موزه آثار طبیعی و حیات وحش ایران

موزهٔ آثار طبیعی و حیات وحش ایران یکی از موزه‌های استان تهران است و در ابتدای محدوده دارآباد و خیابان آجودانیه در خیابان موزه واقع شده‌است. محل آن یکی از کاخ‌های فاطمه پهلوی بوده که برای میهمانان ساخته شده ولی هیچگاه مورد استفاده قرار نگرفته بوده‌است و پس از انقلاب، با تغییراتی برای استفاده عموم به موزه‌ای با محوریت طبیعت ایران تبدیل شد. این موزه در سال ۱۳۷۲، توسط شهرداری تهران و به منظور آشنایی شهروندان با میراث فرهنگی و طبیعی و شناخت اهمیت حفاظت از محیط زیست و حیات وحش، افتتاح گردید.

در سال ۱۳۸۰ موزه یک گروه چهار نفره شامل دو زمین‌شناس (علی میثمی و مهندس امیرحسین چیذری) یک هنرمند مجسمه‌ساز (سیامک خدابنده) و یک نفر هماهنگ‌کننده (مهندس فرهاد مهران رازی) به روستای علی رضا زرند کرمان اعزام کرد و این گروه پس از بررسی سازند شمشک به سن ژوراسیک پیشین، قالب رد پای دایناسور را گرفته و به موزه انتقال دادند، مجسمهٔ این دایناسور گیاهخوار «کامپتوزوروس» که در دوران ژوراسیک در ایران می‌زیسته‌است توسط هنرمندان ایرانی در یزد ساخته، و به عنوان نماد در محل ورودی موزه نصب گردیده‌است.

موزه در سال ۱۳۷۶ به عضویت شورای بین‌المللی موزه‌ها  درآمد و در همین سال نیز به عنوان اولین موزه ایرانی به شبکه جهانی اینترنت پیوست و مجله اینترنتی پر طرفدار «طبیعت و حیات وحش ایران» را با حمایت شرکت خدمات اینترنتی ندا رایانه راه‌اندازی نمود. همچنین با عضویت مدیر آموزش و نمایشگاه موزه در کمیسیون آموزش و ارتباطات سازمان جهانی حفاظت از محیط زیست ، به صورت فعال در گردهمایی‌های بین‌المللی شورای جهانی موزه‌ها  در اسپانیا و سازمان جهانی حفاظت از محیط زیست  در شمال آفریقا، شرکت نمود.

 بخش‌ها 
موزه دارای ساختمانی دو طبقه با زیر بنای ۲۵۰۰ مترمربع در زمینی به مساحت ۱۲۰۰۰ متر مربع، و دارای بخش‌های متعددی است که عبارتند از:

 بخش آبزیان، پرندگان و پستان‌داران 
 سالن نمونه‌های اروپایی، آسیایی و آمریکای شمالی با انواعی از، گوزن‌ها، خرس قهوه‌ای و موس آمریکای شمالی، پرندگان و ببرهای آسیایی و سیبری.
 دو سالن از نمونه‌های پستانداران، پرندگان و آبزیان ایران با انواعی از، آهو، کل و قوچ، قرقاول، خرس، پلنگ، شغال، روباه، گرگ و گربه سانان کوچک و بزرگ.
 سالن نمونه‌هایی از پستانداران و پرندگان قاره آفریقا.
 سالن آبزیان و خزندگان به صورت زنده و تاکسیدرمی شده.
 قفس‌های گربه‌سانان بزرگ زنده، مانند پلنگ ایرانی و شیر و پلنگ آفریقایی و قفس‌های پرندگان و پستانداران کوچک در محدوده داخلی نمایشگاه و در محوطه موزه.

 بخش زمین‌شناسی 
در بخش زمین‌شناسی ویژگی‌های دوران مختلف زمین‌شناسی از دوران اول تا به حال با دیدگاه محیط زیست جانوری و گیاهی به همراه صدها نمونه از سنگها، کانی‌ها و سنگواره‌های ایران، به نمایش گذاشته شده‌است.

 سالن پروانه‌ها 
سالن پروانه‌ها دارای نمونه‌هایی از انواع پروانه‌ها، عنکبوت‌ها، رتیل‌ها و عقرب‌ها است.

 کارگاه تاکسیدرمی 
در این کارگاه ضمن تاکسیدرمی نمونه‌ها زیر نظر استاد بین‌المللی این فن، هدایت اله تاجبخش چگونگی حفظ و نگه‌داری نمونه‌های موجودات را نیز به نمایش گذاشته شده‌است. کارگاه‌های لمس حیوانات زنده برای دانش‌آموزان در ایام جشنواره کودک و طبیعت و در طول سال، در این محل برقرار می‌شود.

 فعالیت‌ها 
 انتشار بسیاری از کتاب‌های مفید در حوزه محیط زیست برای کودکان و نوجوانان و همچنین مرجع دانشگاهی. از جمله مجموعه «حیوانات زیبای من»، «ماهی‌های آب‌های داخلی ایران»، اکولوژی و…
 کلاس‌های آموزشی برای دانش‌آموزان در گروه‌های سنی مختلف، در طول تابستان و با همکاری گروه‌های NGO و داوطلبان فعال، جهت افزایش آگاهیهای زیست‌محیطی برگزار می‌گردد.
 جشنوارهٔ کودک و طبیعت که به مناسبت روز جهانی کودک و به مدت یک هفته برگزار می‌گردد. در طی این مدت با ورودی رایگان کودکان، برنامه‌های شاد و مفرح با محوریت آموزشی حفاظت از محیط زیست برای ایشان برگزار می‌شود.
 روز جهانی موزه، با ورودی رایگان برای عموم مردم.
 جشنواره بین‌المللی کاریکاتور انسان و طبیعت با مضمون حفاظت جهانی از زمین و محیط زیست که با شرکت فعال کاریکاتوریست‌های مشهور بین‌المللی، در یک دوره برگزار گردید.
 برگزاری تورهای طبیعت‌گردی با محوریت آموزشی و آگاهی عمومی برای حفاظت از محیط زیست.

 امکانات 
 کتابخانهٔ موزه با داشتن بیش از پانزده‌هزار جلد کتاب در زمینه‌های تخصصی مربوط به محیط زیست، از معتبرترین کتابخانه‌های علوم گیاهی، جانوری و زمین‌شناسی در تهران به‌شمار می‌رود. این کتابخانه در مدخل ورودی موزه جهت دسترسی آسان عموم علاقه‌مندان قرار داده شده‌است و اولین کتابخانه عمومی در ایران است که از سال ۱۳۷۶ امکان دسترسی و استفاده مراجعین از شبکه اینترنت را فراهم آورد.
 کلینیک دام‌پزشکی در مجاورت موزه، جهت معاینه و درمان حیوانات مختلف خانگی وجود دارد. همچنین در فروشگاه این کلینیک، حیوانات مختلف اهلی از جمله انواع پرندگان، سنجاب‌ها، خرگوش‌ها، سگ‌ها و گربه‌ها، لاک‌پشت‌ها و… توسط دامپزشک متخصص به فروش می‌رسد.

 ویژگی‌ها 
از ویژگی‌های خاص این موزه، دارا بودن بخش‌های جانوران زنده مانند پرندگان، خزندگان و دوزیستی‌ها، آبزیان، پستانداران بخصوص گربه‌سانان بزرگ و در بخش غیر زنده، نوع کم‌یاب پوست ببر مازندران که خود منقرض شده‌است و نمونه‌های پوست آن با رعایت مقررات CITES، جهت بررسی ژنتیکی به آمریکا فرستاده شده‌است. همچنین، دو نمونه از نادرترین و زیباترین پستانداران در حال انقراض، با نام‌های گورخر ایرانی و یوزپلنگ آسیایی در آن به نمایش گذاشته شده‌است.

 جستارهای وابسته 
 جشنواره بین‌المللی کاریکاتور انسان و طبیعت

 منابع 



رده:موزه‌ها در منطقه ۱ تهران
رده:موزه‌های تهران