اینشوشی‌ناک

اینشوشینک (نیز Šušinak، Šušun؛ ایلامی خطی: 90px Insušinak، خط میخی:  dInšušinak) خدای حامی شوش، در تمدن ایلام بود. نام او ریشه‌ای سومری دارد و می‌توان آن را«ارباب شوش» ترجمه کرد. او با پادشاهی در ارتباط بود و در نتیجه در نام‌ها و القاب چندین فرمانروای ایلامی ظاهر می‌شود. در شوش او خدای اصلی پانتئون محلی بود، اگرچه وضعیت او در سایر نقاط ایلام ممکن است متفاوت باشد. او همچنین با عدالت و عالم اموات ارتباط داشت. شمایل‌نگاری او قطعی نیست، اگرچه ممکن است مارها حیوانات نمادین او باشند. دو خدای بین‌النهرینی که در سنت ایلامی گنجانده شده بودند، لاگامال و ایشمکاراب، به‌عنوان دستیاران او در نظر گرفته می‌شدند. او به‌طور عمده در شوش، جایی که معابد بسیاری وجود داشت که به او اختصاص داده شده بودند، پرستش می‌شد. گواهی‌های سایر شهرهای ایلامی کمتر رایج است. او همچنین در منابع میان‌رودان، گواهی شده است، جایی که می‌توان او را به‌عنوان یک خدای زیرزمینی یا معادل نینورتا شناخت. او در به‌اصطلاح متن‌های تدفینی شوش ایفای نقش می‌کند، که با وجود پیدا شدن در شوش به زبان اکدی نوشته شده و ممکن است حاوی دستورالعمل‌هایی برای ورود مردگان به عالم اموات باشد.

 نام 
نام اینشوشینک را می‌توان به «ارباب شوش» ترجمه کرد. این نام وام‌واژهای است که در زبان سومری و با حذف آغازی سرچشمه گرفته است و در غیر از اینجا به ندرت در این زبان گواهی می‌شود؛ در نتیجه حذف آغازی از dnin-šušinak به اینشوشیناک تغییر کرده است. همانطور که توسط فرانس ویگرمن پیشنهاد شده است، نام اینشوشیناک ممکن است در اصل در دوره اوروک شکل گرفته باشد، زمانی که به گفته وی بین النهرینی‌ها مستعمره‌ای در شوش ایجاد کردند. او پیشنهاد می‌کند که در کنار نینازو، نینگیشزیدا، ایشتاران و تیشپاک می‌توان او را یکی از اعضای دسته‌ای از خدایان به حساب آورد که او از آن به‌عنوان «خدایان مار ماوراء دجله» یاد می‌کند، که به‌احتمال زیاد در مرز بین حوزه‌های فرهنگی میان‌رودان و ایلام توسعه یافته‌اند.

رایج‌ترین املای نام اینشوشیناک به خط میخی dIn-šu-ši-na-ak بود، اگرچه سایر گونه‌های هجای آوایی مانند dIn-su-uš-na-ak، In-sú-uš-nak، dIn-šu-uš-na-ak و Šu-ši-na-ak گواهی شده‌اند و علاوه بر آن گونه‌های لوگوگرافی نیز وجود داشته‌اند. یک مثال به خوبی گواهی شده از دومی dMÚŠ است. در منابع نو-ایلامی گونه dMÚŠ.LAM گواهی شده است، که آخرین علامت فرض می‌شود از اصطلاح اکدی lammu گرفته شده است، که برای ارتباط با دنیای زیرین استفاده می‌شد. املای لوگوگرافی بیشتر شامل dMÚŠ.EREN، dNIN.MÚŠ.EREN و dMÚŠ.ḪU.LAM است.

 شخصیت 
 خدای حامی شوش 
نقش اصلی اینشوشینک را خدای حامی شوش دانسته‌اند.

 خدای عدالت 
جنبه دیگری از اینشوشینک که به خوبی از آن اسنادی به دست آمده است، جایگاه او در مقام داوری الهی است که او را با عدالت مرتبط می‌کند.

 خدای جهان زیرین 
اینشوشینک با جهان زیرین نیز در ارتباط بود و منابع متنی به دست آمده از شوش بر این نکته تاکید می‌کنند که او را مقیم آنجا می‌دانستند. در سنت محلی نیز سرور آنجا در نظر گرفته می‌شد. علاوه بر این، معتقد بودند اقتدار قضایی او شامل سرزمین مردگان نیز می‌شود.

 شمایل‌نگاری 
مرد بالدار از یک درخت نخل مراقبت می‌کند, پانل آجری تزئینی از دیوار بیرونی معبد اینشوشیناک در شوش (سده دوازدهم پیش از میلاد)

در مورد شمایل‌نگاری او اطمینان وجود ندارد.

 ارتباط با سایر خدایان 
 لاگامال و ایشمکاراب 
لاگامال و ایشمکاراب که هر دو در اصل به خدایان بین‌النهرین تعلق داشتند، دستیاران اینشوشینک بودند و همچون او در سفر فرد مرده به دنیای پس از مرگ در دین ایلامی نقش داشتند. در جریان قضاوت مردگان، لاگامال به احتمال زیاد در جایگاه دادستان و ایشمکاراب در جایگاه وکیل مدافع عمل می‌کردند و این موضوع با معانی نام‌های آنها، «او که رحم ندارد» و «او که دعا را می‌شنود» مرتبط است. ووتر هنکلمن به‌طور استعاری آنها را در جایگاه وکیل‌مدافع شیطان توصیف می‌کند. آنها همچنین مسئول اجرای احکام اینشوشیناک بودند.

در گذشته به‌طورمعمول تصور می‌شد که ایشمکاراب همسر اینشوشیناک است، اگرچه این پیشنهاد بر این فرض تکیه دارد که اولی یک خدای مونث بوده است، موضوعی که هنوز نامشخص است. یک سند وراثت حاکی از آن است اعتقاد بر این بود که اینشوشیناک و ایشمکاراب مسئول ایجاد این دیدگاه عرفی بودند که مقام برادر از طریق فرزندپذیری برابر با برادر بیولوژیکی است.

 متن‌های تدفینی شوش 
اینشوشینک در به‌اصطلاح متن‌های تدفینی شوش دیده می‌شود. این متن‌ها آنگونه که در دوره بابلی باستان مرسوم بود به زبان اکدی نوشته می‌شدند. زمان آنان ح. ۱۶۰۰ تا ۱۵۰۰ پیشا دوران مشترک تخمین زده می‌شود گرچه احتمالِ ۱۴۰۰ پیشا دوران مشترک نیز مطرح شده است. اینشوشینک، تنها خدای ایلامی ست که نام او در آنان ذکر شده است و این نظر وجود دارد که زبان، فرم و محتوای متن‌ها، بازتاب پدیده‌ای رایج است که نویسندگان شوش، در فرهنگ ادبی میان‌رودان، رواج می‌دادند.

 یادداشت‌ها 

 پانویس 

 منابع 

رده:آیین ایلامیان
رده:اسطوره‌ها
رده:ایزدان نگهبان
رده:خدایان ایلامی
رده:شوش (شهر باستانی)
رده:ایزدان عدالت
رده:ایزدان جهان زیرزمینی
رده:خدایان عدالت
رده:خدایان بین‌النهرین