اعلی

سوره اعلی (تلفظ: اعلا) دارای ۱۹ آیه است. آنگلیکا نویورت معتقد است آیهٔ هفتم این سوره الحاقی است چون با خصوصیات فنی آیات دیگر همگونی ندارد.

 محتوای سوره 
این سوره در حقیقت از دو بخش تشکیل یافته:
 بخشی که در آن روی سخن به شخص محمد است و دستوراتی را در زمینه تسبیح خدا، و ادای رسالت، به او می‌دهد، و اوصاف هفتگانه‌ای از خداوند بزرگ دراین رابطه می‌شمرد.
 و بخش دیگری که از مؤمنان خاشع، و کافران شقی، سخن به میان می‌آورد، و عوامل سعادت و شقاوت این دو گروه را به‌طور فشرده در این بخش بیان می‌کند.
و در پایان سوره اعلام می‌دارد که این مطالب تنها در قرآن نیامده است، بلکه در کتب و صحف پیشین، صحف ابراهیم و موسی، نیز بر آن تأکید شده است.

 آیات الحاقی 
به گفتهٔ آنگلیکا نویورت، با توجه به سبک ادبی و کیفیت فنی سوره، آیهٔ هفتم این سوره الحاقی است؛ این آیه برخلاف آیات دیگر سوره دو بخشی است. علاوه بر آن، در آن از کلمه «الله» استفاده شده که در سوره‌های این دوره از زمانیِ قرآن به کار نرفته است، لذا بعداً به آن اضافه شده است.

 در احادیث 
 سمرا بن جندب روایت کرده است که پیامبر خدا (صلی الله علیه وسلم) در نماز جمعه این سوره‌ها را می‌خواند: «پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» (سوره اعلی) و «آیا داستان روز فراگیر بر شما رسیده است؟» (سوره غاشیه).Grade : Sahih (Al-Albani) Reference : Sunan Abu Dawood 1125 In-book reference : Book 2 Prayer (Kitab Al-Salat) (393) Chapter: What Should Be Recited During The Friday Prayer Hadith 736 English translation : Book 3, Hadith 1120Sunan ibn Maja English reference : Vol. 1, Book 5, Hadith 1120 Arabic reference : Book 5, Hadith 1174Sunan an-Nasa'i Vol. 2, Book 14:The Book of Jumu'ah, Hadith 1423 (Friday Prayer)Sunan al-Tirmidhi 519 In-book reference : Book 4, Hadith 32 English translation : Vol. 1, Book 4, Hadith 519
 از ابن‌عباس نقل شده که پیامبر در نماز عید این سوره‌ها را می‌خواند: «پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» (سوره اعلی) و «آیا داستان روز فراگیر بر شما رسیده است؟» (سوره غاشیه).Sunan ibn Maja reference : Vol. 1, Book 5 Establishing the Prayer and the Sunnah Regarding Them English, Hadith 1283 Arabic reference : Book 5, Hadith 1342Sunan Abu Dawood 1122 In-book reference : Book 2, Hadith 733 English translation : Book 2, Hadith 1117Sunan an-Nasa'i 1590 In-book reference : Book 19, Hadith 35 English translation : Vol. 2, Book 19, Hadith 1591Sunan ibn Maja English reference : Vol. 1, Book 5, Hadith 1281 Arabic reference : Book 5, Hadith 1340
 از نعمان بن بشیر روایت شده که پیامبر در نمازهای دو عید و جمعه این سوره‌ها را می‌خواند: «پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» و «آیا داستان روز فراگیر بر شما رسیده است؟» گاهی عید و جمعه در یک روز اتفاق می‌افتاد و او هر دو سوره را می‌خواند.Sunan an-Nasa'i 1568 In-book reference : Book 19, Hadith 13 English translation : Vol. 2, Book 19, Hadith 1569Sunan al-Tirmidhi 533 In-book reference : Book 5, Hadith 4 English translation : Vol. 1, Book 5, Hadith 533Reference : Sahih Muslim 878 a In-book reference : Book 7, Hadith 78 USC-MSA web (English) reference : Book 4, Hadith 1907 (deprecated numbering scheme)
 از عمران بن حسین روایت شده که گفت: «پیامبر نماز ظهر خواند و مردی پشت سر او این سوره را خواند: «پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه». وقتی نماز تمام شد، پیامبر پرسید: «چه کسی سوره ‘پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» را خواند؟ مردی گفت: «من خواندم.» پیامبر فرمود: ‘فهمیدم که بعضی از شما بر سر آن با من اختلاف داشتید. ’»
 ابوبکر بن نضر گفت: «ما در اطاف با انس بودیم و او نماز ظهر را به ما امامت کرد. وقتی تمام شد، گفت: «من نماز ظهر را با پیامبر خدا خواندم و او در دو رکعت دو سوره برای ما خواند: ‘پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» و ‘آیا داستان روز فراگیر بر شما رسیده است؟ ’»
 از جابر روایت شده که گفت: «معاذ ایستاد و نماز عشا را طولانی خواند. پیامبر فرمود: «می‌خواهی مردم را سختی بدهی، ای معاذ؟ چرا سوره ‘پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» یا «الضحی» یا «آنگاه که آسمان شکافته شد» را نخواندی؟ ’»
 روایت شده از عُقبه بن عامر: «هنگامی که آیه «پس نام پروردگارتان، بزرگ‌ترین را تنزیه کنید» (سوره ۶۹:۵۲) نازل شد، پیامبر به ما گفت: «این را در رکوع خود بگویید.» و وقتی آیه «پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» (سوره ۸۷:۱) نازل شد، پیامبر به ما گفت: ‘این را در سجده‌هایتان بگویید. ’»Sunan Ibn Majah English reference : Vol. 1, Book 5, Hadith 887, Arabic reference : Book 5, Hadith 937

 خلاصه آیات 
 ۱–۵: خداوند بلندمرتبه، برای کارهایش ستوده می‌شود.
 ۶–۹: خداوند وعده می‌دهد که محمد را در ابلاغ قرآن یاری کند.
 ۱۰–۱۱: تنها پرهیزگاران پند خواهند گرفت.
 ۱۲–۱۵: ستمکاران مجازات خواهند شد، اما نیکوکاران مشمول نعمت می‌شوند.
 ۱۶–۱۷: انسان‌ها زندگی دنیوی را به جای زندگی آخرت برمی‌گزینند.
 ۱۸–۱۹: کتاب‌های ابراهیم و موسی بر قرآن گواهی می‌دهند. 

 جستارهای وابسته 
 قرآن
 سوره‌های قرآن
 سوره‌های مکی

 منابع 


 برگزیده تفسیر نمونه - جلد ۵ -ناصر مکارم شیرازی

 پیوند به بیرون 

رده:سوره‌های قرآن