بوتیمار

بوتیمار یا غم‌خورک گونه‌ای پرندهٔ آبچر از راسته پلیکان‌سانان، تیرۀ حواصیلان است. ویژگی اصل این پرنده که آن را از دیگر اعضای تیرۀ حواصیلان متمایز می‌کند، گردن کوتاه‌تر آن است.

دو زیرگونه از بوتیمار در ایران به همین نام شهره‌اند که در سیستان و سواحل خزر به میان نیزارها و باتلاق‌ها به فصول پرباران می‌زیند. این دو عبارت‌اند از بوتیمار و بوتیمار کوچک. بوتیمار آهسته و به‌دشواری و در ارتفاعی کم پرواز می‌کند و گردن خود را هنگام پرواز جمع می‌کند و به هنگام خطر بی‌حرکت می‌ایستد و منقار خویش را به شکلی ویژه عمودی نگاه می‌دارد و به شکلی گوژپشتانه حرکت می‌کند یک نوع از بوتیمار در منطقه چمچمال استان کرمانشاه زندگی می‌کند که در زبان محلی به آن «واق» می‌گویند. وی رابطه نامأنوسی با انسان دارد و بیشتر از انسان دوری می‌جوید و صبح زود یا به هنگام غروب از نهانگاه خود بیرون می‌آید.

 در ادب پارسی 
بوتیمار از جمله مرغان افسانه‌ای ادبیات پارسی است که به تنگ‌چشمی و بخیلی آوازه است. مشهور است که بوتیمار همیشه در تشنگی به سر می‌برد اما آن هنگام که به رودخانه و دریا می‌رسید، چه غم بسیار می‌خورد که مبادا آب دریا تمام شود و او از تشنگی بمیرد، از این جهت آب نمی‌خورد. بوتیمار به معنای صاحب غم‌خواری است.Dehkhoda Dictionary

از بوتیمار با نام‌هایی دیگر چون کیلان، غم‌خورک، ماهی‌خوار، هوقار و مرغ غصه نیز یاد می‌کنند.

 بوتیمار در شعر پارسی 

 در نثر 
و آن مرغی است که کنار شط از تشنگی هلاک می‌شود، از بیم آن که اگر بنوشد، آب شط تمام شود. (تماماً مخصوص - عباس معروفی)

 گونه‌ها 
پرندگانی که به نام بوتیمار شناخته می‌شوند و عضو زیرخانوادهٔ Botaurinae به‌شمار می‌روند عبارت‌اند از:
 زیرخانوادهٔ Botaurinae
 سرده غمخورک‌ها
 بوتیمار کوچک، Ixobrychus minutus
 بوتیمار کوچک استرالیایی، Ixobrychus dubius
 بوتیمار کوچک نیوزیلندی، Ixobrychus novaezelandiae (منقرض)
 بوتیمار دارچینی، Ixobrychus cinnamomeus
 بوتیمار پشت‌راه‌راه، Ixobrychus involucris
 بوتیمار کمینه، Ixobrychus exilis 
 بوتیمار زرد،  Ixobrychus sinensis
 بوتیمار شرنک، Ixobrychus eurhythmus 
 بوتیمار کوتوله، Ixobrychus sturmii
 بوتیمار سیاه، Ixobrychus flavicollis
 سردهٔ بوتیمارهای بزرگ
 بوتیمار آمریکایی، Botaurus lentiginosa.
 بوتیمار اوراسیایی یا بوتیمار بزرگ، Botaurus stellaris
 بوتیمار آمریکای جنوبی، Botaurus pinnatus
 بوتیمار استرالزی، Botaurus poiciloptilus
 Botaurus hibbardi (فسیل)
 سرده Zebrilus (بوتیمارهای زیگزاگی)
 حواصیل زیگزاگی (یا درستش بوتیمار زیگزاگی)، Zebrilus undulatus

 منابع 


رده:جانداران موجود پدیدآمده در میوسن
رده:حواصیلان