افسانه بایگان

افسانه بایگان (زادهٔ ) بازیگر ایرانی است. او بازیگری را با نقشی در فیلم کوتاه بوق (۱۳۵۱) آغاز و در ۱۵ سالگی رتبهٔ دوم مسابقه دختر شایستهٔ ایران در مجلهٔ زن روز را کسب کرد. فعالیت حرفه‌ای بایگان با مجموعهٔ تلویزیونی سربداران (۱۳۶۲) آغاز شد و با گمشده (۱۳۶۵) کار سینمایی خود را آغاز کرد که پرفروش‌ترین فیلم سال شد. او در آن زمان یکی از پرکارترین بازیگران زن سینما و نخستین سوپر استار زن دههٔ ۱۳۶۰ شد. افسانه بایگان در فیلم پرمخاطب بگذار زندگی کنم (۱۳۶۵) ایفای نقش کرد. بایگان برای نقش‌آفرینی در دو فیلم با یک بلیت (۱۳۶۹)، خواهران غریب (۱۳۷۴) و کافه ستاره (۱۳۸۴) نامزد دریافت جایزهٔ بهترین بازیگر زن جشنواره فیلم فجر شد. در عرصهٔ تلویزیون، او در پیامک از دیار باقی (۱۳۸۷) و وضعیت سفید (۱۳۹۰) حضور داشت.

 آغاز زندگی و خانواده 
افسانه بایگان در ۲۶ دی ۱۳۴۰ در تهران زاده شد. عموی پدرش فضل‌الله بایگان از پیشگامان تئاتر ایران و پدربزرگ پدرش میرزا جواد مؤتمن‌الممالک نماینده نخستین دوره مجلس شورای ملی بود. مادرش به بازیگری علاقمند بود. اما به دلیل پرورش در خانواده‌ای منضبط و سختگیر، موفق به کار در این زمینه نشد. پدربزرگ مادری افسانه بایگان مستشار دیوان عالی کشور بود و جد اعلای مادرش، میرزا محمدرضا مؤتمن‌السلطنه در دوره قاجار حاکم خراسان و نایب التولیه آستان قدس رضوی بود.

 زندگی حرفه‌ای 
افسانه بایگان زمانی که پانزده ساله بود به تشویق مادرش در مسابقه دختر شایسته ایران سال ۱۳۵۵ شرکت کرد و نفر دوم شد. در آن سال، جلوه پالیزبان، فینالیست کرمانشاهی، به عنوان دختر شایسته ایران برگزیده شد. در این مراسم رسم بر این بود که دختر شایسته سال گذشته، شنل مخصوص را بر دوش دختر شایسته جدید می‌گذاشت.

افسانه بایگان در یازده سالگی در فیلم کوتاه بوق کاری از علی علیزاده به ایفای نقش پرداخت؛ اما کار حرفه‌ای در سینما و تلویزیون را در سال ۱۳۶۰ با بازی در مجموعه تلویزیونی پربینندهٔ سربداران آغاز کرد. یک سال بعد نخستین نقش سینمایی را در فیلم گمشده به کارگردانی مهدی صباغ‌زاده در سال ۱۳۶۴ به‌دست‌آورد و به یکی از پرکارترین بازیگران زن سینمای ایران و سوپراستار در دههٔ ۱۳۶۰ تبدیل شد. وی اواخر دهه هفتاد تا اوایل دهه هشتاد به علت شرایط کاری، چند سال از سینما فاصله گرفت. چون به گفته خودش حتی فراموش شدن برای او بهتر از ماندن به هر قیمتی بوده است.

بایگان در کنار بازیگری، طراحی صحنه و لباس را هم در فیلم شکوه بازگشت تجربه کرده است.

 زندگی خصوصی 
همسر افسانه بایگان، مصطفی شایسته، کارگردان و تهیه‌کننده سینما است. او دارای سه فرزند می‌باشد.

 فعالیت سیاسی 
افسانه بایگان در انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا ۱۳۹۲ ثبت نام کرد اما پس از اعلام نتایج تأیید صلاحیت‌ها او رد صلاحیت شد. وی با ذکر این نکته که هیچ‌گاه علاقه‌ای به سیاست نداشت تنها هدف خود را خدمت‌گزاری به مردم دانسته و با اعلام انصراف از ادامه کاندیداتوری (پس از رد صلاحیت) همچنان خود را به قانون اساسی ایران و اسلام پایبند دانست.

 مخالفت با حجاب اجباری 
در میانه خیزش ۱۴۰۱ ایران با آغاز اعتراضات به مرگ مهسا (ژینا) امینی، بایگان هم مانند بسیاری از سینماگران زن ایرانی، با انتشاری تصویری بدون حجاب اجباری در اینستاگرام با زنان معترض ایرانی و جنبش زن، زندگی، آزادی اعلام همراهی کرد. او در حمایت از معترضان، با انتشار عکسی بدون حجاب از خود در اینستاگرام نوشت: «برای همراهی با نور، برای نور، برای راه روشن». او در ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ در مراسم بزرگداشت آتیلا پسیانی با پوشش اختیاری و با گوشواره شیر و خورشید در مراسم بزرگداشت آتیلا پسیانی حاضر شد.

در ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ اعلام شد که به علت کشف حجاب برای او پرونده قضایی تشکیل شده است. رای دادگاه ۲۸ تیر ۱۴۰۲ به او ابلاغ شد. وی بر اساس حکم دادگاه به ۲ سال حبس تعزیری، دو سال ممنوعیت خروج از کشور، دو سال ممنوعیت دسترسی به فضای مجازی، مراجعه هفته‌ای یکبار به روان‌پزشک تا دریافت گواهی سلامت و مطالعه و خلاصه‌نویسی یک کتاب در ظرف دو ماه محکوم شد.

 خداحافظی از بازیگری 
افسانه بایگان در ۲۰ تیر ۱۴۰۲ پس از حضور با کلاه در نمایش یک تئاتر به‌عنوان تماشاگر و فراخوانی دوباره به دادگاه، در اینستاگرام گفت به دلیل فشارها و قضاوت‌های سختگیرانه، نادیده‌گرفته شدن فعالیت هنری و حیثیت اجتماعی‌اش از عرصه بی‌حرمت بازیگری کناره‌گیری می‌کند.

 فیلم‌شناسی 
 فیلم‌ها 
 سال  نام فیلم  کارگرداننقش۱۴۰۲بهشت تبهکارانمسعود جعفری جوزانی۱۳۹۹  سیاه بازحمید همتی ۱۳۹۵ میلیونر میامی  مصطفی احمدیپری ۱۳۹۴ نگار  رامبد جواننسرین ۵۰ کیلو آلبالو  مانی حقیقیفرنگیس ۱۳۹۳ خبر خاصی نیست  مصطفی شایستهناهید پی ۲۲  حسین قاسمی جامیزهرا ۱۳۸۹ زن‌ها شگفت انگیزند  مهرداد فریدخاتون ایستگاه آخر  شاپور قریب ۱۳۸۸ آدمکش  رضا کریمی زمهریر  علی روئین‌تن ۱۳۸۷  شیرین  عباس کیارستمی آقای هفت رنگ  شهرام شاه‌حسینی چشمک  جهانگیر جهانگیری سوپر استار  تهمینه میلانی ۱۳۸۶  در شهر خبری نیست، هست  رضا خطیبی قرنطینه  منوچهر هادی کنعان  مانی حقیقی ۱۳۸۵  محاکمه  ایرج قادری ۱۳۸۴  کافه ستاره  سامان مقدم ۱۳۷۸  عشق شیشه‌ای  غلامرضا حیدرنژاد ۱۳۷۷  طوطیا  ایرج قادری ۱۳۷۶  جهان پهلوان تختی  بهروز افخمی بدلکاران  مهدی صباغ‌زاده پنجه در خاک  ایرج قادری زخمی  کامران قدکچیان شبیخون  جمشید آهنگرانی مرد عوضی  محمدرضا هنرمند یاغی  جهانگیر جهانگیری ۱۳۷۵  نابخشوده  ایرج قادری ۱۳۷۴  خواهران غریب  کیومرث پوراحمد ۱۳۷۳  روز دیدنی  فرزین مهدی‌پور مجازات  جهانگیر جهانگیری ۱۳۷۲  بدل  جهانگیر جهانگیری ۱۳۷۱  آلما  اکبر صادقی حمله خرچنگ‌ها  پرویز تأییدی خوش خیال  مهران تأییدی شکوه بازگشت  سیروس مقدم مریم و میتیل  فتحعلی اویسی اتل متل توتوله  محمد جعفری ۱۳۷۰  شانس زندگی  شهریار پارسی‌پور قرق  احمد هاشمی گرگ‌های گرسنه  سیروس مقدم ۱۳۶۹  دو فیلم با یک بلیط  داریوش فرهنگ ۱۳۶۸  آخرین مهلت  پرویز تأییدی شنگول و منگول  پرویز صبری فانی  افشین شرکت ۱۳۶۷  طوبی  خسرو ملکان ۱۳۶۶  گل مریم  حسن محمدزادهمریم مکافات  منوچهر مصیری ۱۳۶۵  بگذار زندگی کنم  شاپور قریب تشکیلات  منوچهر مصیری حریم مهرورزی  ناصر غلامرضایی دبیرستان  اکبر صادقی ۱۳۶۴  گمشده  مهدی صباغ‌زاده

 مجموعه تلویزیونی 
سالمجموعه تلویزیونیکارگردانشبکه۱۳۶۲  سربداران  محمدعلی نجفی شبکه ۱۱۳۷۵  تنهاترین سردار  مهدی فخیم‌زاده شبکه ۱۱۳۷۵  زیر چتر خورشید  بهمن زرین‌پور  شبکه ۲۱۳۷۵  سرنخ  کیومرث پوراحمد شبکه ۱۱۳۷۷  نرگس  شاپور قریب  شبکه ۱۱۳۷۷  زیر بازارچه  رضا ژیان شبکه ۲/پخش در نوروز ۷۸۱۳۷۷  روزهای زندگی  سیروس مقدم شبکه ۳/پخش در سال ۷۹۱۳۷۹  کمین  مسعود کرامتی شبکه ۳۱۳۷۹  غریبه  جواد اردکانی شبکه ۲۱۳۷۹  آتش و شبنم  محمدابراهیم سلطانی فر شبکه ۱۱۳۸۰  با من بمان  حمید لبخنده شبکه ۳۱۳۸۰  روشنایی دشت  عبدالله باکیده شبکه ۲۱۳۸۰  نخل و تنهایی  بهروز طاهری شبکه ۱/پخش در ماه رمضان۱۳۸۶  پیامک از دیار باقی  سیروس مقدم شبکه ۱/پخش در نوروز ۸۷۱۳۸۷  روز حسرت  سیروس مقدم شبکه ۱/پخش در ماه رمضان۱۳۸۹  وضعیت سفید  حمید نعمت‌الله شبکه ۳۱۳۹۰  راه طولانی  رضا کریمی شبکه ۱۱۳۹۵  پریا  حسین سهیلی‌زاده شبکه ۳۱۳۹۶  گمشدگان  رضا کریمی  شبکه ۲۱۳۹۶  تعطیلات رؤیایی  علیرضا امینی شبکه ۲/پخش در نوروز ۹۷۱۳۹۷  روزهای بی‌قراری  کاظم معصومی شبکه ۲/پخش از بهار ۹۸۱۳۹۸  دل  منوچهر هادی  شبکه نمایش خانگی/پخش از تابستان ۹۸۱۳۹۹  با خانمان  برزو نیک نژاد  شبکه ۳/پخش در زمستان ۹۹۱۴۰۱  دردسرهای شیرین  سهیل موفق  شبکه ۵/ پخش در نوروز ۱۴۰۱۱۴۰۱دیو و ماه‌پیشونی  حسین قناعت  شبکه نمایش خانگی/پخش از زمستان ۱۴۰۱
سریال شوق پرواز به کارگردانی یدالله صمدی سال۹۰

 جوایز و افتخارات 

جشنواره قسمت  فیلم  نتیجه جایزه بیست و چهارمین جشنواره فیلم فجر بهترین بازیگر نقش اول زن کافه ستاره سیمرغ بلورین چهاردهمین جشنواره فیلم فجر بهترین بازیگر نقش اول زن دو فیلم با یک بلیط سیمرغ بلورین نهمین جشنواره فیلم فجر بهترین بازیگر نقش اول زن خواهران غریب  دیپلم افتخار

 منابع 

 برای بخش «مجموعه تلویزیونی»: ماهنامهٔ سینمایی فیلم، سال بیستم، شمارهٔ ۲۸۰، صفحهٔ ۳۰، بهمن ۸۰
 http://khorasanshomali.khorasannews.com/newspaper/BlockPrint/176751

 پیوند به بیرون 




رده:افراد زنده
رده:اهالی تهران
رده:بازیگران زن اهل تهران
رده:بازیگران زن تلویزیونی اهل ایران
رده:بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:بازیگران زن فیلم اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه شهید بهشتی
رده:زادگان ۱۳۴۰
رده:زادگان ۱۹۶۱ (میلادی)
رده:فعالان مخالف حجاب اجباری