سعید راد

احمد سعید حق‌پرست راد ( – ) بازیگر ایرانی بود. او فعالیت خود را پیش از انقلاب ۱۳۵۷ آغاز کرد و در آن زمان برای بازی در صبح روز چهارم (۱۳۵۱) و تنگنا (۱۳۵۲) دو جایزه از جشنواره سینمایی سپاس گرفت. او پس از بازی در فیلم عقاب‌ها (۱۳۶۳) ممنوع التصویر شد و ایران را ترک کرد. راد در سال ۱۳۷۸ پس از سال‌ها دوری از سینما به ایران بازگشت و  بازیگری را ادامه داد. او برای بازی در فیلم گیرنده (۱۳۹۰) دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مرد از جشنواره فیلم فجر را کسب کرد.

 اوایل زندگی و بولینگ .... 
سعید راد در ۴ آبان ۱۳۲۳ در تهران متولد و در محله سنگلج تهران بزرگ شد. پدرش از اعضای سازمان نظامی حزب توده ایران بود که در زمان کودکی راد در جریان یک پرواز آزمایشی سقوط کرد و کشته شد. او بعد از پنج سالگی به همراه خانواده به محله‌ای در شمیران، درکوچهٔ فردوسی که در حوالی خانهٔ جلال آل‌احمد، نیما یوشیج، علی آزاد، و داریوش رفیعی بود کوچ کرد. وی دوران تحصیلات ابتدایی را در مدرسهٔ نیکی علاء و دوران دبیرستان را در مدرسهٔ شاپور تجریش (نام دیگر رشید یاسمی) که محل کنونی موزه سینما است گذراند. جلال مقدم دبیر انشاء او در مقطع اول دبیرستان بود.

رشته تحصیل راد در دوران دبیرستان طبیعی (تجربی) بود. پس‌از پایان تحصیلات متوسطه، مقطع دانشگاهی را در دانشگاه کشاورزی کرج (پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران) ادامه داد. او در ادامهٔ جوانی از جذب خود به رشتهٔ بولینگ می‌گوید و در این رشته به قهرمانی نیز رسید. سعید راد از اساتید خود در این رشته از کامبیز کیانی و محمد شهریاری یاد می‌کند. پاتوق او در بولینگ عبده بود.

 زندگی حرفه‌ای 
 ورود به سینما 
سعید راد در خاطرات خود درباره دیدار علی زرین‌دست می‌گوید که از طرف او به سعید راد پیشنهاد بازیگری شده است که در جواب نه می‌گوید. همچنین به حضور برادر علیرضا زرین‌دست، محمد زرین‌دست (تونی) در آنجا اشاره می‌کند که هاشم خان (محمد زرین‌دست) را در آنجا به نمایش گذاشت. سعید راد از سال ۱۳۴۷ به فعالیت در سینما پرداخت. او در سال ۱۳۵۰ با نقش سیاهی‌لشکری در فیلم فاتحین صحرا بازیگری را آغاز کرد. نخستین نقش مهم او در فیلم خداحافظ رفیق ساخته امیر نادری بود. او با بازی در نقش علی خوش‌دست در تنگنا شهرت یافت. او خیلی زود به چهره‌ای سرشناس تبدیل شد و در کمتر از یک دهه در بیش از ۳۰ فیلمِ جریان تجاری بازی کرد.

راد در گفتگو با فریدون جیرانی در برنامه آپارات شماره ۱۱ به این نکته اشاره می‌کند که عباس شباویز به دلیل همزمانی ساخت فیلم همای سعادت (تاپی چاناکیا، ۱۳۵۰) این پروژه باعث شد مدتی متوقف بشود که در نهایت سعید راد به دلیل هم‌ذات‌پنداری بسیار با کلیت و سوژهٔ فیلم، سهم خود را در یک آژانس تبلیغاتی فروخت و در این کار تزریق کرد. اما باز، کار به پایان نرسید و دوباره فیلم دچار وقفه شد. این‌بار باربد طاهری (داماد عباس شباویز) به پروژه اضافه شد و سهم راد را تسویه کرد و تهیه‌کنندگیِ دوم را برعهده گرفت. راد در سال ۱۳۵۶ در فیلم هزار بار مردن در کنار علی آزاد و مهدی فخیم‌زاده نقش آفرینی کرد. 

 انقلاب و ممنوع‌الکاری 
پس از انقلاب ۱۳۵۷ سعید راد برخلاف بسیاری از ستاره‌های سینمای پیش از انقلاب توانست به کار خود ادامه دهد و تا سال ۱۳۶۳ در هفت فیلم سینمایی بازی کرد. بازی او در عقاب‌ها راد را به اوج رساند. او دلیل ممنوع الکاری خود پس از سال ۱۳۶۳ را عدم تمایل رشد چهره‌های سینمایی پس از انقلاب توسط محسن مخملباف و محمد خاتمی (وزیر ارشاد وقت) ذکر نمود.  او در میانه دههٔ ۱۳۶۰ پس از ممنوع‌التصویر شدن، ایران را ترک کرد و مدتی در لاهور، پاکستان، هند، کانادا، و ایالات متحدهٔ آمریکا زندگی کرد.  راد در گفت‌وگویی با ماهنامه فیلم گفته بود که برای کسب درآمد مجبور بود به کارهایی مانند رانندگی و تحویل غذا تن دهد.

 بازگشت به ایران 
سعید راد در سال ۱۳۷۸ به وطن بازگشت و پس از چند سال انتظار برای گرفتن دوباره مجوز برای بازی در فیلم، در فیلم دوئل به کارگردانی احمدرضا درویش ایفای نقش کرد. وی کار هنری خود را در سینمای خانگی ادامه داد. اما بیشتر نقش‌های او در این دوران مکمل و فرعی بودند و او دیگر قهرمان و ستاره نبود. مهمترین بازی او در این دوران در فیلم چ (۱۳۹۲) بود که نقش افسر نظامی ولی‌الله فلاحی را به تصویر کشید.

 حاشیه 
سعید راد در افتتاحیه سی و دومین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در سال ۱۳۹۲ در دوران ریاست‌جمهوری حسن روحانی روی صحنه رفت و از بازیگران پیش از قبل از انقلاب شامل محمدعلی فردین و بهروز وثوقی یاد کرد. این اظهارات او با خشم رسانه‌ها و مقام‌های مخالف دولت وقت روبه‌رو شد. در نهایت حجت‌الله ایوبی، رئیس وقت سازمان سینمایی وزارت ارشاد، در یک برنامه تلویزیونی اعلام کرد تقدیر از بازیگران پیش از انقلاب، موضع رسمی وزارت ارشاد نیست.

 زندگی شخصی 
بندانگشتی|راد در ۱۳۹۸

سعید راد در سال ۱۳۵۴ از همسر نخست خود جدا شد و در ۲۸ سالگی با نوش‌آفرین ازدواج کرد. آن‌ها پس از ۱۷ سال از هم جدا شدند. او از ازدواج نخست خود یک دختر و یک پسر داشت. دخترش، نگاه، دندان‌پزشک است و از کانادا به ایران مهاجرت کرده است. پسرش، سام، در زمینه وکالت فعالیت کرده و ساکن کانادا است.  آدام همتی (بازیکن فوتبال) نوه او است.

 مرگ 
راد در شهریور ۱۴۰۲ به دنبال زمین‌خوردگی در خانه دچار مصدومیت شد و تحت عمل جراحی قرار گرفت. به گفتهٔ دخترش، پروتز استفاده‌شده طی جراحی در کمر او به‌خوبی قرار نگرفت و باعث عمل جراحی مجدد شد. او پس از آن علی‌رغم انجام فیزیوتراپی دیگر توانایی راه رفتن نداشت و به عفونت ریه و مثانه نیز مبتلا شد و با رضایت خودش دوباره مورد عمل جراحی ناموفق قرار گرفت. سعید راد در ۱ مرداد ۱۴۰۳ در ۷۹ سالگی درگذشت و مراسم خاکسپاری او در ۳ مرداد در حیاط خانه سینما برگزار شد. او وصیت کرده بود که پیکرش در کنار فردین در قطعه هنرمندان بهشت زهرا دفن شود. پژمان بازغی به حضور انگشت‌شمار چهره‌ها و بازیگران صاحب نام در مراسم خاکسپاری سعید راد اعتراض کرد.

 آثار 
 سینمایی فیلم 
سال تولیدنام فیلمکارگرداننقش۱۳۵۰فاتحین صحرامحمد زرین دستسیاهی لشکر۱۳۵۰خداحافظ رفیقامیر نادریخسرو۱۳۵۰الکلیمحمدعلی جعفریفرهاد۱۳۵۱مردی در طوفانخسرو پرویزیعبدالله۱۳۵۱کافرفریدون گلهمهدی کافر۱۳۵۱طغرلسیامک یاسمیطغرل۱۳۵۱صبح روز چهارمکامران شیردلامیر۱۳۵۱صادق کردهناصر تقواییصادق۱۳۵۲سالومهمهدی ژورکخلیل۱۳۵۲خورشید در مردابمحمد صفارراد۱۳۵۲خروسشاپور قریبعلی۱۳۵۲تیغ آفتابامیر شروانمنصور۱۳۵۲تنگناامیر نادریعلی خوش دست۱۳۵۳مسلخهادی صابرسعید۱۳۵۳مرد شباسماعیل پورسعیدابرام چاخان۱۳۵۳کنیزکامران قدکچیانامید۱۳۵۳خشم و خونناصر محمدیمسلم۱۳۵۳آبحبیب کاووشمسلم۱۳۵۴سنجرسیروس الوند۱۳۵۴هدفایرج قادریخسرو۱۳۵۴کمینکامران قدکچیانامیر۱۳۵۴شرفعزیزاله بهادریامیر۱۳۵۴دو آقای با شخصیتامیر شروان۱۳۵۴دزد سومعباس شباویزابی۱۳۵۵قاصدکمحمد صفارقاسم۱۳۵۵جدالعزیزاله بهادریطاهر۱۳۵۶تپه ۳۰۳امان منطقی۱۳۵۶همراهانامیر شروانوالی۱۳۵۶هزار بار مردنجلال مهربانمحسن۱۳۵۶سکوت بزرگمحمود کوشاناحمد شیکه۱۳۵۶سفر سنگمسعود کیمیاییغربتی (کولی)۱۳۵۶خاکستریمجید صفارزینل۱۳۵۶آقای لر به شهر می‌رودامیر شروانقلی۱۳۵۷گدای اشراف‌زادهعزیزاله بهادریمسعود۱۳۵۷ساخت ایرانامیر نادریعلی۱۳۵۷با عشق مردناکبر صادقیامیر۱۳۶۰مرزجمشید حیدری۱۳۶۰فرمانکوپال مشکوت۱۳۶۰خط قرمزمسعود کیمیاییامانی۱۳۶۱برزخی‌هاایرج قادری۱۳۶۲عبور از میدان مینجواد طاهری۱۳۶۲دادشاهحبیب کاووشدادشاه۱۳۶۳عقاب‌هاساموئل خاچیکیانمهرداد۱۳۸۲دوئلاحمدرضا درویشاسکندر۱۳۹۰پروانگیقاسم جعفری۱۳۹۰گیرندهمهرداد غفارزادهحاج صمد۱۳۹۲چابراهیم حاتمی کیاتیمسار فلاحی۱۳۹۲پایان خدمتحمید زرگرنژادسروان بابکان۱۳۹۲عشق و جنونحسن نجفیبایرام

 تلویزیون 
سال تولیدنام اثرکارگردانپخش از۱۳۸۷–۱۳۸۲در چشم بادمسعود جعفری جوزانیشبکه ۱۱۳۹۶–۱۳۸۷سرزمین مادریکمال تبریزیشبکه ۳۱۳۹۸ترور خاموشاحمد معظمیشبکه ۱۱۴۰۱–۱۳۹۷گیلدختمجید اسماعیلیشبکه ۱

 تله‌فیلم (فیلم تلویزیونی) 
سال تولیدنام اثرکارگردانپخش از۱۳۹۰ساعت به وقتِ صفراحمد معظمیشبکه تهران

 نمایش خانگی 
سال تولیدنام اثرکارگردانانتشار از۱۳۹۸دلمنوچهر هادیگلرنگ رسانه

 فیلم ویدئویی 
سال تولیدنام اثرکارگردانانتشار از۱۳۹۴زنده به گورعلی جناب

 جوایز 
 برنده دیپلم منتقدان به عنوان بهترین بازیگر در پنجمین دورهٔ جشنواره سپاس، برای فیلم صبح روز چهارم - ۱۳۵۱
 برندهٔ تندیس سپاس بهترین بازیگر نقش اول مرد در ششمین دورهٔ جشنوارهٔ سپاس، برای فیلم تنگنا - ۱۳۵۳
 برندهٔ دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مرد در بخش نگاه نو سی‌امین جشنوارهٔ فیلم فجر، برای فیلم گیرنده - ۱۳۹۰

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 شب سعید راد در مجلۀ بخارا



رده:اهالی تهران
رده:اهالی سنگلج
رده:بازیگران مرد اهل تهران
رده:بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایران
رده:بازیگران مرد فیلم اهل ایران
رده:درگذشتگان ۱۴۰۳
رده:زادگان ۱۳۲۳
رده:زادگان ۱۹۴۴ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۲۰۲۴ (میلادی)
رده:خاک‌سپاری‌ها در قطعه هنرمندان بهشت زهرا