برج کج پیزا

برج کج پیزا (      ) در شهر پیزا در ناحیهٔ توسکانی ایتالیا با اینکه تنها برج کج جهان نیست، ولی از شناخته‌شده‌ترین آنها است. این برج ۵۶٫۷۰ متر بلندی و ۱۴۵۰۰ تن جرم دارد. این برج، نشان اصلی شهر پیزا است و در ۱۹۸۷ نیز در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

برج کج پیزا  یا به طور خلاصه برج پیزا (  )،  یا برج ناقوس مستقل   کلیسای جامع پیزا است. این برج به دلیل کجی تقریباً چهار درجه‌ای خود که ناشی از یک فونداسیون ناپایدار است، شناخته می‌شود. این برج یکی از سه سازه در میدان کلیسای جامع پیزا (  ) است که شامل کلیسای جامع و تعمیدگاه پیزا می‌شود. با گذشت زمان، این برج به یکی از پربازدیدترین جاذبه‌های گردشگری جهان و همچنین به نمادی از معماری ایتالیا تبدیل شده است و سالانه بیش از 5 میلیون بازدیدکننده دارد. 

ارتفاع برج از سطح زمین در قسمت پایین ۵۵.۸۶ متر (۱۸۳ فوت و ۳ اینچ) و در قسمت بالا ۵۶.۶۷ متر (۱۸۵ فوت و ۱۱ اینچ) است. عرض دیوارها در پایه ۲.۴۴ متر (۸ فوت و ۰ اینچ) است. وزن آن ۱۴۵۰۰ تن (۱۶۰۰۰ تن کوتاه) تخمین زده می‌شود. این برج ۲۹۶ یا ۲۹۴ پله دارد؛ طبقه هفتم در راه پله شمالی دو پله کمتر دارد.

این برج در طول ساخت و ساز در قرن دوازدهم میلادی، به دلیل زمین نرمی که نمی‌توانست وزن سازه را به درستی تحمل کند، شروع به کج شدن کرد. این کج شدن با تکمیل ساخت و ساز در قرن چهاردهم، بدتر شد. تا سال ۱۹۹۰، کجی به ۵.۵ درجه رسیده بود.    این سازه بین سال‌های ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۱ با کارهای اصلاحی تثبیت شد که کجی را به ۳.۹۷ درجه کاهش داد. 

 تاریخ 
 علت ساخت 
در سدهٔ ۱۲ (میلادی) مردم شهر پیزا تصمیم گرفتند کلیسای آنها برجی داشته باشد که برج سینت مارک را تحت تأثیر قرار دهد. گفته می‌شود در آن دوره، ثروتمندان ایتالیا و طبقهٔ اشراف برای رقابت با یکدیگر، سرشناس‌ترین هنرمندان و معماران را مأمور ساختن شاهکارهای معماری می‌کردند.

 آغاز ساخت 
ساخت این برج در ۹ اوت ۱۱۷۳ آغاز شد.Capitular Record Offices of Pisa, parchment n. 248 پس از آن که پایه‌های بنا حفر شدند معماری کارآزموده به نام دیوتیسالوی که مسئول ساختمان این برج بود نخستین سنگ آن را بنا نهاد. اما چند سال پس از آغاز ساخت آن، هنگامی که تنها سه طبقه پایینی آن به پایان رسیده بود و پیش از آنکه بلندی برج به ۱۲ متر برسد خمیدگی برج به سوی جنوب‌شرقی نشان داده شده بود. پس از آن ساخت این برج به مدت ۱ قرن متوقف شد. بندانگشتی|تندیس برج پیزا در مجموعهٔ جهان‌نما ملایر ایران

 ادامه ساخت 
در سال ۱۲۳۵ از معمار دیگری به نام بونانو پیزانو خواسته شد تا ساختمان برج را به پایان برساند.Public Record Offices of Pisa, Opera della Primaziale, December 27, 1234 او چهارمین سقف بنا را به پایان رساند و آن را نیمه تمام گذارد و چهار طبقهٔ بعدی آن با همان تمایل به خمیدگی به پایان رسیدند. سپس معمار دیگری، رشته کار را بدست گرفت و طبقات پنجم و ششم را تمام کرد. اما پایهٔ اصلی همچنان منحرف می‌شد. مهندسین آن زمان برای آنکه بتوانند کجی برج را درست کنند یک طرف از طبقات آن را از طرف دیگر بلندتر ساختند اما برج به طرف دیگر خم شد. در سال ۱۲۸۴ (میلادی) ساخت برج دوباره متوقف شد.

در سال ۱۳۱۹ (میلادی) معماری به نام جووانی پیزانو طبقهٔ هفتم آن را کامل کرد و ساختمان آخرین بالکن را به پایان رساند و ناقوسهای برج را نزدیک مرکز جرم سازه نصب کرد.

در سال ۱۳۵۰ (میلادی) پس از ۱۷۶ سال، ساختمان برج به بلندی ۵۵ متر با تعداد ۷ ناقوس در بالای آن با وزن بیش از ۲۹ تن، پایان یافت. از آن زمان تا نزدیک ۷۵۰ سال بعد، بر انحراف این برج افزوده شده و تا ۲/۴ متر از خط اصلی خود انحراف پیدا کرد. ۳۰ سانتیمتر این کجی، مربوط به ۱۰۰ سال اخیر است. این برج هر سال ۲٫۵ سانتیمتر به سمت زمین کج می‌شد و گفته می‌شد که احتمالاً تا دههٔ ۲۰۸۰ (میلادی) سقوط خواهد کرد.

انفجار بیش از هزار بمب در جنگ جهانی دوم در این شهر و رویداد نزدیک ۱۰۰ زمین‌لرزهٔ کوچک و بزرگ در این منطقه، نتوانسته‌است برج کج را به زمین بیندازد و این برج هنوز هم به خمیدگی خود ادامه می‌دهد.

 بازدید 
از ۷ ژانویهٔ ۱۹۹۰ به دلیل افزایش خطر ریزش، از بازدید گردشگران از برج پیزا جلوگیری شد؛ زیرا در آن سال، برج پیزا بیش از پیش منحرف شده و به ۴/۵ متر و ۵/۵ درجه رسید. پس از ۱۲ سال و کمی راست‌سازی برج از ۱۵ دسامبر ۲۰۰۱ بار دیگر دیدار از این برج آزاد شد.

 معماری 
این برج ۵۵ متر بلندی و هفت ناقوس دارد که به علت خطر ریزش آن، ناقوس‌های آن به صدا درنمی‌آمدند. در آن ۳۰۰ پله نصب شده‌است.

در سال ۱۳۷۲ (میلادی) شخصی به نام توماس آندره پیزانو المان‌هایی به سبک رومی را برای این برج طراحی کرد از جمله هفت ناقوس که هر کدام از آنها گویای یک نت موسیقی هستند. نام و وزن هر کدام از ناقوس‌ها به شرح زیر است:
 زنگ یکم: L’assuna با وزن ۳۶۲۰ کیلوگرم
 زنگ دوم: Crocifisso با وزن ۲۴۶۲ کیلوگرم
 زنگ سوم: san ranieri با وزن ۱۴۴۸ کیلوگرم
 زنگ چهارم: La Terza با وزن ۳۰۰ کیلوگرم
 زنگ پنجم: La Pasquereccia یا La Giustizia (از عید پاک می‌آید؛ زیرا در عید پاک از آن استفاده می‌کردند) با وزن ۱۰۱۴ کیلوگرم
 زنگ ششم: Vespruccio با وزن ۱۰۰۰ کیلوگرم
 زنگ هفتم: Dal Pozzo با وزن ۶۵۲ کیلوگرم (در اواخر سدهٔ ۱۸ (میلادی) زنگ تازه‌ای را بجای این زنگ شکسته، قرار دادند)

 کج‌شدگی 
 علت 
ستبرای پایه‌های برج در حدود ۵ متر است که روی ماسه، کار گذاشته شده‌اند. کارشناسان می‌گویند علت اصلی انحراف برج مربوط به خاک ماسه‌ای اسفنجی زیر آن است. این منطقه از شن، خاک، و رس آبرفتی حاوی ۶۰ درصد آب تشکیل شده و در حقیقت بنای برج روی یک زمین باتلاقی ساخته شده‌است.

 چگونگی 
این برج با زاویهٔ ۶٫۳ درجه نسبت به زاویهٔ قائم توانسته قدرت جرمی خود را در مقابل نیروی گرانش مرکزی حفظ کند. در صورتی که معمار ها می‌توانستند این وضعیت را حفظ کنند این برج با توجه به زمین ماسه‌ای که بر روی آن قرار داشت می‌توانست تا زاویهٔ ۶٫۸ درجه نیز کج شود. اما به دلیل نصب یک لوستر تمام فلزی ۱٫۲ تنی این موضوع تا حد زیادی تحت‌الشعاع قرار گرفت.

 راست‌شدگی 
بین سال‌های ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۱ یک گروه کارشناسان بین‌المللی با رهبری میشل جامیول کوفسکی (از لهستان) کارهایی برای ثابت‌نگه داشتن این برج انجام دادند. این کار با خاکبرداری از طرف دیگر برج و نصب پایه‌های فولادی انجام شد. در سال ۲۰۰۱ با هزینهٔ ۲۰۰ میلیون پوند استرلینگ ۴۵ سانتیمتر از انحراف برج کم شد. در نوامبر ۲۰۱۸ گروه ناظر بر راست‌نگه‌داشتن این برج اعلام کردند که از هنگام عملیات راست‌سازی، کجی برج پیزا کم شده و تقریباً به ثبات رسیده‌است.

 افسانهٔ گالیله 
بر پایهٔ یک افسانه گالیلئو گالیله که خود نیز یک پیزایی بود، آزمایش‌هایش در مورد سقوط آزاد را در طبقات بالای این برج انجام داده‌است.

برپایهٔ گفته‌های ناموثق منشی گالیله وینچنزو ویویانی در ۱۷۷۷ (میلادی)، او ۲ گلوله با جرم‌های متفاوت را از بالای این برج به‌طور همزمان رها کرد تا این نظریه که سرعت سقوط اجسام از جرمشان مستقل است را ثابت کند.Vincenzo Viviani on museo galileo

 زنده ماندن در زلزله 
این برج از سال ۱۲۸۰ میلادی تاکنون حداقل از چهار زلزله شدید جان سالم به در برده است. یک تحقیق مهندسی در سال ۲۰۱۸ به این نتیجه رسید که برج به دلیل اندرکنش دینامیکی خاک و سازه، در برابر لرزش‌ها مقاومت کرده است: ارتفاع و سختی برج همراه با نرمی خاک پی، بر ویژگی‌های ارتعاشی برج تأثیر می‌گذارد به گونه‌ای که با حرکت زمین در اثر زلزله تشدید نمی‌شود. همان خاک نرمی که باعث کج شدن و رسیدن برج به آستانه فروپاشی شد، به جلوگیری از تخریب قابل توجه در صورت وقوع زلزله کمک کرد. 

 نگارخانه 

 پانویس 

 منابع 



 پیوند به بیرون 

 فیلم‌های واقعیّت مجازی از برج کج پیزا

رده:برج‌ها در ایتالیا
رده:برج‌ها در پیزا
رده:برج‌های کامل‌شده در سده ۱۴ (میلادی)
رده:برج‌های کج
رده:برج‌های ناقوس
رده:برج‌های ناقوس در ایتالیا
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۷۲ (میلادی) در اروپا
رده:جاذبه‌های گردشگری توسکانی
رده:جاذبه‌های گردشگری در پیزا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در پیزا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در ۱۳۷۲ (میلادی)
رده:معماری دهه ۱۱۷۰ (میلادی)
رده:معماری دهه ۱۳۷۰ (میلادی)
رده:معماری رومانسک در پیزا
رده:معماری رومی‌وار در ایتالیا
رده:معماری رومی‌وار در توسکانی
رده:میراث جهانی در ایتالیا