سید علی قاضی

سید علی قاضی طباطبایی تبریزی (زاده ۷ فروردین ۱۲۴۸ در تبریز – درگذشته ۸ بهمن ۱۳۲۵ در نجف) مجتهد، فقیه، حکیم و عارف شیعه سده سیزده و چهارده خورشیدی بود.

 نسب 
وی از نوادگان عبدالوهاب تبریزی که نسب وی هم به حسن مثنی ابن حسن مجتبی می‌رسد.باقرزاده ارجمندی، سیداحمد؛سادات عبدالوهابیه، فصل‌نامه متن‌پژوهی پیام بهارستان، دوره ۲، س. ۸، ش. ۲۶، پاییز و زمستان ۱۳۹۴، ص ۲۸۸ و ۲۸۹ و نقیب‌زاده مشایخ طباطبا، سیدحسین‌علی؛ هدیه لآل عبا فی نسب آل طباطبا؛ [چاپ اول]: [تهران]، چاپخانهٔ مجلس، ۱۳۳۱، ص ۱۷ تا ۳۳ و طباطبایی، سیدمحمدحسین؛ نسب‌نامهٔ خاندان طباطبایی (اولاد امیر سراج‌الدین عبدالوهاب)؛ به کوشش و با مقدمهٔ سیدهادی خسروشاهی؛ چاپ اول: قم، مؤسسه بوستان کتاب (زندگی‌نامه و خاطرات: ۵۲، تاریخ: ۳۷۶)، ۱۳۹۱، ص ۲۸ تا ۳۷ و رجائی، سیدمهدی؛ المعقبون من آل أبی‌طالب: أعقاب‌الإمام‌الحسن‌المجتبی علیه‌السلام؛ چاپ اول: قم، مؤسسه‌عاشوراء، ۱۳۸۵ هـ.ش. الجزء الاول؛ ص ۳۳۵ و باقرزاده ارجمندی، سیداحمد؛ مأخذشناسی توصیفی سادات عبدالوهابیه، جستارهای تاریخ اسلام، س۲، ش ۴ (پاییز و زمستان ۱۴۰۱). ص ۶۵–۱۰۱.

 زندگی 
وی در ۷ فروردین ۱۲۴۸ (۱۳ ذیحجه ۱۲۸۵) در تبریز زاده شد. وی فرزند میرزا حسین قاضی طباطبایی (درگذشته ۱۲۷۲ ش) بود. سلسله نسب آن‌ها به عبدالوهاب تبریزی و از طریق او به علی بن ابی‌طالب می‌رسد.مصاحبه با آقای سید محمد حسن قاضی فرزند سید علی آقا قاضی ، کنگره بزرگداشت سید علی قاضی (ره خاندان قاضی پیشینه‌ای کهن در تبریز دارند و سید محمدعلی قاضی طباطبایی و همچنین سید محمدحسین طباطبایی و برادرش سید محمدحسن الهی طباطبایی از این خاندان هستند.

پدرش میرزا حسین قاضی خود اهل معرفت و از شاگردان میرزا محمدحسن شیرازی بوده و کتابی در تفسیر سوره حمد و انعام نوشته و در سلوک عرفانی شاگرد امامقلی نخجوانی بوده است.

 تحصیلات حوزوی 
سید علی قاضی علوم مقدماتی را در تبریز در نزد پدرش، سید حسین قاضی و میرزا موسی تبریزی و میرزا محمدعلی قراچه داغی آموخت.حسینی طهرانی، سید محمدحسین. مهر تابناک. ص. ۵۵ دروس ادبیات عرب و ادبیات فارسی را در نزد میرزا محمدتقی تبریزی متخلص به «نیر» خواند. سید علی قاضی در سال ۱۲۷۲ شمسی در سن ۲۴ سالگی عازم نجف شد.http://www.mehrnews.com/xxQYv او پس از اقامت در نجف، تحصیلات خود را در نزد اساتیدی از جمله فاضل شربیانی، محمد ممقانی، شیخ الشریعه اصفهانی، میرزا حسین خلیلی و آخوند خراسانی ادامه دادحسینی طهرانی، سید محمدحسین. مهر تابناک. ص. ۵۵ و در سن ۲۷ سالگی به درجه اجتهاد رسید.

سید علی قاضی در لغت عرب بی‌نظیر بوده است؛ گفته شده که او چهل هزار لغت از حفظ داشت و شعر عربی را چنان می‌سرود که اعراب تشخیص نمی‌دادند سراینده این شعر غیرعرب است.آیت‌الله سید علی قاضی (ره

 استادان عرفانی وی 
سید علی قاضی از نوجوانی تحت تربیت پدرش، سید حسین قاضی بوده و جوهره حرکت و سلوک وی از پدرش بوده است.
وی پس از آن که به نجف رفت، نزد محمد بهاری و سید احمد کربلایی معروف به واحدالعین به یادگیری مکارم اخلاقی و عرفانی پرداخت و این دو نیز از شاگردان ملا حسینقلی همدانی بودند. سلسله استادان ملا حسینقلی همدانی به سید علی شوشتری و سپس به شخصی گمنام به نام ملاقلی جولا می‌رسد.

 در سلسله عرفا 
سید علی قاضی به اعتباری از دو طریق به آقامحمد بیدآبادی و سپس سلسله عرفای قدیم می‌رسد:
طریق اول: سید علی قاضی شاگردِ -پدر خود- سید حسین قاضی طباطبایی شاگردِ امامقلی نخجوانی شاگردِ سید قریش حسینی قزوینیhttps://hawzah.net/fa/Magazine/View/6433/7981/104451/قله-نشینان-معرفت شاگردِ ملا محراب گیلانی شاگردِ آقامحمد بیدآبادی.http://erfanvahekmat.com/دانشنامه/سید_قریش_قزوینی
طریق دوم: سید علی قاضی شاگردِ سید احمد کربلایی شاگردِ ملاحسینقلی همدانی شاگردِ سید علی شوشتری [به نقلی] شاگردِ کاشف دزفولی شاگردِ آقامحمد بیدآبادی.

 شاگردان 
بسیاری از استادان سرشناس فلسفه اسلامی و عرفان اسلامی از شاگردان سید علی قاضی بودند. از میان شاگردان مشهور وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 سید عبدالکریم کشمیری
 محمدتقی بهجتhttp://bahjat.ir/fa/content/10461
 حسنعلی نجابت شیرازی
 سید عبدالحسین دستغیب
 سید محمدحسین طباطبایی
 سید هاشم حداد
 عباس قوچانی
 محمدتقی آملی
 علی‌محمد بروجردینحوه آشنایی شاگردان با آیت‌الله قاضی وبگاه آوینی
 حسن مصطفوی
 سید محمدحسن الهی طباطبایی
 سید ابوالقاسم خویی
 میرزا امیر هادی زاده
 سید عبدالاعلی سبزواری
 سید عباس کاشانی
 علی اکبر برهان
 میرزا علی اکبر مرندی
 آقا نجفی همدانی
 سید حسین یعقوبی قائنی
 سید حسن مسقطی
 سید روح‌الله خمینی

وی عباس قوچانی را که از شاگردان او بود به‌عنوان وصی در امور عرفانی تعیین کرده بود.https://aghigh.ir/fa/news/27307/دیدار-شیخ-عباس-قوچانی-با-امام-خمینی

 در بیان شاگردان 
سید علی قاضی در تفسیر قرآن و معانی آن مهارت داشت و سید محمدحسین حسینی طهرانی از قول سید محمدحسین طباطبائی (از شاگردان سید علی قاضی) می‌گوید:
 «ما هر چه داریم از قاضی داریم.مهرتابان، ص ۲۶. علامه طهرانی. انتشارات علامه طباطبایی. … قاضی در تفسیر قرآن کریم ید طولایی داشت و این سبک تفسیر آیه به آیه را قاضی به ما تعلیم دادند و ما در تفسیرالمیزان، از مسیر و روش ایشان پیروی می‌کنیم. ایشان در فهم معانی روایات وارده از ائمه معصومین علیهم السلام ذهن بسیار باز و روشنی داشتند و ما طریقه فهم احادیث را که فقه الحدیث گویند از ایشان آموخته‌ایم.مهرتابان، ص ۲۷. علامه طهرانی. انتشارات علامه طباطبایی.»

سید هاشم حداد، از عرفای معاصر و شاگرد سید علی قاضی، دربارهٔ او می‌گوید:عطش، مؤسسه فرهنگی مطالعاتی شمس الشموس دانشجویان دانشگاه تهران، ۱۳۸۳.

 «از صدر اسلام تاکنون عارفی به جامعیت قاضی نیامده است. … آقای قاضی یک عالمی بود که از جهت فقاهت بی‌نظیر بود. از جهت فهم روایت و حدیث بی‌نظیر بود. از جهت تفسیر و علوم قرآنی بی‌نظیر بود، حتی از جهت تجوید و قرائت قرآن؛ و در مجالس فاتحه‌ای که احیاناً حضور پیدا می‌نمود، کمتر قاری قرآن بود که جرأت خواندن در حضور وی را داشته باشد، چرا که اشکال‌های تجویدی و نحوهٔ قرائتشان را می‌گفت.»

سید ابراهیم خسروشاهی از طباطبائی نقل می‌کردند که:
 «کتابهای معقول را خواندم ولی وقتی خدمت سید علی آقا قاضی رسیدم فهمیدم که یک کلمه هم نفهمیدم!»

 فرزندان 
سید علی قاضی چهار زن اختیار کرد و خانواده پرجمعیتی شامل شش پسر (سید مهدی، سید تقی، سید جواد، سید جعفر، سید محمدعلی، سیدحسین که داماد میرزا هاشم آملی است) بود. به تصریح کتاب مهر تابناک که زندگی‌نامه قاضی هست، وی مجموعاً بیست فرزند داشته که یازده پسر را شامل می‌شده است.

 درگذشت 
سید علی قاضی در ۸ بهمن ۱۳۲۵ خورشیدی در سن ۷۷ سالگی درگذشت و در قبرستان وادی السلام نجف، نزد پدر خود، به خاک سپرده شد. پدرش البته در تبریز درگذشته بود.

 وصیت‌نامه 
وی در وصیت‌نامه خود تأکید بر نماز، زیارت حسین بن علی و نرنجاندن مردم دارد:

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 صفحه معرفی سید علی قاضی طباطبائی
 کتاب مهر تابناک - پیرامون احوالات و زندگی و اخلاقیات آیةاللَه حاج سید علی قاضی طباطبائی
 زندگی‌نامهٔ سید علی قاضی
کنگره بزرگداشت علامه قاضی
 زندگی‌نامه سید علی قاضی طباطبایی
 احوال سید علی قاضی، کتاب مهر تابان
 توصیه سید علی قاضی برای ماه‌های رجب، شعبان و رمضان
 کتاب‌ها و فایل‌های صوتی علامه طهرانی در مورد سید علی قاضی

رده:اسلام‌شناسان مسلمان شیعه
رده:اهالی تبریز
رده:ایرانی‌های مهاجرت‌کرده به عراق
رده:خاک‌سپاری‌ها در قبرستان وادی‌السلام
رده:خاندان شیخ‌الاسلامی
رده:خاندان طباطبائی
رده:درگذشتگان ۱۹۴۷ (میلادی)
رده:روحانیان شیعه اهل ایران
رده:زادگان ۱۸۶۶ (میلادی)
رده:شاگردان آخوند خراسانی
رده:عارفان اهل ایران
رده:عارفان شیعه
رده:عارفان مسلمان
رده:عالمان شیعه
رده:فقیهان شیعه اهل آذربایجان شرقی
رده:فقیهان شیعه دوازده‌امامی
رده:مراجع تقلید و روحانیون اهل آذربایجان ایران