اختروش

thumb
اختروَش یا کوِیزار یا کوآزار ، جرمی بسیار پرانرژی و درخشان در کیهان است که در مرکز برخی کهکشان‌ها قرار دارد. در واقع اختروش زمانی به‌وجود می‌آید که یک سیاهچالهٔ بسیار پرجرم در مرکز کهکشان، مقدار زیادی گاز و غبار را به درون خود می‌کشد. این مواد هنگام فرو رفتن در سیاهچاله به‌شدت داغ می‌شوند و انرژی بسیار زیادی آزاد می‌کنند که به‌صورت نور و پرتوهای دیگر به فضا می‌تابد. به همین دلیل اختروش‌ها از درخشان‌ترین اجرام شناخته‌شده در جهان هستند و حتی از فاصله‌های میلیاردها سال نوری هم دیده می‌شوند. پژوهشگران با مطالعهٔ اختروش‌ها، دربارهٔ رشد کهکشان‌ها و شرایط آغازین جهان اطلاعات ارزشمندی به دست می‌آورند.NASA – Quasars: https://science.nasa.gov/astrophysics/focus-areas/what-is-a-quasar

اختروش یک هستهٔ فعال به شدت نورانی و دوردست است که وابسته به یک کهکشان جوان است. آن‌ها در رده‌ای از اشیا به نام هستهٔ کهکشانی فعال قرار دارند.

اختروش‌ها پیش‌تر به عنوان منابع انرژی الکترومغناطیسی شامل امواج رادیویی و نور مرئی با انتقال به سرخ زیاد شناخته می‌شدند که به ستاره‌ها شبیه بودند با وجود بحث‌های مختلف بر سر موجودیت این شیء آسمانی؛ همگی دانشمندان به یک توافق علمی رسیدند که یک اختروش، هالهٔ متراکم‌شدهٔ ماده است که ابرسیاهچاله یک کهکشان جوان را احاطه کرده‌است.اختروش‌ها کاربردهای زیادی در ژئودزی دارند به‌طور مثال سامانه وی‌ال‌بی‌ای با استفاده از امواج رادیویی اختروش‌ها می‌تواند تا دقت‌های نانوثانیه فاصله بین دو آنتن را محاسبه کنند. ژئودزی هندسی ماهواره ای، جمور و حبیبی، انتشارات دانشگاه خواجه نصیر طوسی، ص 13 الی 18 مبحثVLBI  

اختروش نتیجه برخورد دو کهکشان با همدیگر است و زمانی که دو سیاهچاله مرکز کهکشان‌ها به هم نزدیک می‌شوند؛ گازهای اطراف انرژی زیادی به صورت نور آزاد می‌کنند که هشت تریلیون بار درخشانتر از خورشید است.

 واژه‌شناسی 
«اختر» به معنی «ستاره» و پسوند «وش» به معنی «مانند» است. پس اختروش یعنی «ستاره‌مانند» زیرا اجرامی آسمانی با ظاهری ستاره‌مانند‌اند. تعریف فرهنگستان:

 اندازهٔ اختروش‌ها 
عکسبرداری اپتیکی و نیز اندازه‌گیری‌های تلسکوپ‌های رادیویی نشان می‌دهند که اندازهٔ کوازارها بسیار کوچک است. خطوط نشری بسیار پهن آنها حاکی است که این اجرام از ابرهای گازی رقیق و بسیار داغ که سرعت گردابی زیادی دارند، تشکیل شده‌اند. سرعت شعاعی اختروش‌ها که از جابه‌جایی دوپلری خطوط نشری طیف آن‌ها اندازه‌گیری شده، بسیار زیاد است و گستره‌ای از چندین هزار کیلومتر تا سرعت‌هایی حدود ۹۹ درصد سرعت نور دارد. گاهی شدت نور آنها افت و خیزهای سریع و معمولاً نامنظّمی را طی چندین روز یا هفته نشان می‌دهد.

اخترشناسان از این موضوع نتیجه می‌گیرند که آن‌ها اجرام کوچکی هستند، زیرا اگر قطرشان چندین سال نوری بود، درخشندگی کل نمی‌توانست طی دوره‌های کوتاه تغییر کند. بنابراین اختروش‌ها نمی‌توانند قطری بیشتر از چند روز نوری داشته باشند.

 منابع 
 ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:اجرام آسمانی
رده:اخترشناسی رادیویی
رده:اخترفیزیک
رده:انواع کهکشان‌های فعال
رده:سیاه‌چاله‌ها
رده:کوازارها
رده:مفهوم‌ها در اخترشناسی