آپارتاید

آپارتاید  یا جدانژادی سیاست تفکیک رسمی نژادها و امکانات آن‌ها و برتری دادن سفیدپوستان بر غیرسفیدپوستان در آفریقای جنوبی بود.

آپارتاید واژه‌ای هلندی است و از سال ۱۹۴۸ تا ۱۹۹۴ در آفریقای جنوبی ادامه داشت. در این دوران، سفیدپوستان که فقط ۱۴ درصد جمعیت را تشکیل می‌دادند، از دادن حق رأی به سیاه‌پوستان یا آسیایی‌ها خودداری می‌کردند و سیاه‌پوستان یا آسیایی‌ها از حقوق اساسی خود محروم می‌شدند و اجازهٔ آمیختن با سفیدپوستان را نداشتند.
بندانگشتی|تابلویی مبنی بر «اختصاص ساحل دریا به افراد عضو نژاد سفید» و اعمال آپارتاید در مورد سیاه‌پوستان به زبان‌های انگلیسی، هلندی و زولو
آپارتاید از نظر لغوی به معنی مجزا و جدا نگه‌داشتن است و به موضوع جدا نگه‌داشتن افراد متعلق به نژادهای غیرسفید، مجبور کردن آنان به اقامت در محلات و استان‌های خاص، محروم کردن آن‌ها از همهٔ حقوق سیاسی و امکان تحصیل و پیشرفت اشاره دارد. در دوران آپارتاید، در مناطقی که سیاه‌پوستان مجبور به اقامت در آن می‌شدند و حق خروج از آن را نداشتند، حداقل امکانات زندگی نیز موجود نبود. کنگرهٔ ملّی آفریقا با درخواست ایجاد جامعهٔ آزاد چندقومیتی، جنگی را علیه نظام آپارتاید به راه انداخت. طرفداران لغو آپارتاید، تظاهرات آرامی در شپرویل و تسوتو به راه انداختند که با مقاومت مخالفان روبه‌رو شد. راهپیمایان سیاه‌پوست شلاق خوردند و حتی در ۲۱ مارس ۱۹۶۰، حدود ۶۹ آفریقایی کشته شدند.

دو نفر از مخالفان اصلی نظام آپارتاید، استیو بایکو و نلسون ماندلا بودند. استیو بایکو به حکومت سیاهان اعتقاد داشت، در حالی که ماندلا به حقوقی مساوی برای تمامی اهالی آفریقای جنوبی معتقد بود. در سال ۱۹۶۲، ماندلا دستگیر و پس از محاکمه به حبس ابد محکوم شد. در سال ۱۹۹۰، ماندلا در سن ۷۲ سالگی آزاد شد و مبارزه برای حقوق انسانی اهالی آفریقای جنوبی را از سر گرفت. سرانجام اف. دبلیو. کلرک رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی با او وارد مذاکره شد. یک سال بعد، کنگرهٔ ملّی آفریقای جنوبی پیروز شد و ماندلا به ریاست‌جمهوری رسید و نظام آپارتاید لغو گردید.

 چهره‌های مهم 
برخی از چهره‌های مهم دوران آپارتاید عبارت‌اند از:
 استیو بایکو
 دزموند توتو
 هلن سوزمن
 والتر سیسولو
 اف. دبلیو. کلرک
 نلسون ماندلا
 پی دبلیو بوتا

 جستارهای وابسته 
 تحریم ورزشی آفریقای جنوبی در دوران آپارتاید
 مقاومت داخلی علیه آپارتاید
 اسرائیل و آپارتاید
 اتحادیه راگبی و آپارتاید
 مذاکرات برای پایان دادن به آپارتاید در آفریقای جنوبی

 منابع 

رده:آپارتاید در آفریقای جنوبی
آپارتاید
رده:آفریقای جنوبی در دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
رده:آفریقای جنوبی در دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:آفریقای جنوبی در دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:آفریقای جنوبی در دهه ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:آفریقای جنوبی در سده ۲۰ (میلادی)
رده:الیگارشی
رده:انحلال‌های ۱۹۹۴ (میلادی) در آفریقای جنوبی
رده:انحلال‌های دهه ۱۹۹۰ (میلادی) در آفریقای جنوبی
رده:برتری سفیدپوستان در آفریقا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۴۸ (میلادی) در آفریقا
رده:تبعیض در آفریقای جنوبی
رده:تفکیک نژادی
رده:سیاست‌های راست تندرو در آفریقای جنوبی
رده:فاشیسم
رده:قومیت در سیاست
رده:ملی‌گرایی قومی
رده:نژادپرستی در آفریقای جنوبی
رده:نژادپرستی
رده:واژگان سیاسی در آفریقای جنوبی