واقعه ویکو

thumb
حادثه وِیْکو  یا محاصرهٔ ویکو، رویدادی در بهار سال ۱۹۹۳ در نزدیکی شهر ویکو در ایالت تگزاس آمریکا بود. ماجرا زمانی آغاز شد که مأموران ادارهٔ مشروبات الکلی، دخانیات و سلاح‌های گرم آمریکا به مجتمع مذهبی «برنچ داویدیان» حمله کردند تا رهبر این گروه، دیوید کورش، را به اتهام نگهداری و خریدوفروش غیرقانونی اسلحه بازداشت کنند. در نخستین درگیری، چند مأمور و اعضای گروه کشته شدند و پس از آن، محاصرهٔ مجتمع به دست پلیس فدرال و اف‌بی‌آی ۵۱ روز ادامه یافت. گفت‌وگوها به نتیجه نرسید و سرانجام در ۱۹ آوریل ۱۹۹۳ نیروهای فدرال برای پایان دادن به محاصره گاز اشک‌آور شلیک کردند. اندکی بعد آتشی بزرگ در ساختمان‌ها زبانه کشید که منجر به مرگ دیوید کورش و بیش از هفتاد تن از پیروانش شد. این رویداد به‌شدت جنجال‌برانگیز شد و در افکار عمومی آمریکا به‌عنوان نمونه‌ای از استفادهٔ افراطی دولت از زور مطرح گردید و بعدها الهام‌بخش گروه‌ها و افراد ضد دولت شد، از جمله تیموتی مک‌وی که در بمب‌گذاری اوکلاهما سیتی در سال ۱۹۹۵ دست داشت.

شرح حادثه
محاصره نظامی محوطه‌ای متعلق به فرقهٔ مذهبی فرقه داودیه از سوی مأموران اداره تحقیقات فدرال (اف‌بی‌آی)، مأموران ایالتیِ تگزاس، و ارتش آمریکا بین ۲۸ فوریه و ۱۹ آوریل ۱۹۹۳ بود. فرقه داویدیان، فرقه‌ای که در سال ۱۹۵۵ از کلیسای ادونتیست‌های روز هفتم جدا شد، تحت رهبری دیوید کورش قرار داشت. مرکز این فرقه در مزرعهٔ مرکز جبل کارمل در منطقهٔ الک تگزاس در ۹ مایلی (۱۴ کیلومتری) شمال شرقی وِیکو، تگزاس قرار داشت. این گروه مشکوک به نقض قانون در خصوص اسلحه بود که باعث شد اداره مشروبات الکلی، دخانیات، سلاح‌های گرم و مواد منفجره (اِی‌تی‌اف) یک حکم قضایی جستجو و دستگیری در خصوص آن دریافت کند.

این واقعه هنگامی آغاز شد که اداره مشروبات الکلی، دخانیات، سلاح‌های گرم و مواد منفجره تلاش خود به منظور یورش به مزرعه را آغاز کرد. یک نبرد مسلحانه شدید درگرفت، که منجر به مرگ چهار مأمور حکومتی و شش داویدی شد. پس از ناکامی ای تی اف در یورش به محوطه اف‌بی‌آی شروع به محاصرهٔ آن کرد. وضعیتی که ۵۱ روز با بلاتکلیفی ادامه یافت. نهایتاً اف‌بی‌آی در تلاش برای بیرون کردن داویدیان از مزرعه حمله‌ای با گاز اشک‌آور را صورت داد. در جریان حمله مرکز جبل کارمل دچار آتش‌سوزی شد. ۷۶ نفرDick J. Reavis, The Ashes of Waco: An Investigation (New York: Simon and Schuster, 1995), p.13. Gennaro Vito, Jeffrey Maahs,Criminology: Theory, Research, and Policy, Edition 3, revised, Jones & Bartlett Publishers, 2011, , 9780763766658, P. 340 از جمله دیوید کورش کشته شدند.

در خصوص وقایع رخ داده در محاصره ادعاهای ضدونقیضی وجود دارد. یک مجادله مشخصاً بر سر منشأ آتش بروز کرد؛ تحقیقی از سوی دولت در سال ۲۰۰۰ نتیجه گرفت خود اعضای فرقه آتش را شروع کرده بودند. وقایع ویکو و محاصره‌ای ۱۲ ماه قبلتر در روبی ریج به وقوع پیوسته بودند هر دو به عنوان انگیزه‌های بمبگذاری ذکر شده‌اند که دو سال بعدتر در انفجار اکلاهماسیتی رخ داد.

 جزئیات 
پیش از حادثه، دو مأمور اف‌بی‌آی به عنوان دانشجویانی که به دین آنها علاقه دارند رابطه‌ای با دیوید کورِش تغییر داده بود. در ساعت ۹ صبح ۲۸ فوریه ۱۹۹۳ ۷۶ مأمور آموزش‌دیده نظامی اف‌بی‌آی بدستور دادستانی آمریکا به ستاد فرقه داویدیان به رهبری دیوید کورِش در شهرک وِیکو (Waco) در ایالت تگزاس، یورش بردند و این مرکز را محاصره کردند. این موضوع به سرعت منجر به تبادل آتش شد و تیراندازی ۹۰ دقیقه طول کشید. در نتیجه این تقابل آتش، ۴ مأمور و دو نفر از عبادت‌کنندگان کشته شده و ده‌ها نفر از دو سو از جمله ۲۰ تن از مأموران زخمی شدند. از جمله خود کورِش که یک گلوله به پهلو و دیگری به پشت او خورد. دو طرف در ساعت ۱۱:۳۰ صبح بر سر آتش بس توافق کردند و اف‌بی‌آی اختیار عملیات را به عهده گرفت. همزمان تیم نجات گروگان‌ها و نیروهای تازه‌نفس تاکتیکی محل را محاصره کردند. از آن هنگام محاصره، آغاز شد.

مأموران اف‌بی‌آی هر روز با تلفن با کورِش درباره تسلیم، مذاکره می‌کردند و همزمان از بیرون، فشار را افزایش می‌دادند. رهبر داودیه قول داد که اگر هر روز پیامی از او را در رادیو پخش کنند، کودکان را دو به دو آزاد کند. ف‌بی‌آی بچه‌ها را به خانه متدویست ویکو می‌برد و از آن‌ها فیلم می‌گرفت به این امید که دیدن آنها انگیزه برای دیگر داودی‌ها شوند تا از این مقر خارج شوند و چنین هم شد. حدود ۳۵ نفر از جمله ۲۱ کودک بیرون آمدند. از دید اف‌بی‌آی ماجرا داشت به آسانی پایان می‌یافت چون کورش مایل بود به مسالمت از محوطه خارج شود. اما رهبر داودیه پس از مدتی به مذاکره‌کنندگان اعلام کرد که خدا به او دستور داده است که صبر کند. و از روز ۲۳ مارس به بعد حتی یک نفر از پیروان داودیه از محوطه خارج نشد. تلاش‌های نیروهای انتظامی برای بیرون آوردن اجبار‌ی افراد شدت گرفت. آنها برق محوطه را قطع کرده و روز و شب با نورافکن‌های قوی آنجا را روشن کردند. صداهای زیر مانند صدای بلند شدن هواپیما، کشتار خرگوش‌ها، زمزمه‌های بودایی، و صدای بلند موسیقی پاپ از بعضی بلندگوها پخش کردند.

کورش با دوربینی که اف‌بی‌آی اجازه داده بود وارد محوطه شود از خودش در کنار چند کودک و زن جوان فیلمبرداری می‌کرد و آنها را فرزندان و همسران خود معرفی کرد و تلاش کرد بگوید که اینها گروگان نیستند. این تصاویر از کورش و همسران و فرزندانش به مطبوعات نرسیدند ولی مأموران ارشد اف‌بی‌ای، وزارت دادگستری و جنت رینو، دادستان کل، از اینها مطلع بودند. رینو در هفته ۱۲ آوریل ۱۹۹۳ چندین جلسه برای بررسی راه‌های جایگزین پایان دادن به محاصره برگزار کرد و به این درگیری پایان داد.

او در نهایت پیشنهاد تیم نجات گروگان‌ها مبتنی بر آوردن يک مأمور کنترل شورش به داخل ساختمان را پذیرفت. در نتیجه حدود ساعت ۶ صبح ۱۹ آوریل، بایرون سیج، مذاکره‌کننده ارشد، با داودی‌ها تماس گرفت که به آن‌ها اطلاع دهد که آماده استفاده از گاز اشک‌آور در داخل ساختمان هستند؛ ولی کسی به ساختمان حمله نخواهد کرد. آنها همین پیام را هم در سیستم بلندگوی عمومی اعلام کردند و از کسانی که هنوز داخل بودند درخواست کردند که محوطه را ترک کنند. گزارشی در سال ۱۹۹۶ که کمیسیون متکثری از کنگره آمریکا درباره وقایع منتشر شده می‌گوید: تقریباً بلافاصله داودی‌ها شروع به تیراندازی به خودروهای اف‌بی‌آی کردند. با وجود مخالفت مذاکره‌کنندگان، ظرف چند دقیقه فرمانده تیم نجات گروگان‌ها دستور داد هم‌زمان به داخل کل مجموعه گاز پرتاب شود. آنها این کار را برای شش ساعت ادامه دادند. اما هیچ کس از ساختمان خارج نشد. حدود ظهر حریقی تقریباً هم‌زمان از سه نقطه مختلف محوطه به راه افتاد. ظرف چند دقیقه، محوطه داودی‌ها سوخت و خاکستر شد. در میان کشته‌شدگان ۲۱ کودک و دو زن باردار بودند. مأموران آتش‌نشانی برای خاموش کردن آتش به موقع نرسیدند و علت شروع آتش‌سوزی هم هنوز روشن نشده است. به این ترتیب، محاصره پایان یافت.

 بازتاب 
روز بعد، بیل کلینتون که سه ماه بود به ریاست‌جمهوری رسیده بود گفت: «فکر نمی‌کنم دولت آمریکا مسئول این باشد که گروهی از متعصبان مذهبی تصمیم گرفته بودند خودشان را بکشند». اما این حادثه تاثیر چشمگیری در سال اول دولت نخست او و بازگشت جمهوری‌خواهان به قدرت در انتخاب مجلس ۱۹۹۴ داشت.

عده زیادی از مردم آمریکا داوودی‌ها را مدافعان دو حق اساسی آزادی عبادت و حق حمل اسلحه در آمریکا می‌بینند.

 گزارش کنگره 
بین آوریل ۱۹۹۵ و مه ۱۹۹۶ دو کمیته کنگره درباره اقدامات نیروهای فدرال در طی محاصره کوه کرمل تحقیق کردند. این گزارش با اینکه به این نتیجه رسید که مسئولیت نهایی فاجعه به گردن کورش بوده، اما قویاً از تصمیم‌ها و راهکارهایی که سازمان‌های دخیل در ماجرا در پیش گرفتند انتقاد کرد. آنها به صراحت گفتند دخالت اداره مشروبات الکلی، دخانیات، سلاح‌های گرم و مواد منفجره در ماجرای داوودی‌ها به شدت دور از صلاحیت‌ و بدون حداقل حرفه‌ای‌گری مورد انتظار از یک سازمان فدرال بوده است. همچنین تصمیم دادستان کل، جنت رینو برای صدور اجازه مداخله برای پایان دادن به محاصره را شتاب‌زده، گمراهانه و به شدت غیرمسئولانه خواند. این گزارش، هشدار داد که گاز اشک‌آور به ویژه برای کودکان کم سن و سال، زنان باردار و افراد سالخورده می‌تواند باعث ناراحتی فیزیکی فوری، مزمن و شدید برای کسانی شود که در معرض آن واقع می‌شوند. برای همین، استفاده از آن را رد کرد اصرار کرد که مأموران باید تا آخر بر سر یک پایان مسالمت‌آمیز چانه‌زنی می‌کردند. اما این گزارش آغاز آتش‌سوزی را به مسئولان ربط نمی‌دهد و تلاش‌ می‌کند نظریه‌های مبنی بر اینکه این مأموران بودند که عامدانه یا ناخواسته به خاطر ترکیب تیراندازی و مواد شیمیایی موجود در گاز اشک‌آور باعث بروز آتش‌سوزی شده بودند، نفی کند. اما با استدلال وزارت دادگستری برای توجیه نفرستادن آتش‌نشان‌ها به صحنه و تأخیر در تماس با آتش‌نشانی مخالفتی ندارد. گزارش ادعا می‌کند که افراد مسلح درون فرقه به‌طور عمد آتش‌سوزی را به راه انداختند و زنان و کودکانشان را به‌همراه خود کشتند. گرچه اعضای این فرقه معتقدند آتش‌سوزی را نیروهای دولتی مرتکب شدند.بیل کلینتون، «یک زندگی»، بیژن اشتری، (انتشارات مهد فرهنگ، تهران، ۱۳۸۴) چاپ اول این گزارش تنها به نظریه‌های توطئه درباره نقش مأموران در فاجعه و فرضیه‌هایی مانند گسترش افسارگسیخته پخش آتش دامن زد.

 انفجار اکلاهماسیتی 

دو سال بعد از محاصره، تیموتی مک‌وی، مرد جوانی که در ویکو حامی داودی‌ها بود و مصرانه فکر می‌کرد که پاسخ و واکنش مقامات شاهد برآمدن یک نظم جدید جهانی است، ساختمانی فدرال را در ۲۰ آوریل سال ۱۹۹۵ در اوکلاهاماسیتی منفجر کرد که منجر به کشته شدن ۱۶۸ نفر و مجروح شدن ۷۰۰ نفر شد. این بمبگذاری، مرگبارترین حمله تروریستی داخلی در تاریخ آمریکا بود. این فاجعه باعث شد الکس جونز در سال ۱۹۹۸ کمپینی را برای بازسازی مقر داودیه را برای ادای احترام به درگذشتگان راه‌اندازی کند.

 منابع 


رده:آتش‌افروزی در تگزاس
رده:آخرالزمان
رده:اجرای قانون در ایالات متحده آمریکا
رده:افراد کشته‌شده توسط افسران اجرای قانون در ایالات متحده آمریکا
رده:تئوری‌های توطئه در ایالات متحده آمریکا
رده:تئوری‌های توطئه
ویکو، حادثه
رده:جرایم در مذاهب
رده:جرم‌ها در تگزاس
رده:حملات در ایالات متحده آمریکا در ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:خشونت بوسیله سلاح گرم در ایالات متحده آمریکا
رده:خشونت دینی در ایالات متحده آمریکا
رده:خودکشی با سلاح گرم در تگزاس
رده:درگیری‌ها در ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:رسوایی‌های دینی
رده:آوریل ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:فوریه ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:مارس ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:ریاست‌جمهوری بیل کلینتون
رده:سیاست ایالات متحده آمریکا در ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:شهرستان مک‌لنن، تگزاس
رده:عملیات‌های اجرای قانون در ایالات متحده آمریکا
رده:عملیات‌های اف‌بی‌آی
رده:کشتار جمعی در ۱۹۹۳ (میلادی)
رده:کشتارها در ایالات متحده آمریکا
رده:کشتارهای نظامی ایالات متحده آمریکا
رده:محاصره‌های مربوط به ایالات متحده
رده:مرگ به موجب آتش در ایالات متحده آمریکا
رده:مرگ‌ها به وسیله اسلحه گرم در تگزاس
رده:مناقشه‌های دوران زمامداری کلینتون