سعد بن عباده

سعد بن عبادة بن دلیم ساعدی خزرجی ()؛ او رئیس طایفه سعیده از قبیله خزرج در مدینه در اوایل سده هفتم میلادی بود. او بعدها به عنوان رئیس کل قبیله خزرج و سپس رئیس تمام انصار شناخته شد. او از صحابه برجسته محمد پیامبر اسلام، بود و پس از مرگ محمد، تلاشی ناموفق برای معرفی خود به عنوان خلیفه اسلام انجام داد.زندگی صحابه، محمود طریقی، مشهد، ۱۳۸۵كتاب الأستيعاب لأبن عبد البر ص 599/2 الاحنجاج (الجزء الثاني)تأليف أبي منصور أحمد بن علي بن أبي طالب الطبرسي تعليقات وملاحظات السيد محمد باقر الخرسان] 

 زندگی نخستین 
از نظر فیزیکی «بسیار پرمو» توصیف شده استن، سعد یکی از اعراب «کامل» محسوب می‌شد زیرا در تیراندازی و شنا مهارت داشت و می‌توانست به عربی بنویسد.

سخاوت او به طور گسترده مورد اذعان بود. خزرج درباره او گفت: «او سرور ما و پسر سرور ماست. آنها در خشکسالی غذا تهیه می‌کردند، خسته‌ها را جابجا می‌کردند، از مهمانان استقبال می‌کردند، در بلایا کمک می‌کردند و از جامعه محافظت می‌کردند.» پسرش قیس گفت که او علاوه بر کمک به فقرا و اطعام جامعه در قحطی، بدهی‌های «دورترین خویشاوندان» را نیز تضمین می‌کرد. یک بادیه‌نشین شهادت داد: «تو دارای والاترین و شریف‌ترین شخصیت هستی. حتی کسانی که از تو بی‌اطلاع هستند، تو را سرزنش نمی‌کنند.» سعد بر فراز قلعه خود ایستاده بود و فریاد می‌زد: «هر که چربی یا گوشت دوست دارد، نزد سعد بن عباده بیاید.»

او همچنین به خاطر تندخویی‌اش و غرور قبیله‌ای‌اش شناخته می‌شد. او دعا می‌کرد: «خدایا، به من ستایش و جلال عطا کن. من بدون عمل نمی‌توانم جلال داشته باشم و بدون پول نمی‌توانم کاری انجام دهم. خدایا، من به چیزی بیش از کمی پول نیاز دارم تا خودم را درست کنم و با آن خودم را اصلاح کنم.» او وقتی محمد یک بار قبیله عبدالاشهل را به عنوان بهترین انصار توصیف کرد، آزرده خاطر شد و پرسید: «آیا ما فقط چهارمی هستیم؟» و مجبور شد او را از مواجهه حضوری با محمد در این مورد منصرف کند.

سعد روابط تجاری با مکه داشت. او امنیت بازرگانان جبیر بن مطعم و حارث بن حرب را در زمانی که در قلمرو مدینه بودند، تضمین کرد.

 مرگ 
بعضی از مورخان اسلامی نوشته اند که سعد بن عباده در حالی که داشت ایستاده ادرار می کرد  با پرتاب تیر در قلبش، توسط جنیان کشته شد. این ادعا را اولین بار خالد بن ولید، که متهم به قتل سعد بن عباده بود مطرح کرد و گفت وقتی که میخواست از چاه آب بردارد جنیان به او گفته اند که چرا سعد را کشته اند. و جالب اینکه ادعاهای خالد بن ولید در دادگاهی که به اتهام همین ترور یعنی قتل یک مسلمان احضار گردیده بود مورد پذیرش قاضی قرار گرفت و خالد تبرئه شد. با این حال برخی از مورخین به این روایت تردید کرده و ایراداتی را بدان وارد نموده اند. همچنین از عبدالعزیز نوه او نقل شد که جنیان از درون چاهی به عبدالعزیز گفته‌اند که آنها سعد را کشته‌اند.رواه الحاكم النيسابوري في المستدرك 3/283، وضعفه الذهبي، وانظر الخبر في تاريخ دمشق لابن عساكر 20/266، وسير أعلام النبلاء 1/277، والاستيعاب 1/180، وتهذيب الكمال 10/277، وأسد الغابة 1/434، وطبقات ابن سعد 3/617.كتاب مناظرات في الأمامة طبقات الکبری - ابن سعد (7/ 274)طبقات الکبری - ابن سعد (3/ 171)انتهى من "أسد الغابة" (2/ 441) .
وينظر : "الاستيعاب" (2/ 599) ، "تاريخ دمشق" (20/ 268) .تاريخ الاسلام ، الامام الذهبي ، تحقيق عمر عبد السلام تدمري ، ج 3 ، ص 766

برخی از مورخان دانشگاهی همچون هشام جعیط ، عبدالعزیز دوری ، عبد الحی شعبان ، هاشم یحیی الملاح ،  صالح احمد العلی ، حسن إبراهیم حسن نوشته اند که سعد بن عباده با توجه به اینکه از بیعت با دو خلیفه سرباز زده و خودش مدعی خلافت بود و ممکن بود که در آینده برای خلافت مشکلاتی را ایجاد کند، ترور شد.إرواء الغليل في تخريج أحاديث منار السبيل. انظر كتاب : الصحابي سعد بن عبادة الانصاري سيرة حياة ، محمد سالم أحمد ، دارالرسالة ، بيروت ، 1999 ، ص 54كتاب أشهر الأغتيالات السياسية في الإسلام/ خالد السعيد / ص 16 إلى ص 19 صحيفة الثورة الرسمية - الباحث محمد صالح الحاضري  كتاب الاغتيال السياسي في الإسلام - سعد بن عبادة كتاب الفتك والاغتيال (القتل المفاجئ) في صدر الإسلام سعد بن عبادة أول معارض في الدولة الإسلامية.. وأغرب نهاية لمعارض في التاريخ /بداية محاكم التفتيش في تاريخ المسلمين هكذا يعاملون المعارضة - الحوار المتمدن أوهام الإسلام السياسي /محمد مقصيدي  كتاب الخطط السياسية للأستاذ أحمد حسين يعقوب ص 373 قصيدة مسافرة بلا مهمة الإسلام سؤال و جواب، سؤال رقم 219532، قول عمر عن سعد بن عبادة - رضي الله عنهما - : قتله الله!!، "القول بأن عمر قتل سعدا بعد ذلك : قول باطل لا أساس له من الصحة ، ولم يقله أحد من أهل العلم والديانة" العلوي، حسن، 2007. عمر والتشيع. دارالزوراء، لندن. ص 169.الإسلام سؤال و جواب، سؤال رقم 219532، قول عمر عن سعد بن عبادة - رضي الله عنهما - : قتله الله!!، "القول بأن عمر قتل سعدا بعد ذلك : قول باطل لا أساس له من الصحة ، ولم يقله أحد من أهل العلم والديانة" 

به هر حال هر کس سعد بن عباده را کشته بود، پسر او از یاران وفادار علی باقی ماند.
هنگامی که وی به پسرش قیس گفت پذیرفتن ولایت علی واجب بود، قیس گفت:«تو این سخن را از رسول خدا شنیدی و طلب خلافت کردی و اصحابت گفتند یک امیر از ما و یک امیر از شما؛ به خدا با تو دیگر سخن نخواهم گفت»تاریخ امامت، اصغر منتظر القائم، ص29.

 منابع 

<div class="reflist4" style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px">

 پیوند به بیرون 
 سعد بن عباده ، دانشنامه رشد.

رده:انصار
رده:درگذشتگان ۱۵ (قمری)
رده:درگذشتگان ۶۳۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان دهه ۶۳۰ (میلادی)
رده:صحابه مرد
رده:أزد
رده:ویکی‌سازی رباتیک