زکریای قزوینی

زکریا بن محمد بن محمود مکمونی قزوینی ملقب به زکریای قزوینی (۶۰۰–۶۸۲)، جغرافی‌دان، دانشمند، تاریخ‌نویس و فیلسوف ایرانی،<ref>ĀṮĀR AL-BELĀD, C. E. Bosworth, Encyclopaedia Iranica; "Ātar Al-Belad: the title of a geographical work composed in Arabic during the 7th/13th century by the Persian scholar Abū Yaḥyā Zakarīyāʾ b. Moḥammad Qazvīnī". iranicaonline.org </ref>Iranian Entomology: An Introduction, Volume I, ed. Cyrus Abivardi, (Springer, 2001), 495.Bernard Lewis, A Middle East Mosaic: Fragments of Life, Letters and History, (Random House, 2000), 439. قرن هفتم هجری قمری و از اعضای دارالحکمه بود. او شاگرد اثیرالدین ابهری حکیم بزرگ ایرانی بود.
بندانگشتی|کاشی لعاب‌دار با نقش مار، خرگوش و لاک‌پشت به عنوان نگاره‌ای برای آذین کتاب عجائب المخلوقات و غرائب الموجودات نوشته زکریای قزوینی، مربوط به سده ۱۳ میلادی

 زندگی 
زکریای قزوینی در سال ۶۰۲ هجری قمری در قزوین متولد گردید. دوران کودکی را در زادگاه خود پشت سر گذاشت. در نوجوانی راه سفر را پیش گرفت و به شام رفت و از دارالعلم آن دیار بهره گرفت. سپس در دمشق با محی‌الدین ابن عربی برخورد نمود و پیرو طریقت صوفیانهٔ او گردید.

زکریای قزوینی قسمت عمده عمر خود را ساکن مناطق عرب‌زبان بوده و کتاب‌هایش را به عربی زبان دانشنامه‌ای آن دوران تصنیف کرده است، محافل عربی و بعضی شرق‌شناسان او را عرب شمرده‌اند؛ درحالی‌که از سبک نوشته‌های قزوینی معلوم است که عربی، زبان مادری او نبوده است؛ بنابراین، با توجه به اقامت جد وی در قزوین و ازدواج با یک ایرانی و با عنایت به اینکه او خود بعد از چند نسل که همگی مقیم قزوین بوده‌اند، در همان شهر متولد شده و پرورش یافته و زبان مادری‌اش فارسی بوده است، طبق هر مقیاس و معیاری بلکه باید او را ایرانی شمرد.

او بعد از مدتی از شام به عراق رفت. در دوران خلافت مستعصم عباسی منصب قضای واسط و حله را داشت. وی تا هنگام حملهٔ هولاکو به بغداد منصب قضا را به عهده داشت، و بعد از سقوط خلافت بغداد به دمشق بازگشت. وی به سال ۶۸۲ هَ.ق. در واسط وفات یافت و در مقبرهٔ شونیزیهٔ بغداد دفن گردید.ریحانة الادب ج 3 ص 295http://www.vajehyab.com/dehkhoda/قزوینی-11

 تألیفات 
 آثار البلاد و اخبار العباد در دو جلد
 عجائب المخلوقات و غرائب الموجودات
 مفید العلوم و مبید الهموم

 نگارخانه تالیفات 

 منابع 

 اثرآفرینان، زندگینامهٔ نام‌آوران فرهنگی ایران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، جلد سوم
 القزوینی، زکریا، محمد، (عجائب المخلوقات وغرائب الموجودات) '' منشورات دار آفاق الجدیدة: بیرت، لبنان، چاب ششم، انتشار سال ۱۹۸۱ میلادی. (به عربی).
 لغت‌نامه دهخدا: زکریا بن محمد قزوینی

رده:اخترشناسان فارسی‌زبان قرون وسطی
رده:اهالی قزوین
رده:پزشکان ایرانی سده ۱۳ (میلادی)
رده:پزشکان سده‌های میانه اسلامی
رده:پزشکان قرون وسطی اهل ایران
رده:تاریخ‌نگاران اهل ایران
رده:جانورشناسان اسلام قرون وسطی
رده:جانورشناسان اهل ایران
رده:جغرافی‌دانان اهل ایران
رده:جغرافی‌دانان فارسی‌زبان دوران قرون وسطی
رده:دانشمندان سده ۱۳ (میلادی)
رده:دانشوران اهل شاهنشاهی ایلخانی
رده:درگذشتگان ۱۲۸۳ (میلادی)
رده:زادگان ۱۲۰۳ (میلادی)
رده:نویسندگان فارسی‌زبان اهل ایران