اکتینیم

آکتینیوم  با نماد AC از عناصر شیمیایی پرتوزا با نماد Ac و عدد اتمی ۸۹ است. اکتینیم از واژه یونانی aktis به معنی پرتو گرفته شده‌است. این عنصر به صورت طبیعی در کانی‌های اورانیوم از جمله پیچبلند یافت می‌شود و ۱۵۰ بار پرتوزاتر از رادیم است. این عنصر در خالص به رنگ نقره‌ای-خاکستری است. اکتینیم می‌تواند در اثر فروپاشی فرانسیم، هلیم، بیسموت-۲۰۹، کربن-۱۴، توریم، بیسموت-۲۱۱ و توریم-۲۳۲ را به وجود آورد.

 تاریخچه 
این عنصر در سال ۱۸۹۹ توسط شیمی‌دان فرانسوی آندره-لویس دبیرن کشف شد.

 خواص 
 عدد اتمی: ۸۹
 جرم اتمی: ۲۲۷
 نقطه ذوب: C° ۱۰۵۰
 نقطه جوش: C° ۳۱۹۸
 شعاع اتمی: Å ۱٫۱۱۹
 ظرفیت: ۳
 رنگ: نقره‌ای
 حالت استاندارد: جامد
 نام گروه: ۳

 ترکیب‌ها 
 فرمول رنگ تقارن گروه فضایی عدد نماد پیرسون a (pm) b (pm) c (pm) Z چگالی،g/cm۳ Ac نقره‌ای fcc Fmm ۲۲۵ cF۴ ۵۳۱٫۱ ۵۳۱٫۱ ۵۳۱٫۱ ۴ ۱۰٫۰۷ AcH۲ مکعبی Fmm ۲۲۵ cF۱۲ ۵۶۷ ۵۶۷ ۵۶۷ ۴ ۸٫۳۵ Ac۲O۳ سفید لوزی‌پهلو Pm۱ ۱۶۴ hP۵ ۴۰۸ ۴۰۸ ۶۳۰ ۱ ۹٫۱۸ Ac۲S۳ مکعبی I۳d ۲۲۰ cI۲۸ ۷۷۸٫۵۶ ۷۷۸٫۵۶ ۷۷۸٫۵۶ ۴ ۶٫۷۱ AcF۳ سفیدMeyer, p. ۷۱ شش‌گوشه Pc۱ ۱۶۵ hP۲۴ ۷۴۱ ۷۴۱ ۷۵۵ ۶ ۷٫۸۸ AcCl۳ شش‌گوشه P6۳/m ۱۶۵ hP۸ ۷۶۴ ۷۶۴ ۴۵۶ ۲ ۴٫۸ AcBr۳ سفید شش‌گوشه P6۳/m ۱۶۵ hP۸ ۷۶۴ ۷۶۴ ۴۵۶ ۲ ۵٫۸۵ AcOF سفیدMeyer, pp. 87–88 مکعبی Fmm ۵۹۳٫۱ ۸٫۲۸ AcOCl چهارگوشه ۴۲۴ ۴۲۴ ۷۰۷ ۷٫۲۳ AcOBr چهارگوشه ۴۲۷ ۴۲۷ ۷۴۰ ۷٫۸۹ AcPO۴·۰٫۵H۲O شش‌گوشه ۷۲۱ ۷۲۱ ۶۶۴ ۵٫۴۸

 ایزوتوپ‌ها 
 ایزوتوپ
 ایجاد
 فروپاشی
 نیمه‌عمر
  ۲۲۱Ac
 ۲۳۲Th(d,9n)۲۲۵Pa(α)→۲۲۱Ac
 α
 ۵۲ ms
  ۲۲۲Ac
 ۲۳۲Th(d,8n)۲۲۶Pa(α)→۲۲۲Ac
 α
 ۵٫۰ s
  ۲۲۳Ac
 ۲۳۲Th(d,7n)۲۲۷Pa(α)→۲۲۳Ac
 α
 ۲٫۱ min
  ۲۲۴Ac
 ۲۳۲Th(d,6n)۲۲۸Pa(α)→۲۲۴Ac
 α
 ۲٫۷۸ hours
  ۲۲۵Ac
 ۲۳۲Th(n,γ)۲۳۳Th(β−)→۲۳۳Pa(β−)→۲۳۳U(α)→۲۲۹Th(α)→۲۲۵Ra(β−)۲۲۵Ac
 α
 ۱۰ days
  ۲۲۶Ac
 ۲۲۶Ra(d,2n)۲۲۶Ac
 α, β−electron capture
 ۲۹٫۳۷ hours
  ۲۲۷Ac
 ۲۳۵U(α)→۲۳۱Th(β−)→۲۳۱Pa(α)→۲۲۷Ac
 α, β−
 ۲۱٫۷۷ years
  ۲۲۸Ac
 ۲۳۲Th(α)→۲۲۸Ra(β−)→۲۲۸Ac
 β−
 ۶٫۱۵ hours
  ۲۲۹Ac
 ۲۲۸Ra(n,γ)۲۲۹Ra(β−)→۲۲۹Ac
 β−
 ۶۲٫۷ min
  ۲۳۰Ac
 ۲۳۲Th(d,α)۲۳۰Ac
 β−
 ۱۲۲ s
  ۲۳۱Ac
 ۲۳۲Th(γ,p)۲۳۱Ac
 β−
 ۷٫۵ min
  ۲۳۲Ac
 ۲۳۲Th(n,p)۲۳۲Ac
 β−
 ۱۱۹ s


 کاربردها 
از این عنصر می‌توان به عنوان منبع تولید نوترون استفاده کرد.

 جستارهای وابسته 
 آکتینیدها
 توریم
 پروتاکتینیم
 اورانیوم
 نپتونیم
 پلوتونیم
 امریسیم
 کوریم
 برکلیم
 کالیفرنیم
 اینشتینیم
 فرمیم
 مندلیوم
 نوبلیم
 لارنسیم
 ایزوتوپ‌های اکتینیم
 بیسموت-۲۰۹
 اورانیوم-۲۳۳
 اورانیوم-۲۳۴
 اورانیوم-۲۳۵
 اورانیوم-۲۳۶
 اورانیوم-۲۳۷
 اورانیوم-۲۳۸
 اورانیوم-۲۳۹
 پلوتونیم-۲۳۸
 پلوتونیم-۲۳۹
 پلوتونیم-۲۴۰
 پلوتونیم-۲۴۱
 پلوتونیم-۲۴۲

 منابع 

 Meyer, Gerd and Lester R. Morss. Synthesis of lanthanide and actinide compounds, Springer, 1991. .

 ویکی‌پدیای انگلیسی

 پیوند به بیرون 

NLM Hazardous Substances Databank – Actinium, Radioactive
Actinium  in 


رده:آکتینیدها
رده:عناصر شیمیایی
رده:عناصر شیمیایی با ساختار مکعبی وجه‌مرکزدار