مسجد کبود گنبد

مسجد کبود گنبد، یا مسجد جامع بنایی مذهبی است که مورد احترام و توجه اقوام مختلف در طول تاریخ شهرستان کلات نادری بوده است و به همین علت، کاملترین هنر هنرمندان در خدمت معماری و تزئین نقوش این بنا بکار رفته است. این اثر در تاریخ  با شمارهٔ ثبت ۶۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 معماری 
این مسجد چهار ایوانه، دارای گنبدی دو پوشه و نیلگون، صحن و طاق می‌باشد و ساقه گنبد استوانه‌ای شکل و فضای زیر گنبد یک هشت ضلعی منظم است و طول هر ضلع آن حدود ۴ متر می‌باشد.
صحن مسجد مستطیل شکل با عرض ۱۹ متر و طول ۲۷ متر است.
استفاده از کاشی هفت رنگ، مهم‌ترین عامل تزئین در بنای مسجد کبود گنبد شهرستان کلات نادربوده، که با استفاده از نقوش اسلیمی و گل و بوته در لچکی‌های بالای ایوان و رواق‌ها به کار رفته است.

بندانگشتی|جایگزین=فضای داخل مسجد جامع کبودگنبد|فضای داخل مسجد جامع کبودگنبد
بندانگشتی|جایگزین=مسجد کبود گنبد کلات|مسجد کبود گنبد کلات

 آب انبار 
بنای آب انبار کلات در مجاورت ضلع شمالی مسجد کبودگنبد قرار داشته و تأمین کننده آب مورد نیاز اهالی ساکن در کبودگنبد بوده است. آب انتقال داده شده از تفرجگاه قره‌سو پس از عبور از باغ عمارت خورشید وارد این آب انبار، مسجد جامع و برخی از منازل اطراف می‌شده است.

 پیشینه تاریخی 
بنای اصلی مسجد را از کارهای دوره سلجوقی می‌دانند که نادرشاه افشار نیز به نوبه خود، بیوتات و ایوان‌های اطراف آن را ساخته است.
در اطراف پیشخوان مدخل مسجد، کتیبه‌ای سنگی به خط نستعلیق مربوط به دوره قاجار نصب شده است که حکایت از تعمیر مسجد در این دوره توسط یلنگ توش خان ابن فتحعلی، حاکم کلات به سال ۱۲۵۰ هجری قمری است.
ابیات کتیبه مسجد کبود گنبد:

 جستارهای وابسته 
 کبودگنبد
 فهرست آثار ملی شهرستان کلات

 منابع 
 کتاب دژ خدای آفرین، نوشته حسن امیری و وحدت شاکری، انتشارات خیزران ۱۳۸۵، شابک: ۲-۱۶-۸۵۹۷-۹۶۴

رده:آثار ملی ایران
رده:بناهای تاریخی شهرستان کلات نادری
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در کلات
رده:ساختمان‌های مذهبی دارای گنبد
رده:ساختمان‌های مسجد دارای گنبد
رده:مسجدهای استان خراسان رضوی
رده:مسجدهای ایران