اکومن

اَکومَن یا اکه‌منه برپایه مزدیسنا نخستین دیو از دیوهای کماله است. او دشمن بهمن امشاسپند می‌باشد. او برگزیده دیوان است و مردمان بد بدو می‌پیوندند. برپایه وندیداد آفرینش اهریمنی از او پدید می‌آید.مهرداد بهار، پژوهشی در اساطیر ایران، چاپ پنجم، پاییز ۱۳۸۴، نشر آگه

برخی پژوهشگران اکومن یا اکه منه را همان اکوان دیو دانسته‌اند.اساطیر ایران، جان راسل هینز، ترجمه: محمدحسین باجلان، چاپ دوم، ۱۳۸۵، انتشارات اساطیر، صفحات: 164

 واژه‌شناسی 
اکومن در پهلوی akōman و در اوستایی -aka.manah به معنای اندیشهٔ بد می‌باشد.اساطیر ایران، جان راسل هینز، ترجمه: محمدحسین باجلان، چاپ دوم، ۱۳۸۵، انتشارات اساطیر، صفحات: 164

گاتاها
مفهوم «اَکِم مَنَه» در گاثاها، که قدیمی‌ترین متون زرتشتی و منسوب به زرتشت هستند، به‌خوبی شناخته شده است.

در دو مورد از سه باری که این واژه در گاتاها به کار رفته، «اَکِم مَنَه» به ویژگی مردم اشاره دارد. اکومن در یسنا ۳۳.۴     پیمان می‌دهد که با پرستش، نافرمانی و اندیشه بد خود («اَکِم مَنَه») را جبران کند.اکومن در یسنا  ۴۷.۵    «اَکِم مَنَه» به‌عنوان حالت ذهنی یا انگیزه‌ای معرفی می‌شود که باعث انجام اعمال فریبکارانه می‌شود.

در سومین مورد، «اَکِم مَنَه» به دیوان نسبت داده شده است. دیوان در آیین زرتشتی بعدی به‌عنوان دیو شناخته می‌شوند، اکومن در یسنا ۳۲.۳   دیوان به‌عنوان فرزندان «اَکِم مَنَه» معرفی شده‌اند، نه «اَنگره مَینیو».

اصطلاحات دیگری نیز در گاتاها وجود دارند که مفاهیمی نزدیک به «اَکِم مَنَه» دارند، اما کاملاً معادل آن نیستند. یکی از این مفاهیم، «اَکا مَینیو» (روح یا ابزار شر) است که در گاثاها در برابر «سپنتا مَینیو» (روح بخشنده) قرار دارد؛ نیرویی که از طریق آن اهورامزدا با اندیشه‌اش جهان را آفرید. مفهوم دیگر «اَنگره مَینیو» (روح ویرانگر) است که در سنت زرتشتی نماد شر مطلق به شمار می‌رود، اما در گاثاها به‌عنوان یکی از مخالفان اصلی «سپنتا مَینیو» توصیف شده است.

«اَکِم مَنَه» در گاتاها ممکن است با «اَچیشتِم مَنَه» (بدترین اندیشه) معادل باشد.cf. . این مفهوم مشابه تقابل زرتشتی میان «اَکِم مَنَه» و «وُهومَنَه» (اندیشه نیک) است. اکومن در یسنا ۳۲.۱۳   نیز محل سکونت افراد شرور، «اَچیشتِم مَنَه» معرفی شده است.

 مباحث مرتبط 
 اکوان دیو

 پانویس 

 منابع 
 مهرداد بهار، پژوهشی در اساطیر ایران، چاپ پنجم، پاییز ۱۳۸۴، نشر آگه. 
 جان راسل هینز، اساطیر ایران، چاپ دوم، ۱۳۸۵، انتشارات اساطیر. 

رده:اسطوره‌شناسی ایرانی
رده:دائواها
رده:شاهنامه