علی بن حسین مسعودی

ابوالحسن علی بن الحسین بن علی المسعودی (۲۸۰–۳۴۶ ه/ ۸۹۶–۹۵۷ م) همه‌چیزدان، تاریخ‌نویس، نویسنده، جغرافی‌دان و جهان‌گرد عرب مسلمان و از اعضای دارالحکمه بود. از او به عنوان هرودوت اعراب یاد می‌شود. نسب وی به عبدالله بن مسعود یکی از یاران پیامبر اسلام می‌رسد.

 مذهب 
به گفته میکائیل کوپرسن، مسعودی در آثارش مذهبش را اعلام ننموده ولی نحوه برخورد او با تاریخ اسلام مثلاً خلافت علی ابن ابی طالب، و عنوان بعضی از کتاب‌هایش دلالت بر شیعه بودن او دارد.

مانند تعداد دیگری از عالمان شیعه معاصر مسعودی، رویکرد او نسبت به فقه، مکتب «ظاهری» بوده است. البته، به نظر می‌رسد که وی حداقل مکتب یک فقیه شافعی را نیز درک کرده است.Michael Cooperson,"MASʿUDI",Encyclopædia Iranica به ادعای ابولقاسم پاینده، او شیعه بوده است.مروج الذهب و معادن الجوهر مسعودی، ترجمه ابولقاسم پاینده، مقدمه، صفجه شش، چاپ 1382، تهران

شارل پلا دز مقاله «المسعودی» در ویرایش دوم دانشنامه اسلام، شیعی بودن مسعودی را غیرقابل انکار می‌داند. در عین حال، مذهب فقهی او را به احتمال زیاد شافعی معرفی می‌کند. به گفته پلا، نویسندگان شیعه به اتفاق مسعودی را هم-مذهب خود می‌دانند. اما در میان نویسندگان سنّی برخی از جمله تاج الدین السبکی در کتاب طبقات شافعیه وی را سنّی معتزلی و برخی وی را شیعه می‌دانند.Pellat, Ch. , “al-Masʿūdī”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Consulted online on 05 November 2023 <http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_COM_0704> First published online: 2012 First print edition: ISBN 9789004161214, 1960-2007

به گفته جان هیوود، مسعودی به همه مذاهب از جمله هندو، زرتشتی، یهودیت و مسیحیت علاقه نشان داده است ولی در نگارش تاریخ خود به صورت غیر نقادانه آنچه را می‌شنیده، نقل می‌کرده است.He displayed interest in all religions, including Hinduism and Zoroastrianism, as well as Judaism and Christianity. But he tended to reproduce uncritically what he heard; John A. Haywood, Britanica Online

عصماء افسر الدین در مقاله ای (عایشه دختر ابوبکر) در ویرایش سوم دانشنامه اسلام، مسعودی را مورخی معرفی می‌کند که طرفدار خاندان علی است.Afsaruddin, Asma, “ʿĀʾisha bt. Abī Bakr”, in: Encyclopaedia of Islam, THREE, Edited by: Kate Fleet, Gudrun Krämer, Denis Matringe, John Nawas, Devin J. Stewart. Consulted online on 05 November 2023 <http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_ei3_COM_23459> First published online: 2011 First print edition: 9789004203549, 2011, 2011-2: The pro-ʿAlid historian al-Masʿūdī (d. 345/956) ...

 زندگی 
متولد بغداد و تعالیم اولیه را در آنجا فرا گرفت. در نوجوانی جهانگردی پیشه کرده از سرزمینهای دور دیدن می‌کند از: فلسطین، بلاد فارس، ارمنستان، بلاد قاف، هند، دریای چین، مدغشقر، زنگبار، عمان، در سال ۹۴۳ م به انطاکیه می‌رسد. در سال ۹۴۵ م وارد دمشق می‌شود. ده سال مابین سوریه و مصر می‌گذراند، سرانجام در ۹۵۶ م در شهر فسطاط مصر فوت کرده دفن می‌شود.

بیشتر تالیفات وی گم شده است. یکی از مهم‌ترین این تألیفات کتابی بنام اخبار الزمان ومن آباده الحدثان در ۳۰ جلد بوده که فقط یک جلد از آن باقی مانده است.

 توصیف مسعودی از آسی بادهای سیستان 
در ۹۴۷ میلادی از سیستان بازدید کرده وجود آسی بادهای عمودی برای آرد کردن گندم را توضیح می‌دهد

 آثار 
 مروج‌الذهب
 التنبیه و الاشراف
 ذخائر العلوم و ماکان فی سالف الدهور
 الرسائل و الاستذکار لما فی مر فی سالف الاعصار
 التاریخ فی اخبار الامم من العرب و العجم
 خزائن الملک و سر العالمین
 القضایا و التجارب
 المقالات فی اصول الدیانات
 الاستبصار فی الائمة
 السیاحة المدنیة فی السیاسة و الاجتماع
 اخبار الخوارج
 البیان فی اسماء الائمة
 الابانة فی اصول الدیانة
 المسائل و العلل فی المذاهب و الملل
 سر الحیاة
 کتاب الاوسط
 اخبار الزمان
 اثبات الوصیة

 پانویس 

 منابع 

 المسعودی، علی بن حسین، الشافعی، (مروج الذهب ومعادن الجوهر)  دارالاندلس للطباعة والنشر: بیروت، چاپ بیست و ششم، انتشار سال ۱۹۸۵ میلادی. (به عربی).

رده:اهالی بغداد
رده:اهالی خلافت عباسیان در سده ۱۰ (میلادی)
رده:تاریخ‌نگاران اهل عراق
رده:تاریخ‌نگاران سده ۱۰ (میلادی)
رده:تاریخ‌نگاران عرب
رده:جغرافی‌دانان اهل عراق
رده:جغرافی‌دانان جهان اسلام قرون وسطی
رده:جغرافی‌دانان عرب قرون وسطی
رده:درگذشتگان ۹۵۶ (میلادی)
رده:زادگان ۸۹۶ (میلادی)
رده:شیعیان اهل عراق
رده:عراقی‌های سده ۱۰ (میلادی)
رده:عرب‌های سده ۱۰ (میلادی)
رده:کاوشگران هند
رده:محققان عباسیان
رده:مدرسه عراق
رده:نویسندگان اهل بغداد
رده:نویسندگان عربی سده ۱۰ (میلادی)
رده:نویسندگان مرد اهل عراق
رده:جغرافی‌دانان دوره خلافت عباسی