گهواره (دالاهو)

گهواره (به کُردی: گاواره) یکی از شهرهای استان کرمانشاه در غرب کشور ایران و یکی از شهرهای شهرستان دالاهو است. فاصله آن تا شهر کرمانشاه مرکز استان  از طریق مسیر اسلام آباد غرب ۹۴ کیلومتر می‌باشد و تا شهر کرند غرب مرکز شهرستان دالاهو از طریق جاده اصلی به سمت اسلام آبادغرب ۵۱ کیلومتر  و از طریق جاده نیلک حدود ۳۷٫۹کیلومتر می باشد.

گهواره مهد تنبورسازی است با شهرت جهانی است،که تنبور ساخته شده در این شهر  در در موزه های فرانسه نگهداری می شود علاوه بر تنبور، سیب گهواره نیز معروف است.

 پیشینه 

 پیشینه نام 
گهواره در گذشته روستایی بود به نام شیرِک، و اگرچه نام گهواره (گاواره/گاباره) از دیرباز به این محدودهٔ جغرافیایی گفته شده‌است اما این نام بر خود روستا دلالت نمی‌کرد. در اواخر حکومت نادرشاه افشار و با تشکیل ایل گوران قلعه‌زنجیری در آن زمان نام گاباره (گاواره) به روستای مزبور داده شد.خدایاری، نعمت، نگین سبز زاگرس: گهواره؛ کرمانشاه: طاق‌بستان، چاپ یکم: ۱۳۹۱؛ ص ۱۴.

 تقسیمات کشوری 

 تقسیمات کشوری سال۱۳۷۴ 
بخش  گهواره در تاریخ ۵ مهر ۱۳۷۴ با تصویب هیئت و امضای  رئیس جمهور وقت در تاریخ  ۱۲ مهر ۱۳۷۴  به مرکزیت گهواره تاسیس شد.  که بنا به آمار سال ۱۳۹۵ جمعیت کل بخش گهواره ۱۵٬۶۰۶ نفر می‌باشد.

 تقسیمات کشوری سال ۱۳۷۹ 
در جلسه ۱۳۷۹/۰۳/۱۱ وزرای عضو کمیسیون سیاسی دفاعی هیئت دولت به پیشنهاد وزارت کشور تصویب کردند که روستای گهواره مرکز بخش گهواره و از توابع شهرستان اسلام‌آباد غرب به شهر تبدیل و به عنوان شهر گهواره شناخته شود؛ در تاریخ ۱۳۷۹/۰۴/۱۹ این تصویب‌نامه به تأیید رئیس‌جمهور رسید و محدوده شهر بر اساس تبصره قانونی مربوطه تعیین شد.

 تقسیمات کشوری سال ۱۳۸۳ 
در جلسه ۱۳۸۳/۱۲/۲۶  بنا به پیشنهاد وزارت کشور تغییراتی در تقسیمات در شهرستان های استان کرمانشاه تصویب شد که بنا برآن  مناطقی از شهرستان اسلام آباد غرب جدا و  شهرستان دالاهو  به مرکزیت  شهر کرند غرب شامل  دهستانهای بیونیج،حومه کرند ،بان زرده و بخش گهواره  تاسیس شد. 

 گهواره در لغت‌نامه دهخدا 
در لغت‌نامه دهخدا در مورد گهواره چنین آمده‌است.

"گهواره . [گ َهَْ رَ / رِ] (اِخ) قصبهٔ مرکز بخش گوران شهرستان شاه آباد. واقع در ۴۸هزارگزی شمال باختری شاه آباد (از طریق راه فرعی اتومبیل رو گردنهٔ پنج سواره ۴۰ هزار گز از راه مالرو) و ۲۶هزارگزی شمال خاوری کرند و ۳۰هزارگزی جنوب باختری کوزران مرکز دهستان سنجابی در کنار رودخانه زمکان. مختصات جغرافیایی آن به شرح زیر است: طول ۴۶ درجه و ۲۵ دقیقه، عرض ۳۴ درجه و ۳۲ دقیقه ارتفاع ۱۴۶۴ گز. قصبه در باختر رودخانه بر روی بلندی و مسلط بر باغستانها و قلمستان بسیار بنا گردیده‌است. ارتفاعات مجاور با جنگل کوتاه و دامنه‌های مسطح خاکی و زمین‌های زراعتی منظرهٔ زیبایی به آن بخشیده‌است. هوای آن سردسیر و ییلاقی است. گهواره مرکز دهستان گوران است. جمعیت قصبه در حدود ۲هزار تن است. آب آن از رودخانهٔ زمکان تأمین می‌شود. محصول عمدهٔ آن انواع میوه و به‌خصوص سیب آن فراوانی و خوبی معروف است و یکی از محصولات عمده و مرغوب آن توتون است که به خوبی و مرغوبی در کرمانشاه مشهور می‌باشد و علت مرغوبی توتون، اولاً وضع هوا و ثانیاً تخصص کشاورزان است. در سالهای اخیر راه فرعی از گهواره به شاه آباد و کوزران مرکز دهستان سنجابی احداث شده‌است. راه شاه آباد از طریق آبادی سلیمانی و گردنهٔ پنج سواره و آبادی چنکر گذشته در ۷هزارگزی شاه آباد به شوسهٔ قصرشیرین می‌رسد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 5)."

 اقلیت ها 
یکی از جذاب ترین بخش های تاریخ شهر گهواره حضور اقلیت های مذهبی در آن بوده است

 یهودی‌ها 
در گذشته اقلیتی از یهودیان در شهر گهواره زندگی می‌کردند. تا پیش از سال ۱۳۴۵ خورشیدی، حدود ۲۶ خانوادهٔ یهودی با جمعیتی بالغ بر ۱۲۰ نفر در شهر گهواره زندگی می‌کردند که از زمان سکونت آنان در این شهر دست‌کم ۶ نسل سپری شده‌بود. اجداد این یهودیان در اوایل دوران قاجار از عثمانی به سرپل ذهاب و از آنجا به گهواره مهاجرت کرده‌بودند. گورستان یهودی‌ها در شهر گهواره در منطقه‌ای موسوم به دشت عبری‌ها قرار داشت که مشرف به باغ‌های حاشیهٔ رودخانهٔ زمکان در شرق شهر بود. همچنین بیشتر خانه‌های متعلق به یهودیان در اطراف بازار قدیم شهر گهواره بود و عمدتاً به مشاغلی همچون مغازه‌داری، آسیاب‌داری و پیله‌وری اشتغال داشتند. یهودیان گهواره دارای یک کنیسه بودند که در کوچهٔ نجاری استاد فرمانی در جنب منزل عبدالله فاتحی قرار داشت. این اقلیت در جامعه با دیگر مردم به زبان هورامی صحبت می‌کردند. مهاجرت یهودیان از شهر گهواره در سال ۱۳۴۴ خورشیدی و در زمانی آغاز شد که این اقلیت به شهرهای کرمانشاه، قصر شیرین و سرپل ذهاب کوچ کرد. در حدود سال ۱۳۵۵ خورشیدی همزمان با مهاجرت گستردهٔ یهودیان ایران به اسرائیل، یهودیان اهل گهواره نیز که پیشتر این شهر را ترک کرده‌بودند، از استان کرمانشاه مهاجرت کرده و به اسرائیل رفتند. در حال حاضر در شهر گهواره و توابع آن هیچ فردی از این اقلیت باقی نمانده‌است.خدایاری، نعمت، نگین سبز زاگرس: گهواره؛ کرمانشاه: طاق‌بستان، چاپ یکم: ۱۳۹۱؛ ص ۱۹۵–۱۹۴.

 کولی‌ها 
تا حدود سال‌های ۱۳۵۰ خورشیدی، نزدیک به ۱۵ خانوادهٔ کولی در شهر گهواره زندگی می‌کردند. این افراد در فصل تابستان در محلی به نام بان‌دومان، که امروزه به محلهٔ نوساز جنب ضلع شمالی بلوار امام خمینی تبدیل شده‌است، زندگی می‌کردند، و سپس با پایان فصل گرما به شهرستان‌های قصر شیرین و سرپل ذهاب مهاجرت می‌کردند. زنان و مردان کولی در گهواره به داد و ستد، الک‌سازی، رویگری، فال‌بینی، حجامت، مطربی و مشاغلی از این دست اشتغال داشتند. پس از انقلاب زندگی ییلاقی و قشلاقی کولی‌ها از بین رفت و کولی‌های گهواره نیز کوچ کرده و در حومهٔ شهرهایی همچون کرمانشاه، قصر شیرین، سرپل ذهاب، صحنه و کنگاور اسکان پیدا کردند.خدایاری، نعمت، نگین سبز زاگرس: گهواره؛ کرمانشاه: طاق‌بستان، چاپ یکم: ۱۳۹۱؛ ص ۱۹۹–۱۹۸.

 بازار قدیم گهواره 
بازار قدیمی گهواره در زمان قاجار به دستور حاکمان وقت به شکل یکنواخت با مصالحی نظیر خشت خام ،سقف های کاه گلی و... توسط معماران ساخته شد . ودر اختیار گروهی از مردم و کلیمیان حاضر در شهر قرار گرفت در ضلع غربی سکوهایی برای استراحت کارگران روزمزد و جوانان بود.

اغذیه فروشی،خیاطی،قصابی و آهنگری و... از جمله حرفه و شغل‌هایی بود که در این بازار قرار گرفتند.

چایخانه در ابتدای بازار قرار داشت،و چهار دروازه داشت،که در ابتدا معاملات با کشاورزان به صورت پایاپای  به این صورت که در مقابل دادن قسمتی از محصولات خود  کالاهای مورد نیاز را خریداری می کردند.

بعد از اصلاحات سال ۱۳۴۱ در جریان انقلاب سفید،عده ای از یهودیان و مردم بومی مغازه ها را خریدند و پس از مهاجرات آنها در سال ۱۳۴۴ ،کلیه مغازه‌ها در اختیار مردم بومی گهواره قرار گرفت.

و بعد از انقلاب۵۷ هم بازاریان به خیابان اصلی و بلوار ولیعصر  انتقال یافتند . و بازار قدیمی در حال تخریب و از بین رفتن است.

 سقوط بالگرد بنی صدر 
چند ماه قبل از آغاز رسمی جنگ ایران و عراق در ۲۴ مرداد ۱۳۵۹، بالگرد بل ۲۱۴ حامل رئیس‌جمهور و همراهان، به‌دلیل حمله عراق به چند پاسگاه مرزی، هنگام بازدید از مناطق غرب به استان کرمانشاه وارد شد. حدود ساعت ۱۱ شب، در منطقه بیونیج ۲۰ کیلومتری گهواره، هنگام بازگشت از مرز، بالگرد در حین پرواز دچار اختلال شد. ابتدا چراغ‌ها خاموش شدند و سپس چهار قطعه ی اصلی بالگرد از کار افتادند که باعث شد مجبور به فرود اضطراری شوند. با تاریکی هوا و عدم دید، به سمت چراغ‌هایی که در دوردست دیده می‌شدند رفتند و متوجه شدند که روستایی در آنجا وجود دارد. کنترل بالگرد از دست رفته و در نهایت به زمین افتاد. در این بالگرد، بنی‌صدر رئیس‌جمهور وقت، مشاورش، ستوان دوم خلبان عباس مالمیر، سروان محمدرضا اشتری خلبان دوم، تیمسار قاسم‌علی ظهیرنژاد فرمانده وقت نیروی زمینی، بهروز ماکوئی استاندار وقت کرمانشاه، مرتضی رضایی فرمانده وقت سپاه و علی صیاد شیرازی فرمانده غرب حضور داشتند. بالگرد سقوط کرد ولی منفجر نشد و تمامی افراد آن خارج شدند و تعدادی مجروح شدند گروهی از اهالی منطقه به کمک آنها آمدند و آنها را با تراکتور و جیپ به پاسگاه ژاندارمری گهواره منتقل کردند و سپس زخمی‌ها را به بیمارستان ۴۴۰ تختخوابی کرمانشاه انتقال دادند.

 معماری شهری 
مساحت کلی شهر گهواره ۱٫۲۶ کیلومتر مربع می‌باشد؛ که از سمت شمالغربی به جاده باباشاه احمد و توت شامی از سمت شمالشرقی به جاده کبود جوب و از سمت جنوب شرقی از سمت میدان امام علی و بلوار ولیعصر به کوزران (شرق) و اسلام‌آباد غرب به سمت جنوب ختم می‌شود
وسط|478x478px|جایگزین=نقشه کلی گهواره|بی‌قاب
 موقعیت 
فاصله شهر گهواره با مرکز شهرستان دالاهو (کرندغرب) ۳۷٫۹کیلومتر و با مر کز استان (کرمانشاه) از مسیر اسلام‌آباد غرب ۹۶ کیلومتر و از مسیر کوزران۸۴٫۴ کیلومتر کیلومتر می‌باشد همچنین فاصله این شهر تا پایتخت (تهران)۵۸۷ کیلومتر می‌باشد.

 روستای تابعه 
از روستاهای تابعه شهر گهواره می‌توان به گوراجوب، سرآسیاب، باباشاه احمد، چغابور، توکان، کچک بل، زوله، سراب سیدیعقوب، توت شامی، کنه رشید، دوشمیان، ویله، نیلک بریه خانی، زاوله، سرخک و..
نام برد

 بافت شهر 
بر طبق آمار رسمی مرکز آمار ایران در سرشماری سال ۱۳۹۵ تعداد خانوارهای معمولی و ساکن به‌صورت گروهی در واحدهای مسکونی معمولی حدود ۱۱۸۷ خانوار بوده است. که ۷۰۴ خانوار مالک و ۲۹۶ خانوار مستاجر و ۱۸۵ مورد هم جزو سایرین بوده که دو مورد هم در سرشماری اظهار  نشده است درصدها  طبق نمودار زیر هستند:
365x365px|خانوارهاي معمولي ساكن و گروهي در واحد مسكوني معمولي بر حسب نحوه‌ تصرف محل سکونت-سرشماری سال ۱۳۹۵|وسط

اکثر بافت شهر از لحاظ ساختمانی در قسمت سنتی آن واقع شده‌است؛ که ساختمان‌های این نواحی متشکل از گل و چوبو سنگ و خشت است که به تدریج و با گذر زمان جای خود را به ساختمان‌هایی با مصالح و طرح‌های جدید می‌دهند
وسط|بندانگشتی|938x938px|نمایی از بافت قدیمی و سنتی شهر گهواره

 سراسر نمای شهر گهواره در روز به‌همراه باغهای اطراف 

 مناطق و محلات 
-از مهم‌ترین محلات این شهر می‌توان به باندومان محله بنیاد شهید،کانی زاله،سرتپه و… اشاره کرد
در گهواره به علت وسعت باغات این شهر آنهارا به محلات جداگانه‌ای تبدیل کرده‌اند

 خیابان‌ها و میادین 

 خیابان 
اصلی‌ترین و مهم‌ترین خیابان اصلی این شهر که بعد از بلوار ولیعصر، از میدان امام علی شروع و به میدان ولایت و سرانجام جاده بابا شاه احمد منتهی می‌شود خیابان امام خمینی (اصلی) می‌باشد که تعداد زیادی از ارگان‌های دولتی نظیر شهرداری بخشداری مخابرات، کمیته امداد امام خمینی، پاسگاه گهواره، اداره آموزش و پرورش منطقه‌ای گهواره، و مسجد امیرالمؤمنین، بانک‌های ملت، ملی، کشاورزی روی این خیابان قرار دارند و بازار اصلی شهر هم روی همین خیابان قرار دارد اما به‌علت باریک بودن خیابان و عدم تعریض خیابان امکان ایجاد بلوار و دو لاین مجزا در این خیابان وجود ندارد و رفت‌وآمد در دو لاین در همین خیابان در جربان است و قبلاً هم در سالیان گذشته این خیابان با نرده به دو قسمت جدا از هم تبدیل شده بود که مشکلاتی برای شهروندان به وجود آورد که باعث از میان برداشتن آن توسط شهرداری شد.. و خیابان جم خانه هم یکی دیگر از خیابان‌های اصلی این شهر به‌شمار می‌رود.

 بلوار 
بلوار ولیعصر گهواره تنها بلوار دایر در این شهر می‌باشد که از سه راهی جاده کوزران -گهواره -اسلام‌آباد غرب شروع شده و تا میدان امام علی ادامه دارد و پمپ بنزین گهواره هم در این ناحیه قبل از رسیدن به میدان ورودی شهر قرار دارد.

 میدان‌های شهر 

شهر گهواره دارای دو میدان است که در ابتدا و انتهای شهر قرار دارد میدان ورودی که امام علی نام دارد؛ و میدان دوم هم که در انتهای شهر قرار دارد به روستاهایی مثل توت شامی و بابا شاه احمد و… راه دارد. میدان امام علی شهر گهواره-میدان ورودی شهر|وسط|534x534px|بی‌قاب

 پیش‌شماره شهر گهواره 
همزمان با هم کدسازی تلفن‌های کشور و استان کرمانشاه کد شهر گهواره از ۰۸۳۵۵۸۴ به۰۸۳۴۳۷۴ تغییر کرد-لازم است ذکر شود که اهالی گهواره و دیگر نقاط استان کرمانشاه برای تماس باهم نیازی به گرفتن کد جدید استان کرمانشاه۰۸۳ ندارند و برای تماس به شهر گهواره با اضافه کردن۴۳۷۴به ابتدای شماره‌های قدیمی امکان برقراری ارتباط میسر می‌باشد و تنها هموطنان خارج از استان کرمانشاه نیازمند استفاده از کدو پی شماره جدید هستند(۰۸۳۴۳۷۴)

 مراکز آموزشی 

 مدارس 

 مدرسه اقبالیه 
تا قبل از سال ۱۳۳۲ مدارس نوین تنها مربوط به شهر کرمانشاه بود، مدرسه صمصامیه اولین مدرسه ای بود که در دیگر نواحی به تلاش حاکم و رئیس ایل سنجابی قصرشیرین شیرخان صمصامالممالک تاسیس شد. ودر سال ۱۳۳۶ مدرسه احتشامیه در شهر کرند غرب و مدرسه جوادیه در شهر صحنه و در ادامه مدرسه امیریه در شهر سنقر  دایر شدند.

در  ذیقعده سال گفته شده،اولین مدرسه روستایی کرمانشاه بنام اقبالیه در روستای گهواره تاسیس شد این مدرسه به علت نزاع های محلی یکسال بعد منحل شد.

 مدرسه فاریابی 
مدرسه فاریابی   که  بعد از مدرسه اقبالیه  دایر شد از ۵ کلاس مختلط تشکیل شده بود که در حدود ۵۰۰ دانش‌آموز داشت.

با سقوط سلسله پهلوی در سال ۱۳۵۷ و  تغییر نظام حاکم جمهوری اسلامی سرکارآمد و تفکیک جنسیتی و ... آغاز شد. مدرسه فاریابی پسران به محل جدید یعنی جایگاه کنونی اداره آموزش و پرورش گهواره منتقل و نام آن را شهید دستقیب نهادند و مدرسه دخترانه هم در محل  خود به نام هفده شهریور تغییر کرد که تا دهه هشتاد  هم به همین روال پیش رفت که سرانجام مدرسه تخریب شد.

 مدرسه استاد شهریار 
دبستان پسرانه استاد شهریار در کوچه جنب جم‌خانه قرار داشت. دانش آموزان در دو نوبت مدرسه می رفتند نوبت اول از ساعت ۸ تا ۱۱:۳۰ نوبت دوم از ساعت ۱۳تا ۱۵:۳۰  با وقوع زلزله ای در شهر گهواره در ابتدای دهه ۷۰ خورشیدی این مدرسه تخریب و بلا استفاده  شد. و دانش آموزان آن به مدرسه ای در محل کنونی  اداره آموزش و پروزش گهواره که آن زمان این اداره در خیابان منتهی به بابا اسکندر بود قرار داشت ،منتقل شد. و بعدها به ساختمان  کناری مدرسه  منتقل میشد و اداره آموز و پرورش به محل کنونی منتقل شد. دانش آموزان مدرسه استاد شهریار و راه دانش به صورت یک هفته در میان به‌صورت مشترک از ساختمان جدید که جنب پاسگاه گهواره و آموزش و پرورش قرار داشت. استفاده می‌کردند. به این صورت که یک هفته صبح از ساعت ۸ تا ۱۲:۳۰ و گروه بعدی از ساعت ۱۳ تا ۱۷:۳۰ از مدرسه استفاده می کردند. که هفته بعد نوبت صبح و ظهر آنها عوض می‌شد.

 مراکز فرهنگی 

 کتابخانه عمومی نور گهواره 
کتابخانه عمومی نور گهواره در سال 1376 تاسیس شد. دارای بخش های مختلف نظیر امانات،مرجع،و سالن مطالعه و بخش کودک می باشد.

 مجتمع فرهنگی کوثر 

 کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 

 گورستان‌ها و آرامستان‌های گهواره 
بندانگشتی|نمایی از گورستان بالاجوب در شهر گهواره
در حال حاضر شهر گهواره دارای ۳ گورستان فعال می باشد با مساحت حدود ۳۵ هزار متر مربع می ‌باشد.سالنامه اماری استان کرمانشاه-1390

این گورستان‌ها به شکل سنتی خود  از قدیم اداره و نگهداری می شوند. بابا اسکندر بالاجوب و.. از جمله گورستان های این شهر می باشند. البته قبلا به واسطه حضور یهودیان در قبل از انقلاب در این شهر قبرستانی  از این مردم در  شهر گهواره قرار داشت که به اصلاح  عامیانه به آن قبرستان جویلکه‌ها گفته می‌شد.

 اماکن سطح شهر 
لیست اماکن -پارک‌ها و ارگان‌های سطح شهر گهواره
ردیف مکان مهم‌ترین‌ها ۱ پارک هاپارک کوهستانلاله ۲ قبرستان هابالاجوببابا اسکندرکاکی‌ها ۳  مراکز فرهنگی کتابخانه عمومی نور گهوارهکانون پرورش فکری کودکان ۴  میدان هامیدان امام علیمیدان ولایت ۵  مدارس و مهدهادبستان دخترانه الغدیر گهوارهدبستان ابتدایی شهید دستغیبمدرسه متوسطه دخترانه پروین اعتصامی گهوارهمدرسه متوسطه دخترانه بنت الهدی گهوارهمدرسه متوسطه دخترانه حجاب گهوارهمدرسه متوسطه پسرانه شهیدبهشتی گهوارهمدرسه متوسطه پسرانه امام خمینی گهوارههنرستان پسرانه کاردانش راهبرد گهوارههنرستان دخترانه کار و دانش الزهرا گهوارهمهدکودک شهید رجایی ۶  مساجدمسجد امیرالمؤمنین گهواره ۷ بانک‌ها و موسسات مالیبانک ملی گهوارهبانک ملت گهوارهبانک کشاورزی گهوارهپست بانک گهواره ۸ اماکن مقدسبابااسکندردرخت دوازده امام ۹ ارگان‌های نظامیپاسگاه انتظامی گهوارهسپاه پاسداران گهواره ۱۰ مراکز بهداشتیمرکز بهداشت گهوارهدرمانگاه گهواره ۱۱ اماکن قضاییشورای حل اختلاف گهواره
دادگستری عمومی ۱۲ ادارات دولتیاداره گاز گهوارهاداره برق گهوارهاداره آب گهوارهاداره آموزش و پرورش گهوارهتربیت بدنی گهوارهاداره منابع طبیعی گهوارهاداره پست گهوارهمخابرات گهوارهاداره جنگلداری و مراتع گهواره، کمیته امداد
ایستگاه آتش نشانی شهر گهواره ۱۳ ورزشیهیئت کوهنوردی گهواره
 شریان‌های ورودی و خروجی شهر 
مسیرهای ورودی و خروجی به شهر گهواره مطابق با شماره‌گذاری تصویر زیر بشرح زیر می‌باشد.

مسیر شماره ۱ : این مسیر اصلی‌ترین راه ارتباطی شهر گهواره می‌باشد که ارتباط بین شهر گهواره و اسلام‌آباد غرب را میسر می‌سازد. طول این جاده تا اسلام‌آباد غرب حدود ۴۶ کیلومتر می‌باشد.

مسیر شماره ۲ : این مسیر که جزو راه‌های ارتباطی فرعی گهواره می‌باشد. این شهر را به روستای توت شامی که یکی از مکان‌های مقدس یارسان می‌باشد. متصل می‌کند که در نهایت به کرند غرب منتهی می‌شود. این مسیر تا حدودی آسفالت و بقیه خاکی می‌باشد. فاصله گهواره تا توت شامی ۹٫۳کیلومتر می‌باشد؛ که در نهایت از این جاده به کرند غرب ۵۰ کیلومتر فاصله دارد.

مسیر شماره ۳ : این مسیر گهواره را به بزرگراه راه کربلا از طریق روستای برزه ارتباط می‌دهد؛ که ۶۷ کیلومتر با بزرگراه کربلا در خارج از اسلام‌آباد غرب؛ بین جاده اسلام‌آباد غرب -کرمانشاه فاصله دارد.

مسیر شماره ۴ : این مسیر گهواره را به کوزران و شهر کرمانشاه مرکز استان کرمانشاه متصل می‌کند. طول این جاده تا کوزران ۳۲ کیلومتر ۸۴ کیلومتر می‌باشد.

مسیر شماره ۵ : این مسیر فرعی که از کنار زیارتگاه و گورستان بابا اسکندر می‌گذرد. مسیری است که ارتباط شهر گهواره با باغات شمال گهواره مانند زله ناو؛ تاش کو و کبود جوب برقرار می‌سازد.

مسیر شماره ۶ : این مسیر که از راه روستاهای بریه خانی و نیلک می‌گذرد گهواره راه به بزرگراه کربلا و کرند غرب مرکز شهرستان دالاهو متصل می‌کند. لازم است ذکر شود که این مسیر به به سد زمکان راه دارد و مناطق سر سبز و زیبایی را با وجود باریک بودن مسیر خواهید دید؛ و فاصله آن با کرند غرب ۳۸ کیلومتر می‌باشد.

 فاصله تا مراکز شهرستان‌ها 
 شهر مقصد مسافت کرند غرب  ۳۷٫۹کیلومتر اسلام‌آباد غرب ۴۵٫۶کیلومتر جوانرود  ۷۳٫۵کیلومتر هرسین  ۱۵۲کیلومتر سنقر  ۱۹۰کیلومتر صحنه  ۱۶۲کیلومتر سرپل ذهاب  ۸۲٫۲کیلومتر پاوه  ۱۲۱کیلومتر روانسر  ۶۴٫۸کیلومتر گیلانغرب  ۱۳۵کیلومتر قصرشیرین  ۱۷۳کیلومتر تازه آباد  ۱۰۱کیلومتر کنگاور  ۱۹۳کیلومتر
 فاصله تا مراکز استان ها 
فاصله گهواره تا مراکز استان ها به شرح زیر است. فاصله برحسب کیلومتر است.

کمترین فاصله گهواره تا مراکز استان ها مربوط به شهر کرمانشاه با فاصله94 کیلومتر و بیشترین فاصله مربوط به شهر زاهدان مرکز استان سیستان و بلوچستان با ۱۸۱۵ کیلومتر است.
+کرمانشاهسنندجایلامهمداناهوازخرم آبادرشتیزدساوهمشهدزاهدان۹۴ ۲۱۹۱۵۱۲۸۰۴۸۹۲۸۴۶۷۵۹۶۲۸۴۴۱۴۷۶۱۸۱۵یاسوجشهرکردساوهقمقزوینزنجانکرجسمنانگرگانبیرجند۹۰۸۶۲۲۴۷۲۵۵۵۵۱۵۵۰۰۵۹۴۷۹۱۹۷۵۱۵۰۰ارومیهتبریزبوشهرشیرازاصفهاناردبیلکرمانتهرانبجنوردبندرعباس۶۲۷۶۳۳۹۲۲۱۰۲۲۶۵۳۷۵۰۱۳۲۰۵۹۵۱۲۸۲۱۶۰۰

 مردم شناسی 

 بزرگان و افتخارات 
گهواره از دیر باز جایگاه بزرگانی در عرصه ادبیات و موسیقی بوده‌است:

 غلامرضا رشید یاسمی 
غلامرضا رشید یاسمی شاعر، نویسنده ،مترجم و استاد دانشگاه تهران و  پدر سیامک یاسمی کارگردان سینمای ایران (گنج قارون) ، شاپور یاسمی فیلم‌نامه نویس کارگردان و تهیه کننده سینما و همچنین هوشنگ رشید یاسمی ، سیاستمدار و نماینده مجلس شورای ملی (دوره ۲۴ ام)

 علی‌اکبر مرادی 
علی اکبر مرادی آهنگساز و نوازنده تنبور است.

 اسدااله فرمانی 
اسدالله فرمانی از چیره دست ترین سازندگان ساز تنبور  است

 طاهر یارویسی 
طاهر یارویسی از نوازندگان پیشکسوت مقامی تنبور و همچنین سازندگان بود.

 حیدر کاکی 
حیدر کاکی از نوازندگان  تنبور، سه‌تار و  تار است.

 مستند آواز باد 
مستند آواز باد به کارگردانی سودابه بیضایی و تهیه کنندگی سید امیر سیدزاده و تدوین بهمن کیارستمی در شهر گهواره ضبط شد و در جشنواره فیلم زنان بیروت اکران شد. داستان مربوط به دختر جوان نوازنده ای به نام پگاه است در مسیر جستجوی خود با طاهر یارویسی نوازنده و استاد تنبور آشنا می شود. و به مسیر جدید از زندگی خود وارد می شود.

 مذهب 
مردم گهواره پیرو آیین یارسان(اهل حق ) می باشند.

 مراکز مذهبی 
بندانگشتی|چپ|جم خانه اهل حق گهواره

 جمخانه 
مردم این شهر در محلی به اسم جمخانه گرد هم می‌آیند و مراسم و تجمعات خود را در ان انجام می‌دهند و از اماکن مقدس آیین یاری به‌شمار می‌رود. این مکان در خیابان جم خانه قرار دارد.

 مسجد 
مسجد امیرالمؤمنین گهواره در خیابان اصلی شهر جنب بانک کشاورزی واقع شده‌است.

 بابا اسکندر و درخت دوازده امام 
یکی از درختان مقدس قدمگاه در این شهر، درخت «منزل باوه اسکندر» است. در قبرستان شهر گهواره، درخت «وزم» کهن‌سالی وجود دارد که مردم آن را منزل «باوه اسکندر» می‌نامند و آن را متبرک می‌دانند.
ومردم با هزینهٔ خود، اطراف این درخت را دیوارکشی کرده‌اند و معمولاً در مناسبت‌های مختلف در آنجا مراسم برگزار می‌کنند.

درخت «منزل دوازه ایمام» نیز از درختان مقدس قدمگاه در استان کرمانشاه است. در شهر گهواره نزدیک جم خانه شهر، محلی وجود دارد که در آن، چنار کهن‌سالی وجود دارد که مردم به آن معتقدند و آن را مقدس می‌گمارند.
مردم منطقه آنجا را قدمگاه یا منزل دوازده امام می‌دانند و بر این باورند که دوازده امام از آنجا عبور کرده‌اند. معمولاً مردم این مناطق زمانی که مراسم یا نذری داشته باشند، به این محل می‌آمدند و اغلب قربانی می‌کردند.

بندانگشتی|توزیع جغرافیایی کردی و دیگر زبان‌های ایرانی گویشی توسط کردها

 زبان 
مردم شهر گهواره به زبان کردی و گویش  هورامی تکلم می‌کنند و از نظر طبقه‌بندی سه‌گانه زبان کردی در رده گویش‌های کردی جنوبی قرار می‌گیرد که در استان‌های کرمانشاه ایلام و شرق عراق و… به آن تکلم صورت می‌گیرد که دارای زیر شاخه‌های متعددی است ودارای زبان هورامی یا گورانی نیز می‌باشد.

گفتار روزانه کرد زبانان ساکن  گهواره با گویش کلهری ارتباط تنگاتنگی دارد اما از نظر آواشناسی و واژگان تفاوت هایی با آن دارد.

ترکیب یکی از مهم‌ترین فرآیندهای واژه‌سازی در بسیاری از زبان‌های جهان است. در زبان کردی، فرآیند ترکیب در کنار اشتقاق، یکی از اصلی‌ترین و پراستفاده‌ترین فرآیندهای واژه‌سازی است. در مطالعه ای با هدف ارائه یک طبقه‌بندی جامع از انواع روابط معنایی بین اجزای ترکیبات اسمی-اسمی، اسمی-صفتی و صفتی-اسمی در کردی گهواره‌ای انجام شده است. داده‌های پژوهش شامل ترکیبات درون‌مرکزی جمع‌آوری شده از گفتار روزمره گویشوران کردی گهواره‌ای در شهر گهواره است.  نشان داد که تمام کلمات مرکب در کردی گهواره‌ای حول محور اصلی دسته اسم تشکیل می‌شوند. دسته‌های وابسته می‌توانند اسم، صفت یا حرف اضافه باشند که معنی سر را تنظیم و محدود می‌کنند. بنابراین، این ترکیبات به چهار نوع ساختاری تقسیم می‌شوند: اسم-اسم، اسم-صفت، صفت-اسم، و حرف اضافه-اسم. تنوع روابط معنایی بین اجزای ترکیبات باعث ایجاد دامنه‌ای از معانی در آن‌ها می‌شود. 

 پوشش 
لباس مردم گهواره اصولاً لباس هورامی است که با گذر زمان لباس‌ها از نظر ظاهر تغییر پیدا کرده‌اند؛ و به نحوی بین لباس زنان و مردان قدیم گهواره با مردان و زنان کنونی گهواره متفاوت است که در زیر به گوشه‌ای از آن به صورت طبقه‌بندی شده اشاره خواهد شد.

 لباس قدیم گهواره 
 لباس مردان قدیم گهواره 
مردان در گهواره در دهه‌های مختلف اکثراً داری کلاه در شکل‌های مختلف سربند و… بودند که در زیر به گوشه‌هایی از آن اشاره خواهد شد.

عرق چین: کلاهی از جنس نخ یا ابریشم که مردها آن را بر سر می‌گذاشتند و سربند را به دور آن می‌بستند.

سروین (سربند):دستمالی است که به دور عرق چین یا همان کلاه مردان پیچیده می‌شد و اکثراً در این نواحی رنگ آن مشکی و تیره بود.

سخمه:بر روی پیراهن پوشیده می‌شد جلوی آن کاملاً باز بود و دکمه دار هم بود.

قبا: در زمان‌های دورتر پوششی تمام قد بود که بر روی سخمه پوشیده می‌شد.

کلاه: کلاه دوره دار یا پشمی نخی - شه وکلاو … در دوره‌های مختلف پوششی برای سر مردان این دیار بود؛ که به وفور در مردان قدیمی تر دیده می‌شود.

شلوار جافی:شلواری که در این منطقه و سایر مناطق مورد استفاده قرار می‌گیرد و به سبب راحتی استفاده از آن استفاده می‌شود از مچ پا باریکتر و هر چه به طرف بالاتنه و کمر بالا می‌آید گشادتر می‌باشد که در نهایت با کش یا بند شلوار به دور کمر بسته می‌شود.

سلته:نیم تنه‌ای است استین دار که آن را مانند کت روی لباس می‌پوشند و در عکس‌های قدیمی این دیار به چشم می‌خورد.

پاپوش(کفش):پاپوش مردم این دیار در زمان‌های قدیمی گیوه و کلاش بوده‌است که با گذر زمان جای آن به کفش‌ها در طرح و جنس‌های مختلف تغییر پیدا کرده‌است.

 لباس زنان قدیم گهواره 
جایگزین=نقاشی پوشش قدیمی زنان گهواره در حال رقص (سنتی) مربوط به دهه 50 و ماقبل|بندانگشتی|نقاشی پوشش قدیمی  زنان گهواره در حال رقص (سنتی) مربوط به دهه 50 و ماقبل
پوشش زنان در این ناحیه هم به قسمت‌های مختلفی تقسیم‌بندی می‌شده که بشرح زیر می‌باشد؛ و دارای رنگ‌های زیبایی می‌باشند.

کلاه:کلاهی شبیه به عرق چین مردانه است که برای بستن دستمال از ان استفاده می‌شود؛ که در زنان و دختران جوان به صورت کلاهی منجوق دوزی شده در جشن‌ها استفاده می‌شود.

سربند:مشکی -عالیخانی پارچه‌ای است تیره رنگ و اکثراً سیاه که دارای ریشه‌های فراوانی در دو طرف آنست که این ریشه‌ها توسط زنان هورامی این مناطق به گونه‌ای بافته و زنجیره داده می‌شود و در نهایت به دور کلاه زنانه پیچیده می‌شود و ریشه‌های آن هم به‌شکل تزئینی قرار داده می‌شود.

پیراهن:پیراهن زنان هورامی برحسب سن و سال و نوع سلیقه متفاوت است بدین صورت که این لباس‌ها اکثراً ار پارچه‌های گلدار و رنگ روشن که به‌شکل و طرح‌های مختلف تهیه شده‌اند مورد استفاده قرار می‌گیرد.

زیرپوش:زیرپوش مورد استفاده زنان این منطقه ساده و معمولاً رنگی متناسب با لباس رو می‌باشد که از گردن تا پشت پا را در بر می‌گیرد.

شلوار:شلواری گشاد از جنس حریر یا پشم …

ماشته (روپوش):پارچه ایست مشکی که به‌شکلی خاص دوخته می‌شود معمولاً پایین آن دارای ریشه هایست که زنان کرد آن را زنجیره می‌زنند و مانند شنل روی شانه زنان انداخته می‌شود و از جلو گردن و روی سینه گره می‌خورد.

سخمه:بر روی پیراهن می‌پوشند معمولاً بدون آستین است و در جلو روی سینه با قفل‌های تزئینی بسته می‌شود.

زوو ه ن (قبا):لباسی است جلو باز که تا پشت پا را می‌پوشاند و معمولاً از جنس مخمل است که در زمان‌های قدیم رویه‌ای ای هم داشت که با گذر زمان برای جوانترها این رویه حذف و به پوششی نازک و مخملی تبدیل شده‌است.

سلته: البسه ایست مانند سخمه که دارای استین است و کمی بیشتر از پشت را می‌پوشاند و بر روی پیراهن پوشیده می‌شود.

 لباس جدید مردم گهواره 
با گذر زمان لباس‌ها هم به نوعی با شدت‌های مختلف در حال تغییر هستند و نوع پوشش مردمان این شهر هم از این غائله مستثنا نخواهند بود.

 لباس مردان جدید گهواره 
با گذر زمان لباسهایی قدیمی مانند سربند-سخمه- کلاش-گیوه-کلاه‌های مختلف حذف شده‌است و جای خود را به بالاپوش‌های جدید و شلوار جافی دادند که در حال حاضر مردان این شهر از آن استفاده می‌کنند.

 لباس زنان جدید گهواره 
با تغییر لباس و مد به طبع لباس قدیم زنان گهواره هم تغییر پیدا کرده و سال‌های سال است که زنان جوان‌تر از سربند و سایر لباس‌های مخصوص زنان قدیمی و مسن تر استفاده نمی‌کنند.

و در جشن‌ها عروسی‌ها و… از لباس‌های محلی گفته شده به‌شکل امروزی تر و شاد تر استفاده می‌کنند و حتی در این جشن‌ها عده‌ای از زنان از سربند و کلاه‌های منجوقی شاد استفاده می‌کنند. هم‌اکنون عده‌ای از دختران و زنان این شهر از لباس‌های زیبای محلی و عده‌ای هم از لباس‌های جدیدتر استفاده می‌کنند.

 جشن‌ها 
در این منطقه دو عید بزرگ نوروز و خاوه نکار جشن گرفته می‌شود.

 عید نوروز 
عید باستانی نوروز هم در گهواره همراه با سایر نقاط کشور جشن گرفته می‌شود. از روزهای قبل از شروع فروردین ماه و معمولاً اسفند خانم‌های خانه‌دار به کار تمیزکاری و به اصطلاح خانه تکانی مشغول می‌شوند؛ و اعضای خانواده بنا به وسع مالی و نیاز به تهیه لباس‌های جدید اقدام می‌کنند.

 آخرین پنجشنبه سال 
بندانگشتی|216x216پیکسل|پنج شنبه آخر سال و زیارت اهل قبور گهواره
در آخرین پنجشنبه سال که در بین مردم ایران به پنجشنبه آخر سال مشهور است؛ و یکی از رسم‌های قدیمی و باستانی ایران به‌شمار می‌رود. مردم این شهر هم به زیارت اهل قبور می‌روند و با نثار فاتحه و دادن خیرات (شکلات -شیرینی-میوه و حلوا) و روشن کردن شمع و چراغ برای اموات و مردگان خود طلب آمرزش می‌کنند.

 آگرنوروز 
چهارشنبه سوری که در سایر مناطق کشور در آخرین سه شنبه سال برگزار می‌شود از قدیم در این منطقه از قدیم جایگاهی نداشته و در چند سال اخیر بین جوانان اجرا می‌شود اما از قدیم‌الایام در این منطقه شب قبل از نوروز بر روی بام خانه‌ها رفته یا در حیاط و کوچه‌ها آتشی به احترام زرتشت و روشنایی و آیین باستانی مرسوم ایرانیان برپا می‌کنند و اعتقاد دارند که آتش نشانه پاکی و برکت خداوند است. این جشن را آگر نوروز (آتش نوروز گویند) در سال‌های اخیر هم آگر نوروز با تغییر چهره بسیاری از جشن‌های ایرانیان مانند چهارشنبه سوری که با روشن کردن آتش و پریدن از روی آن همراه بود تغییر کرده و جوانترها غیر از روشن کردن از انواع ترقه و مواد منفجره دیگر در این جشن باستانی استفاده می‌کنند.

 روز عید نوروز 
در روزهای عید نوروز هم اهالی گهواره با چیدن سفره نوروز و گذاشتن میوه و شیرینی (مانند نان برنجی) و با روبوسی به دید و با روبوسی آغاز سال نو را همراه با دعایی به هم تبریک می‌گویند و معمولاً بزرگ خانواده به کوچکترها عیدی می‌دهد و همراه با هم به دید و بازدید از خانه سایر فامیل‌ها می‌روند.

 آداب عید نوروز برای نو عروسان 
معمولاً خانواده‌هایی که وصلت کرده‌اند و هنوز در دوران نامزدی به‌سر برده و عروسی نکرده‌اند در این روز داماد به همراه پدر و مادر راهی منزل خانواده عروس می‌شود و عید نوروز را به ایشان تبریک گفته و به نوعروس عیدی داده می‌شود.

 آداب عید برای خانواده عزادار 
در روز عید خانواده و وابستگان نزدیک خانواده‌هایی که به تازگی عزیزان خود را از دست داده‌اند و سالگرد فوت عزیزانشان فرا نرسیده‌است به منزل خانواده آن‌ها می‌روند و به نوعی در این زمان شادی آن‌ها را با غمهایشان تنها نگذاشته فاتحه می‌دهند؛ که اصطلاحاً به آن نوعید گفته می‌شود.

 روز دوم نوروز 
روز دوم عید مردان گهواره به سوی روستای توت شامی که جایگاه رهبر مذهب اهل حق (سید نصرالدین حیدری) می‌باشند می‌روند و فرارسیدن عید نوروز را به ایشان تبریک می‌گویند.

 روز سیزده نوروز 
مردم گهواره هم مانند سایر هموطنان در این روز به دامان طبیعت می‌روند و آخرین روز از نوروز را با هم و در کنار هم جشن می‌گیرند.

 عید خاورنکار 
عیدخاونکار از مهم‌ترین مراسم و اعیاد مردم اهل حق می‌باشد؛ که بر طبق تقویم کردی انجالم می شود؛  روزه داران بعد از نیت  سه روز روزه می گیرند و در پایان جشن می گیرند..

شب اول شروع روزه داری مردم با تهیه سیب یا انار، نیاز تهیه می‌کنند و به خانه سید پیر یا جم خانه می‌رود؛ و به تنبور نوازی یا خواندن دعا مشغول می‌شوند با اجازه سید نیازها تقسیم به اندازه مساوی تقسیم می‌شوند و بعد از آن دعای نیت روزه داری خوانده می‌شود؛ و از سحرگاه آن شب روزه داری آغاز و تا غروب به طول می‌کشد.

و عده‌ای دیگر هم هر شب به جم خانه می‌روند با خواندن سرودهای مذهبی تنبور و نذر و نیاز مشغول می‌شوند.

در این شب مردم نیت می کنند.

 روز سوم خاونکار 
روز سوم خاوه نکار با نذری آغاز می‌شود که باید یک خروس قربانی شود. به اینصورت که از صبح خروسی را قربانی می‌کنند و آن را بحالت آب‌پز شده (شوربایی) تهیه می‌کنند و تا بعد اظهر که که این کار طول می‌کشد همراه با سه کیلو برنج که با روغن حیوانی تهیه شده‌است و نیاز - همراه با مراسم دینی خاص با حضور سید و خواندن دعای معروف مراسم نذری به اتمام می‌رسد و بعد از اتمام ساعات روزه داری به قسمت کردن نذری بین مردم اقدام می‌کنند؛ و این‌گونه روز سوم روزه داری هم به پایان می‌رسد.

 روز عید خاونکار 
بعد از سه روز روزه داری و قربانی کردن در نهایت در روز چهارم همانند عید نوروز مردم گهواره برخلاف سایر روستاها و شهرهای اطراف سفره عید را برپا می‌کنند؛ که معمولاً شیرینی شکلات و میوه و… را روی آن گذاشته‌اند سه روز روزه داری خود را جشن گرفته و از صبح همان روز به دید و بازدید دوستان آشنایان و خانواده خود رفته و بزرگان خانواده هم به فرزندان کوچک خود عیدی می‌دهند؛ و عید خاوه نکار را به آن‌ها تبریک می‌گویند. برخی نیز به زیارت آرامگاه بزرگان دینی خود می‌روند.

 روز چهارم 
مردم از بخش های مختلف استان یا کشور به جهت تبریک عید خاونکار در روستای توت‌شامی در نزدیکی شهر گهواره به دیدار رهبر دینی خود سیدنصرالدین حیدری می روند. و با تنبور نوازی و نذر و نیاز جشن خود را با هم در این مکان گرامی می‌دارند.

 جمعیت گهواره 
بر طبق آمار رسمی مرکز امار ایران در سرشماری سال ۱۳۹۵ بخش گهواره دارای جمعیت ۱۷۷۶۲ نفر است. شهر گهواره دارای  جمعیت ۴۰۵۰ نفر با تعداد ۱۲۰۵ خانوار می‌باشد. نسبت جمعیت زنان و مردان  در این شهر تقریبا برابر بوده ۲۰۳۲ مرد و ۲۰۱۸ زن  در سرشماری سال ۱۳۹۵ سرشماری شده اند.

 هرم جمعیتی شهرگهواره در سال ۱۳۹۵ 

 رشد جمعیت در گهواره 
بندانگشتی|نمودار اماری رشد جمعیت شهر گهواره از مهر۷۰ تا ابان۹۰
گهواره در سال ۱۳۷۵ جمعیتی در حدود ۵۱۴۲ نفر داشته ایت میزان جمعیت در ده سال بعد ، یعنی در سال ۱۳۸۵ به‌صورت نزولی به ۴۹۱۸ نفر  رسیده است. این روند در سال های ۱۳۹۰ با جمعیت ۴۶۱۹ و سال ۱۳۹۵ با جمعیت ۴۰۵۰ نفر ادامه داشته است.

طرح هادی سال ۱۳۸۲، پیش‌بینی شده بود که جمعیت شهر گهواره تا سال ۱۳۹۲ به ۷۴۳۷ نفر برسد، اما در سرشماری سال ۱۳۹۰ جمعیت آن ۴۶۱۹ نفر بود. این کاهش جمعیت و عدم موفقیت در جذب جمعیت جدید نشان‌دهنده ضعف شهر در جذب و نگهداری مردم است. اکثر مهاجرت‌ها به شهرهای بزرگتر مانند تهران، ساوه و کرمانشاه برای یافتن کار و زندگی بهتر صورت گرفته است.در نمودار سمت چپ روند نزولی جمعیت شهر گهواره نشان داده شده است.

نتایج نشان می دهد که شهر گهواره نتوانسته است مهاجران روستایی را جذب کند و مانع از مهاجرت آنها به شهرهای دیگر شود. در روابط شهر و روستای گهواره، شهر بیشتر امتیازات ممکن و عملی را به خود اختصاص داده و روستاها به‌ناچارً وابستگی خدماتی، اداری، اقتصادی و اجتماعی به شهر پیدا کرده‌اند. شهر کوچک گهواره در تعادل و توسعه منطقه‌ای، واسط ارتباطی بین روستاهای حوزه نفوذ خود و شهر کرمانشاه نبوده است. بر اساس بررسی کارکردهای مختلف، شهر گهواره تأثیر قوی بر فضای پیرامونی خود نداشته است. تأثیرات آن در کارکردهای خدماتی، آموزشی، سیاسی-اداری و سازمانی متوسط بوده و در کارکردهای تکنولوژیکی، تحرکات جمعیتی، روابط اجتماعی و فرهنگی ضعیف است.

جمعیت شهر گهواره از بین سی و پنج شهر استان کرمانشاه در رتبه شانزدهم بعد از بیستون و قبل از کوزران قرار دارد که ۴٬۰۵۰ نفر برآورد شده‌است.3  
ردیفنام شهرشهرستانجمعیت (۱۳۸۵)جمعیت (۱۳۹۰)جمعیت (۱۳۹۵)رتبه درشهرستان۱کرمانشاهکرمانشاه۷۸۴٬۶۰۲۸۵۱٬۴۰۵۹۴۶٬۶۵۱۱۲اسلام‌آباد غرباسلام‌آباد غرب۸۹٬۴۳۰۹۴٬۶۹۹۹۰٬۵۵۹۱۳جوانرودجوانرود۴۳٬۱۰۴۵۱٬۴۸۳۵۴٬۳۵۴۱۴کنگاورکنگاور۴۸٬۹۰۱۵۳٬۴۴۹۵۱٬۳۵۲۱۵سرپل ذهابسرپل ذهاب۳۴٬۶۳۲۳۵٬۸۰۹۴۵٬۴۸۱۱۶سنقرسنقر۴۳٬۱۸۴۴۴٬۹۵۴۴۴٬۲۵۶۱۷هرسینهرسین۵۱٬۵۶۲۴۹٬۹۶۷۴۴٬۱۴۶۱۸صحنهصحنه۳۴٬۱۳۳۳۶٬۵۴۲۳۵٬۵۰۸۱۹پاوهپاوه۱۹٬۷۷۴۲۳٬۷۰۴۲۵٬۷۷۱۱۱۰روانسرروانسر۱۶٬۳۸۳۲۱٬۲۵۰۲۴٬۵۲۷۱۱۱گیلانغربگیلانغرب۱۹٬۴۳۱۲۰٬۹۲۲۲۲٬۳۳۱۱۱۲قصر شیرینقصر شیرین۱۵٬۴۳۷۱۷٬۹۵۹۱۸٬۴۷۳۱۱۳تازه‌آبادثلاث باباجانی۷٬۴۷۹۱۲٬۰۸۰۱۴٬۷۰۱۱۱۴کرند غربدالاهو۷٬۸۹۴۸٬۳۱۱۷٬۷۹۸۱۱۵بیستونهرسین۲٬۰۷۵۵٬۱۰۷۴٬۹۴۲۲۱۶گهوارهدالاهو۴٬۷۰۸۴٬۶۱۹۴٬۰۵۰۲
 اقتصاد 
بخش گهواره، بخشی کوهستانی از شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه است که در زنجیرهٔ رشته‌کوه زاگرس واقع شده است. ارتفاع متوسط منطقه حدود ۱۴۶۰ تا ۱۴۷۰ متر از سطح دریا است و اقلیم آن نیمه‌خشک کوهستانی با تابستان‌های نسبتاً گرم و زمستان‌های سرد است. 

کشاورزی و دامداری دو منبع اقتصادی اصلی مردم این منطقه به شمار می‌روند.

 کشاورزی 
ارتفاع متوسط، بارش سالانه نسبتاً مناسب (بخش‌هایی با حدود ۵۰۰–۵۶۵ میلی‌متر گزارش شده) و زمستان‌های سرد تا انجماد دوره‌ای، شرایطی ایجاد کرده که هم محصولات دیم (مثل غلات و حبوبات) و هم برخی میوه‌ها و محصولات باغی قابل کشت‌اند. مطالعات محلی و پژوهش‌های اکولوژیک منطقه نیز به ویژگی‌های بوم‌شناختی زاگرس و تأثیر آن بر کاربری اراضی اشاره دارند.

بخش کشاورزی یکی از مهم‌ترین بخش‌های فعالیت این شهر می‌باشد. اکثریت مردم ان کشاورز بوده نخود و گندم از محصولات عمده‌ای است که در زمین‌های کشاورزی آن از دیرباز کشت می‌شود و هم‌اکنون دو سد بزرگ زمکان و آزادی در دست احداث می‌باشد؛ که با اجرایی شدن این طرح ۸۰۰هکتار از زمین‌های منطقه زمکان و ۱۲۰۰ هکتار از زمین‌های بالا دست از نعمت آب برخوردار می‌شوند گهواره به یکی از قطب‌های کشاورزی و باغداری کرمانشاه تبدیل شده‌است.

بهترین زمان برای استقرار گیاه در بهار است، اما گیاهان قوی‌تر در پاییز مشاهده شدند. بنابراین، کاشت بهاری گیاه گون با روش کاشت در ردیف برای بازسازی مراتع ضعیف در مناطق با دمای کمتر توصیه می‌شود.

در آبان ماه ۱۴۰۳ برنامه کار خونه که از شبکه دو سیما پخش شد به داستان زندگی آرزو برمغاز دختر ساکن گهواره می پرداخت که بر ظرفیت پرورش گل های آپارتمانی،زعفران،توت فرنگی و همچنین  با توجه به تنوع گیاهان دارویی و  عرضه آن به منظور اشتغال اهالی این شهر و همچنین زنان بی سرپرست و بدسرپرست می پرداخت.

 زعفران 
در سال های گذشته به منظور اشتغال و درآمد زایی و همچنین  با هدف کشت محصولاتی که میزان کمتری آب نیاز دارند  کشت زعفران در این منطقه افزایش پیدا کرده است. یه طوری که در سال ۱۴۰۲ از ۱۰ هکتار به ۴۰ هکتار سطح زیر کشت این محصول افزایش یافته است.

 مشکلات 
اقتصاد روستایی شامل مجموعه فعالیت‌های کشاورزی و غیرکشاورزی در نواحی روستایی است و از آنجا که تأمین امنیت غذایی و ارتقای رفاه عمومی از اهداف اصلی علم اقتصاد به‌شمار می‌رود، بررسی جایگاه و نقش بخش کشاورزی در اقتصاد روستایی کشور اهمیت ویژه‌ای دارد. 

در شرایط کنونی، کشاورزی به‌عنوان اصلی‌ترین فعالیت اقتصادی در اغلب روستاهای ایران مطرح بوده و باید محور برنامه‌های توسعه ملی قرار گیرد. در پژوهشی با هدف بررسی نقش و اهمیت کشاورزی در توسعه اقتصادی روستایی بخش گهواره از توابع شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه انجام شده است. نتایج نشان داد که بخش کشاورزی در این منطقه با مشکلاتی نظیر بازدهی پایین تولید، کمبود سرمایه‌گذاری، و فرسودگی فناوری‌های مورد استفاده مواجه است. همچنین، عدم پیوند مؤثر میان کشاورزی و بخش صنعت، مانع رشد هماهنگ اقتصادی در منطقه شده است. با وجود این محدودیت‌ها، نتایج حاکی از آن است که با بهره‌گیری از توان‌های بالقوه بخش کشاورزی و استفاده از روش‌هایی چون کشاورزی تلفیقی، جنگل‌زراعی، و مدیریت پایدار منابع طبیعی، می‌توان گام‌های مؤثری در جهت توسعه اقتصادی و زیست‌محیطی روستاهای منطقه برداشت.

 باغداری 

 سیب 
این شهر دارای باغات زیادی می‌باشد  که حدود ۱۸۰۰ هکتار براورد شده است. که از این میزان ۸۰۰ هکتار باغ سیب    می باشد. از دیرباز گهواره به عنوان شهر سیب شناخته می شد. سیب گلاب و لبنانی عمده‌ترین نوع سیب موجود در گهواره می‌باشد. گستره باغ‌های گهواره به قدری است که آن‌ها را به محلات مختلف تقسیم‌بندی نموده‌اند از جمله"بان کولمانان. زغال‌سنگ-زله ناو-دیمانی و… در سالیان اخیر تگرگ ,سرمازدگی، خشکسالی و آتش‌سوزی باعث خسارات فراوانی به باغداران این منطقه شده‌است. در خشکسالی‌های اخیر میزان باغ‌های گهواره به کمتر از نصف رسیده‌است. درسال۱۳۹۱ از سطح ۶۰۰هکتار باغات مثمر گهواره بیش از ۹۰۰۰ تن سیب با ارزش بیش از ۸۰ میلیارد ریال روانه بازار مصرف شده‌است.

میوه‌های هسته‌دار: علاوه بر سیب، در گهواره محصولاتی مانند گردو، بادام، انگور و سایر هسته‌داران کشت می‌شوند.

 نگارخانه باغ‌های گهواره 

 اشتغال زنان روستایی اطراف گهواره 
در پژوهشی که درباره مشکلات اشتغال زنان روستایی اطراف شهر گهواره انجام شد. جامعه‌ی آماری تحقیق را زنان روستایی این منطقه تشکیل دادند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با مشارکت‌کنندگان و با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و تکنیک گلوله‌برفی گردآوری شدند. نتایج حاصل از تحلیل محتوا نشان داد که اشتغال زنان روستایی با مجموعه‌ای از موانع و محدودیت‌ها مواجه است که در قالب موانع فردی، اقتصادی، اجتماعی–فرهنگی، فنی و زیرساختی، اقلیمی، روان‌شناختی و آموزشی طبقه‌بندی می‌شوند. بر اساس یافته‌های تحقیق، اصلاح نگرش‌های سنتی و نادرست نسبت به توانمندی‌های زنان و نقش آنان در فعالیت‌های اقتصادی، از مهم‌ترین اقدامات در راستای تسهیل اشتغال زنان روستایی است. همچنین فراهم‌سازی فرصت‌های متنوع یادگیری و مهارت‌آموزی برای زنان روستایی، به منظور تغییر نگرش‌ها و ارتقای توانمندی‌های آنان برای مشارکت مؤثر در عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی، امری ضروری تلقی می‌شود.

 تنبور گهواره 
گهواره مهد تنبورسازی با شهرت جهانیست. ساز «تنبور» قدیمی‌ترین ساز مضرابی ایران است که با توجه به نقوش سنگی به جا مانده، حکایت از قدمتی چند هزار ساله دارد. تنبور یکی از پرطرفدارترین و پرمخاطب‌ترین سازهای موسیقی نواحی ایران است و حوزه اصلی رواج این ساز استان کرمانشاه و دو منطقه صحنه و گهواره‌است. جذابیت این ساز، به دلیل ماهیت اجرای مقام‌ها و جنبه عرفانی و معنوی به تدریج پا را از دایره ایران فراتر برده و در اروپا و آمریکا نیز، به این ساز و اجرای آن توجه و رویکرد فراوان شده‌است. با استفاده از قراین و شواهدی که وجود دارد ساز تنبور به شش هزار سال قبل بر می‌گردد مهم‌ترین مدرک این ادعا کشف مجسمه‌ای در حوالی مقبره دانیال نبی در شوش است که در ان دو مرد دیده می‌شوند که در دست یکی از آن‌ها تنبور دیده می‌شود و مشغول نواختن است؛ که قدمت آن به زمان قبل از ظهور موسی بر می‌گردد؛ و در گهواره به صورت حرفه‌ای ساخته می‌شود. زبردست‌ترین استاد تنبورسازی آقای اسدالله فرمانی هم در این شهر اقامت دارند که تنبورهای دست سازه ایشان در موزه‌های بزرگ و معروف فرانسه جای دارند. گهواره همواره مسکن بزرگان تنبور نواز بوده‌است. سید محمود علوی، کاکی اله مراد حمیدی، استاد چنگیز فرمانی، استاد خسرو نظری، سید ولی حسینی، استاد طاهر یارویسی و سید تیمور مهرابی را از این میان می‌توان نام برد.

 جغرافیا 

جایگزین=نمودار بارش برف و باران طی سال‌های 2014 تا 2023در گهواره|بندانگشتی|265x265پیکسل|نمودار بارش برف و باران  طی سال‌های 2014 تا 2023در گهواره
 آب و هوا 
شهر گهواره از نظر آب و هوایی در منطقه مدیترانه‌ای قرار دارد ایستگاه هواشناسی گهواره که به صورت خودکار می‌باشد در سال۱۳۸۷ به بهره‌برداری رسیده‌است

حداکثر دما  در شهر گهواره ۳۵ درجه سانتیگراد، حداقل دما ۸- درجه سانتیگراد و میانگین بارندگی سالانه 550 میلیمتر در سال است.

نمودار دما و میزان بارندگی گهواره در سال ۱۳۹۲
در سال‌های اخیر با وقوع خشکسالی در سطح کشور این شهر هم از این بلا در امان نمانده‌است و میزان بارندگی در آن به‌طور چشمگیری کاهش یافته‌است.

طی سالهای اخیر نسبت به سالهای قبل میزان بارش باران به‌صورت چشمگیری  افزایش پیدا کرده است. طبق نمودار روبرو چند سال اخیر به‌صورت یکسال در میان افزایش و کاهش داشته است.

 منابع طبیعی و آبخیزداری 

 رودخانه‌ها 

 زمکان 
زمکان مهم‌ترین رودخانه‌ای که از این شهر می‌گذرد که جزء بزرگ‌ترین رودخانه‌های غرب می‌باشد زمکان نام دارد و از روستای توت شامی سرچشمه می‌گیرد که بعد از گذر از گوراجوب و گهواره و جاماسب در حوالی روستای بانزه لانی به سد آزادی می‌ریزد که پس از عبور از جوانرود و پاوه در جهت جنوب شرقی به شمال غربی از کشور خارج شده و عراق می‌ریزد و در خاک عراق به رودخانه سیروان می‌پیوندندسالنامه اماری استان کرمانشاه 1390 و هم‌اکنون مشغول احداث سد روی ان می‌باشند که این کار باعث به زیر اب رفتن روستاهای اطراف شده‌است و دو سد آزادی و زمکان روی آن ساخته می‌شود. طول این رودخانه ۵۰کیلومتر است. ساخت سد آزادی روی این رودخانه باعث ذخیره و مهار ۳۵ میلیون متر مکعب آب روان و تحت پوشش قرار گرفتن ۳۰۴ هکتار از زمین‌های زراعی استان می‌شود. که باعث ایجاد یک فضای زیبا و توریستی در این منطقه شده‌است.

بندانگشتی|رودخانه زمکان در کنار باغهای گهواره|وسط|427x427پیکسل

 سد 

 سد زمکان 
آبگیری سد زمکان ، با حضور اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهور، و حمید چیت چیان، وزیر نیرو،در سوم مرداد ۱۳۹۶ انجام شد. اسدالله رازانی، استاندار کرمانشاه، و جمعی از مسئولان استانی نیز در این مراسم حضور داشتند.هدف از ساخت این سد، تأمین آب مورد نیاز 531 هکتار از باغات بخش گهواره و تبدیل 1694 هکتار از اراضی دیم شهرستان دالاهو به آبی است. حجم کل مخزن سد زمکان 23.1 میلیون متر مکعب و حجم مفید مخزن 22.8 میلیون متر مکعب است. ظرفیت آورد سالیانه سد نیز 30.2 میلیون متر مکعب برآورد شده است. طول تاج سد 278 متر، عرض تاج 10 متر، ارتفاع از پی 58 متر و ارتفاع از بستر رودخانه 53 متر است.

در اسفند ماه سال ۱۴۰۲ بعد از بارش فراوان ۲۹ اسفند آب این سد سرریز شد

 سد آزادی 
سد مخزنی آزادی در کرمانشاه،  با حضور  محمود احمدی‌نژاد رئیس جمهور وقت، در سال ۹۱ به بهره‌برداری رسید. این سد با ظرفیت ذخیره آب 71 میلیون متر مکعب و به منظور تأمین آب کشاورزی 4200 هکتار از اراضی شهرستان‌های ثلاث باباجانی، اسلام‌آباد غرب و دالاهو و همچنین تأمین آب شرب و صنعتی شهرهای تازه‌آباد و اسلام‌آباد غرب ساخته شده است. عملیات اجرایی سد از سال 1382 آغاز شد .این سد خاکی با هسته رسی 56 متر ارتفاع از بستر رودخانه دارد و در فاصله 90 کیلومتری شهرستان جوانرود، بر روی رودخانه زمکان احداث شده است. سد آزادی در سال‌های اخیر بر روی رودخانه زمکان در شهرستان دالاهو بخش گهواره استان کرمانشاه زده شده و می‌تواند جاذبه‌ای دیدنی در نزدیکی شهر کرمانشاه باشد. رودخانه زمکان از کوه‌های دالاهو در منطقه گهواره سرچشمه می‌گیرد و پس از طی مسافتی طولانی، به سد دربندیخان در عراق می‌ریزد. برای دسترسی به سد، باید از جاده سراب نیلوفر به کوزران و سپس به بان سولاب و زاوله استفاده کرد. فاصله سد از کرمانشاه (میدان سنجابی) حدود 78 کیلومتر است. منطقه پیرامون دریاچه در فصل بهار بسیار سرسبز و پر از گونه‌های گیاهی و پرندگان است. در مراسمی با حضور رئیس جمهور، سد آزادی کرمانشاه به بهره‌برداری رسید. اهداف ساخت این سد، تأمین آب کشاورزی، جلوگیری از خسارت سیلاب‌ها، کمک به تأمین آب شرب و فراهم کردن امکانات تفریحی بوده است. سد آزادی بر رودخانه زمکان واقع شده و مساحت حوضه آبریز آن 1054 کیلومتر مربع است. این سد از جنس سنگ‌ریزه‌ای با هسته رسی بوده و 64 متر ارتفاع، 737 متر طول تاج و 70 میلیون متر مکعب حجم مخزن دارد.

متأسفانه در سال های  اخیر اجساد افراد زیادی در این سد که برای شنا به آنجا آمده بودند و غرق شده بودند و در موردی هم یک خودرو که در ان یک جسد قرار داشت از اب بیرون کشیده شده است.

 کوه‌ها و ناهمواری ها 
بندانگشتی|ناحیه چین‌های زاگرس
گهواره در میان رشته کوه‌های زاگرس قرار دارد که در غرب و جنوب ایران امتداد دارد؛ که حاصل از برخورد دو صفحه تکتونیکی اوراسیا و عربستان است.

از کوه‌های معروف این شهر هم می‌توان به قلعه قاضی-بزه هو (بزه هو)-تاش که و نام برد
اطراف این شهر همانند دهانه آتشفشان می‌باشد به‌طوری‌که شهر میان کوهستان محاصره شدهاست.
عمده پوشش این کوه‌ها را جنگل‌های بلوط تشکیل می‌دهند
 نامموقعیتارتفاعرشته کوه قلعه قاضی  شمال شرق گهواره  ۲۳۷۰ متر  رشته کوه زاگرس بزه هو  جنوب غربی گهواره  ۱۹۳۰ متر رشته کوه زاگرس قته بالیله  جنوب شرقی گهواره  - متر (تقریبی)  رشته کوه زاگرس

 کوه قلعه قاضی 
وسط|بندانگشتی|800px|نمایی از باغهای اطراف و ناهمواری‌های اطراف -کوه قلعه قاضیکوه قلعه قاضی در شمال شرق گهواره قرار دارد ارتفاع آن ۲۳۷۰متر می‌باشد. قلعه قاضی در میان بقیهٔ کوه‌ها در نقطه‌ای استراتژیک قرار دارد بگونه‌ای که بر محیط پیرامون خود دید کاملی دارد. شکل ظاهری قله کوه شبیه به یک قلعه می‌باشد. داستان‌هایی در بین مردم وجود دارد که در زمان ساسانیان فرماندهی بنام قاضی در این منطقه و قلعه وجود داشته که وجود این فرمانده مقتدر خار چشمی بوده برای دشمنان این آب و خاک. از آنجا که بسیاری از ابنیه‌های تاریخی و.. . در قله این کوه آثاری از بناهای تخریب شده قدیمی به چشم می‌خورد که بعد از سالیان سال هنوز هم آثاری از ساروج در آن‌ها به چشم می‌خورد

 کوه بزه هو 
وسط|بندانگشتی|828x828پیکسل|سراسر نمای کوه بزه هو در  گهواره

 کوه قته بالیله 
کوه قله بهلول یا قته بالیله
بندانگشتی|827x827پیکسل|کوه قته بالیله یا قله بهلول|وسط

 مراتع و جنگلداری 
بندانگشتی|درختی در شهر گهواره
بخش گهواره با ۷۷۲۵۰ هکتار جنگل و ۱۶۷۲۵ هکتار مرتع یکی از بخش‌های غنی از منابع طبیعی در استان کرمانشاه و مرکز اصلی طرح صیانت از جنگل‌های زاگرس در استان کرمانشاه است که نشان دهنده غنی بودن منطقه گهواره از منابع طبیعی است.
در جنگل‌ها و مراتع اطراف گهواره گونه‌ای از درختچه‌های بلوط به وفور یافت می‌شود که به آن دار مازو گفته می‌شود این نوع از بلوط از شمالغربی زاگرس شروع شده و تا گهواره ادامه پیدا می‌کند و پس از این منطقه به صورت پراکنده در سایر مناطق مانند لرستان دیده می‌شود.

 صیانت 
در سال‌های اخیر برای جلوگیری از قطع درختان مراتع و جنگل‌های اطراف گهواره از سوی روستاییان که به عنوان سوخت از آن استفاده می‌کنند توزیع آبگرمکن‌های خورشیدی در این روستاها صورت گرفته‌است که فشار روی جنگل‌ها را کاهش می‌دهد.

در سال‌های اخیر برای صیانت از منابع طبیعی و حفظ محیط زیست طرح‌هایی مانند کاشت نهال بلوط در مراتع و جنگل‌های حاشیه‌ای شهر گهواره توسط نهادها و سازمان‌های مختلف نظیر آموزش و پرورش با همکاری مردم و دانش آموزان انجام شده‌است.

 اهمیت 
یافته‌ها نشان می‌دهد که جنگل‌های زاگرس می‌توانند در کاهش گرمایش جهانی نقش ایفا کنند، مشروط به بهینه‌سازی استراتژی‌های مدیریت محلی. نتایج همچنین نشان می‌دهد که در مناطق فاقد اطلاعات تاریخی درباره کربن ذخیره شده در جنگل‌ها، پایش AGC مبتنی بر تصاویر ماهواره لندست می‌تواند اطلاعات مفیدی برای مدیران جنگل و سیاست‌گذاران فراهم کند. این مقاله به اهمیت مدیریت محلی و تاثیرات تغییرات اقلیمی بر تراکم کربن جنگل‌های زاگرس می‌پردازد و راهنمایی‌هایی برای مدیریت بهتر جنگل‌ها ارائه می‌دهد.

 باززایی 
باززایی یکی از پدیده‌های بسیار مهم در اکوسیستم‌های جنگلی است که نقش اساسی در توسعه و پایداری جنگل‌ها دارد. ارزیابی باززایی به عنوان یکی از بهترین معیارها برای نظارت بر پایداری عملکرد جنگل‌ها معرفی شده است. مطالعه‌ای که در جنگل‌های زاگرس (گهواره) انجام شده نشان داد که تنوع باززایی و تنوع گونه‌های درختی رابطه مکانی قوی دارند. همچنین، تنوع و غنای باززایی غیرجنسی با فراوانی درختان مرتبط است. واریوگرام‌ها نشان‌دهنده خودهمبستگی مکانی متغیرها بودند، به جز شاخص یکنواختی (شلدون) درختان و باززایی جنسی که وابستگی مکانی در دامنه‌های بزرگ داشتند. این نتایج نشان‌دهنده وابستگی مکانی و یکنواختی شرایط در منطقه مطالعه بوده و به درک بهتر تعاملات بین باززایی و تنوع گونه‌های درختی و ارتباطات مکانی آنها در جنگل‌های زاگرس کمک می‌کند.

 تهدیدات 

 آتش سوزی 
آتش سوزی زمین‌ها ،مراتع و جنگلهای بلوط در فصل گرم سال یکی از عاملان اصلی تخریب و از بین رفتن مراتع گهواره می‌باشد. به عنوان مثال در تاریخ ۲۰ خرداد  ۱۴۰۳ چندین هکتار از مراتع اطراف شهر گهواره و مراتع اطراف کوه قله بهلول(قته بالیله) طعمه حریق شد.

یا در سال ۱۳۹۵ در آتش سوزی مراتع ۲۵ تا ۳۰  هکتار از اراضی گهواره ۱۰تا ۱۵ درصد از درختان این منطقه دچار خسارت و حریق شدند.

در پژوهشی با هدف بررسی اثر آتش‌سوزی بر برخی ویژگی‌های شیمیایی و زیستی خاک در جنگل‌های زاگرس (منطقه لرینی، شهرستان گهواره، استان کرمانشاه) انجام شد. نمونه‌برداری از خاک در دو منطقه سوخته و شاهد، در دو موقعیت زیر تاج و بیرون تاج در پنج بازه زمانی انجام گرفت. نتایج نشان داد آتش‌سوزی سطحی تأثیر معنی‌داری بر pH، هدایت الکتریکی و کربن آلی خاک نداشت، اما موجب افزایش فسفر قابل جذب در مناطق سوخته شد. تنفس پایه خاک در مناطق سوخته اندکی بیشتر از مناطق شاهد بود، در حالی که سایر شاخص‌های زیستی تغییر قابل ملاحظه‌ای نشان ندادند. به‌طور کلی، آتش‌سوزی‌های سطحی در جنگل‌های زاگرس اثر محدود و گذرایی بر ویژگی‌های شیمیایی و زیستی خاک داشته و تغییر عمده‌ای در کیفیت خاک ایجاد نمی‌کنند.

 فرسایش خاک 
خاک، به‌عنوان بستر اصلی تولید و یکی از دو عنصر بنیادی اکوسیستم‌های خشکی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تداوم حیات بر روی کره زمین دارد. با وجود وابستگی دیرینه انسان به خاک، در بسیاری از موارد به این منبع حیاتی به‌عنوان یک سرمایه محدود و آسیب‌پذیر نگریسته نشده است. سوء‌مدیریت و بهره‌برداری نامناسب از خاک، از جمله گسترش شهرها، استخراج معادن و احداث جاده‌ها، سبب کاهش کیفیت اراضی و تشدید فرسایش در بسیاری از مناطق شده است. تجربه تاریخی نیز نشان می‌دهد که فرسایش خاک، از عوامل اصلی زوال تمدن‌های گذشته بوده و امروزه یکی از چالش‌های جدی زیست‌محیطی جهان به‌شمار می‌رود.

در پژوهشی با هدف برآورد شدت فرسایش و رسوب‌زایی در حوزه آبخیز گهواره (استان کرمانشاه)، از روش تجربی MPSIAC استفاده شد. نتایج حاصل نشان داد که مقدار رسوب ویژه در محدوده مورد مطالعه برابر با ۲/۴۴ تن در هکتار بوده و بخش عمده‌ای از حوضه در کلاس فرسایشی متوسط قرار دارد. بر این اساس، اجرای اقدامات حفاظتی و رعایت اصول آبخیزداری برای کنترل فرسایش و جلوگیری از تخریب بیشتر منابع خاک در منطقه ضروری است.

 تغییر کاربری اراضی 
تغییرات کاربری اراضی یکی از چالش‌های مهم جهانی و محلی است. این مطالعه  نقشه‌های پوشش اراضی  منطقه گهواره از تصاویر ماهواره‌های Landsat  در سال‌های 1365، 1378 و 1397نشان داد که در دوره‌های اول و دوم به‌ترتیب 30 و 42 درصد از اراضی جنگلی کاهش و به اراضی کشاورزی و مسکونی اضافه شده است. همچنین، پیش‌بینی‌ها نشان داد که جنگل‌های متراکم تا سال 1407 نصف خواهند شد. 

 آفات 

 دارواش 
خشکیدگی درختان بلوط یکی از مشکلات اصلی جنگل‌های زاگرس است که باعث کاهش تعداد این درختان می‌شود. خشکیدگی با نازک شدن تاج، نکروز برگ‌ها و مرگ تدریجی شاخه‌های اصلی مشخص می‌شود. عوامل زیستی و غیرزیستی متعددی در این کاهش نقش دارند.نتایج نشان داد که خشکیدگی تاج با ویژگی‌های درخت مانند ارتفاع، قطر تاج، مساحت تاج و حجم تاج درختان مبتلا به دارواش همبستگی مثبت معناداری دارد. بیشتر متغیرها وابستگی مکانی متوسطی داشتند، به جز حجم تاج درختان با دارواش که وابستگی مکانی قوی نشان داد.

 زنبورهای گال‌زا 
درختان بلوط از مهم‌ترین گونه‌های گیاهی در جنگل‌های غرب ایران محسوب می‌شوند و زنبورهای گال زا، گال‌های مختلفی بر روی بخش‌های مختلف درختان بلوط ایجاد می‌کنند. دو گونه بلوط شامل بلوط ایرانی (برودار) و دارمازو در جنگل‌های استان کرمانشاه پراکندگی دارند.تنوع بالای زنبورهای گال‌زا در جنگل‌های بلوط استان کرمانشاه است و به اهمیت بررسی تنوع زیستی این موجودات برای مدیریت بهتر جنگل‌ها اشاره دارد.

طی بررسی های انجام شده در  مناطق جوانرود ،گهواره، چالابه ، پاوه و غلاجه  نشان داد که تنوع زنبورهای گال‌زا در جوانرود  و گهواره  بیشتر از چالابه ، پاوه  و غلاجه  است.

 گیاهان دارویی 
این منطقه به خاطر داشتن پوشش غنی جنگلی و باغات اطراف گونه های مختلف گیاهان دارویی را در خود جا داده است.در جدول زیر گونه های مختلف از گیاهان دارویی در گهواره قرار داده شده است:
+نام گونه گیاهیاندام مورد استفادهنام علمیتیرهجعفری فرنگیبرگ، دانه و سرشاخه گل‌دارAnthriscus cerefolium (L.) HoffmچتریانجاشیرسرشاخهPrangos ferulacea (L.) Lindlچتریانبومادرانکل اندام هواییAchillea wilhelmsii C. Kochکاسنیانکاسنیبرگ ها، گل، دانه و ریشهCichorium intybus Lکاسنیانکک کشگل هاPulicaria dysenterica (L.) Bernhکاسنیانمینای پر کپه آذربایجانسرشاخه های گل دارTanacetum polycephalum Sch. Bipکاسنیانترب وحشیریشهRaphanus raphanistrum Lشَب‌بویانصابونک دانه زرد (محلی: سیاه ژاوه)گل هاVaccaria oxyodonta Boissمیخکیانشیرین‌بیان (محلی:بلک)ریشهGlycyrrhiza glabra Lباقلاییانیونجهدانه به همراه قسمت های هواییMedicago sativa Lباقلاییانتلخ بیانریشهSophora alopecuroides LباقلاییانماشکدانهVicia sativa Lباقلاییاندارمازوبرگ به همراه شاخهQuercus infectoria Olivباقلاییانگزنهبرگ های تازه به همراه ریشهLamium amplexicaule Lنعنائیانفراسیونتمام اندام هواییMarrubium vulgare Lنعنائیانمریم گلی برگه‌داربرگ و سرشاخه های گل دارSalvia bracteata Banks & Solنعنائیانمریم نخودیسرشاخه های گل دارTeucrium orientale Lنعنائیانکاکوتیقسمت های هواییZiziphora tenuior Lنعنائیانموخوربرگ و گل هاLorathus europaeus Jacqموخوره‌ایانبارهنگ کبیربرگ، ریشه و دانهPlantago major Lبارهنگیانچناربرگ،میوه تازه،پوستPlantanus orientalis Lچناریانعلف سربیتمام اندام و ریشه هاPlumbago europaea Lبهمنیانگل آفتاب روسرشاخهCeratocephala falcata (L.) Persآلالگانبرگ بوی زاگرسی (محلی: تریو)پوست، ساقه، برگ و میوه هاDaphne mucronata Royleمازریونیان

 زئوگاندرا 
گونه گیاهی زئوگاندرا  که تنها گونه  در خانواده گل‌استکانیان است و بومی ایران (استان کرمانشاه) می‌باشد. این گیاه چندساله در منطقه گهواره استان کرمانشاه به‌طور عمده پراکنده است، اما در برخی زیستگاه‌های دیگر استان نیز توزیع دارد. جنگل‌های بلوط با گونه غالب برودار در این منطقه وجود دارند.

با توجه به اینکه این گونه تنها نماینده جنس خود است و ژنوم مرتبط با آن در هیچ جای دیگر منطقه وجود ندارد، توصیه می‌شود که اقدامات مناسبی برای جلوگیری از انقراض این گونه انجام شود.

 حیات وحش 
به خاطر وجود جنگلهای‌ بلوط‌‌ اطراف‌ شهر‌ و‌ همچنین‌‌ وجود‌ کوهها‌ و‌ باغهای‌ فراوان‌‌ این‌ منطقه‌ پناهگاه‌ بسیاری‌ از‌ گونه‌های‌ حیوانات‌ است‌ از‌ جمله‌ خرس‌خرگوش،روباه ، شغال،کبک  و...

 خرس 
بیشترین حضور خرس‌های قهوه‌ای با ماهیت تعارضی در داخل باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی این بخش دیده می‌شود. این مناطق در مجاورت جنگل‌های انبوه بلوط قرار دارند و باعث ایجاد مشکلاتی بین خرس‌ها و انسان‌ها شده است. اقدامات پیشنهادی برای کاهش تعارض شامل استفاده از فنس‌ها برای جلوگیری از ورود خرس‌ها به باغات و زمین‌های کشاورزی، آگاه‌سازی جوامع محلی با نیازهای خرس‌ها در فصول مختلف و اتصال مناطق جنگلی است. این اقدامات می‌توانند به کاهش تعارض بین انسان‌ها و خرس‌ها در این مناطق کمک کنند. در کل، این مطالعه بر اهمیت حفاظت از زیستگاه‌های طبیعی و ایجاد راهکارهای پایدار برای کاهش تعارض بین حیات وحش و انسان‌ها تأکید دارد.

 سوسمار 
بندانگشتی|ثبت ویدیو از دو موجود عجیب روی درختان در گهواره که اعلام شد نوعی سوسمار از گونه بزمجه ها هست.
در پی انتشار ویدیویی در خرداد ۱۳۹۸  با عنوان مشاهده دو حیوان عجیب در شهر گهواره ،روابط عمومی حفاظت محیط زیست شهرستان دالاهو اعلام کرد که این دو موجود گونه ای از سوسمارها متعلق به تیره بزمچه ها هستند که در مواردی نادر تا ۳ متر و ۷۰ کیلوگرم وزن می رسند.

 سیاه‌ماهی باله بلند 
جمعیت سیاه‌ماهی باله بلند  زمکان از نظر فاصله ماهالانوبیس با جمعیت سیروان کمترین فاصله را دارد. همچنین، آنالیز خوشه‌ای نشان داد که جمعیت‌های کرخه، کارون، سیروان، زمکان و تنگ‌شیو در یک شاخه قرار دارند.

 مخاطرات طبیعی 

 سیل 
بندانگشتی|مقایسهٔ نسبی میزان خطر زمین‌لرزه در نقاط مختلف ایران؛ نقاط قرمزتر نقاطی هستند که شتاب حداکثر جنبش زمین در آن‌ها بیش‌تر است.
آب شرب گهواره از طریق رودخانه توت شامی تأمین می‌شود. در سالیان اخیر با بارش باران و طغیان این رودخانه خطوط انتقال آب گهواره دچار شکستگی شده‌است؛ و به زیر ساخت‌های شهری خساراتی وارد کرده‌است؛ و باعث قطع آب شهروندان شده‌است. در پاییز۱۴۰۳  خط انتقال آب شرب  شهر گهواره بعد از ۱۳ سال وارد مدار شد

 زلزله 
استان کرمانشاه یکی از استان‌های زلزله خیز ایران به‌شمار می‌رود. بنابر امار شبکه لرزه‌نگاری استان کرمانشاه، گهواره یکی از نقاطیست که بیشترین میزان لرزه در ان به ثبت رسیده‌است«فرهاد فروزی» در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه کرمانشاه، اظهار کرد: در این مدت شهرهای صحنه، کنگاور، سومار و گهواره به ترتیب بیشترین فعالیت لرزه‌ای را داشتند. که بیشتر این زلزله تنها با تجهیزات لرزه‌نگاری قابل تشخیص بوده‌است. در سال ۱۳۸۷ بیشترین زلزله در استان کرمانشاه در اطراف گهواره رخ داده‌است که بنا به‌گزارش شبکه لرزه‌نگاری استان کرمانشاه تعداد ان ۲۳ مورد بوده‌است.

 زلزله های خرداد ۱۴۰۲ 
در ۱۴ خرداد ۱۴۰۲ حوالی ساعت ۸:۲۱ صبح به وقت محلی دو زلزله  دوقلو پیاپی به قدرت ۴.۷  و ۴ ریشتر  به ترتیب در عمق ۸ و ۵ کیلومتری زمین  به فاصله ۳ دقیقه این شهر را لرزاند که در ادامه آن پس لرزه های متعددی در اطراف این شهر رخ داد. که مسبب احتمالی این لرزه ها احتمالا گسل پیشانی کوهستان بوده است.این زمین لرزه بخش‌هایی از اورامانات را هم لرزاند.

 زلزله های مرداد ۱۴۰۳ 
روز دوشنبه 1 مرداد 1403 ساعت 6:35 دقیقه زلزله ای به قدرت ۴.۴ ریشتر در ۱۲ کیلومتری گهواره در عمق ۶ کیلومتری زمین رخ داد که خسارتی نداشت. این زلزله یک پس لرزه داشت. چند روز بعد در ساعت 1:5 بامداد ۵ مرداد ۱۴۰۳ زلزله ای با قدرت ۴.۹ ریشتر در عمق ۸ کیلومتری زمین  در فاصله ۶ کیلومتری گهواره رخ داد. 

این زمین لرزه در شهرهای اسلام آباد غرب ،کرند غرب و.. حس شد و خسارات جزئی و ترک برداشتن بخشی از ساختمانها را در مناطق گفته شده در پی داشت. و به گفته مدیر کل مدیریت بحران استانداری کرمانشاه این زلزله خسارت مالی و جانی قابل توجهی نداشت.و یک خانم ۴۷ ساله در شهر گهواره زمان وقوع زلزله هنگام فرار به‌دلیل ترس از زلزله زخمی و به بیمارستان منتقل شد.

 اطلاعات بیشتر 
برای اطلاعات بیشتر در مورد این منطقه می‌توانید به کتاب "نگین سبز زاگرس (گهواره)" نویسنده: نعمت خدایاری ناشر:انتشارات طاق بستان مراجعه نمایید.

 یادکردها 

 منابع 

 مختصات
«[گهواره» کرمانشاه؛ مهد تنبورسازی با شهرتی جهانی]گهواره مهد تنبورسازی با شهرت جهانی

 دیگر پروژه‌ها 

رده:شهرهای استان کرمانشاه
رده:شهرهای شهرستان دالاهو