خط عربستان جنوبی باستان

الفبای عربستانی جنوبی باستان یا یمنی باستان یا المُسنَد شاخه‌ای از الفبای نیاسینایی می‌باشد که در سده ۹ (پیش از میلاد) پدیدآمد.
این الفبا در زمان باستان برای نگارش زبان عربی جنوبی در یمن و گویش‌های صبایی، قطبانی، حدرامی، مینایی، حمیاری و زبان نیاحبشی-سامی در دمت به کار برده‌می‌شد. این دبیره در آغاز در سده نهم پیش از میلاد در آکله گزی در اریتره و در سده ۸ (پیش از میلاد) در یمن و بابل پدیدار گشت. این دبیره در ۵۰۰ (پیش از میلاد) به برنایی رسید و تا سده ۷ (میلادی) به کار می‌رفت. در این زمان الفبای عربی جایگزین آن شد. در اتیوپی این الفبا برناتر شده و الفبای گعز را ساخت. ریخت شکسته این دبیره با نام خط زبور حروف کوچک عربی جنوبی برای نگارش روزانه بر روی چوب کاربرد داشت.

 ویژگی‌ها 
از ویژگی‌های این الفبا چنین است که:
 دارای ۲۹ حرف می‌باشد.
 از راست به چپ و همچنین بر عکس نیز نوشته می‌شود. هنگامی که از چپ به راست نوشته می‌شوند، شکل نوشتاری واژه نیز قرینه می‌شود
 حروف الفبا در یک کلمه به صورت منفصل نوشته می‌شوند
 شکل حرف الفبا در هر موضعی از کلمه یکسان است و تغییر نمی‌کند
 برای فاصله انداختن بین واژگان از یک خط عمود (|) استفاده می‌شود
 در هنگام تشدید حرف دو بار نوشته می‌شود
 حروف الفبا بدون نقطه و حرکت هستند و از این جهت با الفبای عربی تفاوت دارند

 الفبا 
 واژه  اسم یونی‌کد واج نویسی IPA Corresponding letter in شکل  نوشتار PhoenicianGe'ezHebrewArabicSyriac 16px  he h //      16px  lamedh l //      16px  heth ḥ //      16px  mem m //      22px  qoph q //      16px  waw w //     16px  shin s² (ś, š) //      16px  resh r //      16px  beth b //     16px  taw t //      16px  sat s¹ (š, s) //   16px  kaph k //      16px  nun n //      16px  kheth ḫ //   16px  sadhe ṣ //      16px  samekh s³ (s, ś) //     16px  fe f //  פ   16px  alef ʾ //      20px  ayn ʿ //      16px  dhadhe ḍ //   16px  gimel g //      16px  daleth d //      16px  ghayn ġ //  16px  teth ṭ //      16px  zayn z //      16px  dhaleth ḏ //  16px  yodh y //      16px  thaw ṯ //  16px  theth ẓ // 

 اعداد 
شش نشانه برای اعداد مورد استفاده قرار میگرد:
 ۱  ۵  ۱۰  ۵۰  ۱۰۰  ۱۰۰۰           
نشانه مربوط به عدد ۵۰ با حذف مثلث پایینی نشانه عدد ۱۰۰ ساخته می‌شود. برای جداسازی واژه‌ها ۱ را دوبار پشت سر هم استفاده می‌کنند. چهار نشانه دیگر هم به عنوان عدد و هم به عنوان واژه استفاده می‌شود. هر کدام از این نشانه‌ها حرف ابتدایی اسم عددی که به آن اشاره می‌کنند.

یک نشانه دیگر (𐩿) برای احاطه کردن اعداد مورداستفاده قرار می‌گیرد که آنها را از واژه‌های طرفین جدا می‌کند، برای نمونه 𐩿𐩭𐩽𐩽𐩿.

خاصیت جمع شوندگی این نشانه‌ها مشابه عدد نویسی رومی است (به استثنا صفر). دو مثال در زیر آورد هشده است:
 عدد ۱۷ را می‌توان به صورت ۱ + ۱ + ۵ + ۱۰ نوشت: 𐩲𐩭𐩽𐩽
 عدد ۹۹ را می‌توان به صورت ۱ + ۱ + ۱ + ۱ + ۵ + ۱۰ + ۱۰ + ۱۰ + ۱۰ + ۵۰ نوشت: 𐩾𐩲𐩲𐩲𐩲𐩭𐩽𐩽𐩽𐩽

+نمونه اعداد از ۱ تا ۲۰ ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹  ۱۰                    ۱۱  ۱۲  ۱۳  ۱۴  ۱۵  ۱۶  ۱۷  ۱۸  ۱۹  ۲۰                   

اعداد هزارگان به دو روش متفاوت نوشته می‌شوند:
 اعداد کوچک فقط از نشانه ۱۰۰۰استفاده می‌کنند. برای مثال ۸۰۰۰ را می‌توان به شکل ۱۰۰۰ × ۸ نوشت: 𐩱𐩱𐩱𐩱𐩱𐩱𐩱𐩱
 اعداد بزرگ را با افزایش ارزش نشانه اعداد ۱۰، ۵۰، و ۱۰۰ به مقادیر ۱۰۰۰۰، ۵۰۰۰۰ و ۱۰۰۰۰۰ می‌توان نوشت:
 ۳۱۰۰۰ را می‌توان به شکل ۱۰۰۰ + ۱۰٬۰۰۰ × ۳ نوشت: 𐩲𐩲𐩲𐩱 (که به راحتی با ۱۰۳۰ اشتباه می‌شود)
 ۴۰۰۰۰ را می‌توان به شکل نوشت ۱۰٬۰۰۰ × ۴: 𐩲𐩲𐩲𐩲 (که به راحتی با ۴۰ اشتباه می‌شود)

شاید به خاطر همین ابهام بوده که در عدد نویسی شکل حرف-نوشتاری همان عدد در کنار نشانه آنها به کار می‌رفته.

 زبور 
250px|thumb|نویسه زبور
زبور، که به عنوان «کوچک نویسی عربستانی جنوبی» نیز شناخته می‌شود،Stein 2005.اسم شکل خط شکسته‌ای است که در نوشتار عربستانی جنوبی و توسط سباییان استفاده می‌شد. این خط از خط مسند جدا بود و برای عددنویسی به کار گرفته می‌شد.Ryckmans, J. , Müller, W. W. , and ‛Abdallah, Yu. , Textes du Yémen Antique inscrits sur bois. Louvain-la-Neuve, Belgium, 1994 (Publications de l'Institut Orientaliste de Louvain, 43)

زبور یک سیستم نگارش در یمن باستان بود که در کنار مسند به کار می‌رفت. تفاوت این دو خط این است که مسند برای مستندسازی اتفاقات تاریخی و در همان حال زبور برای نوشتار مذهبی یا ثبت ارتباطات روزمره میان یمنی‌های باستان به کار می‌رفت. نوشته‌های زبور را می‌توان در پالیمپسست‌های از جنس پاپیروس یا کتیبه‌های ساخته شده از برگ نخل پیدا کرد.S. Horovitz, Koranische Untersuchungen, p. 70Jacques Ryckmans, Inscribed Old South Arabian sticks and palm-leaf stalks: An introduction and a paleographical approach, p. 127

 یونی‌کد 

الفبای عربستانی جنوبی در اکتبر ۲۰۰۹ و همزمان با انتشار نسخه ۵٫۲ یونی‌کد اضافه شد.

بلاک یونی‌کدی مربوطه، که عربستانی جنوبی قدیمی نامیده می‌شود، U+10A60 تا U+10A7F است.

دقت کنید که کد U+10A7D هم نماینده عدد یک و هم نماینده جداکننده واژگان است.

 نگارخانه 

 پانویس 

 نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، South Arabian alphabet. (نسخه ۱۷ مارس ۲۰۰۷)

 منابع 



 .
 https://archive.org/details/ISBN -9780195079937/page/89/mode/1up

 پیوند به بیرون 
Smithsonian National Museum of Natural History 
Omniglot's entry on South Arabian

رده:الفبای نیاسینایی
رده:تاریخ باستان یمن
رده:تاریخ یمن
رده:سامانه‌های نوشتاری ابجد
رده:سامانه‌های نوشتاری سامی
رده:سامانه‌های نوشتاری منسوخ‌شده
رده:بنیان‌گذاری‌ها در هزاره ۲ (پیش از میلاد)
رده:انحلال‌های سده ۶ (میلادی)