حیدر علی‌اف

حیدر علی رضا اوغلی علی‌اف (؛ ۱۰ مه ۱۹۲۳ – ۱۲ دسامبر ۲۰۰۳) سیاستمدار جمهوری آذربایجان بود. از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۳ میلادی عنوان ریاست جمهوری آذربایجان را بعهده داشت. وی صاحب عنوان رسمی «رهبر بزرگ» و «رهبر ملی مردم آذربایجان» است. قبل از او ابوالفضل ایلچی‌بیگ و پس از او پسرش الهام علی‌اف رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان است.

 ابتدای زندگی و تحصیلات 
حیدر علی‌اف فرزند علیرضا در تاریخ ۱۰ مه سال ۱۹۲۳ در شهر نخجوان در یک خانواده کارگری متولد شد. . وی در سال ۱۹۳۹ پس از پایان تحصیلات متوسطه در دانشسرای تربیت معلم نخجوان، وارد رشته معماری دانشگاه صنعت آذربایجان ("آکادمی دولتی نفت آذربایجان" کنونی) شد؛ اما به دلیل آغاز جنگ، او موفق به اتمام تحصیل نگردید. حیدر علی اف در اکتبر سال ۱۹۸۷ به نشانه اعتراض به خط مشی سیاسی دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی و شخص میخائیل گورباچف دبیرکل آن کمیته، از سمتهای خود استعفا کرد.

«دیوید رمنیک» در فصل دوازدهم کتاب خود «آرامگاه لنین: آخرین روزهای امپراتوری شوروی» ، که برنده جایزه پولیتزر نیز شده است، با اشاره به ملاقات خود با حیدر علی‌اف در سال ۱۳۶۸، و قبل از فروپاشی شوروی، می‌نویسد: 

 رئیس‌جمهوری حیدر علی‌اف 
در ماه‌های مه و ژوئن سال ۱۹۹۳ با پیدایش خطر جنگ داخلی و از دست رفتن استقلال کشور بخاطر تشدید کامل بحران حکومتی، مردم آذربایجان با اصرار خواستار روی کار آمدن حیدر علی اف شد. رهبران وقت آذربایجان ناگزیر رسماً از حیدر علی اف به باکو دعوت کردند. حیدر علی اف در تاریخ ۱۵ ژوئن سال ۱۹۹۳ رئیس شورای عالی آذربایجان انتخاب و به موجب مصوبه مورخ ۲۴ ژوئیه مجلس ملی، کفیل رئیس‌جمهوری آذربایجان شد. حیدر علی اف در روز سوم اکتبر با دستیابی به آراء عمومی مردم، به مقام ریاست جمهوری آذربایجان انتخاب شد. او، در انتخابات ریاست جمهوری مورخ ۱۱ اکتبر که با حضور گسترده مردم برگزار می‌گردید، با کسب ۷۶٫۱ درصد آراء، مجدداً رئیس‌جمهوری آذربایجان انتخاب شد. حیدر علی‌اف که، با طرح کاندیداتوری وی جهت شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ۱۵ اکتبر سال ۲۰۰۳ اعلام موافقت کرده بود، به‌علت بروز مشکلاتی در وضع جسمانی از شرکت در این انتخابات خودداری نمود.

علی مطهری، به نقل از هاشمی رفسنجانی می‌گوید پس از فروپاشی شوروی، حیدر علی اف پیشنهاد الحاق آذربایجان به ایران را داده است که آن زمان هاشمی رفسنجانی رد کرده است.

 مرگ 
حیدر علی‌اف در ۱۲ دسامبر ۲۰۰۳، در سن ۸۰ سالگی در یک بیمارستان در کلیولند آمریکا درگذشت.

 پست‌ها و سمت‌ها 
 از سال ۱۹۴۱ مسئول بخش اشتغال کمیساریای خلق امور داخلی جمهوری خودمختار سوسیالیستی شوروی نخجوان
 سال ۱۹۴۴ استخدام در ارگان امنیت دولتی
 سال ۱۹۶۴ معاون رئیس کمیته دولتی امنیت وابسته به شورای وزیران جمهوری آذربایجان شوروی
 سال ۱۹۶۷ ریاست کمیته دولتی امنیت وابسته به شورای وزیران جمهوری آذربایجان شوروی
 ارتقا به درجه سرتیپی
 سال ۱۹۶۹ دبیرکل کمیته مرکزی حزب کمونیست آذربایجان
 سال ۱۹۸۲ عضویت در دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
 سال ۱۹۸۲ معاون اول رئیس شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی و یکی از رهبران اتحاد جماهیر شوروی
 ۲۰ سال نماینده شورای عالی (مجلس) اتحاد جماهیر شوروی
 ۵ سال معاونت رئیس شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی
 سال ۱۹۹۰ نماینده مردم در مجلس شورای عالی آذربایجان
 سالهای ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۳ ریاست مجلس عالی جمهوری خودمختار نخجوان
 سال ۱۹۹۲ رئیس حزب آذربایجان نوین در شهر نخجوان
 سال ۱۹۹۳ معاونت رئیس شورای عالی جمهوری آذربایجان

 جوایز و افتخارات 
 چهار بار مفتخر به دریافت نشان لنین و نشان ستاره سرخ
 دو بار عنوان قهرمان سوسیالیستی کار
 دارنده جوایز بین‌المللی، دکترای افتخاری دانشگاه‌های معتبر کشورهای مختلف

 منابع 



رده:اعضای استعفاداده حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:اعضای پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:افسران کاگ‌ب
رده:انکارکنندگان نسل‌کشی ارمنی‌ها
رده:اهالی نخجوان
حیدر علی‌اف
رده:خاک‌سپاری‌ها در پارک مفاخر باکو
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه دولتی باکو
علی اف، حیدر
رده:درگذشتگان به علت نارسایی احتقانی قلبی
رده:دریافت‌کنندگان صلیب بزرگ لژیون دونور
رده:دریافت‌کنندگان نشان جنگ میهنی درجه یک
رده:دریافت‌کنندگان نشان سنت اندرو
رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین
رده:رئیس‌جمهورهای جمهوری آذربایجان
رده:رئیس‌های مجلس ملی جمهوری آذربایجان
رده:رهبران به قدرت رسیده از طریق کودتا
علی اف، حیدر
رده:سیاستمداران اهل اتحاد شوروی
رده:سیاستمداران اهل جمهوری آذربایجان
رده:سیاستمداران حزب آذربایجان نوین
رده:سیاستمداران حزب کمونیست جمهوری آذربایجان (اتحاد شوروی)
رده:قهرمانان کار سوسیالیست
رده:منتقدان اسلام‌گرایی
رده:مارکسیست‌های سابق