امیرکلا

امیرکُلا یکی از شهرهای استان مازندران ایران است.
این شهر در بخش مرکزی شهرستان بابل و میان راه بابل و بابلسر واقع شده است. امیرکُلا طبق آمار سال ۱۳۹۵ دارای ۴۱٬۴۷۱ نفر جمعیت می‌باشد و همچنین شهر امیرکلا دومین شهر بزرگ شهرستان بابل می‌باشد. مردم امیرکلا طبری هستند و به زبان مازندرانی گویش می‌کنند.

طبق نظر مورخان و شواهد موجود به نظر می رسد، گالش ها و تات ها تنها بازمانده قوم منقرض شده تات پورها یا تپوری ها هستند که در دوران باستان از سوی مورخان یونانی تاتپور به معنی فرزندان تاتها نامیده میشدند.

این شهر به امیرکلای بابل نیز مشهور بود که به قولی در دههٔ ۱۳۸۰ نام آن به امیرشهر تغییر کرد.

پیشهٔ عمده مردمان این شهر شالیکاری و باغداری مرکبات و مهم‌ترین محصول آن برنج، مرکبات و جاروب است.

این شهر به کشت کردن و درست کردن جارو مشهور است.

 مردم 
شهر امیرکلا طبق آمار سال ۹۵ دارای ۴۱٫۴۷۱ جمعیت می‌باشد. مردم امیرکلا به زبان مازندرانی گویش می‌کنند.

 تاریخچه 
 وجه تسمیه 
برخی نام امیرکلا را به امیر پازواری، از شاعران نامدار طبری سرای مازندران، منسوب کرده‌اند. بنابر برخی گفته‌ها، مدفن این شاعر طبری در این شهر قرار دارد.

 پیشینه 
امیرکلا در دورهٔ قاجار قریهٔ آبادی بود و زمین‌های حاصلخیز و پرمحصولی داشت و درختان گردو، مرکبات و گل‌های ابریشم بر جای آن سایه انداخته بود. بیشتر جهانگردانی که در سفر به مناطق ساحلی مازندران در این دوره از امیرکلا عبور کرده‌اند می‌نویسند که این قریهٔ بزرگ و آباد نیم فرسنگ طول دارد، از توایع بارفروش (بابل) و در اختیار شیخ الاسلام آن شهر است. این قریه، خانه‌های سفال پوش به رنگ سبز، راسته بازار، با دکان‌های بسیار، چند تکیه و مسجد، حمام قدیمی و میدانی بزرگ وجود دارند. این قریه از مراکز مهم کشت باقلا، کدو و کنف به‌شمار می‌رود. از مشاهیر این شهر می‌توان به آیت‌الله العظمی علی‌اصغر مازندرانی معروف به (علی‌اصغر مجتهد امیرکلایی مازندرانی)، مجتهد و عالم قرن سیزدهم ق، شیخ محمد پازواری ملقب به امیرپازواری، و آیت‌الله محمدمهدی امامی مازندرانی اشاره نمود. تاریخ تأسیس شهرداری آن سال ۱۳۳۲ بوده است.

 دوران باستان 
استان مازندران پیش از اسلام تپورستان (به پهلوی: 55px) نامیده می‌شد که برگرفته از نام قوم تپوری (به یونانی: Τάπυροι) می‌باشد که پس از اسلام قوم طبری نام گرفتند و سرزمینشان طبرستان نامیده شد.
به اعتقاد مورخان آماردها نخستین سکنه باستانی مازندران بودند و آماردها از آمل تا تنکابن و تپورها از آمل تا گرگان سکونت داشتند. در عصر هخامنشی در کرانه جنوبی دریای مازندران اقوام، تپوری، آمارد، آناریاکه و کادوسی سکونت داشتند.کتاب گیلان، جلد اول، انتشارات گروه پژوهشگران ایران، چاپ دوم، زمستان ۱۳۸۰ خورشیدی مورخان آماردها را به مردمان داهه و سکایی و پارسی پیوند داده‌اند.
هرودوت از قبیله مارد (mardes) در کنار دائی‌ها (daens)، دروپیک‌ها (dropiques)، و ساگارتی‌ها (sagarties) به عنوان پارس‌های کوچنشین و صحراگرد یاد کرده است. پلینیوس مورخ یونانی محل آماردها را قسمت شرقی مارگانیا شناسایی کرده است. استرابون(۶۳ ق. م) قوم آمارد را در کنار اقوام تپوری، کادوسی و کرتی به عنوان اقوام کوهستان نشین شمال کشور یاد می‌کند. استرابو می‌نویسد: تمام مناطق این کشور به استثنای بخشی به سمت شمال که کوهستانی و ناهموار و سرد است و محل زندگی کوهنشینانی به نام کادوسی (Cadusii) و آماردی (Amardi) و تپوری (Tapyri) و کرتی (Cyrtii) و سایر مردمان دیگراست، حاصلخیز است.All regions of this country are fertile except the part towards the north, which is mountainous and rugged and cold, the abode of the mountaineers called Cadusii, Amardi, Tapyri, Cyrtii and other such peoples, who are migrants and predatory. strabo (11.13.3)
به گفته واسیلی بارتلد تپوری‌ها در قسمت جنوب شرقی ولایت سکونت داشتند و در قید اطاعت هخامنشیان درآمده بودند و آماردها مغلوب اسکندر مقدونی و بعد مغلوب اشکانیان شدند و اشکانیان در قرن دوم ق.م. آنها را در حوالی ری سکونت دادند و اراضی سابق آماردها به تپوری‌ها اهدا شد و بطلمیوس در شرح دیلم یعنی قسمت شرقی گیلان در ساحل بحر خزر در آن زمان از تپوری‌ها نام می‌برد.به گفته یحیی ذکا در «کاروند کسروی» آورده است: آماردان یا ماردان، در زمان لشکر کشی اسکندر مقدونی به ایران، این تیره در مازندران نشیمن می‌داشتند و آن هنگام هنوز قبایل تپوران به آنجا نیامده بودند.ایران باستان مادها و آمردها. کاروند کسروی، مجموعه مقاله‌ها و رساله‌های احمد کسروی، به‌کوشش یحیی ذکا به گفته مجتبی مینوی قوم آمارد و قوم تپوری در سرزمین مازندران می‌زیستند و تپوری‌ها در ناحیه کوهستانی مازندران و آماردها در ناحیه جلگه‌ای مازندران سکونت داشتند. در سال ۱۷۶ ق. م فرهاد اول اشکانی قوم آمارد را به ناحیه خوار کوچاند و تپوری‌ها تمام ناحیه مازندران را فرو گرفتند و تمام ولایت به اسم ایشان تپورستان نامیده شد.

 محلات، معابر و شهرک‌ها 
از محلات شهر می‌شود به محلات ولیکدان، شهرک فاطری، شهرک نیما، شهرک فارابی، شهرک دانش، کردکلا، درزیکلای شیخ، کمال محله :چهلستون، مهدیه، امیریه، صادقیه (گاوزن کلا)، دیوکلا (صله علا)، شهابدین‌کلا، ملامحله، آقامحله، جده‌خانه‌سر، مقبره پیش، کردکلا، حاجیکلا، شهید مهاجریان و شهید بهشتی اشاره کرد. معابر اصلی امیرکلا عبارتند از:
 کمربندی امیرکلا (بلوار آیت‌الله امامی مازندرانی)
 چهارراه ولیکدان
 میدان امیر پازواری
 میدان شهیدان نجاریان (رحیم زاده)
 میدان امام علی
 میدان انقلاب
 میدان نماز
 میدان وحدت (چهارراه دیوکلا)
 بلوار فارابی
 چهارراه ابن‌سینا
 چهار راه مهارت

 اماکن و ابنیه گردشی 
 بازار ساحلی (جمعه بازار)
 مسجد تاریخی چهلستون
 بازار شیخ مهدی مازندرانی
 پارک بزرگ شهرداری امیرکلا
 بلوار ساحلی
 پارک شرقی بلوار کمربندی
 دینه کتی مقریکلا

 تاریخچه شهرداران 
ردیفنام شهردارتاریخ شروع مسئولیتتاریخ پایان مسئولیت۱عباس اسماعیل پور۱ فروردین ۱۳۳۲۱۵ فروردین ۱۳۳۹۲محمود مهدویان۱۳ اسفند ۱۳۳۹۱۸ تیر ۱۳۴۰۳عباس اسماعیل پور۲۸ مرداد ۱۳۴۰۱۲ دی ۱۳۴۵۴هرمز متکان۱ بهمن ۱۳۴۵۲۷ بهمن ۱۳۴۶۵سید تقی رسولی۱ اسفند ۱۳۴۶۱ مهر ۱۳۵۱۶علی اکبر محمدی۲۸ آبان ۱۳۵۱۱۰ آبان ۱۳۵۵۷هوشنگ علامه زاده۱ آذر ۱۳۵۵۳۱ فروردین ۱۳۵۹۸علی جهانشاهی۳ تیر ۱۳۵۹۸ آبان ۱۳۵۹۹ستار سیفی۱۶ بهمن ۱۳۵۹۶ شهریور ۱۳۶۱۱۰بهرام شیر افکن نژاد۱۳ شهریور ۱۳۶۱۲۱ مهر ۱۳۶۲۱۱محمد میرزاده۱۵ فروردین ۱۳۶۳۵ بهمن ۱۳۶۴۱۲محمد علی پور غنی۹ فروردین ۱۳۶۵۱۰ تیر ۱۳۷۱۱۳رضا سلیمانی۲۷ تیر ۱۳۷۱۵ بهمن ۱۳۷۵۱۴علی اصغر محمدیان۷ بهمن ۱۳۷۵۱ مهر ۱۳۷۸۱۵اکبر علیا۴ مهر ۱۳۷۸۵ دی ۱۳۸۰۱۶بهروز رنجبر۱ اردیبهشت ۱۳۸۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۶۱۷حسین خان پور۲۹ شهریور ۱۳۸۶۱ آذر ۱۳۸۷۱۸مهدی رازجویان۲۷ فروردین ۱۳۸۸۲ اسفند ۱۳۸۸۱۹محمد حاجی اسماعیلی۹ خرداد ۱۳۸۹۱۲ شهریور ۱۳۹۲۲۰سید مرتضی شفیعی۳۰ شهریور ۱۳۹۲۲۰ مهر ۱۳۹۶۲۱اصغر اسدی امیری۲۴ مهر ۱۳۹۶۲۲روح اله اشرفی۲۵ آذر ۱۴۰۰

 پانویس 

 منابع 
اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.

رده:شهرستان بابل
رده:شهرهای استان مازندران
رده:شهرهای شهرستان بابل