شهرستان کلاردشت

شهرستان کلاردشت یکی از شهرستان‌های استان مازندران در شمال ایران است. مرکز این شهرستان، شهر کلاردشت است. این شهرستان از شرق به شهرستان چالوس، از غرب به شهرستان تنکابن، از شمال به شهرستان عباس‌آباد و از جنوب به استان البرز متصل است. اینستاگرام _alamkoh 

 تبدیل بخش به شهرستان 
بندانگشتی|شهرستان کلاردشت
هیئت وزیران بنا به پیشنهاد وزارت کشور و به استناد ماده (۱۳) قانون تعارف و ضوابط کشوری مصوب ۱۳۶۲، تبدیل بخش کلاردشت در استان مازندران به مرکزیت شهر کلاردشت به شهرستان را تصویب کرد.

رئیس شورای شهرستان چالوس از ارتقاء بخش کلاردشت به شهرستان خبر داد. جعفر رستمی فر در گفتگو با ایرنا گفت: هیئت وزیران در جلسه مورخه ۱۳۹۱/۱۲/۲۰ بنا به پیشنهاد شماره ۱۰۷۵۳۲/۴۲/۴/۱ مورخ ۱۳۸۹/۷/۱۷ وزارت کشور و به استناد ماده(۱۳) قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری- مصوب ۱۳۶۲- بخش کلاردشت در استان مازندران به شهرستان ارتقاء داد.

 بخش‌ها 
شهرستان کلاردشت دارای یک بخش و دو دهستان است.
 بخش مرکزی شهرستان کلاردشت:
 دهستان کلاردشت شرقی
 دهستان کلاردشت غربی
 شهرها:
 کلاردشت و حسن کیف

 جغرافیای کلاردشت 
کلاردشت در گذشته کلار خوانده می‌شد و کلار نام شهر و قلعه‌ای باستانی در محدودهٔ کلاردشت امروزی بود. کلمهٔ کلار نیز آنگونه که در فرهنگ فارسی آمده، و به فتح «ک» به معنی غوک و وزغ می‌باشد. اینکه چرا نام کلار بر این منطقه نهاده‌اند، یک احتمال آن است که در این دشت زمین‌های باتلاقی وسیعی وجود دارد که اصطلاحاً «لش» نامیده می‌شود و این زمین‌ها محل تجمع و تراکم انواع غوک و وزغ می‌باشد. چه‌بسا در گذشته وسعت چنین زمین‌هایی بیشتر بوده و این محدوده مملو از جانوران مزبور بوده است و نام دشت به این سبب به کلار و بعدها کلاردشت شهرت یافته است.
کلاردشت به لحاظ موقعیت جغرافیایی در ۳۶ درجه و ۲۹ دقیقه عرض شمالی و۵۱ درجه و ۶ دقیقه طول شرقی واقع شده است.
شهرستان کلاردشت در منطقه‌ای کوهستانی واقع شده و با وسعتی در حدود ۱۵۰۹ کیلومتر مربع، در غرب استان مازندران واقع است و مرکز آن شهر کلاردشت می‌باشد.
جنوب کلاردشت از قلهٔ علم کوه تا گردنهٔ کندوان در جادهٔ چالوس - کرج به خط الراس اصلی البرز محدود می‌شود و در واقع با نواحی کوهستانی تابع شهرستان کرج هم‌جوار است. رود چالوس در شرق، کلاردشت را از کجور در شهرستان نوشهر متمایز می‌کند.
مرزهای شمالی این منطقه به نواحی شهرستان عباس‌آباد، غربی آن به نواحی تابع شهرستان تنکابن و شرقی آن به شهرستان چالوس محدود می‌شود که حد فاصل این مناطق را جنگل‌های انبوه و سرسبز در بر می‌گیرد.

 جمعیت 
جمعیت این شهرستان طبق سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ برابر با ۲۳٬۶۴۸ نفر بوده که متشکل از ۸۰۶۷ خانوار است.

 مردم 
 طوایف 
طوایف کلاردشت به سه دسته طبری‌ها (بومی‌ها)، طالقانی و خواجوند (مهاجران) تقسیم می‌شوند:منوچهر ستوده، از آستارا تا استارباد، ج 3، تهران:سلسله انتشارات انجمن آثار ملی، 1355، ص 126
 طوایف طبری‌تبار:
آهنگریان (آهنگرج)، دادجو، دادویی (دادو)، محمودی، وریج، مجلج، میارج، ازوج، عسگریان (عسگرج)، یزدانی، مشایخ، نقیبی، پور ملکی، لکورج، منصورسمایی، فقیه (فقیه نصیری، فقیه سلطانی، فقیه عبداللهی)، ملک مرزبان، هرسیج (هرسج)، انگریج (انگورج)، شرج، رودگر، گلامرج الیاسی، چلاجور (چلاجورج). پسوند «ج» که در نام طوایف طبری‌تبار کلاردشت وجود دارد به معنای «مالک» است.
 طوایف کُردتبار خواجه‌وند: الغوثی، علیجانی، ویسی، خواجوند، کاووسی، عباسیان، حسنی مقدم، دارابی، حاتمی، برزو، لک، مشعشی، سلطان‌مرادی و دلفان آذری

مژگان کاوسی پژوهشگر و فعال سیاسی نیز از کُردهای کلاردشت است. در پژوهش‌های میدانی خود اشاره می‌کنند که باوجود اینکه مردم خواجه‌وند به گویش لکی از زبان کُردی تکلم می‌کنند -اما بر خلاف جریانات لکی در غرب کشور-، تأکید پیشینان طوایف خواجه‌وند در استان مازندران بر کُرد نامیدن خود است، آنان همواره برای پدران، خود و فرزندانشان هویت کُردی تعریف کرده و آن را به نسل بعد انتقال داده‌اند (هرچند در طول سالیان این مردمان از مناطق کُردنشین فاصله زیادی داشته‌اند).
وجود جای‌نام‌هایی چون کُردمحله و کُردی‌چال در کلاردشت مزید بر علت است.

 خطر انقراض قوم طبری 
به گفته پژوهشگران آمار بالای طلاق، باروری کم، سالمندی و ازدواج پایین از مشکلات حوزه جمعیت در میان قوم طبری به ویژه طبری‌های مازندران محسوب می‌شود. پژوهشگران به روند پیری جمعیت قوم طبری اشاره نموده و بر لزوم توجه به سیاست جوانی جمعیت تأکید دارند. پژوهشگران خطر انقراض قوم طبری (مازندرانی) را در کشور خطر جدی می‌دانند. براساس غربالگری از ۴۳۰ هزار زوج طبری (مازندرانی) در سال ۱۴۰۱ حدود ۱۰ هزار زوج نابارور در مازندران شناسایی شدند.

 زبان 
مردم بومی کلاردشت به زبان طبری (مازندرانی)زبان تبری با طبری کلاردشتیKALĀRESTĀQ ii. The Dialect, http://www.iranicaonline.org/articles/kalarestaq-2-restoredو خواجوندها به کردی صحبت می‌کنند.

 نمونه صرف افعال در گویش کلاردشت 
شماری از صرف افعال مازندرانی در سه گویش کلاردشتی، گرگانی و قائمشهری با برابر گیلکی و فارسی و انگلیسی آن در اینجا به الفبای فونتیک بین‌المللی آوانویسی شده است:

 مازندرانی (لهجه گرگان) مازندرانی (لهجه قائمشهر)  مازندرانی (لهجه کلاردشت)  گیلکی (لهجه رشت)  فارسی  فارسی آوانویسی شده  انگلیسی embe  eme  eme  ayem  می‌آیم  mi_âyam  I come biamome  bimome  bimâme  bamam  آمدم  âmadam  I came vimbe  vime  vime  dinam  می‌بینم  mi-binam  I see badime  badime  badiyame  bidiyam  دیدم  didam  I saw šumbe  šume  šume  šam  می‌روم  mi-ravam  I go burdeme/bašime  burdeme/bašime  buârdeme/bašiyame  bošam  رفتم  raftam  I went ešembe  ešeme  ešeme  fanderam  نگاه می‌کنم  negah mi-konam  I look hârešime  hârešime/bešime  bešiyame  fanderasam  نگاه کردم  negah kardam  I looked vejembe  vejeme  vejeme  kanam  می کَنم  mi-kanam  I dig buteme  buteme  buteme  bakandam  کَندم  kandam  I dug elembe/ešeme  eleme  eleme  naham  می‌گذارم  mi-gozâram  I put bešteme/belesteme  bešteme  bešteme  banam  گذاشتم  gozâštam  I put girembe  girme  gireme  giram  می‌گیرم  mi-giram  I take bahiteme  baiteme  baiteme  bigiftam  گرفتم  gereftam  I took gombe  geme  gome  goyam  می‌گویم  mi-goyam  I say bahoteme  baoteme  boteme  bogoftam  گفتم  goftam  I said kombe  keme  kome  konam می کُنم  mi-konam  I do hâkordeme  hâkerdeme  hâkordeme  bokodam  کردم  kardam  I diddembe  deme  deme  fadəm  می‌دهم  mi-daham  I give hâdâme  hedâme  hâdâme  fadam  دادم  dâdam  I gave hasteme  haseme  haseme  esam  هستم  hastam  Iam bime  bime  biyame  besam  بودم  bodam  I was angembe  angeme  angeme  egedam  می‌اندازم  mi-andâzam  I throw dingume  dingume  dingume/bingume  begedam  انداختم  andâxtam  I threw

 نمونه واژگان گویش کلاردشت 
شماری از واژه‌های مازندرانی در گویش کلاردشت و قائمشهر و گرگان با برابر گیلکی و فارسی و انگلیسی آن در اینجا به الفبای فونتیک بین‌المللی آوانویسی شده است:

 مازندرانی (لهجه گرگان) مازندرانی (لهجه قائمشهر)  مازندرانی (لهجه کلاردشت)  گیلکی (لهجه رشت)  فارسی  فارسی آوانویسی شده  انگلیسی dim  dim  dim  dim  روی/چهره/دیم  ruy/čehreh  face vače/kote  vače  vače  zay  کودک/بچه  kudæk/bæčé  Child piyer  piyer  piyar  per  پدر  pedær  Father ši piyer  ši piyer  ši piyar  mərdə per پدرشوهر  pedær šohar  Father-in-law kijâ/deter  kijâ/deter  kijâ/detar  kor  دختر  doxtær  Girl/Daughter rikâ/peser  rikâ/peser  rikâ/pesar  rey/ri  پسر  pesær  Boy/Son kerg  kerk  kerk  kark مرغ خانگی  morgh khanegi  Hen guw  guw  gow  gäb  گاو  gāv  Cow melije/molije  melije  malije  murjâne  مورچه  murčé  Ant kangoli  kangeli  kangoli  garzak  زنبور  zanbur  Bee zerzem/asel maqez  zezem  asel mehaz  siftâl  زنبور عسل  zanbure asal  Honey Bee bâmeši  bameši  pičâ/bameši  piča/piche  گربه/پیشی  gorbe/piši  Cat jikâ  mičkâ  miškâ  čičini  گنجشک  gonješk  Sparrow lalembâz/jerjer  lalembâz  lalebâz  čičilâs  سنجاقک  sanjâqak  Damselfly mâčkol  mâčkel  mâčkol  čičir  مارمولک  mârmolak  Lizard estekâ  hestekâ  hessekâ  xâš  استخوان  estexân  Bone areskini/zangiče  elaskin/bâlkin  bâleskin  ašpe آرنج  ârenj  Elbow zemun/geder  zemun/geder  zamon  zəmat زمان  zaman  Timeestâre/roojâ  esâre/roojâ  esâre/setâre  kiĵi/setarə  ستاره  setare  Star nesum/sâyne  nesum/sâyne  nesum/sâye  nesä/saye  سایه  saye  Shadow jur  jur  jur  buĵor / jor  بالا  bāla  Up gat/gad  gat  gat  pilə=pila  بزرگ  bozorg  Big vene  vene  vene/eštehâ  vastån  اشتها یا میل  ešteha یا meyl  Appetite bašendesten  bašendiyen  bašeniyan/barixtan  šondån/fotan  ریختن مایعات  rixtan e mayeāt  Bottling

 منابع 

 شهرک ویلایی در کوهستان شمالی کلاردشت 
 https://web.archive.org/web/20140714151003/http://www.dolat.ir/NSite/FullStory/News/?Serv=1&Id=229584

رده:بخش‌های استان مازندران
رده:شهرستان چالوس
شهرستان کلاردشت
کلاردشت
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۱۳ (میلادی) در ایران