۴۴۷۰۱۸۶داعی احمد بن ابراهیم - دکان۱۸۱۳۹۲۹۷۸۶۰۰۴۴۷۰۱۹۳دکن - ذوالقرنین۱۹۱۳۹۴۹۷۸۶۰۰۴۴۷۰۲۰۹ذوالکفل - رشید۲۰۱۳۹۴۹۷۸۶۰۰۴۴۷۰۲۱۶الرشید - رهی معیری۲۱۱۳۹۵۹۷۸۶۰۰۴۴۷۰۲۲۳ری - زیارت۲۲۱۳۹۶۹۷۸۶۰۰۴۴۷۰۲۳۰زیاریان - سپهسالار۲۳۱۳۹۶۹۷۸۶۰۰۴۴۷۰۲۴۴سپهسالار، میرزاحسین‌خان - سکتوره۲۴۱۳۹۶۹۷۸۶۰۰۴۴۷۰۲۵۴سکولاریسم - سنن۲۵۱۳۹۷۹۷۸۶۰۰۴۴۷۰۲۶۱سنن ابن ماجه - سین کیانگ۲۶۱۳۹۷۹۷۸۶۰۰۴۴۷۰۲۷۸سینما - شرقاوی، عبدالله۲۷۱۳۹۸شرق‌شناسی - شهادت(۱)۲۸۱۳۹۹شهادت (۲) - شیعه۲۹۱۴۰۰شیفته - صفین۳۰۱۴۰۰صفیه بنت حیی - طرابزون۳۱۱۴۰۱طرابلس - عالم۳۲۱۴۰۲عالم‌آرای امینی-عبدالمجید سلیم۳۳۱۴۰۳عبدالمطلب بن هاشم - عربستان سعودی

 مقالات 
مقالات گوناگون این دانشنامه که به ترتیب حروف الفبا تنظیم شده، حوزهٔ وسیعی از علوم و معارف را در برمی‌گیرد. ازآن جمله، می‌توان به‌موارد زیر اشاره داشت:
 اصطلاحات علوم قرآنی، حدیث، فقه، کلام، عرفان، فلسفه، ادبیات و هنر
 سیره انبیاء، اولیاء، و ائمه
 شرح حال و آراء مفسران، محدثان، فقها، متکلمان، فلاسفه، حکما، علما، عرفا، مورخان، شاعران، و هنرمندان عالم اسلام
 تاریخ سیاسی اسلام و سرگذشت خلفا و سلاطین و وزرا و خاندان‌های حاکم
 جغرافیای کشورها و بلاد اسلامی
 وصف ابنیه و آثار تاریخی - مذهبی، شرح اعیاد، ایام دینی، ابزارها، پوشاک‌ها، خوراک‌ها، گیاهان، و داروهای خاص جهان اسلام.

بخشی از مقالات این دانشنامه، به‌خصوص، آنچه دربارهٔ اسلام، ایران، و ادب فارسی است، اختصاصاً، برای دانشنامه تألیف شده است، که هم مؤلفان ایرانی و هم محققان مسلمان کشورهای دیگر در آنها مشارکت داشته‌اند. بخشی دیگر از مقالات، خاصه، حوزه‌هایی که در ایران متخصص ندارد، ترجمه از منابع و مراجع مختلف است.

 شیوه‌نامه 
کلیه اطلاعات دربارهٔ شیوه نگارش دانشنامه جهان اسلام در کتابی به نام شیوه‌نامه دانشنامه جهان اسلام شامل چهارده فصل تهیه و جداگانه منتشر شده است.

 جستارهای وابسته 
 دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
 دانشنامه تشیع
 دانشنامه ایران و اسلام
 دانشنامه ایرانیکا

 منابع 

 درباره دانشنامه جهان اسلام. وبگاه بنیاد دائرةالمعارف اسلامی

 پیوند به بیرون 
 وبگاه دانشنامه جهان اسلام 
 دانشنامه جغرافیای تاریخی جهان اسلام
دانشنامه اسلامی آنلاین 

رده:دانشنامه‌های اسلام
رده:دانشنامه‌های فارسی
رده:دانشنامه‌های مذهبی
رده:کتاب‌های ایرانی
رده:کتاب‌های برگزیده در کتاب سال جمهوری اسلامی ایران
رده:کتاب‌های تاریخی
رده:کتاب‌های درباره ایران
رده:کتاب‌های فارسی سده ۱۵ (قمری)