کونگ‌فو

کونگ‌فو   یک اصطلاح مشهور چینی است که به معنای مهارت است و برای ماهر بودن در یک کاری استفاده می‌شود. در زنجیره‌ای به هر مطالعه، یادگیری یا تمرین مربوط به صبر، انرژی و زمان برای اتمام اشاره دارد. از طریق سخت‌کوشی و گرانبها بودن هنرهای رزمی لزوماً چینی هنرهای رزمی فانی چین محسوب می‌شود. معنای اصلی کونگ‌فو در زبان چینی تا حدی از آنچه که این روزها از این لغت برداشت می‌شود، متفاوت است. کونگ‌فو در واقع به رشته خاصی اشاره ندارد، بلکه به تمامی هنرهای رزمی چینی که از گذشته‌های دور در سراسر این سرزمین رواج داشته، برمی‌گردد. در هر یک از نقاط چین، استادان کونگ‌فو شیوه خاصی از مبارزه را به شاگردان خود آموزش می‌دادند و این مهارت‌ها از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شد ولی به‌خاطر قانون منع آموزش کونگ‌فو به افراد غیرچینی، هنرهای رزمی چین در طی سال‌ها ناشناخته باقی ماند که در اواسط قرن بیستم این قانون توسط بروس لی نادیده گرفته شد و او شروع به آموزش کونگ‌فو به افراد خارجی کرد و استادان چینی از این کار بروس لی به شدت ناخشنود بودند و برای مجازات بروس لی، فردی به نام وانگ جک من را که در هنرهای رزمی سنتی چینی استاد بود، به مبارزه او فرستادند که ملاقات و مبارزه این دو باعث شود استادان چینی، بروس لی را از اینکه کونگ‌فو را دست مایه نمایش‌های تلویزیونی کند و مباحث اخلاقی آن را قربانی حرکات مرگبار و مبارزه نماید، منصرف نمایند که در نهایت بروس لی در این مبارزه پیروز می‌شود. حتی قبل از آن استادان چینی حاضر به آموزش به بروس لی نبودند؛ زیرا او از مادری غیرچینی بود تا اینکه ییپ من، استاد بزرگ سبک وینگ چون شخصاً او را آموزش داد.

بروس لی بعدها در آمریکا به آموزش سبک جان‌فان کونگ‌فو که بعدها بنیان‌های سبک جیت کان دو شدند، پرداخت. در واقع کونگ‌فو فقط برای چینی‌ها یک شیوه مبارزه نبود، بلکه آنان کونگ‌فو را نمادی از هویت و آداب رسوم خود می‌دانستند. کونگ‌فو در چین دارای شاخه‌های شمالی و جنوبی است که رشته‌های شمالی در مناطق شمالی و رشته جنوبی بیشتر در مناطق جنوبی چین رواج دارند، سبک‌های شمالی نیازمند بدنی نرم و انعطاف‌پذیر برای حرکت‌های سریع و ضربات پرشی و برق‌آسا به حریف هستند و رشته‌های جنوبی، نیازمند بدنی پر از عضله و نیرومند برای ضربات مرگبار به حریف می‌باشند. چانگ چوان، نانچوان و خوانچوان جزو سبک‌های شمالی و وینگ چون، چوی لی فوت، هونگ جیا و درنای سفید جزو سبک‌های جنوبی کونگ‌فو است. کونگ‌فو سبک‌هایی نیز دارد که از قدرت درون و نیروی درونی برای مبارزه استفاده می‌کند، مانند: تای چی چوان، باگوآژانگ، می‌شیجی چوان و…. بیشتر رشته‌های کونگ‌فو حرکات خود را از روی جانوران تقلید می‌کنند، مانند (کونگ‌فو پنج حیوان) که روش‌های مبارزه جانورانی مانند: اژدها، مار، میمون، ببر، آخوندک و لک‌لک (دُرنا) را تقلید می‌کنند. کونگ‌فوکاران از قدرت انگشتان و سرپنجه‌ها نیز در مبارزه بهره می‌گیرند. امروزه جیت کان دو یکی از رشته‌های مدرن و ترکیبی کونگ‌فو است که توسط بروس لی پایه‌گذاری شده است.

 واژه‌شناسی 
واژه کونگ‌فو از دو بخش «کونگ» (چینی: 功) به معنای کار، فعالیت، شایستگی یا دستاورد و «فو» (چینی: 夫) تشکیل می‌شود. «فو» در زبان چینی هم به معنی انسان است و هم پسوندی با معانی بسیار مختلف. اگر فو را در معنای اول آن در نظر بگیریم معنی کونگ‌فو چیزی شبیه به «دستاورد انسان» خواهد بود و اگر آن را پسوند بدانیم معنای آن «فعالیت و تلاشی که با صرف زمان و انرژی قابل توجه به دست می‌آید» خواهد بود. به این ترتیب «تمرین کونگ‌فو» در اصل به معنی تمرین یک رشته رزمی نبوده است، بلکه به فرایند کلی تمرینات بدنی و ذهنی یک شخص و آموزش‌ها و تکامل مهارت‌های او اشاره داشته است. حالا این مهارت ممکن است در زمینه یک هنر رزمی باشد یا هر مهارت دیگری در رشته‌های هنری، علمی و فنی مختلف.
بندانگشتی|بروس لی چهره‌ای نمادین در کونگ‌فو است.
کونگ‌فو در کشور چین با دو اسم شناخته می‌شود: در جنوب این کشور که زبان کانتونی موجود است، این رشته را همان کونگ‌فو می‌نامند؛ امّا در شمال کشور چین که زبان مندرین رواج دارد، این رشته با نام ووشو شناخته می‌شود. کونگ‌فو یا ووشو دارای بیش از ۳۰۰ سبک اصلی و حدود ۱۰۰۰ سبک فرعی می‌باشد که از معروف‌ترین آن‌ها می‌توان به سبک‌های چانگ چوان، نان چوان، تای چی چوان و وینگ‌چون اشاره داشت. همه این سبک‌ها در دو بخش تالو و ساندا برگزار می‌شوند. ساندا یک نوع مبارزه فول‌کنتاکت است که اوایل سده بیستم با بهره‌گیری از تکنیک‌های مقدماتی کونگ‌فوی سنتی پایه‌گذاری شد و در مسابقات پیشرفته‌تر آن (سانداوانگ) ضربات آرنج و زانو نیز در آن گنجانده شده است. تالو به معنای فرم است و هنرجویان به اجرای فرم در این بخش می‌پردازند. هر چهار سال یک بار مسابقات جهانی کونگ‌فو نیز زیر نظر فدراسیون بین‌المللی ووشو و در قالب ووشو سنتی برگزار می‌شود. اصطلاح ووشو به معنای هنر جنگیدن است.

 منابع 

 دانشنامه هنرهای رزمی، تهران، نگاه بوستان، ۱۳۹۴.

رده:کونگ فو
رده:واژگان هنرهای رزمی چین
رده:واژه‌های انگلیسی
رده:هنرهای رزمی چینی
رده:هنرهای رزمی