یوکای

یوکای (به ژاپنی: Yōkai, 妖怪) به معنی روح، دیو، یا تجسم گروهی از موجودات فراطبیعی و آفریده‌هایی افسانه‌ای در فولکلور ژاپنی است.

نمایش کانجی کلمه یوکای شامل دو نگاره است که هردو به معنای «مشکوک» و «تردیدآمیز» هستند و در حالی که نام ژاپنی آن صرفاً ترجمه یا تلفظ ژاپنی اصطلاح چینی یائوگوئه (که موجودات عجیب مشابهی هستند) است، برخی از تحلیل‌گران ژاپنی معتقدند که کلمه یوکای در فرهنگ ژاپنی معانی مختلفی به خود گرفته است؛ از جمله اشاره به تعداد زیادی از موجودات منحصر به فرد ژاپنی.

یوکای‌ها همچنین با نام‌های آیاکاشی (به ژاپنی: Ayakashi, あやかし) مونونوکه (به ژاپنی: Mononoke, 物の怪) یا مامونو (به ژاپنی: 魔物) شناخته می‌شوند. برخی از دانشگاهیان و پیروان شینتو شباهت‌هایی را در دوگانگی ظاهری بین طبیعت یوکای و اکثر کامی‌ها، که عموماً در مقایسه با آن‌ها نسبتاً نیکوکار تلقی می‌شوند، اذعان می‌کنند و این دو را در نهایت از یک نوع ارواح طبیعت یا قلمرو اساطیری طبقه‌بندی می‌کنند.Foster, Michael Dylan (14 January 2015). "Introducing Yōkai". The Book of Yōkai: Mysterious Creatures of Japanese Folklore. Oakland, California: University of California Press. pp. 20–21. ISBN 978-0-520-27102-9. Retrieved 18 November 2025. "[...] اگر چه استدلال اینکه - کامی خوب و یوکای بد است - به نظر راه ساده‌ای است، اما مرز بین این دو مفهوم مبهم است. یاناگیتا کونیو، پدر فولکورشناسی در ژاپن اظهار داشت که یوکای‌ها، کامی‌هایی هستند که با گذشت زمان «پست و خوار» شدند، ایده‌ای که نشان‌دهنده ارتباط نزدیک میان این دو است. [...] کوماتسو کازوهیکو، انسان‌شناس و فولکلوریست، اظهار داشته است که یوکای‌ها، کامی‌های «غیرقابل پرستش» و کامی‌ها، یوکای‌های «مورد پرستش» هستند. " رفتار آن‌ها می‌تواند از بدخواهانه یا شیطنت‌آمیز تا خیرخواهانه برای انسان‌ها متغیر باشد. یوکای‌ها نیز در بنی آدم انگیزه‌ها و برنامه‌هایی می‌بینند که برایشان قابل درک و فهم نیست.

یوکای‌ها اغلب ویژگی‌های حیوان‌مانندی دارند (مانند کاپا که شبیه لاک‌پشت به تصویر کشیده می‌شود و تنگو)، اما ممکن است مانند کوچیساکه-اونا (به ژاپنی: Kuchisake-onna, 口裂け女) ظاهری انسان‌مانند نیز داشته باشند. برخی از یوکای‌ها شبیه اشیا بی‌جان هستند (مانند تسوکوموگامی)، در حالی که برخی دیگر شکل قابل تشخیصی ندارند. یوکای‌ها معمولاً به عنوان  موجوداتی با توانایی‌های معنوی یا فراطبیعی توصیف می‌شوند که تغییر شکل رایج‌ترین ویژگی مرتبط با آنهاست، به همین دلیل نزدیک شدن انسان به آن‌ها خطرناک است. 

برخی یوکای‌ها به سادگی از  انسان‌ها اجتناب می‌کنند؛ آن‌ها منطقه‌های منزوی دور از جای سکونت آدمیزاد را تفضیل می‌کنند. هرچند برخی دیگر از یوکای‌ها زندگی در نزدیکی محل سکونت انسان را انتخاب می‌کنند. یوکای‌ها معمولاً اتصال با آتش، جهت شمال شرقی و فصل تابستان دارد.

در دوره ادو هنرمندان بسیاری مانند توریاما سکیئن، با الهام گرفتن از داستان‌های عامیانه یا صرفاً از تخیل خود، یوکای‌های جدیدی ابداع کردند. امروزه، به اشتباه تصور می‌شود که چندین یوکای از این دست (مانند آمیکیری) از فرهنگ عامه سنتی‌تر سرچشمه گرفته‌اند. 

 منابع 


رده:آفریده‌های افسانه‌ای ژاپنی
رده:آفریده‌های فرابشری
رده:ارواح ژاپن
رده:اسطوره‌شناسی ژاپن
رده:افسانه‌های ژاپنی
رده:واژه‌ها و عبارت‌های ژاپنی
رده:هیولاها