هاتف اصفهانی

سید احمد حسینی اصفهانی (درگذشته ۱۱۹۸ هجری قمری) متخلص به هاتف، از شعرا و ادیبان نامی ایران در عهد افشاریه و زندیه و از پیشگامان سبک بازگشت ادبی است.

 زندگی و خاندان 
اصل خاندان او از اردوباد از شهرهای ایران صفوی بوده که در زمان پادشاهان صفوی از آن دیار به اصفهان کوچ کرده و در این شهر سکونت کردند. تولد هاتف در نیمهٔ اول سده دوازدهم اتفاق افتاده و در زادگاهش اصفهان به تحصیل ریاضی و حکمت و پزشکی پرداخته و گویا در این فنون از پیشگاه میرزا محمد نصیر اصفهانی استفاده کرد و در شعر نیز مشتاق را راهنما و استاد خود اختیار نموده است.مقدمه دیوان هاتف اصفهانی، نسخه تصحیح شدهٔ وحید دستگردی، انتشارات نگاه

هاتف شاعری را از جوانی آغاز کرد، در طول زندگی آرام خود از ستایش شاهان و روی آوردن به دربار سلاطین خودداری کرد و بیشتر به مطالعه و حکمت و عرفان مشغول بود. 

هاتف اصفهانی شاعری توانا و مسلط به زبان و ادب فارسی بود. وی از سبک شعرای متقدم ایران به ویژه حافظ و سعدی و فردوسی پیروی می‌کرد و طبع خود را در سرایش تمامی قالبهای شعری اعم از غزل، قصیده و رباعی، ترجیع‌بند و قطعه آزمود. شهرت عمده هاتف به سبب شاهکار بزرگ ادبی او (ترجیع‌بند عرفانی) است که هم از حیث حسن ترکیب الفاظ و هم از حیث توصیف معانی برجسته است. وی مرثیه‌های زیبایی نیز با استفاده از ماده تاریخ در مرگ بزرگان و دوستان خود سرود که این اشعار از ارزش بالایی برخوردارند.

هاتف تا پایان دوران میانسالی در زادگاهش اصفهان ماند، اما در سال ۱۱۸۸ ه.ق به دلیل شرایط تاریخی و حکومت وقت این شهر، به همراه دوستش آذر به قم و بعد از آن نزد صباحی بیدگلی به کاشان رفت و در اواخر عمر خود، سال‌‌های ۱۱۹۷ و ۱۱۹۸ ه.ق دوباره به قم سفر کرد و در همان سال در قم درگذشت.

مهم‌ترین اثر باقی‌مانده از هاتف اصفهانی دیوان اشعار او و چند صد بیت شعر به‌ زبان عربی است.

 ترجیع‌بند مشهور 
هاتف ترجیع‌بند مشهوری در پنج بند دارد که بندِ ترجیع (یا بندِ گردان) آن «که یکی هست و هیچ نیست جز او / وَحْدَهُ لا إِلٰهَ إِلّا هُو» است. بخشی از بند نخست این ترجیع‌بند در زیر آمده است:

 جستارهای وابسته 
 سبک بازگشت ادبی

 منابع 

 براون، ادوارد: تاریخ ادبی ایران، ترجمه علی پاشا صالح، تهران، بانک ملی، ۱۳۳۳.
 براون، ادوارد: تاریخ ادبیات ایران (از آغاز عهد صفویه تا زمان حاضر)، ترجمه رشید یاسمی، تهران، چاپخانه روشنایی، ۱۳۱۶.
 رضازاده شفق، صادق: تاریخ ادبیات ایران، شیراز، دانشگاه پهلوی، ۱۳۵۴.
 دیوان هاتف اصفهانی، به تصحیح افشین عاطفی، کاشان: همگام با هستی، ۱۳۹۴.

 پیوند به بیرون 

رده:ادبیات فارسی
رده:اهالی اصفهان
رده:اهالی ایران در سده ۱۸ (میلادی)
اصفهانی، هاتف
رده:درگذشتگان سده ۱۸ (میلادی)
رده:شاعران اهل اصفهان
رده:شاعران ایران بزرگ
رده:شاعران سبک بازگشت ادبی
رده:شاعران سده ۱۸ (میلادی) اهل ایران
رده:شاعران صوفی
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۱۲ (قمری)
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل ایران
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:درگذشتگان دهه ۱۷۸۰ (میلادی)
رده:زادگان سده ۱۸ (میلادی)