دبیرستان فرزانگان تهران

دبیرستان فرزانگان تهران که در حال حاضر با نام دبیرستان فرزانگان ۱ تهران دوره دوم شناخته می‌شود، از مدارس وابسته به سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان (سمپاد) است. این مدرسه از جمله واحدهای آموزشی دخترانهٔ ایران به‌شمار می‌رود که به دلیل عملکرد آموزشی و علمی خود شناخته شده است.

دانش‌آموختگان این دبیرستان هر ساله در آزمون‌های ورودی دانشگاه‌های برتر کشور پذیرفته می‌شوند و همچنین دانش‌آموزان این مدرسه به‌طور مستمر در مسابقات و المپیادهای علمی ملی و بین‌المللی حضور داشته و موفقیت‌هایی کسب کرده‌اند که برخی از این موفقیت ها در بخش دانش آموختگان ذکر شدند. 

دبیرستان فرزانگان تهران در سال ۱۳۴۲ بنیان‌گذاری شد و تا سال ۱۳۶۶ تنها مدرسهٔ دخترانهٔ وابسته به سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان (سمپاد) در ایران به‌شمار می‌رفت. این دبیرستان همچنین تا دهه ۱۳۷۰ تنها واحد آموزشی دخترانهٔ سمپاد در شهر تهران بود. در سال‌های بعد، با توسعهٔ مدارس سمپاد، شمار مدارس دخترانهٔ این سازمان در تهران افزایش یافت. 

این دبیرستان در مجاورت مجتمع ورزشی شهید گلاب و اداره آموزش و پرورش منطقه ۶ شهر تهران قرار دارد. 

در سال ۱۳۹۰، دبیرستان فرزانگان ۶ به این مدرسه ملحق شد، اما در سال ۱۳۹۲ با تغییر مدیریت، مجدداً به‌صورت مستقل فعالیت خود را ادامه داد. در سال ۱۳۹۵ اعلام شد که این دبیرستان در پایهٔ دهم برای سال تحصیلی جدید دانش‌آموز ورودی نخواهد پذیرفت. این تصمیم با تجمع اعتراضی شماری از دانش‌آموزان، اولیا و فارغ‌التحصیلان همراه شد. معترضان این اقدام را در راستای تعطیلی مدرسه و انتقال کامل آن به فرزانگان ۶ ارزیابی می‌کردند. در پی این اعتراض‌ها، سخنگوی اداره کل آموزش و پرورش شهر تهران اعلام کرد که به‌دلیل محدودیت ظرفیت در ساختمان اصلی دورهٔ دوم دبیرستان فرزانگان ۱، دانش‌آموزان این دوره به ساختمان شمارهٔ دو این دبیرستان منتقل خواهند شد.

 تحصن ۵ مهر ۱۴۰۲ 
با برکناری طاهره کردی و انتصاب حدیث صانعی به‌عنوان مدیر، این دبیرستان با مجموعه‌ای از تغییرات مدیریتی و اجرایی مواجه شد. از جمله این تغییرات می‌توان به استعفای شماری از دبیران مرد و اعمال برخی سیاست‌های انضباطی جدید اشاره کرد. 

بر اساس گزارش‌ها، اجرای برخی تصمیمات مدیریتی، از جمله نصب تجهیزات نظارتی در فضای مدرسه(به عنوان مثال نصب دوربین در دستشوئی مدرسه)، با واکنش و نارضایتی بخشی از دانش‌آموزان و اولیای آنان همراه شد. در پی این نارضایتی‌ها، در تاریخ ۵ مهرماه تجمع اعتراضی داخل و خارج مدرسه شکل گرفت. در ادامهٔ این رویدادها، سرپرست وقت مدرسه(صانعی) از سمت خود کناره‌گیری کرد و مدیریت دبیرستان تغییر یافت.

 مراسم و برنامه‌های فوق‌برنامه 
 کارگاه علوم 
هر ساله در حوالی ماه‌های بهمن و اسفند، «کارگاه علوم» در دبیرستان فرزانگان ۱ تهران برگزار می‌شود. این رویداد علمی که عمدتاً توسط دانش‌آموزان پایهٔ دهم (سال دوم قدیم) طراحی و اجرا می‌گردد، فرصتی برای ارائهٔ پژوهش‌های دانش‌آموزی در حوزه‌های مختلف علمی و پژوهشی فراهم می‌کند. در مدت زمان برگزاری این برنامه، برخی کلاس‌ها به‌صورت کامل یا نیمه‌تعطیل درمی‌آیند تا دانش‌آموزان بتوانند پژوهش‌های خود را در موضوعات متنوعی از جمله زیست‌شناسی، علوم رایانه، فیزیک، ادبیات و علوم انسانی، شیمی، ریاضی، رباتیک، نانو، هوا و فضا، هنر و ستاره‌شناسی ارائه دهند.

بخش اعظم این پژوهش‌ها در طول سال تحصیلی، در قالب کلاس‌های پژوهش انجام می‌شود که هر یک به‌طور منظم یک جلسه در هفته به فعالیت‌های تحقیقاتی اختصاص دارد. فعالیت‌های کارگاه علوم» از جمله بخش‌های مهم برنامهٔ آموزشی مدرسه به‌شمار می‌آید و به توسعه مهارت‌های علمی، تفکر انتقادی و تجربه‌های عملی دانش‌آموزان کمک می‌کند.

برنامهٔ کارگاه علوم معمولاً مورد بازدید خانواده‌های دانش‌آموزان، مسئولان آموزشی، دانش‌آموزان سایر مدارس و علاقه‌مندان قرار می‌گیرد و به‌عنوان یکی از جلوه‌های بارز فعالیت‌های علمی در مدارس استعدادهای درخشان مطرح است. 

 فرزکاپ 
در دبیرستان فرزانگان ۱ تهران با توجه به حضور فعال دانش‌آموزان در عرصهٔ رباتیک و مسابقات بین‌المللی روبوکاپ، دوره‌هایی از رقابت‌های محلی تحت عنوان «فرزکاپ» برگزار می‌شد. محوریت  این رویداد مسابقات نوآوری و ابتکارات دانش‌آموزی در زمینهٔ رباتیک و علوم مرتبط بود. برگزاری فرزکاپ به‌صورت مستقیم در سال‌های اخیر ادامه نیافته است.

زمینهٔ شکل‌گیری این رویداد با توجه به سابقهٔ حضور پایدار دانش‌آموزان فرزانگان در رقابت‌های روبوکاپ ایران و سایر مسابقات رباتیک بین‌المللی است، جایی که تیم‌های مدرسه در قالب لیگ‌های دانش‌آموزی روبوکاپ فعالیت داشته‌اند، به‌گونه‌ای که در دههٔ قبل تیم‌های دانش‌آموزی مدارس فرزانگان نیز در رقابت‌های دانش‌آموزی روبوکاپ ایران و جهان حضور و موفقیت‌هایی داشته‌اند.

 سرودهای ملی 
هر ساله دانش‌آموزان پایهٔ یازدهم (سال سوم دورهٔ متوسطه) سرودی اختصاصی تهیه و تدوین می‌کنند. این سرودها در مراسم یادبود و حلقه‌های سالانه‌ای که در حیاط مدرسه برگزار می‌شود، توسط دانش‌آموزان سال‌های بعد اجرا می‌گردند.

مضامین این سرودها عموماً حول محورهای آزادی، امید، آینده و دغدغه‌های ویژهٔ هر پایه طراحی می‌شوند. از نمونه‌های سرودهای سال‌های گذشته می‌توان به «اوهام»، «ری را»، «پژواک»، «در میان طوفان»، «قصهٔ تکرار»، «رؤیای آخر»، «بادبادک‌ها»، «پرواز بندباز»، «تا اوج»، «ققنوس»، «لبریز»، «میراث»، «نبض»، «طنین»، «طلوع»، «فانوس»، «پرگار» و «پیچک» اشاره کرد.

این برنامهٔ هنری، به‌عنوان بخشی از فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی مدرسه، نقش مهمی در تقویت حس هویت جمعی، همبستگی دانش‌آموزان و انتقال ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی ایفا می‌کند.

 کارگاه هنری 
هر سال، دانش‌آموزان پایهٔ یازدهم (سال سوم دورهٔ متوسطه) دبیرستان فرزانگان ۱ تهران به‌عنوان آخرین برنامهٔ گروهی خود، در «کارگاه هنری» شرکت می‌کنند. این برنامه معمولاً در حوالی اسفند برگزار می‌شود و شامل بخش‌های متنوعی از فعالیت‌های هنری است که بسته به توانایی، ابتکار و علاقهٔ دانش‌آموزان متفاوت است. این فعالیت‌ها معمولاً شامل تئاتر، موسیقی ایرانی و کلاسیک، اجراهای تلفیقی، آکاپلا و سایر شکل‌های هنری می‌شود.

مهم‌ترین بخش این برنامه، خواندن سرود ملی جدید دبیرستان است که پیش از اجرای برنامه، دانش‌آموزان پایه‌های دیگر از محتوای شعر و آهنگ آن اطلاع ندارند. این رویداد هنری فرصتی برای نمایش خلاقیت جمعی، تقویت همکاری تیمی و تجربهٔ فعالیت‌های فرهنگی-هنری در سطح مدرسه فراهم می‌آورد و یکی از بخش‌های برجستهٔ فعالیت‌های فرهنگی دبیرستان به‌شمار می‌رود.

هر سال، همزمان با برگزاری کارگاه هنری، دانش‌آموختگان پیشین دبیرستان فرزانگان ۱ تهران نیز به مدرسه بازمی‌گردند و در این رویداد گردهم می‌آیند. این جمع شدن فارغ‌التحصیلان، که گاه به چندین دهه قبل بازمی‌گردد، فرصتی برای ایجاد پیوند میان نسل‌های مختلف دانش‌آموزان و تقویت حس همبستگی و هویت جمعی مدرسه فراهم می‌کند.

این رویداد به‌عنوان یکی از مناسبت‌های مهم و برجستهٔ فرهنگی دبیرستان شناخته می‌شود و نقش مؤثری در حفظ ارتباط میان دانش‌آموزان کنونی و قدیمی و انتقال ارزش‌ها و سنت‌های مدرسه ایفا می‌کند.

 چکاد قلم 
هر سال، دبیرستان فرزانگان ۱ تهران نشست ادبی «چکاد قلم» را برگزار می‌کرد. شرکت‌کنندگان این نشست شامل دانش‌آموزان، دبیران و فارغ‌التحصیلان مدرسه بودند و در طول برنامه، آثار ادبی نوشته‌شده توسط دانش‌آموزان خوانده و نقد می‌شد.

علاوه بر بخش ادبی، برنامه شامل فعالیت‌های جانبی مانند موسیقی نیز بود. در برخی دوره‌ها، میهمانانی که آثار ادبی آن‌ها پیش‌تر مورد توجه و برگزیده قرار گرفته بود، برای حضور دعوت می‌شدند. رسم این نشست این بود که مجری برنامه با خواندن شعر «به نام گل سرخ» از محمدرضا شفیعی کدکنی آغاز می‌کرد.

این نشست در سال‌های اخیر دیگر برگزار نشده است، اما سابقهٔ آن به‌عنوان یکی از فعالیت‌های فرهنگی و ادبی شاخص دبیرستان در حافظهٔ جمعی مدرسه باقی مانده است.

 دانش‌آموختگان 

 مریم میرزاخانی – ریاضیدان برجسته ایرانی، دارندهٔ دو مدال طلای المپیاد جهانی ریاضی ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴ و استاد ریاضیات دانشگاه پرینستون. او در سال ۲۰۱۴ برندهٔ مدال فیلدز شد که بالاترین نشان افتخار در ریاضیات محسوب می‌شود و نخستین زن و نخستین ایرانی است که این جایزه را کسب کرده‌است. 
 نگار بوبان – نوازندهٔ ساز عود و بربط، آهنگساز، مدرس موسیقی و پژوهشگر موسیقی ایرانی. او در دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز عضو هیئت علمی گروه موسیقی بوده و در عرصهٔ موسیقی سنتی ایران فعالیت دارد. 
 رؤیا بهشتی زواره – ریاضیدان ایرانی مقیم ایالات متحده که در المپیادهای علمی بین‌المللی از جمله المپیاد جهانی ریاضی و المپیاد کامپیوتر به موفقیت‌هایی دست یافته‌است. او تحصیلات دانشگاهی خود را در ایران و آمریکا تکمیل کرده و دانشیار ریاضیات در دانشگاه واشینگتن است. 
 آناهیتا قزوینی‌زاده –  کارگردان و فیلمساز ایرانی مقیم ایالات متحده است که در سال ۱۳۸۵ رتبه اول کنکور هنر را به دست آورد.
 فریناز کوشانفر – پژوهش‌گر ایرانی–آمریکایی و استاد تمام دانشگاه کالیفرنیا در سن دیگو، است.زمینهٔ پژوهشی و مطالعاتی او مهندسی کامپیوتر و الکترونیک می‌باشد.
 تینا ترکمان – ریاضی‌دان نخبه ایرانی، دارای طلای کشوری و نقره جهانی المپیاد ریاضی، دانش آموخته‌ی دانشگاه صنعتی شریف، به عنوان دومین زن ایرانی و در کل پنجمین ایرانی، موفق به اخذ مدرک دکترای ریاضی محض خود از دانشگاه هاروارد شد.
 پونه گرجی – دانشجوی کارشناسی رشتهٔ علوم کامپیوتر در دانشگاه آلبرتا بود. او به همراه همسرش، آرش پورضرابی، برای مراسم ازدواج به ایران بازگشته بود که حین بازگشت به کانادا در سانحهٔ سقوط هواپیمای اوکراینی (PS752) جان خود را از دست دادند.
 سارا موسایی – برنده مدال نقره جهانی المپیاد فیزیک ۲۰۲۴ ایران.
 فاطمه طامهری – برنده مدال نقره جهانی المپیاد کامپیوتر ۲۰۲۳ مجارستان.
 آزیتا امامی نیستانک  – رتبه ۲ کنکور ریاضی سال ۱۳۷۱، استاد رشتهٔ مهندسی برق و مهندسی پزشکی در مؤسسه فناوری کالیفرنیا.
 صدف قاجاریه سپانلو  – رتبه ۹ کنکور تجربی سال ۱۳۷۲ ، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران
 شادی رستمی سرخ حصار – برنده مدال برنز جهانی المپیاد کامپیوتر ۱۳۷۳.
 لادن تیموری طولابی  – رتبه ۱ کنکور تجربی سال ۱۳۷۳، زیست شناس و رئیس بخش پزشکی مولکولی انستیتو پاستور ایران.
 سوده غفوری فرد  – رتبه ۷ کنکور تجربی سال ۱۳۷۵، حافظ کل قرآن، استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دکترای ژنتیک.
 مانا تقدیری  – برنده مدال نقره جهانی المپیاد کامپیوتر ۱۳۷۶.
 نوشین یحیوی فیروز آبادی  – رتبه ۱ کنکور تجربی سال ۱۳۷۷.
 سرمه شادبخت  – برنده مدال طلای کشوری المپیاد فیزیک ۱۳۷۸ و دیپلم افتخار پنجمین دوره مسابقات بین المللی "نخستین گام به سوی جایزه نوبل در فیزیک " موسسه فیزیک دانشگاه علوم ورشو لهستان ۱۳۷۷.
 مهدیه باقر شمیرانی  – برنده مدال برنز جهانی المپیاد فیزیک ۱۳۷۹، دکترای مهندسی برق از دانشگاه استنفورد آمریکا.
 سما گلیائی  – برنده مدال برنز جهانی المپیاد کامپیوتر ۱۳۸۰.
 لیلا اوریادی زنجانی  – برنده مدال نقره جهانی المپیاد زیست ۱۳۸۰. استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، متخصص و جراح ارتوپدی(مربوط به استخوان)، فلوشیپ ارتوپدی شانه و آرنج و فلوشیپ شبکه براکیال (از دانشگاه پاریس فرانسه)
 شیرین ایرانی – رتبه ۴ کنکور تجربی سال ۱۳۸۰، متخصص گوش، گلو، بینی و جراحی سر و گردن، فلوشیپ جراحی بینی و سینوس (رینولوژی).
 آزاده کیوانی – دانش آموخته دانشگاه صنعتی شریف برنده مسابقات بین المللی "نخستین گام به سوی جایزه نوبل در فیزیک " موسسه فیزیک دانشگاه علوم ورشو لهستان ۱۳۸۲ و جایزه سالانه انجمن فیزیک آمریکا.
 طاهره سادات ضرغامی – رتبه  ۱ کنکور زبان سال ۱۳۸۲.
 تارا رضایی  – برنده مدال نقره جهانی المپیاد نجوم ۲۰۲۱.
 ستایش سلیمی طوسی  – برنده مدال نقره جهانی المپیاد کامپیوتر ۲۰۲۳.
 فاطمه فاطمی مفرد  –  رتبه ۵ کنکور انسانی سال ۱۴۰۳،

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 سایت رسمی دبیرستان فرزانگان تهران دوره دوم
 سمپادیا - جامعه الکترونیکی سمپادی‌ها
فرزانگان
رده:سمپاد