زبان تیگرینیا

زبان تیگرینیا یا تیگرایی (به تیگرینیا: Ge'ez ትግርኛ tigriññā) یکی از زبان‌های سامی رایج در کشور اریتره و منطقه تیگرای در شمال اتیوپی است. بیشتر سخنگویان این زبان از قوم تیگرینیا هستند و شمار آن‌ها به ۹ میلیون نفر می‌رسد.

 تاریخ 
کهن‌ترین نوشته به تیگرینیا متنی مربوط به قوانین محلی است که در منطقه لوگوساردا در منطقه جنوبی اریتره یافت شده و قدمت آن به قرن سیزدهم میلادی بازمی‌گردد. در زمان استعمار انگلیس در اریتره، وزارت اطلاعات یک روزنامه هفتگی به تیگرینیا منتشر می‌کرد که ۵ سنت قیمت داشت و هر هفته ۵۰۰۰ نسخه می‌فروخت. در آن زمان گزارش شده بود که آن نخستین روزنامه به تیگرینیا بوده‌است.Ministry of Information (1944) The First to be Freed—The record of British military administration in Eritrea and Somalia, 1941-1943. London: His Majesty's Stationery Office.

تیگرینیا (همراه با عربی) یکی از زبان‌های رسمی اریتره در طول فدراسیون کوتاه مدت خود با اتیوپی بود. تیگرینیا در سال ۱۹۵۸ پیش از انضمام با زبان امهری جایگزین شد. با استقلال اریتره در سال ۱۹۹۱، تیگرینیا وضعیت زبان رسمی خود را در این کشور حفظ کرد و اریتره تا به امروز تنها کشوری در جهان است که تیگرینیا را در سطح ملی به رسمیت شناخته‌است.

 گویشوران 
تیگرینیا پرسخنگوترین زبان اریتره و چهارمین زیان پرسخنگوی اتیوپی پس از اورومو، امهری و سومالیایی است. تیگرینیا همچنین توسط جوامع بزرگ مهاجر در سراسر جهان، از جمله استرالیا، سودان، عربستان سعودی، اسرائیل، آلمان، ایتالیا، سوئد، بریتانیا، کانادا و ایالات متحده آمریکا گویش می‌شود.

گویش‌های تیگرینیا از نظر آوایی، واژگانی و دستوری متفاوت هستند.Leslau, Wolf (1941) Documents Tigrigna (Éthiopien Septentrional): Grammaire et Textes. Paris: Librairie C. Klincksieck. به نظر نمی‌رسد هیچ گویشی به عنوان معیار پذیرفته شده باشد.

 واج‌شناسی 
همخوان‌ها و واکه‌های تیگرینیا در زیر آورده شده‌اند:
+ همخوان‌هادولبی/لبی‌دندانیدندانیپسالثوی/کامینرم‌کامیگلوییچاکنایی باز لبی‌شدگیخیشومیmnñ انسدادیبی‌واکptč c cw ’ واک‌دارbdǧ g gw پرانشیp' t' č' c' cw' سایشیبی‌واکfsš (x)(xw) ḥ hواک‌دار(v)zž ‘ پرانشیs' (x') (xw') ناسودهly wر-گونهr
+واکه‌هاپیشینمرکزیپسینبستهiə uمیانهeä oبازa

 نوشتار 
بندانگشتی|چپ|220px|تابلویی به تیگرینیا و انگلیسی
تیگرینیا به الفبای گعز نوشته می‌شود. این الفبا یک آبوگیدا است: هر نماد نشان‌دهنده یک همخوان و یک واکه است و نمادها بر اساس همخوان و واکه در گروه‌هایی از نمادهای مشابه سازمان یافته‌اند. این سامانه نوشتاری در تضاد با الفباهای کامل است که در آن‌ها همخوان و واکه وضعیتی برابر دارند یا یک ابجد که در آن علامت واکه به صورت ناتمام یا اختیاری یا غایب است. نمادهای الفبای تیگرینیا عبارتند از:
+سامانه نوشتاری تیگرینیا äuiaeohሀሁሂሃሄህሆlለሉሊላሌልሎḥሐሑሒሓሔሕሖmመሙሚማሜምሞsሠሡሢሣሤሥሦrረሩሪራሬርሮsሰሱሲሳሴስሶሸሹሺሻሼሽሾk'ቀቁቂቃቄቅቆቈ ቊቋቌቍx'ቐቑቒቓቔቕቖቘ ቚቛቜቝbበቡቢባቤብቦvቨቩቪቫቬቭቮtተቱቲታቴትቶቸቹቺቻቼችቾhኀኁኂኃኄኅኆnነኑኒናኔንኖñኘኙኚኛኜኝኞ’አኡኢኣኤእኦkከኩኪካኬክኮኰ ኲኳኴኵxኸኹኺኻኼኽኾዀ ዂዃዄዅwወዉዊዋዌውዎ‘ዐዑዒዓዔዕዖzዘዙዚዛዜዝዞዠዡዢዣዤዥዦyየዩዪያዬይዮdደዱዲዳዴድዶጀጁጂጃጄጅጆgገጉጊጋጌግጎጐ ጒጓጔጕt'ጠጡጢጣጤጥጦጨጩጪጫጬጭጮp'ጰጱጲጳጴጵጶs'ጸጹጺጻጼጽጾs'ፀፁፂፃፄፅፆfፈፉፊፋፌፍፎpፐፑፒፓፔፕፖ

 جستارهای وابسته 
 اتیوپی
 اریتره
 تیگرینیا
 الفبای گعز
 قوم تیگرای-تیگرینیا

 منابع 

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Tigrinya language»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در ۲ نوامبر ۲۰۰۷).

 پیوند به بیرون 

 Tigrinya classes for children of Tigrinya-speaking immigrants in Sweden , including teaching materials.
 Tigrigna online, includes an online English-Tigrinya dictionary.
 a collection of proverbs in Tigrinya 
 teaches Tigrinya using Tigrinya words written in the English alphabet
 Sites with Tigrinya text or sound files (all require a Ge'ez Unicode font such as GF Zemen Unicode).
 Asmarino : Eritrean exile site.
 Meskerem: "Eritrean opposition" website.
 Eritrean government site with links to Haddas Ertra , the daily Tigrinya newspaper in Eritrea.
 Christian recordings in Tigrinya: Global Recordings website.
 Tigrina Learning and Playing Game Board - ]: It provides for playful learning of the Ge'ez script and all languages which are written with it.[http://www.erikids.net
 The Ethiopic Alphabet 

رده:زبان تیگرینیا
رده:زبان‌های اتیوپی
تیگرینیایی
رده:زبان‌های ایزو ۶۳۹–۱
رده:زبان‌های دارای کد ایزو ۶۳۹–۲
رده:زبان‌های سامی جنوبی
تیگرینیایی
رده:زبان‌های فاعل-مفعول-فعل
تیگرینیایی