حسین فردوست

حسین فردوست (۲ اسفند ۱۲۹۶ – ۲۸ اردیبهشت ۱۳۶۶) ارتشبد نیروی زمینی شاهنشاهی ایران، رئیس دفتر ویژهٔ اطلاعات از ابتدای تأسیس در ۱۳۳۸، قائم‌مقام ساواک طی سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۲، رئیس سازمان بازرسی شاهنشاهی از ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۷ و یکی از برجسته‌ترین و مؤثرترین چهره‌های اطلاعاتی دوران حکومت پهلوی و همدرس و دوست صمیمی دوران کودکی و نوجوانی محمدرضا پهلوی بود. اما پس از انقلاب ۱۳۵۷ به دلایلی که به روشنی می‌تواند همکاری اطلاعاتی و تبلیغاتی با رژیم باشد در کشور ماند او به اعتراف خودش هنگام نیاز شاه به پشتیبانی ارتش در اعلامیه بیطرفی ارتش نقش تعیین‌کننده داشته استفربد، ناصر (۱۳۸۳). نقش ارتش در تحولات تاریخی ایران. مؤسسه پژوهشی و انتشاراتی کومش/موضوع: ایران- ارتش- تاریخ، ایران- ارتش- فعالیتهای سیاسی

 زندگی 
حسین فردوست از دوران کودکی به عنوان دانش آموز دبستان نظام وارد کلاس مخصوصی شد (۱۳۰۴) که رضا شاه برای ولیعهدش محمدرضا پهلوی ترتیب داده بود. رضا شاه که تمایل داشت در کنار فرزندش دوست و همبازی درسخوانی باشد، فردوست را مورد توجه خاص قرارداد و او به دربار راه یافت. بدینسان فردوست از کودکی نزدیکترین دوست محمدرضا شاه و محرم اسرار او شد. با عزیمت محمدرضا پهلوی به سوییس برای تحصیل در کالج له‌روزه فردوست تنها همکلاسی بود که با او به‌طور رسمی اعزام شد و طی این سال‌ها همچنان صمیمی‌ترین یار محمدرضا شاه بود. طی این سال‌ها این رابطه متقابل تعمیق یافت و چنان پیوندی پدید شد که گویی فردوست جزء مکملی از شخصیت و زندگی محمدرضا شاه است. با آغاز پادشاهی محمد رضا شاه، فردوست همچنان در کنار او بود و این رابطه چنان بود که شاه در کتاب مأموریت برای وطنم تنها کسی را که دوست خود معرفی کرد فردوست بود: «در آن موقع دوست صمیمی من پسری بود به نام حسین فردوست که پدرش ستوان ارتش بود. حسین در دوران تحصیل در سوییس با من همدرس بود و بعد هم با درجه سرهنگی سمت استادی دانشکده افسری را عهده‌داری می‌کند و فعلاً در گارد شاهنشاهی مشغول انجام وظیفه است».

فردوست در سال ۱۳۳۸ رئیس دفتر ویژهٔ اطلاعات شاه بود که فعالیت‌های مقام‌های مملکتی و درباری را به خصوص دربار را به شاه گزارش می‌داد. در سال‌های ۱۳۴۰–۱۳۵۰ قائم‌مقام ساواک (سازمان اطلاعات و امنیت کشور) و در سال‌های ۱۳۵۰–۱۳۵۷ همزمان با ریاست دفتر ویژه اطلاعات،فردوست، حسین. ظهور و سقوط سلطنت پهلوی مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی. انتشارات اطلاعات ۱۳86 جلد اول. رئیس سازمان بازرسی شاهنشاهی بود.
وی همچنین مسئول یک سازمان مخفی به نام بازرسی حزب رستاخیز بود که از استواران بازنشسته نظامی با بودجه سالانه حدود سی میلیون تومان برای روز مبادا تشکیل شده بود اما هیچ وقت از آن استفاده نشد.تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با محمد باهری نوار شماره ۲۹
+مجموعه سوابق و درجات ارتشبد حسین فردوستعنوان یا درجهسالسنتوضیحاتدانش آموز دبستان۱۳۰۴۸همکلاسی محمدرضا پهلوی در دبستان نظامدانش آموز دبیرستان۱۳۱۰۱۴همکلاسی محمدرضا پهلوی در کالج دبیرستان لُه روزه سوئیسدانشجو۱۳۱۵۱۹هم دانشکده ای محمد رضا پهلوی در دسته اولِ گروهانِ دانشکده افسریستوان دوم۱۳۱۷۲۱فرمانده یکی از دسته‌های موجود در لشکر یکم تهرانستوان یکم۱۳۱۹۲۳فرمانده یکی از گروهان‌های موجود در لشکر یکم تهران۱۳۲۰۲۴آجودان و منشی مخصوص محمدرضا پهلویسروان۱۳۲۳۲۷سرگرد۱۳۲۷۳۱۱۳۲۸۳۲مسئول تکمیل و ارتقا و تشکیل گارد جاویدان و اولین فرمانده گارد جاویدان در زمان محمدرضا پهلوی۱۳۲۹۳۳فرمانده گردان پیاده در دانشکده افسریسرهنگ دوم۱۳۳۱۳۵اعزام به فرانسه برای دوره دکترای حقوق۱۳۳۲۳۶استاد دانشکده افسریسرهنگ۱۳۳۴۳۸۱۳۳۸۴۲رئیس دفتر ویژه اطلاعاتسرتیپ۱۳۴۰۴۴قائم مقام ساواکسرلشکر۱۳۴۵۴۹سپهبد۱۳۵۰۵۴رئیس سازمان بازرسی شاهنشاهیارتشبد۱۳۵۵۵۹---۱۳۵۷۶۱زندگی مخفیانه ---۱۳۶۲۶۶دستگیر شد ---۱۳۶۶۷۰درگذشت

 فردوست و انقلاب ۱۳۵۷ 
رفتار و مواضع ارتشبد فردوست در زمان حوادث سال‌های ۱۳۵۶–۱۳۵۷، به انقلاب ۱۳۵۷ و سرنگونی سلسله‌ی پهلوی کمک کرد و شایعاتی را درباره‌ی وی بر سر زبان‌ها انداخت. فردوست در خاطراتش عملکرد خود را علیه حکومت پهلوی در زمان اوج‌گیری انقلاب تأیید می‌کند. از جمله، فردوست در صدور اعلامیه‌ی بی‌طرفی ارتش در صبح ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، نقش تعیین‌کننده داشت. در وفاداری او به خاندان پهلوی و همچنین نخست‌وزیر وقت (شاپور بختیار) ابهام‌هایی وجود دارد. کتاب خاطرات فردوست با نام «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی» در ۲ جلد توسط انتشارات مؤسسهٔ اطلاعات و مؤسسهٔ مطالعات و پژوهش‌های سیاسی منتشر شده است. در جلد دوم کتاب، تصاویری از رجال پهلوی مشاهده می‌شود.حسن طوفانیان او را جاسوس انگلستان می‌داند که با چراغ سبز انگلیس باعث فریب و سقوط محمدرضا پهلوی شد.تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با حسن طوفانیان نوار شماره ۷ حسن علوی‌کیا از بنیانگذاران ساواک او را فردی مرموز معرفی می‌کند که هیچ وقت بیرون آفتابی نمی‌شد و دستوراتش را با مداد می‌نوشت تا بعداً پاک کردنش ممکن باشد. به گفته علوی‌کیا ناصر مقدم که منصوب فردوست در ساواک بود به همراه عباس قره‌باغی هر دو از دوستان نزدیک فردوست بودند که همیشه با هم جلسه داشتند و رابطه شان را قطع نکردند.تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با حسن علوی کیا نوار شماره ۲

 درگذشت 
فردوست پس از انقلاب به صورت پنهان در ایران و در تهران زندگی می‌کرد وی در آبان ۱۳۶۲ در خانه پدری‌اش نزدیک میدان انقلاب، توسط نیروهای اطلاعاتی دستگیر شد. او سرانجام در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۶۶ درحالی که ۴ سال در بازداشت به سر می‌برد و به نگارش کتاب خاطرات خود می‌پرداخت در ۷۰ سالگی و بر اثر سکتهٔ قلبی درگذشت و در بهشت زهرا (قطعهٔ ۱۰۸، ردیف ۵۵، شماره ۲۵) به خاک سپرده شد. به دلیل نگارش خاطرات در دوران بازداشت برخی به صحت و سقم محتوای آن شک دارند و آن را کتابسازی خوانده‌اند.
مدال و نشان های افتخار
آرم ها
 آرم‌های کلاه
 درجه نظامی 
آرم‌های سینه150x150px  نشان تیسماری  110x110pxنشان پنجاهمین سال سلطنت پهلوی 150x150pxمدال همایونی درجه یک 

 نوار نشان‌ها 
110x110پیکسل110x110پیکسل110x110پیکسل110x110پیکسل110x110پیکسل|دوره تخصصی110x110پیکسل110x110پیکسل110x110پیکسل|دوره سرپرستی110x110پیکسل110x110پیکسل110x110پیکسل110x110پیکسل110x110پیکسل

 نام نشان‌ها 
نشان تاجنشان ابن سینا افتخار درجه یک نشان لیاقت درجه عالی (نوع دوم)قیام ۲۸ مرداد نشان آذرآبادگان خدمت درجه یک پرسپولیس تاج گذاری شاهنشاهی پاس درجه یک نشان دانش (فرهنگ درجه دوم )نشان لیاقت اصلاحات ارضی 

 جستارهای وابسته 
 فهرست فرماندهان ارتش ایران
 اعلامیه بی‌طرفی ارتش

 پانویس 

 منابع 

Abrahamian, Ervand, Tortured Confessions, (University of California Press, 1999)*

فردوست، حسین. ظهور و سقوط سلطنت پهلوی مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی. انتشارات اطلاعات ۱۳۷۰ جلد اول صفحه‌های ۱۷ و ۶۲۵.

 پیوند به بیرون 

 ارتشبد فردوست

رده:ارتشبدهای ارتش شاهنشاهی ایران
رده:افراد در ایران پهلوی
رده:امضا کنندگان اعلامیه بی‌طرفی ارتش
رده:اهالی تهران
رده:حبس خانگی
رده:خاک‌سپاری‌ها در بهشت زهرا
رده:درگذشتگان ۱۳۶۶
رده:درگذشتگان ۱۹۸۷ (میلادی)
رده:درگذشتگان به علت سکته قلبی
رده:دودمان پهلوی
رده:زادگان ۱۲۹۶
رده:زادگان ۱۹۱۷ (میلادی)
رده:سیاستمداران اهل ایران در دوره پهلوی
رده:سیاستمداران اهل ایران
رده:کارکنان ساواک