تیله

تیله یا تشله یا گوله یا فِنگ جسم کروی کوچکی است که معمولاً از جنس شیشه و گاهی خاک رس، فولاد، پلاستیک یا عقیق است. تیله‌ها در اندازه‌های متفاوتی از قطر ۱ میلی‌متر تا بیش از ۳۰ سانتی‌متر تولید می‌شوند اما به‌طور معمول، قطر آن‌ها حدود ۱٬۲ سانتی‌متر است.

معمولاً داخل تیله‌های شیشه‌ای، رگه‌های رنگی قرار داده شده‌است. تیله‌ها، وسیلهٔ بازی «تشر» یا تیله‌بازی هستند.

 پیرامون واژه 
نام این توپ در لهجه‌های مختلف فارسی و در نقاط مختلف ایران متفاوت است. اما متداول‌ترین نام آن همان تیله است که گاهی «گلوله» یا گلول گفته می‌شود. در زبان لکی به آن گولو و به بازی آن گلوون می‌گویند در اورامان به آن «بیل» و به بازی آن «بیلانی» می‌گویند. در ایلام (شهرستان آبدانان) به آن «فِنگ (fəŋ)» گفته می‌شود. در شهر اهواز نیز به آن «فِنگ» می‌گویند. در لار به آن «مایه» گفته می‌شود. در کرمانشاه به آن تَشیله و در همدان «تِشِله» می‌گویند. در خراسان به آن «تُشْله» یا «توشْله» یا «تیشْله» گفته می‌شود. در تبریز به آن «مازی» می‌گویند. در ایلام «گُلو» و چاله‌ای که باید ابتدا گلو را در آن انداخت «نِگِر» نام دارد. در سقز به آن «کَللا» و به بازی آن «کَللا مِشان» می‌گویند. در سنندج به آن «هل مات» و به بازی آن «هل ماتان» می‌گویند. در اصفهان به آن «گولی» و به بازی آن «گولی بازی» و در گلستان هم به ان «توشنه» وبه ان بازی «توشنه بازی» می‌گویند.

 تاریخچه 
بندانگشتی|بچه‌هایی در حال تیله‌بازی در هندوستان
احتمالاً تیله‌های اولیه در تمدن دره سند (در پاکستان کنونی) ساخته شده‌اند. این تیله‌ها گوی‌های شیشه‌ای یا سنگی یا گِلی ساده‌ای بودند.Serious Marbles: History , Seriousmarbles website
در مقبره‌های مصر باستان و سرخپوستان آمریکا و اهرام تمدن آزتک‌ها نیز گوی‌های گِلی یافت شده‌است.Marble History , Thinkquest website

 جستارهای وابسته 
 تیله آبی

 منابع 

رده:اسباب‌بازی‌های سنتی
رده:بازی‌های خیابانی
رده:بازی‌های کودکان
رده:بازی‌های مهارت جسمانی
رده:تجهیزات و لوازم بازی
رده:توپ (ورزش)
رده:شیشه
رده:فعالیت‌های بدنی و اسباب‌بازی‌های مهارت
رده:هنر شیشه