ملل و نحل

المِلَل و النِحَل کتابی است برپایهٔ مذاهب و ادیان و عقاید ملت‌های مختلف جهان در دورانی که نویسنده می‌زیسته‌است. این کتاب توسط محمد بن عبدالکریم شهرستانی (۴۷۹–۵۴۸) هجری قمری به زبان عربی نوشته شده‌است. در آن مراتبی دربارهٔ آداب و رسوم دین زرتشتی وجود دارد.دانشنامهٔ مزدیسنا، ص ۴۳۸
در این کتاب شهرستانی جهان را به هفت اقلیم تقسیم و شرح می‌نماید و چنین می‌گوید:
 در هفت اقلیم دنیا طبق روال آن زمان کسانی در این اقالیم هفت‌گانه وجود دارند که از لحاظ زبان، طبایع، انفس، شکل ورنگ اختلاف گوناگونی دارند.
 تقسیم هفت اقلیم به جهات اربع که عبارت‌اند از: شرق، غرب، جنوب، شمال. انسان‌هایی در این جهات اربع زندگی می‌کنند که لغات و طبایع مختلف با همدیگر دارند.
 شهرستانی مللهایی که در این جهات اربع زیست می‌کنند به چهار ملل بزرگ تقسیم کرده‌است که عبارت‌اند از:عرب، عجم، روم و هند
این کتاب دانشنامه کوتاهی از ادیان، مذاهب و آراء فلاسفه در دوران نویسنده است که در زمان خودش مورد استقبال مردم چه در شرق و چه در غرب قرار گرفته بود. این کتاب به چندین زبان زنده دنیا از جمله آلمانی توسط تئودور هابروکر، ترجمه شده‌است.Theodor Haarbrücker: Abu-'l-Fath' Muhammad asch-Schahrastani's Religionspartheien und Philosophenschulen. Zum ersten Male vollständig aus dem Arabischen übersetzt und mit erklärenden Anmerkungen versehen von Dr. Theodor Haarbrücker. C. A. Schwetschke und Sohn, Halle 1850–1851 (Erster Theil: Die muhammadanischen, jüdischen, christlichen und dualistischen Religionspartheien. Zweiter Theil: Die Sabäer, die Philosophen, die alten Araber und die Inder.) هابرکر در مقدمهٔ ترجمهٔ خود می‌گوید: «مردم جهان توسط شهرستانی توانستند به تاریخ فلسفهٔ قدیم و جدید پی ببرند.» متن عربی و ترجمه فارسی جلد سوم این کتاب با ترجمه فارسی دکتر محسن ابوالقاسمی در بازار موجود است.ابوالقاسمی، محسن؛ (1383) دین‌ها و کیش‌های ایرانی در دوران باستان به روایت شهرستانی، تهران، انتشارات هیرمند، چاپ نخست.

 جستارهای وابسته 

 دارالحکمه
 الفرق بین الفرق
 محمدجواد مشکور
 عبدالقاهر بغدادی
 مذاهب اسلامی

 پانویس 

 منابع 

 الشهرستانی، ابی الفتح محمد، بن عبدالکریم،(الملل والنحل) دارالمعرفة للطباعة والنشر، بیروت، لبنان: چاپ سوم، انتشار سال ۱۹۷۲ میلادی. به (عربی).

رده:کتاب‌های تاریخی درباره ایران
رده:کتاب‌های عربی سده ۱۲ (میلادی)
رده:کتاب‌های عربی
رده:کتاب‌های مطالعات مذهبی
رده:کتاب‌های الهیات اسلامی
رده:علم کلام
رده:ادبیات تسنن