قلعه خورموج

قلعه خورموج یا قلعه محمد خان دشتی در شهر خورموج مرکز شهرستان دشتی که زمانی بزرگترین قلعه در منطقه بوشهر بود یکی از آثار تاریخی و از نقاط دیدنی استان بوشهر در جنوب ایران است که مربوط به خانواده بزرگ  صالح احمدی است که اکثرا حقوقدان و نویسنده کتب معروفی در حقوق هستند و به عنوان شناخته شده ترین و اصیل ترین خانواده از حیث ادب، پیشینه و دانش در استان بوشهر بسیار مورد احترام مردم می‌باشند. 

قلعه خورموج که امروزه تنها یکی از برج‌های آن برجامانده است دارای چهار حصار، چهار برج، اندرونی، عمارت مرکزی و قراولخانه و اصطبل بوده است. قسمتی از آن به نام قلعه محمد خان دشتی و قسمت دیگر آن به نام قلعه جمال خان معروف بوده است. این اثر که یکی از نمونه‌های معماری دوره قاجاریه و دارای تزئینات بدیع و منحصر به فردی است در سال ۱۳۷۹ در فهرست آثار ملی به شماره: ۳۰۳۲ به ثبت رسید.قلعه محمد خان دشتی سایت دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر سبک معماری آن سلجوقی و متأثر از سبک قلعه سازی دوره ساسانی است که با استفاده از تاق‌نماها و گچبری در آرایش دیوارها و درون اتاق‌ها بنا شده است. در سال ۱۳۵۶ شهرداری وقت خورموج بخش اعظم آنرا به منظور احداث ساختمان جدید شهرداری،اداره مخابرات و کتابخانه عمومی حقایق نگار خورموجی تخریب کرد.خورموج، قلعه تاریخی محمد خان دشتی  سایت مرجع شهرهای ایران

 طبقات مختلف این بنا 
برج قلعه خورموج دارای سه طبقه و یک زیرزمین است. در زیرزمین بنا سقف به شکل گنبدی و با تقارن زیبایی ایجاد شده است. این تقارن در طبقات دیگر نیز حفظ شده است. در طبقهٔ اول سقف چندان تفاوتی نکرده و تنها فرقی که کرده به خاطر نقش و نگارهایی است که به ان اضافه شده‌است.

 شجره‌نامه (بر پایهٔ منابع معاصر) 
بر اساس گزارشی منتشرشده در وبگاه خبری دیدبان ایران، شجره‌نامه‌ای از خاندان منسوب به مؤسسان قلعه خورموج بازخوانی و ارائه شده است. طبق این گزارش، خدیجه خانم با فضل‌الله خان ازدواج می‌کند که حاصل این ازدواج هفت پسر به نام‌های محمد حسین، علی، احمد، اکبر، عبدالله، چنگیز و بهمن و دو دختر به نام‌های معصومه و محدثه بوده است.

در ادامهٔ این شجره‌نامه، آمده است که مجید خان با دختری از یکی از طایفه‌های منطقهٔ درازی ازدواج کرده و صاحب چندین پسر شده است که از میان آن‌ها علی خان (مشهور به آغِی علی خان) شناخته‌شده‌تر است. حاصل این ازدواج شش پسر به نام‌های علی خان (آغِی علی خان)، احمد، محمد، نادر، بهادر و بهمن و همچنین چهار دختر عنوان شده است که بنا بر گزارش، یکی از دختران این خانواده حدود بیست سال پیش درگذشته است.

همچنین در این گزارش اشاره شده است که زینت خانم با رئیس عبدالله رزمی ازدواج کرده و صاحب دوازده فرزند شده است که شامل نه دختر به نام‌های نورجان، کبری، فرنگیس، صفیه، روح‌انگیز، شمس، فرح، پروانه و مهرانگیز و سه پسر به نام‌های علیرضا، محمدرضا و مسعود بوده‌اند.

در گزارش دیدبان ایران تأکید شده است که این شجره‌نامه ارتباط روشنی میان برخی شخصیت‌های محلی و قلعه خورموج برقرار می‌کند و می‌تواند در چارچوب تاریخ‌نگاری اجتماعی منطقهٔ دشتی مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.

 منابع 

 حاتم، محمد، بن غریب،  «تاریخ عرب الهولة» ، چاپ سوم، قاهره (مصر): دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۹۷ میلادی به (عربی).
 صدیق، محمد، عبدالرزاق،  «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس» ، چاپ دوم، : مطبعة المعارف، انتشار سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).

 پیوند به بیرون 
 آشنایی با قلعه خورموج تبیان

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان دشتی
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در شهرستان دشتی
رده:شهرستان دشتی
رده:قلعه‌های استان بوشهر
رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان دشتی
رده:قلعه‌های قاجاریان