سیگارهای فرعون

سیگارهای فرعون  () چهارمین جلد از ماجراهای تن‌تن و میلو، مجموعهٔ آلبوم‌های کمیک اثر کارتونیست بلژیکی هرژه است. این داستان که به سفارش روزنامهٔ محافظه‌کار بلژیکی لو ونتیم سیکل برای ضمیمهٔ کودکان آن، لو پتی ونتیم، ساخته شد، از دسامبر ۱۹۳۲ تا فوریهٔ ۱۹۳۴ به‌صورت هفتگی منتشر می‌شد. داستان دربارهٔ خبرنگار جوان بلژیکی، تن‌تن، و سگش میلو است که در حال سفر در مصرند و در آنجا مقبرهٔ یک فرعون را همراه با مصرشناسان مرده و جعبه‌های سیگار کشف می‌کنند. در پی یافتن راز این سیگارها، تن‌تن و میلو سراسر جنوب عربستان و هندوستان را می‌پیمایند و رازهای یک شبکهٔ بین‌المللی قاچاق مواد مخدر را برملا می‌کنند.

پس از تن‌تن در آمریکا، سیگارهای فرعون موفقیتی تجاری به دست آورد و اندکی پس از پایان انتشارش، توسط کسترمن در قالب کتاب منتشر شد. هرژه سپس ماجراهای تن‌تن را با گل آبی ادامه داد که داستان آن دنبالهٔ سیگارهای فرعون بود. خودِ این مجموعه بعدها به بخشی تعیین‌کننده از سنت کامیکس فرانسوی-بلژیکی تبدیل شد. در سال ۱۹۵۵، این داستان توسط هرژه و دستیارانش در استودیوهای هرژه بازطراحی و رنگ‌آمیزی شد تا با سبک مشخص لینیه کلر او هماهنگ شود. نقدهای تحلیلی دربارهٔ این داستان بر نوآوری آن متمرکز بوده‌اند؛ و این ماجرا شخصیت‌های تکرارشوندهٔ کارآگاهان دوپونت و دوپونط و همچنین شرور داستان، راستاپوپولوس را معرفی می‌کند. نمایشنامهٔ تن‌تن در هند: راز الماس آبی (۱۹۴۱) اقتباسی آزاد از کتاب بود که توسط هرژه و ژاک فان ملکبکه نوشته شد و اقتباسی وفادارتر بعدها برای مجموعهٔ پویانمایی ۱۹۹۱ ماجراهای تن‌تن محصول شرکت‌های ایلیپسنیم/نلوانا ساخته شد.

 خلاصهٔ داستان 
در حالی که تن‌تن و سگش میلو در یک کشتی اقیانوس‌پیمای تفریحی به‌نام «ام‌اس ایپومیو» در دریای مدیترانه که عازم شانگهای است، تعطیلات خود را می‌گذرانند، با تهیه‌کنندهٔ ثروتمند فیلم، راستاپوپولوس، و مصرشناس عجیب‌وغریب، سافوکلس سارکوفاگوس، آشنا می‌شوند. هنگامی که دو کارآگاه پلیس (دوپونت و دوپونط) تن‌تن را به قاچاق تریاک متهم می‌کنند و در کشتی حبس می‌کنند، او در بندر پورت‌سعید از کشتی می‌گریزد و به سارکوفاگوس می‌پیوندد تا به جست‌وجوی او برای یافتن مقبرهٔ کشف‌نشدهٔ فرعون «کی-اوسخ»، نزدیک قاهره، ادامه دهد. تن‌تن کشف می‌کند که مقبره پر از اجساد مومیایی‌شده (مصرشناسان پیشینی که در تلاش برای یافتن مقبره بودند) و جعبه‌هایی از سیگار با برچسب نماد اسرارآمیز «کی-اوسخ» است. سارکوفاگوس درون مقبره ناپدید می‌شود و تن‌تن و میلو پس از آنکه دشمنی نادیدنی آن‌ها را گاز می‌دهد بی‌هوش می‌افتند. سپس آن‌ها را در تابوت‌های چوبی به کشتی‌ای می‌برند که ناخدایش قاچاقچی آلِن است؛ اما برای گریز از گارد ساحلی، آلِن دستور می‌دهد تابوت‌ها را به دریا بیندازند.

تن‌تن و میلو به‌دست یک قاچاقچی اسلحه نجات می‌یابند که آن‌ها را به شبه‌جزیره عربستان می‌برد. در سفر زمینی، تن‌تن با شیخ پاتراش پاشا ـ که طرفدار پروپاقرص اوست ـ دیدار می‌کند و با راستاپوپولوس روبه‌رو می‌شود که در حال فیلم‌برداری است. پس از آنکه دوباره از دست دوپونت و دوپونط می‌گریزد ـ که گمان می‌کنند تن‌تن با قاچاقچی اسلحه همکاری دارد ـ تن‌تن و میلو از صحرا عبور می‌کنند و سرانجام به شهری می‌رسند. ارتش محلی تن‌تن را به خدمت می‌گیرد و سپس پس از آنکه او سیگارهای بیشتری با نماد کی-اوسخ پیدا می‌کند، به‌عنوان جاسوس بازداشتش می‌کند. دوپونت و دوپونط او را از اعدام نجات می‌دهند تا بازداشتش کنند. بااین‌حال، هنگامی که ارتش به مخفیگاه آن‌ها یورش می‌برد، تن‌تن از دست مقامات می‌گریزد و با سوار شدن به هواپیما از عربستان به سوی راج بریتانیا فرار می‌کند.

سوخت تن‌تن بر فراز راج بریتانیا تمام می‌شود و در جنگل سقوط می‌کند. پس از نجات دادن یک فیل هندی بیمار، تن‌تن سارکوفاگوس را پیدا می‌کند که دیوانه شده و می‌پندارد رامسس دوم است. هنگامی که تن‌تن برای یافتن کمک به روستای نزدیک می‌رود، سارکوفاگوس به‌دست یک مرتاض هیپنوتیزم می‌شود که او را فرمان می‌دهد تن‌تن را بکشد. سپس تن‌تن شاعر زلوتی را که به روستا آمده بازجویی می‌کند. او فاش می‌کند که یک شبکهٔ بین‌المللی قاچاق مواد مخدر مصمم به کشتن تن‌تن است. پیش از آنکه بتواند بگوید رئیس شبکه کیست، به‌دست مرتاض با دارت سمی آغشته به شیرهٔ رادژائی‌ژا («زهر دیوانگی») مسموم می‌شود و گمان می‌کند ناپلئون بناپارت است. با ملاقات مهاراجه گایپاجاما، آن دو با هم دوست می‌شوند و مهاراجه آشکار می‌کند که خانواده‌اش سال‌هاست با یک باند جنایتکار قاچاق تریاک مبارزه می‌کند و در این میان پدر و برادرش دیوانه شده‌اند.

مرتاض دوباره سر و کله‌اش پیدا می‌شود و تن‌تن او را دنبال می‌کند و مخفیگاه کارتل مواد مخدر را پیدا می‌کند. هنگام برگزاری نشست، همهٔ اعضا ردای بنفش‌رنگ شبیه لباس‌های کو کلاکس کلن بر تن دارند. پس از آنکه تن‌تن با موفقیت همهٔ اعضای باند (به‌جز مرتاض) را دستگیر می‌کند، دوپونت و دوپونط می‌رسند و برای تن‌تن توضیح می‌دهند که پلیس قاهره موفق شده مخفیگاه قاچاقچیان مواد در مصر را پیدا کند. آن‌ها همچنین درمی‌یابند که تن‌تن بی‌گناه است. مرتاض می‌گریزد و همراه با رهبر نقاب‌دار توطئه، پسر مهاراجه را می‌رباید. تن‌تن با یک خودروی اسپرت آن‌ها را تعقیب می‌کند، پسر را نجات می‌دهد و مرتاض را دستگیر می‌کند، در حالی که سرکرده باند قاچاقچیان به درّه سقوط می‌کند و ظاهراً می‌میرد. تن‌تن به گایپاجاما بازمی‌گردد، جایی که بازگشتش جشن گرفته می‌شود. تن‌تن با باز کردن یکی از سیگارهایی که نماد اسرارآمیز کی-اوسخ را دارد، برای مهاراجه توضیح می‌دهد که چگونه تریاک درون سیگارها در سراسر جهان قاچاق می‌شد.

 تاریخچه 
 75px 75pxنمادهای کی-اوسخ و تایی‌جیتو.
 پس‌زمینه 
ژرژ رِمی — که بیشتر با نامِ قلمیِ هرژه شناخته می‌شود — به‌عنوان سردبیر و تصویرگرِ لو پتی ونتیم استخدام شده بود؛ ضمیمه‌ای مخصوص کودکان برای لو ونتیم سیکل، یک روزنامهٔ بلژیکیِ به‌شدت کاتولیکِ رومی و محافظه‌کار، مستقر در بروکسلِ زادگاهِ هرژه که توسط ابه نوربر والز اداره می‌شد. در ۱۹۲۹، هرژه ماجراهای تن‌تن و میلو را برای لو پتی ونتیم آغاز کرد که حول ماجراجویی‌های خبرنگارِ خیالیِ بلژیکی، تن‌تن، می‌چرخید. والز به هرژه دستور داد نخستین ماجراجویی‌اش را در روسیهٔ شوروی قرار دهد تا به‌عنوان پروپاگاندا ضدّ سوسیالیستی برای کودکان عمل کند (تن‌تن در شوروی)، دومی را در کنگوی بلژیک برای تشویق احساسات استعماری (تن‌تن در کنگو)، و سومی را در ایالات متحده آمریکا قرار دهد تا داستان را به‌عنوان محکومیتی علیه سرمایه‌داری آمریکایی به کار گیرد (تن‌تن در آمریکا).


برای چهارمین ماجرا، هرژه مشتاق بود یک داستان معمایی بنویسد. دههٔ ۱۹۳۰ شاهد رونق رمان‌های معمایی در سراسر اروپای غربی بود، با موفقیت نویسندگانی چون آگاتا کریستی و الری کوئین. تصمیم برای ساختن سناریویی حول مقبرهٔ «کی-اوسخ» تحت تأثیر کشف ۱۹۲۲ مقبرهٔ فرعون توت‌عنخ‌آمون توسط هاوارد کارتر و ادعاهای جنجالی پیرامون «نفرین فراعنه» بود. هرژه بعدها برای هفت گوی بلورین (۱۹۴۸) به این موضوع بازگشت. نام «کی-اوسخ» اشاره‌ای بود به کیوسک‌هایی که لو پتی ونتیم در آن‌ها فروخته می‌شد. نماد «کی-اوسخ» توسط هرژه به‌عنوان دگرگونی‌ای از نماد تائویستیِ تایی‌جیتو توصیف شد و زندگینامه‌نویس، بنوآ پیترس، معتقد است که این نماد پیش‌درآمدی بود بر «نشانِ زرد» که در کمیک بلیک و مورتیمر با نام «م زرد» (۱۹۵۴–۱۹۵۲) ظاهر شد که نویسنده‌اش ادگار پ. یاکوبس، همکارِ بعدیِ هرژه بود. هرژه در تولید سیگارهای فرعون از کمک دستیارش پل ژامن بهره می‌برد که به‌شدت تحت تأثیر مجلات بریتانیایی هیوموریست و پانچ بود.

هرژه از آثار منتشرشدهٔ ماجراجو و اسلحه‌فروش فرانسوی، آنری دو مونفرد، به‌ویژه کتاب‌های رازهای دریای سرخ و سفر حشیش تأثیر گرفت. هرژه که جنگ جهانی اول را پشت سر گذاشته بود، از دلالان اسلحه خوشش نمی‌آمد و مونفرد را پایهٔ شخصیت اسلحه‌فروش در سیگارها قرار داد. ایدهٔ اینکه اجساد مومیایی‌شده کنار هم در امتداد یک دیوار ردیف شوند، از کتاب ۱۹۱۹ پیر بنوا، آتلانتیس، اقتباس شده بود که به‌تازگی در ۱۹۳۲ به فیلمی از گئورگ ویلهلم پابست تبدیل شده بود. نقاشی‌های دیواریِ نشان‌داده‌شده بر یکی از جلدهای لو پتی ونتیم بر اساس یک نقش‌برجسته از حاتحور و سِتی یکم در موزهٔ لوورِ پاریس بود، در حالی که تختی که در رؤیای تن‌تن دیده می‌شود از تختِ یافت‌شده در مقبرهٔ توت‌عنخ‌آمون الهام گرفته شده بود. گنجاندنِ انجمنِ مخفی‌ای که حلقهٔ قاچاق را اداره می‌کرد تحت تأثیر نظریه‌های توطئهٔ راست‌گرایانه دربارهٔ فراماسونری بود و هرژه احتمالاً اطلاعاتش را دربارهٔ این سازمان اخوت از مقالهٔ ۱۹۳۲ لوسین فارنو-رنو در مجلهٔ رادیکال کراپویو به دست آورده بود.

 انتشار اصلی، ۱۹۳۴–۱۹۳۲ 

در ۲۴ نوامبر ۱۹۳۲، لو پتی ونتیم یک مصاحبهٔ خیالی میان پل ژامن و تن‌تن منتشر کرد که در آن خبرنگار اعلام می‌کرد از راه مصر، هند، سری‌لانکا و اتحادیه هندوچین به چین سفر خواهد کرد. بعدتر در ۸ دسامبر، داستان با عنوان ماجراهای تن‌تن، خبرنگار، در مشرق‌زمین در ضمیمهٔ روزنامه به‌طور دنباله‌دار منتشر شد. از آنجا که داستان در مصر آغاز می‌شد نه در چین، هرژه برای مدتی کوتاه نام داستان را به ماجرای قاهره تغییر داد. داستان از هیچ طرح یا نقشهٔ از پیش تعیین‌شده‌ای پیروی نمی‌کرد و هرژه طبق معمول، آن را هفته‌به‌هفته پیش می‌برد. در پاییز ۱۹۳۴، ماجرا در قالب کتاب منتشر شد. سیگارهای فرعون نخستین ماجرایی بود که توسط کسترمن منتشر می‌شد؛ هرژه در اواخر ۱۹۳۳ با این ناشر قرارداد بسته بود، اما علیرغم دلخوری او، انتشار کتاب را تا پاییز ۱۹۳۴، پس از پایان تعطیلات تابستان، به تأخیر انداختند. در ۱۹۳۶، آنان با موفقیت از هرژه درخواست کردند که چند صفحهٔ رنگی برای درج در چاپ دوبارهٔ کتاب تولید کند.

در سیگارهای فرعون چند شخصیت معرفی شدند که بعدها نقش تکرارشونده‌ای در ماجراهای تن‌تن یافتند. مهم‌ترینِ آن‌ها دو کارآگاه بودند که ابتدا با نام رمز «مأمور X33 و مأمور X33 پریم» نام داشتند. هرژه در نمایشنامهٔ ۱۹۴۱ خود که با ژاک فان ملکبکه نوشته بود، یعنی تن‌تن در هند: رازِ الماس آبی، نام آنان را «دوران و دوران» گذاشت، اما بعدتر آن‌ها را به دوپونت و دوپونط تغییر داد. مترجمان انگلیسی مجموعه، مایکل ترنر و لزلی لانزدیل-کوپر، نام آن‌ها را «تامسون و تامسون» گذاشتند. این دو شخصیت ترکیبی بودند از تصویر قالبی پلیس بلژیکی دههٔ ۱۹۳۰ و نیز مشاهدات هرژه از پدر و عمویش، آلکسی و لئون رِمی، که دوقلوهای یکسان بودند.

این مجموعه دشمن تن‌تن، روبرتو راستاپوپولوس، را نیز در سیگارهای فرعون معرفی کرد؛ او اینجا به‌صورت یک کارگردان مشهور هالیوودی تصویر شده است. تنها در جلد بعدی، گل آبی است که آشکار می‌شود او رئیس یک سازمان جنایی بین‌المللی نیز هست. نام او را یکی از دوستان هرژه پیشنهاد داده بود؛ هرژه این نام را بسیار خنده‌دار یافت و تصمیم گرفت از آن استفاده کند. او راستاپوپولوس را به‌عنوان یک ایتالیایی با نامی یونانی طراحی کرده بود، اما این شخصیت با کلیشه‌های یهودستیزانه دربارهٔ یهودیان تطابق داشت؛ هرژه مصرّ بود که این شخصیت یهودی نیست. چهارمین شخصیت تکرارشونده که در این داستان معرفی شد، الیورا دا فیگورا تاجر پرتغالی بود که بعدها در دو ماجرای دیگری که در خاورمیانه رخ می‌دهند، یعنی تن‌تن در سرزمین طلای سیاه (۱۹۵۰) و انبار زغال‌سنگ (۱۹۵۸) دوباره ظاهر شد. یکی از شخصیت‌های محوری داستان، سافوکلس سارکوفاگوس، مصرشناس و نمونهٔ کلیشه‌ای یک استادِ عجیب‌وغریب است. از این منظر، او نمونهٔ اولیهٔ شخصیت پروفسور تورنسل به‌شمار می‌رود که هرژه بعدها در گنج‌های راکام (۱۹۴۳) معرفی کرد.

در جریان انتشار سریالی سیگارهای فرعون بود که نوربر والز درگیر یک رسوایی شد؛ زیرا او متهم به افترا زدن به «ادارهٔ امور عمومی» شده بود. این اتهام به طرح شکایتی حقوقی علیه روزنامه انجامید و در واکنش، مالکان روزنامه استعفای والز را خواستار شدند که او در اوت ۱۹۳۳ آن را تقدیم کرد. بدون والز، هرژه افسرده شد و در مارس ۱۹۳۴ تلاش کرد استعفا دهد، اما پس از کاهش حجم کار و افزایش حقوق ماهانه‌اش از ۲۰۰۰ به ۳۰۰۰ فرانک، تشویق شد که بماند. از آن پس، دستیارش ژامن وظیفهٔ ادارهٔ روزمرهٔ لو پتی ونتیم را بر عهده گرفت.

 نسخهٔ دوم، ۱۹۵۵ 
در دهه‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰، زمانی که محبوبیت هرژه افزایش یافته بود، او و گروهش در استودیو هرژه بسیاری از ماجراهای سیاه‌وسفید اولیهٔ تن‌تن را با استفاده از سبک طراحی لینیه کلر (به معنی «خط واضح») که خود او توسعه داده بود، دوباره و این‌بار به‌شکل رنگی بازطراحی کردند تا از نظر بصری با ماجراهای جدید تن‌تن که در حال خلق بودند، هماهنگ شوند. هنرمندان استودیو هرژه سیگارهای فرعون را در سال ۱۹۵۵ بازآفرینی و رنگ‌آمیزی کردند؛ این آخرین اثرِ دورهٔ اولیه بود که این فرایند روی آن انجام شد.

برای کوتاه کردن طول داستان، هرژه چندین صحنهٔ پراکنده را که نقشی در پیشبرد طرح داستان نداشتند حذف کرد؛ مانند صحنه‌هایی که تن‌تن با یک خفاش، یک کروکودیل و مارها روبه‌رو می‌شود. شهری عربی که تن‌تن و میلو در داستان به‌دنبال آن بودند دیگر مکه نام نگرفت، و سه مشاور مهاراجه نیز حذف شدند. عناصر جدیدی نیز افزوده شد؛ هرژه تصویر اهرام مصر را در پس‌زمینه اضافه کرد. او همچنین شخصیت آلن را افزود؛ شخصیتی که در اصل در ماجرای بعدی سال ۱۹۴۱، یعنی خرچنگ پنجه‌طلایی معرفی شده بود و در کتاب‌های بعدی نیز به‌عنوان همکار راستاپوپولوس ظاهر می‌شد. هرژه با قرار دادن یک استاد مومیایی‌شده به نام «ای.پی. یاکوبینی» در مقبرهٔ مصری، اشاره‌ای به دوست و همکارش ادگار پ. یاکوبس انجام داد.

در نسخهٔ اصلی، شیخ پاتراش پاشا به تن‌تن نسخه‌ای از تن‌تن در آمریکا نشان می‌داد، اما در نسخهٔ ۱۹۵۵ این کتاب به تن‌تن در کنگو تغییر یافت و هرژه بار دیگر در ۱۹۶۴ برای چاپ‌های بعدی آن را تغییر داد و این بار به هدف کره ماه (۱۹۵۳)، ماجرایی که از نظر زمانی پس از سیگارهای فرعون قرار دارد. بنوآ پیترس اظهار داشت که در این صحنه، خواننده می‌تواند شگفتی تن‌تن را تصور کند که با ماجرایی روبه‌رو می‌شود که هنوز تجربه‌اش نکرده و شخصیت‌های کاپیتان هادوک و پروفسور تورنسل را که هنوز ملاقات نکرده، در آن می‌بیند. یک ناسازگاری زمانی دیگر در این نسخه فقط در نسخهٔ انگلیسی دیده می‌شود، آنجا که میلو به کاخ مولینسار اشاره می‌کند؛ خانهٔ اجدادی کاپیتان هادوک، که مربوط به کتاب‌های بسیار بعدتر این مجموعه است. هری تامسون عقیده داشت مهم‌ترین تغییرات کتاب، تغییرات هنری بودند؛ زیرا هرژه در اواخر دههٔ ۱۹۵۰ در اوج توانایی هنری خود قرار داشت.

 انتشارهای بعدی 
کسترمن نسخهٔ سیاه‌وسفیدِ اصلی را در سال ۱۹۷۹ در یک جلدِ مجموعه‌ایِ فرانسوی‌زبان همراه با گل آبی و گوش شکسته، به‌عنوان بخش دوم مجموعهٔ «آرشیوهای هرژه» دوباره منتشر کرد. سپس در ۱۹۸۳، نسخه‌ای فاکسیمیله از نسخهٔ اصلی منتشر کردند.

تحلیل انتقادی
ژان مارک لوفیسیه و رندی لوفیسیه سیگارهای فرعون را از نظر گرافیکی در حدفاصلِ تن‌تن در آمریکا و گل آبی می‌دانستند، زیرا هرژه در این دوره «واژگان بصری» خود را گسترش می‌داد و از «لحظه‌های فراموش‌نشدنی»‌ای همچون صحنهٔ رؤیا در مقبره بهره می‌برد. آنان با اینکه قبول داشتند هرژه همچنان طرح داستان را هفته‌به‌هفته پیش می‌برد، معتقد بودند این اثر به‌سبب حضور «راز و خیال» نسبت به ماجراهای پیشینش، قدمی رو به جلو به‌حساب می‌آید. آن‌ها با دادن سه ستاره از پنج ستاره، این کتاب را «تریلری سوررئال، غوطه‌ور و پُر‌فضا» دانستند. با این باور که این اثر نه‌تنها به جنون می‌پردازد، بلکه خودش، جنون است، اظهار کردند کتاب «حسی از تعلیق رؤیاگونهٔ  ناباوری» ایجاد می‌کند. آنان همچنین به حضور نماد «کی-اوسخ» در سراسر کتاب اشاره کردند و آن را همچون موتیفی موسیقایی دانستند که «نتی از خیال‌بافی ناب» می‌افزاید.


هری تامسون سیگارهای فرعون را «تقریباً کاملاً غیرقابل‌شناسایی نسبت به پیشینیانش» توصیف کرد و از «شخصیت‌های کمدی الهام‌گرفته» و «کمدی شخصیتِ مشاهده‌شده» ستایش کرد؛ اموری که از کمدی صرفاً لُغزشیِ ماجراهای پیشین فراتر می‌رفت. او همچنین عناصر راز و تعلیقی را که هرژه افزوده بود ستود و معتقد بود این عناصر «بدون توسل به امداد غیبی» حس واقعیِ ترس ایجاد می‌کنند. با دیدگاهی انتقادی‌تر، او بزرگ‌ترین «نقص آشکار» داستان را انتقال ناگهانی وقایع از مصر به هند دانست و همچنین بر این باور بود که حضور استعمارگران بریتانیایی به‌عنوان ضدقهرمانان، «تا حدی» نگرش استعمارگرایانهٔ تن‌تن در کنگو را جبران می‌کند. مایکل فار فکر می‌کرد تن‌تن در سیگارهای فرعون «قهرمانی پخته‌تر» است که بیشتر به کارآگاهی شباهت دارد تا خبرنگاری. او صحنهٔ رؤیا را «یکی از خیال‌انگیزترین و آزاردهنده‌ترین صحنه‌ها» در مجموعه دانست که نشان‌دهندهٔ «استادی روبه‌رشد هرژه در این رسانه» است. او همچنین صحنه‌های واقع‌شده در اقامتگاه استعماری هندی را ستود و آن را «خفه‌کننده و تاریک‌نمایانهٔ نمایشی» دانست که در حد آثار آگاتا کریستی است و تعقیب‌وگریز با خودرو را «پایانی بسیار سینمایی» ارزیابی کرد. در مجموع، او این اثر را روایتی «سرشار از رمز و درام» دانست که به‌اندازهٔ گل آبی نقطهٔ عطفی در مجموعه است.

بنوآ پیترس، زندگی‌نامه‌نویس هرژه، معتقد بود که هرژه با سیگارهای فرعون وارد قلمرو «رمان‌گونه» شده و صحنهٔ آغازین داستان پژواکی از مستر پنسل اثر رودولف توپفر دارد. او همچنین این اثر را نخستین ماجرا می‌دانست که تا حدی دارای «وحدت روایی» است. پیر آسولین، زندگی‌نامه‌نویس دیگر، معتقد بود داستان برای خواننده دشوار است زیرا رنگ‌وبوی شرق‌گرایانهٔ آن در میان سرعت بسیار بالای روایت رنگ می‌بازد. منتقد ادبی تام مک‌کارتی به نقش برجستهٔ توتون در داستان اشاره کرد و با بهره‌گیری از ایده‌های ژاک دریدا، امکان نمادین بودن آن را مطرح نمود. او همچنین پیشنهاد کرد که حضور مصرشناسانِ مومیایی‌شده در داستان هشداری است دربارهٔ «خطرات مومیایی‌سازی از طریق تفسیر».

اقتباس‌ها
سیگارهای فرعون در سال ۱۹۹۱ به‌صورت یک قسمت از مجموعهٔ تلویزیونی ماجراهای تن‌تن توسط استودیوی فرانسوی ایلیپسنیم و شرکت انیمیشن کانادایی نِلوانا اقتباس شد. کارگردانی این قسمت را استفان برناسکونی بر عهده داشت و تیری ورموت صداپیشهٔ شخصیت تن‌تن بود. در سال ۲۰۱۰، شبکهٔ تلویزیونی آرته از سری مستند در ردّ پای تن‌تن یک قسمت را در مصر فیلم‌برداری کرد که به بررسی الهام‌ها و فضای سیگارهای فرعون می‌پرداخت.

در اوت ۲۰۲۲ اعلام شد که استودیو پندولو و مایکرویدس مشغول ساخت یک بازی ویدئویی ماجرایی با عنوان تن‌تن خبرنگار – سیگارهای فرعون هستند. تصاویر اولیهٔ بازی در مارس ۲۰۲۳ منتشر شد. این بازی در ۷ نوامبر ۲۰۲۳ برای مایکروسافت ویندوز، پلی‌استیشن ۴، پلی‌استیشن ۵، ایکس‌باکس وان، ایکس‌باکس سری X/S و نینتندو سوئیچ منتشر شد. بازی هنگام عرضه نقدهای متوسطی دریافت کرد؛ عمدتاً به‌سبب باگ‌های متعدد و مشکلات فنی‌ای که بازیکنان با آن مواجه شدند.
جستارهای وابسته 
 مؤلفه‌های فانتزی در ماجراهای تن‌تن
 منابع 
 یادداشت‌ها 

پانویس 
 نسخه کتاب مصور سیگارهای فرعون :

 سایر مراجع :

 کتاب‌شناسی 

 کتاب اصلی سیگارهای فرعون



 کتاب‌های دربارهٔ هرژه و آثارش 







 کتاب‌هایی درباره آثار هرژه 






























رده:آثار درباره تجارت غیرقانونی مواد مخدر
رده:ادبیات داستانی در دهه ۱۹۳۰ (میلادی)
رده:داستان‌ها
رده:رمان‌ها درباره مواد مخدر
رده:رمان‌های گرافیکی ۱۹۳۴ (میلادی)
رده:رمان‌های گرافیکی ۱۹۵۵ (میلادی)
رده:کتاب‌های تن‌تن
رده:کتاب‌های مثوئن
رده:کمیک‌ها درباره مواد مخدر
رده:ماجراهای تن‌تن و میلو
رده:مصر باستان در ادبیات داستانی
رده:مصر در ادبیات داستانی
رده:نوشتارهای نخستین بار منتشرشده به صورت سریالی
رده:هند در ادبیات داستانی