ایرباس

ایرباس  شرکت صنایع هوافضایی چندملیتی اروپایی است که دفتر مرکزی آن در شهر لَیدن هلند مستقر است و در زمینه طراحی، توسعهٔ فناوری و تولید هواپیماهای تجاری، بالگردها، پهپادها، هواگردهای نظامی، ماهواره‌‌ها و فضاپیماها فعالیت می‌کند. ایرباس هم‌اکنون پس از بوئینگ، دومین هواپیماساز جهان به‌شمار می‌آید و در حدود نیمی از هواپیماهای مسافربری و ترابری جهان را تولید می‌کند.

این کورپوریشن دارای ۱۳۳٬۷۸۲ کارمند و ۱۶ دفتر در کشورهای آلمان، فرانسه، بریتانیا و اسپانیا است. مونتاژ پایانی هواپیماهای ایرباس در شهرهای تولوز در فرانسه، هامبورگ در آلمان، سویا در اسپانیا، موبیل در ایالات متحده و تیانجین در چین انجام می‌پذیرد. این شرکت همچنین دارای شعب در کشورهای ایالات متحده آمریکا، ژاپن و چین است.

شرکت ایرباس از آغاز کار در سال‌های دهه ۱۹۷۰، توسعه و به‌کارگیری فناوری‌های نوین در صنعت هواپیمایی را به ابزار اصلی برتری خود در رقابت با شرکت‌های دیگر از جمله بوئینگ تبدیل کرد. فناوری‌هایی مانند کاربرد گسترده مواد کامپوزیت در سازهٔ هواپیما، ساختار تمام‌رایانه‌ای و دیجیتالی‌کردن بخش عمده‌ای از سامانه کنترل پرواز و نیاز به تنها دو نفر در کابین خلبان، نمونه‌هایی از فناوری‌های توسعه داده‌شده توسط ایرباس هستند، که نه‌تنها به رشد این شرکت کمک کردند، بلکه هم‌اکنون به‌صورت استانداردهایی در صنعت هواپیمایی درآمده‌اند.

شرکت ایرباس به‌صورت کنسرسیومی از ادغام تولیدکنندگان هوافضای اروپا شامل آئروسپاسیال-ماترا فرانسه، دایملربنز اروسپیس آلمان و کاسا اسپانیا بنیان گذاشته شد. در سال ۲۰۰۱ میلادی، این مؤسسه تبدیل به شرکتی با سهام مشترک گردید، که در آن ۸۰٪ درصد سهام متعلق به شرکت ای‌ای‌دی‌اس و ۲۰٪ درصد سهام آن نیز متعلق به شرکت بی‌ای‌ئی سیستمز در بریتانیا بود. در ماه اکتبر سال ۲۰۰۶ بی‌ای‌ئی سیستمز، همه سهام خود را به ای‌ای‌دی‌اس واگذار کرد. در پی تجدید ساختار شرکت ای‌ای‌دی‌اس، ابتدای سال ۲۰۱۴ به گروه ایرباس تغییر نام داد. هم‌اکنون ایرباس دیفنس اند اسپیس و ایرباس هلیکوپترز، به‌عنوان شرکت‌های تابعه ایرباس فعالیت می‌کنند.  بندانگشتی|304x304px|چپ|ایرباس ای۳۸۰، بزرگ‌ترین هواپیمای مسافربری جهان

 تاریخچه 
بندانگشتی|250px|چپ|هواپیمای ایرباس ای۳۲۰ شرکت سوئیس اینترنشنال ایرلاینز

 ریشه‌های تأسیس 
ایرباس نخست به صورت کنسرسیومی از شرکت‌های هوافضای اروپایی، شامل آئروسپاسیال-ماترا فرانسه، دایملربنز اروسپیس آلمان و کاسا اسپانیا با هدف رقابت با شرکت‌های آمریکایی چون بوئینگ، مک‌دانل داگلاس و لاکهید کورپوریشن، بنیان گذاشته شد. جنگ جهانی دوم بسیاری از زیرساخت‌های صنعتی اروپا، از جمله صنعت هوایی را از بین برده بود، اما هم‌زمان باعث رشد و شکوفایی صنعت هوایی بسیار موفقی در ایالات متحده آمریکا شده بود.

در سال ۱۹۶۵ در نمایشگاه هوایی پاریس، خطوط هوایی عمده اروپا مسئله نیاز به هواپیمای مسافربری کوتاه‌بُرد و میان‌بُرد را به بحث و تبادل نظر گذاشتند. در همین سال، به درخواست دولت بریتانیا، شرکت هاوکر سایدلی با دو شرکت هوایی فرانسوی به نام‌های برُگِه و نورد برای آغاز طراحی نخستین هواپیمای ایرباس وارد مذاکره شد. این سه شرکت طراحی هواپیمایی با کُد HBN 100 را آغاز کردند.

در سال ۱۹۶۶ میلادی، شرکت سود اوییشن فرانسوی، شرکت آربایتشگماینشافت ایرباس (سپس دویچه ایرباس) آلمانی و هاوکر سیدلی بریتانیایی شرکای اصلی پروژه ایرباس بودند و درخواست تأمین بودجه پروژه به هر سه دولت ارسال شده بود.

 پروژه ای۳۰۰ 
280px|بندانگشتی|چپ|کارخانه تولیدی ایرباس در اشتدته، آلمان

کُد ای۳۰۰ از اوایل سال ۱۹۶۷ میلادی برای نامیدن هواپیمای در دست طراحی ایرباس انتخاب شد. این هواپیما قرار بود ظرفیت حمل ۳۲۰ مسافر را داشته باشد و از دو موتور جت برای تولید نیروی پیشرانه استفاده کند.

در ۲۵ ژوئیه ۱۹۶۷، سه دولت اروپایی شریک در پروژه بیانیه‌ای با متن زیر منتشر کردند:

پس از توافق نهایی برای همکاری در پروژه ایرباس، رُژه بِتی، به سمت مدیر فنی پروژه "ای۳۰۰" منصوب شد. وی فرایند ساخت و تولید هواپیما را بین شرکت‌های گوناگون تقسیم کرد و این تقسیم‌بندی از آن دوره تاکنون در ساخت تقریباً همه هواپیماهای ایرباس رعایت می‌شود. بر اساس این تقسیم‌بندی قرار شد که اتاق خلبان، ابزار و ادوات کنترل پرواز و بخش میانی زیر بدنه هواپیما در فرانسه تولید شود. رژه بیتی که از طرفداران هواپیمای جت ۳-موتوره بریتانیایی ترایدنت بود، ساخت بال‌های هواپیما را به هاوکر سیدلی در بریتانیا واگذار کرد. همچنین مقرر شد که ساخت قسمت‌های جلو و عقب و بخش میانی فوقانی بدنه اصلی هواپیما در آلمان، شهپرها و اجزای بال‌ها در هلند و بالک‌های افقی عقب در اسپانیا ساخته شوند.

در ۲۶ سپتامبر ۱۹۶۷ طی توافقی مقرر شد که شرکت سود اوییشن رهبری پروژه را در دست داشته باشد، فرانسه و بریتانیا هر یک ۳۷٬۵٪ درصد و آلمان ۲۵٪ درصد کار را در دست داشته باشند. همچنین شرکت رولز-رویس هلدینگز برای ساخت موتور جت هواپیمای نخست ایرباس انتخاب شد.

در تاریخ ۱۰ آوریل ۱۹۶۹، دولت بریتانیا رسماً از پروژه ایرباس کناره‌گیری کرد و دولت آلمان با استفاده از این موقعیت سهام خود را به ۵۰٪ درصد افزایش داد. پس از خروج دولت بریتانیا از مجموعه سهامداران ایرباس، شرکت هاوکر سایدلی به‌طور مستقل ساخت بال‌های ایرباس را در بریتانیا ادامه داد.

 تشکیل صنایع ایرباس 
بندانگشتی|250px|چپ|ایرباس بلوگا؛ هواپیمای اَبَرترابری ایرباس

صنایع ایرباس به عنوان یک گروه اقتصادی در ۱۸ دسامبر ۱۹۷۰ تأسیس شد. در این گروه شرکت‌های آئروسپاسیال فرانسوی و دویچه ایرباس آلمانی هر یک ۳۶٫۵ درصد، هاوکر سیدلی بریتانیایی ۲۰ درصد و فوکر هلندی ۷ درصد سهم کاری داشتند. در سال ۱۹۷۱، آئرواسپاسیال و دویچه ایرباس جمعاً سهام خود را به ۴۷٫۹ درصد کاهش دادند، تا شرکت اسپانیایی کاسا بتواند ۴٫۲ سهام را دریافت کند. در ژانویه ۱۹۷۹ شرکت هوافضایی بریتانیا که مالک جدید هاوکر سایدلی بود، ۲۰٪ درصد سهم را از آن خود کرد.

 توسعه ای۳۰۰ 

نخستین مدل ایرباس ای۳۰۰ پرواز اولیه خود را در سال ۱۹۷۲ انجام داد و نخستین مدل تجاری آن در سال ۱۹۷۴ وارد خدمت شد. نخست موفقیت ایرباس پیشرفت کندی داشت و به دلیل هم‌زمان شدن پروژه "ای۳۰۰" با رونمایی هواپیمای فراصوت کنکورد، کنسرسیوم ایرباس کاملاً زیر سایه تبلیغات کنکورد قرار گرفت، به‌طوری‌که شرکت ایرباس پیش از نخستین پرواز ای۳۰۰ تا ۱۹۷۲ تنها ۱۵ سفارش قطعی برای این مدل دریافت کرده بود و تا سال ۱۹۷۹ تنها ۸۱ فروند هواپیمای ای۳۰۰ در شرکت‌های مختلف خدمت می‌کردند. اما با معرفی مدل ایرباس ای۳۲۰ ناگهان ورق برگشت و ایرباس به عنوان یک بازیگر مهم در بازار هواپیمایی مسافری مطرح شد. ایرباس موفق شد پیش از پرواز ای۳۲۰ تعداد ۴۰۰ سفارش قطعی برای این مدل دریافت کند.

 هواپیماهای ایرباس 
بندانگشتی|250px|چپ|ایرباس ای۳۰۰، متعلق به شرکت لوفت‌هانزا

 خانواده ای۳۰۰ 
نخستین هواپیمای ایرباس مدل ایرباس ای۳۰۰ بود که در سال ۱۹۷۲ پرواز کرد و نخستین پرواز تجاری‌اش را در ۱۹۷۴ انجام داد. هواپیمای ایرباس ای۳۰۰ نخستین هواپیمای پهن‌پیکر دنیا است که در چیدمان کابین مسافران دو راهروی موازی دارد و در عین حال تنها از ۲ موتور جت نیرو می‌گیرد. آخرین فروند هواپیمای ایرباس ای۳۰۰ در ژوئیه ۲۰۰۷ به فدکس اکسپرس تحویل داده شد و سپس تولید آن برای همیشه متوقف شده‌است.

 ایرباس ای ۳۱۰
هواپیمای ایرباس ای۳۱۰ پس از ایرباس ای۳۰۰ معرفی شد و در آن طول هواپیما کاهش پیدا کرده بود و بال‌ها و موتورها تغییراتی کرده بودند.
بندانگشتی|جایگزین=ایرباس ای ۳۱۰ متعلق به فدکس|ایرباس ای ۳۱۰ متعلق به فدکس

 خانواده ای۳۲۰ 

هواپیمای ایرباس ای۳۲۰ یکی از بزرگ‌ترین موفقیت‌های تجاری شرکت ایرباس می‌باشد، که در آن برای نخستین بار، سامانه ناوبری موسوم Fly-by-wire به‌کار برده شده بود. مدل‌های ایرباس ای۳۱۹ و ایرباس ای۳۱۸ در حقیقت مدل‌های کوچکتر ایرباس ای۳۲۰ هستند، که برای بازارهای کوچکتر و همچنین بازار جت‌های خصوصی تجاری، جذاب هستند. مدل ایرباس ای۳۲۱ اندکی از ایرباس ای۳۲۰ بزرگتر است و رقیب مستقیم مدل‌های جدید بوئینگ ۷۳۷ محسوب می‌شود. هم‌اکنون ایرباس در حال مطالعه برای طراحی هواپیمایی جایگزین برای ایرباس ای۳۲۰ است.THE 737 STORY: Smoke and mirrors obscure 737 and Airbus A320 replacement studies-07/02/2006-Los Angeles-Flight International هواپیمای جدید ایرباس ای۳۲۰ نئو نام دارد.
بندانگشتی|جایگزین=ایرباس ای ۳۲۰|ایرباس ای ۳۲۰
بندانگشتی|جایگزین=ایرباس ای ۳۱۹ متعلق به ایر فرانس|ایرباس ای ۳۱۹ متعلق به ایرفرانس

بندانگشتی|جایگزین=ایرباس ای ۳۱۸|ایرباس ای ۳۱۸
بندانگشتی|جایگزین=ایرباس ای ۳۲۱ معراج|ایرباس ای ۳۲۱ متعلق به هواپیمایی معراج

 خانواده ای۳۳۰ و ای۳۴۰ 


بندانگشتی|250px|چپ|هواپیمای ۴ موتوره ایرباس ایرباس ای۳۴۰ شرکت هواپیمایی اتحاد

هواپیماهای مدرن ایرباس ای۳۳۰ و ایرباس ای۳۴۰ به ترتیب با ۲ و ۴ موتور هواپیمای مسافربری پهن‌پیکر دورپرواز ایرباس هستند. هواپیمای ایرباس ای۳۴۰ دارای بُردی معادل ۱۶٬۷۰۰ کیلومتر است. کاربرد اصلی این هواپیماها در جابجایی تعداد زیادی مسافر در مسافت‌های طولانی است. طراحی و ساخت ایرباس ای۳۳۰ و ایرباس ای۳۴۰ از سال ۱۹۸۷ و به‌طور هم‌زمان آغاز شد.
بندانگشتی|جایگزین=ایرباس ای ۳۳۰|ایرباس ای ۳۳۰ ایران ایر

بندانگشتی|جایگزین=ایرباس ای۳۴۰ متعلق به هواپیمایی ماهان|ایرباس ای ۳۴۰ متعلق به هواپیمایی ماهان

 تانکر سوخت‌رسان ایرباس 
تانکر سوخت‌رسان ایرباس موسوم به ام‌آرتی‌تی، هواپیمایی نظامی بر اساس طراحی ایرباس ای۳۳۰ است که برای سوخت‌گیری هوایی ساخته شده‌است.

در تاریخ ۲۹ فوریه ۲۰۰۸، شرکت دفاعی هوافضایی اروپا، مالک اسبق ایرباس، برنده مناقصه ساخت ۱۷۹ فروند هواپیمای ام‌آرتی‌تی برای جایگزینی ناوگان قدیمی سوخت‌رسان نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا شد. ارزش این معامله ۴۰ میلیارد دلار برآورد شده‌است. بیشتر قسمت‌های این هواپیما در کارخانه‌های ایرباس در اروپا ساخته می‌شوند و نهایتاً در مرکز جدیدی که ایرباس در ایالات متحده آمریکا دایر کرده، مونتاژ می‌شوند. این هواپیما در نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا با نام کی‌سی-۳۰ شناخته می‌شود.

به عقیده ژنرال آرتور لیکت، فرمانده یگان حمل و نقل هوایی در نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا، هواپیمای سوخت‌رسان ایرباس در زمینه‌های زیادی از جمله ظرفیت حمل سوخت، نفر و بار از طرح جدید شرکت بوئینگ بسیار برتر است. این هواپیما از انعطاف‌پذیری بیشتری نسبت به هواپیمای سوخت‌رسان بوئینگ برخوردار است و می‌توان آن را سریع‌تر برای انجام مأموریت آماده کرد.BBC News | Business | Air tanker deal provokes US row
 خانواده ای۳۸۰ 

جدیدترین هواپیمای ایرباس مدل ایرباس ای۳۸۰ است که با ۲ طبقهٔ کامل، ۴ موتور و ظرفیت بیش از ۸۵۰ مسافر، بزرگ‌ترین هواپیمای مسافربری در جهان می‌باشد. هواپیمای ای۳۸۰ از اکتبر ۲۰۰۷ رسماً سرویس تجاری خود را با پرواز در شرکت هواپیمایی سنگاپور آغاز کرده‌است. مدل «باری» این هواپیما یعنی ای۳۸۰–۸۰۰اف دومین هواپیمای بزرگ باری جهان، پس از هواپیمای آنتونوف-۲۲۵ می‌باشد.
تولید آن متوقف شد.
بندانگشتی|جایگزین=ایرباس ای ۳۸۰|ایرباس ای۳۸۰ متعلق به هواپیمایی کره جنوبی

 کنکورد 

هواپیمای مافوق صوت کنکورد، با کاربری مسافربری یا ترابری، در کنار توپولف-۱۴۴، یکی از دو هواپیمای مافوق صوت است که در پروازهای تجاری برای حمل مسافر مورد استفاده قرار می‌گرفت. این هواپیما که محصول مشترک دو کشور فرانسه و بریتانیا است، قادر بود با سرعتی حدود دو برابر سرعت صوت یا عدد ماخ ۲ پرواز کند.
هواپیمای کنکورد با بهره‌گیری از چهار موتور توربوجت با پس سوز، قادر به پرواز در سرعت‌های مافوق صوت بود. این موتورهای بسیار قدرتمند مصرف سوخت بالایی داشتند.

کنکورد برای نخستین بار در دوم مارس ۱۹۶۹ به پرواز درآمد و در ۲۱ ژانویه ۱۹۷۶ رسماً آغاز به کار کرد و پس از حادثه سقوطی که در ۲۵ ژوئیه سال ۲۰۰۰ در پاریس رخ داد، طراحان آن متوجه نقص در طراحی موتور این هواپیما شدند، که رفع عیب آن از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نبود و در نتیجه در بیست و ششم نوامبر ۲۰۰۳ آخرین پرواز این هواپیما انجام شد.بندانگشتی|جایگزین=کنکورد متعلق به ایرفرانس|کنکورد متعلق به ایرفرانس

تا پیش از بازنشسته شدن هواپیمای کنکورد در سال ۲۰۰۳، شرکت ایرباس قطعات یدکی و خدمات موردنیاز کنکوردها را تأمین می‌کرد.

 فهرست تولیدات 
+خانواده هواپیماهای ایرباس هواپیما  ویژگی‌ها  تعداد مسافر  حداکثر تعداد مسافر  تاریخ معرفی  نخستین پرواز  نخستین تحویل به مشتری  تاریخ توقف تولید  تعداد تولید  تصویر ایرباس ای۳۰۰۲ موتور، ۲ راهرو۲۲۸–۲۵۴۳۶۱ماه مه ۱۹۶۹اکتبر ۱۹۷۲مه ۱۹۷۴ایر فرانس۲۷ مارس ۲۰۰۷۵۶۱150pxایرباس ای۳۱۰۲ موتور، ۲ راهرومدل تغییر یافتهٔ ای۳۰۰۱۸۷۲۷۹ژوئیه ۱۹۷۸۳ آوریل ۱۹۸۲دسامبر ۱۹۸۵هواپیمایی الجزایر۱۹۹۸۲۵۵150pxایرباس ای۳۱۸۲ موتور، یک راهرو، ۶ متر کوتاه‌تر از ای۳۲۰۱۰۷۱۱۷آوریل ۱۹۹۹۱۵ ژانویه ۲۰۰۲اکتبر ۲۰۰۳ایر فرانس۲۰۱۳۸۰150pxایرباس ای۳۱۹۲ موتور، یک راهرو، ۴ متر کوتاه‌تر از ای۳۲۰۱۲۴۱۵۶ژوئن ۱۹۹۳۲۵ آوت ۱۹۹۵آوریل ۱۹۹۶سوئیس ایر۱۴۹۸ (ژوئیه ۲۰۲۳)150pxایرباس ای۳۲۰۲ موتور، یک راهرو۱۵۰۱۸۰مارس ۱۹۸۴۲۲ فوریه ۱۹۸۷مارس ۱۹۸۸ایر اینتر۱۰۹۹۸150pxایرباس ای۳۲۱۲ موتور، یک راهرو، ۷ متر کشیده‌تر از ای۳۲۰۱۸۵۲۲۰نوامبر ۱۹۸۹۱۱ مارس ۱۹۹۳ژانویه ۱۹۹۴لوفت‌هانزا۲۸۹۳(ژوئیه ۲۰۲۳)150x150پیکسلایرباس ای۳۳۰۲ موتور، ۲ راهرو۲۵۳–۲۹۵۴۰۶–۴۴۰ژوئن ۱۹۸۷۲ نوامبر ۱۹۹۲دسامبر ۱۹۹۳ایر اینتر۱۵۷۶(ژوئیه ۲۰۲۳)150pxایرباس ای۳۴۰۴ موتور، ۲ راهرو۲۳۹–۳۸۰۴۲۰–۴۴۰ژوئن ۱۹۸۷۲۵ اکتبر ۱۹۹۱ژانویه ۱۹۹۳ایر فرانس۲۰۱۲۳۸۰150pxایرباس ای۳۵۰۲ موتور، ۲ راهرو۲۷۰–۳۵۰۳۵۰دسامبر ۲۰۰۶پیش‌بینی شده برای ۲۰۱۱اواسط ۲۰۱۳تام ایرلاینز۵۲۴(فوریه ۲۰۲۳)150pxایرباس ای۳۸۰۴ موتور، ۲ راهرو، ۲ طبقهٔ کاملAirbus A380 Superjumbo Twin-Deck, Twin-Aisle Airliner - Aerospace Technology۵۵۵۸۵۳۲۰۰۲۲۷ آوریل ۲۰۰۵۱۵ اکتبر ۲۰۰۷سنگاپور ایرلاینز۱۵ اکتبر۲۰۲۰۵۲۴ (شامل ۳ هواپیمای آزمایشی)150px

 رقابت با بوئینگ 
220px|بندانگشتی|چپ|مرکز تحقیق و توسعه ایرباس در اشتدته

در سال‌های دهه ۱۹۷۰ و در آغاز کار ایرباس، این شرکت توسعه و به‌کارگیری فناوری‌های نوین و برتر در هواپیمای مسافربری و باری را به ابزار اصلی رقابت با بوئینگ تبدیل کرد. به عنوان مثال، در نخستین مدل ایرباس ای۳۰۰ که در سال ۱۹۷۲ پرواز کرد، از بیشترین مواد کامپوزیت در ساخت بدنه هواپیما استفاده شده بود. در همان دهه، ایرباس با رایانه‌ای کردن بخش عمده‌ای از سامانه کنترل پرواز، برای نخستین بار هواپیماهایی به بازار ارائه کرد که تنها به حضور دو نفر (خلبان و کمک خلبان) در کابین خلبان نیاز داشت.

در دهه ۱۹۸۰، ایرباس برای نخستین بار سامانه کنترل هواپیما را دیجیتالی کرد که با عنوان Fly-by-Wire شناخته می‌شود و هم‌اکنون در همه هواپیماهای بزرگ به صورت استاندار درآمده‌است.

آمار فروش هواپیماهای شرکت ایرباس و مقایسه آن با شرکت بوئینگ در جدول زیر آمده‌است:

+ تعداد سفارش‌های دریافت شده برای هواپیما٢٠٢٢٢٠٢١٢٠٢٠٢٠١٩٢٠١٨٢٠١٧٢٠١۶٢٠١۵٢٠١۴۲۰۱۳۲۰۱۲۲۰۱۱۲۰۱۰۲۰۰۹۲۰۰۸۲۰۰۷۲۰۰۶۲۰۰۵۲۰۰۴۲۰۰۳۲۰۰۲۲۰۰۱۲۰۰۰۱۹۹۹۱۹۹۸۱۹۹۷۱۹۹۶۱۹۹۵۱۹۹۴۱۹۹۳۱۹۹۲۱۹۹۱۱۹۹۰۱۹۸۹ 
ایرباس٢٠٠٧٩۶٨١١٩٨٩٨٨١٨٩٩١٠٧۶٢٠٠٠١٠٨٩١٢٧٠۹۵۵۵۹۰۷۳۱۳۹۰۹۴۱۷۹۰۵۲۰۵۵۶۴۶۰۳۲۶۱۰۶۱۲۵۳۸۱۳۶۱۰۱۴۰۴۴۲۱ بوئینگ١٠۴۶١٠٠٢٩٩۴١٠۴۵١٢٠٠٨٩٣١۶٧٠٩٧۴٩۵۴۱۴۲۶۶۲۱۰۰۲۲۷۲۲۳۹۲۵۱۳۱۴۳۵۵۱۲۵منابع:
 تعداد سفارش‌های دریافتی ایرباس تا ۳۱ اکتبر ۲۰۱۱
 تعداد سفارش‌های دریافتی بوئینگ تا ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱

+ تعداد هواپیماهای تحویل داده شده۲۰۱۳۲۰۱۲۲۰۱۱۲۰۱۰۲۰۰۹۲۰۰۸۲۰۰۷۲۰۰۶۲۰۰۵۲۰۰۴۲۰۰۳۲۰۰۲۲۰۰۱۲۰۰۰۱۹۹۹۱۹۹۸۱۹۹۷۱۹۹۶۱۹۹۵۱۹۹۴۱۹۹۳۱۹۹۲۱۹۹۱۱۹۹۰۱۹۸۹ 
ایرباس۵۸۸۳۲۵۴۱۸۵۱۰۴۲۵۳۷۸۳۲۰۳۰۵۳۰۳۳۲۵۳۱۱۲۹۴۲۲۹۱۸۲۱۲۶۱۲۴۱۲۳۱۳۸۱۵۷۱۶۳۹۵۱۰۵ بوئینگ۳۷۵۴۴۱۳۹۸منبع:
 تعداد هواپیماهای تحویلی ایرباس تا ۳۱ اکتبر ۲۰۱۱
 تعداد هواپیماهای تحویلی بوئینگ تا ۳۱ اکتبر ۲۰۱۱

 خودروی پرنده 
ایرباس از ساخت خودرویی پرنده خبر داد، که می‌تواند در شهرهای شلوغ و پرترافیک بسیار کارآمد باشد. این خودرو اکنون در مرحله آزمایشی قرار دارد.

 جستارهای وابسته 
 بوئینگ
 مک‌دانل داگلاس
 لاکهید مارتین
 نورتروپ گرومن
 بی‌ای‌ئی سیستمز
 گروه ایرباس

 پانویس 

 منابع 


 پیوند به بیرون 

 وبگاه رسمی شرکت ایرباس
 وبگاه رسمی گروه ایرباس
 عکس‌هایی از هواپیماهای ایرباس
 سایت اقتصادی یاهو - پرونده اقتصادی شرکت ایرباس
 فهرست کلیه تولیدات ایرباس

 عکس‌هایی از پرواز گروهی هواپیماهای ایرباس ای۳۸۰


رده:ای‌ای‌دی‌اس
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۰ (میلادی) در فرانسه
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۰ (میلادی) در آلمان
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۰ (میلادی) در اروپا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۰ (میلادی) در اسپانیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۰ (میلادی) در هلند
رده:تولیدکنندگان چندملیتی هواگرد
رده:شرکت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:شرکت‌های ترابری اروپا
رده:شرکت‌های ترابری بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:شرکت‌های ترابری فرانسه
رده:شرکت‌های تولیدکننده وسایل نقلیه بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدکننده وسایل نقلیه بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:شرکت‌های چندملیتی فرانسه
رده:شرکت‌های چندملیتی هلند
رده:شرکت‌های چندملیتی
رده:شرکت‌های دفاعی آلمان
رده:شرکت‌های دفاعی اروپا
رده:شرکت‌های دفاعی در فرانسه
رده:شرکت‌های دولتی اسپانیا
رده:شرکت‌های دولتی فرانسه
رده:شرکت‌های شاخص یورو استاکس ۵۰
رده:شرکت‌های فناوری بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:شرکت‌های فناوری بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۰ (میلادی)
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار نیویورک
رده:شرکت‌های فهرست‌شده در بورس اوراق بهادار فرانکفورت
رده:شرکت‌های هوافضا
رده:شرکت‌های هوافضای اروپا
رده:شرکت‌های هواگردسازی آلمان
رده:شرکت‌های هواگردسازی فرانسه
رده:کاک ۴۰
رده:گروه ایرباس
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رده:شرکت‌های هوافضای هلند
رده:شرکت‌های فرانسوی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:شرکت‌های فناوری بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:شرکت‌های تولیدکننده وسایل نقلیه بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:شرکت‌های هوافضای بریتانیا
رده:شرکت‌های بریتانیایی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۸ (میلادی)
رده:شرکت‌های آلمانی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۸ (میلادی)