جیمز دین

جیمز بایرون دین (؛ ۸ فوریهٔ ۱۹۳۱ – ۳۰ سپتامبر ۱۹۵۵) بازیگر آمریکایی بود که پنج سال در این حرفه کار کرد. او نماد فرهنگی ازخودبیگانگی اجتماعی و سرخوردگی نوجوانی دانسته می‌شود، همان‌طور که در فیلم نامدار او، شورش بی‌دلیل (۱۹۵۵)، بیان شده‌است. دو فیلم دیگری که او را به شهرت رساند، شرق بهشت (۱۹۵۵) و غول (۱۹۵۶) بودند.

دین در ۳۰ سپتامبر ۱۹۵۵ در یک تصادف رانندگی درگذشت و برای شرق بهشت نخستین بازیگری شد که پس از مرگ نامزد جایزه اسکار بهترین بازیگر مرد می‌شود. او سال بعد دومین نامزدی اسکار خود را برای بازی در غول دریافت کرد و تنها بازیگری شد که پس از مرگش دو بار نامزدی بازیگری در اسکار را داشت. انستیتوی فیلم آمریکا در سال ۱۹۹۹ او را هجدهمین ستارهٔ سینمایی برتر در عصر طلایی هالیوود نامید.

 زندگی 
جیمز بایرون دین در سال ۱۹۳۱ در ایندیانای آمریکا زاده شد. در ۱۸ سالگی به کالیفرنیا رفت و در رشته تئاتر دانشگاه یوسی‌ال‌ای به تحصیل پرداخت. نخستین نقش نمایشی را در ۱۹۵۰ بازی کرد و پس از آن به نیویورک رفت. نخستین بار در سال ۱۹۵۱ در فیلم ملوان برحذر بازی کرد. در سال ۱۹۵۵ اولین نقش مهم خود را در فیلم شرق بهشت (الیا کازان) ایفا کرد و سپس در فاصله چند ماه در دو فیلم غول (جورج استیونس) و شورش بی‌دلیل (نیکلاس ری) پشت سرهم بازی کرد. دین در ۳۰ سپتامبر ۱۹۵۵ در سن ۲۴ سالگی در تصادف رانندگی کشته شد.

 مرگ 

 علاقه به اتومبیل‌رانی 
بندانگشتی|دین و پورشه سوپر اسپیدستر ۲۳F در مسابقات پالم اسپرینگز، مارس ۱۹۵۵

جیمز دین از سال ۱۹۵۴ به اتومبیل‌رانی علاقه‌مند شد. پس از پایان فیلم‌برداری شرق بهشت، ابتدا یک موتورسیکلت تریومف خرید و در مارس ۱۹۵۵ یک خودروی پورشه ۳۵۶ سوپر اسپیدستر تهیه کرد. او با این خودرو در چند مسابقهٔ مهم شرکت کرد و در نخستین حضور حرفه‌ای خود در مسابقات جاده‌ای پالم اسپرینگز، مقام اول کلاس تازه‌کاران و مقام دوم مسابقهٔ اصلی را به دست آورد.  
دین در ادامه در مسابقه‌ای در بیکرزفیلد کالیفرنیا نیز شرکت کرد و به مقام سوم رسید. او قصد داشت در مسابقهٔ ایندیاناپولیس ۵۰۰ شرکت کند، اما برنامهٔ فشردهٔ کاری‌اش مانع این کار شد. با آغاز تولید فیلم غول، جرج استیونز او را از ادامهٔ مسابقات منع کرد، هرچند پس از پایان فیلم‌برداری، دین تصمیم گرفت بار دیگر به دنیای اتومبیل‌رانی بازگردد.

 سانحه و پیامدها 
در سپتامبر ۱۹۵۵، جیمز دین خودروی پورشه ۵۵۰ اسپایدر را برای شرکت در مسابقات سالیناس تهیه کرد. روز ۳۰ سپتامبر ۱۹۵۵، هنگام حرکت به‌سوی محل مسابقه، خودروی او در تقاطع جاده‌های ۴۶ و ۴۱ در نزدیکی چولِیم کالیفرنیا با خودرویی دیگر برخورد کرد. شدت تصادف باعث پرتاب سرنشین همراه او، رولف ووتریش، از خودرو شد، اما دین در خودرو گرفتار شد و بر اثر جراحات شدید، از جمله شکستگی گردن، جان باخت.  
مرگ او در ساعت ۶:۲۰ عصر همان روز در بیمارستان پاسو روبلز اعلام شد. رانندهٔ خودروی مقابل تنها دچار جراحات جزئی شد. مرگ دین به‌سرعت در رسانه‌های آمریکا و جهان بازتاب یافت و مراسم تشییع او با حضور صدها نفر برگزار شد. پیکر او در زادگاهش، فیرمونت ایندیانا، به خاک سپرده شد.

 فیلم‌شناسی 
 سال عنوان نقش کارگردان توضیح ۱۹۵۱ سرنیزه‌های استوار Doggie ساموئل فولر  ۱۹۵۲ ملوان برحذر مربی بوکس هل واکر  ۱۹۵۲ حد مکانی، آمریکا Copyboy ریچارد بروکس  ۱۹۵۲ کسی دختر مرا دیده؟ Youth at Soda Fountain داگلاس سیرک  ۱۹۵۳ Trouble Along the Way تماشاگر فوتبال مایکل کورتیز  ۱۹۵۵ شرق بهشت کال تراسک الیا کازانجایزه گلدن گلوبجایزه یوسینامزدی – جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مردنامزدی – جایزه بفتای بهترین بازیگر نقش اول مرد ۱۹۵۵ شورش بی‌دلیل جیم استارک نیکلاس رینامزدی – جایزه بفتای بهترین بازیگر نقش اول مرد ۱۹۵۶ غول جت رینک جرج استیونزنامزدی – جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد

فیلم‌های دربارهٔ جیمز دین:
 داستان جیمز دین (۱۹۵۷، گردآوری پس از مرگ دین)
 جیمز دین (۲۰۰۱)
 زندگی (۲۰۱۵)

 سالشمار زندگی 
 ماه سال شرح واقعه۸ فوریه۱۹۳۱تولد جیمز دین با نام کامل «جمیز بارون دین» در ماریون ایندیانا از پدر و مادری به نام‌های میلرد و وینتونسپتامبر۱۹۳۶خانوادهٔ دین در غرب آمریکا ساکن می‌شوند.۱۴ آوریل۱۹۴۰درگذشت مادر در چند ماه مانده به ۳۰امین سالگرد تولدش به خاطر سرطان رحم.۱۴ ژوئیه۱۹۴۰ میلرد مادر جیمز دین از بیماری سرطان رحم فوت می‌شود.۲۰ ژوئیه۱۹۴۰جیمی به ایندیانا نزد خانوادهٔ پدریش برمی‌گردد.۶ آوریل۱۹۴۹دین در دبیرستان، نقش پدربزرگ وندر هف را در نمایش نمی‌توانی با خودت ببری‌اش بازی می‌کند.۳۱ مه۱۹۴۹جیمی با اتوبوس به کالیفرنیا می‌رود.۱۹۵۱اولین حضورش در تلویزیون در تبلیغ پپسی کولا در یک درام مذهبی تلویزیونی به نام تپهٔ شمارهٔ یک در نقش یکی از حواریون مسیح ظاهر شد. کمدی حواست باشه ملوان، فیلم کسی نامزد منو ندیده، نمایش بی‌بند و بار اثر آندره ژید و پلنگ را ببینژانویه۱۹۵۱نخستین نقش حرفه‌ای بازیگری‌اش: جیمز در آگهی پپسی کولا می‌خواند.۲۵ مارس۱۹۵۱نخستین نقش تلویزیونی دین: جان حواری در نمایش تپهٔ شمارهٔ یک۱۱ اوت۱۹۵۱نخستین نقش سینمایی‌اش در فیلم سرنیزه‌ها. یک خط دیالوگ‌اش را بعداً موقع تدوین حذف می‌کنند.مه۱۹۵۲برای ورود به آکتورز استودیو امتحانی می‌گذراند.۳ دسامبر۱۹۵۲نخستین نقش‌اش را در برادوی: پلنگ را ببین!، نمایشی که ۳ روز بیشتر بر روی صحنه نمی‌ماند.۱۹۵۳دین در تعدادی برنامهٔ تلویزیونی حضور می‌یابد.۹ فوریه۱۹۵۴جیمی در برادوی، در نمایش بی‌بند و بارها بازی می‌کند.۶ مارس۱۹۵۴نیویورک تایمز تیتر می‌زند: ستارهٔ بی‌بند و بارها برای بازی در شرق بهشت الیا کازان قرارداد امضا کرد.۷ آوریل۱۹۵۴دین در ایفای نقش کَل ترسک در شرق بهشت، قراردادی با کمپانی برادران وارنر امضا می‌کند.۲۷ مه۱۹۵۴فیلمبرداری شرق بهشت، در مندوچینو (ایالت کالیفرنیا)آغاز شد.۴ ژانویه۱۹۵۵کمپانی برادران وارنر اعلام می‌کند که جیمز دین در نقش جیم استارک در شورش بی‌دلیل بازی خواهد کرد.۷ مارس۱۹۵۵سلسله عکس‌های مضمون‌وار دنیس استاک در مجله لایف تحت عنوان «ستارهٔ دمدمی مزاج» منتشر کرد.۲۱ مارس۱۹۵۵مجلهٔ تایم، نقد مثبتی از شرق بهشت می‌نویسد و از هنرنمایی جیمز دین تعریف می‌کند.۳۰ مارس۱۹۵۵آغاز فیلمبرداری شورش بی‌دلیل.۱ مه۱۹۵۵دین در مسابقات اتومبیل‌رانی بیکرسفید شرکت می‌کند.۶ ژوئن۱۹۵۵دین به مارفا (تگزاس) در ایالت تگزاس می‌رود. به سایر بازیگران غول می‌پیوندد.۲۸ ژوئیه۱۹۵۵در آگهی کمیتهٔ ملی ایمنی جاده‌ها بازی می‌کند و هشدار می‌دهد: «آهسته برانید، جانی که نجات می‌دهید شاید جان من باشد»۲۱ سپتامبر۱۹۵۵جیمی اتوموبیل پورشه‌ای می‌خرد و نامش را «حرامزادهٔ کوچک» می‌گذارد.۲۲ سپتامبر۱۹۵۵دین در صحنهٔ شام آخر غول بازی می‌کند.۳۰ سپتامبر۱۹۵۵جیمز دین در ۲۴ سالگی در حادثهٔ اتومبیلی در بزرگراه جانش را از دست می‌دهد.۲۰۰۵پنجاهمین سالگرد مرگ‌اش را در دنیا گرامی می‌دارند.

 پانویس 

 منابع 

 Wikipedia contributors, "Arizona State University," Wikipedia, The Free Encyclopedia,http://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=194893343 (accessed March ۳، ۲۰۰۸).




 پیوند به بیرون 







 وبگاه رسمی
 عکسهای رنگی وی


 جستارهای وابسته 
 فهرست نامزدان و برندگان جایزه اسکار پس از مرگ


رده:اعضای اکتورز استودیو
رده:افراد آمریکایی آلمانی‌تبار
رده:افراد آمریکایی اسکاتلندی‌تبار
رده:افراد آمریکایی انگلیسی‌تبار
رده:افراد آمریکایی ایرلندی‌تبار
رده:افراد آمریکایی بومی‌تبار
رده:افراد آمریکایی ولزی‌تبار
رده:افراد ال‌جی‌بی‌تی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:ال‌جی‌بی‌تی اهل ایندیانا
رده:اهالی مریون، ایندیانا
رده:بازیگران تئاتر مرد اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران قراردادی برادران وارنر
رده:بازیگران متد
رده:بازیگران مرد ال‌جی‌بی‌تی
رده:بازیگران مرد اهل ایندیانا
رده:بازیگران مرد تلویزیونی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران مرد سده ۲۰ (میلادی) اهل ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران مرد فیلم اهل ایالات متحده آمریکا
رده:برندگان جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر مرد فیلم درام
رده:پیاده‌روی مشاهیر هالیوود
رده:خاک‌سپاری‌ها در ایندیانا
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس
رده:دانش‌آموختگان کالج سانتامونیکا
رده:دانش‌آموختگان مدرسه فیلم یوسی‌ال‌ای
رده:درگذشتگان ۱۹۵۵ (میلادی)
رده:درگذشتگان حادثه جاده‌ای در کالیفرنیا
رده:دوجنس‌گرایان اهل ایالات متحده آمریکا
رده:زادگان ۱۹۳۱ (میلادی)
رده:سرگرمی‌سازهای ال‌جی‌بی‌تی اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کواکرهای اهل ایالات متحده آمریکا
رده:کواکرهای سده ۲۰ (میلادی)