داش آکل (فیلم ۱۳۵۰)

داش آکل فیلمی ایرانی و سیاه و سفید به کارگردانی و نویسندگی مسعود کیمیایی است. داش آکل چهارمین ساخته مسعود کیمیایی است که در سال ۱۳۵۰ خورشیدی به نمایش درآمد. این فیلم بر اساس داستان «داش آکل» از کتاب سه قطره خون نوشته صادق هدایت، ساخته شده است.

داش‌آکل مسعود کیمیایی، در نظرسنجی منتقدان و نویسندگان ماهنامه سینمایی فیلم به عنوان یکی از بهترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران انتخاب شده است.

در سال ۱۳۹۶ فیلم جدید داش آکل به کارگردانی محمد عرب دقیقاً شبیه به همین فیلم ساخته شد.

 داستان فیلم 
ماجرای قهرمانی‌ها و مردانگی و صداقت «داش آکل» را همهٔ مردم شیراز می‌دانند. یک حاجی شیرازی که زمانی با او همسفر بوده و فضایل نیک داش آکل را می‌دانسته قبل از مرگش وصیت می‌کند که داش آکل به کارهای زندگی و املاک او رسیدگی کند. داش آکل در برخورد با خانوادهٔ حاجی دختر او را می‌بیند و به او دل می‌بندد، حال آنکه دختر سن کمی دارد. عشق دختر، داش آکل را به شراب خواری می‌کشاند. «کاکارستم»، که دشمن داش آکل است با آن که بارها در جدال تن به تن از او شکست خورده مع‌هذا همه جا در غیابش رجزخوانی می‌کند. داش آکل ازدواج با دخترک را به علت سن زیاد خود، دور از مردانگی می‌داند و ترتیب ازدواج او را با یکی از خواستگارانش می‌دهد. شب عروسی دخترک، وقتی داش آکل از میخانه برمی گردد، با کاکارستم روبرو می‌شود و جدال آن‌ها در شب بعد به آنجا می‌کشد که کاکا در شرایطی که شکست خورده، قمه را از پشت در بدن داش آکل فرومی‌کند و داش آکل در همان حال گلوی کاکا را آنقدر می‌فشارد که خفه می‌شود و بعد خود نیز می‌میرد. جمله معروف آخر فیلم از کلام طوطی داش آکل است که وصیت کرده به مرجان ارث برسد و آنجا که طوطی کلامی را که بارها از داشی شنیده تکرار می‌کند و می‌گوید مرجان عشق تو مرا کشت و راز دل آکل بعد مرگش آشکار می‌شود.

بندانگشتی|چپ|نمایی از پشت صحنه فیلم، نعمت حقیقی فیلمبرداربندانگشتی|چپ|نمایی از فیلم داش آکل

 بازیگران و گویندگان 
اسامی بازیگران فیلم داش آکل به شکل* و ترتیب نمایش در عنوان‌بندی آغازین فیلم:پوستر فیلم و عنوان‌بندی آغازین فیلم «داش آکل»
شمارگانبازیگراننقش‌هاگویندگانتوضیحات۱بهروز وثوقیداش آکلمنوچهر اسماعیلی۲بهمن مفیدکاکا رستمحسین عرفانی۳مری آپیکمرجانمری آپیک ؟۴کنعان کیانیاسحاقکنعان کیانی۵شهرزاد (کبری امین سعیدی)اقدسژاله کاظمی۶ژاله [علو]همسر حاج صمدژاله علو۷[محمد تقی] کهنموییپیشکار حاج محمدباقر توکلی۸جلال [پیشوائیان]نوچه کاکا رستمفرشید فرزان۹ابراهیم نادرینوچه کاکا رستمعباس همایونی۱۰منصور متینحاج صمدمنصور متین۱۱خسرو سهامی۱۲منوچهر احمدیحیدرمازیار بازیاران۱۳جهانگیر فروهردوست داش آکلعباس همایونی۱۴محمد رضا رفیعیمی‌میناهید امیریان۱۵سیروس یزدانی۱۶نظام الدین شفاییداماد، همسر مرجان۱۷مهدی فقیهمرد داخل کافهدر تیتراژ نیامده
* اسامی داخل کروشه و پرانتز در عنوان بندی یا پوستر درج نشده‌اند.

فیلم داش آکل با مدیریت ابوالحسن تهامی در استودیو راما دوبله شد. گوینده آنونس فیلم ابوالحسن تهامی بود. دیگر گویندگان در نقشهای فرعی شامل: مهدی آرین‌نژاد (قهوه‌چی)، پرویز ربیعی (شاگرد قهوه‌چی)، ابوالحسن تهامی (کلیددار زورخانه) و فاطمه فرخنده مآل بودند.

 نمایش فیلم 
فیلم داش آکل برای بار نخست در تاریخ چهارشنبه ۳ شهریور ماه ۱۳۵۰ خورشیدی در شانزده سینما در تهران و همزمان در شهرستانها به نمایش درآمد. این فیلم جایگزین فیلم «فرار از تله» در گروه سینمایی آسیا شد.

سینماهای نمایش‌دهنده فیلم داش آکل در تهران، در گروه سینمایی آسیا شامل ۱۶ سینمای کاپری، آسیا، رکس، شهوند، لیدو، نپتون، رنگین‌کمان، همای، ژاله، پاسارگاد، توسکا، المپیا، چرخ و فلک، شرق، فیروزه و سیلورسیتی (قلهک) بودند.

سینماهای نمایش‌دهنده فیلم در شهرستانها شامل چهار باغ، مایاک و مهتاب در اصفهان، کاپری، پرسپولیس و پارس در شیراز، شهرفرنگ، فردوسی و هما در مشهد، آسیا و کریستال در تبریز، سپیدرود و نیاگارا در رشت، آپادانا در اهواز، شیرین، ایران و متروپل در آبادان، آتلانتیک و متروپل در کرمانشاه، گلدن‌گیت در قم، آزیتا در خرم‌آباد بودند.

فیلم داش آکل، پس از دو هفته نمایش در تهران، در گروه سینمایی آسیا در تاریخ چهارشنبه ۱۷ شهریور ۱۳۵۰ جای خود را به فیلم ترکی «کُراُغلو» (ترکی استانبولی: Köroğlu) در این گروه سینمایی داد. نمایش داش آکل برای ۴ هفته متوالی تا چهارشنبه ۱۴ مهر ۱۳۵۰ تنها در سینما ماژستیک ادامه یافت و فردای آن روز، فیلم دو قاطر برای خواهر سارا (کلینت ایست‌وود) با عنوان سارا در این سینما اکران مجدد شد.

 تولید فیلم 
 تهیه‌کننده فیلم (هوشنگ کاوه) قرارداد نقش داش‌آکل را با آنتونی کوئین بسته بوده است ولی به دلایلی نامخشص با آمدنش مخالفت می‌شود.
 کیمیایی در هنگام نگارش فیلمنامه، ناصر ملک‌مطیعی را برای نقش داش آکل درنظر می‌گیرد ولی جون باید سرش را می‌تراشیده، ملک‌مطیعی این نقش را نمی‌پذیرد و بهروز وثوقی جایگزین می‌شود.
 در ابتدا آفرین برای نقش مرجان در نظر گرفته می‌شود که بعد از پایان کارش در فیلم کاکو که همان زمان در شیراز فیلم‌برداری می‌شده، در فیلم بازی کند ولی به دلیل اختلافاتی در گروه فیلم کاکو، مری آپیک انتخاب می‌شود و از تهران به گروه می‌پیوندد.
 فیلمبرداری این فیلم به تمامی در شیراز انجام شده است.همشهری: شیراز در قاب سینما و تلویزیون: شهر من شیراز، نوشتۀ مسعود پویا، نوشته‌شده در ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۸؛ بازدید در ۱۳ خرداد ۱۴۰۴.

 عوامل تولید فیلم 

 جشنواره‌ها و جوایز 
 چهارمین جشنواره سینمایی سپاس در سال ۱۳۵۱
 بهترین فیلم
 بهترین بازیگر نقش دوم مرد برای بهمن مفید
 بهترین فیلمبرداری سیاه و سفید برای نعمت حقیقی 
 جایزه دیپلم افتخار نقش اول مرد، جشنواره بین‌المللی فیلم تاشکند ۱۳۵۱ (منبع مستندی وجود ندارد)

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 داش آکل در وبگاه ایران‌آکتور

رده:فیلم‌ها به زبان فارسی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی مسعود کیمیایی
رده:فیلم‌های ۱۳۵۰
رده:فیلم‌های ۱۹۷۱ (میلادی)
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از آثار صادق هدایت
رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از داش آکل
رده:فیلم‌های ایرانی
رده:فیلم‌های درام ۱۹۷۱ (میلادی)
رده:فیلم‌های درام ایرانی
رده:فیلم‌های درباره سوء استفاده جنسی از کودکان
رده:فیلم‌های درباره کودکان
رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید ایرانی
رده:فیلم‌های شرکت سینما تئاتر رکس
رده:فیلم‌های مرتبط با سن بلوغ دهه ۱۹۷۰ (میلادی)
رده:فیلم‌های مرتبط با سن بلوغ
رده:فیلم‌های موج نوی سینمای ایران
رده:فیلم‌های واقع‌شده در شیراز