مرجان ساتراپی

مرجان ساتراپی (زادهٔ ) نویسنده، کارگردان، فعال حقوق بشر و پویانمای داستان‌های مصور است. شهرت او بیشتر به خاطر رشته داستان‌های مصور پرسپولیس است که جلد نخست آن در سال ۲۰۰۰ به زبان فرانسوی چاپ شد. همچنین انیمیشن پرسپولیس به کارگردانی ساتراپی و ونسان پارونو در سال ۲۰۰۷  جایزه هیئت داوران را از جشنوارهٔ فیلم کن دریافت کرد.

 زندگی 
 خانواده 
مرجان ساتراپی در ۱ آذر ۱۳۴۸ در رشت زاده شد. جد مادری وی در زمان ناصرالدین‌شاه مدتی والی گیلان بود و به همین علت خانواده مادری وی فامیل ساتراپی را برای خود برگزیدند.

 خروج از ایران 
او در سال‌های انقلاب ۱۳۵۷ و جنگ ایران و عراق در تهران بزرگ شد و در سال ۱۹۸۳ در ۱۴ سالگی توسط خانواده به وین اتریش فرستاده شد و نوجوانی را در تنهایی گذرانید.

بندانگشتی
وی پس از پایان دوران دبیرستان برای تحصیلات دانشگاهی به ایران برگشت. مرجان از سال ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۳ در دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه آزاد در رشتهٔ ارتباط تصویری درس خواند و از سال ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۴ به نوبت یا هم‌زمان، به عنوان تصویرگر مجله‌ها یا تدریس زبان فرانسه و زبان انگلیسی و نقاشی یا به عنوان گرافیست مشغول به کار بود. مرجان ساتراپی پس از ازدواج و جدایی در سال ۱۹۹۴ راهی فرانسه شد و تا سال ۱۹۹۷ در استراسبورگ در رشتهٔ تصویرگری آموزش دید. او از سال ۱۹۹۷ در پاریس زندگی می‌کند و حرفه او نقاشی و تألیف کتاب‌های کودکان است و با مجلات و روزنامه‌ها همکاری دارد.

 داوری جشنواره کن 
در ۳۰ آوریل ۲۰۰۸ سازمان‌دهندگان جشنواره فیلم کن اعلام کردند که مرجان ساتراپی، عضوی از هیئت داوران جشنواره کن ۲۰۰۸ برای تعیین برنده نخل طلای جایزه اصلی جشنواره است.

 رد نشان لژیون دونور 
در ۱۴ ژانویه ۲۰۲۵ مرجان ساتراپی در اعتراض به سیاست ریاکارانه دولت فرانسه در قبال ایران از دریافت نشان لژیون دونور خودداری کرد. ساتراپی به تناقض در سیاست‌های فرانسه اشاره کرد و انتقاد کرد که فرزندان مسئولان حکومت ایران در فرانسه آزادانه زندگی می‌کنند، در حالی که جوانان ایرانی مبارز حتی از دریافت ویزای توریستی محرومند.

او با این تصمیم به فهرست هنرمندان و روشنفکرانی پیوست که نشان لژیون دونور را رد کرده‌اند. از جمله ژان پل سارتر، آنی ارنو برنده جایزه نوبل و توما پیکتی، اقتصاددان. از دریافت‌کنندگان این نشان می‌توان به ولادیمیر پوتین و بشار اسد اشاره کرد.

 کنش سیاسی 
در ۱۶ ژوئن ۲۰۰۹ مرجان ساتراپی و محسن مخملباف در نشست رسمی پارلمان اروپا در بروکسل حضور پیدا کرده و از اعتراضات پس از انتخابات ۱۳۸۸ حمایت کرده و از مقام‌های اروپایی خواستند تا ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد را به رسمیت نشناسند و از جنبش اجتماعی مردم ایران حمایت کنند.

 آثار 
 پرسپولیس 
رشته کتاب‌های پرسپولیس شامل چهار کتاب است. این رمان به شیوه خودزندگی‌نامه بوده و شخصیت اصلی رمان که راوی داستان است، دختری ایرانی به نام مرجان است. مرجان دختری است که در جریان انقلاب ایران و بحران جنگ ایران و عراق به تشویق خانواده از کشور خارج شده و به اتریش می‌رود. این کتاب‌ها روایت جنگ و آوارگی، زندگی مهاجری در اروپا، بحران‌های مذهبی و سنتی جامعه ایران و حوادث انقلاب و جنگ هستند و تاریخ دههٔ بعد از جنگ ایران را از دید وی بیان می‌کنند.

 پرسپولیس ۲٫۰ 

در پی اعتراض جمعی از مردم ایران نسبت به نتایج اعلام‌شده در انتخابات دهمین دوره ریاست‌جمهوری ایران، داستان مصور و اینتراکتیو پرسپولیس ۲٫۰ که برگرفته از سبک کار مرجان ساتراپی در رشته کتاب‌های پرسپولیس بود، در اینترنت منتشر شد.

 فیلم پرسپولیس 

فیلم پرسپولیس نخستین فیلم سینمایی مرجان ساتراپی است که در سال ۲۰۰۷ در فرانسه و بر اساس داستان مصور پرسپولیس ساخته شده است. این فیلم جایزه هیئت داوران جشنواره بین‌المللی فیلم کن در سال ۲۰۰۷ را به خود اختصاص داد. وی هنگام دریافت جایزه در جشنواره فیلم کن، آن را به مردم ایران اهدا کرد.

این فیلم از سوی برخی نهادها و رسانه‌های دولتی نظام جمهوری اسلامی ایران به عنوان اثری ضد ایرانی و ضداسلامی معرفی شد. در ۲۵ بهمن ۱۳۹۷ این فیلم با دوبله فارسی از بی‌بی‌سی فارسی به نمایش درآمد.

 فیلم خورش آلو با مرغ 

در سال ۲۰۱۱ مرجان ساتراپی فیلم خورش آلو با مرغ را بر اساس کتابی به همین نام، در ژانر درام و با همکاری ونسان پارونو و بازی گلشیفته فراهانی کارگردانی کرد.

 فهرست کتاب‌ها 
 پرسپولیس ۱، چاپ به فرانسه: ۲۰۰۰
 پرسپولیس ۲، چاپ به فرانسه: ۲۰۰۱
 پرسپولیس ۳، چاپ به فرانسه: ۲۰۰۲
 پرسپولیس ۴، چاپ به فرانسه: ۲۰۰۳
 هیولاها ماه را دوست ندارند، چاپ به فرانسه: ۲۰۰۱
 گل‌دوزی‌ها، چاپ به فرانسه: ۲۰۰۳
 خورش آلو با مرغ، چاپ به فرانسه: ۲۰۰۴
 رادیو اکتیو (فیلم) ۲۰۱۹
 Femme, Vie, Libertéبه کوشش مرجان ساتراپی. زن زندگی آزادی ("زن، زندگی، آزادی") ۲۰۲۳

 فیلم‌شناسی 
سالفیلمکارگرداننویسندهیادداشت۲۰۰۷پرسپولیسآریآریکارگردان ساتراپی و ونسان پارونو
نامزد شده برای:
 جایزه اسکار بهترین فیلم پویانمایی
 جایزه بفتای بهترین فیلم غیر انگلیسی‌زبان
 جایزه بفتای بهترین فیلم پویانمایی

برنده: جایزه سینما برای صلح برای ارزشمندترین فیلم سال

نامزد شده برای: جایزه گلدن گلوب بهترین فیلم خارجی‌زبان۲۰۱۱خورش آلو با مرغآریآریکارگردان ساتراپی و ونسان پارونو۲۰۱۲ La bande des Jotas (Gang of the Jotas)آریآریهمچنین بازیگر۲۰۱۴صداهاآرینه۲۰۱۹رادیو اکتیوآرینه۲۰۲۱ The Soloistsنهنهآوا (صدا)

 پانویس 

 منابع 
 مرجان ساتراپی در نیویورک. نوشته: عبدی کلانتری. رادیو زمانه
 زندگینامه مرجانه ساتراپی
 گزارش بی‌بی‌سی از دریافت جایزه کن توسط مرجانه ساتراپی

 پیوند به بیرون 

 چند صفحه از کتاب پرسپولیس
 گزارش رادیو زمانه از دریافت جایزه توسط مرجانه ساتراپی
 معرفی و نقد کتاب پرسپولیس
 Marjane Satrapi. ABOUT THE AUTHOR. Penguin Random House
 Interview at Powells
 Stripped Books: Persepolis 2.1 – The Story of a Signing

رده:ادبیات مهاجرت ایران
رده:افراد زنده
رده:اهالی رشت
رده:ایرانیان مقیم پاریس
رده:ایرانی‌تبارهای مهاجرت‌کرده به فرانسه
رده:پویانماهای اهل ایران
رده:تصویرگران اهل ایران
رده:تصویرگران زن
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
رده:دور از وطن‌های اهل ایران در اتریش
رده:رمان‌نویسان زن اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۴۸
رده:زادگان ۱۹۶۹ (میلادی)
رده:زنان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:سوسیالیست‌های اهل ایران
رده:سوسیالیست‌های اهل فرانسه
رده:شهروندان فرانسه از طریق تغییر تابعیت
رده:فعالان دموکراسی اهل فرانسه
رده:فعالان دموکراسی در ایران
رده:فیلم‌نامه‌نویسان زن اهل ایران
رده:کارگردانان زن فیلم اهل ایران
رده:کارگردانان زن فیلم اهل فرانسه
رده:کارگردانان فیلم اهل ایران
رده:نویسندگان رمان گرافیکی اهل ایران
رده:نویسندگان رمان گرافیکی اهل فرانسه
رده:نویسندگان زن اهل ایران
رده:نویسندگان زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:نویسندگان زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایران
رده:نویسندگان زن سده ۲۱ (میلادی) اهل فرانسه
رده:نویسندگان فرانسوی‌زبان
رده:نویسندگان کمیک اهل ایران
رده:نویسندگان کمیک اهل فرانسه
رده:نویسندگان کمیک زن
رده:هنرمندان زن سده ۲۱ (میلادی) اهل فرانسه
رده:هنرمندان سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:هنرمندان سده ۲۱ (میلادی) اهل ایران
رده:هنرمندان کمیکس اهل ایران
رده:هنرمندان کمیکس اهل فرانسه