اً

اً، علامت نصب درکه در شیوهٔ نگارش فارسی و عربی به کار می‌رود.

به این علامت  تنوین نصب در زبان عربی یا زبَر افراشته در زبان فارسی گفته می‌شود. در رسم‌الخط زبان فارسی که شکل حروف مانند الفبای عربی و الفبای فارسی است از این علامت استفاده می‌شود و مانند حرف نون تلفظ می‌شود. در الفبای فارسی که از زبان لاتین گرفته شده‌است این علامت با حرف «N» نشان داده می‌شود و در الفبای تاجیکی برای تنوین زبَر نصب علامتی وجود ندارد در این الفبا حرف «نون» با حرف Н نشان داده می‌شود.کتاب فرهنگ واژه های اوستا این نشانه هست.[۱]

 شکل‌های نوشتاری 
در الفبای فارسی و عربی تنوین نصب یا زبَر افراشته به سه شکل نوشته می‌شود: اً، ـاً، ءًدستور خطّ فارسی مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی، صفحهٔ ۲۰

 کاربردهای معنایی 
 تا: ابداً؛ تا ابد.
 از: اصلاً؛ از اصل.
 علی ال: غفلتاً؛ علی الغفله.
 از روی: ارفاقاً؛ از روی ارفاق. لطفاً؛ از روی لطف. علماً؛ از روی علم. تفضلاً؛ از روی تفضل.
 بال: فرضاً؛ بالفرض.
 به: تدریجاً؛ به‌تدریج.
 فی ال: فوراً؛ فی الفور.
به‌طور: کاملاً ً؛ به‌طور کامل.
 برحسب: اتفاقاً؛ برحسب اتفاق؛ و این نصب در همه جا در قافیه اشعار به «آ» تبدیل می‌شود.علی‌اکبر دهخدا، جلد ۱ صفحهٔ ۲۳۷

 دیدگاه‌های مختلف 
 استفاده از تنوین یا زبَر در واژه‌های فارسی یا با منشأیی غیر از عربی نادرست شمرده می‌شود. از نظر بسیاری از کارشناسان زبان فارسی واژه‌هایی مانند: «گاهاً»، «تلفناً» ،... نادرست است. ابوالحسن نجفی در غلط ننویسیم می‌نویسد: «تنوین یا زبَر قیدساز مخصوص کلمات عربی است و الحاق آن به واژه‌های فارسی یا به واژه‌های مأخوذ از زبان‌های فرنگی غلط است. از استعمال ترکیب‌هایی چون دوماً، جاناً، گاهاً، ناچاراً، تلفناً، تلگرافاً و نظایر این‌ها باید مطلقاً پرهیز کرد.».ابوالحسن نجفی، صفحهٔ ۱۱۷
 برخی هنگام نوشتن فارسی با الف‌بای گرفته شده از عربی از حرف نون به جای تنوین یا زبَر استفاده می‌کنند و از کاربرد تنوین یا زبَر اجتناب می‌ورزند. برای مثال می‌نویسند: «مثلن»،جست‌وجوی "مثلن" در تاریخ ۱۴ بهمن ۱۳۸۵ با موتور جست‌وجوی گوگل به بیش از بیست و هشت هزار یافته منتج شد. نوشتن تنوین یا زبَر نصب به‌صورت «نون» از دیرباز مطرح بوده‌است چنان‌که محمدپروین گنابادی می‌نویسد: «مرحوم صادق هدایت معتقد بود به فرض بخواهیم کلمه‌های تنوین‌دار یا زبَر دار را به کار بریم، برای اینکه به آنها رنگ فارسی ببخشیم باید آنها را همچنان که تلفظ می‌شوند بنویسیم تا این همه گرفتاری‌های املایی از میان برود.»افشین دشتی
 بعضی از کارشناسان زبان فارسی اعتقاد دارند نباید از تنوین یا زبَر در زبان فارسی استفاده کرد چون دخالت نحوی در زبان است. به جای آن باید از ساخت فارسی عبارات بهره برد. برای مثال نباید گفت «مثلاً» و بهتر است از همان «برای مثال» استفاده کرد. داریوش آشوری در این باره می‌نویسد: «راهِ حلِ درستِ مسئله نه تغییرِ شکلِ نگارشیِ این تکواژِ وابسته‌یِ (bound morpheme) قیدساز از [-اً] عربی به [-ن]-ِ فارسی، بلکه بازگشت به ساختارِ درست و سالمِ ساختمانِ قید در زبانِ فارسی ست.»داریوش آشوری

 پانویس 

 منابع 


 ، وب‌گاه

  به یک مقوله‌یِ زبانی: داستانِ تنوین، وب‌گاه جستار

 جستارهای وابسته 
 تنوین

 پیوند به بیرون 
 روزنامه شرق، بررسی سه پیشنهاد در شیوه نگارش خط فارسی، حتی مثلن خاهر
 وب‌گاه جستار

رده:سامانه‌های نوشتاری