ملامین

ملامین یک ترکیب آلی با فرمول C3H6N6 است. این جامد سفید یک سه‌تایی از سیانامید با اسکلت ۵٬۳٬۱-تری‌آزین است. مانند سیانامید، ۶۶٪ نیتروژن بر پایه جرم دارد و مشتقات آن به‌دلیل آزاد کردن گاز نیتروژن هنگام سوختن یا زغال شدن، خاصیت کندسوزی دارند. ملامین می‌تواند با فرمالدهید و دیگر مواد ترکیب شود تا رزین ملامین تولید کند. این رزین‌ها به‌طور شاخص پلاستیک گرماسخت بادوامی هستند که در لمینت تزئینی پرفشار مانند فرمیکا، ظروف ملامین شامل لوازم آشپزی، بشقاب و محصولات پلاستیکی، کف‌پوش لمینت و تخته‌سفید استفاده می‌شوند. فوم ملامین نیز به‌عنوان عایق، مادهٔ عایق صدا و در محصولات تمیزکنندهٔ پلیمری مانند مجیک ایریزر به‌کار می‌رود.

ملامین یک نوع رزین سینتیک بر پایهٔ فنولیک است. ملامین به دلیل گرماسخت بودن و مقاومت زیاد در برابر مواد شیمیایی و ضربه کاربرد فراوانی در صنایع مختلف از جمله صنعت هواپیما و خودروسازی، ساخت وسایل ورزشی، تهیهٔ ظروف، صنایع چوب، الکترونیک و … دارد.

بیشترین کاربرد ملامین که با نام رزین فرمالدهید هم شناخته می‌شود، صنعت پلاستیک است.

از تراکم آن با متانول و سایر ترکیبات، رزین‌های گرماسخت تهیه می‌شوند که پایداری چشمگیر در برابر گرما و نور دارند.

ظروف رزینی ملامین–فرمالدهید توسط بنیاد حمایت از مصرف‌کنندگان تایوان بررسی شد و مشخص شد که ۲۰ هزار قسمت در میلیارد ملامین آزاد دارند که می‌تواند در صورت تماس با خوراک اسیدی در دمای  برای دو ساعت (مانند نگه‌داشتن غذا در فر)، از پلاستیک به خوراک نفوذ کند.

برای تهیهٔ ملامین از رزین فنولیک ابتدا رزین فنولیک به همراه فرمالدهید و کاتالیست‌های مختلف با هم ترکیب می‌شوند. سپس این ترکیب در دمای بالا و تحت فشار قرار می‌گیرد تا با هم واکنش دهند و محصول ملامین تولید شود.

ملامین زمانی بدنام شد که تولیدکنندگان خوراک چین در گروه سانلو آن را به شیر خشک نوزاد افزودند تا محتوای پروتئین ظاهری را افزایش دهند، که موجب رسوایی شیر چینی ۲۰۰۸ شد. بلع ملامین می‌تواند موجب آسیب‌های تولیدمثلی، سنگ مثانه یا سنگ کلیه و سرطان مثانه شود. همچنین در صورت استنشاق یا تماس با پوست و چشم محرک است. نهاد استانداردهای غذایی سازمان ملل، کمیسیون کدکس آلیمنتاریوس، میزان حداکثر ملامین مجاز در شیر خشک نوزاد را ۱ میلی‌گرم در هر کیلوگرم و میزان مجاز در دیگر خوراک‌ها و خوراک دام را ۲٫۵ میلی‌گرم در هر کیلوگرم تعیین کرده است. این حدود الزام‌آور قانونی نیستند، اما به کشورها اجازه می‌دهند واردات محصولات با سطح بالای ملامین را ممنوع کنند.

 ریشه‌شناسی 
واژهٔ آلمانی ملامین با ترکیب واژه‌های ملام (مشتق تیوسیانات آمونیوم) و آمین ساخته شد. بنابراین، ملامین از نظر ریشه‌شناسی هیچ پیوندی با ریشهٔ یونانی  (melas، به معنی «سیاه») ندارد که واژه‌های ملانین (رنگدانه) و ملاتونین (هورمون) از آن ساخته شده‌اند.

 کاربردها 

 پلاستیک‌ها و مصالح ساختمانی 
در یک کاربرد بزرگ صنعتی، ملامین با فرمالدهید و مواد دیگر ترکیب می‌شود تا رزین ملامین تولید کند. این رزین‌ها به‌طور شاخص پلاستیک گرماسخت بادوامی هستند که در لمینت تزئینی پرفشار مانند ویلسون‌آرت، ظروف ملامین، کف‌پوش لمینت و تخته‌سفید به‌کار می‌روند. ظروف ملامین برای استفاده در مایکروویو ایمن نیستند، و می‌توان آن‌ها را از این تشخیص داد که «اندکی سنگین‌تر و آشکارا ضخیم‌تر از ظروف پلاستیکی مشابه هستند.»

فوم ملامین به‌عنوان عایق، مادهٔ عایق صدا و در محصولات تمیزکنندهٔ پلیمری مانند مجیک ایریزر به‌کار می‌رود.

ملامین یکی از اجزای اصلی پیگمنت زرد ۱۵۰ است که در جوهرها و پلاستیک‌ها کاربرد دارد.

ملامین همچنین برای ساخت پلی‌سولفونات ملامین استفاده می‌شود که به‌عنوان افزودنی فوق‌روان‌کننده بتن به‌کار می‌رود. ملامین فرمالدهید سولفوناته (SMF) یک بسپار است که به‌عنوان کاهنده آب سیمان استفاده می‌شود تا آب بتن را کاهش دهد و در عین حال روانی و قابلیت کارپذیری مخلوط را در هنگام حمل و ریختن افزایش دهد. این امر به تولید بتنی با تخلخل کمتر و استحکام مکانیکی بالاتر منجر می‌شود که در برابر محیط‌های خورنده مقاوم‌تر است و طول عمر بیشتری دارد.

 کودهای شیمیایی 
در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ ملامین به‌دلیل محتوای بالای نیتروژن (۶۶٪ بر پایه جرم) به‌عنوان کود شیمیایی برای محصولات زراعی پیشنهاد شد. با این حال، تولید ملامین بسیار پرهزینه‌تر از دیگر کودهای متداول نیتروژنی مانند اوره است. همچنین معدنی‌شدن (تجزیه به آمونیاک) در ملامین کند است، و این محصول را هم از نظر اقتصادی و هم علمی برای استفاده به‌عنوان کود نامناسب می‌سازد.
بندانگشتی|چپ|ظروف ملامین

 افزودنی‌های کندسوز 
ملامین و نمک‌های آن به‌عنوان افزودنی‌های کندسوز در رنگ‌ها، پلاستیک‌ها و کاغذ به‌کار می‌روند.Ashford, Robert D. (2011) Ashford's Dictionary of Industrial Chemicals, 3rd ed. Wavelength. p. 5713. . یک فیبر ملامینی به نام باسوفیل رسانایی حرارتی پایین، مقاومت عالی در برابر شعله و خاصیت خودخاموش‌شوندگی دارد؛ این ویژگی‌ها آن را برای لباس‌های محافظ مقاوم در برابر شعله سودمند می‌کند، چه به‌تنهایی و چه در ترکیب با الیاف دیگر.

جستارهای وابسته

رسوایی شیر چینی ۲۰۰۸

 منابع 
https://en.wikipedia.org/wiki/Melamine

https://mrshimmy.ir/رزین-فنولیک،-آچار-فرانسه-پلیمرها/

متانول

رده:آمین‌ها
رده:بازهای آروماتیک
رده:ایمنی غذایی
رده:بیماری‌های کلیه
رده:پلی‌آمین‌ها
رده:تری‌آزین‌ها
رده:رسوایی شیر چینی ۲۰۰۸
رده:کالاهای شیمیایی
رده:مواد چوب‌کاری
رده:تریمرها (شیمی)