سد کارون ۴

سد کارون ۴، سدی بتنی دو قوسی در منطقه منج شهرستان لردگان از توابع استان چهارمحال و بختیاری و بالادست شهرستان دزپارت در استان خوزستان است که در زمان ساخت بلندترین سد بتنی دو قوسی ایران و خاورمیانه بود. این سد، اولین سد در بالادست رودخانه کارون است که بر روی سرشاخه‌های اصلی شامل رود کوهرنگ، رود بازفت، رود بهشت‌آباد و رود ارمند احداث شده‌است.

سد کارون ۴ که در تیرماه سال ۱۳۹۰ توسط محمود احمدی نژاد رئیس‌جمهور افتتاح شد در جاده شهر لردگان به دهدز قرار دارد. از جمله اهداف ساخت این سد ذخیره آب و تولید سالانه ۲۱۰۰ گیگاوات ساعت بوده است. پل قوسی کارون ۴ بر روی دریاچه همین سد ساخته شده‌ که استان چهارمحال و بختیاری را به استان خوزستان به هم متصل می‌کند.

 اهداف و منافع سد کارون ۴ 
 تولید انرژی برق‌آبی متوسط سالانه به میزان ۲۱۰٧ گیگا وات ساعت
 کنترل آب‌های سطحی منطقه با مخزن ۳/۷ میلیارد مترمکعبی سد
 پیوستن به گروه سدهای زنجیره‌ای کارون و تنظیم آب رودخانه به منظور تأمین آب مورد نیاز صنعت و کشاورزی در دشت‌های پایین‌دست
 کنترل سیلاب‌های مخرب فصلی (وقوع سیلاب در زمان احداث سد دو مرتبه باعث تخریب سازه‌های وابسته به آن شد)

 پروژه‌های جانبی طرح 
در بالادست و بر روی دریاچه این سد پل قوسی‌ بزرگ کارون ۴ اجرا شد که طول عرشه آن ۳۷۸ متر، طول دهانه آن ۳۰۰ متر و ارتفاع آن ۶۲ متر از سطح دریاچهٔ سد است و بزرگ‌ترین پل زیر قوسی ایران نامیده شده‌است.

 سازندگان 
سد کارون ۴ به مهندسی علی اصغر خوشنویسان، پیمانکاری شرکت توسعه منابع آب و انرژی و توسط مهندس پترائوس نسلا کلو طراحی شده‌است. مطالعات نخستین طرح کارون ۴ در چارچوب طرح توسعه منابع آب و همچنین برنامه‌ریزی کلی منابع آب حوضه آبریز رودخانه کارون مطالعات مرحله نخست در سال ۱۳۷۴ و مطالعات مرحله دوم در سال ۱۳۷۶ توسط شرکت مهندسی مشاور «مهاب قدس» و شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران انجام شد.مجری سد کارون ۴: ترک خوردن سد طبیعی است بی‌بی‌سی فارسی 
 مقاطعه کاران ساخت 
 کارهای اصلی ساختمانی: دالیم (کره) و ساتو (ژاپن)
 کارهای پیش از ساخت: ایلبائو (اتریش) و فورمن (ایران)
 سازه فلزی هیدرولیکی: ماشین‌سازی اراک (ایران)
 تجهیزات مکانیکی: فراب (ایران) و هاربین (چین)
 تجهیزات الکتریکی و تهویه: فراب (ایران) و الین (اتریش)
 سویچ گیر جی‌آی‌اس: آی ایی او (ایران)

 سرمایه‌گذاری، هزینه‌ها و منافع 
طی برآورد اولیه هزینه‌های اجرای پروژه بالغ بر ۸۶۰۰ میلیارد ریال بوده که توسط منابع عمومی و داخلی همچون تسهیلات بانکی داخلی، اوراق مشارکت و نیز تسهیلات خارجی (فاینانس، وام) تأمین گردیده‌است. زیان‌های ناشی از طولانی شدن پروژه عبارت بوده از افزایش قیمت تمام شده طرح و همچنین عدم انتفاع از فروش برق تولید شده توسط نیروگاه آن. در نهایت منافع حاصل از تولید برق این سد بر اساس برآورد اولیه درآمد، سالانه برابر با ۱۳۵۳ میلیارد ریال تخمین زده شده‌است (بر حسب هر کیلو وات ساعت ۶۴۲ ریال).

 ترک خوردگی 
در آبان ماه سال ۱۳۹۲ مشخص شد که این سد ترک خورده است، اما حسن رنجبران، مجری طرح سد و نیروگاه کارون ۴ اعلام کرد: «ترک خوردن سد طبیعی است، خاصیت بتن ترک خوردن است و تمام سدهای بتنی دنیا ترک می‌خورند.»پشت پرده شایعه ترک خوردن سد کارون 4. در نتیجه در سال ۱۳۹۲ با توجه به تحقیقات صورت گرفته مشخص شد که اثر ترک خوردگی بتن به سبب زلزله‌های اخیر بوده و آبگیری زود هنگام و تسریع در احداث سد در این ترک خوردن موثر بوده است. هنگام اجرای پروژه با به کارگیری افزودنی بتن مقاومت آن را بالا بردند اما این احداث سریع بود که باعث ترک‌خوردگی آن شد. در نتیجه تا به امروز روش‌های متعددی را برای پایداری و مقاومت این پروژه به کار گرفته‌اند. در خرداد ماه سال ۱۳۹۳ این ترک که ۲۲-۲۰ متر در بدنه سد ادامه پیدا کرده بود با کمک تیم متخصص اسپانیایی ترمیم شد.
بندانگشتی|264x264پیکسل|تصویر دریاچه سد کارون ۴ از دید دوربین ایستگاه فضایی بین‌المللی
بندانگشتی|264x264پیکسل|پل قوسی کارون ۴ که بر روی مخزن این سد ساخته شده‌است

 اطلاعات فنی نیروگاه 
مشخصات کلی نیروگاه نوع نیروگاه سطحیانرژی متوسط سالیانه ۲۱۰۷ گیگا وات ساعتظرفیت نیروگاه۱۰۰۰ مگاوات تعداد واحد ۴ واحد ۲۵۰ مگاواتیحداقل تراز بهره‌برداری۹۹۶+ متر از سطح دریا ابعاد نیروگاه ۱۲۰ متر طول × ۲۲متر عرض × ۶۵ متر ارتفاع حجم حفاری۹۴۲۰۰۰ مترمکعبحجم بتن‌ریزی۱۸۰۰۰۰ مترمکعبمشخصات توربین نیروگاهنوع توربینفرانسیس با محور عمودیسرعت چرخش توربین۱۸۷/۵ دور در دقیقهحداکثر راندمان توربین در هد نرمال۹۵/۷٪هد نرمال بهره‌برداری۱۹۱ مترقدرت تولید در هد نرمال۲۵۵ مگاواتدبی طراحی برای هر واحد۱۷۱ مترمکعب در ثانیهسطر رانر۴/۸ مترمشخصات ژنراتور نیروگاهولتاژ نامی۱۵/۷۵ کیلوولتقدرت خروجی نامی (هر واحد)MVA۲۶۳قدرت خروجی حداکثر (هر واحد)MVA۳۰۰فرکانس نامی۵۰ هرتزتعداد قطب‌ها۳۲مشخصات ترانسفورماتورهای اصلیتعداد۱۳ دستگاه (۱۲ دستگاه اصلی و یک دستگاه ذخیره) نوعتک فازقدرت نامی۱۰۰ مگاولت آمپر (تکفاز)ولتاژ نامی اولیهKV ۱۵/۷۵ولتاژ نامی ثانویهKV(410/√۳)±5%kvسیستم خنک‌کنندهOFWFمشخصات کلیدخانهنوع پستGISولتاژ نامی۴۰۰ کیلوولتآرایشباس‌بار دوبلتعداد رآکتوریک رآکتور ۵۰ مگاوارجرثقیل اصلی نیروگاهنوعسقفیتعداد۲ دستگاهظرفیت کل باربری۶۰۰ تندهانه عبور۲۳/۷ مترمشخصات تونل‌های آب بر نیروگاهتعداد تونل۴ رشتهمجموع طول پوشش فلزی در تونل‌های آب‌بر۸۴۰ مترطول کل تونل‌ها۱۴۲۶ مترتعداد کل استرک‌ها۱۷۲ عددطول شفت‌های عمودی۲۱۲ مترقطر استرک۶ مترحجم کل حفاری۱۸۷۶۰۰ مترمکعبطول استرک۵ مترحجم کل بتن‌ریزی تونل‌ها۳۶۰۰۰ مترمکعبوزن هر استرک۱۶ تا ۲۹ تنحجم بتن‌ریزی پشت پوشش فلزی۲۱۰۰۰ مترمکعبپانویس

 نگارخانه 

 سد در حال ساخت 

 دریاچه سد و طبیعت پیرامون 

 پانویس 

 منابع 
 صفحه اختصاصی سد کارون ۴ در وب سایت شرکت آب و نیرو
 افتتاح سد توسط محمود احمدی‌نژاد

 جستارهای وابسته 
 نیروگاه کارون ۴
 سد کارون ۳
 سد شهید عباسپور
 سد مسجد سلیمان
 سد گتوند

 پیوند به بیرون 
 واکنش مجری سد کارون ۴ به ترک خوردگی سد

رده:استان چهارمحال و بختیاری
رده:ایستگاه‌های برق‌آبی در ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۱۱ (میلادی) در ایران
رده:جاذبه‌های گردشگری استان چهارمحال و بختیاری
رده:زیرساخت‌های انرژی کامل‌شده در ۲۰۱۱ (میلادی)
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان چهارمحال و بختیاری
رده:سدهای ایران
کارون ۴
کارون ۴
رده:سدهای کامل‌شده در ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:سدهای رود کارون
رده:سدهای قوسی
رده:مخزن‌های سد در ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۹۰ در ایران