بیضا

بیضا شهری در بخش مرکزی شهرستان بیضا در استان فارس ایران است. این شهر، مرکز شهرستان بیضا است. شهر بیضا در فاصله ۵۵ کیلومتری  از کلانشهر شیراز است.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳

 پیشینه نام 
نام بیضا از اثر باستانی تل بیضا در روستای تل بیضا (به فارسی یعنی سپید) گرفته شده است. علت این نام وجود دژی بود که به دست پاپک با سنگ مرمر ساخته شده بود برگرفته شده است.پیرنیا، حسن. تاریخ ایران باستان، جلد چهارم درسال‌های اخیر آثار تاریخی بسیاری در شهر تاریخ نسایک کشف گردیده است.

بنای روستای تل بیضا را به گشتاسب، پسر لهراسب کیانی، نسبت می‌دهند.حمدالله مستوفی، ص ۱۴۷ در زمان ساسانیان هنگامی که اردشیر هفت ساله شد، پدرش، بابک، او را با خود به نسا (انشان) نزد جوزهرشاه (یا جُزِهر/گوزِهْر) برد.نوشته طبری، ج ۲، ص ۳۸نولدکه، ص ۴۲–۴۳

 جغرافیا 
بندانگشتی|جنگل‌های بلوط بیضا
شهرستان بیضا، در شمال غربی استان فارس در منطقه سردسیر، در دشتی چمن زار واقع شده و مشتمل است بر دهستان‌های بیضا، بانش و کوشک هزار، از شمال به بخش کامفیروز در مرودشت، از مشرق به شهرستان مرودشت، از جنوب به کلانشهر شیراز و از مغرب به بخش مرکزی شهرستان سپیدان محدود است.

 آب و هوا 
بیضا در منطقه سردسیر و کوهستانی استان فارس قرار دارد که توسط رشته کوهای زاگرس احاطه شده است.

 مردم 

 جمعیت 
جمعیت شهر بیضا بر پایه سر شماری سال ۱۳۵۹ مرکز آمار ایران برابر با ۷٬۲۵۲ تن است.

 زبان شناسی 
در بیضا سه زبان و گویش به کار می رود: زبان ترکی، گویش لری و گویش بیضایی فارسی. گویش غالب، گویش بیضایی فارسی است که از گروه زبان های ایرانی غربی و جزء شاخه زبان های ایرانی جنوب غربی است.

 اقتصاد 
بیضا منطقه‌ای سرسبز خوش آب و هوا است و کشاورزی و دامپروری پررونقی دارد. محصولات مهم آن گندم، جو، بُنشن، انگور، سیب و تره بار است. پرورش دام (گوسفند، گاو و شتر) و زنبور عسل در آن رایج است. گلیم بافی و قالی بافی از صنایع دستی آن به‌شمار می‌آید. قالی‌های آن با نقش‌های سالاری و محمدی صادر می‌شود.
در بیضا انگورهایی می‌رویید که هر دانه آن ده مثقال بود، و سیبهایی بود که دور هریک از آن دو وجب بود. بیضا همچنین مار و عقرب و سایر حیوانات موذی داشت.قزوینی، ص ۱۱۰

 مراکز آموزش عالی 
بندانگشتی|چپ|دانشگاه آزاد بیضا
دانشگاه آزاد و دانشگاه پیام نور از جمله مراکز آموزش عالی بیضا هستند.

 نام آوران 
سیبویه: ابو بشرعمرو بن عثمان بن‌قنبر ملقب به سیبویه از جمله عالمان صرف و نحو زبان عربی در قرن دوم ه‍.ق در بیضای فارس تولد یافت.
در سن ۱۴ سالگی برای تحصیل علم رهسپار بصره شد. وی در اواخر عمر خویش به زادگاهش فارس بازگشت. سیبویه کتابی در علم نحو به نام «الکتاب» شامل اعراب و علم تصریف، تصنیف کرد و علامات فتحه، ضمه، کسره و تنوین‌ها را برای زبان عربی به وجود آورد.
این کتاب قریب به پانصد و هفتاد باب است و برای اثبات مطالب آن در حدود ۱۰۵۰ شاهد از قرآن و اشعار عرب آمده است. سیبویه در علم نحو همان مقامی را دارست که بوعلی سینا در فلسفه دارد.
بیشتر مورخین تاریخ وفات وی را ۱۸۰یا ۱۹۰ ه‍.ق گفته‌اند، اما محل فوتش را شیراز نوشته‌اند. پس از درگذشتش او را در محله سنگ سیاه شیراز به خاک سپردند.

بندانگشتی|چپ|به درآویختن حلاج
حسین منصور حلاج: از معروفترین عرفای قرن سوم، نامش ابوعبداله الحسین بن منصور حلاج بود و کنیه او ابوالمغیث است. حلاج به سال ۲۳۴ ه‍.ق در قریه تور از توابع بیضای فارس متولد شد. تا سن ۱۲ سالگی قرآن را حفظ کرد.
نخستین استاد حلاج سهل تستری بود. پس از اینکه حلاج سهل تستری را ترک کرد، در سال ۲۶۲ به بغداد آمد و به حلقه یاران عمروبن عثمان مکی پیوست و گویند به دست وی خرقه تصوف پوشید. پس از آن به صحبت جنید بغدادی پیوست و لباس صوفیان پوشید و با عده‌ای از بزرگان صوفیه بغداد مانند ابوالحسین نوری و ابن عطا آدمی و شبلی آشنا شد.
به خاطر مسافرت‌های فراوان مریدان زیادی پیدا کرد، طوری‌که در سفر دوم خود به مکه ۴۰۰ شاگرد او را همراهی می‌کردند و در سفر به هندوستان بر اثر مواعظ وی عده‌ای به دین اسلام گرویدند. بعد از بازگشت از سومین سفر حج، عده‌ای از علما سخنان وی را کفر دانسته، او را تکفیر کردند. بالاخره فقیهان و سیاست‌مداران بر آن شدند تا فتوای قتل او را به دست آورند و آن فتوا را قاضی بزرگ بغداد ابن داوود اصفهانی صادر کرد.

بر این اساس او را به جرم کفر و الحاد و «اناالحق» گویی‌اش زندانی نموده و سرانجام نزدیک نوروز سال ۲۹۸ ه‍.ق برابر با ۹۲۲ میلادی او را تازیانه زدند و به دار آویختند، آن‌گاه دست و پا و سرش را بریدند و پیکره‌اش را سوزاندند و خاکسترش را به دجله ریختند.
۵۰ اثر هم‌چون طاسین‌الازل و الجواهر الاکبر والشجره الزیتونه النوریه از جمله آثار حلاج است.

بندانگشتی|چپ|نمونه‌ای خط ابن مقله
ابن مقله بیضائی: ابن مقله بیضائی از خوشنویسان، شاعران و دانشمندان به نام قرن چهارم‌هجری است.اطلس خط (۲۹۶–۲۹۵) وی در هنر خوشنویسی به ابداع خطوط جدید از خط کوفی پرداخت و شش خط اختراع کرد، ثلث، توقیع، محقق، نسخ، ریحانی، رداع.پیدایش خط و خطاطان (۶۹–۶۸)
در ابتدا به کار دیوانی پرداخت و پس از آن چندین بار از جانب امیر خلیفه‌المقتدربالله و القادربالله به مقام وزارت رسید و از آن مقام خلع شد. وی با برادرش، محمد، نزد پدر خود که از مردم بیضای فارس بود به فراگیری خط کوفی پرداخت. برخی منابع اختراع خط نسخ را به او نسبت داده‌اند. از آثار وی قرآنی به خط کوفی، باقی است. به دستور القادر بالله دست راست وی را قطع نمودند، سرانجام نیز او را به قتل رسانیدند.اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

بابا رکن الدین شیرازی: مسعودبن عبدالله بیضاوی عالم و عارف بزرگ قرن هشتم هجری که از اصلش از بیضای فارس بود. تاریخ وفات وی بر اساس سنگ نوشتهٔ آرامگاهش۷۶۹هجری قمری حک شده است. وی در طریقت به سلسه سهروردیه انتساب داشت. در مذهب بابا رکن الدین اختلاف است برخی او راشیعه و برخی او را اهل تسنن شمرده‌اند. اما سنگ نوشته‌ها حاکی از شیعه بودن او است چنان‌که از احترام و ارادت برخی از علمای بزرگ شیعه مانند شیخ بهایی و مجلسی اول و حاجی کلباسی به وی می‌توان او را شیعه دانست. مهم‌ترین آثار وی نصوص الخصوص فی شرح الفصوص و شرحی بر فصوص الحکم ابن عربی به چاپ رسیده است. آثار مزبور نشان می‌دهد بابا رکن الدین نخستین دانشمند وعارفی است که در گورستان تخت فولاد دفن شده است.کتاب تخت فولاد اصفهان

قاضی بیضاوی: ناصرالدین عبدالله بیضاوی از قضات ودانشمندان قرن هفتم هجری است. قاضی بیضاوی در بیضا متولد شد و در شیراز به تحصیل علوم پرداخت. وی قبل از رفتن به تبریز مدتی در عهد اتابکان فارس در فارس مقام قاضی‌القضاتی داشت. بعداً به تبریز رفت و تا پایان عمر در آن شهر به تألیف و تدریس و امر قضاوت مشغول بود. بیضاوی معاصر با خواجه نصیرالدین طوسی و قطب‌الدین شیرازی و مصاحب و دوست آنان بود. در مورد سال وفات قاضی اختلاف هست. احتمالاً فوت او مابین سال‌های ۶۸۲ تا ۶۹۲ هجری قمری بوده است. کتاب انوار التنزیل و اسرار التاویل یا تفسیر بیضاوی مهم‌ترین تألیف اوست.بزرگان نامی پارس، جلد اول، ص ۲۹۷

ابن سالبه بیضاوی: از شاگردان ابواسحاق کازرونی بودآثار عجم (۳۳۷) و خرقهٔ تصوف از دست ابوالحسن سیروانی پوشید. او از مشایخ بزرگ صوفیه در فارس بود و در پارسایی نام دار بود. ابن سالبه معاصر ابوحیان توحیدی بود. از شیراز به هندوستان رفت و در آن کشور مدتی اقامت گزید و چون بازگشت گوشه‌گیری اختیار کرد. گویند بهاالدولهٔ دیلمی به خدمت او می‌رفت و از شیخ می‌خواست که وی را پند دهد.شیرازنامه (۱۴۸) هجویری می‌گوید که شیخ در تصوف افصح اللسان و در توحید اوضح البیان بود. ابوالفتح عبدالسلام پسر وی بود. در بیضا درگذشت و در تل بیضای فارس دفن شد. مزار وی اکنون زیارتگاه مردم بومی است.دانشمندان و سخن سرایان فارس (۹۴ /۱)

ابوالمجد بیضاوی: یکی از پزشکان فارس در قرن پنجم هجری قمری بود. کتاب از او به نام مختصر در علم تشریح شامل یک مقدمه و دو کتاب در موزه بریتانیا موجود است.

ناصرالدین عبدالله بیضاوی: نام کامل وی (ناصرالدین أبو سعید أو أبو الخیر عبدالله بن أبی القاسم عمر بن محمد بن أبی الحسن علی البیضاوی الشیرازی الشافعی) از قضات و افاضل قرن هفتم هجری است. قاضی بیضاوی در بیضا متولد شد و در شیراز به تحصیل علوم پرداخت. وی قبل از رفتن به تبریز مدتی در عهد اتابکان فارس در فارس مقام قاضی‌القضاتی داشت. بعداً به تبریز رفت و تا پایان عمر در آن شهر به تألیف و تدریس و امر قضاوت مشغول بود. بیضاوی معاصر با خواجه نصیرالدین طوسی و قطب‌الدین شیرازی و مصاحب و دوست آنان بود. در مورد سال وفات قاضی اختلاف هست. احتمالاً فوت او مابین سال‌های ۶۸۲ تا ۶۹۲ هجری قمری بوده است. کتاب انوار التنزیل و اسرار التاویل یا تفسیر بیضاوی مهم‌ترین تألیف اوست. (بزرگان نامی پارس، جلد اول، ص ۲۹۷)

هادی چوپان: بدن‌ساز حرفه‌ای و عضو ثابت تیم ملی بدن‌سازی ایران بوده است. او در روستای لرنشین آبنو متولد شد. چوپان چندین دوره در مسابقات فدراسیون جهانی بدن‌سازی و تناسب‌اندام شرکت کرده و عناوین ملی و بین‌المللیِ مختلفی را کسب کرده است.هادی چوپان بهترین بدن‌ساز جهان در سال ۲۰۱۷ شد  (خبرگزاری ایسنا؛ ۳۰ دی ۱۳۹۶)
مسابقات مِسترالمپیای ۲۰۱۹ با شگفتی سازی بزرگ هادی چوپان و کسب عنوان سومی به همراه دریافت جایزه قهرمان مردم به پایان رسید. این موضوع اتفاقی تاریخی در بدن‌سازی ایران به‌شمار می‌رفت.

 جاذبه‌های گردشگری 
 فهرست یادمان‌های ملی 
شناسهتوضیحمکانتاریخ ثبتقدمتنگاره ۱۰۴۶ تپه باستانی ملیان روستای ملیان۱۳۵۳/۱۲/۲۴ایلامی ۷۱۷۳ تل حسین قاسمی روستای قواله۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۷۴ تل درازه روستای هفت خوان۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۷۵ تل بهمن شرق روستای دشمن زیاری۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۷۶ تل ولی بیگلی شمال روستای ریجان۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۷۷ نقش‌برجسته تنگ تیر شمال روستای دشمن زیاری، دامنه کوه تنگ۱۳۸۱/۱۱/۱۲تاریخی ۷۱۷۸ تل محمد یکه رو جنوب روستای هفت خوان۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۷۹ تل شعبان روستای ریجان۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ـ اسلامی ۷۱۸۰ تل آسیابی روستای هفتخوان۱۳۸۱/۱۱/۱۲هزاره ۴ و ۳ ق. م ۷۱۸۱ تپه بی‌بی شاه خاتون جنوب روستای دشمن زیاری۱۳۸۱/۱۱/۱۲اسلامی ۷۱۸۲ تل خندق
  نرسیده به روستای شهید آباد۱۳۸۱/۱۱/۱۲تاریخی ۷۱۸۳ تل آخوندی غرب روستای بانش۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۸۴ تل بابا صادقی شمال شرق روستای کوشک محمدآباد۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۸۵ تل چغا شمال شرق روستای کوشک محمدآباد۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۸۶ تل حمامی جنوب روستای بهمه‌ای۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۱۵۹۹۸ قبرستان شاه غیاث الدین ابتدای روستای تنگ خیاره۱۳۸۵/۰۵/۲۴قاجاریه ۱۶۰۵۷
  تل مؤیدی روستای دشمن زیاری۱۳۸۵/۰۶/۲۰هزاره ۴ و ۳ ق‌م ۱۶۰۶۷ تل قره روستای کوشک هزار، منطقه ملوسجان۱۳۸۵/۰۶/۲۰هزاره ۴و ۳ ق‌م ۱۶۰۶۸ تل تنگ تور جنوب شرقی روستای تنگ تور۱۳۸۵/۰۶/۲۰قرن ۷ ه‍.ق ۱۶۰۶۹ محوطه آصف روستای شیخ عبود۱۳۸۵/۰۶/۲۰قرون میانه اسلامی ۱۶۰۸۳ تل کایدون
  روستای دشمن زیاری۱۳۸۵/۰۶/۲۰قرون ۶ و۷ ه‍.ق ۱۶۰۸۴ مجموعه تپه‌های شاه قطب الدین
  روستای تل بیضا، دو راهی ملیان، سمت چپ جاده۱۳۸۵/۰۶/۲۰قرون ۶ و ۷ ه‍.ق ۱۶۰۹۲ آسیاب کل محمدعلی روستای پشت باغ۱۳۸۵/۰۶/۲۰زندیه ۱۶۰۹۴ تل حاجی‌آباد به فاصله ۵۰ م از روستای حاجی‌آباد۱۳۸۵/۰۶/۲۰قرون میانه اسلامی ۱۶۰۹۸ تل عدسی روستای هفت خوان۱۳۸۵/۰۶/۲۰قرون ۶ و ۷ ه‍.ق ۱۶۱۰۶ قبرستان حاجی‌آباد داخل روستای حاجی‌آباد۱۳۸۵/۰۶/۲۰اوایل قاجاریه ۱۶۱۲۹ بقایای کاروان‌سرای آصف روستای شیخ عبود۱۳۸۵/۰۶/۲۰صفویه ۱۶۱۳۰
  مجموعه قبور کوه پیر مراد روستای دشمن زیاری، بر روی ارتفاعات پیرمراد۱۳۸۵/۰۶/۲۰ساسانیان ۱۶۱۳۱ داش غاره روستای دشمن زیاری، ارتفاعات پیر مراد۱۳۸۵/۰۶/۲۰تاریخی ۱۶۱۳۲ غار حمدالله دهشتان بانش، روستای دشمن زیاری، جنب مقبره پیر مراد۱۳۸۵/۰۶/۲۰تاریخی ۱۶۱۳۳ تل سرخ (بیضا) ۳ کیلومتری جنوب غربی روستای کمال‌آباد۱۳۸۵/۰۶/۲۰هزاره ۴ ق‌م ۱۶۱۳۹ غار دره شولی
  روستای دشمن زیاری، ارتفاعات پیر مراد۱۳۸۵/۰۶/۲۰تاریخی ۱۶۱۴۱ قبرستان امامزاده سید محمدکاظم روستای دشمن زیاری۱۳۸۵/۰۶/۲۰زندیه و قاجاریه ۱۶۱۴۲ محوطه کوه پیر روستای دشمن زیاری، دامنه ارتفاعات کوه پیر۱۳۸۵/۰۶/۲۰اواخر ساسانی ـ قرون اولیه اسلامی ۱۶۱۴۹ قبرستان هرابال جاده آسفالته دهستان بیضا به روستای دشمن زیاری، نرسیده به هرابال، سمت چپ جاده اصلی۱۳۸۵/۰۶/۲۰قاجاریه ۱۶۱۵۸ قبرستان پشت باغ خروجی روستای پشت باغ۱۳۸۵/۰۶/۲۰قاجاریه ۱۶۴۹۴ تپه هرابال
  ۵۰۰ م مانده به مرکز بخش بیضا (هرابال)، سمت چپ جاده۱۳۸۵/۰۸/۲۷قرن ۵ و ۶ ه‍.ق ۱۷۲۲۶ پناهگاه صخره‌ای پیر روستای دشمن زیاری، ارتفاعات موسوم به پیر مراد۱۳۸۵/۱۱/۲۳پیش از تاریخ (احتمالاً نوسنگی) ـ ساسانی ۱۷۲۳۱ تل پهن (بیضا) شمال روستای دشمن زیاری۱۳۸۵/۱۱/۲۳قرون میانه اسلامی ۱۷۲۳۵ تل گل گوهری روستای هفت خوان۱۳۸۵/۱۱/۲۳قرون میانه اسلامی ۱۷۲۳۷ آسیاب علی‌آباد بطرف روستای سوه۱۳۸۵/۱۱/۲۳صفویه ۱۷۲۳۸ گورستان کایدون روستای دشمن زیاری۱۳۸۵/۱۱/۲۳صفویه ۱۷۲۴۱ گورستان هفت‌خوان روستای هفت خوان۱۳۸۵/۱۱/۲۳قاجاریه ۱۷۲۴۴ تل فتح‌آباد ابتدای جاده سوه، کیلومتری ۵ سمت چپ، ۲۰۰ م از جاده۱۳۸۵/۱۱/۲۳قرون اولیه اسلامی ۱۷۲۵۹ آسیاب فتح‌آباد ابتدای جاده سوه، کیلومتری ۵ سمت چپ به فاصله ۲۰۰ از جاده۱۳۸۵/۱۱/۲۳صفویه ۱۷۲۶۶ تل قلعه بگی روستای سوه۱۳۸۵/۱۱/۲۳قرون متاخر اسلامی ۲۰۹۲۸ تل لکا ۵۰۰ م شرق روستای بانش۱۳۸۶/۱۱/۳۰هزاره ۴ ق‌م ۲۰۹۲۹ تپه و گورستان خرمن روستای بوزنجان علیا۱۳۸۶/۱۱/۳۰قرون میانه و متاخر اسلامی ۲۰۹۳۰ گورستان کوشک سقوان بین دو روستای کوشک محمدآباد و سقوان۱۳۸۶/۱۱/۳۰قاجاریه ـ پهلوی ۲۰۹۳۷ تپه بسارجان ۵۰۰ م شمال روستای بسارجان۱۳۸۶/۱۱/۳۰هخامنشی ۲۰۹۳۸ تل آسیاب بادی روستای تخت سنگ، بر روی بستر طبیعی کوه۱۳۸۶/۱۱/۳۰ساسانی ۲۰۹۴۲ تل بیضا روستای تل بیضا۱۳۸۶/۱۱/۳۰قرون میانه و متاخر اسلامی ۲۰۹۵۵ قبرستان امامزاده بی‌بی سلطان
  دو کیلومتری جنوب روستای کوشک هزار۱۳۸۶/۱۱/۳۰صفویه ـ قاجاریه ۲۰۹۵۶ تل قوام‌آباد
  ۱۰۰ م شمال روستای خیرآباد۱۳۸۶/۱۱/۳۰قرون میانه اسلامی ۲۰۹۵۸ آسیاب قدیمی بعد از روستای بوزنجان علیا۱۳۸۶/۱۱/۳۰قرون متاخر اسلامی ۲۰۹۵۹ محوطه تل قلعه روستای بوزنجان علیا، مجاور مرغداری۱۳۸۶/۱۱/۳۰ساسانی ۲۰۹۶۰ غار قباله شمال شرق روستای قباله۱۳۸۶/۱۱/۳۰نوسنگی ۲۰۹۶۲ تل چنگیز خانی یک کیلومتری شرق روستای برکه۱۳۸۶/۱۱/۳۰قرون اولیه اسلامی ۲۰۹۶۴ قلعه پوزه گزک شمال روستای گزک، بر بلندی کوه۱۳۸۶/۱۱/۳۰ساسانی ۲۰۹۶۶ معدن سنگ پوزه بانش ۱/۵ کیلومتری جنوب غربی روستای بانش۱۳۸۶/۱۱/۳۰هخامنشی ۲۰۹۶۷ تپه عباسقلی خان یک کیلومتری شمال روستای بانش۱۳۸۶/۱۱/۳۰هزاره ۴ ق‌م ۲۰۹۶۸ گورستان امامزاده هفت تن ۴۰۰ م شرق روستای تل بیضا۱۳۸۶/۱۱/۳۰قاجاریه ـ اوایل پهلوی ۲۰۹۶۹ گورستان بانش مرکز روستای بانش۱۳۸۶/۱۱/۳۰قاجاریه ـ پهلوی ۲۰۹۷۰ غارهای دره سفید ۲/۵ کیلومتری شمال روستای بانش، دامنه کوه دره سفید۱۳۸۶/۱۱/۳۰نوسنگی ـ ساسانی ۲۰۹۷۱ غار چیچکلو
  ۷۰۰ م غرب روستای قوام آباد چیچکلو۱۳۸۶/۱۱/۳۰نوسنگی ـ ساسانی ۲۳۳۶۵ آسیاب آبی دو ایاس جان ۵۰۰ م غرب روستای ایاس جان۱۳۸۷/۰۶/۱۸قرون متاخر اسلامی ۲۳۳۸۲ تل گزک حاشیه شمال شرق روستای گزک۱۳۸۷/۰۶/۱۸قرون میانه و متاخر اسلامی ۲۳۳۸۷ گورستان قدیمی شهیدآباد یک کیلومتری جنوب غربی روستای شهید آباد۱۳۸۷/۰۶/۱۸قرون متاخر اسلامی ۲۳۴۰۱ آسیاب قدیمی روستای شهیدآباد
  یک کیلومتری غرب روستای شهید آباد۱۳۸۷/۰۶/۱۸قرون متاخر اسلامی ۲۳۴۰۲ گورستان قدیمی عزآباد ۳۰۰ م شمال غرب روستای عزآباد۱۳۸۷/۰۶/۱۸قرون میانه و متاخر اسلامی ۲۳۴۱۴ محوطه و گورستان ممو ۳۰۰ م شمال روستای مموبالا۱۳۸۷/۰۶/۱۸ساسانی ۲۳۴۱۵ آسیاب آبی یک ایاس جان ۳۰۰ م جنوب غرب روستای ایاس جان۱۳۸۷/۰۶/۱۸قرون متاخر اسلامی ۲۳۴۴۷ محوطه آسیاب ممو ۲۰۰ م شمال غرب روستای مموبالا۱۳۸۷/۰۶/۱۸قرون اولیه اسلامی ۲۳۴۴۸ غار مال امیر ارتفاعات شمالشرق، روستای قوام آباد، چیچلکو۱۳۸۷/۰۶/۱۸نوسنگی با سفال ۲۳۴۵۸ گورستان قدیمی روستای ایاس جان ۲۰۰ م جنوب غربی روستای ایاس جان۱۳۸۷/۰۶/۱۸قرون متاخر اسلامی۲۳۴۵۸سرقنات روستای مموشمال روستای ممو۱۴۰۳/۰۴/۱۰پیش از تاریخ

 منابع 

 اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳
 پیرنیا، حسن. تاریخ ایران باستان، جلد چهارم
 کتیبه کورش
 فسائی، ص ۱۸۱–۱۸۲
 اصطخری، ص ۱۴۳
 فرصت شیرازی، ص ۳۳۶
 اصطخری، ص ۱۲۶
 ابن حوقل، ص ۲۸۱
 حمدالله مستوفی، ص ۱۴۷
 نوشته طبری، ج ۲، ص ۳۸
 نولدکه، ص ۴۲–۴۳
 فسائی، ج ۱، ص ۱۷۳–۱۷۵
 ابن سعد، ج ۵، ص ۴۵–۴۶
 طبری، ج ۵، ص ۱۳۷–۱۳۸
 ابن اثیر، ج ۷، ص ۳۱۸ ابن اثیر، ج ۸، ص ۵۴٬۶۲
 ابن اثیر، ج ۸، ص ۶۹
 ابن بلخی، ص ۱۲۸–۱۲۹
 ابن اثیر، ج ۸، ص ۳۶۵
 زرکوب شیرازی، ص ۶۰
 رشیدالدین فضل‌الله، ج ۱، ص ۶۵۹
 قزوینی، ص ۱۱۰
 شهرداری بیضا
 فسائی، ج ۱، ص ۳۳۵
 شهاوری شیرازی، ص ۷۲، ۹۳
 ابن فقیه، ص ۲۰۲–۲۰۳
 ابن خرداذبه، ص ۴۶–۴۷
 فسائی، ج ۱، ص ۲۱۰
 اصطخری، ص ۱۴۳
 اصطخری، ص ۱۲۶–۱۲۷ ابن حوقل، ص ۲۶۶، ۲۷۲، ۲۸۱
 ایران. وزارت دفاع. ادارة جغرافیائی ارتش، ج ۹۲، ص ۴۳۸
 رزم آرا، ج ۷، ص ۵۱–۵۲
 کیهان، ص ۲۲۶
 ایران. وزارت دفاع. ادارة جغرافیائی ارتش، ج ۹۲، ص ۴۰۴
 ایران. وزارت دفاع. ادارة جغرافیائی ارتش، ج ۱۰۳، ص ۱۰۲
 اثرآفرینان (جلد اول-ششم)
 اطلس خط (۲۹۶–۲۹۵)
 پیدایش خط و خطاطان (۶۹–۶۸)
 کتاب تخت فولاد اصفهان
 بزرگان نامی پارس، جلد اول، ص ۲۹۷
 اثرآفرینان (جلد اول-ششم)
 آثار عجم (۳۳۷)
 دانشمندان و سخن سرایان فارس (۹۴ /۱)
 شیرازنامه (۱۴۸)

 پیوند به بیرون 
 شهرداری بیضا
 دانشگاه آزاد بیضا 
 دانشگاه پیام نور بیضا

رده:شهرستان بیضا
رده:شهرهای استان فارس

ceb:Beyzā
رده:مناطق مسکونی در شهرستان بیضا