مقدس اردبیلی

احمد بن محمد اردبیلی نجفی، معروف به مقدس اردبیلی یا محقق اردبیلی، عالم و فقیه شیعه امامیه در قرن دهم هجری بود. او در محلهٔ نیار شهر اردبیل به دنیا آمد. او از شاگردان جلال‌الدین دوانی بود.

 تحصیل 
فراگیری علوم دینی را از دوران کودکی آغاز کرد. پس از گذراندن دروس مقدماتی، به نجف رفت و علوم نقلی و فقه را از سید علی صائغ فرا گرفت.
پس از مدتی، به شیراز مهاجرت کرد و نزد جمال‌الدین محمود به تحصیل علوم عقلی مشغول گردید. وی در زهد و تقوا به درجه‌ای رسید که به «مقدس» شهرت یافت و در تحقیق و ژرف‌نگری علمی به اندازه‌ای تبحر داشت که به «محقق» معروف شد.

 تألیفات 
 استیناس المعنویةدر علم کلام.
 بحرالمناقب
 حاشیه بر شرح تجرید
 حدیقة الشیعة (در انتساب این کتاب به محقق تردیدهایی وجود دارد)
 رساله خراجیه
 زبدة البیان فی آیات الاحکام
 مقالة فی الامر بالشیدر علم اصول.
 مناسک حج (فارسی)
 اثبات واجب و اصول الدین (به زبان فارسی)
 مجمع الفایدة و البرهان فی شرح ارشاد الاذهاناین کتاب یکی از مشهورترین دائرةالمعارف‌های فقه استدلالی و یکی از مصادر و منابع گران‌سنگ فقه جعفری است. محقق این کتاب را به مثابه شرحی بر کتاب ارشاد علامه حلی نوشته، ولی خود کتابی بسیار مفصل و عمیق است که با دقت و کنکاشی عظیم به تحلیل و بررسی مباحث فقهی پرداخته‌است.

 در دربار صفوی 
وی از جمله عالمانی است که در پرتو رابطه با دربار صفوی در گسترش تشیع و حل مشکلات شیعیان تلاش‌های فراوانی را به ثمر نشاند. هر چند که او به در خواست شاه عباس صفوی برای ترک نجف و مهاجرت به ایران پاسخ منفی داد، برای مصالح تشیع و شیعیان همواره به دربار صفوی تذکراتی می‌داد که تاریخ برخی از آن وقایع را نقل کرده‌است.فوائد الرضویة، شیخ عباس قمی، ص ۲۵. با ترک اردبیل و سکونت در نجف موجب احیای و رونق دوباره حوزه علمیه نجف شد.

 در گفتار دیگران 
سید مصطفی تفرشی از معاصران او می‌نویسد:

محمد بن حسن حر عاملی می‌نویسد:

 درگذشت 
اردبیلی در رجب سال ۹۹۳ در نجف درگذشت و در کنار حرم علی بن ابیطالب به خاک سپرده شد.
ابیات زیر سر در مقبره مقدس اردبیلی نقش بسته‌است:

 پانویس 

 منابع 
 جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۱، چ ۳، نشر معروف، قم: ۱۳۸۵.

 پیوند به بیرون 
 شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد

رده:افراد سلسله صفوی
رده:اهالی اردبیل
رده:اهالی ایران صفوی در سده ۱۶ (میلادی)
رده:خاک‌سپاری‌ها در حرم امام علی
رده:درگذشتگان ۱۵۸۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۹۹۳ (قمری)
رده:روحانیان شیعه سده ۱۰ (قمری)
رده:زادگان سده ۱۶ (میلادی)
رده:عارفان اهل ایران
رده:فقیهان اهل ایران
رده:مراجع تقلید درگذشته
رده:مراجع تقلید شیعه اهل استان اردبیل