ژئوفیزیک

ژئوفیزیک  یا زمین‌فیزیک، از مباحث علوم طبیعی است که به فرایندها و خواص فیزیکی زمین و محیط اطراف آن، با استفاده از روش‌های کمّی برای تجزیه و تحلیل این فرایندها می‌پردازد.

این علم با زمین و زیست‌بوم آن، سروکار دارد؛ از جمله: هواشناسی، اقیانوس‌نگاری، لرزه‌شناسی و میدان مغناطیسی زمین.

ژئوفیزیک موضوعی از علوم طبیعی است که با فرایندهای فیزیکی و خاصیت‌های فیزیکی زمین و محیط فضایی اطراف آن و به کار بردن روش‌های کمی برای آنالیزشان مرتبط است. اصطلاح ژئوفیزیک گاهی تنها به کاربردهای زمین‌شناختی اشاره دارد: شکل زمین؛ میدان‌های گرانشی و مغناطیسی‌اش. ساختار و ترکیب درونی‌اش؛ زمین‌دینامیک آن و بیان رویه‌شان در زمین‌ساخت صفحه‌ای، تولید و تخلیه ماگماها، آتش‌فشان‌خیزی و شکل گرفتن سنگ‌ها. با این حال، سازمان‌های ژئوفیزیک نوین و دانشمندان تعریف گسترده‌تری را به کار می‌برند که چرخه آب از جمله برف و یخ را نیز دربرمی‌گیرد. هیدرودینامیک ژئوفیزیکی اقیانوس‌ها و اتمسفر؛ الکتریسیته جوی و مغناطیس در یونوسفر و مگنتوسفر و فیزیک خورشیدی-زمینی؛ و مسائلی مرتبط با ماه و دیگر سیاره‌ها.Gutenberg, B. , 1929, Lehrbuch der Geophysik. Leipzig. Berlin (Gebruder Borntraeger).Runcorn, S.K, (editor-in-chief), 1967, International dictionary of geophysics:. Pergamon, Oxford, 2 volumes, 1,728 pp. , 730 fig

ژئوفیزیک از شاخه‌های اصلی علوم زمین به‌شمار می‌رود که به دو شاخهٔ ژئوفیزیک محض و ژئوفیزیک کاربردی تقسیم‌بندی می‌شود. بخش محض آن شامل گرایش زلزله‌شناسی است. در بخش کاربردی با استفاده از روش‌های لرزه‌ای، مغناطیسی، گرانی‌سنجی و الکتریکی به مطالعهٔ کمّی خواص فیزیکی زمین پرداخته می‌شود. با نتایج کمّی به دست آمده می‌توان به مطالعهٔ خصوصیات فیزیکی، رفتار پوسته و هستهٔ زمین پرداخت. ژئوفیزیک را می‌توان پُلی میان فیزیک و زمین‌شناسی دانست که از تکنیک‌ها، تئوری‌های ریاضیات و علوم کامپیوتر نیز بهره می‌گیرد.Applied Geophysics by W. M. Telford, L. P. Geldart, and R. E. Sheriff امروزه دانش ژئوفیزیک شامل فیزیک اوزون (اوزونوگرافی) و فیزیک اتمسفر (مترولوژی) نیز می‌شود و به پدیده‌های طبیعی، همچنین رفتار زمین و اطرافش می‌پردازد.

 شاخه‌ها و گرایش‌ها 
 زلزله‌شناسی که به مطالعه زلزله و انتشار امواج الاستیک در زمین می‌پردازد.
 لرزه‌شناسی یا لرزه‌نگاری که به مطالعهٔ انتشار امواج در لایه‌های کم‌عمق زمین می‌پردازد و در اکتشافات معدنی، به‌ویژه اکتشاف نفت، کاربرد فراوان دارد. نتایج به دست آمده توسط ژئوفیزیست‌ها در زمین‌شناسی مهندسی، کانی‌شناسی و پتروفیزیک سنگ‌ها به کار می‌آید.
 ژئوفیزیک باستان‌شناسی که بیشتر روش‌های مغناطیسی، الکترومغناطیسی و رادار را شامل می‌شود.
 مغناطیس‌سنجی: مطالعهٔ ناهنجاری‌های مغناطیسی به منظور اکتشافات منابع هیدروکربن معدنی-باستان‌شناسی
 گرانی‌سنجی: بررسی منابع معدنی و هیدروکربن
 الکترومغناطیس: کاربرد بسیار وسیع در منابع هیدروکربن، شناسایی خطوط لولهٔ قدیمی و…

 ژئوفیزیک کاربردی 
ژئوفیزیک کاربردی به دو شاخه ژئوفیزیک اکتشافیAn Introduction to Geophysical Exploration by Philip Kearey, Michael Brooks, and Ian Hill و ژئوفیزیک مهندسی تقسیم می‌شود. زیرشاخه‌های ژئوفیزیک اکتشافی عبارت‌اند از:
 ژئوفیزیک نفت که بیشتر لرزه‌شناسی را شامل می‌شود.
 ژئوفیزیک معدن که روش‌های گوناگونی چون الکتریکی، مغناطیس‌سنجی، الکترومغناطیس و گرانی‌سنجی را دربرمی‌گیرد.
 ژئوفیزیک آب که در آن نیز بیشتر از روش‌های الکتریکی و الکترومغناطیسی استفاده می‌شود. ژئوفیزیک آب شامل آب‌یابی (تعیین محل حفر چاه آب) توسط جدیدترین روش‌های علمی و دستگاه‌های ژئوالکتریک روز دنیا است.

 جستارهای وابسته 
 هری فیلدینگ رید
 پتروفیزیک

 منابع 
 پانویس 

 منابع 



 Geodynamics by Donald L. Turcotte and Gerald Schubert, published by Cambridge University Press

 The Solid Earth: An Introduction to Global Geophysics, by C.M.R. Fowler, published by Cambridge University Press


رده:زمین‌شناسی
رده:فیزیک کاربردی و میان‌رشته‌ای
رده:گرایش‌های زمین‌شناسی
رده:مهندسی اکتشاف معدن
رده:ژئودزی