بیسبال

بیسبال  یک بازی گروهی است که بیشتر شبیه بازی‌های «توپ و چوب» قدیمی است. زمین آن معمولاً به شکل یک لوزی است که چهار پایگاه (base) دارد: پایگاه اوّل، دوم، سوم و خانه (home).

در بیسبال دو تیم بازی می‌کنند: یک تیم پرتاب می‌کند و دفاع می‌کند. تیم دیگر توپ می‌زند و می‌دود تا امتیاز بگیرد.

بازیکن تیم حمله با چوب (bat) می‌ایستد تا توپ پرتاب‌شده را بزند. اگر توپ را درست بزند، باید به سمت پایگاه‌ها بدود. هر بار که یک بازیکن همهٔ پایگاه‌ها را دور بزند و به خانه برگردد، تیمش یک امتیاز می‌گیرد.به زبان ساده: پرتاب کن، توپ را بزن، بدو تا به پایگاه‌ها برسی و امتیاز بگیری و وقتی نوبت دفاع است، توپ را بگیر و جلوی دویدن حریف را بگیر.

تیم مدافع (پرتاب‌کننده و بازیکنان زمین) تلاش می‌کند توپ را بگیرد و بازیکن دونده را قبل از رسیدن به پایگاه «بسوزاند» (یعنی حذف کند). هدف بازی این است که در پایان زمان یا نوبت‌ها، تیمی که امتیاز بیشتری گرفته باشد برنده شود.

مفهوم اصلی بیسبال، همکاری گروهی برای دفاع و حمله و دقت در ضربه‌زدن و دویدن به موقع است. سرعت عمل و هوش تاکتیکی برای گرفتن امتیاز یا جلوگیری از امتیاز گرفتن حریف خبر از اهداف این بازی است.
منشا پیدایش
اگر چه بیس بال امروزه در آمریکا شمالی توسعه بسیار زیادی پیدا کرده، اما در حقیقت منشاء اولیه این ورزش در ابهام است. محقق‌های زیادی در مورد تکامل بیس بال از بازی‌های بومی و محلی که قرن‌ها پیش بازی می‌شده تحقیقات بسیاری به عمل آورده‌اند. در مدارک تاریخی و سنگ نوشته‌های قدیمی و در کتیبه‌های مختلف بازی انسان با یک تکه چوب و شیئی گلوله‌ای و کروی وجود دارد . این بازی در فرهنگ‌های بزرگی چون سرزمین خودمان ایران، یونان و مصر به عنوان بازی و سرگرمی و تشریفات توسط مردان بازی می‌شده است. بازی‌های زیادی در سرزمین مان ایران شبیه به بیس بال انجام می‌شده و انجام می‌شود و در گوشه کنار کشور و در نقاط مختلف بازی با چوب و توپ با نامهای مختلف همچون، زنجیر پله، توپ و چوب، توپ تخته، چوگو، کُرد توپی و … صورت می‌گرفته و می‌گیرد که شباهت‌هایی با بازی امروزی بیس بال دارد.https://www.yjc.ir/fa/news/4022671/نگاهي-به-تاريخچه-بيسبال-در-ايران-و-جهان

 نحوهٔ بازی 
بیسبال ورزشی است با ریشه‌ای عمیق در فرهنگ و تاریخ آمریکا که در عین سادگی قواعد ظاهری، از پیچیدگی‌های تاکتیکی و فنی قابل‌توجهی برخوردار است. این بازی که در فضایی باز و بر زمینی چمن‌پوش با طرحی هندسی انجام می‌شود، دو تیم نه‌نفره را در تقابلی پرتنش قرار می‌دهد. هدف اصلی، کسب امتیاز (ران) از طریق ضربه‌زدن به توپِ پرتاب‌شده توسط بازیکن حریف (پیچِر) و دور زدن سه محل (بِیس) تعیین‌شده و بازگشت به خانه (هُم پلِیت) است.
بندانگشتی|بازیکن پیچِر در حال پرتاب توپ
ساختار بازی بر پایهٔ نوبت‌های حمله و دفاع استوار است. تیم مهاجم با چوبی استوانه‌ای (بَت) به توپ ضربه می‌زند، درحالی‌که تیم مدافع با راهبردهای دقیق پرتاب، گرفتن توپ و قطع کردن مسیر بازیکنان حریف، سعی در خنثی‌کردن حملات دارد. هر دور کاملِ بازی، متشکل از نه «اینینگ» است که در هر اینینگ، هر تیم فرصتی برای حمله و دفاع دارد.
بندانگشتی|دستکش و توپ بیسبال
بیسبال، برخلاف بسیاری از ورزش‌های دیگر، در اکثر لیگ‌ها فاقد محدودیت زمانی است و پایان آن منوط به اجرای کامل اینینگ‌هاست. این ویژگی، فضایی منعطف و پرتعلیق ایجاد می‌کند که در آن هر لحظه امکان تغییر سرنوشت بازی وجود دارد. عناصری مانند «اِستْرایک» (پرتاب معتبر)، «بال» (پرتاب نامعتبر) و «اَوت» (خروج بازیکن از بازی) قواعدی را تعریف می‌کنند که بر اساس دقت، سرعت و قدرت بنا شده‌اند.
بندانگشتی|بازیکن بَتِر (نفر سفیدپوش) آمادهٔ زدن ضربه است.
ورزش بیسبال، علاوه بر ابعاد جسمانی، از جنبه‌های روان‌شناختی و ذهنی نیز غنی است. پیچِرها با راهبردهای متنوع پرتاب («فَست‌بال»، «کِرْوبال»، «چِنج‌آپ» و غیره) و بَتِرها با تحلیل آنی مسیر توپ، به مصاف یکدیگر می‌روند. این تقابل، گاهی به نبردی فردی تبدیل می‌شود که نتیجهٔ آن می‌تواند کل بازی را تحت تأثیر قرار دهد.
بندانگشتی|زمین بیسبال (هُم پلِیت در پایین سمت چپ تصویر مشاهده می‌شود)
بیسبال، به عنوان نمادی از هماهنگی بین فرد و جمع، ترکیبی از عملکردهای انفرادی و کار گروهی است. موفقیت در آن مستلزم مهارت‌های تخصصی مانند «فیلدینگ» (گرفتن و پرتاب توپ)، «بانْت» (ضربه‌های کوتاه و حساب‌شده) و «رانینگ» (دویدن بین بِیس‌ها) است. همچنین، مدیر تیم (مَنِیجِر) با تصمیم‌گیری‌های راهبردی، نقش محوری در هدایت بازیکنان ایفا می‌کند.
بندانگشتی|بازیکن بَتِر (وسط تصویر) در حال زدن ضربهٔ بانْت
گرچه ریشه‌های بیسبال به کریکت و راندرز برمی‌گردد، امّا این ورزش به‌طور رسمی در اواخر قرن نوزدهم میلادی شکل گرفت و امروزه به یکی از محبوب‌ترین رشته‌های ورزشی در آمریکای شمالی، ژاپن، کره جنوبی و بخش‌هایی از آمریکای لاتین تبدیل شده است. لیگ‌های حرفه‌ای مانند «لیگ برتر بیسبال (ام‌ال‌بی)» با جذب ستاره‌های بین‌المللی، صحنهٔ رقابت‌های درخشان و پرتماشاگرند.

بیسبال، فراتر از یک بازی، به فرهنگی فراملی تبدیل شده که در ادبیات، سینما و موسیقی بازتاب یافته است. اصطلاحاتی مانند «خانهٔ پایانی» (بِیس چهارم)، «گِرَند اِسلَم» (ضربهٔ چهارران) و «پِرفِکت گِیم» (بازی بی‌نقص پیچِر) وارد گفتمان عمومی شده‌اند. این ورزش، با ترکیب ظرافت تاکتیکی و هیجان رقابت، همچنان به عنوان یکی از شاهکارهای مهندسی ورزشی شناخته می‌شود.

 توضیحات 
بندانگشتی|چپ|300px|ورزشگاه ریگلی در شیکاگو
بیسبال نوعی ورزش گروهی است که با چوب و توپ توسط ۹ بازیکن در یک زمین چمن بازی می‌شود. بیسبال در قرن نوزدهم از ورزش انگلیسی کریکت ریشه گرفته است. چوبی که بازیکنان بیسبال به‌دست می‌گیرند «چُفته» نامیده می‌شود.موریس پارکر، برتا: فرهنگنامه پارکر، جلد اول. تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی با همکاری مؤسسه انتشارات فرانکلین. ترجمه و تنظیم و نگارش زیر نظر رضا اقصی. چاپ اول ۱۳۴۶. (در مالکیت عمومی به خاطر قدمت). مدخل: بیسبال.

بیسبال ورزش ملی آمریکا است. به‌طور سنتی، در یکی از روزهای هر فصل حتی رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا در این ورزش شرکت می‌کند. شرکت وی به این ترتیب بود که یک توپ بیسبال را در محوطه بازی می‌انداخت و به این وسیله اوّلین مسابقه دوره‌ای فصل را در واشینگتن می‌گشود. چون اغلب آمریکاییان بیسبال بازی کردند تقریباً همه آنان به این بازی کاملاً آشنا هستند. اغلب مدارس و دانشکده‌ها تیم‌های بیسبال مخصوص خود را دارند. بیسبال، ورزش متداول میدان‌های ورزش و زمین‌های خالی در بعد از ظهرهای تابستان است.

بیسبال یک ورزش دسته‌جمعی است که در هر دسته ۹ نفر شرکت می‌کنند. یک مسابقه معمولی در ۹ دوره انجام می‌گیرد اما اگر در خاتمه این ۹ دوره نتیجه امتیازات طرفین مساوی باشد، دوره‌هایی به بازی اضافه می‌شود. در هر دوره بازیکن‌های یک دسته به نوبت چفته را در اختیار دارند تا اینکه بازیکنان «سوخته» پیدا کنند.

توپ‌های بیسبال و چفته‌ها را در نهایت دقت تهیه می‌کنند. توپ‌ها را از چوب‌پنبه، لاستیک، نخ و پوست اسب می‌سازند. وزن توپ در حدود ۱۵۰ گرم و قطرش حدود ۷ سانتیمتر است. چفته‌ها را معمولاً از چوب زبان گنجشک می‌تراشند. حداکثر طول چفته‌ها ۱۰۶ سانتی‌متر و حداکثر قطر آن‌ها حدود ۲ سانتی‌متر است.

سافت‌بال نوعی از بیسبال است که توپ آن نرم‌تر و بزرگتر است. خانه‌ها به هم نزدیک‌ترند، امّا قوانین آن بازی شبیه قوانین بیسبال است.

+ اصطلاحات تخصصی بیسبالمنبع: مفهوم‌شناسی در واژه‌سازی زبان فارسی. نویسنده: مرضیه صناعتی. منبع: نامه فرهنگستان سال یازدهم زمستان ۱۳۸۹ شماره ۴ (پیاپی ۴۴). اصطلاح انگلیسی برابر فارسی توضیح monster shot ضربهٔ غول‌آسا ضربه‌ای بسیار محکم و دور که توپ را به مسافت زیادی می‌فرستد. three-ball count امتیاز سه‌تایی موقعیتی در شمارش پرتاب‌ها که پرتاب‌کننده سه توپ خراب (Ball) داده است. retouch برخورد مجدد بازیکن باید دوباره به پایگاه پیشین برگردد و آن را لمس کند، معمولاً پس از پرتاب یا تماس توپ. steal attempt هدف‌دزدی تلاش بازیکن دونده برای دزدیدن پایگاه بعدی بدون ضربهٔ توپ. substitute runner دوندهٔ جانشین بازیکنی که به جای دوندهٔ اصلی وارد زمین می‌شود. indicator نشانگر علامتی که مربی برای اجرای یک دستور ویژه به بازیکن می‌دهد. batter’s glove دستکش مدافع دستکشی که ضربه‌زن برای گرفتن بهتر چوب یا محافظت از دست استفاده می‌کند. leather glove دستکش چرمی دستکش بازیکنان مدافع برای گرفتن توپ. bat handle دستهٔ چوب (بیسبال) قسمت پایینی چوب بیسبال که بازیکن آن را در دست می‌گیرد. left fielder بازیکنِ چپِ زمین مدافع کناری در سمت چپ میدان بیسبال. Elias scale مقیاس الیاس روشی آماری برای ارزیابی بازیکنان و رویدادهای بیسبال. fastball hitter توپ‌زنِ پرشتاب بازیکنی که توانایی بالایی در ضربه‌زدن به توپ‌های سریع دارد. chance hit ضربهٔ تصادفی ضربه‌ای که به‌طور اتفاقی به نتیجه مثبت منجر می‌شود. no-hit inning ورود بی‌ضربه نوبتی از پرتاب‌ها که در آن هیچ بازیکنی موفق به ضربه‌زدن نمی‌شود. quick return برگشت سریع پرتابی سریع از سوی مدافع برای مهار دوندهٔ پایگاه. hot ball ضربهٔ داغ ضربه‌ای پرقدرت و سریع که توپ را به سختی می‌توان مهار کرد. red seats جایگاه قرمز به‌طور اصطلاحی، جایگاه تماشاگرانی که توپ‌های بلند معمولاً به آن می‌رسند. dead ball توپ مرده موقعیتی که توپ از بازی خارج می‌شود و بازیکنان مجاز به حرکت آزاد نیستند. moistball توپ مرطوب توپ خیس یا لغزنده که کنترل آن برای پرتاب‌کننده دشوار است. cheap hit ضربهٔ کم‌ارزش ضربه‌ای ضعیف که با شانس به پایگاه منجر می‌شود. home run هوم‌ران ضربه‌ای که توپ از زمین بیرون می‌رود و بازیکن بدون توقف همهٔ پایگاه‌ها را می‌دود. strikeout حذف با سه پرتاب زمانی که ضربه‌زن سه بار توپ را از دست می‌دهد یا نمی‌زند. walk (base on balls) پیاده‌روی (امتیاز با توپ خراب) وقتی پرتاب‌کننده چهار توپ خراب می‌دهد و ضربه‌زن بدون ضربه به پایگاه اول می‌رود. double play بازی دوبرابری یک موقعیت دفاعی که در آن دو بازیکن مهاجم در یک حرکت حذف می‌شوند. triple play بازی سه‌برابری موقعیت نادر دفاعی که در آن سه بازیکن مهاجم در یک حرکت حذف می‌شوند. grand slam گرند اسلم هوم‌ران در حالی‌که سه پایگاه پر است و چهار امتیاز کامل به دست می‌آید.

 پیدایش 
بندانگشتی|الکساندر کارترایت، مخترع بازی مدرن بیسبال
شاید هیچ‌کس را نتوان به تحقیق مخترع بیسبال دانست. این بازی خود به خود از بازی‌های متداول پیشین ناشی شده است. بیسبال از بازی‌های متعددی که با چوب و توپ بازی می‌شدند اشتقاق پیدا کرده است. از جمله این بازی‌ها می‌توان ورزش قدیمی راوندر که در آمریکای شمالی بازی می‌شد، ورزش انگلیسی کریکت و ورزش بسیار قدیمی رومانیایی اُینا را نام برد.

نخستین مسابقه ورزش مدرن بیسبال که در اسناد نوشتاری گزارش شده تست، به مسابقه‌ای در ۴ ژوئن ۱۸۳۸ در بیچ‌ویل، انتاریو، کانادا مربوط می‌شود. بیسبال در دهه ۱۸۶۰ حالت نیمه‌حرفه‌ای پیدا کرد. نخستین تیم کاملاً حرفه‌ای بیسبال در ایالات متحده آمریکا، تیم سینسیناتی رد استاکینگز بود که در ۱۸۶۹ تشکیل شد.

در کوپرزتاون نیویورک سالن بیسبال مشهوری قرار دارد و آن را به این دلیل در این محل ساخته‌اند که یکی از بنیان‌گذاران بزرگ بیسبال به نام ابنر دبلدی در آن محل ابعاد محوطه بیسبال را در سال ۱۸۳۹ طرح‌ریزی کرد؛ امّا بازی‌هایی شبیه بیسبال سال‌های پیش از ۱۸۳۹ متداول بوده است.

 لیگ برتر بیسبال آمریکا 

ام‌ال‌بی یا لیگ برتر بیسبال آمریکا (Major League Baseball) مهم‌ترین لیگ حرفه‌ای بیسبال در آمریکای شمالی است.

 بیسبال در خارج از آمریکا 
نخستین لیگ رسمی بیسبال در خارج از آمریکا و کانادا سال ۱۸۷۸ در کوبا شکل گرفت. کوبایی‌ها سابقهٔ درخشانی در بیسبال دارند و تیم ملی آن‌ها از هنگام شروع مسابقات بین‌المللی در اواخر دهه ۱۹۳۰ همواره یکی از قوی‌ترین تیم‌های دنیا بوده است.

لیگ‌های حرفه‌ای بیسبال پس از جنگ جهانی اول در کشورهای دیگری هم آغاز به کار کردند. از جمله:
 هلند (۱۹۲۲)
 استرالیا (۱۹۳۴)
 ژاپن (۱۹۳۶)
 پورتوریکو (۱۹۳۸)

ایتالیا در سال ۱۹۴۸ دومین کشور اروپایی شد که لیگ بیسبال را در کشور خود برگزار می‌کرد. بعد از جنگ جهانی دوم بیسبال در بسیاری از کشورهای آمریکای مرکزی و کشورهای حوزه دریای کارائیب طرفداران زیادی یافت. برجسته‌ترین لیگ‌های بیسبال در آمریکای لاتین عبارت‌اند از:
 مکزیک در ۱۹۴۵
 ونزوئلا در ۱۹۴۸
 دومینیکن در ۱۹۵۱
از دهه هفتاد رقابت‌های کارائیب بنیان نهاده شد؛ مسابقاتی که میان تیم‌های برتر چهار کشور حاشیه دریای کارائیب؛ مکزیک، دومینیکن، کوبا و ونزوئلا برگزار می‌شود.

 بیسبال در آسیا 
ژاپن یکی از اوّلین کشورهایی بود که بیسبال به آن راه یافت. بیسبال خیلی زود مهم‌ترین ورزش گروهی ژاپن شد. در سال ۱۹۳۶ نیپون بیسبال لیگ شروع به کار کرد.Nagata, Yoichi and Holway, John B. (1995). "Japanese Baseball", in Pete Palmer: Total Baseball, fourth edition, New York: Viking Press, 547 ۸۶۴ مسابقه این لیگ در سال ۲۰۰۶ بیش از بیست میلیون و چهارصد هزار تماشاگر داشت و چهارمین لیگ پرتماشاگر دنیا بود (پس از ام‌ال‌بی، ان‌بی‌ای و ان‌اف‌ال سه لیگ آمریکایی بیسبال، بسکتبال و هاکی روی یخ).

ژاپنی‌ها و آمریکایی‌ها این ورزش را به دیگر کشورهای شرق آسیا هم بردند و بیسبال به سرعت ورزش گروهی اوّل کره جنوبی و تایوان شد. لیگ حرفه‌ای بیسبال در کره جنوبی از ۱۹۸۲ و در تایوان از ۱۹۹۰ شکل گرفت. چین و فلسطین هم دو کشور آسیایی دیگری هستند که به ترتیب در ۲۰۰۳ و ۲۰۰۷ لیگ حرفه‌ای بیسبال را تشکیل دادند.

بیسبال در سال ۱۹۹۴ وارد بازی‌های آسیایی هم شد. ژاپنی‌ها این رشته را در تقویم مسابقات هیروشیما قرار دادند. سه دورهٔ اوّل این مسابقات با قهرمانی تیم ملی ژاپن به پایان رسید ولی در آخرین دورهٔ مسابقات در سال ۲۰۰۶ تیم ملی بیسبال تایوان با شکست پنج تیم دیگر شرکت‌کننده (ژاپن، کره جنوبی، چین، تایلند، فیلیپین) به قهرمانی رسید.

 بیسبال در ایران 
در سال ۱۳۷۴ فدراسیون این رشته در ایران تشکیل شد در سال ۱۳۸۶ اولین دوره لیگ با حضور ۶ تیم برگزار شد ولی در سال بعد تعداد تیم‌ها به ۱۲ تیم رسید.

رشته ورزشی سافت بال شکل تغییر یافته بیس بال است که به دلیل علاقمندی زنان به بیس بال به شکل سبک تر رواج یافت. تغییرات به این ترتیب ایجاد شد ه ابعاد زمین سافت بال کوچکتر شد، توپ سافت بال بزرگتر و بازی در ۷ دور انجام می شود. اما افزایش تعداد بازیکنان حاضر در زمین سافت بال، نازک تر شدن بت و در نهایت پرتاب کاملا متفاوت توپ از دیگر تفاوتهای این رشته با بیس بال است. اما سافت بال از سال ۱۳۷۶ در ایران راه اندازی شد و با کمک ژاپنیهای مقیم تهران علم و تنیک های این ورزش به فعالان آن انتقال یافت. هم اکنون در کشورمان بیش از ۲۵۰ بانوی ورزشکار در بیش از ۱۰ استان به فعالیت در رشته سافت بال می پردازند که حاصل آن تشکیل تیم ملی سافت بال ایران بوده است. بیس بال از یک بازی انگلیسی الهام گرفته شده است که در قرن ۱۹ در این کشور رایج بود. در سال ۱۸۴۵ کارت رایت (پدر بیس بال) قوانین این بازی را به صورت فرمولی درآورده تمام تیم ها ملزم به رعایت آن شدند و بسیاری از این قوانین در بازی بیس بال امروزی هم رعایت می شود. در خال حاضر ۸۶ کشور در دنیا دارای فدراسیون بیس بال هستند و ۱۹ کشور در آسیا در این رشته المپیکی فعالیت می کنند. رشته ورزشی بیس بال از سال ۱۳۲۰ در کشورمان توسط دانشجویان دانشسرای تربیت بدنی منظریه تهران آغاز به کار کرد. بعد از سالها رکود این رشته در کنار ورزشهای دیگر فعالیت خود را به صورت رسمی از سال ۱۳۶۸ شروع کرد. این رشته از سالهای دور در مناطق مختلف کشورمان به شکل بازیهای بومی و محلی و با عنوان ها مختلف انجام می شد. هم اکنون در کشورمان فعالیت نزدیک به ۱۳۴۰ ورزشکار در ۱۵ استان در طول این سالها نشان از علاقمندی مردم به این رشته دارد.http://www.ifsafed.com/Item.aspx?id=618

 محبوبیت 
این ورزش در بسیاری از نقاط دنیا به‌ویژه آمریکای شمالی و مرکزی و شرق آسیا بسیار پرطرفدار است.

بیسبال ورزش ملی یا پرطرفدارترین ورزش ایالات متحده آمریکا، کوبا، پورتوریکو، دومینیکن، پاناما، نیکاراگوئه، ونزوئلا در قاره آمریکا و همچنین ژاپن، کره جنوبی و تایوان در آسیا است.

 بیسبال در المپیک 
از المپیک ۱۹۹۶ آتلانتا دو رشته ورزشی بیسبال و سافت‌بال در تقویم المپیک قرار گرفتند و مقرر شد تا مسابقات سافت‌بال در گروه بانوان و بیسبال در گروه آقایان برگزار شود.

امّا در جلسه سال ۲۰۰۵ کمیته بین‌المللی المپیک در سنگاپور برای تعیین میزبانی المپیک ۲۰۱۲ این دو رشته اوّلین قربانیان سیاست کاهش و جلوگیری از گسترش تعداد ورزشکاران و مسابقات و رشته‌های ورزشی المپیک شده و از برنامهٔ مسابقات المپیک لندن حذف شدند.

با این حال، در نهایت در تاریخ ۱۳ مرداد ۱۳۹۵ هیئت اجرایی کمیته بین‌المللی المپیک در جلسهٔ خود که در حاشیه برگزاری مسابقات المپیک ریو برگزار شد، به پیوستن بازی‌های بیسبال و سافت‌بال به بازی‌های المپیک ۲۰۲۰ ژاپن پس از حذف این دو رشته در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۶ رأی مثبت داد.

 پیوند به بیرون 

 وبگاه رسمی لیگ سراسری بیسبال آمریکا
وبگاه رسمی انجمن بیس بالو سافت بال ایران
 ویدئو: امتیازگیری با چنگ و دندان در زمین بیسبال

 منابع 

*
رده:فرهنگ در ایالات متحده آمریکا
رده:معرفی‌شده‌های ۱۸۴۶ (میلادی)
رده:واژگان بیسبال
رده:ورزش‌های ابداع‌شده در انگلستان
رده:ورزش‌های ابداع‌شده در ایالات متحده آمریکا
رده:ورزش‌های المپیک تابستانی
رده:ورزش‌های المپیک
رده:ورزش‌های با توپ
رده:ورزش‌های تیمی