سوزنی سمرقندی

شمس‌الدین تاج‌الشعرا محمد بن علی سمرقندی معروف به سوزنیِ سمرقندی (درگذشتهٔ ۵۶۲ یا ۵۶۹ هجری قمری) شاعر ایرانی سده ششم هجری است. وی همچنین در شعرهای خویش، خود را به نام‌های محمد، عمر و بوبکر خوانده و خود را ملقب به حکیم سوزنی نموده است. زادگاه او را عوفی نسف (نخشب)، واقع در نزدیکی سمرقند، می‌داند. درگذشت او را رضاقلی خان هدایت ۵۶۲ و دولتشاه سمرقندی در ۵۶۹ نوشته و از اشعار شاعر زنده بودن او در سال ۵۶۰ بی گمان می‌شود.  پدر وی نیز با نام «مسعود» شاعر بوده است. وی در شعرهایش خود را به سلمان‌فارسی منتسب می‌داند.

وی در سرآغاز جوانی برای کسب دانش به بخارا رفت و به قول عوفی به‌سبب تعلق خاطر به شاگرد سوزنگری به آموختن آن صنعت مشغول شد. سوزنی سمرقندی معاصر ارسلان خان محمد از آل افراسیاب و سنجر آتسز بن محمد خوارزمشاه بوده است. 

وی با عمعق بخاری، سنایی غزنوی، انوری ابیوردی، محمد معزی، ادیب صابر و رشیدی سمرقندی معاصر بوده است و برخی از آنان را هجو کرده و به تیغ زبان خود آزرده است. سوزنی شاعر هجا و بدزبان بوده و در هجو معانی خاص ابداع کرده است. قصاید و قطعات وی ساده، بی پرده و گویا است. می‌گویند که وی در اواخر عمر دست از هجو و هزل کشیده و استغفار کرده است.

 منابع 
تاریخ ادبیات در ایران، جلد دوم، ذبیح‌الله صفا، انتشارات فردوس، چاپ دهم، ۱۳۶۹، صفحهٔ ۶۲۲.

 Rypka, Jan. ‘Poets and Prose Writers of the Late Saljuq and Mongol Periods’، in The Cambridge History of Iran, Volume 5، The Saljuq and Mongol Periods, ed. , Published January 1968
AB

 پیوند به بیرون 
 دیوان حکیم سوزنی سمرقندی، چاپ ۱۳۳۸ (فایل PDF)

رده:ادبیات فارسی
رده:ادبیات کهن فارسی
رده:اهالی ایران در سده ۱۲ (میلادی)
رده:اهالی سمرقند
رده:اهالی فرارود
رده:درگذشتگان ۱۱۶۶ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۵۶۲ (قمری)
رده:شاعران اهل ازبکستان
رده:شاعران ایران بزرگ
رده:شاعران سده ۱۲ (میلادی) اهل ایران
رده:شاعران فارسی‌زبان
رده:شاعران ایران بزرگ
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۶ (قمری)
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:شاعران هجوسرا