کتاب کوان

کتاب کوان یا غولان (به پهلوی: kawân)یا سفر الجبابرهفرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی، مانی یکی از هفت نوشته اصلی مانی پیامبر در راستای تبلیغ آیین مانوی بود. ابن ندیم و احمد یعقوبی عنوان آن را سفرالجبابره ذکر کرده‌اند. موضوع آن دربارهٔ فرشتگانی است که هبوط کرده و به زمین فرود آمده بودند و در کتاب مقدس به آنان اشاره شده است.

در روایت مانوی این داستان، این فرشتگان در واقع دیوانی بودند که در هنگام ایجاد جهان در آسمان‌ها زندانی شدند و بعد شورش کردند و چهار فرشته بزرگ آنان را دوباره دستگیر کردند اما دویست تن از آنان گریختند و به زمین آمدند. پیروان مانی در ترجمهٔ این کتاب مانی از آرامی به زبان‌های ایرانی میانه، بسیاری از نام‌های ایرانی را مانند سام و نریمان و وشتاسپ و زریل و خذوس، آریان ویژن (ایرانویچ)، جایگزین نام‌های سامی کرده‌اند تا برای ایرانیان بیگانگی نداشته باشد. ترجمه‌های این کتاب مانی در دورهٔ اسلامی نیز مشهور بوده است.تفضلی، احمد، ص ۳۳۸

با مطالعه درونمایه کتاب در دوران کنونی برخی مفهوم‌های مانوی بازدانسته شد، از آن دسته تفسیر قلمرو نور و مفهوم خیر و… بر پای نوشته‌های این کتاب سرزمین نور از سه سوی شمال، شرق و غرب گسترده شده و در جنوب با سرزمین تاریکی هممرز است.

کتاب کوان از روی یک نسک آرامی به همین نام از نوشته‌های خنوخ — که اخیراً جزء طومارهای دریای مرده یافت شده است — بازنویسی و الهام گرفته شده است. اینچنین اثرگذاری آیین یهودی بر مانویگری آشکار گردیده است.

بازمانده این کتاب در کشور آلمان نگهداری می‌شود.

 پانویس 

 منابع 
 هانس یواخیم کلیم‌کایت؛ هنر مانوی؛ برگردان ابوالقاسم اسماعیل‌پور؛ ویراست دوم؛ 
 تفضلی، احمد، و به کوشش آموزگار، ژاله. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. تهران: انتشارات سخن، ۱۳۷۶ 

 پیوند به بیرون 
 https://web.archive.org/web/20061208062431/http://www.farvardyn.com/mani1.php

رده:ادبیات فارسی میانه
رده:اسطوره‌شناسی ایرانی
رده:اسطوره‌شناسی مسیحیت
رده:اسطوره‌شناسی یهودی
رده:اسفار مشکوک عهد عتیق
رده:اسفار مشکوک
رده:اصطلاحات مسیحی
رده:افسانه‌های آفرینش
رده:افسانه‌های یهودی
رده:جبرئیل
رده:جنگ در اسطوره‌شناسی
رده:دروغ‌نامیده‌ها
رده:دورگه‌های انسان‌نما در اسطوره‌شناسی
رده:شیطان‌ها در مسیحیت
رده:شیطان‌ها در یهودیت
رده:طبقه‌های فرشتگان
رده:طومارهای دریای مرده
رده:ظهور خدا به انسان
رده:عبارت‌های کتاب مقدس
رده:غول‌ها در کتاب مقدس عبری
رده:غول‌ها
رده:فرشتگان مغضوب
رده:فرشتگان مقرب
رده:فرشتگان منحصربه‌فرد
رده:فرشتگان هیبت
رده:فرشته‌ها در مسیحیت
رده:فرشته‌ها در یهودیت
رده:کتاب خنوخ
رده:کتاب‌های سده ۳ (پیش از میلاد)
رده:کیهان‌زایی
رده:کیهان‌شناسی مسیحی
رده:کیهان‌شناسی
رده:مانوی‌گری
رده:متون یهودی
رده:مفاهیم بهشت
رده:میکائیل