مردم دزفولی

مردم دزفولی یا دزفولی‌ها، با فرهنگی پربار و زبانی خاص، سابقه‌ای کهن و آداب و رسومی منحصر به‌فرد، اهالی بومی شهر دزفول و سرزمین‌های اطراف آن در استان خوزستان بوده و هستند که از دیرباز در کنار رود دز زیسته‌اند، و با وجود تغییرات فرهنگی و تاریخی و مهاجرت‌های گسترده به خارج از دزفول، همچنان هویت خاص خود را حفظ کرده‌اند. بسیاری از شهروندان اهوازی، ریشه‌ای دزفولی دارند.

 ریشه و پیشینه 
سرزمین دزفول، پیشینه‌ای کهن دارد و از دوران ایلامی‌ها (حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلادمسیح) قابل سکونت بوده‌ است. بعدها آشوری‌ها، هخامنشیان، و ساسانیان در این منطقه نفوذ کردند. در دوره ساسانی، اسیرهای رومی به دستور شاپور یکم برای ساخت پل تاریخی دزفول به این شهر آورده شدند.

در دوره‌های بعد، قوم‌هایی همچون عرب‌ها، مغول‌ها، گرجی‌ها و ترک‌ها نیز به ترکیب قومی مردم دزفول افزوده شدند.

 زبان 
گویش بومی مردم دزفول، گویش دزفولی است که از شاخه‌های فارسی برشمرده می‌شود و ویژگی‌هایی متمایز از فارسی معیار دارد. این گویش دارای دو لهجهٔ اصلی به نام‌های حیدرخانه‌ای و صحرابدری است. همچنین برخی از مردم، به لری بختیاری و لری خرم‌آبادی نیز صحبت می‌کنند.

 دین 
بیشتر مردم دزفول، پیرو اسلام شیعه هستند. در گذشته اقلیت‌هایی از پیروان دین صابئی و یهودیان نیز جزو شهروندان دزفولی بوده اند.

 فرهنگ و آداب و رسوم 
مردم دزفول دارای آداب و رسوم غنی و کهنی هستند که در بسیاری از جشن‌ها، سوگواری‌ها و آیین‌های محلی نمود دارد. برخی از رسوم برجسته عبارتند از:

 چهارشنبه‌سوری با آتش‌بازی سنتی
 جشن جمعه آخر ذیحجه با پایکوبی و موسیقی
 بیرق‌زنان در شب عید قربان برای تجلیل از حجاج
 دسترِزون (مراسم حنابندان پیش از عروسی)
 چوب‌بازی در آیین‌های محرم

 موسیقی 
موسیقی دزفولی یکی از کهن‌ترین شکل‌های موسیقی محلی ایران است. این موسیقی شامل ۲۴ مقام مختلف است که شامل مقام‌های مذهبی، آیینی، عاشقانه و رزمی می‌شود. موسیقی محلی دزفول، هم‌پوشانی نزدیکی با موسیقی شوشتری دارد.

 معماری و میراث فرهنگی 
دزفول دارای بافت تاریخی آجری و معماری سنتی چشمگیری است. از آثار تاریخی مهم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

 پل قدیم دزفول (ساسانی–رومی)
 مسجد جامع دزفول (سده ۳ یا ۴ هجری)
 خانه تیزنو
 حمام کرناسیان
 غذاهای سنتی 
خوراک‌های سنتی دزفول شامل غذاهایی چون شوربا، حریسه، باقله‌تُوَحه، شلی ارده، حَمیس توله، عُمر پیاز، قلیه و برونی هستند.

 صنایع دستی 
صنایع دستی مردم دزفول شامل فرش کپوبافی، قلم‌زنی، نی‌سازی، ورشو‌سازی و خراطی است. این هنرها با استفاده از چوب، فلز و الیاف طبیعی تولید می‌شوند.بندانگشتی|280x280پیکسل|برخورد راکت عراقی در دزفول - سال ۱۳۶۱
 ویژگی‌های اجتماعی 
مردم دزفول به مهمان‌نوازی، دین‌داری، مشارکت اجتماعی بالا و شجاعت شناخته می‌شوند. در دوران جنگ ایران و عراق، دزفول به‌دلیل ایستادگی در برابر بمباران‌ها، به «شهر مقاومت» مشهور شد.

 جستارهای وابسته 
 دزفول
 گویش دزفولی
 پل قدیم دزفول

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 آداب و رسوم مردم جنوب ایران
 صفحه دزفول در ویکی‌زندگی
رده:فرهنگ در استان خوزستان
رده:تاریخ استان خوزستان
رده:اقوام ایرانی‌تبار
رده:اقوام در استان خوزستان
رده:اقوام در ایران
رده:مردمان ایرانی‌تبار
رده:دزفول