دایی‌جان ناپلئون (رمان)

دایی جان ناپلئون رمانی طنز در گونهٔ داستان بلوغ از ایرج پزشکزاد است که سالِ ۱۳۴۹ منتشر شد. این رمان که از پرفروش‌ترین کتاب‌های ایرانی‌ست، با لحنی طنز تیپ‌های شخصیت‌های جامعهٔ ایرانی را به ریشخند می‌گیرد.

ناصر تقوایی در سال ۱۳۵۵ مجموعهٔ تلویزیونی دایی جان ناپلئون را از روی این کتاب ساخت.ویکی‌پدیای انگلیسی|http://en.wikipedia.org/wiki/My_Uncle_Napoleon

نگارش و چاپ داستان
ایرج پزشکراد در سخنرانی به مناسبت بزرگداشت خود در لس‌آنجلس درباره به نگارش درآمدن داستان می‌گوید:«یک دوستی داشتم، تورج فرازمند، که آدم فوق‌العاده‌ای بود و از لحاظ فهم و شعور و ذوق هنری نظیر نداشت. من مامور (وزارت خارجه ایران) بودم در ژنو و تصادفاً تورج فرازمند چند روزی به آنجا آمده بود. پرسید کار تازه چی داری؟ گفتم و او سه ساعت تمام گوش کرد و تشویق فوق‌العاده‌ای کرد از دایی جان ناپلئون. خبرش را تورج به تهران برد و وقتی به تهران رفتم به اصرار فراوان دوستان در مجله «فردوسی»، قبول کردم که به صورت پاورقی در آنجا چاپ بشود.» 
 ترجمه به زبان‌های دیگر 
ترجمه این کتاب به زبان روسی در سال ۱۹۸۱ منتشر شده‌است.Пезешк-Зод И. Дядюшка Наполеон. Пер. с персид. Н. Кондыревой и А. Михалёва. — М. : Художественная литература: 1981. — 464 с. (Зарубежный роман XX века).

دیک دیویس دایی جان ناپلئون را در سال ۱۹۹۶ به انگلیسی ترجمه کرده و با مهارت بسیار، طنز کتاب را در ترجمه خود منتقل نموده‌است.http://www.theguardian.com/books/2006/may/13/featuresreviews.guardianreview26

در ۲۰۱۱ انتشارات آکت سودhttps://fr.wikipedia.org/wiki/Actes_Sud در پاریس ترجمهٔ فرانسوی این اثر را به همت سرور کسماییSorour Kasmaï, https://fr.wikipedia.org/wiki/Sorour_Kasmaï به چاپ رساند.

نشر عم عوود در سال ۲۰۱۲ این کتاب به زبان عبری به ترجمه مژگان نوی را منتشر ساخت.«بمب فرهنگی ایران» در اسرائیل منفجر شد، بی‌بی‌سی فارسی

این کتاب همچنین توسط محمد م. ایزدی به نروژی ترجمه و توسط انتشارات سولوم بوکونن (Solum Bokvennen) در سال ۲۰۱۹ منتشر شده‌است.

این کتاب توسط ماریا و کریستین لوتزه Maria lutzen , Kristian lutze به زبان آلمانی هم ترجمه شده‌است.

 برخی از شخصیت‌های داستان 
 شخصیت دایی‌جان ناپلئون تبلور کسانی است که با ساده‌اندیشی دچار توهم انگلیسی ترسی هستند.
 سعید شخصیت عاشق‌پیشه جوان و کم تجربه‌ای‌ست که در عشقش شکست می‌خورد.
 حامی سعید اسدالله میرزا یا عمو اسدالله است که تلخی‌های روزگار از او مردی باتجربه و آسان‌گیر ساخته که زندگی در لحظه را به هیچ عشق یک طرفه‌ای نمی‌فروشد. پزشکزاد از شخصیت یکی از آشنایانش به نام ابوالفضل میرزا و همچنین تورج فرازمند در پردازش شخصیت اسدلله میرزا الهام گرفته‌است.گفت و گو با ایرج پزشک زاد، خالق دایی جان ناپلئون، بی‌بی‌سی فارسی، منتشر شده در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۳، قابل دسترسی در یوتیوب

 جدل بر سر اصالت داستانی 
ابراهیم یونسی در سال ۱۳۸۸ در مصاحبه‌ایکتاب هفته، شماره ۱۷۹ (مصاحبه) ۱۳۸۸ می‌گوید وی رمان زندگی و عقاید آقای تریسترام شندی اثر لارنس استرن را «از روی لج و لجبازی» ترجمه کرده‌است تا دست ایرج پزشک‌زاد را در نوشتن دایی‌جان ناپلئون رو کند. وی معتقد است این رمان عیناً از تریسترام شندی کپی‌برداری شده و صرفاً شخصیت‌ها و وقایعش بومی‌سازی شده‌اند.

 جستارهای وابسته 
 دن کیشوت
 خانه دایی جان ناپلئون
 تئوری توطئه

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 گفتگو با ایرج پزشک زاد، خالق دایی جان ناپلئون. YouTube

رده:انگلستان در ادبیات داستانی
رده:ایرج پزشک‌زاد
رده:رمان‌های ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:رمان‌های ایرانی
رده:رمان‌های ایرج پزشک‌زاد
رده:کتاب‌های طنز
رده:رمان‌های جنگ جهانی دوم
رده:رمان‌های واقع‌شده در ایران
رده:کتاب‌های ۱۳۴۹
رده:ناپلئون بناپارت
رده:رمان‌های تربیتی ایران
رده:رمان‌های ایرانی سده ۲۰ (میلادی)