پارسیوان

فارسیوان، پارسیوان یا پارسیبان  نامی امروزی برای خطاب کردن فارسی زبانان جهان به ویژه غرب افغانستان یا پراکنش آنها فارغ از وابستگی قومی می‌باشد که به طور خاص، در گذشته برای اشاره به گروه مشخصی از کشاورزان در ایران بزرگ و شهرنشینان استفاده می‌شد.Hanifi, Mohammed Jamil (1976) Historical and Cultural Dictionary of Afghanistan Scarecrow Press, Metuchen, N.J., , on page 36Maloney, Clarence (1978) Language and Civilization Change in South Asia E.J. Brill, Leiden, , on page 131.Robson, Barbara and Lipson,  Juliene (2002) "Chapter 5(B)- The People: The Tajiks and Other Dari-Speaking Groups"  The Afghans - their history and culture Cultural Orientation Resource Center, Center for Applied Linguistics, Washington, D.C., OCLC 56081073 واژه‌نامه دهخدا درباره دهگان یا دهقان  بیان کرده است که دهقان در گذشته به فارسی‌زبانان اصیلِ صاحبِ ملک و زمین اعم از ده‌نشین و شهرنشین گفته می‌شده و مقابلِ تازی و بری پنداشته می‌شده که چادرنشین و بدوی بودند.لغتنامۀ دهخدا، سرواژهٔ 'دهقان'.

این نام در منابع و دانشنامه‌های غربی، به‌عنوان یک قوم جداگانه فارسی‌زبان شیعی غرب افغانستان، جدا از تاجیک‌های افغانستان معرفی شده است.The Encyc. Iranica makes clear in the article on Afghanistan — Ethnography that "The term Farsiwan also has the regional forms Parsiwan and Parsiban. In religion, they are Imami Shia. In literature, they are often mistakenly referred to as Tajik." Dupree, Louis (1982) "Afghanistan: (iv.) Ethnography", in Encyclopædia Iranica Online Edition 2006.Emadi, Hafizullah (2005) Culture And Customs Of Afghanistan Greenwood Press, Westport, Conn., , on page 11 says: "Farsiwan are a small group of people who reside in southern and western towns and villages in Herat. They are sometimes erroneously referred to as Tajiks." این منابع می‌گویند فارسیوان‌های افغانستان، شاخه‌ای از مردم فارسی‌زبانان اندAfghanistan - Wakhi, Farsiwan که به دلیل شباهت‌های مذهبی با فارسی‌زبانان ایران به این نام خوانده می‌شوند.دانشنامه ایرانیکااین تعریف که در نوشتار Afghānistān در دانشنامه‌های Encyclopaedia of Islam و Iranica آمده است، بر اساس تحقیقات مردم‌شناسی Louis Dupree است. کتاب Afghanistan او یکی از مراجع عمده بیشتر تحقیقات دانشگاهی دربارهٔ افغانستان و تنوع قومی و فرهنگی این کشور است. دوپری، تحقیقات خود را در دهه ۱۹۶۰ و اوایل ۱۹۷۰ انجام داده است.

تاجیکان شمال کابل (کوهدامن، پروان، کاپیسا، پنجشیر) نسبت به‌نام تاجیک بیشتر قومیت خود را پارسیوان یا فارسیبان معرفی می‌کنند در مقابل اوغان (پشتون).

درواقع فارسیوان به افرادی فارغ از قومیت یا تبار گفته می‌شده که به زبان فارسی صحبت میکردند شامل فارسی‌زبانان، تاجیک‌ها، هزاره‌ها، ایماق‌ها و سادات و سایر اقوام افغانستان.مراجعه کنید به مدارک ارائه شده در صفحه بحث. همچنین به نقل از برخی منابع پشتون‌ها به فارسی زبان‌ها فارسیوان می‌گویند.

 پیشینه کاربرد 
از نخستین کتاب‌هایی که این نام (البته به شکل پرزیوان) در آن دیده شده کتاب «افغانستان» نوشته فریزر تیتلر (Fraser Tytler) است. وی در کتاب خود ذکر می‌کند که افغان‌ها (یعنی پشتون‌ها) تاجیک‌های جدید را پرزیوان می‌نامند.مایل هروی، نجیب، تاریخ و زبان در افغانستان، ص۱۶۹. پس از آن در کتابی دیگر به نام «افغانستان و مردمان آن»: «تاجیک‌های افغانستان دری‌زبان می‌باشند، مذهب آن‌ها سنی و برخی اسماعیلی است، به علاوه شیعی‌مذهب که فارسی‌بان نامیده می‌شوند هستند.»مایل هروی، ۱۸۱ سپس در روزنامه نیویورک‌تایمز چاپ ۱۸۷۱ دیده می‌شود.HERAT AND CABUL; Explanatory Details of the Situation Set Forth by Tel... - Article Preview - The New York Times

در میانه‌های سدهٔ پیش، پژوهندگان ایرانی تاریخ و جغرافیا با برخورد به این نام در منابع غربی به جستجو در مورد چندوچون آن پرداختند. محمود افشار، پژوهشگر ایرانی، در صفحه ۱۳۶، چاپ هفتم مجله آینده یادآور می‌شود که پژوهشگری دیگر به نام حسین داوودی از دانشوران افغانستان در مورد نام «پرزیوان/فارسیوان» استعلام کرده است و پاسخ ایشان این بوده که چنین نامی را نمی‌شناسند.مایل هروی، ص۱۶۹.

ایرج افشار، پژوهشگر دیگر ایرانی در سال ۱۳۶۲ خورشیدی در سوئیس از «پاول بوخرر» (Paul Buchrer-Dietschi) بنیادگذار کتابخانه افغانیکا (Bibliotheca Afghanica) و کارشناس مردم‌شناسی افغانستان در مورد واژه پرزیوان پرسش کرده و پاسخ او چنین بوده: 
 جستارهای وابسته 
 پارسی
 تاجیک
 هزاره
 اقوام ایرانی‌زبان
 اقوام فارسی‌زبان
 هرات

 منابع و پانویس 

 پیوند به بیرون 
 کتابخانه دیجیتال جهانی

رده:اقوام در افغانستان
رده:اقوام در پاکستان
رده:اقوام در ولایت هرات
رده:جوامع مسلمان
رده:مردمان ایرانی‌تبار
رده:هرات
رده:گروه‌های قومیتی ایرانی
رده:جوامع شیعه