بیژن ترقی

بیژن ترقی (زادهٔ ۱۲ اسفند ۱۳۰۸ در تهران – درگذشتهٔ ۴ اردیبهشت ۱۳۸۸ در تهران) شاعر و ترانه‌سرای ایرانی بود.

آتش کاروان با صدای دلکش یکی از پرآوازه‌ترین ترانه‌های اوست. بیژن ترقی ترانه‌های به یاد ماندنی بهار دلنشین، آتش کاروان و برگ خزان و نیز سرود وطنم (ایران جوان با صدای سالار عقیلی) را سروده است.

 زندگی‌نامه 
بیژن ترقی در ۱۲ اسفند ۱۳۰۸ در شهر تهران به دنیا آمد.ستایشگر، ۱۳۲–۱۳۱

ترانهٔ «بهار دلنشین» کار مشترک بیژن ترقی با روح‌الله خالقی بود. این ترانه با صدای بنان ماندگار شد.

بیژن ترقی با پرویز یاحقی نیز سه ترانهٔ ماندگارِ «برگ خزان»، «افسانهٔ محبت» و «می‌زده» را ساخت که هر سه ترانه را مرضیه خواند.

گفته می‌شود بیژن ترقی سبک تازه‌ای را وارد ترانه‌سرایی ایران کرد.

محمود خوشنام، کارشناس موسیقی سنتی ایرانی می‌گوید: 

به‌گفتهٔ آقای خوشنام، سه‌گانهٔ مشترک بیژن ترقی با پرویز یاحقی، از نظر فرم و ساختار آهنگ، یکسانی‌هایی با هم دارند، از جمله اینکه یاحقی مقدمهٔ وسیعی برای ترانه‌ها در نظر گرفت و ترقی هم در بخش شعر، جنبه‌های تصویری را مد نظر قرار داد.

مجموعهٔ سروده‌های او در کتابی با عنوان «آتش کاروان» گرد آمده‌است.

وی در کتاب «از پشت دیوارهای خاطره» پنجاه سال خاطرات خود را در زمینهٔ شعر و موسیقی جمع‌آوری کرده و از جمله به نقل خاطرات خود با شعرا و آهنگسازانی چون نیما یوشیج، شهریار، پرویز یاحقی، ابوالحسن صبا، رهی معیری و علی تجویدی پرداخته‌است.

قرار است که ادامهٔ خاطرات او در کتابی تحت عنوان «پنجره‌ای به باغ گل» به بازار کتاب عرضه شود. ترقی در این کتاب به چگونگی سروده شدن تعدادی از ترانه‌های خود اشاره کرده‌است.

بیژن ترقی از سال ۱۳۳۵ با رادیو ایران نیز همکاری می‌کرد.درگذشت بیژن ترقی، ترانه‌سرا و شاعر ایرانی

ترقی فعالیت ادبی خود را با استادانی چون ملک‌الشعرای بهار، امیری فیروزکوهی، نیما یوشیج و شهریار آغاز کرده بود و با هنرمندان و آهنگسازان نامی روزگار خود چون ابوالحسن صبا، رضا محجوبی، علی تجویدی، داریوش رفیعی و پرویز یاحقی همکاری نزدیک داشت.

وی در ساعت ۲ بامداد جمعه، چهارم اردیبهشت‌ماه ۱۳۸۸ خورشیدی مطابق با ۲۴ آوریل ۲۰۰۹ میلادی در سن ۷۹ سالگی در منزلش درگذشت.
این ترانه‌سرای پیشکسوت که در تابستان سال ۱۳۸۷ سکتهٔ قلبی کرد و بیماری‌اش تشدید شد، زمانی گفته بود:


 کتاب‌شناسی 
 آتش کاروان، نشر جاویدان، ۱۳۸۵
 از پشت دیوارهای خاطره
 فرهنگ انگلیسی به فارسی انتشارات خیام
 فرهنگ فارسی به انگلیسی انتشارات خیام

 تصنیف‌های نام‌دار 
از تصنیف‌های نام‌دار او می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
 می‌زده شب چو ز میکده باز آیم
 برگ خزان
 به زمانی که محبت شده همچون افسانه
 صبرم عطا کن
 پشیمانم
 مرا نفریبی
 بهار نورسیده
 به خاطر تو
 جام مدهوشی
 سروش آسمانی
 شهزاده رویا
بیژن ترقی ترانه‌سرای تصنیف‌های ماندگاری چون:

 نام ترانه نام آهنگساز نام خوانندهمی‌زده شبپرویز یاحقیمرضیهبیداد زمانپرویز یاحقیمرضیهنسیم فروردینپرویز یاحقیمرضیهرفته بودمپرویز یاحقیمرضیهامید دل من کجاییپرویز یاحقیمرضیهحکایت دلپرویز یاحقیالههمانده نماندهپرویز یاحقیالههنگین انگشتریپرویز یاحقیالههآرد صبا خرمن گلپرویز یاحقیالههبازآمدممحلی شیرازیمعینبهار نو رسیدهپرویز یاحقیحمیرابهار عشق منپرویز یاحقیحمیرامرا نفریبیپرویز یاحقیحمیراهدیهٔ عشقپرویز یاحقیحمیرامرا تنها نگذاریپرویز یاحقیحمیراای رفته از بر منپرویز یاحقیحمیرامحبتپرویز یاحقیحمیراچند با یادت فریبم این دل دیوانه راپرویز یاحقیحمیراپنجره‌ای به باغ گلپرویز یاحقیحمیرابه‌خاطر توپرویز یاحقیحمیرادل شکنی گناههپرویز یاحقیحمیرامی عاشقانهپرویز یاحقیحمیرابا دلم مهربان شوپرویز یاحقیحمیراآهنگ محبتپرویز یاحقیحمیراصبرم عطا کنعلی تجویدیحمیراپشیمانمعلی تجویدیحمیرادیگر چه خواهیعلی تجویدیحمیراجام مدهوشیعلی تجویدیعلی اصغر شاه زیدیسروش آسمانیعلی تجویدیعلی اصغر شاه زیدیشاخ شمشادمحمدجلیل عندلیبیعلیرضا افتخاریگل منمحمدجلیل عندلیبیعلیرضا افتخاریصبح سپیدمحمدجواد ضرابیانعلیرضا افتخاریدل‌شکن (یار بیگانه نواز)اکبر محسنیغلام‌حسین بنان

 سرود وطنم 
در ۱۳۸۴ ه‍.خ سیاوش بیضایی اجرای جدید از قطعهٔ مارش بی‌کلام «سلام شاه» (که در نزد بسیاری به عنوان «نخستین سرود ملی ایران» شناخته می‌شود) ساخت که بیژن ترقی بر روی آن شعری با نام «ایران جوان» یا «وطنم» سرود و این کار برای اولین بار توسط ارکستر ملل به رهبری پیمان سلطانی در تالار وحدت اجرا شد که خوانندهٔ آن سالار عقیلی بود.

 جستارهای وابسته 
 فهرست به‌خاک‌سپردگان قطعهٔ هنرمندان بهشت زهرا

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 سخنان برخی شاعران درباره ترقی و جایگاه او
 گزارش آیین بزرگداشت ترقی
 گزارشی از کتاب آتش کاروان
 کتاب سرود برگریزان در وبسایت آرشیو

رده:اهالی تهران
رده:خاک‌سپاری‌ها در قطعه هنرمندان بهشت زهرا
رده:درگذشتگان ۱۳۸۸
رده:زادگان ۱۳۰۸
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:ترانه‌پردازان مرد اهل ایران
رده:بیژن ترقی