تنوچتیتلان

تِنُوچْتیتْلان (به اسپانیایی: Tenochtitlán)، (به زبان ناواتل: Meshíhco Tenochtitlan) برگردان به فارسی: "Mexihtl" برگرفته از نام یکی از خداهای آزتک = (Huitzilopochtli) اویتسیلوپوچتلی، / "co" مکانی / "tetl" = سنگ / nochtli = گلابی خاردار کاکتوس (میوه کاکتوس) / Tlan = محل، شهری است که در سال ۱۳۲۵ میلادی (۷۰۳ خورشیدی) بنیاد شده، و در قرن ۱۵ میلادی پایتخت امپراتوری مشیکا (آزتک) بود و نام مکزیکوسیتی در زمان آزتک‌ها بود، پیش از اینکه اسپانیایی‌ها در سال ۱۵۲۱ میلادی این شهر را با شکست آزتک‌ها در دست خود بگیرند و ویران کنند. آزتک‌ها قومی از سرخ‌پوستان بومی آمریکا (مکزیک) هستند.

شهر تنوچتیتلان در زمان ورود اسپانیایی‌ها، یعنی در حدود سال ۱۵۰۰ میلادی، ۲۰۰ هزار نفر جمعیت داشت و بنابراین یکی از بزرگ‌ترین شهرهای جهان بود.

 پیشینه 
بندانگشتی|چپ|330px|مجسمه بزرگداشت بنیاد تنوچتیتلان "Tenochtitlan"، در کنار سالن شهر مکزیکو سیتی.

بندانگشتی|چپ|330px|قسمت بازمانده از شهر تنوچتیتلان (تمپلو مایور) امروزه در مرکز شهر مکزیکو سیتی.

پیشینۀ بنیاد این شهر، یک واقعیت است که با افسانه آمیخته شده‌است. در مذهب و تمدن آزتک‌ها، این قبیله در انتظارِ رخ دادن یک پیشگویی باستانی بودند که قبیله‌های سرگردان در آن زمان به دنبال آن بودند، این پیشگویی، از محل مورد نظر برای بنیاد یک شهر بزرگ که باید به دست آنان ساخته می‌شد، سخن می‌گفت؛ در جایی که یک عقاب، در حال خوردن یک مار، بالای یک کاکتوس نشسته باشد. امروزه نماد این پیشگویی، نشان ملی پرچم کشور مکزیک است.

این پیشگویی چنین می‌گفت:

بروید و ببینید کاکتوس وحشی را؛ در آنجا خواهید دید ساکتْ عقابی را که بر روی آن، قد علم کرده است. آنجا غذا می‌خورد، آنجا پرهایش را شانه می‌کند و با آن، قلب شما خوشحال خواهد شد؛ آنجا قلب کوپیل[کوپیل برادر زاده اویتسیلوپوچتلی بود. در افسانه‌ای آماده است که اویتسیلوپوچتلی مجبور به کشتن برادر زاده‌اش "کوپیل" می‌شود، قلب او را از سینه درمی‌آورد و به دریاچه‌ای پرتاب می‌کند. اما از آنجا که کوپیل برادر زاده او بود تصمیم گرفت به او افتخار و یک کاکتوس در آنجا بکارد، و با این کار آن مکان یک مکان مقدس برای آزتک‌ها شد.], "Copil" است که شما در آب‌هایی که می‌پیچند و می‌پیچند پرتابش کردید!، آنجا آمده و افتاده، و در میان سنگ‌ها، در غارها که میان نی‌ها و جگن‌ها هستند، از قلب کوپیل "Copil" یک کاکتوس وحشی جوانه زده، آنجا خواهیم بود و آنجا پادشاهی خواهیم کرد! آنجا صبر خواهیم کرد و همه نوع از مردم را پیدا خواهیم کرد. سینه‌های ما، سرهای ما، پیکان‌های ما، سپرهای ما، آنجاست که نشانشان خواهیم داد: آنجاست که همۀ آنان را که در اطراف ما هستند فتح می‌کنیم! اینجا خواهد بود، پایدار شهر ما تنوچتیتلان! آنجایی که عقاب فریاد می‌کشد، بال‌هایش را باز می‌کند؛ آنجا که او غذا می‌خورد و آنجا که ماهی‌ها پرواز می‌کنند، آنجا که مارها عرصه می‌کنند و سوت می‌زنند! این مکزیک تنوچتیتلان خواهد بود، و بسیار چیزهای دیگری اتفاق خواهند افتاد.برگردان به فارسی از:De Alvarado Tezozómoc, Crónica Mexicáyotl, en Garibay K. , 1974.

فرهنگ پررونق و توسعه در این شهر به راه افتاد و تمدن آزتک‌ها بر قبیله‌های دیگر در سراسر مکزیک تسلط پیدا کردند. جزیره‌ای کوچک که تنوچتیتلان در آن بنیاد شده بود، هر روز بزرگ‌تر و بزرگ‌تر می‌شد، تا اینکه تبدیل به بزرگ‌ترین و قدرتمندترین شهر در آمریکای میانه شد. مسیرهای تجاری که کالاها را از خلیج مکزیک به این مکان می‌آوردند، همچنین از اقیانوس آرام و حتی به نظر می‌رسد از امپراتوری اینکا بر پا شده بودند.Blainey, G. A Very Short History of the World, 2007

کنکیستادور اسپانیایی، ارنان کورتس در تاریخ ۸ نوامبر ۱۵۱۹ میلادی (۱۶ آبان ۸۹۸ خورشیدی)، وارد تنوچتیتلان شد. در آن زمان، اعتقاد بر این بوده است که این شهر، یکی از بزرگ‌ترین شهرها در جهان بوده. در مقایسه با اروپا، تنها پاریس، ونیز و قسطنطنیه بزرگ‌تر از تنوچتیتلان بودند. در نامه‌ای به پادشاه اسپانیا، کورتس نوشته است که تنوچتیتلان به اندازهٔ سبیا یا کوردوبا بزرگ بوده است.

پس از اینکه این شهر به دست کورتس افتاد، کم‌کم دست به کارگردانیِ نابودیِ سیستماتیک و صاف کردنِ این شهر دست زد؛"The Colonial Spanish-American City: Urban Life in the Age of Atlantic Capitalism", Jay Kinsbruner, University of Texas Press, 2005, p20,ISBN 0-292-70668-5 سپس بازسازی آن با وجود مخالفت، با یک منطقۀ مرکزی که برای استفادۀ اسپانیایی‌ها تعیین شده بود.

امروزه این باور وجود دارد که جمیعت تنوچتیتلان بیش از ۲۰۰٬۰۰۰ نفر بوده است، در نظرسنجی‌های علمی پیرامون شهرهای آمریکای میانه، گفته می‌شود که در این شهر ۲۱۲٬۵۰۰ نفر زندگی می‌کردند.Smith (2005), p. 411 هرچند یادکردهای دیگری وجود دارد که این جمیعت را ۳۵۰٬۰۰۰ نفر ارزیابی می‌کنند.Stannard, D. (1992)

بندانگشتی|چپ|330px|بازسازی بازار در تنوچتیتلان "Tenochtitlan"، موزه ملی مردم شناسی در مکزیک.

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:تنوشتیتلان
رده:شهرهای نابودشده
رده:مناطق مسکونی پیشین در مکزیک
رده:تاریخ مکزیکو سیتی
رده:دره مکزیک
رده:بنیان‌گذاری‌های سده ۱۴ (میلادی) در تمدن آزتک
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در دهه ۱۳۲۰ (میلادی)
رده:مناطق مسکونی منحل‌شده در ۱۵۲۱ (میلادی)
رده:جزیره‌های مصنوعی مکزیک
رده:شهرهای ویران‌شده
رده:انحلال‌های ۱۵۲۱ (میلادی) در آمریکای شمالی
رده:انحلال‌های سده ۱۶ (میلادی) در تمدن آزتک
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۲۵ (میلادی) در آمریکای شمالی
رده:جزیره‌های دریاچه‌ای مکزیک
رده:امپراتوری آزتک