بین‌الملل دوم

انترناسیونال دوم (۱۹۱۴–۱۸۸۹) اتحاد سوسیالیست‌های جهان و اتحادیه احزاب سوسیال دموکرات جهان تا سال ۱۹۱۴ بود.

انترناسیونال دوم در قالب جامعه بین‌المللی احزاب سوسیالیست در سال ۱۸۸۹ طی کنگره پاریس پا گرفت و در آن احزاب کارگری تقریباً همه کشورهای اروپا و ایالات متحده آمریکا و آرژانتین شرکت جستند. مدت شش سال این سازمان را فردریش انگلس رهبری می‌کرد و بر  تعالیم مارکسیستی استوار بود. در این مدت انترناسیونال دوم به پخش اندیشه‌های سوسیالیسم و تحکیم احزاب کارگری کمک بسیاری کرد و این احزاب به تدریج  در اغلب کشورهای اروپا  نیروی سیاسی مهمی شدند.

پس از درگذشت انگلس به‌تدریج رهبری انترناسیونال دوم به‌دست رفورمیست‌ها افتاد و آن‌ها باعث نفوذ اندیشه‌ها و روش‌‌های بورژوایی در جنبش کارگری شدند. رشد کمی انترناسیونال دوم هم‌تراز با رشد کیفی آن نبود و  آگاهی سیاسی و روش انقلابی آن به تدریج فروکاست ولی در داخل آن برخی احزاب یا انشعاب‌های‌شان نظیر بلشویک‌های روسیه به تعالیم مارکسیسم وفادار ماندند و به شدت علیه روش‌های تجدیدنظرطلبانه و رفورمیستی رهبران این سازمان مبارزه کردند. این مبارزه یک جناح چپ انقلابی در داخل انترناسیونال دوم پدید آورد. اکثر رهبران انترناسیونال دوم پس از شروع جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴ آشکارا به مواضع بورژوازی کشورهای خود گرایش پیدا کرده و به اصول همبستگی کارگری  به کلی پشت کردند. از آن موقع در داخل انترناسیونال دوم سه جریان پاگرفت. یک جناح راست یا سوسیال شوینیست‌ها، یک جناح میانه‌رو و یک جناح چپ یا جریان انترناسیونالیستی. این جناح انقلابی از جمله بلشویک‌های روسیه به رهبری لنین، انقلابیون آلمانی به رهبری کارل لیبکنشت و حزب سوسیالیست چپ بلغارستان را در بر می‌گرفت.

جنگ اول جهانی و خیانت رهبران انترناسیونال دوم و رهبران رفورمیست آن که تصمیمات صریح کنگره‌های این سازمان را علناً زیر پا گذاشتند به تدریج در داخل احزاب کارگری موجب شدت مبارزه و تشکل گروه‌های انقلابی و مارکسیستی شد. در سال ۱۹۱۵ در سوئیس اتحادیه سوسیالیست‌های انترناسیونالیست تشکیل شد که رهبر جناح چپ آن  لنین بود. انقلاب اکتبر در سال ۱۹۱۷ گام مهمی در راه ایجاد احزاب انقلابی کارگری بود که طبق سنت زمان مارکس و برای نشان دادن جدایی کامل از انترناسیونال دوم، این احزاب، حزب کمونیست نام گرفتند.

انترناسیونال کمونیستی یا انترناسیونال سوم معروف به کمینترن نیز از این احزاب تشکیل شد و از سال ۱۹۱۹ تا سال ۱۹۴۳  فعالیت کرد.


رده:بین‌الملل‌های سیاسی
رده:تاریخ جنبش‌های اجتماعی
رده:تاریخ سوسیالیسم
رده:چپ‌گرایی
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۸۸۹ (میلادی)
رده:سازمان‌های منحل‌شده در ۱۹۱۶ (میلادی)
رده:کمونیسم
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۸۹ (میلادی) در فرانسه