فشار خون بالا

هیپرتانسیون که همچنین تحت عنوان فشار خون بالا شناخته می‌شود، یک بیماری پزشکی درازمدت است که در آن فشار خون در شریان‌ها به‌طور مداوم بالا می‌رود. فشار خون بالا معمولاً به خودی خود نشانه‌ای ایجاد نمی‌کند. بااین‌حال، این بیماری یک عامل خطر اصلی برای سکته مغزی، بیماری عروق کرونر قلب، نارسایی قلبی، فیبریلاسیون دهلیزی، بیماری شریانی محیطی، از دست دادن بینایی، بیماری مزمن کلیه و دمانس است. هیپرتانسیون یکی از علل اصلی مرگ‌ومیر پره‌ماچور (نارس) در سراسر جهان است.

فشار خون بالا به دو دسته هیپرتانسیون اولیه (اساسی) یا هیپرتانسیون ثانویه طبقه‌بندی می‌شود. حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد موارد، از نوع اولیه هستند که به‌عنوان فشار خون بالا به دلیل سبک زندگی غیراختصاصی و عوامل ژنتیکی تعریف می‌شوند. عوامل مرتبط با سبک زندگی که خطر ابتلا را افزایش می‌دهند شامل مصرف بیش از حد نمک در رژیم غذایی، وزن بالای بدن، سیگار کشیدن، عدم فعالیت بدنی و مصرف الکل است. ۵ تا ۱۰ درصد باقی‌مانده موارد، به‌عنوان هیپرتانسیون ثانویه طبقه‌بندی می‌شوند که به فشار خون بالا به دلیل یک علت کاملاً مشخص مانند بیماری مزمن کلیه، تنگ شدن شریان‌های کلیه، اختلال غدد درون‌ریز یا استفاده از قرص‌های ضدبارداری اطلاق می‌شوند.

فشار خون با دو روش اندازه‌گیری طبقه‌بندی می‌شود، فشار خون سیستولیک (عدد اول) و فشار خون دیاستولیک (عدد دوم). برای اکثر بزرگسالان، فشار خون طبیعی در حالت استراحت درون محدوده سیستولیک ۱۰۰ تا ۱۴۰ میلی‌متر جیوه و دیاستولیک ۶۰ تا ۹۰ میلی‌متر جیوه است. برای اکثر بزرگسالان، فشار خون بالا زمانی وجود دارد که فشار خون در حالت استراحت به‌طور مداوم ۱۳۰/۸۰ یا ۱۴۰/۹۰ میلی‌متر جیوه یا بالاتر باشد. اعداد متفاوتی برای کودکان اعمال می‌شود. به نظر می‌رسد که پایش سرپایی فشار خون در طول یک دوره ۲۴ ساعته، دقیق‌تر از اندازه‌گیری فشار خون در مطب است.

تغییرات سبک زندگی و مصرف داروها می‌توانند فشار خون را کاهش داده و خطر عوارض مربوط به سلامت را کاهش دهند. تغییرات سبک زندگی شامل کاهش وزن، ورزش، کاهش مصرف نمک، کاهش مصرف الکل و رژیم غذایی سالم است. اگر تغییرات سبک زندگی کافی نباشد، از داروهای فشار خون استفاده می‌شود. مصرف همزمان حداکثر سه دارو می‌تواند فشار خون را در ۹۰٪ افراد کنترل کند. درمان فشار خون شریانی نسبتا بالا (که به‌صورت فشار خون بیش از ۱۶۰/۱۰۰ میلی‌متر جیوه تعریف می‌شود) با استفاده از دارو با افزایش امید به زندگی همراه است. تأثیر درمان فشار خون میان ۱۳۰/۸۰ میلی‌متر جیوه و ۱۶۰/۱۰۰ میلی‌متر جیوه کمتر مشخص است، برخی مرورها مزیت درمان را نشان می‌دهند و برخی دیگر مزیت آن را نامشخص می‌دانند. فشار خون بالا، ۳۳٪ از جمعیت جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. حدود نیمی از افراد مبتلا به فشار خون بالا از ابتلا به آن اطلاعی ندارند. گمان می‌رود که در سال ۲۰۱۹، فشار خون بالا عامل ۱۹٪ از کل مرگ‌ومیرها بوده است (۱۰٫۴ میلیون نفر در سطح جهان).

 علائم و نشانه‌ها 
هیپرتانسیون به ندرت با نشانه همراه است. نیمی از افراد مبتلا به هیپرتانسیون از وجود آن بی‌اطلاع هستند. هیپرتانسیون معمولاً در معاینات غربالگری سلامت یا هنگام مراجعه به پزشک برای یک مشکل نامرتبط شناسایی می‌شود.

برخی از افراد مبتلا به فشار خون بالا، سردرد، و همچنین سبکی سر، سرگیجه، وزوز گوش (وزوز یا صدای خش‌خش در گوش)، تغییر بینایی یا اپیزودهایی از غش کردن را گزارش می‌دهند. بااین‌حال، این نشانه‌ها ممکن است به اضطراب مرتبط با آن مربوط باشند تا خود فشار خون بالا.

هیپرتانسیون درمان‌نشده و طولانی‌مدت می‌تواند باعث آسیب به اندام‌ها شود که علائم آن مانند تغییر در فوندوس بینایی از طریق افتالموسکوپی قابل مشاهده است. شدت رتینوپاتی ناشی از هیپرتانسیون تقریباً با مدت یا شدت هیپرتانسیون مرتبط است. دیگر آسیب‌های اندامی ناشی از هیپرتانسیون شامل بیماری مزمن کلیه و ضخیم شدن عضله قلب است.

 هیپرتانسیون ثانویه 

هیپرتانسیون ثانویه، هیپرتانسیونی است که به دلیل یک علت قابل شناسایی ایجاد می‌شود و ممکن است منجر به علائم و نشانه‌های خاص دیگری گردد. برای مثال، سندرم کوشینگ علاوه بر ایجاد فشار خون بالا، اغلب باعث چاقی تنه، عدم تحمل گلوکز، صورت ماه‌شکل، برآمدگی چربی پشت گردن و شانه‌ها (که به آن کوهان بوفالو می‌گویند) و ترک‌های پوستی بنفش روی شکم می‌شود. پرکاری تیروئید اغلب باعث کاهش وزن همراه با افزایش اشتها، ضربان قلب سریع، بیرون‌زدگی چشم‌ها و لرزش می‌شود. تنگی شریان کلیوی ممکن است با صدای بروئی شکمی موضعی در سمت چپ یا راست خط وسط، یا در هر دو محل همراه باشد. کوآرکتاسیون آئورت اغلب باعث کاهش فشار خون در اندام‌های تحتانی نسبت به بازوها، یا تأخیر یا عدم وجود نبض شریان فمورال می‌شود. فئوکروموسیتوم ممکن است باعث اپیزودهای ناگهانی هیپرتانسیون همراه با سردرد، تپش قلب، رنگ‌پریدگی و تعریق بیش از حد شود.

 بحران هیپرتانسیو 

فشار خون بسیار بالا (برابر یا بیشتر از فشار سیستولیک ۱۸۰ میلی‌متر جیوه یا فشار دیاستولیک ۱۲۰ میلی‌متر جیوه) به‌عنوان بحران هیپرتانسیو شناخته می‌شود. بحران هیپرتانسیو بر اساس عدم وجود یا وجود آسیب به اندام‌های انتهایی، به ترتیب به دو نوع هیپرتانسیو فوریتی یا :اورژانس فشار خون بالا طبقه‌بندی می‌شود.

در هیپرتانسیو فوریتی، هیچ شواهدی دال بر آسیب به اندام‌های انتهایی ناشی از فشار خون بالا وجود ندارد. در این موارد، از داروهای خوراکی برای کاهش تدریجی فشار خون در طول ۲۴ تا ۴۸ ساعت استفاده می‌شود.

در موارد هیپرتانسیو اورژانسی، شواهدی از آسیب مستقیم به یک یا چند عضو وجود دارد. اندام‌هایی که بیشترین آسیب را می‌بینند شامل مغز، کلیه، قلب و ریه‌ها هستند که نشانه‌هایی مانند گیجی، خواب‌آلودگی، درد قفسه سینه و تنگی‌نفس را ایجاد می‌کنند. در موارد هیپرتانسیو اورژانسی، فشار خون باید سریع‌تر کاهش یابد تا آسیب مداوم به اندام‌ها متوقف شود؛ بااین‌حال، شواهدی از کارآزمایی تصادفی‌سازی و کنترل‌شده برای این رویکرد وجود ندارد.

 بارداری 

هیپرتانسیون تقریباً در ۸ تا ۱۰ درصد از بارداری‌ها رخ می‌دهد. دو اندازه‌گیری فشار خون با فاصله شش ساعت که هر دو بالای ۱۴۰/۹۰ میلی‌متر جیوه باشند، نشان‌دهنده تشخیص هیپرتانسیون در دوران بارداری است. فشار خون بالا در دوران بارداری را می‌توان به‌صورت هیپرتانسیون از قبل موجود، هیپرتانسیون بارداری یا پره‌اکلامپسی طبقه‌بندی کرد. زنانی که پیش‌از بارداری دچار هیپرتانسیون مزمن هستند، در معرض خطر بیشتری برای عوارضی مانند زایمان نارس، داشتن نوزاد کم‌وزن هنگام تولد یا مرده‌زایی هستند. زنانی که فشار خون بالا دارند و در دوران بارداری خود عوارضی داشته‌اند، در مقایسه با زنانی که فشار خون طبیعی دارند و هیچ عارضه‌ای در بارداری نداشته‌اند، سه برابر بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی هستند.

پره‌اکلامپسی یک وضعیت جدی در نیمه دوم بارداری و پس‌از زایمان است که با افزایش فشار خون و وجود پروتئین در ادرار مشخص می‌شود. این وضعیت در حدود ۵٪ از بارداری‌ها رخ می‌دهد و تقریباً مسئول ۱۶٪ از کل موارد مرگ‌ومیر مادران در سطح جهان است. پره‌اکلامپسی همچنین خطر مرگ‌ومیر نوزادان را در زمان تولد دو برابر می‌کند. معمولاً پره‌اکلامپسی هیچ نشانه‌ای ندارد و با غربالگری روتین تشخیص داده می‌شود. وقتی نشانه‌های پره‌اکلامپسی رخ می‌دهند، شایع‌ترین آنها سردرد، اختلال بینایی (اغلب به‌صورت «نورهای چشمک‌زن»)، استفراغ، درد در ناحیه شکم و تورم هستند. پره‌اکلامپسی (pre-eclampsia) گاهی می‌تواند به یک وضعیت تهدیدکننده زندگی به نام اکلامپسی تبدیل شود که یک نوع هیپرتانسیو اورژانسی است و عوارض جدی متعددی از جمله از دست دادن بینایی، تورم مغز، تشنج، نارسایی کلیه، ادم ریوی و انعقاد داخل عروقی منتشر (اختلال لخته شدن خون) را به همراه دارد.

در مقابل، هیپرتانسیون بارداری به‌عنوان هیپرتانسیون با شروع تازه در دوران بارداری بدون وجود پروتئین در ادرار تعریف می‌شود.

ورزش در دوران بارداری عموماً بی‌خطر است و ممکن است پیامدهای فشار خون بالا در دوران بارداری را بهبود بخشد، و از فشار خون بالای بارداری و عوارض مرتبط با آن پیشگیری کند.

 کودکان 
اختلال رشد، تشنج، تحریک‌پذیری، کمبود انرژی و مشکل در تنفس می‌تواند با هیپرتانسیون در نوزادان و شیرخواران خردسال مرتبط باشد. در نوزادان و کودکان بزرگ‌تر، هیپرتانسیون می‌تواند باعث سردرد، تحریک‌پذیری بی‌دلیل، خستگی، اختلال رشد، تاری دید، خون‌ریزی بینی و فلج صورت شود.

 علل 
 هیپرتانسیون اولیه 

هیپرتانسیون اولیه (که همچنین به آن فشار خون اساسی گفته می‌شود) ناشی از اثر متقابل و پیچیده ژن‌ها و عوامل محیطی است. بیش از ۲۰۰۰ گونه ژنتیکی شایع با تأثیرات اندک بر فشار خون، و همچنین برخی گونه‌های ژنتیکی نادر با تأثیرات زیاد بر فشار خون در ارتباط با فشار خون بالا شناسایی شده‌اند. همچنین شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد متیلاسیون DNA در چندین جایگاه CpG مجاور ممکن است برخی از تغییرات توالی را به فشار خون مرتبط کند، احتمالاً از طریق تأثیراتی که بر عملکرد عروقی یا کلیوی دارد.

در جوامعی با رژیم غذایی و سبک زندگی غربی، فشار خون با افزایش سن بالا می‌رود، و خطر هیپرتانسیو شدن در سال‌های بعدی زندگی در اکثر این جوامع قابل توجه است. عوامل محیطی یا سبک زندگی متعددی بر فشار خون تأثیر می‌گذارند. کاهش مصرف نمک در رژیم غذایی، فشار خون را کاهش می‌دهد؛ همان‌طور که کاهش وزن، تمرینات ورزشی، رژیم‌های غذایی گیاهی، افزایش مصرف پتاسیم در رژیم غذایی و مصرف بالای مکمل کلسیم در رژیم غذایی نیز همین تأثیر را دارند. افزایش مصرف الکل با فشار خون بالاتر مرتبط است، اما نقش احتمالی عوامل دیگر مانند مصرف کافئین، و کمبود ویتامین D; کمتر مشخص است. میانگین فشار خون در زمستان بیشتر از تابستان است.

افسردگی با هیپرتانسیون مرتبط است همچنین تنهایی یک عامل خطر به‌شمار می‌رود. بیماری پریودنتال نیز با فشار خون بالا مرتبط است. قرار گرفتن در معرض آرسنیک از طریق آب آشامیدنی با فشار خون بالا ارتباط دارد. آلودگی هوا با هیپرتانسیون مرتبط است. اینکه این ارتباطات علّی هستند یا خیر، مشخص نیست. نقرس و افزایش اسید اوریک خون با هیپرتانسیون مرتبط هستند شواهد حاصل از مطالعات ژنتیکی (تصادفی‌سازی مندلی) و کارآزمایی‌های بالینی نشان می‌دهد که این رابطه احتمالاً علّی است. مقاومت به انسولین، که در چاقی شایع است و جزئی از سندرم X (یا سندرم متابولیک) است، می‌تواند باعث هیپراوریسمی و نقرس شود و همچنین با فشار خون بالا مرتبط است.

حوادث دوران اولیه زندگی، مانند کم‌وزنی هنگام تولد، سیگار کشیدن مادر و عدم شیردهی ممکن است از عوامل خطر برای هیپرتانسیون اساسی در بزرگسالان باشند، اگرچه قدرت این روابط ضعیف است و مکانیسم‌های مرتبط با این مواجهه‌ها با هیپرتانسیون در بزرگسالی هنوز مشخص نیست.

 هیپرتانسیون ثانویه 

هیپرتانسیون ثانویه ناشی از یک علت قابل شناسایی است. بیماری کلیوی شایع‌ترین علت ثانویه هیپرتانسیون است. هیپرتانسیون همچنین می‌تواند ناشی از بیماری‌های غدد درون‌ریز مانند سندرم کوشینگ، پرکاری تیروئید، کم‌کاری تیروئید، آکرومگالی، سندرم کان یا هیپرآلدوسترونیسم, تنگی شریان کلیوی (ناشی از تصلب شرایین یا دیسپلازی فیبروماسکولار)، هیپرپاراتیروئیدیسم و فئوکروموسیتوم باشد. دیگر علل هیپرتانسیون ثانویه شامل چاقی، آپنه خواب، بارداری، کوآرکتاسیون آئورت، خوردن بیش از حد شیرین بیان، نوشیدن بیش از حد الکل، برخی داروهای تجویزی، داروهای گیاهی و محرک‌هایی مانند کوکائین و مت‌آمفتامین است.

یک مرور در سال ۲۰۱۸ نشان داد که هر مقدار الکل، باعث افزایش فشار خون در مردان می‌شود، در حالی که مصرف بیش از یک یا دو نوشیدنی، این خطر را در زنان افزایش می‌دهد.

 پاتوفیزیولوژی 

در اکثر افرادی که مبتلا به هیپرتانسیون اساسی هستند، افزایش مقاومت در برابر جریان خون (مقاومت محیطی کل) باعث بالا رفتن فشار می‌شود، در حالی که برون‌ده قلبی طبیعی باقی می‌ماند. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد برخی از افراد جوان‌تر مبتلا به پره‌هیپرتانسیون یا «هیپرتانسیون مرزی»، برون‌ده قلبی بالا، ضربان قلب بالا و مقاومت محیطی طبیعی دارند که به آن هیپرتانسیون مرزی هیپرکینتیک می‌گویند. این افراد ممکن است در سنین بالاتر با کاهش برون‌ده قلبی و افزایش مقاومت محیطی، ویژگی‌های معمول هیپرتانسیون اساسی تثبیت‌شده را نشان دهند. اینکه این الگو برای همه افرادی که در نهایت دچار هیپرتانسیون می‌شوند، معمول است یا خیر، مورد بحث و اختلاف‌نظر است. افزایش مقاومت محیطی در هیپرتانسیون تثبیت‌شده عمدتاً به دلیل باریک شدن ساختاری شریان‌های کوچک و آرتریول‌ها است، اگرچه کاهش تعداد یا تراکم مویرگ‌ها نیز ممکن است در این امر نقش داشته باشد.

مشخص نیست که انقباض عروق خونی شریانی نقشی در هیپرتانسیون دارد یا خیر. هیپرتانسیون، همچنین با کاهش انطباق وریدی محیطی همراه است، که ممکن است بازگشت وریدی را افزایش دهد، پیش‌بار قلبی را افزایش دهد و در نهایت باعث اختلال عملکرد دیاستولیک شود. برای بیمارانی که هیپرتانسیون دارند، تغییرپذیری بالای ضربان قلب یک عامل خطر برای فیبریلاسیون دهلیزی است.

فشار نبض (تفاوت میان فشار خون سیستولیک و دیاستولیک) اغلب در افراد مسن مبتلا به هیپرتانسیون افزایش می‌یابد.این وضعیت می‌تواند به این معنی باشد که فشار سیستولیک به‌طور غیرطبیعی بالا است، اما فشار دیاستولیک ممکن است طبیعی یا پائین باشد، وضعیتی که هیپرتانسیون سیستولیک ایزوله نامیده می‌شود. فشار نبض بالا در افراد مسن مبتلا به هیپرتانسیون یا هیپرتانسیون سیستولیک ایزوله با افزایش سفتی شریانی توجیه می‌شود که معمولاً با افزایش سن همراه است و ممکن است با فشار خون بالا تشدید شود.

مکانیسم‌های زیادی برای توضیح افزایش مقاومت محیطی در هیپرتانسیون پیشنهاد شده است. بیشتر شواهد، یا اختلالات در مدیریت نمک و آب توسط کلیه‌ها (به‌ویژه ناهنجاری‌های سیستم رنین-آنژیوتانسین داخل کلیوی) یا ناهنجاری‌های سیستم عصبی سمپاتیک را در این امر دخیل می‌دانند. این مکانیسم‌ها متقابلاً منحصر به فرد نیستند و احتمالاً هر دو تا حدودی در بیشتر موارد هیپرتانسیون اساسی نقش دارند. همچنین پیشنهاد شده است که اختلال عملکرد اندوتلیال و التهاب عروقی ممکن است در افزایش مقاومت محیطی و آسیب عروقی در هیپرتانسیون نقش داشته باشند. اینترلوکین ۱۷ به دلیل نقش آن در افزایش تولید چندین سیگنال شیمیایی دیگر سیستم ایمنی که تصور می‌شود در هیپرتانسیون نقش دارند، مانند فاکتور نکروز دهنده تومور آلفا، اینترلوکین ۱، اینترلوکین ۶ و اینترلوکین ۸، مورد توجه قرار گرفته است.

مصرف بیش از حد سدیم یا ناکافی بودن پتاسیم در رژیم غذایی منجر به افزایش سطح سدیم داخل سلولی می‌شود که باعث انقباض عضلات صاف عروق، محدود شدن جریان خون و در نتیجه افزایش فشار خون می‌شود. هیپرتانسیون اساسی غیر تعدیل‌کننده نوعی هیپرتانسیون حساس به نمک است که در آن مصرف سدیم، پاسخ‌های عروق آدرنال یا کلیوی به آنژیوتانسین II را تعدیل نمی‌کند. این افراد ۲۵٪ از جمعیت هیپرتانسیو را تشکیل می‌دهند.

 تشخیص 
هیپرتانسیون بر اساس فشار خون بالا در حالت استراحت تشخیص داده می‌شود. برای تشخیص هیپرتانسیون، اندازه‌گیری فشار خون بالا حداقل در دو نوبت جداگانه لازم است.

 تکنیک اندازه‌گیری 
برای تشخیص دقیق هیپرتانسیون، باید از روش مناسب اندازه‌گیری فشار خون استفاده شود. اندازه‌گیری نادرست فشار خون شایع است و می‌تواند میزان فشار خون را تا ۱۰ میلی‌متر جیوه تغییر دهد، این امر احتمالاً منجر به تشخیص و طبقه‌بندی نادرست هیپرتانسیون شود. روش صحیح اندازه‌گیری فشار خون شامل چندین مرحله است. اندازه‌گیری صحیح فشار خون مستلزم آن است که فرد مورد نظر حداقل به مدت پنج دقیقه در آرامش بنشیند و سپس یک کاف فشار خون مناسب را روی بازوی برهنه‌اش قرار دهد. فرد باید در حالت نشسته با پشتی تکیه‌داده، کف پاها روی زمین و پاها روی هم انداخته نباشند. فردی که فشار خونش اندازه‌گیری می‌شود، باید در طول این فرایند از صحبت کردن یا حرکت کردن خودداری کند. بازویی که فشار خون آن اندازه‌گیری می‌شود باید روی سطحی صاف و هم‌سطح قلب قرار گیرد. اندازه‌گیری فشار خون باید در یک اتاق ساکت و آرام انجام شود تا متخصص پزشکی که فشار خون را بررسی می‌کند، بتواند صداهای کوروتکوف را بشنود و در عین حال با گوشی پزشکی به شریان بازویی گوش دهد تا اندازه‌گیری دقیق فشار خون انجام شود. کاف فشار خون باید به آرامی (۲ تا ۳ میلی‌متر جیوه در ثانیه) خالی شود و در عین حال به صداهای کوروتکوف گوش داده شود. مثانه باید پیش‌از اندازه‌گیری فشار خون فرد خالی شود زیرا این کار می‌تواند فشار خون را تا ۱۵/۱۰ میلی‌متر جیوه افزایش دهد. برای اطمینان از صحت، باید چندین بار فشار خون (حداقل دو بار) با فاصله ۱ تا ۲ دقیقه اندازه‌گیری شود. پایش فشار خون به‌صورت سرپایی طی ۱۲ تا ۲۴ ساعت دقیق‌ترین روش برای تأیید تشخیص است. یک استثنا در این مورد، افرادی هستند که فشار خون بسیار بالایی دارند، به‌خصوص زمانی که عملکرد اندام‌ها ضعیف است.

با در دسترس بودن دستگاه‌های پایش فشار خون سیار ۲۴ ساعته و دستگاه‌های فشار خون خانگی، اهمیت عدم تشخیص اشتباه در افراد مبتلا به هیپرتانسیون روپوش سفید، منجر به تغییر پروتکل‌ها شده است. در بریتانیا، بهترین روش فعلی این است که پس‌از یک بار بالا بودن فشار خون در کلینیک، آن را با اندازه‌گیری سرپایی یا، در شرایط کمتر ایده‌آل، پایش فشار خون خانگی در طول ۷ روز پیگیری کنند. کارگروه ویژه خدمات پیشگیرانه ایالات متحده همچنین توصیه می‌کند که اندازه‌گیری‌ها در محیطی خارج از مراکز مراقبت سلامت انجام شود. همچنین ممکن است لازم باشد که به هیپرتانسیون کاذب در سالمندان یا سندرم عدم قابلیت فشرده‌سازی شریان توجه شود. تصور می‌شود که این وضعیت به دلیل کلسیفیکاسیون شریان‌ها رخ می‌دهد که باعث می‌شود فشار خون هنگام اندازه‌گیری با کاف به‌طور غیرطبیعی بالا نشان داده شود، در حالی که اندازه‌گیری‌های داخل شریانی فشار خون، طبیعی هستند. هیپرتانسیون ارتواستاتیک زمانی است که فشار خون هنگام ایستادن افزایش می‌یابد.

 تحقیقات دیگر 

پس‌از تشخیص هیپرتانسیون، ممکن است تست‌های بیشتری برای یافتن :فشار خون بالا، شناسایی کوموربیدیتی‌هایی مانند دیابت، شناسایی آسیب‌های اندامی ناشی از هیپرتانسیون مانند بیماری مزمن کلیه یا ضخیم شدن عضله قلب و برای طبقه‌بندی خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی انجام شود.

هیپرتانسیون ثانویه در کودکان پیش‌از نوجوانی شایع‌تر است و بیشتر موارد ناشی از بیماری کلیوی است. هیپرتانسیون اولیه یا اساسی در نوجوانان و بزرگسالان شایع‌تر است و عوامل خطر متعددی از جمله چاقی و سابقه خانوادگی هیپرتانسیون دارد.

ارزیابی اولیه پس‌از تشخیص هیپرتانسیون باید شامل شرح حال کامل و معاینه فیزیکی باشد. سازمان جهانی بهداشت، انجام تست‌های اولیه زیر را پیشنهاد می‌کند: الکترولیت‌های سرم، کراتینین سرم، پنل لیپید، HbA1c یا گلوکز ناشتا، نوار ادرار و الکتروکاردیوگرام. کراتینین سرم برای ارزیابی وجود بیماری کلیوی اندازه‌گیری می‌شود که می‌تواند علت یا نتیجه هیپرتانسیون باشد. eGFR همچنین می‌تواند اندازه‌گیری اولیه‌ای از عملکرد کلیه ارائه دهد که می‌توان از آن برای نظارت بر عوارض جانبی برخی داروهای آنتی‌هیپرتانسیو بر عملکرد کلیه استفاده کرد. تست نمونه‌های ادرار برای پروتئین به‌عنوان یک شاخص ثانویه بیماری‌های کلیوی استفاده می‌شود. تست‌های لیپید و گلوکز برای شناسایی کوموربیدیتی‌هایی مانند دیابت و چربی خون بالا و برای طبقه‌بندی خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی انجام می‌شوند. تست الکتروکاردیوگرام برای بررسی شواهد مبنی بر تحت فشار بودن قلب ناشی از فشار خون بالا، مانند ضخیم شدن عضله قلب یا اینکه قلب قبلاً اختلال خفیف مانند حمله قلبی خاموش را تجربه کرده است یا خیر، انجام می‌شود.

 طبقه‌بندی در بزرگسالان 
شرایط اندازه‌گیری می‌تواند بر اندازه‌گیری فشار خون تأثیر بگذارد. دستورالعمل‌های بالینی از حد آستانه‌های متفاوتی برای اندازه‌گیری در مطب (که همچنین به‌عنوان کلینیک نیز شناخته می‌شود)، خانه (زمانی که بیمار فشار خون خود را در خانه اندازه‌گیری می‌کند) و فشار خون سرپایی (با استفاده از یک دستگاه خودکار طی ۲۴ ساعت) استفاده می‌کنند.
+ طبقه‌بندی فشار خون گروه‌ها فشار خون سیستولیک (میلی‌متر جیوه) و/یا فشار خون دیاستولیک (میلی‌متر جیوه) روش مطب منزل سرپایی ۲۴ ساعته مطب منزل سرپایی ۲۴ ساعته کالج قلب و عروق آمریکا/انجمن قلب آمریکا (2018) طبیعی <۱۲۰<۱۲۰ <۱۱۵ و <۸۰<۸۰ <۷۵ افزایش‌یافته ۱۲۰–۱۲۹۱۲۰–۱۲۹ ۱۱۵–۱۲۴ و <۸۰<۸۰ <۷۵ هیپرتانسیون مرحله ۱ ۱۳۰–۱۳۹۱۳۰–۱۳۴ ۱۲۵–۱۲۹ یا ۸۰–۸۹۸۰–۸۴ ۷۵–۷۹ هیپرتانسیون مرحله ۲ ≥۱۴۰≥۱۳۵ ≥۱۳۰ یا ≥۹۰≥۸۵ ≥۸۰ انجمن کاردیولوژی اروپا (2024) افزایش‌نیافته <۱۲۰<۱۲۰ <۱۱۵ و <۷۰<۷۰ <۶۵ افزایش‌یافته ۱۲۰–۱۳۹۱۲۰–۱۳۵ ۱۱۵–۱۲۹ و ۷۰–۸۹۷۰–۸۵ ۶۵–۷۹ هیپرتانسیون ≥۱۴۰≥۱۳۵ ≥۱۳۰ یا ≥۹۰≥۸۵ ≥۸۰ انجمن هیپرتانسیون اروپا/انجمن بین‌المللی هیپرتانسیون (۲۰۲۳) مطلوب <۱۲۰   و <۸۰   طبیعی ۱۲۰–۱۲۹   و/یا ۸۰–۸۴   طبیعی بالا ۱۳۰–۱۳۹   و/یا ۸۵–۸۹   هیپرتانسیون مرحله ۱ ۱۴۰–۱۵۹≥۱۳۵ ≥۱۳۰ و/یا ۹۰–۹۹≥۸۵ ≥۸۰ هیپرتانسیون مرحله ۲ ۱۶۰–۱۷۹   و/یا ۱۰۰–۱۰۹   هیپرتانسیون مرحله ۳ ≥۱۸۰   و/یا ≥۱۱۰  

 کودکان 
هیپرتانسیون در حدود ۰٫۲ تا ۳ درصد از نوزادان رخ می‌دهد؛ بااین‌حال، فشار خون به‌طور معمول در نوزادان سالم اندازه‌گیری نمی‌شود. هیپرتانسیون در نوزادان پُرخطر، شایع‌تر است. هنگام تصمیم‌گیری در مورد طبیعی بودن فشار خون در نوزاد، عوامل مختلفی مانند سن بارداری، سن پس‌از لقاح و وزن هنگام تولد باید در نظر گرفته شوند.

هیپرتانسیون، که تحت عنوان فشار خون بالا در چندین ویزیت تعریف می‌شود، ۱٪ تا ۵٪ از کودکان و نوجوانان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و با خطرات طولانی‌مدت بیماری-سلامت مرتبط است. فشار خون در دوران کودکی با افزایش سن بالا می‌رود و در کودکان، فشار خون بالا به‌عنوان میانگین فشار خون سیستولیک یا دیاستولیک در سه یا چند نوبت که برابر یا بالاتر از صدک ۹۵ مناسب برای جنس، سن و قد کودک باشد، تعریف می‌شود. بااین‌حال، پیش‌از اینکه بتوان یک کودک را مبتلا به فشار خون بالا دانست، فشار خون بالا باید در ویزیت‌های مکرر تأیید شود. در نوجوانان، پیشنهاد شده است که هیپرتانسیون با استفاده از همان معیارهای بزرگسالان تشخیص داده و طبقه‌بندی شود.

 پیشگیری 
بخش زیادی از بار بیماری فشار خون بالا را افرادی متحمل می‌شوند که به‌عنوان هیپرتانسیو شناخته نمی‌شوند. در نتیجه، برای کاهش عوارض فشار خون بالا و کاهش نیاز به داروهای آنتی‌هیپرتانسیو، به استراتژی‌های جمعیتی نیاز است. برای کاهش فشار خون، تغییر سبک زندگی توصیه می‌شود.

تغییرات سبک زندگی توصیه‌شده برای پیشگیری از هیپرتانسیون عبارتند از:
 حفظ وزن طبیعی بدن برای بزرگسالان (مثلا شاخص توده بدنی زیر ۲۵ کیلوگرم/متر2)
 کاهش مصرف سدیم در رژیم غذایی به کمتر از ۱۰۰ میلی‌مول/روز (کمتر از ۶ گرم نمک (کلراید سدیم) یا کمتر از ۲٫۴ گرم سدیم در روز)
 مشارکت در فعالیت‌های بدنی هوازی منظم با شدت متوسط (حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته)
 محدود کردن مصرف الکل، حداکثر ۱ نوشیدنی برای زنان و ۲ نوشیدنی برای مردان در روز
 مصرف رژیم غذایی سرشار از غلات کامل، میوه‌ها و سبزیجات، مانند رژیم غذایی DASH;
 سیگار نکشیدن
 کاهش و مدیریت استرس، مثلاً از طریق مدیتیشن و یوگا

اصلاح مؤثر سبک زندگی می‌تواند فشار خون را به اندازه یک داروی آنتی‌هیپرتانسیو کاهش دهد. ترکیب دو یا چند تغییر در سبک زندگی می‌تواند نتایج بهتری را به همراه داشته باشد. شواهد قابل توجهی وجود دارد که نشان می‌دهد کاهش مصرف نمک در رژیم غذایی، فشار خون را کاهش می‌دهد، اما اینکه این امر به کاهش مورتالیتی و بیماری‌های قلبی‌عروقی منجر می‌شود یا خیر، هنوز مشخص نیست. مصرف تخمینی دریافت سدیم بیشتر یا مساوی ۶ گرم در روز و کمتر از ۳ گرم در روز، هر دو با خطر بالای مرگ‌ومیر یا بیماری‌های عمده قلبی‌عروقی مرتبط هستند، اما ارتباط میان مصرف بالای سدیم و پیامدهای نامطلوب فقط در افراد مبتلا به هیپرتانسیون مشاهده می‌شود. در نتیجه، در غیاب نتایج حاصل از کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده، منطقی بودن کاهش سطح مصرف سدیم در رژیم غذایی به کمتر از ۳ گرم در روز مورد تردید قرار گرفته است. دستورالعمل‌های بالینی ESC اشاره می‌کنند که پریودنتیت با وضعیت نامطلوب سلامت قلبی‌عروقی مرتبط است.

ارزش غربالگری روتین برای هیپرتانسیون مورد بحث است. در سال ۲۰۰۴، برنامه ملی آموزش فشار خون بالا توصیه کرد که کودکان ۳ سال و بالاتر باید حداقل یک‌بار در هر ویزیت مراقبت‌های سلامت، اندازه‌گیری فشار خون داشته باشند، موسسه ملی قلب، ریه و خون و آکادمی اطفال آمریکا نیز توصیه مشابهی ارائه داد. بااین‌حال، آکادمی پزشکان خانواده آمریکا از دیدگاه ایالات متحده حمایت می‌کند. کارگروه خدمات پیشگیرانه ایالات متحده اعلام کرد که شواهد موجود برای تعیین تعادل بین مزایا و خطرات غربالگری هیپرتانسیون در کودکان و نوجوانان بدون نشانه کافی نیست. این تیم همچنین غربالگری هیپرتانسیون را با اندازه‌گیری فشار خون در مطب برای بزرگسالان ۱۸ سال یا بالاتر توصیه می‌کند.

 مدیریت 

طبق یک مرور که در سال ۲۰۰۳ منتشر شد، کاهش فشار خون به میزان ۵ میلی‌متر جیوه می‌تواند خطر سکته مغزی را ۳۴ درصد، بیماری ایسکمیک قلب را تا ۲۱ درصد و احتمال بروز دمانس، نارسایی قلبی و مورتالیتی ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی را کاهش دهد.

 فشار خون هدف 

گروه‌های متخصص مختلفی دستورالعمل‌های بالینی را در مورد اینکه فشار خون هدف در افراد تحت درمان برای هیپرتانسیون چقدر باید پائین باشد، ارائه داده‌اند. این گروه‌ها یک فشار هدف در محدوده کمتر از ۱۶۰–۱۴۰/ ۱۰۰–۹۰ میلی‌متر جیوه را برای عموم مردم توصیه می‌کنند. مرورهای کاکرین، اهداف مشابهی را برای زیرگروه‌هایی مانند افراد مبتلا به دیابت و افراد دارای سابقه بیماری قلبی‌عروقی توصیه می‌کند. علاوه‌بر این، مرورهای کاکرین نشان داده است که برای افراد مسن با خطر قلبی‌عروقی متوسط تا بالا، مزایای تلاش برای دستیابی به هدف فشار خون پائین‌تر از حد استاندارد (برابر یا کمتر از ۱۴۰/۹۰ میلی‌متر جیوه) در مقایسه با خطرات مرتبط با این مداخله ناچیز است. این یافته‌ها ممکن است برای دیگر جمعیت‌ها قابل تعمیم نباشد.

بسیاری از گروه‌های متخصص، فشار خون هدف را اندکی بالاتر و ۱۵۰/۹۰ میلی‌متر جیوه برای افراد میان ۶۰ تا ۸۰ سال توصیه می‌کنند. JNC 8 و کالج پزشکان آمریکا نیز هدف ۱۵۰/۹۰ میلی‌متر جیوه را برای افراد بالای ۶۰ سال توصیه می‌کنند، اما برخی از متخصصان درون این گروه‌ها با این توصیه مخالفند. همچنین برخی از گروه‌های متخصص، اهداف کمی پائین‌تری را در افراد مبتلا به دیابت یا بیماری مزمن کلیه، توصیه کرده‌اند، اما برخی دیگر همان هدف را برای کل جمعیت عمومی توصیه می‌کنند. مسئله بهترین هدف درمانی و اینکه این اهداف باید برای افراد پُرخطر متفاوت باشند یا خیر، حل نشده است، اگرچه برخی از متخصصان کاهش فشار خون شدیدتری را نسبت به آنچه در برخی دستورالعمل‌های بالینی توصیه شده است، پیشنهاد می‌کنند.

دستورالعمل‌های انجمن قلب آمریکا در سال ۲۰۲۵، مصرف دارو را برای همه بزرگسالانی که متوسط فشار خون آنها ۹۰/۱۴۰ میلی‌متر جیوه یا بالاتر است، توصیه می‌کند. همچنین مصرف دارو را برای بزرگسالانی که فشار خون ۸۰/۱۳۰ میلی‌متر جیوه یا بالاتر دارند و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی در ۱۰ سال آینده ۷٫۵ درصد یا بیشتر است، و در افرادی که فشار خون ۸۰/۱۳۰ میلی‌متر جیوه یا بالاتر دارند و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی در ۱۰ سال آینده کمتر از ۷٫۵ درصد است و فشار خون پس از ۳ تا ۶ ماه اصلاح سبک زندگی، بالای ۸۰/۱۳۰ میلی‌متر جیوه باقی می‌ماند، توصیه می‌کند.

 اصلاحات سبک زندگی 
اولین خط درمان برای هیپرتانسیون، تغییر سبک زندگی از جمله تغییر رژیم غذایی، فعالیت بدنی و کاهش وزن است. اگرچه همه این موارد در توصیه‌های علمی مورد تأیید قرار گرفته‌اند، یک مرور سیستماتیک کاکرین هیچ شواهدی (به دلیل کمبود داده) برای تأثیرات رژیم‌های غذایی کاهش وزن بر مرگ‌ومیر، عوارض طولانی‌مدت یا عوارض جانبی در افراد مبتلا به هیپرتانسیون پیدا نکرد. این مرور، کاهش وزن بدن و فشار خون را تأیید کرد. اثربخشی بالقوه آنها مشابه و گاهی از یک داروی واحد فراتر می‌رود. اگر هیپرتانسیون به اندازه‌ای بالا باشد که استفاده فوری از داروها را توجیه کند، تغییرات سبک زندگی همچنان همراه با دارو توصیه می‌شود.

تغییرات غذایی که برای کاهش فشار خون مؤثر شناخته شده‌اند عبارتند از رژیم‌های غذایی کم‌سدیم، رژیم غذایی DASH (رویکردهای تغذیه‌ای برای توقف هیپرتانسیون)، که در یک مرور جامع در مقایسه با ۱۱ رژیم غذایی دیگر بهترین بود، و رژیم‌های غذایی گیاهی. یک دستورالعمل بالینی در سال ۲۰۲۴ افزایش مصرف فیبر غذایی را توصیه کرد، حداقل ۲۸ گرم در روز برای زنان و ۳۸ گرم در روز برای مردان مبتلا به هیپرتانسیون.

افزایش پتاسیم در رژیم غذایی، مزیت بالقوه‌ای برای کاهش خطر هیپرتانسیون دارد. کمیته مشورتی دستورالعمل‌های بالینی تغذیه‌ای در سال 2015 (DGAC) اظهار داشت که پتاسیم یکی از مواد مغذی کمیاب است که در ایالات متحده به میزان کم مصرف می‌شود. بااین‌حال، افرادی که داروهای آنتی‌هیپرتانسیو خاصی (مانند مهارکننده‌های ACE یا ARB) مصرف می‌کنند، نباید مکمل‌های پتاسیم یا نمک‌های غنی‌شده با پتاسیم را به دلیل خطر افزایش سطح پتاسیم مصرف کنند.

رژیم‌های دارای ورزش فیزیکی که برای کاهش فشار خون مؤثر هستند شامل ورزش‌های مقاومتی ایزومتریک، ورزش‌های هوازی، ورزش‌های مقاومتی و تنفس هدایت‌شده با دستگاه هستند.

یک مرور کاکرین در سال ۲۰۲۰، تأثیر پیاده‌روی بر فشار خون و ضربان قلب در بزرگسالان را بررسی کرد. این مرور نشان داد که پیاده‌روی احتمالاً فشار خون سیستولیک را کاهش می‌دهد و تأثیرات آن در گروه‌های سنی مختلف و هر دو جنس هم‌سو و سازگار است. همچنین شواهدی وجود داشت که نشان می‌داد پیاده‌روی ممکن است فشار خون دیاستولیک و ضربان قلب را کاهش دهد. به‌طور کلی، قطعیت شواهد بسته به پیامد و زیرگروه، از متوسط تا پائین متغیر بود. به نظر می‌رسد پیاده‌روی یک استراتژی بی‌خطر، در دسترس و بالقوه مؤثر برای حمایت از سلامت قلبی‌عروقی باشد.

تکنیک‌های کاهش استرس مانند بیوفیدبک یا مدیتیشن متعالی ممکن است به‌عنوان یک روش کمکی برای دیگر درمان‌ها جهت کاهش هیپرتانسیون در نظر گرفته شوند، اما شواهد مستقلی مبنی بر تأثیر آنها در پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی وجود ندارد. خود-پایشی و یادآورهای قرار ملاقات ممکن است از استفاده از راهبردهای دیگر برای بهبود کنترل فشار خون پشتیبانی کنند، اما نیاز به ارزیابی بیشتری دارند.

 داروها 
چندین دسته از داروها، که در مجموع تحت عنوان داروهای آنتی‌هیپرتانسیو شناخته می‌شوند، برای درمان هیپرتانسیون در دسترس هستند.

داروهای خط اول برای هیپرتانسیون شامل دیورتیک‌های تیازیدی، مسدودکننده‌های کانال کلسیم، مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (مهارکننده‌های ACE) و مسدودکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین هستند. این داروها ممکن است به‌تنهایی یا به‌صورت ترکیبی استفاده شوند (استفاده همزمان از مهارکننده‌های ACE و ARBs توصیه نمی‌شوند)؛ گزینه دوم ممکن است به حداقل رساندن مکانیسم‌های تنظیم‌کننده متقابل که برای بازگرداندن مقادیر فشار خون به سطوح قبل از درمان عمل می‌کنند، کمک کند، اگرچه شواهد برای درمان ترکیبی خط اول به اندازه کافی قوی نیست. اکثر افراد برای کنترل هیپرتانسیون خود به بیش از یک دارو نیاز دارند. داروهای کنترل فشار خون باید با رویکرد مراقبت مرحله‌ای در صورت عدم دستیابی به سطوح هدف اجرا شوند. قطع مصرف چنین داروهایی در سالمندان می‌تواند توسط متخصصان مراقبت سلامت در نظر گرفته شود، زیرا هیچ شواهد قوی مبنی بر تأثیر آنها بر مورتالیتی، انفارکتوس میوکارد یا سکته مغزی وجود ندارد.

پیش‌از این، تصور می‌شد که بتابلاکرها مانند آتنولول، در صورت استفاده به‌عنوان درمان خط اول هیپرتانسیون، تأثیرات مفید مشابهی دارند. بااین‌حال، یک مرور کاکرین که شامل ۱۳ کارآزمایی بود، نشان داد که تأثیرات بتابلاکرها در پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی نسبت به دیگر داروهای آنتی‌هیپرتانسیو پائین‌تر است.

شواهد محدودی برای تجویز داروهای آنتی‌هیپرتانسیو برای کودکان مبتلا به هیپرتانسیون وجود دارد. شواهد محدودی وجود دارد که آن را با دارونما مقایسه کرده و تأثیر نسبتاً کمی بر فشار خون در کوتاه‌مدت نشان می‌دهد. تجویز دوز بالاتر، منجر به کاهش بیشتر فشار خون نشد.

 هیپرتانسیون مقاوم به درمان 
هیپرتانسیون مقاوم به درمان به‌عنوان فشار خون بالایی تعریف می‌شود که علیرغم تجویز همزمان سه یا چند داروی آنتی‌هیپرتانسیو با مکانیسم‌های اثر متفاوت، همچنان بالاتر از سطح هدف باقی می‌ماند. عدم مصرف داروهای تجویزشده طبق دستور، یکی از علل مهم هیپرتانسیون مقاوم به درمان است. برای تأیید فشار خون مقاوم واقعی، رژیم درمانی دارویی باید شامل دوزهای مطلوب یا بهترین دوزهای قابل تحمل باشد. کنترل ناکافی فشار خون باید با روش‌های اندازه‌گیری خارج از مطب، مانند پایش فشار خون در منزل یا پایش فشار خون سرپایی ۲۴ ساعته، تأیید شود تا اثر روپوش سفید رد شود. پایبندی به درمان باید تأیید شده و علل ثانویه فشار خون رد شود. اگر به این عوامل پرداخته نشود، اصطلاحات فشار خون مقاوم کاذب یا فشار خون مقاوم ظاهری پیشنهاد می‌شود.

برخی از علل ثانویه شایع هیپرتانسیون مقاوم به درمان عبارتند از آپنه انسدادی خواب، آلدوسترونیسم اولیه و تنگی شریان کلیوی، برخی از علل ثانویه نادر نیز عبارتند از فئوکروموسیتوم و کوآرکتاسیون آئورت. از هر پنج فرد مبتلا به هیپرتانسیون مقاوم، یک نفر مبتلا به آلدوسترونیسم اولیه است که یک بیماری قابل درمان، حتی قابل درمان قطعی است. هیپرتانسیون مقاوم همچنین ممکن است ناشی از فعالیت مزمن و بالای سیستم عصبی خودکار باشد، تأثیری که به‌عنوان هیپرتانسیون نوروژنیک شناخته می‌شود. درمان‌های الکتریکی که بارورفلکس را تحریک می‌کنند، به‌عنوان گزینه‌ای برای کاهش فشار خون در افراد در این شرایط در حال مطالعه هستند.

طبق یکی از منابع، هیپرتانسیون مقاوم به درمان به فشار خون بالایی اطلاق می‌شود که با مصرف همزمان پنج یا چند عامل آنتی‌هیپرتانسیو از کلاس‌های مختلف کنترل نمی‌شود. افراد مبتلا به هیپرتانسیون مقاوم به درمان به‌صورت تیپیکال فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک بیشتری دارند و در معرض خطر بالای ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی شدیدتر و مورتالیتی به هر علتی هستند.

 اپیدمیولوژی 

 بزرگسالان 
طبق تخمین‌ها، در سال ۲۰۲۴ از هر سه نفر در جهان، یک نفر یا ۳۳٪ از جمعیت جهان مبتلا به هیپرتانسیون بوده‌اند. از بین تمام افراد مبتلا به هیپرتانسیون، حدود ۴۶٪ هیپرتانسیون در آنها تشخیص داده نشده و از ابتلای خود به این بیماری بی‌اطلاع هستند. در سال ۱۹۹۰، تقریباً ۶۰۰ میلیون نفر مبتلا به هیپرتانسیون بودند، اما این تعداد تا سال ۲۰۲۴ به ۱٫۱۳ میلیارد نفر افزایش یافت که عمدتاً به دلیل افزایش عوامل خطر هیپرتانسیون در کشورهایی با سطح درآمد پائین و متوسط بود.

هیپرتانسیون در مردان کمی شایع‌تر است. در افراد زیر ۵۰ سال، مردان بیشتر از زنان به هیپرتانسیون مبتلا می‌شوند، و در سنین بالای ۵۰ سال، شیوع هیپرتانسیون در مردان و زنان یکسان است. در سنین بالای ۶۵ سال، زنان بیشتر از مردان به هیپرتانسیون مبتلا می‌شوند. فشار خون بالا با افزایش سن شایع‌تر می‌شود. این بیماری در کشورهایی با سطح درآمد بالا، متوسط و پائین شایع است. همچنین در افراد با وضعیت اجتماعی‌اقتصادی پائین شایع‌تر است. بروز هیپرتانسیون در افراد دیابتی تقریباً دو برابر شایع‌تر است.

در سال ۲۰۱۹، بالاترین نرخ‌های تشخیص‌داده‌شده هیپرتانسیون در آفریقا (۳۰٪ برای هر دو جنس) و پائین‌ترین نرخ‌ها در قاره آمریکا (۱۸٪ برای هر دو جنس) بود. این میزان همچنین درون مناطق مختلف به‌طور قابل توجهی متفاوت است، به‌طوری که میزان آن در سطح کشور پرو به ۲۲٫۸٪ (مردان) و ۱۸٫۴٪ (زنان) و در پاراگوئه به بالاترین میزان خود یعنی ۶۱٫۶٪ (مردان) و ۵۰٫۹٪ (زنان) می‌رسد.

در سال ۱۹۹۵، تخمین زده می‌شد که ۲۴٪ از جمعیت ایالات متحده مبتلا به هیپرتانسیون بودند یا داروهای آنتی‌هیپرتانسیو مصرف می‌کردند. تا سال ۲۰۰۴، این رقم به ۲۹% و تا سال ۲۰۱۷ به ۳۲٪ (۷۶ میلیون بزرگسال آمریکایی) افزایش یافت. در سال ۲۰۱۷، با تغییر دستورالعمل‌های بالینی آمریکایی در تعریف هیپرتانسیون، ۴۶٪ از افراد در ایالات متحده به این بیماری مبتلا هستند. برخی داده‌ها نشان می‌دهد که بزرگسالان آفریقایی-آمریکایی در ایالات متحده با نرخ ۴۴٪، بالاترین میزان هیپرتانسیون در جهان را دارند. بااین‌حال، پژوهش‌های دیگر استدلال می‌کنند که «دیدگاه کوته‌بینانه‌ای» در مورد داده‌های آمریکایی وجود داشته است و خاطرنشان می‌کنند که گروه‌های دیگر، به‌ویژه روس‌ها و اروپای شرقی، به‌طور قابل توجهی میزان هیپرتانسیون بالاتری نسبت به آمریکایی‌های سیاه‌پوست دارند. تفاوت در میزان هیپرتانسیون چند عاملی بوده و در دست مطالعه است.

 کودکان 
میزان فشار خون بالا در کودکان و نوجوانان در ۲۰ سال گذشته در ایالات متحده افزایش یافته است. فشار خون بالا در دوران کودکی، به‌ویژه در سنین قبل از نوجوانی، اغلب نسبت به بزرگسالان، به دلیل یک اختلال زمینه‌ای ثانویه است. بیماری کلیوی شایع‌ترین علت ثانویه هیپرتانسیون در کودکان و نوجوانان است. با این وجود، بیشتر موارد را هیپرتانسیون اولیه یا اساسی تشکیل می‌دهد.

 پیش‌آگهی 

هیپرتانسیون مهم‌ترین عامل خطر قابل پیشگیری برای مرگ‌ومیر پره‌ماچور (نارس) در سراسر جهان است. این بیماری خطر ابتلا به بیماری ایسکمیک قلب، سکته مغزی، بیماری عروق محیطی، و دیگر بیماری‌های قلبی‌عروقی، از جمله نارسایی قلبی، آنوریسم آئورت، تصلب شرایین منتشر، بیماری مزمن کلیه، فیبریلاسیون دهلیزی، سرطان‌ها، لوکمی و آمبولی ریوی را افزایش می‌دهد. هیپرتانسیون همچنین یک عامل خطر برای اختلال شناختی و دمانس است. عوارض دیگر شامل رتینوپاتی هیپرتانسیو و نفروپاتی هیپرتانسیو است.

 تاریخچه 

 تصویر وریدها از Harvey's Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis در Animalibus |left|thumb

 اندازه‌گیری 
درک مدرن از سیستم قلبی‌عروقی با کار پزشک ویلیام هاروی (۱۵۷۸-۱۶۵۷) آغاز شد، که گردش خون را در کتاب خود "De motu cordis" توصیف کرد. کشیش انگلیسی، استفن هیلز، اولین اندازه‌گیری منتشرشده از فشار خون را در سال ۱۷۳۳ انجام داد. بااین‌حال، هیپرتانسیون به‌عنوان یک موجودیت بالینی با اختراع فشارسنج کاف‌دار توسط سیپیونه ریوا-روچی در سال ۱۸۹۶ به رسمیت شناخته شد. این امر امکان اندازه‌گیری آسان فشار سیستولیک را در کلینیک فراهم کرد. در سال ۱۹۰۵، نیکولای کوروتکوف با توصیف صداهای کوروتکوف که هنگام باز کردن دریچه دستگاه فشارسنج و با استفاده از گوشی پزشکی شنیده می‌شوند، این تکنیک را بهبود بخشید. این روش، امکان اندازه‌گیری فشار سیستولیک و دیاستولیک را فراهم کرد.

 شناسایی 
نشانه‌های شبیه به علائم بیماران مبتلا به بحران هیپرتانسیو در متون پزشکی فارسی قرون وسطی در فصل «fullness disease» مورد بحث قرار گرفته است. این نشانه‌ها شامل سردرد، سنگینی در سر، کُندی حرکات، قرمزی عمومی و احساس گرمی در بدن، برجستگی، اتساع و گرفتگی عروق، پُری نبض، اتساع پوست، ادرار رنگی و غلیظ، از دست دادن اشتها، ضعف بینایی، اختلال در تفکر، خمیازه کشیدن، خواب‌آلودگی، پارگی عروق و سکته مغزی هموراژیک است. فرض بر این بود که fullness disease به دلیل وجود مقدار زیادی خون درون رگ‌های خونی ایجاد می‌شود.

توصیف هیپرتانسیون به‌عنوان یک بیماری، از جمله توسط توماس یانگ در سال ۱۸۰۸ و به‌ویژه ریچارد برایت در سال ۱۸۳۶ ارائه شده است. اولین گزارش از فشار خون بالا در فردی بدون شواهد بیماری کلیوی توسط فردریک اکبر محمد (۱۸۴۹-۱۸۸۴) ارائه شد.

تا دهه ۱۹۹۰، هیپرتانسیون سیستولیک به‌عنوان فشار خون سیستولیک ۱۶۰ میلی‌متر جیوه یا بیشتر تعریف می‌شد. در سال ۱۹۹۳، دستورالعمل‌های بالینی WHO/ISH، مقدار ۱۴۰ میلی‌متر جیوه را به‌عنوان حد آستانه هیپرتانسیون تعریف کردند.

 درمان 
از نظر تاریخی، درمان آنچه که «بیماری نبض سخت» نامیده می‌شد، شامل کاهش حجم خون از طریق حجامت یا استفاده از زالو بود. این روش توسط امپراتور زرد چین، کورنلیوس سلسوس، جالینوس و بقراط توصیه می‌شد. رویکرد درمانی برای درمان بیماری نبض سخت شامل تغییرات سبک زندگی (دوری از خشم و رابطه جنسی) و برنامه غذایی برای بیماران (اجتناب از مصرف شراب، گوشت و شیرینی، کاهش حجم غذا در یک وعده غذایی، حفظ رژیم غذایی کم‌انرژی و استفاده از اسفناج و سرکه در رژیم غذایی) بود.

در قرن‌های ۱۹ام و ۲۰ام، پیش‌از اینکه درمان دارویی مؤثر برای هیپرتانسیون امکان‌پذیر شود، از سه روش درمانی استفاده می‌شد که همگی عوارض جانبی متعددی داشتند: محدودیت شدید سدیم (برای مثال رژیم غذایی برنج)سمپاتکتومی (برداشتن (فرسایش) بخش‌هایی از سیستم عصبی سمپاتیک از طریق جراحی) و پیروگن‌تراپی (تزریق موادی که باعث تب می‌شدند و به‌طور غیرمستقیم فشار خون را کاهش می‌دادند).

اولین ماده شیمیایی برای هیپرتانسیون، تیوسیانات سدیم، در سال ۱۹۰۰ مورد استفاده قرار گرفت اما عوارض جانبی زیادی داشت و محبوب نبود. چندین عامل دیگر پس‌از جنگ جهانی دوم توسعه یافتند که محبوب‌ترین و نسبتاً موثرترین آنها تترامتیل آمونیوم کلراید، هگزامتونیوم، هیدرالازین و رزرپین (مشتق‌شده از گیاه دارویی راولفیا سرپنتینا) بودند. هیچ‌یک از این داروها به خوبی تحمل نشدند. با کشف اولین عامل خوراکی که به خوبی تحمل می‌شد، پیشرفت بزرگی حاصل شد. اولین مورد، کلروتیازید، اولین دیورتیک تیازیدی بود که از آنتی‌بیوتیک سولفانیلامید ساخته شد و در سال ۱۹۵۸ در دسترس قرار گرفت. پس‌از آن، بتابلاکرها، مسدودکننده‌های کانال کلسیم، مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین، مسدودکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین و مهارکننده‌های رنین به‌عنوان عوامل آنتی‌هیپرتانسیو توسعه یافتند.

 جامعه و فرهنگ 
 آگاهی 
سازمان جهانی بهداشت، هیپرتانسیون (فشار خون بالا) را به‌عنوان علت اصلی مورتالیتی قلبی‌عروقی شناسایی کرده است. اتحادیه جهانی هیپرتانسیون، یک سازمان فراگیر متشکل از ۸۵ انجمن و اتحادیه ملی هیپرتانسیون، اذعان کرد که بیش از ۵۰٪ از جمعیت هیپرتانسیو در سراسر جهان از وضعیت خود بی‌اطلاع هستند. برای رسیدگی به این مشکل، WHL در سال ۲۰۰۵، یک کمپین آگاهی‌بخشی جهانی در مورد هیپرتانسیون آغاز کرد و ۱۷ می هر سال را به‌عنوان روز جهانی هیپرتانسیون اختصاص داد.

 اقتصاد 
فشار خون بالا شایع‌ترین مشکل پزشکی مزمن است که باعث مراجعه افراد به ارائه‌دهندگان مراقبت‌های سلامت اولیه در ایالات متحده می‌شود. انجمن قلب آمریکا هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم فشار خون بالا را در سال ۲۰۱۰، حدود ۷۶٫۶ میلیارد دلار تخمین زد. در ایالات متحده، ۸۰٪ از افراد مبتلا به هیپرتانسیون از بیماری خود آگاه هستند، ۷۱٪ از آنها داروهای آنتی‌هیپرتانسیو مصرف می‌کنند، اما تنها ۴۸٪ از افرادی که از بیماری خود آگاه هستند، آن را به درستی کنترل می‌کنند. مدیریت کافی هیپرتانسیون می‌تواند با کاستی‌هایی در تشخیص، درمان یا کنترل آن مختل شود. ارائه‌دهندگان مراقبت سلامت با موانع بسیاری برای دستیابی به کنترل فشار خون مواجه هستند، از جمله مقاومت بیماران در برابر مصرف داروهای متعدد برای رسیدن به اهداف فشار خون. افراد همچنین با چالش‌های پایبندی به برنامه‌های پزشکی و ایجاد تغییرات در سبک زندگی روبرو هستند. با این وجود، دستیابی به اهداف فشار خون امکان‌پذیر است و از همه مهم‌تر، کاهش فشار خون به‌طور قابل توجهی خطر مرگ‌ومیر ناشی از بیماری قلبی و سکته مغزی، ابتلا به دیگر بیماری‌های ناتوان‌کننده و هزینه‌های مرتبط با مراقبت‌های پزشکی پیشرفته را کاهش می‌دهد. هزینه بالای دارو، بسیاری از بیماران را از ادامه درمان منصرف می‌کند.

 جانوران دیگر 
هیپرتانسیون در گربه‌ها با فشار خون سیستولیک بالاتر از ۱۵۰ میلی‌متر جیوه مشخص می‌شود و آملودیپین معمولاً درمان خط اول آن است. گربه‌ای که فشار خون سیستولیک بالای ۱۷۰ میلی‌متر جیوه داشته باشد، هیپرتانسیو محسوب می‌شود. همچنین اگر گربه مشکلات دیگری مانند بیماری کلیوی یا جداشدگی شبکیه چشم داشته باشد، ممکن است فشار خون زیر ۱۶۰ میلی‌متر جیوه نیز نیاز به کنترل داشته باشد.

فشار خون طبیعی در سگ‌ها می‌تواند میان نژادها تفاوت قابل توجهی داشته باشد، اما اگر فشار خون سیستولیک بالای ۱۶۰ میلی‌متر جیوه باشد، به‌خصوص اگر با آسیب به اندام‌های هدف همراه باشد، اغلب هیپرتانسیون تشخیص داده می‌شود. مهارکننده‌های سیستم رنین-آنژیوتانسین و مسدودکننده‌های کانال کلسیم اغلب برای درمان هیپرتانسیون در سگ‌ها استفاده می‌شوند، اگرچه ممکن است داروهای دیگری نیز برای شرایط خاص ایجادکننده فشار خون بالا تجویز شوند.

 جستارهای وابسته 
 مقایسه دستورالعمل‌های بین‌المللی فشار خون

 واژه‌نامه 

 منابع 

 برای مطالعه بیش 

 2024  guideline: 
 2023  guideline: 
 2022  guideline:  Key recommendations.
 2019  guideline: 
 2017 / guideline: 
 2014  guideline: 

رده:بیماری‌های قلب و دستگاه گردش خون
رده:بیماری‌های قلب و عروق
رده:بیماری‌های مرتبط با پیری
رده:بیماری‌های مرتبط با چاقی
رده:دستگاه قلبی-عروقی
رده:زیادی فشار خون
رده:فشار خون
رده:کلیه‌شناسی
رده:ویکی‌سازی رباتیک