سده ۴ (پیش از میلاد)

(سده پنجم پ.م. - سده چهارم پیش از میلاد مسیح - سده سوم پ.م. - سده‌های دیگر)

در این سده تمدن یونان باستان به بالاترین نمود خود رسید. کشورگشایی‌های اسکندر تمدن هلنی را در جهان گسترش‌داد.

 رویدادها 
 میانه سده؛ بخش باختری ترکیه کنونی بازساخته شد.
 سازه‌ای در نیایشگاه سکاها در اورجونیکیدزه در تاجیکستان کنونی ساخته‌شد. این سازه اکنون در موزه تاریخی کیف نگاه‌داشته‌می‌شود.
 پایان سده؛ دیهیمی در نیایشگاهی نزدیک هلسپونت ساخته شد. این اثر اکنون در موزه هنر متروپولیتن در نیویورک نگهداری‌می‌شود.
 ۳۹۹ (پیش از میلاد)؛ سقراط در آتن به گناه بدکیشی و به بیراهه‌کشاندن جوانان اعدام‌شد.
 ۳۸۳ (پیش از میلاد)؛ دومین کنکاشگاه بودایی در وسالی.
 ۳۶۰ (پیش از میلاد)؛ ساخت تئاتر تولوس.
 ۳۷۳ (پیش از میلاد)؛ شهر یونانی مهم هلیکه در آب دریا غرق‌شد و همه مردمانش به جز جانورانی که پنج روز پیش از آن گریخته‌بودند از میان‌رفتند.
 ۳۳۹ (پیش از میلاد)؛ آتیا پادشاه سکائیه در جنگ با فیلیپ دوم مقدونی کشته‌شد.
 ۳۲۳ (پیش از میلاد)؛ نابودی شاهنشاهی هخامنشی به دست اسکندر مقدونی.
 ۳۱۲ (پیش از میلاد)؛ سلوکوس یکم در بابل دودمان سلوکیان را بنیادنهاد.
 تازش سلت‌ها به ایرلند.
 جنگ آلیا و تاراج روم به دست گل‌ها.
 آغاز آمیزش سکاها با سرمتیان.
 چیرگی روم بر منطقه آبروتزی و سراشیب تمدن اتروسکن.

 چهره‌های برجسته 
 مارکوس فوریوس کامیلوس دیکتاتور روم.
 افلاطون فیلسوف یونانی.
 ارسطو فیلسوف و دانشمند یونانی.
 فیلیپ دوم پادشاه مقدونیه.
 دموستنس دولت‌مرد و سیاست‌مدار آتنی و دشمن سرسخت فیلیپ دوم و پسرش اسکندر مقدونی.
 داریوش سوم واپسین شاه هخامنشی.
 منسیوس فرزانه چینی.
 یانگ چو فیلسوف چینی.
 بطلمیوس یکم بنیادگذار دودمان بطلمیوسی.
 شانگ یانگ نخست‌وزیر ایالت چین.
 سلوکوس یکم بنیادگذار دودمان سلوکیان.
 اسکندر مقدونی.
 برنوس سالار گل‌ها.
 ژوآنگتسی.

 یافته‌ها و نوآوری‌ها 
 کهنترین نوشته برهمایی.
 ساخت کاریز به دست رومیان.
 کاربرد دم در آهنگری به دست چینیان.
 ساخت نخستین کمان زنبورکی در سیراکوز.
 آجر پخته‌شده برای نخستین بار در یونان به کار رفت.
 طوق با پایانه شیرشکل در شوش ساخته شد. این اثر اکنون در موزه لوور در پاریس نگهداری می‌شود.
 یک سکه داریک -که نخستین بار در زمان داریوش بزرگ ضرب‌شد-ساخته‌شد. این اثر اکنون در موزه اشمولن در آکسفورد نگهداری‌می‌شود.

 منابع 


رده:سده چهارم (پیش از میلاد)
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:هزاره ۱ (پیش از میلاد)