اپرا (مرورگر وب)

اُپرا  یک مرورگر وب رایگان و متن‌بسته بر پایه ی کرومیوم است که حدود 1.89% از کاربران اینترنت را دارا بوده و توسط شرکت نرم‌افزاری اپرا تولید و توسعه داده شده‌است. 

این مرورگر برای کاربردهای همگانی اینترنت نظیر نمایش سایت ها، دریافت و فرستادن رایانامه‌ها، مدیریت ارتباطات، گفتگوی برخط آی‌آرسی، بارگذاری از طریق پروتکل بیت‌تورنت و خواندن فیدهای وب استفاده می‌شود. اپرا برای به‌کارگیری بر روی رایانه‌های شخصی، تلفن‌های همراه و تبلت‌ها به‌طور رایگان عرضه می‌شود. اپرا با سامانه‌عامل‌های ویندوز، اندروید، آی‌اواس و مکینتاش سازگار است.

برای تلفن‌های همراه، اُپرا در سه نسخهٔ متفاوتِ اُپرا، اُپرا مینی و اُپرا تاچ ارائه شده‌است.

بخش‌های اصلی اپرا شامل مرور بر پایه‌ها، زبانه‌ها، امکان کوچک‌نمایی و بزرگ‌نمایی صفحه‌ها، تنوع شکل نشان‌گر موس و یک بخش مدیریت بارگذاری یکپارچه است. 

از نظر امنیتی اپرا دارای یک محافظ داخلی در مقابل حملات فیشینگ و برنامه‌های موسوم به بدافزار مانند کرم‌ها یا اسب‌های تروجان رایانه‌ای است. همچنین، دارای توانایی حفظ امنیت در هنگام مرور وبگاه‌ها و حذف اطلاعات شخصی همچون کوکی اچ‌تی‌تی‌پی‌ها است.

اپرا بازار قدرتمندتری در زمینهٔ دستگاه‌های سیار مانند تلفن‌های همراه، تلفن‌های هوشمند و دستیار دیجیتال شخصیpersonal digital assistants در اختیار دارد. اپرا برای سامانه‌عامل‌های مطرح موبایل و رایانه‌ها از جمله اندروید، آی‌اواس، ویندوز و مک عرضه شده‌است. نزدیک به 270 میلیون دستگاه تلفن همراه دارای نرم‌افزار اپرا هستند. همچنین اپرا تنها مرورگر قابل استفاده بر روی کنسول‌های بازی نینتندو دی‌اس و وی محسوب می‌شود. اپرا در برخی از کشورها مانند اوکراین محبوب‌ترین مرورگر وب شناخته شده‌است.

 تاریخچه 
اپرا به‌ صورت پروژه‌ای پژوهشی در شرکت تله‌نور، بزرگ‌ترین شرکت ارتباطی نروژی، پا به عرصهٔ وجود گذاشت. در سال ۱۹۹۵ میلادی، شرکتی مخصوص برای توسعهٔ اپرا به نام اپرا سافتور ASA تأسیس شد.

اپرا نخستین بار در سال ۱۹۹۶ میلادی به‌صورت عمومی منتشر شد و اولین نسخهٔ عمومی آن هم ۲٫۰ بود که فقط بر روی مایکروسافت ویندوز اجرا می‌شد. در سال ۱۹۹۸ پروژه‌ای برای پورت کردن اپرا به دستگاه‌های موبایل به منظور کسب درآمد در بازار نوظهور این گونه دستگاه‌ها، بنیان نهاده شد. نسخهٔ ۴٫۰ که در سال ۲۰۰۰ میلادی منتشر شد، حاوی یک هستهٔ چندسکویی جدید بود که کار پورت کردن اپرا به سامانه‌عامل‌ها و سکوهای سخت‌افزاری مختلف را آسان می‌کرد.

تا این لحظه، اپرا نرم‌افزاری مشروط بود و کاربران باید پس از دورهٔ آزمایشی، نسخهٔ کامل آن را خریداری می‌کردند. نسخهٔ ۵٫۰ که در سال ۲۰۰۰ منتشر شد، دیگر نرم‌افزاری مشروط نبود و پروژهٔ اپرا سیاست جدیدی برای کسب درآمد از این مرورگر را اتخاذ کرده بود. این سیاست جدید این بود که اپرا تبدیل به آگهی‌افزار شود و برای کاربرانی که برای استفاده از آن هزینه نکرده‌اند، تبلیغات نمایش بدهد.

در نسخه‌های بعدی اپرا، این امکان برای کاربران فراهم شد تا میان دیدن بنرهای تبلیغاتی یا دیدن تبلیغات متنی از طرف گوگل، یکی را برگزینند. از نسخهٔ ۸٫۵ که در سال ۲۰۰۵ میلادی منتشر شد، تبلیغات به‌صورت کامل از اپرا زدوده شد و شرکت گوگل تبدیل به حامی مالی اصلی این پروژه شد (که در عوض، پروژهٔ اپرا قبول کرده‌بود که موتور جستجوی گوگل، موتور جستجوی پیشفرض در اپرا باشد)

نسخهٔ ۹٫۱ که در سال ۲۰۰۶ میلادی منتشر شد، علاوه برداشتن تعدادی قابلیت جدید گوناگون، مجهز به قابلیتی بود که به موجب آن، کاربر را در برابر صفحه‌های جعلی و کلاهبرداری اینترنتی محافظت می‌کرد. این کار با استفاده از فناوری‌هایی صورت می‌گرفت که از طرف GeoTrust (ارائه‌کننده گواهینامه دیجیتالی) و PhishTank (سازمانی که وبگاه‌های فیشینگ شناخته‌شده را پیگیری می‌کرد) تأمین شده بودند.

در نسخهٔ ۹٫۵ وقتی که Netcraft جای GeoTrust را گرفت و برای محافظت در برابر بدافزارها هم از Haute Secure استفاده شد، این قابلیت بهینه شد و گسترش پیدا کرد.

همچنین در سال ۲۰۰۶ میلادی، Opera Software ASA برنامهٔ Internet Channel و Nintendo DS Browser را برای کنسول‌های بازی نینتندو دی‌اس و Wii منتشر کرد.

یک موتور جاوااسکریپت جدید به نام کاراکان (Carakan)، که نامش از الفبای ژاپنی گرفته شده‌بود، در نسخهٔ ۱۰٫۵۰ معرفی شد. بر طبق گفتهٔ اپرا سافتور، کاراکان اپرای ۱۰٫۵۰ را هفت برابر سریع‌تر از اپرای ۱۰٫۱۰ می‌ساخت. در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۰، نسخهٔ ۱۱ از مرورگر اپرا منتشر شد که دارای قابلیت افزونه‌ها، زبانه‌های پشته‌ای، حرکت‌های تصویری موشی، و تغییراتی در نوار نشانی بود. نسخهٔ ۱۲ هم در ۱۴ ژوئن ۲۰۱۲ منتشر شد.

در ۱۲ فوریه ۲۰۱۳، اپرا خبر داد که قصد دارد موتور پرِستو  را کنار گذاشته و با استفاده از کدهای پروژهٔ کرومیوم، از موتور وب‌کیت که در مرورگر کروم شرکت گوگل به کار رفته‌است استفاده کند. همچنین اپرا سافتور طرحی ریخته بود تا کدهایی را به وب‌کیت اهدا کند.

در ۳ آوریل ۲۰۱۳، گوگل اعلام کرد که برخی از اجزای وب‌کیت را منشعب خواهد کرد تا یک موتور چیدمان جدید به نام بلینک به وجود آورد؛ در همان روز، اپرا تأیید که کرد که این پروژه هم در پیاده‌سازی بلینک، تابع گوگل خواهد بود.

شناسهٔ نسخهٔ ۱۳ این مرورگر رد شد که باور می‌شود ازبرای سیزده‌هراسی رخ داده باشد. درحالی‌که ۱۴ برای نسخه‌ای وب‌کیت‌پایه برای سکوی اندروید به کار رفت.

در ۲۸ مه ۲۰۱۳، نسخه‌ای بتا از اپرا ۱۵ در دسترس قرار گرفت که اولین نسخهٔ مبتنی بر پروژهٔ کرومیوم بود. بسیاری از قابلیت‌های شاخص نسخه‌های پیشین حذف شده بودند و Opera Mail هم به‌صورت برنامه‌ای مجزا که از اپرا ۱۲ مشتق شده بود، درآمد.

در ۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۳ میلادی نسخهٔ پایانی اپرا ۱۵.۰ عرضه شد. از جایی که برخی ویژگی‌هایی که برای کاربران کنونی مهم بودند همچنان در راه پیاده‌سازی و ناآماده خوانده شده‌بودند، این رهش از راه سامانهٔ به‌روزرسانی خودکار عرضه نشد.

در ۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۳، اپرا ۱۶ وارد جریان بعدی شد. این نسخه برگشت پشتیبانی از ژئولوکیشن و خودکار پر کردن فرم‌ها را در خود داشت و صفحهٔ «پرچم‌ها» برای دادن اجازهٔ فعال‌سازی ویژگی‌های آزمایشی را افزود. در ۲۷ اوت ۲۰۱۳ اپرا ۱۶ عرضه شد.

در ۸ اوت ۲۰۱۳ اپرا ۱۷ وارد جریان توسعه شد که ویژگی‌هایی همچون سنجاق کردن زبانه‌ها، گزینه‌های راه‌اندازی و مدیریت موتور جستجو را در کنار دیگر ویژگی‌ها افزود.

در ۶ سپتامبر ۲۰۱۳ در انتظار عرضهٔ نزدیک آن، اپرا ۱۷ از جریان توسعه (ویژهٔ توسعه‌گران و آزمایش‌کنندگان) به جریان بعدی (نسخهٔ پایدارتر) گذار کرد و در ۸ اکتبر همان سال عرضه شد.

در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۳ اپرا ۱۸ با ویژگی‌های اولیه‌ای همچون مدیریت زبانه، پشتیبانی از پوست‌ها و به‌روزرسانی‌های موتور به جریان توسعه وارد شد و در ۱۹ نوامبر عرضه شد.

در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۳ اپرا ۱۹ وارد جریان توسعه شد. عرضهٔ پایانی آن ۲۸ ژانویهٔ ۲۰۱۴ با ویژگی‌هایی همچون نوار نشانکی نو، پشتیبانی بهتر از پوست‌ها و سطح تازه‌ای از تنظیمات برای کاربران سختگیرتر رهش یافت.

 اپرا در سال ۲۰۱۴ 
در سال ۲۰۱۴ نسخه‌های ۲۰ تا ۲۶ مرورگر اپرا منتشر شدند. این سال نقطهٔ تمرکز بر بازطراحی رابط کاربری و بهبود تجربهٔ جابه‌جایی میان زبانه‌ها بود. پیش‌نمایش زبانه‌ها، منوی قلب برای افزودن سریع صفحات به علاقه‌مندی‌ها و معرفی مدیر بصری بوکمارک‌ها از تغییرات مهم بودند. همچنین نسخهٔ لینوکسی اپرا پس از وقفه‌ای طولانی دوباره منتشر شد و معماری ۶۴ بیتی برای macOS نیز فراگیر شد. این سال همچنین آخرین نسخه برای پردازنده‌های فاقد SSE2 و پایان پشتیبانی از OS X Snow Leopard بود.

 اپرا در سال ۲۰۱۵ 
در سال ۲۰۱۵ نسخه‌های ۲۷ تا ۳۴ عرضه شدند. تمرکز اصلی بر بهبود هماهنگی بین دستگاه‌ها بود؛ از جمله همگام‌سازی بوکمارک‌ها، زبانه‌های باز و صفحهٔ آغازین میان نسخه‌های موبایل و دسکتاپ. همچنین امکاناتی مانند منوی نمایش تمام زبانه‌های باز، میانبرهای صفحه‌کلید قابل تنظیم، و نمایش نماد پخش صدا روی زبانه‌ها اضافه شد. در این سال پیام توقف تدریجی پشتیبانی از افزونه‌های NPAPI و Silverlight نیز به کاربران نمایش یافت.

 اپرا در سال ۲۰۱۶ 
سال ۲۰۱۶ با انتشار نسخه‌های ۳۵ تا ۴۲ همراه بود. مهم‌ترین اتفاق این سال، پایان پشتیبانی از ویندوز XP و ویستا و همچنین نسخه‌های قدیمی‌تر macOS بود. یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های جدید، ارائهٔ VPN رایگان و نامحدود داخلی در اپرا بود که بازتاب جهانی پیدا کرد. این سال همچنین شامل بهبود طراحی و افزایش بهره‌وری انرژی بود.

 اپرا در سال ۲۰۱۷ 
در سال ۲۰۱۷ نسخه‌های ۴۳ تا ۴۹ منتشر شدند. تغییرات مهم شامل بهبود سرعت بارگذاری صفحات، افزایش سرعت جستجو از نوار آدرس، و معرفی نوار کناری پیام‌رسان‌ها (تلگرام، واتساپ و فیس‌بوک مسنجر) بود که اپرا را به مرورگری اجتماعی‌تر تبدیل کرد. همچنین نمایش فایل‌های APNG دوباره پشتیبانی شد و پشتیبانی از لینوکس ۳۲ بیتی و OS X Mavericks به پایان رسید.

 اپرا در سال ۲۰۱۸ 
در ۲۰۱۸ نسخه‌های ۵۰ تا ۵۷ منتشر شدند. ویژگی ضد استخراج رمزارز در مرورگر، بهینه‌سازی جداگانه برای عملکرد بهتر روی پردازنده‌های چند هسته‌ای، و بهبود سیستم مدیریت بوکمارک‌ها از جمله تغییرات این سال بود. افزوده شدن قابلیت‌های امنیتی برای جلوگیری از ردیابی آنلاین نیز مورد توجه قرار گرفت.

 اپرا در سال ۲۰۱۹ 
در سال ۲۰۱۹ نسخه‌های ۵۸ تا ۶۵ منتشر شدند. نسخهٔ ۶۰ با طراحی جدید موسوم به Reborn 3 معرفی شد که ظاهری مدرن‌تر و یکپارچگی بیشتر با VPN داخلی داشت. همچنین چند نسخه از شماره‌بندی حذف شدند. این سال پایان پشتیبانی از macOS Yosemite را رقم زد و مرورگر بیش از پیش روی یکپارچگی بین دسکتاپ و موبایل تمرکز کرد.

 اپرا در سال ۲۰۲۰ 
در سال ۲۰۲۰ نسخه‌های ۶۶ تا ۷۳ ارائه شدند. این سال بیشتر به بهینه‌سازی مصرف حافظه و کاهش بار پردازشی اختصاص یافت، زیرا کاربران به دلیل همه‌گیری کرونا بیشتر از مرورگرها استفاده می‌کردند. قابلیت‌های بهبود‌یافتهٔ مدیریت زبانه‌ها و جستجوی سریع در میان تاریخچه نیز اضافه شد.

 اپرا در سال ۲۰۲۱ 
نسخه‌های ۷۴ تا ۸۲ در این سال منتشر شدند. تمرکز اصلی روی تجربهٔ کاربری بهتر بود؛ از جمله منوی زبانه‌های پیشرفته، سازماندهی آسان‌تر صفحات و همگام‌سازی بهبود یافته. نسخهٔ ۷۷ شامل تغییرات بزرگ عملکردی بود که سرعت و پایداری مرورگر را افزایش داد.

 اپرا در سال ۲۰۲۲ 
در ۲۰۲۲ نسخه‌های ۸۳ تا ۹۴ عرضه شدند. مرورگر در این سال دچار اصلاحات جزئی در طراحی شد و پشتیبانی از نسخه‌های قدیمی‌تر macOS پایان یافت. تجربهٔ کاربری در بخش سرعت‌گیری صفحات، اسکرول، و مدیریت افزونه‌ها بهبود یافت.

 اپرا در سال ۲۰۲۳ 
سال ۲۰۲۳ با عرضهٔ نسخه‌های ۹۵ تا ۱۰۶ همراه بود. این سال نقطهٔ مهم تاریخ اپرا به‌شمار می‌رود؛ زیرا نسخهٔ ۹۷ با معرفی ChatGPT داخلی و نسخهٔ ۱۰۰ با معرفی Aria به‌عنوان هوش مصنوعی بومی مرورگر منتشر شد. همچنین پشتیبانی از ویندوز ۷ و ۸ پایان یافت.

 اپرا در سال ۲۰۲۴ 
نسخه‌های ۱۰۷ تا ۱۱۵ منتشر شدند. تمرکز اصلی بر افزایش پایداری، اضافه شدن پشتیبانی از معماری ARM64 و بهبود عملکرد هوش مصنوعی Aria بود. این سال همچنین پایان پشتیبانی از macOS Catalina را به همراه داشت.

 اپرا در سال ۲۰۲۵ 
در سال ۲۰۲۵ تاکنون نسخه‌های ۱۱۶ و ۱۱۷ منتشر شده‌اند که هر دو بر پایهٔ نسخه‌های جدید Chromium هستند. بهبود هماهنگی عملکرد هوش مصنوعی، بهینه‌سازی امنیتی و هماهنگی بیشتر بین پلتفرم‌های مختلف از ویژگی‌های اصلی این سال محسوب می‌شود.

 ویژگی‌ها 
اپرا به‌صورت توکار از قابلیت زبانه‌بندی پنجره‌ها پشتیبانی می‌کند و قابلیت‌های پیشفرض آن را می‌توان با استفاده از افزونه‌ها گسترش داد. همچنین اپرا مجهز به یک نوار نشانک و مدیر بارگیری نیز است. اپرا قابلیتی به نام Speed Dial دارد. این قابلیت، به کاربر اجازه می‌دهد تا تعداد نامحدودی از صفحه‌های وب را به میل خود انتخاب کند تا وقتی که زبانهٔ جدیدی باز می‌شود، آن صفحه‌ها کوته‌وارانه نشان داده شوند. به کمک Speed Dial، می‌توان آن صفحه‌ها را به روشی آسان‌تر و کارامدتری مرور کرد.
 Opera Turbo: که با فشرده‌سازی صفحه‌ها و تصویرها به میزان ۲، ۳ یا ۴ برابر (بسته به سرعت اتصال اینترت) سرعت بار کردن صفحه‌های وب را تا چندین برابر بالا می‌برد.
 Opera Unite: برای اشتراک‌گذاری پرونده‌های دلخواه خود روی شبکهٔ اینترنت، بدون نیاز به بارگذاری آن‌ها در دیگر وبگاه‌ها
 Opera Link: برای هماهنگی تند اطلاعات مرورگر خودتان روی اپرای دیگر یا رایانه‌ای دیگر
 Private browsing: برای مرور کردن کاملاً ایمن صفحه‌های اینترنت بدون برجای ماندن رد پا روی رایانه (نسخهٔ ۱۰/۵۰)
 Opera extensions: افزونه‌های مرورگر اپرا که از نسخهٔ ۱۱ به بعد به این مرورگر افزوده شده‌اند.
 Opera Mail: این قابلیت از بهترین قابلیت‌ها و ویژگی‌هایی است که به این مرورگر نسبت به دیگر مرورگرها برتری می‌بخشد. با استفاده از این قابلیت می‌توان در فید وبگاه‌ها و وبلاگ‌ها مشترک شد و از به‌روزرسانی آن‌ها آگاه شد. همچنین این فیدخوان قابلیت پوشه‌سازی و دسته‌بندی نیز دارد.
 Speed Dial: امکان دسترسی تند به وبگاه‌های ازپیش‌تعیین‌شده در زبانهٔ جدید.
 Mouse Gestures: انجام فرمان‌های رایج در مرورگر مانند گشودن زبانه‌ای نو و بازگشت به صفحهٔ پیشین، با نگه داشتن کلید راست موشی و حرکت دادن موشی به جهت‌های تعیین‌شده.
 Extensions: جایگزینی برای Widgetهای اپرا است که عملکردی مانند افزونه‌های فایرفاکس دارد.
 سرعت بالا در بار کردن صفحه‌های وب
 قابلیت مرور برگه‌ها
 قابلیت درون‌برد کوکی‌ها، گذرواژه‌ها و اطلاعات از مرورگرهای محبوب مانند فایرفاکس و گوگل کروم
 نمایش شماره‌گیری سریع برای مشاهدهٔ طرح‌بندی نشانک‌ها
 مدیر بارگیری قدرتمند
 سرعت بسیار بالا در بارگیری تصویرها
 ویژگی‌های اضافی مانند نمایش آب‌وهوا و ساعت‌های زیبا
 رایانامه و گپ در وبگاه اپرا
 مسدودکنندهٔ تبلیغات بالاپر برای خلاص شدن از شر بالاپرهای مزاحم
 پشتیبانی از دریافت پرونده‌های بزرگتر از ۴ گیگابایت
 پشتیبانی کامل از تمامی فرمت‌های صفحه‌های وب مانند پی‌اچ‌پی, اِی‌اس‌پی و اچ‌تی‌ام‌ال
 پشتیبانی از زبان‌های مختلف و همچنین زبان شیرین فارسی
 پشتیبانی از بیشتر افزایه‌های موجود مانند Windows Media Player
 رفع اشکالات مربوط به FTP PASV
 راه اتصال به خدمات فلیکر بهبود یافته‌است.
 امکان مشاهده ویدیوهای یوتیوب در حالت تمام‌صفحه و کوچک
 امکان بارگیری تورنت در قسمت بیت‌تورنت
 هماهنگی کامل با بیشتر نرم‌افزارهای مدیریت بارگیری
 امنیت بالا در ذخیره‌سازی گذرواژهٔ شخصی کاربران
 پوست‌های بسیار زیبا برای سلیقه‌های مختلف
 سازگار با نسخه‌های مختلف سامانه‌عامل محبوب مایکروسافت ویندوز
 شبکه خصوصی رایگان اپرا(opera VPN) 
از دلایل محبوبیت مرورگر اپرا فیلترشکن آن است که درواقع گونه‌ای پروکسی است و اطلاعات را به‌صورت فیلترشکن رمزگذاری می‌کند و ارتباطی امن برای شما ایجاد می‌کند، این ویژگی به‌تازگی در ایران فیلتر شده‌است.

 مسدود کننده تبلیغ اپرا 
مرورگر اپرا در به‌روزرسانی اخیر خود یک ویژگی جدید معرفی کرده‌است که تبلیغات وبگاه‌ها را حذف کرده و امکان افزودن فهرست شخصی خود را نیز می‌دهد همچنین این افزونه در وبگاه‌هایی که اجازهٔ رونوشت‌برداری از مطلب‌هایشان را نمی‌دهند کار می‌کند و این درخواست را مسدود و اجازهٔ رونوشت را به کاربر می‌دهد5

 جستارهای وابسته 
 موزیلا فایرفاکس
 کرومیوم/گوگل کروم
 مقایسه مرورگرهای وب

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 وبگاه رسمی مرورگر اپرا
 مرورگر اپرا برای موبایل

رده:تله‌نور
رده:توزیع‌های لینوکس توکار
رده:خوراک‌خوان‌ها
رده:رایگان‌افزارها
رده:شرکت‌های نرم‌افزاری نروژ
رده:علم و فناوری در نروژ
رده:کلاینت‌های بیت‌تورنت
رده:مجموعه‌های نرم‌افزار اینترنتی
رده:مرورگرهای رایگان وب
رده:مرورگرهای وب آزاد
رده:مرورگرهای وب اواس ده
رده:مرورگرهای وب پازیکس
رده:مرورگرهای وب چندسکویی
رده:مرورگرهای وب لینوکس
رده:مرورگرهای وب ویندوز
رده:معرفی‌شده‌های مرتبط با رایانه در ۱۹۹۵ (میلادی)
رده:نرم‌افزار ارتباطی
رده:نرم‌افزارهای ۱۹۹۴ (میلادی)
رده:نرم‌افزارهای ۱۹۹۵ (میلادی)
رده:نرم‌افزارهای ۱۹۹۶ (میلادی)
رده:نرم‌افزارهای اپرا
رده:نرم‌افزارهای بی‌اس‌دی
رده:نرم‌افزارهای چند سکویی مالکیتی
رده:نرم‌افزارهای قابل حمل
رده:نرم‌افزارهای مبتنی بر وب‌کیت
رده:نرم‌افزارهای نوشته‌شده با سی++
رده:نرم‌افزارهای اندروید
رده:علم و فناوری در چین
رده:شرکت‌های نرم‌افزاری چین