سده ۱۴ (پیش از میلاد)

(سده پانزدهم پ.م. - سده چهاردهم پیش از میلاد مسیح - سده سیزدهم پ.م. - سده‌های دیگر)

قرن چهاردهم پیش از میلاد، قرنی بود که از سال ۱۴۰۰ پیش از میلاد تا ۱۳۰۱ پیش از میلاد ادامه یافت.

 رخدادها 
 ۱۴۰۰ تا ۱۲۵۰ پیش از میلاد: دوران اوج شهر فنیقی اوگاریت.الفبای نوشتاری توسط متون اوگاریتی تأیید شده است. صفحه 38
 ۱۳۹۷ (پیش از میلاد)؛ پاندیون یکم پادشاه افسانه‌ای آتن پس از چهل سال شاهی درگذشت و پسرش ارختئوس دوم جانشینش شد.
 ۱۳۸۵ (پیش از میلاد)؛ آمنهوتپ سوم فرعون مصر باستان با بانو تیه پیمان زناشویی بست.
 ۱۳۸۰ (پیش از میلاد)؛ فرعون آمنهوتپ دوم نیل را با آبراهی به دریای سرخ پیوست.
 حدود ۱۳۸۰ تا ۱۳۳۶ پیش از میلاد: سلطنت شوپ‌پیلولیومای یکم، کسی که امپراتوری هیتی را به اوج خود رساند.شوپ‌پیلولیومای یکم در نیمه دوم قرن، پادشاهی تضعیف‌شده هوریایی میتانی را فتح کرد. آشور تحت فرمان آشور-اوبالیت یکم آزاد شد. صفحه 13
 ۱۳۵۰ تا ۱۲۵۰ پیش از میلاد: مرحله باجیو در محوطه سن لورنزو در مکزیک؛ ساختمان‌های عمومی بزرگی ساخته شدند.
 کوچ‌نشینی دامداری در استپ‌های آسیای مرکزی توسعه می‌یابد؛ گله‌های گاو سوار بر اسب نگهداری می‌شوند. صفحه 101
 ۱۳۴۷ (پیش از میلاد)؛ ارختئوس دوم پادشاه افسانه‌ای آتن بر اثر آتش‌گرفتگی پس از پنجاه سال پادشاهی کشته شد و برادر کوچکش ککروپس دوم به جانشینیش رسید.
 ۱۳۴۶ (پیش از میلاد)؛ فرعون آمنهوتپ چهارم آیین آتونیسم را پدیدآورد و ساخت شهر عمارنه را آغاز کرد تا پایتخت تازه‌اش شود.
 ۱۳۴۵ (پیش از میلاد)؛ آمنهوتپ چهارم نامش را به آخناتون گرداند.
 ۱۳۴۴-۱۳۲۲ (پیش از میلاد)؛ آغاز امپراتوری هیتی
 ۱۳۳۶ (پیش از میلاد)؛ فرعون آخناتون اسمنخکاره را فرمانروای هم‌زمان با خود نامید.
 ۱۳۳۴/۱۳۳۳ (پیش از میلاد)؛ توت‌انخ‌آتون فرعون مصر شد و با آنخسنپ‌آمون دختر و همسر فرعون پیشین خود آخناتون پیمان زناشویی بست.
 ۱۳۳۱ (پیش از میلاد)؛ فرعون تون‌انخ‌آتون نام خود را به توت‌انخ‌آمون برگرداند و عمارنه را رها کرد و پایتخت را از نو به شهر تب برد.
 ۱۳۲۰ (پیش از میلاد)؛ پایان دودمان هژدهم و آغاز دودمان نوزدهم در مصر باستان.
 حدود ۱۳۲۰ تا ۱۲۹۵ پیش از میلاد: غرق شدن کشتی اولوبورون در دریای مدیترانه در جنوب کاش امروزی.
 دزدان دریایی لیکیایی از جنوب غربی آناتولی به پادشاهی آلاشیا در قبرس حمله کردند. آنها به عنوان مزدور توسط هیتی‌ها استخدام شدند و در نبرد کادش شرکت کردند.
 دهه ۱۳۱۰ (پیش از میلاد)؛ برپایه باور هندوها باگاوادگیتا نگاشته شد.
 دهه ۱۳۰۰ (پیش از میلاد)؛ ککروپس دوم پادشاه افسانه‌ای آتن پس از چهل سال شاهی درگذشت و پسرش پاندیون دوم به جانشینیش رسید. چندی پس از آن برادران پاندیون وی را از آتن راندند و برادرزاده‌اش متیون به پادشاهی رسید. پاندیون به مگارا گریخت و در آنجا با دختر پادشاه آن سامان پیمان زناشویی بست و پس از مرگ شاه به جانشینیش رسید. پس از مرگ او پسرانش به آتن رفتند و پسران متیون را شکست دادند.
 ۱۳۰۷ (پیش از میلاد)؛ اددنراری یکم پادشاه آشور شد.
 ۱۳۰۳ (پیش از میلاد)؛ ستی یکم فرعون مصر شد.
 ۱۳۰۰ (پیش از میلاد)؛ برپایه برخی نوشته‌ها موسی بنی‌اسرائیل را از مصر به اسرائیل برد.
 ۱۳۰۰ (پیش از میلاد)؛ پان‌گنگ پایتخت دودمان شانگ را به یین‌شو برد.
 ۱۳۰۰ (پیش از میلاد)؛ برآمدن فرهنگ سفال

 چهره‌های برجسته 
 ۱۳۹۸ (پیش از میلاد)؛ بانو تیه فرزند یویا و تویا از بزرگان مصر باستان زاده شد. او چندی دیگر شهبانوی آمنهوتپ سوم و مادر خانواده عمارنه گردید.
 ۱۳۹۱ (پیش از میلاد)؛ آغاز فرمانروایی فرعون آمنهوتپ سوم
 ۱۳۶۸ (پیش از میلاد)؛ مرگ اریختونیوس پادشاه اسطوره‌ای داردانی
 ۱۳۶۶ (پیش از میلاد)؛ زایش شاهدخت تادوخیپا دختر پادشاه میتانی توشرات‌تا و همسرش شهبانو جونی. او در آینده به همسری آمنهوتپ سوم درآمد و پس از مرگ او با پسر خود و شوهرش آمنهوتپ چهارم پیمان زناشویی بست. او را با دیگر زنان آمنهوتپ چهارم یکی می‌دانند.
 ۱۳۶۵ (پیش از میلاد)؛ آشوراوبالیت یکم به پادشاهی آشور رسید.
 ۱۳۶۲ (پیش از میلاد)؛ زایش آمنهوتپ چهارم فرزند آمنهوتپ سوم و همسرش بانو تیه
 ۱۳۵۰ (پیش از میلاد)؛ آمنهوتپ چهارم به فرمانروایی مصر رسید.
 ۱۳۴۰/۱۳۴۱ (پیش از میلاد)؛ توت‌انخ‌آمون زاده شد.
 ۱۳۳۸ (پیش از میلاد)؛ از بانو تیه شهبانوی مصر دیگر آگاهی‌ای در دست نیست. انگاشت قوی بر مرگ اوست.
 ۱۳۳۷ (پیش از میلاد)؛ انگاشت مرگ نه‌فرتیتی شهبانوی مصر
 ۱۳۳۳/۱۳۳۴ (پیش از میلاد)؛ مرگ اسمنخکاره فرعون مصر.
 ۱۳۳۳/۱۳۳۴ (پیش از میلاد)؛ مرگ آخناتون فرعون مصر.
 ۱۳۲۳ (پیش از میلاد)؛ مرگ توت‌انخ‌آمون فرعون مصر.
 ۱۳۲۰ (پیش از میلاد)؛ زایش رامسس دوم فرعون آینده مصر.
 دهه ۱۳۱۰ (پیش از میلاد)؛ شلمانصر یکم پادشاه آشور شد.
 دهه ۱۳۰۰ (پیش از میلاد)؛ ستی یکم فرعون مصر.
 دهه ۱۳۰۰ (پیش از میلاد)؛ پان‌گنگ در چین
 شوپ‌پیلولیومای یکم پادشاه هیتی‌ها
 موسی (به احتمال کم)

 منابع 

 نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، http://en.wikipedia.org/wiki/14th_century_BC،14th century BC  ؛(نسخه ۵ ژانویه ۲۰۰۷)

رده:سده ۱۴ (پیش از میلاد)
رده:سده‌ها (میلادی)
رده:هزاره ۲ (پیش از میلاد)