کیسان ابوعمره

ابوعمره کیسان (نامعلوم -۶۸۶م)، مشاور نظامی مختار ثقفی و انقلابی کوفی اهل ایران تحت اشغال اعراب در دورهٔ جنگ داخلی دوم مسلمان ها پس از مرگ معاویه بود.کیسان کیست؟ پایگاه مجازی حوزه
او یکی از نزدیک‌ترین یاران مختار بود که توسط وی به فرماندهی لشکر منصوب شد.شیخ طوسی، محمد بن حسن‏، الامالی، ص ۲۴۰، قم، دار الثقافة، چاپ اول، ۱۴۱۴قدینوری، ابو حنیفه احمد بن داود، الاخبار الطوال، ص ۲۹۲، قم، منشورات الرضی، ۱۳۶۸ش.
لقب کیسان، «تمّار» و یا خرما فروش بود.مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۴۵، ص ۳۷۸، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق. همچنین او با کنیه‌ی «ابو عمره» نیز شناخته می‌شد.الامالی، ص۲۴۰. از کیسان به عنوان لقب خود مختار هم در منابع یاد شده است.

برخی معتقدند نام وی برگرفته از نام غلام و برده علی بن ابی طالب بود.کشی، محمد بن عمر، اختیار معرفة الرجال، محقق، مصحح، شیخ طوسی، محمد بن حسن، مصطفوی، حسن،‏ ص ۱۲۸، مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، چاپ اول، ۱۴۰۹ق. البته برخی نیز کیسان را نام دیگر خود مختار ثقفی می‌دانند که علی بن ابی طالب وی را به این نام نامید.مسعودی، ابو الحسن علی بن الحسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق، داغر، اسعد، ج ۳، ص ۷۸، قم، دار الهجرة، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق. و فرقه‌ی کیسانیه را منسوب به وی می‌دانند.شیخ مفید، الفصول المختارة، محقق، مصحح، میر شریفی، علی، ص ۲۹۶، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.

فرقه منقرض شده شیعه سان کیسانیه، به احتمال زیاد به نام کیسان نامگذاری شده است، اگرچه نظرات دیگری نیز در مورد منشأ این اصطلاح وجود دارد.

 سرگذشت 
کیسان با کنیه ابوعَمْرَه از جمله یاران مختار ثقفی بود که از شیعه طرفداری می‌کرد و از عثمان بد می‌گفت.جمحی، محمد بن سلام‏، طبقات فحول الشعراء، شارح، شاکر، محمود محمد، ج ۲، ص ۶۳۲، جده، دار المدنی‏، چاپ اول، ۱۴۰۰ق.طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، تاریخ طبری، ج۶، ص۳۵

درباره نسب، محل و سال تولد و دوران زندگی وی قبل از قیام مختار اطلاع چندانی در دسترس نیست؛ جز اینکه در برخی منابع آمده که وی از موالی (بردگان آزادشده) بنو عُرَینه، از طوایف قبیلۀ عرب بَجیله، بود.بلاذری، احمد بن یحیی، کتاب جمل من انساب الأشراف، چاپ سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت ۱۴۱۷/ ۱۹۹۶، ج۶، ص۳۹۵دینوری، احمد بن داود، الأخبارالطوال، چاپ عبدالمنعم عامر، قاهره ۱۹۶۰، ص۲۸۹طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، تاریخ طبری، ج۶، ص۳۳نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشیعة، چاپ محمدجواد مشکور، تهران ۱۳۶۱ش، ص۲۳ همچنین بیان شده که از یاران بسیار نزدیک مختار بود و نظراتش بر روی نظر مختار تأثیر داشت.کَشّی، محمد بن عمر، اختیار معرفةالرجال المعروف برجال الکشی (برگزیدۀ محمدبن حسن طوسی)، چاپ حسن مصطفوی، مشهد(۱۳۴۸)، ص۱۲۸طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، تاریخ طبری، ج۶، ص۳۵

در جنگی که بین سپاه مختار، به فرماندهی کیسان ابوعمره، و لشکریان عبدالله بن زبیر، به فرماندهی مصعب بن زبیر، در جایی به نام حمّام اَعْین رخ داد، لشکریان مختار شکست خوردند، و به احتمال قوی کیسان در این جنگ کشته شد.

 هویت 
+ اخبار و اقوال مختلف راجع به «کیسان» خبر  نظر دانشنامهٔ جهان اسلام کیسان، غلام علی بن ابی‌طالب بود که در نبرد صفین کشته شد.  این کیسان، فردی غیر از کیسان ابوعمره بوده‌است. «کیسان» اسم یا لقب مختار ثقفی بوده‌است.  چون کیسان ابوعمره شهرت زیادی نداشته‌است، پیروان فرقهٔ کیسانیه تصور کردند «کیسان» لقب مختار ثقفی است؛ اما این گزاره از لحاظ تاریخی اثبات نشده‌است. کیسان شخصی غیر از مختار ثقفی بوده‌است.  این قول صحیح به نظر می‌رسد.

زیبا شمسی، مورخ، در دانشنامهٔ جهان اسلام سه قول مختلف راجع به کیسان را ذکر کرده، و از میان آنها بهترین تبیین را استنتاج کرده‌است.

کیسان پس از فتح امپراتوری ساسانی توسط اعراب جزء موالی شد و به اسلام گروید. او از وابستگان طایفهٔ «عُرَینة» از قبیلهٔ  بود.

 کارنامه 
طولی نکشید که کیسان به اندیشه‌های شیعی گرایش پیدا کرد. نهایتاً او در قیام مختار ثقفی (۶۹۵ الی ۶۹۷ م./۶۵الی۶۷ ه‍.ق) فرماندهی لشکریان موالی مختار را برعهده گرفت و بعد فرمانده محافظان شخصی او نیز شد. علت انتخاب کیسان برای این منصب یکی از این دو دلیل می‌تواند باشد: اول به دلیل اطمینانی که مختار به وی داشت، دوم نفوذ بالای کیسان در میان موالی کوفه. کیسان از وفاداران انگشت‌شمار مختار بود و تحت حمایت ابراهیم بن مالک‌اشتر نیز قرار داشت.

 در فرهنگ، ادب و رسانه 
ابوعَمره در مجموعه تلویزیونی مختارنامه به اشتباه «ابوعُمره» نامیده می‌شود. حتی نام «کیسان» نیز به دلیل راحتی تلفظ برای ایرانیان و ملموس بودن به «کیان» (یا کیان ایرانی) از «کیسان» تغییر پیدا کرده‌است. کیسان یکی از نزدیکان مختار و از مقامات بلندپایه حکومتی او بود که ریاست انتظامات کوفه و فرماندهی شرطه‌های کوفه به او سپرده شد. «کیسان» بسیار به مختار وفادار بود و تا پایان کار نیز با وی همراهی می‌کرده‌است؛https://www.mashreghnews.ir/news/42411/آيا-شخصيت-کيان-در-مختارنامه-سنديت-دارد نقش او را در مجموعه مختارنامه رضا رویگری بازی کرده‌است.

 جستارهای وابسته 
 قیام مختار ثقفی
 موالی
 کیسانیه

 پانویس 

 منابع 









 پیوند به بیرون 
 آیا شخصیت «کیان» در مختارنامه سندیت دارد؟، مشرق نیوز.

رده:افراد در فتنه دوم
رده:انقلابیون
رده:اهالی ایران در سده ۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۶۷ (قمری)
رده:درگذشتگان ۶۸۶ (میلادی)
رده:رهبران فرقه‌های اسلامی
رده:رهبران مذهبی اسلامی
رده:عراق تحت خلافت اموی