عینی‌گرایی (فلسفه)

عینی‌گرایی  بی‌طرفی محقق در فرایند تحقیق و دوری از ارزش‌ها و گرایش‌های فردی در بازگویی و واکاوی رویدادها است. ناظر عینیت‌گرا کوشش می‌کند تا جهان را مستقل از ذهن خود مشاهده کند و بر این باور است که، فقط و فقط یک حقیقت جدای از نحوهٔ برداشت و تفکر انسان وجود دارد.

در میان فلاسفه ایرانی ابن سینا و ملاصدرا با دو دیدگاه متفاوت به نحوهٔ شناخت عینی انسان از جهان پرداخته‌اند.

 شناخت 
دوگونهٔ متفاوت در شناسایی با توجه به ذات منظره وجود دارد، که هرکدام از این دو رده می‌توانند با توجه به ناظر یا ناظران شناسا عینی یا ذهنی باشند:
 پدیده مستقل از ذهن انسان مانند شیء خارجی و ویژگی‌های آن و رویدادها
 استقلال علّی:causal independence فرایند شکل‌گیری پدیده مستقل از ذهن بشری است. مانند کرهٔ زمین
 استقلال جوهری:constitutional independence
 استقلال شناختی:cognitive independence مستقل از حالات معرفت‌زای انسان‌ها است.
 عینیت‌گرایی حداقلی:minimal objectivism درستی وابسته به نظر اجتماعی از افراد است.
 عینیت‌گرایی معتدل:modest objectivism درستی وابسته به نظر اجتماعی از افراد در شرایط ایدئال و مناسب است.
 عینیت‌گرایی شدید:strong objectivism درستی هرگز وابسته به نظر اجتماعی از افراد نیست.
 دانش، باور، حکم، نظریه، جمله و بازنمایی ذهنی:
 نظریه‌های قائل به اجماعconsensus theories یا بین‌الاذهانی:intersubjective
 بالفعل:actual گزاره به میزان اتفاق نظر عینی و به میزان اختلاف نظر ذهنی است.
 عینیت‌گرایی حداقلی:
 عینیت‌گرایی معتدل:
 عینیت‌گرایی شدید:
 خلاف واقع:counterfactual گزاره به میزان اتفاق نظر انسان‌های عاقل عینی است.
 نظریه‌های اشاره‌ای و ارجاعی:indexical theories گزاره از زبان اول شخص دربارهٔ خودش عینی نیست، ولی همان گزاره از زبان سوم شخص دربارهٔ او دارای عینیت است.
 نظریه‌های فراباز نمایانه:metarepresentational theories
 نظریه‌های قائل به تطابق:correspondence theories

 جستارهای وابسته 
 فلسفه علوم
 واقع‌گرایی
 واقع‌گرایی خام
 معرفت‌شناسی

 منابع 

رده:حقیقت
رده:فضیلت
رده:فلسفه اخلاق
رده:فلسفه تاریخ
رده:فلسفه سیاسی
رده:فلسفه علم
رده:مفاهیم معرفت‌شناسی
رده:مفاهیم در متافیزیک
رده:مفهوم‌های اخلاقی
رده:واقعیت
رده:هستی‌شناسی