قلعه‌‌نو

قلعهٔ نو مرکز ولایت بادغیس در شمال‌غرب افغانستان است. این شهر از لحاظ جغرافیایی در نزدیکی مرز افغانستان با ترکمنستان واقع شده و دارای اهمیت اداری، فرهنگی و اقتصادی در منطقه غرب افغانستان می‌باشد. قلعه نو در دشتی وسیع قرار دارد و به‌عنوان یکی از مراکز تاریخی هزاره‌های اهل سنت شناخته می‌شود. شهر قلعه نو در دوران حکومت امان‌الله خان به‌طور رسمی به‌عنوان مرکز ولایت بادغیس شناخته شد، اما سابقه سکونت در این منطقه به قرون گذشته بازمی‌گردد.

در گذشته، این شهر توسط دوریش علی‌خان هزاره، یکی از فرماندهان محلی، ساخته شده بود که در توسعه و سازماندهی شهری نقش داشته است. امروزه قلعه نو به‌عنوان یکی از مناطق نسبتاً آرام‌تر نسبت به ولایت‌های همجوار شناخته می‌شود، هرچند گه‌گاه با تهدیدات امنیتی مواجه بوده است.

 پیشینه تاریخی 
شهر قلعه نو دارای پیشینه‌ای تاریخی در شمال‌غرب افغانستان است و به‌عنوان مرکز ولایت بادغیس از دوره سلطنت امان‌الله خان تاکنون دارای نقش اداری و نظامی بوده است. با این حال، نام و ساختار اولیه شهر به دوریش علی‌خان هزاره نسبت داده می‌شود که در قرن نوزدهم به‌عنوان یکی از سرداران محلی، دستور ساخت قلعه‌ای دفاعی در این محل را داد. این قلعه بعدها به‌عنوان هسته نخستین شهر "قلعه نو" شناخته شد و نام شهر نیز از همین سازه تاریخی گرفته شد.

در قرن‌های گذشته، منطقه بادغیس به‌طور کلی بخشی از قلمرو هزاره‌های اهل سنت بوده که در اطراف قلعه نو ساکن بوده‌اند. در دوره حاکمیت عبدالرحمن‌خان، بخشی از اقوام کوچ‌داده‌شده نیز در این منطقه اسکان یافتند.

در دوران جنگ‌های داخلی و حاکمیت طالبان، قلعه نو بارها دست‌به‌دست شد، اما به دلیل موقعیت جغرافیایی‌اش نسبت به ولایات غربی (مانند هرات) همواره اهمیت راهبردی خود را حفظ کرده است. با سقوط طالبان در سال ۲۰۰۱، این شهر به یکی از مراکز کمک‌رسانی بین‌المللی تبدیل شد.

 جمعیت 
بر اساس برآوردهای اداره ملی احصائیه افغانستان (CSO) و منابع محلی، جمعیت شهر قلعه نو در حدود ۵۰٬۰۰۰ تا ۶۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده می‌شود، اما به‌دلیل مهاجرت‌های داخلی و ناامنی در اطراف، این رقم متغیر است.

ترکیب قومی در قلعه نو تنوعی خاص دارد و شامل گروه‌های زیر است:

 هزاره‌ها (اهل سنت): گروهی از هزاره‌های اهل سنت در قلعه نو ساکن هستند که در تاریخ محلی، از جمله بنیان‌گذاری اولیه شهر (توسط درویش‌علی خان هزاره)، نقش داشته‌اند.
 پشتون‌ها: به‌ویژه از قوم غل‌زایی، در برخی محله‌های شهر ساکن هستند.
 تاجیک‌ها: اقلیتی قابل توجه، به‌خصوص در بخش‌هایی از بازار و اطراف قلعه تاریخی.

قلعه نو از معدود شهرهای افغانستان است که هزاره‌های اهل سنت در آن حضور تاریخی و فرهنگی مستند دارند. این گروه اغلب به زبان دری صحبت می‌کنند.

 جغرافیا 
شهر قلعه نو در شمال‌غرب افغانستان و در مرکز ولایت بادغیس واقع شده است. این شهر در دشتی نسبتاً هموار و در نزدیکی کوه‌های کم‌ارتفاع قرار دارد و از طریق جاده با شهرهای هرات، میمنه و قندهار ارتباط دارد.thumb|طبیعت شهر قلعهٔ‌نوقلعه نو در عرض جغرافیایی ۳۴٫۹۸ شمالی و طول جغرافیایی ۶۳٫۱۲ شرقی واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا حدود ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ متر است. رودخانه‌هایی مانند مورچاق و برخی جوی‌های فصلی در نزدیکی شهر جریان دارند که برای کشاورزی اهمیت دارند.

 آب و هوا 
قلعه نو دارای اقلیم نیمه‌خشک و قاره‌ای (BSh یا BSk) است

به‌دلیل خشکی و وزش بادهای موسمی، فرسایش خاک و کم‌آبی از مشکلات زیست‌محیطی مهم در این منطقه به‌شمار می‌رود.

 جستارهای وابسته 
 فهرست شهرهای افغانستان
 ولسوالی قلعه‌نو

 منابع 

 کتاب جغرافیای شهری در افغانستان: نوشته اروین گروتس باخ

رده:شهرها در افغانستان
رده:مرکز استان‌ها در افغانستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت بادغیس
رده:ولایت بادغیس