کشته‌شدگان سپاه حسین در نبرد کربلا

کشته‌شدگان سپاه حسین در نبرد کربلا، فهرستی از تلفات سپاهیان حسین بن علی است؛ که در نبرد کربلا صورت گرفته است. این فهرست شامل کشته‌شدگان در معرکه کربلاست. نبرد کربلا در ۱۰ محرم سال ۶۱ هجری قمری (۱۰ اکتبر ۶۸۰ میلادی) در کربلا واقع در عراق کنونی روی داد. این نبرد بین ارتش یزید و کاروان خانواده‌ها و دوستان حسین بن علی، نوه محمد، پیامبر اسلام، رخ داده است. تعداد دقیق کشته‌شدگان سپاه حسین در این نبرد مشخص نیست و منابع در تعداد، نوع کشته شدن، نام افراد و حضور در کربلا یا کشته شدنشان پس از نبرد کربلا، دچار اختلاف و تردید هستند.

 پیش‌زمینه 

در سال ۴۱ ه‍.ق/۶۶۱ م، مُعاویه قلمروی اسلامی را به‌چنگ آورده و حکومتِ آن را به خلافت اُمَوی تبدیل کرد. معاویه تا زمان مرگش در سال ۶۰ ه‍.ق/ ۶۸۰ م، حکومت را در اختیار داشت و کوشید تا زمینهٔ انتقالِ موروثیِ خلافت برای فرزندش یزید را فراهم سازد. این امر زمینهٔ مخالفت بزرگان جامعهٔ اسلامی را فراهم کرد. حسین بن علی و شیعیانِ هوادارِ وی خواستار پایبندی معاویه به عهدنامهٔ صلح مبنی بر عدم تعیین جانشین از سوی وی بودند و جمعی دیگر نظیر عبدالله بن زبیر و عبدالله بن عمر در پی ایجاد شورای خلافت بودند. در هنگامی که معاویه برای یزید بیعت جمع می‌کرد، حسین از معدود کسانی بود که بیعت را رد کرد و معاویه را محکوم کرد. سید محمد عمادی حائری بر این باور است که وی هدایای معاویه را قبول نکرد. معاویه به یزید توصیه کرد که با حسین با نرمش برخورد کند و او را به بیعت مجبور نکند.

سرانجام معاویه در نیمه رجب سال ۶۰ هجری قمری درگذشت و پسرش یزید جانشین او شد. بلافاصله پس از مرگ معاویه (۱۵ رجب ۲۲/۶۰ آوریل ۶۸۰) به فرمان یزید، ولید بن عتبه حاکم مدینه، حسین و عبدالله بن زبیر و عبدالله بن عمر را در ساعت غیرمعمول به قصر حکومتی فراخواند تا آنان را مجبور به بیعت با یزید کند. عبدالله شبانه به مکه گریخت. به‌گفتهٔ ولیری حسین به همراه پیروانش به قصر آمد و مرگ معاویه را تسلیت گفت اما بیعت پنهانی با یزید را به بهانه اینکه بیعت باید در ملاء عام باشد، دو روز به تعویق انداخت ولید که تمایلی به درگیری با حسین نداشت، پذیرفت؛ که این امر باعث عزلش شد. اما مروان که می‌دانست اگر حسین از جلسه خارج شود، دیگر بدون جنگ نمی‌توان به او دست یافت، به ولید گفت که حسین را زندانی کند تا بیعت نماید درغیراین‌صورت سریعاً همان‌جا او را بکشد.بهرامیان می‌گوید سفارش مروان دربارهٔ قتل حسین، تنها به‌خاطر دشمنی نبوده و او اندیشهٔ خلافت در سر داشت. روایتی کمیاب و مهم موجود است که پس از اخذ دستور معاویه از سوی مروان مبنی بر بیعت ستاندن برای ولایتعهدی یزید، او خشمگین به شام رفته و علناً از امارت «صبیان» [=کودکان] ابزار نارضایتی کرده و به جایگاه خود اشاره کرد. معاویه نیز برای آرام کردن او، وی را «نظیر» خویش خواند و ولیعهد یزید قرار داد. بهرامیان ادامه می‌دهد حتی درصورت ساختگی بودن این روایت از سوی طرفداران وی، رگه‌ای از حقیقت سودای خلافت مروان در آن وجود دارد، اما او با وجود حسین بختی برای خلافت خویش نمی‌دید، ازاین‌رو کشتن حسین را خوش‌تر می‌داشت. او حتی در نامه‌ای که برای عبیدالله فرستاد، جایگاه حسین را به او یادآوری کرد و با زیرکی به او برای عدم سستی در برابر حسین به‌خاطر جایگاهش هشدار داد؛ و عبیدالله نیز در آشفتگی دستگاه خلافت اموی پس از مرگ یزید، به وی پیشنهاد داد تا خلافت را بپذیرد. ببینید:  سرانجام حسین در شب به همراه خاندانش به مکه رفت، اما برای این منظور از راه اصلی به جای راه فرعی گذر کرد. در این سفر، زنان و فرزندان، برادران حسین و پسران حسن، با وی بودند. شرایطی که به‌خاطر وجود حسین و عبدالله در مکه به‌وجود آمده بود، یک وضعیت عادی نبود. مردم مکه به حسین گرایش داشتند. حسین در مکه در خانهٔ عباس بن عبدالمطلب به سر می‌بُرد و چهار ماه آنجا بود.

از سوی دیگر خبر مرگ معاویه با خوشحالی کوفیان که اکثر شیعی بودند مواجه شد. سران شیعیان کوفه در خانهٔ سلیمان بن صرد خزاعی جمع شده و در نامه‌ای به حسین، خدا را به‌خاطر پایان یافتن حکومت معاویه شکر کرده، معاویه را خلیفه‌ای ناحق و غصب‌کنندهٔ آن بدون شایستگی نامیده و اذعان داشتند که دیگر حکومت بنی‌امیه را تحمل نکرده و آنان را غارت‌گر اموال فیء و توزیع‌کنندهٔ اموال خدا بین ثروتمندان و کُشندهٔ بهترین مسلمانان (اشاره به کشتار حجر بن عدی و پیروانش) و زنده‌باقی‌نگهدارندهٔ بدترین مردمان نامیدند. کوفیان بیان داشتند که نماز جمعهٔ این هفته را به اقامت نعمان بن بشیر — والی کوفه که از سوی معاویه گماشته شده بود — برگزار نخواهند کرد و اگر حسین راغب به آمدن باشد، نعمان را از کوفه بیرون خواهند نمود. ساکنان کوفه و سران قبایل آن، به حسین هفت قاصد با کیسه‌های فراوان از نامه فرستادند که دو قاصد نخست در ۱۰ رمضان ۱۳/۶۰ ژوئن ۶۸۰ به مکه رسیدند. بسیار نامه‌های دیگری به حسین رسید که برخی از آن‌ها در جهت همرنگ شدن با جماعت کوفی بوده؛ مانند نامه‌های شبث بن ربعی و عمرو بن حجاج که در کربلا به جنگ با حسین رفتند. حسین در پاسخ به آن‌ها نوشت که حس اتحاد آن‌ها را درک کرده و بیان داشت که امامِ امت باید بر طبق کتاب خدا عمل کرده و اموال را با صداقت تقسیم کرده و خود را وقف خدمت به خداوند نماید. با این وجود، قبل از هر کاری، صلاح را آن دید که پسرعمویش مسلم بن عقیل را به آنجا فرستاده تا شرایط را بررسی کند. حسین، مسلم را به‌همراه چند تن دیگر به کوفه فرستاد و سفارش کرد که مأموریتش مخفی بماند. مسلم در اوایل شوال ۶۰/ژوئیهٔ ۶۸۰ به کوفه رسید و نامهٔ حسین را برای مردم خواند. مردم کوفه به‌سرعت با مسلم بیعت نموده و حتی مسلم به منبر مسجد کوفه رفت و در آنجا مردم را مدیریت نمود. گفته می‌شود ۱۸٬۰۰۰ تن برای یاری حسین با مسلم بیعت نمودند. طرفداران بنی‌امیه و کسانی چون عمر بن سعد، محمد بن اشعث و عبدالله بن مسلم، در نامه‌هایی گزارش وقایع و ناتوانی نعمان بن بشیر، حاکم وقت کوفه، را به یزید رساندند. به‌گفتهٔ نجم حیدر در دانشنامهٔ اسلام، نعمان قاطعانه در برابر فعالیت‌های مسلم اقدامی انجام نداد. یزید که دیگر اعتمادی به نعمان نداشت، عزل و عبیدالله بن زیاد را — که والی بصره بود — به‌جای او گماشت. عبیدالله فرمان یافت تا سریعاً به کوفه رفته و آشوب‌ها را بخواباندبهرامیان می‌گوید به‌گزارش برخی روایات، یزید چندان به عبیدالله تمایل نداشت، و تعلل در انتخاب او شاید به‌دلیل جوانی او بود که در آن زمان نزدیک به ۳۲ سال سن داشت. بااین‌حال، از جانب یزید افزون‌بر حکومت بصره، به امارت کوفه نیز منصوب شد. ببینید:  و با مسلم بن عقیل برخورد شدید کند. بهرامیان می‌گوید ابن‌زیاد با شناختی که از کوفیان داشت، با انواع اقداماتی مانند تهدید، تطمیع و شایعه‌افکنی توانست کوفه را از هواداران حسین بستاند و نیز با قطع رابطه میان حسین و کوفیان، سپاهی از کوفه برای جنگ با حسین بفرستد و به هدف اصلی بنی‌امیه که کشتن حسین در هر شرایطی بود برسد. پس از اینکه اقدامات مسلم و کوفیان در شورش و تصرف قصر کوفه به جایی نرسید، مسلم مخفی شد؛ اما سرانجام مکانش لو رفت و در تاریخ ۹ ذی‌الحجه ۱۱/۶۰ سپتامبر ۶۸۰ پس از آنکه گردنش را زدند، از بام قصر کوفه و در ملأ عام به پایین انداختند. هانی بن عروه رهبر قبیلهٔ مراد نیز به‌خاطر اینکه مسلم را پناه داده بود، مصلوب گردید. یزید طی نامه‌ای ابن زیاد را به‌خاطر برخورد شدیدش مورد تقدیر قرار داد و به وی فرمان داد که مراقب حسین و پیروانش باشد و دستگیرشان کند ولی فقط آنهایی را که قصد جنگ داشتند بکشد. این در حالی بود که مسلم، نامه‌ای بسیار خوشبینانه حاکی از موفقیت‌آمیز بودن تبلیغاتش و هزاران بیعت از سوی مردم کوفه، به سوی حسین فرستاده بود.

 آغاز سفر حسین بن علی به کوفه 
با وجود توصیه‌های محمد حنفیه، عبدالله بن عمر و اصرارهای پی‌درپی ابن‌عباس در مکه و حتی توصیه‌های عبدالله بن زبیر — که جنبهٔ ریاکارانه داشت، زیرا عبدالله بسیار تمایل داشت که مکه از وجود رقیبانِ دیگرِ حکومت پاک شود — حسین از تصمیمش منصرف نشد. حسین که از وقایع کوفه خبر نداشت و در تاریخ ۸ یا ۱۰ ذی‌الحجهٔ ۱۰/۶۰ یا ۱۲ سپتامبر ۶۸۰ آمادهٔ عزیمت به سمت کوفه گردید و به جای حج تمتع، حج عمره را انجام داد و با بهره از غیبت والی مکه، عمرو بن سعید بن عاص که درحال انجام حج در حومهٔ شهر بود، به‌همراه گروهش مخفیانه از شهر خارج شد. ۵۰ مرد از خویشاوندان و دوستان حسین — که می‌توانستند در صورت نیاز بجنگند — به همراه زنان و کودکان، همراه حسین بودند. حسین در ثعلبیه، برای اولین بار توسط برخی مسافران از خبر قتل مسلم بن عقیل و هانی بن عروه مطلع شد. رسول جعفریان معتقد است علت پیشروی حسین به سمت کوفه، حتّی پس از شنیدن خبر کشته‌شدن مسلم بن عقیل، امید وی و همراهانش به پیروزی بوده است. وی به گفتارهای نقل‌شده در آن زمان در احتمال پیروزی اشاره می‌کند به این مضمون که جذبهٔ حسین بن علی از مسلم بن عقیل بیشتر است و مردم کوفه با دیدن وی به یاریش می‌شتابند. حسین در زُباله دریافت که قاصدش قِیس بن مُسَهَّر صیداوی — یا برادر رضاعی حسین عبدالله بن یقطر — که از حجاز به کوفه فرستاده شده بود تا آمدن قریب‌الوقوع حسین را به کوفیان اطلاع دهد، لو رفته، و با پرتاب شدن از بام قصر کوفه، کشته شده است. حسین با شنیدن این موضوع به حامیانش گفت که با توجه مسائل غم‌بار پیش‌آمده مانند خیانت کوفیان، هر کس مجاز است که از کاروان حسین جدا گردد. تعدادی از کسانی که در راه به حسین پیوسته بودند از وی جدا شدند اما کسانی که از حجاز با وی بودند، او را ترک نکردند. در دوم محرم، حسین در منطقهٔ کربلا از توابع نینوا خیمه زد. در روایتی از محمد باقر آمده که پشت خیمه‌های کاروان حسین، نیزاری بود و این پوشش گیاهی مانع از محاصره توسط کوفیان می‌شد و تنها راه رویارویی از روبه‌رو بود. در روز سوم محرم وضعیت با ورود لشکر ۴٬۰۰۰ نفره به فرماندهی عمر بن سعد — که از طرف عبیدالله بن زیاد برای سرکوب شورش دیلمیان در به دستبیِ ری تدارک شده بود — بدتر شد.پیش از فرستادن لشکر ابن سعد و در هنگام اردو در نُخَیْله، ابن زیاد منبر رفت و در خطابه‌ای از خوبی‌های معاویه در پرداخت منظم «اعطیات» و ستایش یزید و افزایش «عطا» از سوی او گفت و اینکه همه باید به سپاه بپیوندند. سپس برای تسلط بیشتر بر اوضاع، به نخلیه رفت و به محمد بن اشعث و اسماء بن خارجه دستور داد در کوفه مردم را به «طاعت» فراخوانند و از پیامدهای «فتنه» انذار دهند و آنان را برای پیوستن به لشکر ترغیب کنند. سپس دستور داد تا «عطا» به لشکریان پرداخت شود. بهرامیان می‌گوید عطا بیشتر در آغاز سال و ماه محرم پرداخت می‌شد؛ و افزایش و پرداخت آن در این زمان نقش مهمی در شکل‌گیری این لشکر داشت، چنان‌که سپس‌تر تعدادی از لشکریان کوفه علناً بیان کردند که به‌خاطر قطع نشدن عطا به نبرد رفته‌اند. این گونه عطا که اکثراً برای نبرد لشکریان مسلمان با سرکشان نامسلمان پرداخت می‌شد، این بار برای نبرد با حسین بن علی پرداخت شد. هرچند این عمل بدون آمادگی زمینهٔ فکری که از روزگار معاویه پی‌ریزی شده بود، امکان نداشت؛ عبارات «خروج بر خلیفه»، «ترک طاعت» که بخشی از «فتنه» شمرده می‌شد، برابر با «کفر» بود و همین بهانه‌ها، برای حذف مخالفان به‌کار برده می‌شد؛ آنچنانکه حجر بن عدی و اطرافیانش در زمان معاویه با عنوان «رؤساء فتنه» کشته شدند. در کربلا نیز همین واژگان از سوی طرفداران بنی‌امیه به حسین و اطرافیانش نسبت داده می‌شد. ببینید: 

 محاصره، سختگیری‌ها و آغاز نبرد 
در هفتم محرم، نامه‌ای از ابن زیاد به ابن سعد مبنی بر دستور قطع آب بر اردوی حسین رسید. عمر بن سعد لشکری ۵۰۰ نفره به فرماندهی عمرو بن حجاج زبیدی را بر فرات گماشت. به مدت سه روز، حسین و یارانش تشنگی را متحمل شدند. با وجود آنکه تلاش‌های ابن سعد برای ایجاد صلح میان ابن زیاد و حسین بن علی در جریان بود، شمر بن ذی‌الجوشن به ابن زیاد پیشنهادی داد و اصرار کرد تا ابن زیاد، حسین را مجبور به تسلیم کند. چون حسین به قلمرو حکومتی ابن زیاد وارد شده بود و اگر با حسین مصالحه کند، نشان‌دهندهٔ ضعف ابن زیاد و قدرت حسین است. ابن زیاد با شنیدن سخنان شمر، رأیش تغییر کرد. در نهم محرم شمر به کربلا رسید. وی حامل پیغامی برای ابن سعد بود که ابن زیاد به عمر بن سعد فرمان داد که اگر حسین تسلیم نشود، به وی حمله کند یا عمر بن سعد فرمان لشکریان را به شمر واگذارد. عمر بن سعد اجازه نداد تا فرماندهی به شمر محول گردد و خودش مسئولیت انجامش را بر عهده گرفت.

غروب روز نهم محرم، ابن سعد با سپاهیانش به سمت خیمه‌های حسین رفت. حسین برادرش عباس را فرستاد تا از مقصود کوفیان مطلع شود. در این حین، با شنیدن شرط جدید ابن سعد، دو سپاه به یکدیگر ناسزا و دشنام دادند. حسین که از موضوع مطلع شده بود، آن شب را مهلت خواست و به خویشاوندان و حامیانش خطابه‌ای خواند که علی بن حسین بعدها آن را روایت کرد: «من یارانی بهتر از یاران خود و خاندانی مخلص‌تر از خاندان خود نمی‌شناسم. خدا شما را پاداش دهد. من فکر می‌کنم که فردا کشته خواهیم شد. من از شما می‌خواهم که بروید و اصراری به ماندن‌تان ندارم. از تاریکی شب استفاده کنید و بروید.» اما یارانش نپذیرفتند و به بیعت‌شان وفادار ماندند.

صبح روز دهم محرم، حسین لشکریانش را آماده کرد. سمت چپ سپاه را به حبیب بن مظاهر، سمت راست را به زهیر بن قین و پرچم را به عباس سپرد. وی همچنین دستور داد که دورتادور خیمه‌ها، هیزم جمع‌آوری کنند و هیزم‌ها را آتش بزنند. با تیراندازی سپاهیان عمر سعد جنگ شروع شد. جناح راست سپاه کوفه به فرماندهی عمرو بن حجاج زبیدی به سمت سپاهیان حسین بن علی حمله برد، اما با مقاومت لشکر حسین مواجه شده و عقب نشست. عمرو دستور داد که لشکرش تن به نبردهای تن به تن درنداده و تنها از دور اقدام به تیراندازی کنند. جناح چپ سپاه کوفه به رهبری شمر حمله کرد و محاصره‌ای بی‌نتیجه انجام داد و فرمانده سواران سپاه، از ابن سعد خواست که پیاده‌نظام و کمانداران را به کمک وی بفرستد. شبث بن ربعی که قبلاً از حامیان علی بود، حال در لشکر کوفه و تحت امر پیاده‌نظام ابن زیاد بود. وقتی به وی فرمان حمله داده شد، آشکارا گفت که هیچ میلی به انجام این کار ندارد و سواره نظام و ۵۰۰ کماندار این کار را انجام دادند. سواران لشکر حسین که پاهای اسبان‌شان قطع شده بود مجبور به پیاده جنگیدن شدند. رویارویی با حسین و هاشمیان تنها از مقابل امکان داشت؛ ازاین‌رو ابن سعد دستور داد که لشکریانش از همه جهات به سمت خیمه‌های حسین رفته تا آن‌ها را برچینند. اما برخی از حامیان حسین در میان خیمه‌ها حرکت کرده و با آن‌ها سرسختانه جنگیده و مقاومت کردند. ابن سعد دستور داد که خیمه‌ها را آتش بزنند. در آغاز این کار به سود حسین شد، چون آتش باعث شد تا از ورود سپاهیان عمر بن سعد جلوگیری شود. شمر به سمت خیمه‌های زنان حسین پیش روی نمود و می‌خواست خیمه‌ها را بسوزاند که همراهانش وی را سرزنش نمودند که شرمگین شد و از این کار منصرف گردید. این حمله، به حمله نخست یا حمله اول شهره شد که تعدادی از سپاهیان حسین در آن کشته شدند. در ظهر، حسین و یارانش نماز ظهر را به صورت نماز خوف به جا آوردند. در هنگام نماز نیز سپاهیان کوفه به نمازگزاران حمله کردند و این امر باعث کشته شدن جمعی دیگر از یاران حسین بن علی شد. پس از اقامه نماز، نبرد تن به تن آغاز شد. بعد از ظهر، سپاهیان حسین، به شدت تحت محاصره قرار گرفتند. سربازان حسین پیش رویش کشته می‌شدند و کشتار هاشمیان نیز که تا آن لحظه وارد میدان جنگ نشده بودند، شروع شد. اولین فرد هاشمی که کشته شد علی‌اکبر پسر حسین بود. سرآخر، عباس نیز به میدان نبرد رفت و پس از کشته شدن او، سپاهیان کوفه به سمت حسین بن علی حمله بردند و او را به قتل رساندند و سر از تن او جدا کردند.

 آمارها 
بندانگشتی|نگاره‌ای که آرایش جنگی سپاهیان را نشان می‌دهد. گفته می‌شود این تابلو قدیمی‌ترین نگاره از نبرد کربلا است.

 مشارکت‌کنندگان در نبرد 
دانشنامهٔ امام حسین تعداد سپاهیان ابن سعد را — که در منابع نسبتاً معتبر گزارش شده — از دست‌کم ۴٬۰۰۰ تا ۳۵٬۰۰۰ نفر آورده است. رسول جعفریان مقدار نیروهای سپاه یزید را از ۲۲ تا ۳۵ هزار نفر عنوان کرده است. هنری مانسون شمار نیروها را ۳۰ هزار نفر عنوان کرده است.

به‌گفتهٔ بلاذری و دینوری، تعداد سپاه حسین ۳۲ سواره نظام و ۴۰ پیاده بوده است. دانشنامهٔ امام حسین گزارش‌های گوناگون در منابع مختلف در این‌باره را ۸۲، ۱۱۴، ۱۴۵، ۱۷۰، ۶۰۰ و ۱٬۰۰۰ نفر آورده است. تعداد همراهان حسین بن علی در هنگام خروج از مکه به سمت کوفه، پنجاه نفر گزارش شده است که شامل ۱۸ نفر طالب و ۳۲ نفر از دیگران بوده‌اند. در اخبارالطوال آمده است که ابوحنیفه دینوری این جمعیت را ۳۲ نفر سواره چهل نفر پیاده دانسته است. مسعودی در مروج الذهب تعداد همراهان حسین در هنگام مواجهه با سپاهیان حر بن یزید را ۶۰۰ نفر گزارش می‌کند که ۵۰۰ سواره و ۱۰۰ پیاده بوده‌اند. سید مهدی شمس‌الدین در کتاب انصارالحسین، این آمار مسعودی را به جهت مشخص نبودن منبع خبر، دچار خدشه می‌داند و بر این باور است که احتمالاً بین عبارت خمسه و خمسمائه تصحیف صورت گرفته است. در روایتی که عمار دهنی از محمد باقر نقل می‌کند، همراهان حسین در هنگام اتراق در کربلا، ۴۵ سواره و ۱۰۰ پیاده بودند. ابن نمای حلی نیز همین تعداد را برای همراهان حسین در روز عاشورا گزارش کرده است. در این میان ابومخنف از قول ضحاک بن عبدالله گزارش می‌کند که تعداد همراهان حسین در هنگام اقامه نماز عاشورا، ۷۲ نفر بوده‌اند.

 کشته‌شدگان سپاه حسین 
یکی از دشوارترین و مبهم‌ترین مسائل مربوط به کربلا، تعداد یاران حسین بن علی است که گزارش‌ها در این خصوص از چند جهت خدشه پذیر عنوان شده‌اند. حدسی بودن آمارها، متکی بودن برخی آمارها به زمان و مکان، احتساب کشته‌شدگان پس و قبل از عاشورا به کشته‌شدگان کربلا و… از این دست خدشه‌هاست. در نهایت پس از نبرد کربلا، ۷۲ سر از سران کشته‌شدگان کربلا را به دربار ابن زیاد برده شد. سماوی با توجه به مآخذ در دسترسش، تعداد مجموع کشته‌شدگان کربلا را ۹۲ نفر گزارش می‌کند. با این حساب این احتمال داده شده است که تنها سر افرادی به دربار یزید برده شدند که معروفیت قبیله‌ای داشته‌اند. طبری و دینوری، تعداد سرها را در نسبت قبیله‌هایی که سرهای کشته‌شدگان را به کوفه حمل می‌کردند، چنین گزارش کرده‌اند: «در قبیله کنده ۱۳ نفر، هوازن ۲۰ نفر، تمیم ۱۷ نفر، اسد ۶ نفر، مذحج ۷ نفر، ثقیف ۱۲ نفر، ازد ۵ نفر و ۷ نفر دیگر در قبایل دیگر.» به گزارش محدثی، مجموع کسانی که نامشان در زیارت ناحیه و برخی منابع دیگر آمده است، ۱۳۸ نفر غیر از بنی‌هاشم هستند که ۱۴ نفر از آنان غلام بودند. محدثی همچنین تعداد سرهای تقسیم شده در میان قبایل را ۷۸ سر عنوان می‌کند. شبلنجی در نورالبصار نیز تعداد کشته‌شدگان سپاه حسین را مجموعاً ۷۰ نفر گزارش می‌کند و این قول خود را به مشهور زمان خویش مستند می‌کند.

 کشته‌شدگان بنی‌هاشم 
بندانگشتی|کاشی‌کاری صحنهٔ نبرد حسین بن علی و لشکر یزید در ظهر عاشورا که بر دیوار تکیه معاون‌الملک کرمانشاه نقش بسته است.
بر اساس آنچه علی بن موسی الرضا در روایت ریان بن شبیب گزارش می‌دهد، تعداد کشته‌شدگان بنی‌هاشم در نبرد کربلا، ۱۸ نفرند که رضا آنان را بی‌نظیر توصیف می‌کند. منابعی چون اعیان الشیعه تعداد بنی‌هاشم کشته‌شده در نبرد کربلا را ۲۵ نفر گزارش کرده‌اند اما زیارت ناحیه مقدسه و گزارش شیخ مفید در کتاب الارشاد، تعداد کشته‌شدگان بنی هاشم در کربلا را ۱۷ نفر یاد کرده‌اند. شیخ مفید نام‌های آنها چنین فهرست کرده است:

 عباس بن علی
 عبدالله بن علی
 حمزة بن علی
 عثمان بن علی
 عبدالله بن علی
 ابوبکر بن علی
 علی اکبر
 علی اصغر
 قاسم بن حسن
 ابوبکر بن حسن
 عبدالله بن حسن
 محمد بن عبدالله بن جعفر
 عون بن عبدالله بن جعفر
 عبدالله بن عقیل
 جعفر بن عقیل
 عبدالرحمان بن عقیل
 محمد بن ابی سعیدعلاوه بر ۱۷ نام گزارش شده در زیارت ناحیه مقدسه، ۱۳ کشته دیگر کربلا که از تبار بنی‌هاشم بودند، نامشان در این زیارت نیامده است. همچنین ۳ کودک از بنی‌هاشم در میان کشته شدگان گزارش شده است که در این صورت، تعداد کشته‌شدگان بنی‌هاشم ۳۳ نفر می‌باشد.

 کشته‌شدگان مرد از میان بنی‌هاشم در سپاه حسین 
راهنمای فهرست: (  )

+مردان بنی‌هاشم کشته‌شده در نبرد کربلاناملقب یا کنیهپدرنسب یا تیرهسنقاتلنسبت با حسینتوضیحاتصحابهناحیهرجبیهمنبع۱عباس بن علیابوالفضل
عباس‌اکبر
باب‌الحوائجعلی بن ابی‌طالبهاشمی۳۴یزید بن رقاد جهنی
حکیم بن طفیل طائی
نوفل بن ارزقبرادرمادرش فاطمه بنت حزام است. وی در نبرد کربلا، پرچم‌دار سپاه حسین بن علی بود. محل دفن سرش، مورد اختلاف منابع قرار گرفته است، دمشق، مدینه، کوفه یا کربلا از محل‌های مورد نظر برای دفن سر اوست.۲عبدالله‌اکبر بن علیابومحمدعلی بن ابی‌طالبهاشمی۲۵هانی بن ثبیت حضرمی
خولی بن یزید اصبحیبرادرعبدالله از جمله فرزندان ام البنین است که حسین را از مدینه همراهی کرد. وی توسط شمر به همراه برادران خود امان‌نامه دریافت کرد. او را عبدالله‌اصغر نیز نام داده‌اند.۳عثمان بن علیابوعمر
ابوعمروعلی بن ابی‌طالبهاشمی۲۳خولی بن یزید اصبحی
مردی از بنی‌ابان بن دارمبرادرعثمان از جمله فرزندان ام البنین است که حسین را از مدینه همراهی کرد. وی توسط شمر به همراه برادران خود امان‌نامه دریافت کرد. سن او را ۲۱، ۲۳ یا ۳۳ سال عنوان کرده‌اند.۴جعفر بن علیعلی بن ابی‌طالبهاشمی۲۱هانی بن ثبیت حضرمی
خولی بن یزید اصبحیبرادرنام مادرش، ام البنین گزارش شده است. او حسین را از مدینه همراهی می‌کرد. سن او را بین ۱۹ تا ۲۱ گزارش کرده‌اند.۵ابراهیم بن علیعلی بن ابی‌طالبهاشمی۲۰زید بن دفافبرادرمادرش را ام ولد و خود او را از کشته‌شدگان کربلا و دفن شدگان در مقبره شهدای کربلا گزارش کرده‌اند.۶عبدالله‌اصغر بن علیابوبکرعلی بن ابی‌طالبهاشمیزحر بن قیس نخعی
عبدالله بن عقبه غنویبرادرمادر را لیلی دختر مسعود گزارش کرده‌اند. وی پس از کشته شدن فرزندان حسن بن علی، اولین فرزند علی بن ابی طالب بود که وارد میدان کارزار شد.۷محمد بن علیابوبکرمحمداصغرعبداللهعلی بن ابی‌طالبهاشمی۳۶عقبة بن غنوی
 زجر بن بدر نخعی
 مردی از بنی‌ابان بن دارمبرادرمنابع نام مادرش را لیلی بنت مسعود ارمیه یا اسماء بنت عمیس یا یک ام ولد گزارش کرده‌اند. او از همراهان حسین از مدینه بود.۸محمداوسط بن علیعلی بن ابی‌طالبهاشمیبرادرمنابع، مادرش را امامه بنت عاص گزارش کرده‌اند. وی همراه کاروان حسین بن علی از مدینه تا کربلا عزیمت کرد و در نبرد روز عاشورا کشته شد.۹عباس‌اصغر بن علیعلی بن ابی‌طالبهاشمینوجوانمردی از بنی‌ابان بن دارمبرادرنام مادر وی، صهبا بود و به همراه حسین بن علی از مدینه تا کربلا را پیمود و در کربلا در روز تاسوعا یا شب عاشورا به جهت تأمین آب به شریعه حمله برد و کشته شد.۱۰عبدالله‌اکبر بن حسنابوبکرحسن بن علیهاشمی۱۵عبدالله عقبه غنوی
حرمله بن کاهل اسدی
هانی بن شبیب حضرمیفرزند برادردامادمادر او و قاسم بن حسن یکی عنوان شده است. وی با سکینه دختر حسین بن علی در عقد ازدواج بود. او در عاشورا پس از قاسم بن حسن به میدان نبرد رفت. سن او را بین ۱۵ تا ۱۶ سال گزارش کرده‌اند.۱۱عبدالله‌اصغر بن حسنحسن بن علیهاشمی۱۱حرمله بن کاهل اسدی
ابجر (بحر) بن کعبفرزند برادروی خردسال بود و در خیمه نزد زنان نگهداری می‌شد؛ با دیدن عموی خویش حسین در محاصره، خود را به آنجا رساند تا سپر عمو باشد اما به دست سپاهیان عمر سعد کشته شد. مادرش را نفیله یا حبیبه گزارش کرده‌اند که ام ولد بود. مادر او همچنین بنت سلیل بن عبدالله بجلی نیز گزارش شده است.۱۲قاسم بن حسنحسن بن علیهاشمی۱۴–۱۵عمر بن سعد بن عروة بن نفیل ازدیفرزند برادرنام مادرش نفیله، رمله یا نجمه گزارش شده است که ام ولد بود. وی متولد مدینه است و از کودکی در نزد حسین بن علی پرورش یافته بود. در کیفیت کشته شدنش اختلاف است و داستانی در خصوص عروسی وی با یکی از دختران حسین بن علی در کربلا توسط ملاحسین کاشفی گزارش شده است که موافقان و مخالفانی دارد.۱۳علی بن حسینعلی‌اکبرابی‌الحسنحسین بن علیهاشمی۲۷منقذ بن مرّه عبدیفرزندبنابر نقلی، وی فرزند بزرگ حسین بن علی بود. مادرش لیلی دختر ابی مرة بن عروة بوده است. او از مدینه همراه پدرش به کربلا آمد و اولین کشته از بنی هاشم بود.۱۴علی‌اصغر بن حسینباب‌الحوائجحسین بن علیهاشمی۱حرمله بن کاهل اسدیفرزندوی، فرزند کوچک حسین بن علی بود که از رباب دختر امرءالقیس متولد شد. نام دیگر وی را عبدالله گزارش کرده‌اند. در شیوه کشته شدن این نوزاد اختلافاتی وجود دارد، گزارش‌ها از کشته شدن وی در آغوش پدر با تیر حرمله یا کشته شدن او در زمان درخواست آب از جانب حسین یاد کرده‌اند. منابع سن او را بین ۱ سال تا ۶ ماه دانسته‌اند.۱۵عبدالله بن حسینعبدالله الرضیععلی‌اصغر دومحسین بن علیهاشمی۱ روزهعبدالله بن عقبه غنوی
هانی بن ثبیب حضرمی
حرمله بن کاهلفرزندگزارش شده است که وی از ام اسحاق دختر طلحه در روز عاشورا به دنیا آمد. مادر او را رباب دختر امرء القیس نیز گزارش کرده‌اند. به جهت اختلاف در سن، نام مادر، نام خودش و نام قاتل او، این احتمال که او همان علی‌اصغر باشد مردود دانسته شده است. بر اثر گزارش‌ها وی بر اثر اصابت تیر در آغوش حسین بن علی کشته شد. در اینکه این کودک یا کودک دیگر حسین علی اصغر بر روی سینه حسین بن علی دفن شده است اختلاف است.۱۶جعفر بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمی۲۵بشر بن سوط (حوط) همدانی
 عروة بن عبدالله خثعمیپسر عمونام مادرش ام البنین بنت نضره یا شقره بود و وی پس از عبدالله بن مسلم به میدان رفت و کشته شد. او حسین بن علی را از مدینه همراهی می‌کرد.۱۷عبدالرحمن بن عقیلرمح عقیلیعقیل بن ابی‌طالبهاشمی۳۵عثمان بن خالد جهنی
بشر بن سوط
عمیر بن خالد جهنی
عبدالله بن عروه خثعمیپسر عمومادرش ام ولد بود. وی با خدیجه بنت علی بن ابی طالب ازدواج کرد و از وی صاحب دو فرزند شد. او از همراهان حسین بن علی در مدینه بود.۱۸عبدالله‌اکبر بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمیعثمان بن خالد جهنی
مردی از قبیله همدانپسر عمومادرش کنیزی به نام علیه بود و خودش با میمونه دختر علی بن ابی طالب ازدواج کرده بود. وی پس از کشته شدن عبدالله بن مسلم بن عقیل کشته شد.۱۹علی بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمی۳۸عبداللَّه بن قطبه طائی
لقیط بن یاسر جهنیپسر عمومادر وی را ام ولد بود. ابوالفرج اصفهانی او را از کشته‌شدگان کربلا گزارش کرده است.۲۰عون بن جعفرابوالقاسمجعفر بن ابی‌طالبهاشمی۵۶زید بن رقاد جهنی
عروة بن عبدالله خثعمیفرزند پسر عمووی فرزند اسماء بنت عمیس است که در حبشه به دنیا آمده است. ام‌کلثوم بنت علی بن ابی‌طالب (زینب صغری) به عقد وی درآمد. وی در مدینه به حسین بن علی پیوست و پس از علی اکبر به میدان نبرد رفت. این احتمال داده شده است که او همان عون بن عبدالله جعفر باشد.۲۱محمد بن مسلممسلم بن عقیلهاشمی۲۷ابومرهم ازدی
لقیط بن ایاس جهنیفرزند پسر عمومادرش ام ولد بود. وی به همراه برادرش عبدالله در کربلا حضور داشت. سن او را ۱۳ سال نیز گزارش کرده‌اند.۲۲عبدالله بن مسلممسلم بن عقیلهاشمی۱۴عمرو بن صبیح صیداوی
اسد (اسید) بن مالک
زید بن ورقاء جنبی (جهنی)
عامر بن صعصعهفرزند پسر عمومادرش رقیه بنت علی بن ابی‌طالب است. به عقیده برخی وی اولین کشته بنی هاشم در کربلاست. این احتمال داده شده است که ابوعبدالله، عبیدالله و ابوعبیدالله که از فرزندان مسلم بن عقیل گزارش شده‌اند، عبدالله بن مسلم بوده است.۲۳عون بن عبداللهعون اکبرعبدالله بن جعفرهاشمی۲۰بشر بن حویطر قانصی
عبدالله بن قطبه نبهانی (طایی)نوه پسر عموعون فرزند زینب بنت علی و عبدالله بن جعفر است. منابع در اینکه او یا برادرش عون‌اصغر که مادرش جمامه دختر مسیب بن نجیه بود در کربلا کشته شده است اختلاف دارند؛ اما نظر مشهور، حضور عون فرزند زینب بنت علی است.۲۴محمد بن عبداللهعبدالله بن جعفرهاشمی۱۸عامر بن نهشل تمیمینوه پسر عمومنابع در نام مادر وی دچار اختلاف هستند. او را فرزند زینب بنت علی یا خوصا بنت خصفه بن ثقیف دانسته‌اند.۲۵عبیدالله بن عبداللهعبدالله بن جعفرهاشمی۲۰بشر بن حویطر قانصینوه پسر عمومادرش را خوصا بنت حفصه است. در اکلیل المصائب، عبیدالله بن عبدالله به اشتباه عبیدالله بن جعفر گزارش شده است.۲۶محمد بن ابی‌سعیداحولابی‌سعید بن عقیلهاشمی۷هانی بن ثبیت حضرمی
ابن زهیر اسدی
لقیط بن یسار (ناشر) جهمیفرزند پسر عمومادر او را کنیز گزارش کرده‌اند. وی کودکی هفت ساله بود که پس از مشاهده کشته شدن پدر یا به نقلی حسین بن علی، چوبی را به دست گرفت و به سوی سپاه عمر سعد حمله‌ور شد که توسط سپاهیان عمر به قتل رسید. از وی با عنوان محمد بن سعید و محمد بن ابی‌سعید نیز یاد شده است. همچنین او را همان محمد بن عبدالله بن عقیل دانسته‌اند.۲۷محمد بن عبداللهعبدالله اکبرعبدالله بن عقیلهاشمیفرزند پسر عمومادرش ام هانی، دختر علی بن ابی‌طالب است. منابع کهن از کشته شدن وی در کربلا یاد کرده‌اند ولی کیفیت کشته شدنش در منابع متاخر ذکر شده است.

 مردان کشته‌شده (غیر بنی‌هاشم) در نبرد کربلا 
+مردان کشته شده (غیر از بنی‌هاشم) در نبرد کربلاناملقب یا کنیهپدرنسب یا تیرهسنقاتلتوضیحاتصحابهناحیهرجبیهمنبع۱ادهم بن امیهعبدی بصریابوعبدالله بصریعبدی۴۵حمله اولپدرش از صحابه بود. او در بصره زندگی می‌کرد و به همراه تنی چند از بصری‌ها به یاری حسین بن علی آمد.۲امیه بن سعد طاییابوصمصامسعد بن زید طائی۶۰حمله اولوی از ساکنان کوفه بود که با شنیدن خبر حرکت حسین به سمت کوفه خود را در شب هشتم محرم به سپاهیان حسین رسانید. او از مشارکت‌کنندگان همراه با علی در جنگ‌های جمل و صفین بوده است.۳بکر بن حیتیمیحی بن تیم‌اللهتیمی۵۰–۵۴حمله اولوی در لشکریان عمر سعد به کربلا وارد شد و سپس به سپاهیان حسین بن علی پیوست. اینکه برای او رجزی گزارش نشده است، احتمال کشته شدنش در حمله اول را تقویت می‌کند. منابعی نام او پدرش را حسن تمیمی گزارش کرده‌اند که اشتباه است.۴جابر بن حجاجتیمیحجاج بن رئاب النعمانتمیمی۴۵حمله اولوی غلام عامر بن نهشل و از جمله بیعت‌کنندگان با مسلم بود که پس از پراکندگی اصحاب مسلم، از کوفه خارج و خود را به حسین بن علی رسانید.۵جَبَلة بن علیشیبانیعلی شیبانیشیبانی۴۹–۵۰حمله اولوی از بیعت کنندگان با مسلم در کوفه بود که پس از کشته شدن مسلم، خود را از کوفه به حسین رسانید. وی در روز هشتم یا هفتم محرم به حسین پیوست. برخی منابع بین جبلة بن علی و جبلة بن عبدالله تفاوت قائل شده‌اند. نام پدرش را عبدالله نیز گزارش کرده‌اند.۶جندب بن حجیرکندی خولانیقحطانی۷۰حمله اولاز وی به عنوان صحابه محمد یاد شده است که در جنگ صفین مشارکت داشت. او پیش از برخورد حر با حسین بن علی به سپاه حسین پیوست. با این وجود منابعی تاریخ ابن عساکر او را از کشته‌شدگان صفین گزارش کرده‌اند. نام پدرش را به شکل‌های حجیر یا حجر یا مجیر گزارش کرده‌اند.۷حارث بن امری‌القیسکندیکندی۵۰حمله اولوی از جمله لشکریان عمر سعد بود که به نبرد با حسین خارج شده بود اما با دیدن شرایط حسین بن علی، به سپاه او پیوست. نام او حارث نیز گزارش شده است.۸حارث بن نبهان۶۰حمله اولوی از همراهان حسین بن علی از مدینه بود که در حمله نخست کشته شد. پدرش نبهان، غلام حمزه بود و خودش نیز در خدمت خاندان پیامبر اسلام کار می‌کرد.۹حباب بن عامرتیمیعامر بن کعب تیمیتیمی۳۵حمله اولوی از بیعت‌کنندگان با مسلم در کوفه بود که پس از کشته شدن مسلم، خود را از کوفه به حسین بن علی رسانید. از وی با عنوان‌های حباب بن عمرو، حباب بن حارث، حباب بن عمر و ضباب بن عامر نیز یاد شده است.۱۰حبشی بن قیسقیس بن سلمه۳۹حمله اولنام وی را حبشه نیز گزارش کرده‌اند که به نهمی منسوب شده است.۱۱حجاج بن بدرتمیمیتمیمی۵۰حمله اولوی از اهالی بصره بود که حامل نامه‌ای از مسعود بن عمرو برای حسین بن علی بود. وی پس از رساندن نامه، نزد حسین ماند تا در عاشورا کشته شد. نام او را حجاج بن زید یا حجاج بن زید سعدی گزارش کرده‌اند. در عبرات المصطفین به اشتباه او را حجاج بن بکر گزارش کرده‌اند.۱۲حلاس بن عمروازدی راسبیازدی۵۵حمله اولوی به همراه برادرش نعمان بن عمرو از لشکریان عمر سعد بود که پس از پذیرفته نشدن شرایط حسین توسط عمر سعد، از لشکر وی جدا و به سپاه حسین پیوستند. در زیارت رجبیه نام او جلاس آمده است. نام پدرش را عمر نیز گزارش کرده‌اند.۱۳زاهر بن عمروکندیکندی۷۰حمله اولوی غلام عمرو بن حمق خزاعی بوده است که به جهت فرمان قتلشان توسط معاویه، مخفیانه زندگی می‌کرد. از وی در وقایع صلح حدیبیه و خیبر یاد شده است. او در مکه به کاروان حسین بن علی پیوست.۱۴زید بن مَعقِلابن‌مغفلمذحجی۴۰حمله اولاز وی اطلاعات زیادی در دست نیست و او را امامی ولی مجهول‌الحال گزارش کرده‌اند. بر اساس گزارش‌هایی، احتمالاً با سپاه عمر سعد به کربلا آمده و به سپاه حسین پیوسته است. نام‌های دیگر او در منابع بدر، یزید و منذر عنوان شده است.۱۵زهیر بن بشرخثعمیخثعمی۴۸حمله اولوی از همراهان حسین بن علی بود که بنابر گزارش منابعی، احتمالا در منزل عذیب الهجانات به سپاهیان حسین پیوست. نام پدر او بشر یا بشیر گزارش شده است.۱۶زهیر بن سلیمازدیازدیحمله اولوی در لشکریان عمر سعد بود که پس از اطمینان از عزم لشکریان عمر سعد برای قتل حسین، شبانه در شب دهم محرم از لشکر عمر سعد جدا و به سپاه حسین بن علی پیوست. پسر او عبدالله بن زهیر از فرماندهان عمر سعد بود.۱۷سالم بن عمرومولی بنی مدینه
مولی ابن مدینه کلبیعمرو بن عبدالله بن ثابتبنی کلب۴۵حمله اولوی از بیعت‌کنندگان با مسلم بن عقیل بود که پس از دستگیری جمعی از یاران مسلم، به قبیله خود گریخت و در روز عاشورا خود را به حسین بن علی رسانید. از وی با عنوان سالم بن مدینه نیز یاد شده است.۱۸سالم مولی عامرعبدی۳۵–۴۰حمله اولیوی غلام عامر بن مسلم بود که به همراه مولایش به نزد حسین بن علی در مکه شتافت و در نبرد کربلا کشته شد. نسب او مشخص نیست و احتمالاً از قبیله عبدی باشد.۱۹سلیمان بن سلیمانازدیأزدی۵۰حمله اولمورخان از وی گزارشی را نقل نکرده و تنها به کشته شدنش در نبرد کربلا اشاره نموده‌اند. احتمال داده شده است که او از کشته‌شدگان حمله اول باشد.۲۰سیف بن مالکعبدی بصریعبدی۵۰حمله اولوی از بصری‌هایی بود که به همراهی با حسین بن علی پرداخت و در روز عاشورا به نقلی در هجوم اول و به نقلی پس از نماز ظهر به کشته شد. او را همان سفیان بن مالک دانسته‌اند. نام پدرش را عبدالله نیز گزارش کرده‌اند.۲۱شبیب بن جرادکلابی۶۷حمله اولشبیب از بیعت‌کنندگان با مسلم بود اما پس از دستگیری مسلم، به لشکر عمر سعد پیوست و به کربلا آمد، در شب یا عصر عاشورا پس از قطعی شدن جنگ با حسین بن علی، شبانه از لشکر جدا و به سپاه حسین بن علی پیوست.۲۲عامر بن حسانطائیحسان بن شریح طائیجلهمی۴۰حمله اولاو به همراه حسین از مکه به سمت کوفه در حرکت شد. نام او عمار نیز گزارش شده و او با عمار بن ابی‌سلامه طائی یکی است و ابی‌سلامه کنیه حسان، پدر اوست.۲۳عامر بن مسلمعبدیعدنانی۵۰حمله اولوی به همراه غلامش سالم از بصره به طرف بصره در حرکت شد و به سپاه حسین پیوست.۲۴عباد بن مهاجرجهنیمهاجر بن ابومهاجرجهنیه۵۵حمله اولوی از قبیله جهینه است که در منطقه‌ای به همین نام در بین مکه تا کوفه به همراه جمعی به سپاه حسین پیوست.۲۵عبدالله بن یزیدقیسی عبدی بصرییزید بن ثُبَیطعبدی۲۵حمله اولوی از اهالی بصره بود که پس از استمداد حسین بن علی از اهالی بصره، به مکه شتافت و به سپاه حسین ملحق شد.۲۶عیدالله بن یزیدقیسی عبدی بصرییزید بن ثُبَیطعبدی۲۲حمله اولوی از اهالی بصره بود که پس از استمداد حسین بن علی از اهالی بصره به همراه برادر و پدرش به مکه شتافت و به سپاه حسین ملحق شد.۲۷عبدالله بن بشرخثعمیبشر بن ربیعهخثعمیحدود ۴۵حمله اولوی از جمله کسانی بود که به همراه سپاه عمر سعد به کربلا آمد و پیش از آغاز جنگ به سپاه حسین بن علی پیوست.۲۸عبدالرحمن بن عبد ربخزرجیعبد رب خزرجیخزرج۷۰حمله اولوی مفسر قرآن و راوی روایات از جمله غدیر خم بوده است. از او رجزی گزارش نشده است. نام او را عبدالرحیم و پدرش را عبد ربه نیز گزارش کرده‌اند.۲۹عبدالرحمن بن مسعودتیمیمسعود بن حجاجتیمی۲۰حمله اولوی به همراه پدرش مسعود بن حجاج در سپاه عمر سعد وارد به کربلا شد و به سپاه حسین بن علی پیوست. از وی با عنوان ابن مسعود بن حجاج نیز یاد شده است.۳۰عقبة بن صلتجهنیجهنیه۶۵حمله اولوی در خارج از مدینه در منطقه جهینه به سپاه حسین پیوست.۳۱عمار بن ابی‌سلامههمدانی دالانیابوسلامه بن عبداللهدالانی۵۶حمله اولوی در کودکی محمد را دیده است و در جنگ جمل، نهروان و صفین همراه علی بن ابی‌طالب بوده است. در حدائق الوردیه نامش عمار بن ابوسلامه غالانی گزارش شده است.۳۲عمران بن کعباشجعیکعب بن حارثاشجعی۵۰حمله اولاز وی با نام‌های عمر و عمرو نیز یاد شده است. نام پدرش، ابی‌کعب نیز گزارش شده است. نام پدر او به اختلاف، کعب یا ابی‌کعب گزارش شده است.۳۳عمرو بن جندبحضرمیحضرمی۵۰حمله اولوی از اهالی کوفه بود که پس از کشته شدن مسلم بن عقیل خود را به سپاه حسین بن علی رسانید. او در در صفین و جمل حضور داشته است. نام پدرش در اقبال، احدوث گزارش شده است.۳۴عمرو بن ضبیعهضبعیضبیعة بن قیسضبعیه۷۰حمله اولوی از اصحاب حسین بن علی است که به عقیده برخی صحابه محمد بوده است. وی به همراه سپاه عمر سعد از کوفه به کربلا آمد و به سپاه حسین پیوست. او به قبیله بنی تمیم نیز منسوب شده است.۳۵قارب بن عبداللهدُئلی یا دیلمیعبدالله بن ارَیقِط لیثی۴۰حمله اولوی را غلام حسین بن علی گزارش کرده‌اند که به همراه مادرش فکیهه، از مدینه همراه حسین بود. مادرش کنیز حسین بود اما به عقد عبدالله درآمده بود. عبدالله پدرش نیز راه‌بلد محمد در هجرت به مدینه بود.۳۶قاسط بن زهیرتغلبیزهیر تغلبیتغلبی۵۵حمله اولوی از اهالی کوفه بود که شب عاشورا خود را به سپاه حسین رسانید. او در جمل، نهروان و صفین حضور داشته است. منابعی نام پدرش را ظهیر گزارش کرده‌اند.۳۷قاسم بن حبیبازدیحبیب بن ابی‌بشرازدی۴۰حمله اولبرخی وی را قاسم بن بشر گزارش کرده‌اند. او از اهالی کوفه بود که همراه با لشکر عمر سعد به کربلا آمد ولی به لشکر حسین بن علی پیوست. او در کوفه به جنگاوری و سوارکاری مشهور بود. برخی او را همان قاسم بن حارث کاهلی دانسته‌اند که در زیارت رجبیه آمده است.۳۸قعنب بن عمرونمری یا تمریعمرو تمریتمری۳۵حمله اولوی از اهالی بصره بود که به همراه حجاج بن بدر سعدی (حامل نامه مسعود بن عمرو نهشلی) به سپاه حسین بن علی پیوست.۳۹کردوس بن زهیرتغلبیزهیر بن حارثتغلبی۵۰حمله اولوی به همراه برادرش قاسط، شبانه از کوفه خارج شد و به سپاه حسین بن علی پیوست. نام پدرش زهر، ظهیر و عبدالله نیز گزارش شده است. نام خود او نیز کرش آمده است.۴۰کنانة بن عتیقتغلبیعتیق بن معاویهبنی تغلب۷۰حمله اولوی از قاریان کوفه بود و در غزوه احد و خندق نیز شرکت داشته است. نام پدرش عقیق نیز گزارش شده است.۴۱مجمع بن زیادجهنیجهنیه۵۰حمله اولوی از یاران پیامبر اسلام بود که در سرای جهنیه می‌زیست و هنگام عبور حسین بن علی از این ناحیه، به وی پیوست. وی را از مبارزان در جنگ احد و بدر دانسته‌اند که صحیح نیست. در اینکه او صحابه محمد بود اختلاف است.۴۲مقسط بن زهیرتغلبیزهیر بن حارثتغلبی۵۲حمله اولوی به همراه برادرانش از کوفه خارج و به سمت سپاه حسین در حرکت شد. در منابع پیشین تنها در رجال طوسی از وی یاد شده است. نام پدرش در منابعی عبدالله، ظهیر و زهر نیز گزارش شده است.۴۳مسعود بن حجاجتیمیحجاج بن ثعلبهتیمی۵۰حمله اولوی به همراه فرزندش عبدالرحمن در سپاه عمر سعد وارد به کربلا شد و به سپاه حسین بن علی پیوست.۴۴مسلم بن کثیراعرجکثیر بن قلیب صدفیازدی۷۰حمله اولوی از یاران حسین بن علی در کربلا بود که در زیارت رجبیه به نام سلیمان بن کثیر و در ناحیه به نام اسلم بن کثیر گزارش شده است. او در کودکی محمد را درک کرده است.۴۵منیع بن زیادرقاد۴۰حمله اولدر اینکه او کشته کربلا بوده است، به زیارت رجبیه استناد شده است.۴۶نصر بن ابی نیزرابی نیزر بن نجاشی۴۰–۴۵حمله اولاو نوه نجاشی است و همراه حسین بن علی از مکه به کربلا آمد.۴۷نعمان بن عمروازدی راسبیازدی۵۰حمله اولوی به همراه برادرش حلاس از لشکریان عمر سعد بود که پس از پذیرفته نشدن شرایط حسین توسط عمر سعد، از لشکر وی جدا و به سپاه حسین پیوستند.۴۸نعیم بن عجلانانصاری خزرجیعجلان بن نعمانخزرجی۷۰حمله اولوی از اهالی کوفه بود که خود را به سپاه حسین بن علی رساند. به گزارشی در منزل بطن عقبه یا عذیب الهجانات به سپاه حسین پیوست.۴۹یزید بن حصینهمدانی مشرفی۵۰برخی منابع نام وی را زید و بریر نیز گزارش کرده‌اند و نام پدرش، حصیر، خصیر و عبدالله گزارش شده است. وی را قاری قرآن گزارش کرده‌اند.۵۰ابراهیم بن حصین اسدیابواسحاقبنی اسداین احتمال مطرح شده است که وی با ابراهیم بن حسین یکی باشد.۵۱انس بن حارثکاهلیحارث بن نبیهکاهلی۷۸–۸۰وی از جمله صحابه پیامبر اسلام بود که نام‌های انس بن حارث کاهلی، انس بن ابی‌سحیم، مالک بن مالک بن انس و انس بن کاهل اسدی نیز برایش گزارش شده است. وی مأمور انتقال پیام از حسین بن علی به عمر سعد بوده است.۵۲یزید بن زیاد مهاجرابوالشعثاء کندی
ابوالببغاءزیاد مهاصر بن نعمانکندی۴۰وی از لشکریان عمر سعد بود که از وی جدا شد و به سپاهیان حسین پیوست. بنا به نقلی وی مستقیماً از کوفه به قصد همراهی با حسین بن علی به کربلا وارد شد. زائده، زیاد، زید، مهاصر، مصاهر و مظاهر از دیگر نام‌های او و پدرش یاد شده است.۵۳عمرو بن عبداللهابوثمائه صائدیعبدالله بن کعبهمدانی۶۰قیس بن عبداللهوی از جمله تابعینی بود که از یاران مسلم بن عقیل بود و پس از فراری شدن افراد تحت فرمانش، به قبیله خود گریخت و پس از آن از کوفه خارج و خود را به حسین بن علی رسانید. نام او را عمر و نام پدرش را کعب نیز گزارش کرده‌اند. القاب ابوصمامه، صائدی، صیداوی، صاعدی و انصاری به اختلاف به او نسبت داده شده است.۵۴ابوحتوف بن حارثانصاری عجمان (عجلانی)حرث بن سلمهعجلانی۵۲وی به همراه برادرش در لشکریان عمر سعد بود که پس از شنیدن صدای زنان سپاه حسین، از لشکریان عمر سعد جدا شده و به سپاه حسین پیوستند. نام پدرش را حرث نیز گزارش کرده‌اند.۵۵سعد بن حارثانصاری عجمان (عجلانی)حرث بن سلمهعجلانی۵۵وی به همراه برادرش در لشکریان عمر سعد بود که پس از شنیدن صدای زنان سپاه حسین، از لشکریان عمر سعد جدا شده و به سپاه حسین پیوستند. نام پدرش را حرث نیز گزارش کرده‌اند.۵۶زیاد بن عریبابوعمره همدانی صائدیعریب بن حنظلههمدانی۷۰عامر بن نهشلوی از جمله صحابه است که در لشکر حسین حضور داشت و احتمالاً چهارم و پنجم محرم به سپاه حسین پیوست۵۷یحیی بن هانیهانی بن عروهمرادیمادرش را روعه یا روحه بنت عمر گزارش کرده‌اند. وی از اهالی کوفه بود که با رسیدن خبر حسین بن علی به کربلا، خود را به سپاه وی رسانید.۵۸اسلم بن عمرواسلم ترکیایرانی۴۵غلامی رومی یا ترک یا مذحجی به حسین بن علی نسبت داده شده است که صاحب او را جنادة بن حارث یا پدرش یا حر بن یزید ذکر کرده‌اند. نام‌های دیگر او واضح، سلیم و سلیمان گزارش شده است.۵۹جابر بن عروهغفاریغفاری۷۲–۷۵وی پیرمردی کهنسال بود که در جنگ بدر نیز حضور داشته است.۶۰جریر بن یزید ریاحییزید ریاحیتمیمیاز وی در زیارت رجبیه یاد شده است. از وی اطلاعات چندانی در دست نیست. این احتمال داده شده است که او همان حر بن یزید باشد و از او دوبار در زیارت رجبیه یاد شده باشد.۶۱حر بن یزیدتمیمی ریاحییزید بن ناجیه یربوعیتمیمی۵۰ایوب بن مشرحوی از فرماندهان جنگی ابن زیاد و اولین سپاه ابن زیاد بود که به حسین بن علی رسید و راه را بر او بست. وی در صبح یا شب عاشورا از سپاه عمر سعد جدا شد و به سپاه حسین بن علی پیوست و به روایتی اولین کشته سپاه حسین در نبرد تن به تن بوده است.۶۲یحیی بن سلیممازنیمازنی۵۰وی پس از سوید بن عمرو یا عبدالرحمن بن عبدالله یزنی به میدان رفت و کشته شد.۶۳انیس بن معقلاصبحیاصبحیاز جمله شهدای کربلا که پس از جون به میدان نبرد رفت. از او اطلاعات چندانی گزارش نشده است.۶۴بریر بن خضیرهمدانیمشرقی۶۰کعب بن جابروی از بزرگان کوفه محسوب می‌شد و سالیانی را به تدریس قرآن در آن شهر پرداخته بود و حسین را از مکه همراهی کرد. وی در مواردی به سخنرانی برای سپاه کوفیان پرداخته و نزد عمر سعد، او را نصیحت کرده است. او پس از حر به میدان نبرد رفت. از وی در زیارت نامه اربعین یاد شده است. بریر بن حضیر، بریر بن خضیر و بریر بن حصین از دیگر نام‌های اوست. قاتلان دیگری نیز برای او گزارش شده است.۶۵بشیر بن عمروحضرمی کندیحضرمی۵۰وی به هنگام حضور در سپاه حسین بن علی، خبر از اسارت فرزندش در مرزهای ری را دریافت کرد. به همین منظور یکی از فرزندانش را به توصیه حسین بن علی برای نجات فرزند دیگرش، راهی ری کرد و خود در کربلا ماند و کشته شد. به این ماجرا در زیارت ناحیه اشاره شده است. نام او را بشر و نام پدرش را عمر یا عبدالله نیز گزارش کرده‌اند. با وجود آنکه در کشته شدن او در حمله نخستین گزارش‌هایی وجود دارد، اما قول طبری با اشاره به رجز منسوب به او، این قول را رد می‌کند.۶۶انصاریکعب بن حارث۷۰او به همراه حسین بن علی و فرزند و همسرش از مکه با حسین همراه بود. برخی نوشته‌اند که او به همراه عمرو بن خالد صیداوی کوفه را به مقصد مکه ترک کرد خود را به حسین رساند. وی را با نام‌های جناده، جابر، جبار، حباب، حیان، حسان، حیاة و عباده نیز گزارش کرده‌اند. نام پدرش را حارث و حرث نیز گراش کرده‌اند. احتمالاً او همان جنادة بن حارث است. سن او ۷۰ سال تخمین زده شده است و از او در زیارت‌های ناحیه مقدس و زیارت رجبیه یاد نشده است.۶۷عمرو بن خالداسدی صیداوی
ابوخالدخالد بن حکیماسدی۴۵وی از بیعت‌کنندگان با مسلم در کوفه بود که پس از کشته شدن مسلم، خود را از کوفه به حسین بن علی رسانید. وی به همراه غلامش سعد و پسرش خالد به سپاه حسین پیوست. نام او عمر بن خالد نیز گزارش شده است. برخی نسب او را ازدی دانستند.۶۸حماد بن حماد خزاعیخزاعیوی از جمله کشته‌شدگان کربلا است که از وی در زیارت رجبیه یاد شده است. مجلسی در بحارالانوار نسب وی را مرادی نیز ذکر کرده است.۶۹حجاج بن مسروقجعفیمسروق بن مالکمذحجی۵۰در طول سفر مکه تا کربلا، وی مؤذن حسین بن علی بود. نام کامل او را حجاج بن مسروق جعف بن سعد نیز گزارش کرده‌اند. رجز او تنها رجزی است که خطاب به حسین بن علی مطرح شده است.۷۰جون بن حویابومالک، مولی ابی‌ذرحوی بن قتاده۶۵وی غلام فضل بن عباس بود که توسط علی بن ابی‌طالب خریداری و به ابوذر هدیه شد. بعد از مرگ ابوذر، جون به مدینه بازگشت و در خانه علی، حسن، حسین و سجاد خدمتگزاری کرد. او از مکه همراه حسین بود و به اسلحه‌شناسی مشهور بود و شمشیر حسین را در شب عاشورا صیقل می‌داد.۷۱جوین بن مالکضبعی یا تیمیمالک بن قیس بن ثعلبهتیمی۵۰در قبیله وی اختلاف است، او را منسوب به بنی تیم الله یا به ضبعی منسوب ساخته‌اند. همچنین وی به طایفه قیس بن ثعلبه نیز منسوب است. وی در ابتدا از لشکریان عمر سعد بود که به سپاهیان حسین پیوست. جویر، جوین و جون از نام‌های او در منابع است. برخی منابع او را کشته حمله اول دانسته‌اند.۷۲حبیب بن مظاهراسدیمظاهر بن رثاباسدی۸۰حسین بن تمیمحبیب از بیعت‌کنندگان با مسلم بود اما پس از کشته شدن مسلم، خود را به سپاه حسین رسانید. وی از قبیله خود سپاهی را فراهم کرد اما با محاصره لشکریان عمر سعد، امکان دسترسی به سپاه حسین فراهم نشد. وی را پیرترین یار حسین بن علی دانسته‌اد.۷۳حنظله بن اسعدشبامیاسعد بن شبامهمدانی۴۰وی از اهالی کوفه بود که همراه حسین بن علی در روز عاشورا شرکت داشت و پیک حسین بن علی بود. احتمال داده شده است در روز هشتم به سپاه حسین پیوسته است. نام پدرش را سعد و سعید نیز گزارش کرده‌اند. در قاموس الرجال سعد بن حنظله با او یکی شناخته شده است که به جهت اختلاف طایفه‌ها، صحیح نیست.۷۴خالد بن عمروازدی صیداویعمرو بن خالدازدی۲۰وی به همراه پدرش در کنار حسین حضور داشت و پس از کشته شدن پدرش، به میدان رفت. نسب پدرش اسدی عنوان شده است.۷۵خلف بن مسلماسدیمسلم بن عوسجهاسدی۱۲او با وجود مخالفت حسین بن علی با حضورش در معرکه، توسط مادرش به حضور در جبهه نبرد ترغیب شد و سرانجام کشته شد. نام او در منتخب التواریخ عوسجه عنوان شده است.۷۶رافع بن عبداللهمولی مسلم بن کثیرشنوئة۴۰او را غلام مسلم بن کثیر ازدی گزارش کرده‌اند که به همراه صاحبش به سپاه حسین پیوست. در اینکه او کشته ظهر عاشوراست یا در حمله نخست کشته شده است اختلاف است.۷۷زهیر بن قینانماری بجلیقین بن قیسبجلیه۶۰کثیر بن عبدالله شعبی
مهاجر بن اوسوی از عثمانی مذهبانی بود اما در این مورد تردیدهایی مطرح شده است او پس از ملاقات با حسین بن علی در میانه راه مکه تا کوفه، به سپاهیان حسین پیوست. وی فرمانده جناح راست سپاه حسین را عهده‌دار بود. او همچنین در هنگام اقامه نماز حسین بن علی در ظهر عاشورا، محافظت از نمازگزاران را عهده‌دار بود.۷۸وهب بن وهبوی مسیحی تازه مسلمانی بود که به همراه مادرش در صحنه کربلا حضور داشت. پس از آنکه اسیر شد، سرش به دستور عمر سعد از تن جدا شد. مادرش پس از کشته شدن وهب قصد میدان کرد اما به دستور حسین بن علی از این کار منع شد.۷۹سعد بن حنظلهتمیمیتمیمی۴۵از وی اطلاعاتی جز حضور و کشته شدن در نبرد کربلا در دست نیست. نام وی را سعید بن حنظله تمیمی نیز گزارش کرده‌اند. در قاموس الرجال او را حنظله بن سعد شبامی گزارش کرده‌اند. از او با نام شعبة بن حنظله تمیمی نیز یاد شده است.۸۰سعید بن عبداللهمولی عمرو بن خالد صیداوی۲۵وی را غلام عمرو بن خالد صیداوی گزارش کرده‌اند که به همراه صاحبش، پس از کشته شدن مسلم، از کوفه به قصد همراهی حسین راهی کربلا شدند. در زیارت ناحیه نامش سعید و در زیارت رجبیه او غلام عمرو بن خلف گزارش شده است. نام او در مواردی سعد بن عبدالله عنوان شده است.۸۱سعید بن عبداللهحنفی یا حنفیهحنفی۵۰حمله به نمازگزارانوی از کوفیان بیعت‌کننده با مسلم بن عقیل بود که پس از دستگیری مسلم خود را به سپاهیان حسین رسانید. وی در ماجرای کربلا، محافظ نمازگزاران بود و بنابر روایتی در همان غائله با سپر کردن خود در مقابل تیرهای پرتاب شده به سوی نمازگزاران، کشته شد. از او با نام سعد بن عبدالله حنفی در زیارت ناحیه یاد شده است.۸۲سلمان بن مضاربانماری بجلیمضارب بن قینبجلی۴۰وی به همراه عمویش زهیر بن قین، عازم حج بود که با همراه پیوستن زهیر، او نیز به سپاه حسین پیوست. احتمال داده شده است که در مکه به سپاه حسین ملحق شده است.۸۳جنادة بن حارثمذحجی مرادی سلمانیمذحجی۷۰وی به همراه جمعی از جمله غلام خویش، به سپاه حسین بن علی پیوستند. از وی با نام‌های دیگری چون حسان، حیان، جابر، عباده، حیاة حباب، جبار و جباد یاد شده است. در زیارت ناحیه و رجبیه با نام‌های مختلف از او یاد شده است.۸۴سوَید بن عمروانماری خثعمیعمرو بن ابی‌المطاعخثعمی۷۰هانی بن ثبیب حضرمی
عزرة (عروة) بن بطان تغلبی
زید بن رقاد جنبیوی از اعراب قحطانی است که پس از کشته شدن حسین بن علی به قتل رسیده است. او پیش از کشته شدن حسین نیز به میدان نبرد حمله کرد اما زخمی شده و از هوش رفت، وقتی به هوش آمد که حسین بن علی کشته شده بود. او مجدد به میدان نبرد رفت و سرآخر کشته شد. نام‌های دیگر او سوید بن عمر، سوید بن ابی‌المطاع، عمرو بن مطاع جعفی و سوید بن عمیر بن ابی‌المطاع گزارش شده است.۸۵سیف بن حارثجابری همدانیحارث بن سریعجابری۳۲وی به همراه شبیب از کوفه گریخت و خود را به سپاه حسین رساند. او را جوان گزارش کرده‌اند که در روز عاشورا کشته شد. نام او در منابع سیف بن حرث، شبیب بن حارث و شریف بن حارث عنوان شده است.۸۶شبیب بن عبداللهابوعمرو نهشلینهشلی۵۰–۵۲عامر بن نهشلوی از مدینه در کنار حسین بن علی بود. او با نام‌های حبیب بن عبدالله و حبیب بن عبیدالله نیز گزارش شده است. در تنقیح المقال او را کشته حمله اول گزارش کرده‌اند. از او با کنیه ابوعمر نیز یاد شده است.۸۷شبیب بن عبداللهمولی حارثعبدالله بن شکلوی غلام حرث بن سریع گزارش شده است و در منابع متقدم از وی گزارشی وجود ندارد. اما به عقیده چند منبع متاخر در زیارت ناحیه از وی یاد شده است.۸۸عبدالله بن عمیرکلبی علیمیعمیر بن عباسعلیمی۳۰هانی بن ثبیت حضرمی
بکیر بن بن حی تمیمیوی از اهالی کوفه بود که به همراه همسرش ام وهب و مادرش ام عبدالله به سپاه حسین ملحق شد. پس از کشته شدن وی، همسرش به بالین او رفت و توسط غلام شمر کشته شد. منابعی او را همان وهب بن عبدالله دانسته‌اند. او را اولین کشته سپاه حسین در نبرد تن به تن یاد کرده‌اند.۸۹شوذب بن عبداللههمدانی شاکری۷۰وی به همراه عابس (پیک مسلم بن عقیل از کوفه به حسین در مکه) از کوفه به مکه نزد حسین بن علی آمده و با وی تا کربلا همراه شد. در زیارت ناحیه او را غلام شاکر عنوان کرده‌اند. سوید بن عبدالله دیگر نام او عنوان شده است.۹۰هفهاف بن مهندراسبی بصریراسبی۵۲وی از اهالی بصره بود که با رسیدن خبر حسین بن علی به کربلا به سمت وی در حرکت شد، اما در روز عاشورا پس از آنکه حسین بن علی کشته شده بود به کربلا رسید. وی به میان لشکریان عمر سعد رفت و شمشیر برکشید و تنی چند از آنان را کشت و خودش نیز کشته شد.۹۱ضرغامه بن مالکتغلبیتغلبی۳۰وی از شیعیان بیعت کننده با مسلم بن عقیل بود و پس از کشته شدن مسلم در لشکر عمر سعد وارد شده و به کربلا آمد و در آنجا به سپاه حسین پیوست. از وی در زیارت ناحیه و رجبیه یاد شده است. در مناقب او را کشته حمله نخست گزارش کرده‌اند.۹۲عائذ بن مجمعمذحجیمجمع بن عبداللهمذحجی۲۵وی پس از شنیدن خبر کشته شدن قیس بن مسهر — پیک حسین بن علی به کوفه — را شنید، به همراه پدرش و جمعی دیگر به سمت حسین بن علی در حرکت و در عذیب هجانات به سپاه حسین ملحق شدند. نام پدرش در زیارت ناحیه و رجبیه آمده است.۹۳عابس بن ابی شبیبشاکری وادعیابی شبیب بن شاکرهمدانی۷۵وی اولین نفر از مردم کوفه بود که به مسلم بن عقیل پیوست و پس از بیعت مردم با مسلم، به عنوان پیک مسلم به همراه شوذب به سمت حسین بن علی در حرکت شدند. وی از جمله محافظان نمازگزاران در ظهر عاشورا بود. نام پرش را حبیب، شبث و لیث نیز گزارش کرده‌اند.۹۴عبدالرحمن بن عبداللههمدانی ارحبی، ازدی، یزنیعبدالله بن الکدنهمدانی۵۰وی از تابعین بود که حامل نامه کوفیان به حسین بن علی بود. حسین نیز مسلم بن عقیل را راهی کوفه کرد و وی به همراه مسلم به کوفه بازگشت. پس از کشته شدن مسلم خود را به سپاه حسین رسانید. در معجم الرجال وی همان عبدالرحمن بن عبدالله ازدی دانسته شده است که در زیارت رجبیه مورد اشاره قرار گرفته است. برخی او را عبدالرحمن بن عبید ارحبی گزارش کرده‌اند.۹۵عبدالرحمن بن عروهغفاریعروه بن حراقغفاری۲۳وی به همراه برادرش عبدالله از جمله سپاهیان حسین بودند. نام پدرش را عزره نیز گزارش کرده‌اند.۹۶عبدالله بن عروهغفاریعروه بن حراقغفاری۲۵وی به همراه برادرش عبدالرحمن از جمله سپاهیان حسین بودند. نام پدرش را عزره نیز گزارش کرده‌اند.۹۷عمرو بن مطاعجعفیجعفی۴۵وی از اهالی کوفه بود که اصالتی یمنی داشت. از او با نام‌های عمر بن مطاع و عمیر بن مطاع نیز یاد شده است. برخی او را همان سوید بن عمرو بن ابی‌المطاع گزارش کرده‌اند.۹۸عمرو بن جنادهانصاریجنادة بن کعب۹–۲۱مالک بن نسر بدیوی به همراه پدر و مادرش در کربلا حضور داشت. سن وی در هنگام کشته شدن بین ۹ تا ۲۱ گزارش شده است. پس از آنکه در عاشورا کشته‌شد، سرش به سمت سپاه حسین پرتاب شد. مادرش پس از تکلم با سر بریده پسرش، عمود خیمه را کشیده و به سمت سپاه عمر سعد حمله‌ور شد اما با دستور حسین بن علی برگشت.۹۹یزید بن ثبیطقیسی عبدیعبدی۵۰وی از اهالی بصره بود که در بین راه مکه و کربلا به سپاه حسین پیوست و در عاشورا در نبردی تن به تن پس از کشته شدن دو فرزندش، کشته شد. نام او در زیارت ناحیه زید بن ثبیت گزارش شده است بدر، نام دیگری است که برای او گزارش شده است.۱۰۰عمرو بن قرظهانصاریقرظه بن کعبخزرجی۶۰حمله به نمازگزارانوی در روز ششم محرم به سپاه حسین پیوست. برای او رجزی نیز گزارش شده است. پدر او از صحابه محمد بود.۱۰۱عمیر بن عبداللهمذحجیمذحجی۴۰–۴۵مسلم ضبابی
عبدالله بجلیوی از اهالی کوفه بود که خود را در روزهای آغازین ورود حسین به کربلا، به سپاه حسین رسانید.۱۰۲قره۴۰قره، غلام حر بن یزید ریاحی بود که با وجود پیوستن حر به سپاهیان حسین بن علی، در لشکر عمر سعد باقی ماند اما پس از کشته شدن حر، به سپاه حسین پیوست و کشته شد. عروه و غره از دیگر نام‌های او در منابع است.۱۰۳قرة بن ابی قرهغفاریغفاری۷۲از وی اطلاعاتی جز کشته شدن در کربلا وجود ندارد. در ینابیع الموده شخصی با نام عروه غفاری نیز از کشته‌شدگان کربلا یاد شده است.. نام‌های دیگر او عثمان است و پدرش فروه یا عروه گزارش شده است. برخی او را همان معلی بن حنظله غفاری دانسته‌اند.۱۰۴مالک بن عبداللهجابریعبدالله بن سریعجابری۲۴وی غلام سیف بن حرث بود که به همراه وی، عموزاده خویش و همچنین برادر مادری‌اش، به سپاه حسین ملحق شدند. در رجال طوسی نامش مالک بن سریع عنوان شده است.۱۰۵مجمع بن عبداللهعائذیعبدالله بن مالکمذحجی۵۰وی از تابعیان بود که همراه عائذ، عمر بن خالد، جنادة بن حارث و غلام عمرو بن خالد به سپاه حسین بن علی پیوست.۱۰۶مسلم بن عوسجهابو جحل اسدیعوسجه بن سعداسدی۸۰عبدالرحمن بن ابوخشتکاره
عبدالله ضبابیوی از سرشناسان صدر اسلام است که با ورود مسلم بن عقیل به کوفه با وی بیعت کرد و در زمره یارانش بود تا آنکه بی‌وفایی کوفیان را دید، خود را مخفی کرده و شبانه به سپاه حسین در کربلا رسانید. او به همراه همسر و فرزندش خلف در کربلا حاضر شد.۱۰۷مسلممولی عامر بن مسلموی غلام عامر بن مسلم است که به عنوان کشته کربلا گزارش شده است. نام او را سالم نیز گزارش کرده‌اند.۱۰۸منحج بن سهممولی الحسین۳۵حسان بن بکر حنظلیوی از غلامان حسین بن علی بود که نام او منهج نیز گزارش شده است. مادرش حسنیه از کنیزان حسین بود که به ازدواج سهم درآمده بود. مادرش خدمتکار خانه سجاد بود از فرزندان حسن مجتبی در سفر حسین به کوفه نگهداری می‌کرد.۱۰۹نافع بن هلالجملی مرادیهلال بن نافعمذحجی۴۵شمر بن ذی الجوشنوی در منزلگاه عذیب الهجانات به لشکر حسین بن علی پیوست. وی از کسانی بود که همراه عباس بن علی، پس از بسته شدن راه شریعه بر سپاهیان حسین، شبانه به فرات زدند و پس از نبردی شدید، آب به خیمه‌های حسین رساندند. وی اسیر شد و توسط شمر سر بریده شد. زندگانی او با هلال بن نافع (پدر) و هلال بن نافع (گزارشگر وقایع کربلا در سپاه عمر سعد) اشتباه گرفته شده است.۱۱۰هلال بن نافعجملی مرادینافع بن جملمذحجیشمر بن ذی الجوشنوی از شیعیانی بود که در بین راه مکه و کربلا به حسین بن علی پیوست. وی از جمله کسانی بود که اعلام وفاداری یاران حسین بر او را رقم زد و پس از بستن شریعه و آب بر سپاه حسین به همراه تنی چند برای رساندن آب به خیام حسین اقدام کرد. وی به اسارت درآمد و به دست شمر کشته شد. شیخ صدوق و شیخ بحرانی شخصی را به نام هلال بن حجاج از کشته‌شدگان کربلا گزراش کرده‌اند که احتمال داده شده است همان هلال بن نافع باشد.۱۱۱وهب بن عبدالله کلبیبنی کلب۲۵وی تازه دامادی بود که همراه با مادر و همسرش در کربلا حاضر بود و به توصیه مادر کشته شد. پس از کشته شدن همسرش عمودی برداشت و به سمت دشمن در حرکت شد اما به دستور حسین بن علی بازگردانده شد. پس از آنکه سرش را نزد مادرش پرتاب شد، مادرش سر را سمت لشکر عمر سعد پرتاب کرد و سبب مرگ یکی از لشکریان عمر سعد شد. پس از آن شمر دستور داد تا مادر وهب نیز کشته شود.

 کشته‌شدگان زن در سپاه حسین 
+کشته‌شدگان زن در نبرد کربلاناملقب یا کنیهپدرهمسرنسب یا تیرهسنقاتلنسبت با حسینتوضیحاتمنبع۱ام حسن بنت حسنام‌حسنحسن بن علیهاشمیفرزند برادروی از زنان خیام حسین بن علی بود که پس از حمله سپاهیان عمر سعد به خیمه‌های حسین، در زیر دست و پای مهاجمان، به قتل رسید.۲حمیده بنت مسلممسلم بن عقیلهاشمی۱۱فرزند پسر عموحمیده دختر مسلم بن عقیل، بر اثر حمله لشکریان عمر سعد برای غارت خیمه‌های حسین، در زیر دست و پا کشته شد.۳ام وهب بنت عبدام‌وهبعبدالله بن عمیر کلبیعُلِیمی۲۰–۱۹رستموی نخستین زن کشته شده در کربلا بود که ابتدا قصد همراهی همسرش را در پیکار داشت اما به توصیه همسر و حسین بن علی، به نزد زنان خیمه بازگشت، اما پس از کشته شدن همسرش (یا به نقلی فرزندش)، نزد او شتافت. در این هنگام غلام شمر، او را به قتل رسانید. برخی وی را مادر وهب (نصرانی مسلمان شده در کربلا) می‌دانند. نام او در منابعی هانیه گزارش شده است.

 افرادی که مورد اختلاف قرار گرفته‌اند 
+افرادی که مرگشان در نبرد کربلا محل اختلاف استناملقب یا کنیهپدرنسب یا تیرهسنقاتلنسبت با حسینتوضیحاترجبیهمنبع۱عبدالله اصغر بن ابوطالبابوطالب بن عبدالمطبهاشمیبرادرعمادزاده از وی به عنوان کشته کربلا یاد کرده است اما در منابع رجال از فرزندی به نام عبدالله اصغر برای ابوطالب و در کشته‌شدگان کربلا ذکری به میان نیامده است.۲بکر بن علیابوبکرعلی بن ابی‌طالبهاشمیبرادرمقبره وی در منطقه ذی‌الکفل است و گروهی بر این باورند که وی پس از زخمی شدن در واقعه کربلا، به همراه اسبش به این منطقه آمده و بر اثر جراحات کشته شده و در همان‌جا دفن گردیده است. با این حال با استناد به سنگ مقبره وی، او به سال ۶۰ از دنیا رفته است.۳عتیق بن علیعلی بن ابی‌طالبهاشمیبرادرمنابع کهن از وی یادی نکرده‌اند و شذرات الذهب وی را کشته کربلا گزارش کرده است.۴عمر بن علیعلی بن ابی‌طالبهاشمی۳۵برادرمنابع در حضور وی در کربلا و کشته شدنش، دچار اختلاف هستند. این احتمال نیز داده شده است که وی از زخمی‌های کربلا بوده که جان سالم به در برده باشد. نام مادرش صهبا یا ام حبیب دختر عباد بن ربیعه گزارش شده است.۵عون بن علیعلی بن ابی‌طالبهاشمی۴۵برادروی از فرزندان علی بن ابی‌طالب و اسماء بنت عمیس است. از حضور وی در کربلا خبری گزارش نشده است و در روضة الشهدا به شهادتش در کربلا اشاره شده است. او را از همراهان حسین بن علی از مدینه گزارش کرده‌اند. در ریاض الشهادة مزار او بیرون کربلا گزارش شده است.۶فضل بن علیعلی بن ابی‌طالبهاشمیبرادراز وی در منابع کهن، نام و نشانی وجود ندارد اما ملاحسین کاشفی وی را از کشته‌شدگان کربلا گزارش کرده‌اند.۷قاسم بن علیعلی بن ابی‌طالبهاشمیعمرو بن سعید ازدیبرادربا وجود آنکه چنین فرزندی به علی بن ابی طالب در منابع منسوب نیست، اما در مناقب وی یکی از کشته‌شدگان کربلا یاد شده است.۸محمد بن عباسعباس بن علیهاشمی۱۴مردی از بنی‌ابان بن دارمفرزند برادردر مناقب از محمد بن عباس به عنوان کشته کربلا یاد شده است. سن او ۱۴ تا ۱۵ سال گزارش شده است.۹یحیی بن علیعلی بن ابی‌طالبهاشمیبرادربرخی منابع وی را کشته کربلا گزارش کرده‌اند. برخی دیگر نیز وی را در زمان حیات پدرش، فوت شده گزارش کرده‌اند.۱۰احمد بن حسنحسن بن علیهاشمی۱۶–۱۹منقذ بن نعمان عبدیفرزند برادربرخی منابع چون سید محسن امین، احمد بن حسن را همان عبدالله بن حسن دانسته‌اند.۱۱بِشر بن حسنحسن بن علیهاشمیفرزند برادربا وجود آنکه فرزندی به نام بشر برای حسن مجتبی ذکر نشده است، اما ابن شهرآشوب از بشر بن حسن به عنوان یکی از شهیدان کربلا یاد می‌کند.۱۲عمر بن حسنحسن بن علیهاشمیفرزند برادربرخی منابع از کشته شدن وی در کربلا گزارش کرده‌اند اما با وجود عدم گزارش کشته شدنش در برخی از کتب معتبر و همچنین گزارشی از اسارتش در کربلا، کشته شدنش محل اشکال است.۱۳یحیی بن حسنحسن بن علیهاشمیفرزند برادراز وی در منابع کهن یادی به میان نیامده است. سپهر می‌نویسد که وی از جمله فرزندان حسن بن علی نیست که در کربلا کشته شده باشد.۱۴ابراهیم بن حسینحسین بن علیهاشمیفرزندمنابع از حضور وی در کربلا سخنی به میان نیاوردند اما از رجزخوانی وی در ظهر عاشورا یاد شده است. این احتمال مطرح شده است که او همان ابراهیم بن حصین باشد.۱۵ابوبکر بن حسینحسین بن علیهاشمیعبدالله بن عقبة غنوی
حرمله بن کاهل اسدیفرزندمادر او را ام ولد گزارش کرده‌اند.۱۶جعفر بن حسینحسین بن علیهاشمیفرزندشیخ مفید از وجود وی یاد کرده اما از حضورش در کربلا خبری نداده است. منابع پیش از تسلیه المجالس نیز از وجود چنین فرزندی برای حسین بن علی در ماجرای کربلا گزارشی نداده‌اند.۱۷حمزه بن حسینحسین بن علیهاشمیفرزندبه گفته ابن شهر آشوب، وی فرزند حسین بن علی بود که در واقعه کربلا کشته شد.۱۸زید بن حسینحسین بن علیهاشمیفرزندبه گفته ابن شهر آشوب، وی فرزند حسین بن علی بود که در واقعه کربلا کشته شد.۱۹قاسم بن حسینحسین بن علیهاشمیعمر بن سعد بن مقبلفرزنددر منابع کهن از فرزندی به نام قاسم برای حسین بن علی گزارشی وجود ندارد با این وجود منابعی از وی به عنوان کشته کربلا یاد کرده‌اند.۲۰محسن بن حسینحسین بن علیهاشمینوزادفرزندمنابع از فرزندی به این نام برای حسین بن علی سخنی به میان نیاورده‌اند اما معجم البلدان از وی به عنوان کشته کربلا یاد کرده است. این کودک که در شکم مادر بود، به جهت نا ملایمات واقعه کربلا در حال اسارت مادر در قسمت غربی حلب سقط گردید.۲۱محمد بن حسینحسین بن علیهاشمیفرزنددر کشته شدن یا اسارت وی در واقعه کربلا، اختلافاتی گزارش شده است. وی گزارشی را از سرگذشت اسیران در شام نقل می‌کد که دلیلی بر زنده بودن وی در شام بوده است.۲۲ابراهیم بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمیپسر عمودر منابع کهن از وی و برادرش گزارشی به میان نیامده است و تنها در منابع معاصر، به اینکه دو فرزند کم سن از فرزندان عقیل در نبرد کربلا حضور داشتند، سخن به میان آمده است.۲۳ابوسعید بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمیپسر عمواز وی تنها در وسیلة الدارین به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۲۴احمد بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمیپسر عموتنها منبعی که از وی به عنوان شهید کربلا یاد کرده است، وسیلة الدارین است که او را از همراهان حسین بن علی از مدینه تا کربلا می‌داند.۲۵سعید بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمیپسر عمودربندی در دو اثرش جواهر الایقان و اسرار الشهاده از وی به عنوان کشته کربلا یاد کرده است.۲۶عبدالله اصغر بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمیعثمان بن خالد اثیم جهنی
بشر بن حوط قایضیپسر عمووی از مادری به نام علیه زاده شده بود. وی پس از برادرش عبدالرحمن به میدان رفت و کشته شد. با این وجود صاحب قاموس الرجال حضور وی در کربلا را انکار کرده است.۲۷عبدالله بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمیعمرو بن صبیح صیداویپسر عمودر کشته شدن وی در کربلا اختلاف است. وی توسط شیخ طوسی به عنوان اصحاب سجاد یاد شده است. برخی نیز مقصود شیخ طوسی از عبدالله بن عقیل را همان عبدالله اصغر بن عقیل دانسته‌اند.۲۸عقیل بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمیپسر عموبا وجود آنکه برخی منابع وی را از کشته‌شدگان کربلا می‌دانند ولی در منابع انساب از وجود فرزندی به نام عقیل برای عقیل بن ابی طالب مطلبی گزارش نشده است.۲۹عون بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمیپسر عموبرخی در شهادتش در کربلا اختلاف کرده‌اند. برخی از رجال نویسان نیز در وجود چنین فرزندی برای عقیل دچار اختلاف هستند.۳۰محمد بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمیپسر عمودر منابع کهن از وی و برادرش گزارشی به میان نیامده است و تنها در منابع معاصر، به اینکه دو فرزند کم سن از فرزندان عقیل در نبرد کربلا حضور داشتند، سخن به میان آمده است.۳۱موسی بن عقیلعقیل بن ابی‌طالبهاشمی۳۲عمرو بن صبیح صیداویپسر عمومادرش را ام البنین بنت ابوبکر بن کلاب عامری است که بعد از برادرش جعفر به میدان رفت و کشته شد. از وی در منابع کهن یادی به میان نیامده است.۳۲احمد بن محمدمحمد بن عقیلهاشمیفرزند پسر عمونسب شناسان برای محمد بن عقیل فرزندی به نام احمد گزارش نکرده‌اند اما مامقانی او را فرزند محمد و ام ولدش دانسته است. تنها در تنقیح المقال از وی به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۳۳جعفر بن محمدمحمد بن عقیلهاشمیفرزند پسر عمودر کشته شدن وی در ماجرای کربلا بین مقتل نویسان اختلاف است. برخی او را کشته شده در واقعه حره می‌دانند.۳۴عبدالله بن جعفرجعفر بن عقیلهاشمیفرزند پسر عمواز وی تنها در کتاب اسرار الشهاده به عنوان حاضر در کربلا یاد شده است و منابع متقدم از او سخنی به میان نیاورده اند. وی در کربلا پرچمدار سپاه حسین بوده است.۳۵اسماعیل بن عبداللهزاهدعبدالله بن جعفرهاشمیفرزند پسر عمودر میان کشته‌شدگان کربلا، از وی یاد شده است اما ابن عنبه و مامقانی او را کشته شده می‌دانند اما ذکری از واقعه کربلا به میان نمی‌آورند. بنابه گزارش مامقانی، وی در ۱۴۵ ه‍.ق در سن نود سالگی به دستور معاویة بن عبدالله کشته شد.۳۶حسین بن عبداللهعبدالله بن جعفرهاشمیفرزند پسر عمودر کتاب جمهرة انساب العرب، از حسین بن عبدالله به عنوان یکی از کشته‌شدگان کربلا یاد شده اما در سایر منابع از وی سخنی به میان نیامده است.۳۷عدی بن عبداللهعبدالله بن جعفرهاشمیفرزند پسر عموتنها منبعی که وی را کشته کربلا گزارش کرده است، ابن قتیبه دینوری است.۳۸عون بن عبداللهعون اصغرعبدالله بن جعفرهاشمیفرزند پسر عمومادر عون، جمانه دختر مسیب بن نجبه فرازی است. در کشته شدن وی در نبرد کربلا یا واقعه حره، اختلاف است. منابع در اینکه او یا برادرش عون اکبر که فرزند زینب بنت علی بود از کشته‌شدگان کربلاست، اختلاف نظر دارند.۳۹قاسم بن محمدمحمد بن جعفرهاشمیفرزند پسر عمومادرش ام ولد بود و با ام کلثوم بنت عبدالله بن جعفر ازدواج کرده است. در اینکه وی از کشته‌شدگان کربلا بوده یا از اسیران، بین منابع اختلاف است.۴۰احمد بن مسلممسلم بن عقیلهاشمیفرزند پسر عموفاضل دربندی وی را از جمله شهیدان کربلا ذکر می‌کند، این حال، نسب شناسان برای مسلم بن عقیل فرزندی به این نام گزارش نکرده‌اند.۴۱جعفر بن مسلممسلم بن عقیلهاشمیعروة بن عبدالله جعفیفرزند پسر عمومنابع کهن از او نامی به میان نیاورده‌اند و تنها منابع متقدم او را از کشته‌شدگان کربلا گزارش کرده‌اند.۴۲عبدالرحمن بن مسلممسلم بن عقیلهاشمیفرزند پسر عمومادر وی را فتاة گزارش کرده‌اند. منابع کهن از او یادی به میان نیاورده‌اند.۴۳عون بن مسلممسلم بن عقیلهاشمیعمرو بن صبیح صیداویفرزند پسر عموبرخی منابع وی را از کشته‌شدگان کربلا گزارش کرده‌اند.۴۴مسلم بن مسلممسلم بن عقیلهاشمیفرزند پسر عموبرخی منابع از کشته شدن وی در کربلا گزارش کرده‌اند.۴۵عبدالله بن عباسعباس بن علیهاشمیفرزند برادربرخی وی را کشته کربلا دانسته‌اند اما در مقابل منابع متقدم از وی یادی نکردند و همچنین در منابع رجالی از فرزندی به نام عبدالله برای عباس بن علی یاد نشده است.۴۶قاسم بن عباسعباس بن علیهاشمی۱۹فرزند برادردر منابع فرزندی به این نام برای عباس بن علی گزارش نشده است با این وجود در نورالعین فی مشهد الحسین از وی به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۴۷عبدالله بن ابی‌سفیانابوالهیاجابی سفیان بن حارث بن عبدالمطلبهاشمیوی از صحابه کشته شده در سپاه حسین است که پدرش، برادر رضاعی پیامبر اسلام بوده است.۴۸اسحاق بن مالکمالک اشترنخعیتنها فاضل دربندی از شهادت وی در کربلا گزارش داده است.۴۹اسد کلبیوی یک از خوانده شدگان توسط حسین بن علی در زمان کشته شدن یارانش بوده است.۵۰اسد بن ابی دجانهبختری بن سعد
ازرق بن هاشموی برای یاری عبدالله بن حسن به میدان شتافت اما محاصره و کشته شد. از کشته شدن او تنها در کتاب روضة الشهدا یاد شده است.۵۱اشعث بن سعدوی توسط ملاحسین کاشفی از شهدای کربلا گزارش شده است. برخی به اشتباه وی را با اشعث بن قیس (از دشمنان حسین بن علی) یکی دانسته‌اند.۵۲بدر بن رقیطاز وی و دو فرزندش تنها در زیارت رجبیه یاد شده است. به گفته مؤلف فرسان الهیجاء، احتمال اشتباه در این فقره از زیارت رجبیه، منتفی نیست.۵۳بکیر بن حر ریاحیحر بن یزید ریاحیوی به همراه پدرش حر، ابتدا از لشکریان عمر سعد بودند که به سپاه حسین پیوستند. بکیر قبل از پدرش به میدان رفته و کشته شد. از وی در منابع کهن گزارشی نقل نشده است.۵۴جنادة بن عمرو صیداویعمرو بن خالدوی از بیعت‌کنندگان با مسلم در کوفه بود که پس از کشته‌شدن مسلم، خود را از کوفه به حسین بن علی رسانید. از وی در منابع کهن یادی نشده است.۵۵جندب حضرمیعمادزاده در کتاب خویش وی را از شهیدان کربلا می‌داند اما در منابع دیگر از چنین شخصی به عنوان کشته شدن در کربلا یاد نشده است.۵۶حارث بن سریعاز وی در کتاب قیام حق به عنوان کشته کربلا یاد شده است اما در منبع دیگری از او یاد نشده است.۵۷حجر بن جندبجندب بن حجیرقحطانی۲۴نبرد اولتنها عمادزاده در کتابش او را کشته شده در کربلا می‌داند. پدرش از کشته‌شدگان کربلاست. نام او را حجیر نیز گزارش کرده‌اند.۵۸حجر بن حرصاحب کتاب اسرارالشهاده از یکی از سپاهیان عمر سعد یاد می‌کند که مأمور قطع آب بر حسین بوده است و پس از آن به سپاه حسین پیوسته و در آنجا کشته شده است.۵۹حصین بن مالکتنها کتاب عشرة کامله از وی به عنوان شهید کربلا یاد کرده است.۶۰حطیمة بن وهاددر کتاب ریاض الشهاده و روضة الشهدا از وی به عنوان شهید کربلا یاد شده که در محاصره دشمن کشته شد. اما روضه الشهدا نام وی را حنظمه گزارش کرده است.۶۱حمادوی غلام حسین بن علی بود که پس از محاصره محمد بن مقداد و عبدالله بن ابودجانه، به کمک آنان شتافت اما کشته شد. از وی تنها در روضة الشهدا یاد شده است.۶۲حماد بن انسگروهی بر این باورند که وی از جمله شهیدان کربلا است.۶۳حنظلة بن عمرو شیبانیاز وی تنها ابن شهر آشوب به عنوان شهید کربلا یاد کرده است. وی در حمله نخست کشته شده است.۶۴خزیمهکوفی۴۰حمله اولاز وی در منابع پیشین یادی نشده و قندوزی وی را از لشکریان عمر سعد گزارش کرده است که حامل پیغامی برای حسین از جانب عمر سعد بود اما در کنار حسین بن علی ماند و به لشکریان وی پیوست.۶۵سلیمان بن رزینابورزینسلیمان بن عوف حضرمی (در بصره)وی را غلام حسین بن علی گزارش کرده‌اند که برخی وی را کشته کربلا و برخی او را کشته شده به دستور ابن زیاد در بصره به جهت پیک بودن برای نامه حسین بن علی دانسته‌اند. از وی در زیارت ناحیه یاد شده است.۶۶عبدالله بن بدربدر بن رقیطاز وی، برادر و پدرش تنها در زیارت رجبیه یاد شده است. به گفته مؤلف فرسان الهیجاء، احتمال اشتباه در این فقره از زیارت رجبیه، منتفی نیست.۶۷عبیدالله بن بدربدر بن رقیطاز وی، برادر و پدرش تنها در زیارت رجبیه یاد شده است. به گفته مؤلف فرسان الهیجاء، احتمال اشتباه در این فقره از زیارت رجبیه، منتفی نیست.۶۸داود بن طِرِمّاحاز وی در منابع رجال و تاریخ ذکری به میان نیامده و تنها برخی منابع متقدم وی را جزء کشته‌شدگان کربلا ذکر کرده‌اند.۶۹ذیان بن ضریب صائدی همدانیهمداناز وی تنها در کتاب عاشورا چه روزیست یاد شده است.۷۰رافعوی غلام مسلم بن کثیر است که در برخی منابع به اشتباه و تصحیف، نافع گزارش شده است. وی پس از نماز ظهر روز عاشورا کشته شد.۷۱ربیعة بن حوطابومهوش
ابوثوروی را پسر عموی حبیب بن مظاهر گزارش کرده‌اند. از کشته شدن وی در کربلا گزارشی وجود ندارد، و برخی منابع به اشتباه به نقل از ابن حجر وی را کشته شده در کربلا همراه با حبیب گزارش کرده‌اند.۷۲رشیدتنها در کتاب جواهر الایقان از یکی از کشته‌شدگان کربلا به نام رشید یاد شده است.۷۳رمیث بن عمرودر منابع تاریخ و رجال، از وی به عنوان اصحاب حسین بن علی یاد شده است و در جایی به کشته شدنش در عاشورا اشاره‌ای نشده است. از وی در زیارت رجبیه یاد شده است و شاید همین مسئله سبب شده است عده‌ای وی را شهید کربلا بدانند.۷۴زائدة بن مهاجراز وی در زیارت رجبیه یاد شده است و عده‌ای بر اساس همان منبع، وی را از کشته‌شدگان کربلا می‌دانند. برخی وی را همان یزید بن زیاد مهاجر معروف به ابوشعثای کندی می‌دانند.۷۵زهیر بن حسان اسدیمنابع متاخر از وی به عنوان یکی از اصحاب حسین که در عاشورا کشته شده است یاد کرده‌اند اما در منابع کهن یادی از وی نشده است.۷۶زهیر بن سلیماناز وی تنها در زیارت رجبیه به عنوان کشته شده کربلا یاد شده است.۷۷زهیر بن سیاراز وی تنها در زیارت رجبیه به عنوان کشته شده کربلا یاد شده است.۷۸سعید بن کَردَمزید بن کَردَماز میان منابع، تنها ابن عساکر وی را به عنوان کشته کربلا یاد کرده است.۷۹سعد بن بشر حضرمیبشر بن عمراز وی تنها در کتاب ناسخ التواریخ به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۸۰سعد بن حرثخزاعیخزاعی۷۰حمله اولمامقانی وی را از صحابه کشته شده در کربلا می‌داند. اما غیر از وی کسی از وجود چنین صحابی گزارش نکرده‌اند. از او در منابع متقدم سخنی به میان نیامده است.۸۱سلم بن عمرومورخان از وی گزارشی نقل نکرده‌اند و تنها عمادزاده از وی به عنوان مستخدم حسین بن علی یاد کرده است.۸۲سلیمان بن ربیعهبنی اسد بن خزیمهتنها فضیل بن زبیر نام وی را در رساله تسمیه من قتل معل الحسین علیه السلام به عنوان کشته کربلا یاد کرده است.۸۳سلیمان بن عوف حضرمیاز وی تنها در زیارت رجبیه یاد شده است.۸۴سیف بن مالک نمیریدر بین منابع متقدم تنها ابن شهر آشوب از وی به عنوان کشته کربلا یاد کرده است. در زیارت ناحیه نیز به سیف بن مالک بدون پسوند سلام داده‌شده است که می‌تواند مربوط به سیف بن مالک عبدی باشد.۸۵شریح بن عبداللهاز وی در منابع متقدم یادی نشده است و تنها منابع متقدم وی را از کشته‌شدگان کربلا می‌دانند.۸۶شریح بن عبیدتنها در روضة الشهدا از وی به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۸۷شریف بن حارثدر منابع کهن یادی از وی وجود ندارد و تنها منابع متاخر از وی به عنوان کشته کربلا یاد کرده‌اند.۸۸ضبیعة بن عمرواز وی تنها در زیارت رجبیه به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۸۹عائد بن حرب سلانیدر کتب رجال یادی از او نشده و تنها عمادزاده با استناد به زیارت ناحیه مقدسه از وی به عنوان کشته کربلا یاد کرده است.۹۰عامر بن جلیدهاز وی در منابع متقدم یادی نیست اما منابع متاخر با توجه به زیارت رجبیه، وی را از کشته‌شدگان کربلا می‌دانند.۹۱عامر بن مالکاز نسب و سرگذشت وی در منابع متقدم مطلبی گزارش نشده است و تنها برخی منابع متاخر وی را به استناد به زیارت رجبیه از کشته‌شدگان کربلا می‌دانند.۹۲عباده بن حرث انصاریتنها کتاب عشره کامله از وی به عنوان کشته کربلا یاد کرده است.۹۳عبدالاعلی بن زیاد کلبیزیاد بن شجاع کلبی۲۵تنها بلاذری وی را از کشته‌شدگان کربلا یاد کرده است. وی از کشته شدگان کوفه به دلیل همکاری با مسلم بن عقیل گزارش شده است.۹۴عبدالله بن ابودجانهدر روضة الشهدا از وی به عنوان شهید کربلا یاد شده است اما در ریاض الشهادة از ابودجانه نامی به عنوان شهید کربلا سخن به میان آمده است.۹۵عبدالرحمن بن یزیداز وی در زیارت رجبیه یاد شده است و برخی متاخرین نیز وی را جزء کشته‌شدگان سپاه حسین می‌دانند.۹۶عبدالسلام بن عروهتنها منبعی که وی را از کشته‌شدگان کربلا می‌داند، کتاب تذکرة الشهدا است. این احتمال داده شده است که وی با عبدالرحمن بن عروه اشتباه شده باشد.۹۷عبدالله بن ابوبکرتنها منبعی که وی را از کشته‌شدگان کربلا گزارش کرده است، اعیان الشیعه می‌باشد. وی این نقل را از کتاب الحیوان جاخظ نقل می‌کند اما در تحقیق اخیر این اثر، عبدالله بن ابوبکر کشته شده در جنگ طائف گزارش شده است.۹۸عبدالله بن عبداللهعبدالله الجوادوی از نوادگان جعفر طیار است. مادرش خوصاء دختر خفصة بن ثقیف گزارش شده است. از او در مناقب ابن شهر آشوب یاد شده است.۹۹عبدالله بن قیسقیس بن ابی عروهبنی عقّاروی به همراه برادرش در حمله نخست لشکر عمر سعد کشته شد.۱۰۰عبیدالله بن قیسقیس بن ابی عروهبنی عقّاروی به همراه برادرش در حمله نخست لشکر عمر سعد کشته شد.۱۰۱عبدالله بن ابی دجانهدر منابع متقدم از وی به عنوان کشته کربلا گزارشی وجود ندارد و تنها کتاب روضه الشهدا وی را از کشته‌شدگان کربلا می‌داند.۱۰۲عبدالله بن خالد صیداویوی را به نقل از لهوف به عنوان کشته کربلا ذکر کرده‌اند اما در لهوف تصحیح شده، وی را به عنوان عمرو بن خالد صیداوی آمده است. در دیگر منابع متقدم از وی گزارشی در دست نیست.۱۰۳عبدالله بن سریعتنها منبعی که وی را کشته کربلا دانسته است، اسرار الشهاده است.۱۰۴عبدالله بن عمر کندیکندهدر منابع متقدم از وی یادی به میان نیامده است و تنها در کتاب اسرار الشهاده از وی به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۱۰۵عبدالله بن عمروعمرو بن عیاشکلبتاریخ نویسان از وی گزارشی نکرده‌اند.۱۰۶عبیدالله بن بشیردر منابع رجالی یادی از وی نشده است، و احتمالاً تصحیفی از عبدالله بن بشیر باشد.۱۰۷عروه غفاریتنها در ینابیع المودة از او یاد شده است.۱۰۸علی بن حرتمیمی ریاحیحر بن یزید ریاحیتمیمی۲۵بنابر گزارشی در برخی منابع، وی به همراه پدرش حر، ابتدا از لشکریان عمر سعد بودند که به سپاه حسین پیوستند. اما بسیاری از منابع از وی یادی به میان نیاورده‌اند. او پیش از پدرش به میدان رفته و کشته شد.۱۰۹علی بن مظاهر اسدیمظاهر اسدیهرچند برخی منابع از کشته شدن وی در کربلا گزارش کرده‌اند اما هیچ منبع قدیمی از وی به عنوان کشته کربلا سخن نگفته است.۱۱۰عمران کلبیبنی کلبوی و مادرش از تازه مسلمانان بودند که پس از کشته شدن عمیر بن مطاع به میدان رفت و کشته شد. از وی در منابع کهن یادی به میان نیامده است.۱۱۱عمر بن ابی تمام صائدیتنها در کتاب آرامگاه‌های خاندان پاک پیامبر، به این کشته در کربلا اشاره شده است.۱۱۲عمرو بن مطیعاز وی تنها در کتاب اسرار الشهاده به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۱۱۳عمرو بن احدث (الاحدوث) حضرمیاز وی تنها در کتاب زندگی حضرت خامس آل عبا به عنوان کشته کربلا یاد شده است. از وی در زیارت ناحیه یاد شده است.۱۱۴عمرو بن خلفوی از کشته‌شدگان کربلا گزارش شده است که در زیارت رجبیه از وی به همراه غلامش سعید یاد شده است، اما به عقیده مؤلف انصارالحسین، وی همان عمرو بن خالد صیداوی است که به همراه غلامش سعید در کربلا کشته شدند.۱۱۵عمرو بن مشیعهتنها در کتاب مناقب از وی به عنوان کشته کربلا یاد شده است. این احتمال داده شده که وی همان عمرو بن ضبیعه یا عمرو بن قرضه از کشته‌شدگان کربلاست.۱۱۶عمیر انصاریدر اسرار الشهاده از وی به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۱۱۷عمیر بن حصیندر کتاب تذکرة الشهدا از وی به عنوان کشته کربلا در کنار برادرش یزید یاد شده است.۱۱۸عمیر بن کنادوی در زیارت رجبیه به عنوان کشته کربلا یاد شده است اما در منابع دیگر اطلاعی از وی وجود ندارد.۱۱۹غیلان بن عبدالرحمندر منابع از وی گزارشی وجود ندارد، تنها در زیارت رجبیه از وی یاد شده است.۱۲۰فیروزانایرانیفیروزان که به نام‌های پیروزان و فروزان نیز گزارش شده است، از غلامان ایرانی حسن بن علی بود که همراه با کاروان حسین بن علی به کربلا آمد و کشته شد. از وی در منابع کهن یادی به میان نیامده است.۱۲۱قاسم بن حارث کاهلیاز وی در منابع تاریخی کهن گزارشی وجود ندارد و تنها در زیارت رجبیه از وی یا شده است. این احتمال داده شده است که وی همان قاسم بن حبیب ازدی باشد.۱۲۲قاسم بن سعد طائیدر منابع جز وسیلة الدارین کسی به کشته شدن وی در کربلا اشاره نکرده است.۱۲۳قیس بن ربیعاز وی اطلاعاتی در منابع کهن وجود ندارد، منابع متاخر از وی به عنوان کشته کربلا یاد کرده‌اند.۱۲۴قیس بن عبدالله همدانیاز وی تنها در زیارت رجبیه یاد شده است.۱۲۵قیس بن منبهتنها در روضة الشهدا از وی به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۱۲۶مالک بن انس کاهلیبرخی همچون کتاب المناقب، وی را از کشته‌شدگان کربلا گزارش کرده‌اند.۱۲۷مالک بن اوسدر کتاب ناسخ التواریخ از وی به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۱۲۸مالک بن حارثتنها در کتاب اسرار الشهاده از وی و برادرش به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۱۲۹مالک بن دودانوی به نقل ابن شهر آشوب از کشته‌شدگان کربلاست.۱۳۰مبارکاز او در منابع کهن اطلاعاتی گزارش نشده است و تنها ناسخ التواریخ از کشته شدن وی نقل گزارش کرده است.۱۳۱محمد بن انسبرخی منابع از کشته شدن وی در ماجرای کربلا یاد کرده‌اند. وی به همراه اسد بن ابی دجانه و فیروزان به مقاتله رفت و کشته شد.۱۳۲محمد بن مطاعجعفوی را منابع متاخر از کشته‌شدگان کربلا گزارش کرده‌اند اما در منابع کهن خبری از وی نیست.۱۳۳محمد بن مقداداز وی جز در کتاب ملا محسن کاشفی، به عنوان کشته کربلا یاد نشده است.۱۳۴محمد بن عبداللهمذحجیعبدالله بن عائدیبرخی منابع نام وی را مجمع گزارش کرده‌اند. وی از جمله ۱۴ نفری است که سواره از کوفه خارج شده و به سپاه حسین پیوستند. از وی در منابع کهن یادی به میان نیامده است.۱۳۵مرة بن ابی مره غفاریاز وی جز در کتاب ملا محسن کاشفی خبری گزارش نشده است.۱۳۶مسعود بن سعد حدادتنها منبعی که وی را کشته کربلا گزارش کرده است، واعظ خیابانی است.۱۳۷مسعود هاشمیفاضل دربندی وی را به عنوان کشته کربلا گزارش کرده است.۱۳۸مسلم بن کنادتنها در زیارت رجبیه از وی به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۱۳۹مسلمدر کتاب یاران پایدار، از وی به عنوان کشته کربلا و غلام حسین بن علی یاد شده است.۱۴۰مصعب بن یزید ریاحیتمیمی ریاحییزید بن ناجیه یربوعیتمیمی۴۵وی برادر حر بن یزید ریاحی است که به گفته برخی منابع، همچون وی از سپاه عمر سعد به سپاه حسین بن علی پیوست و پیش از حر به میدان رفت و کشته شد.۱۴۱مصیب بن جواد کلانیبجز یک منبع متاخر، منبعی دیگر از کشته شدن وی گزارشی نداشته است.۱۴۲معلی بن حنظله غفاریغفاریاسرار الشهاده وی را جزء کشته‌شدگان کربلا گزارش کرده است.۱۴۳معلی بن خنیس ذهلیبرخی وی را معلی بن معلی و معلی بن علی نیز گزارش کرده‌اند. با این وجود در منابع کهن از وی یادی به میان نیامده است.۱۴۴معلا بن علاکلبوی را تنها در ینابیع الموده به عنوان کشته کربلا گزارش کرده‌اند.۱۴۵معلی بن معلیابومخنف وی را از کشته‌شدگان کربلا گزارش کرده است که برخی منابع وی را همان معلی بن خنیس دانسته‌اند.۱۴۶یزید بن مظاهر اسدیدر مقتل ابومخنف از وی به عنوان کشته کربلا گزارش شده است و برخی منابع به نقل از ابومخنف، رجز منسوب به وی را به یزید بن زیاد بن مهاصر گزارش کرده‌اند.۱۴۷ناصر هلالیتنها در مقتل ابومخنف از وی به عنوان کشته کربلا گزارش شده است.۱۴۸وقاص بن مالکدر منابع کهن، از وی گزارشی وجود ندارد و در روضة الشهدا از وی به عنوان کشته کربلا یاد شده است.۱۴۹هاشم بن عتبهعتبة بن ابی وقاص قرشیوی را برخی منابع از کشته‌شدگان کربلا و برخی حضورش را در کربلا محل تردید دانسته‌اند.۱۵۰همام بن سلمه قانصیهمداناز وی تنها در رساله تسمیه من قتل مع الحسین یاد شده است.۱۵۱یحیی بن کثیر انصاریاز وی در منابع کهن یادی نشده است. اما ناسخ التواریخ وی را از کشته‌شدگان کربلا گزارش کرده است.۱۵۲یزید بن عبدالله مشرقیمورخان از وی گزارشی نداشتند جز فضل بن زبیر کوفی که او را کشته کربلا گزارش کرده است. این احتمال داده شده است که وی بریر بن عبدالله باشد.۱۵۳یزید بن مغفلجعفیمغفل بن جعفمذحجی۵۷برخی او را زید بن معقل دانسته‌اند.

 یادداشت 

 پانویس 

 منابع 

منابع فارسی و عربی













منابع انگلیسی








 پیوند به بیرون 
 نهضت حسین و قیام کربلا اثر غلامحسین زرگری نژاد

رده:حسین بن علی
رده:فهرست‌های شهیدان
رده:فهرست‌های مرتبط با اسلام
رده:فهرست‌های مرتبط با شیعه دوازده‌امامی
رده:کشته‌شدگان نبرد کربلا
رده:شهیدان مسلمان
رده:نبرد کربلا