جایزه ادبی من بوکر

جایزهٔ ادبی مَن بوکِر  که به نام جایزهٔ بوکر هم شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین جوایز ادبی در جهان است که هر سال به بهترین رمان جدید انگلیسی‌زبان چاپ بریتانیا یا ایرلند اعطا می‌شود. این جایزه تا سال ۲۰۱۴ تنها به نویسندگان کشورهای مشترک‌المنافع، انگلیسی‌ها و ایرلندی‌ها تعلق می‌گرفت، اما از سال ۲۰۱۴ همۀ آثار نوشته‌شده به زبان انگلیسی حق شرکت در آن را پیدا کردند. نام برندهٔ این جایزه به‌طور وسیعی در مطبوعات آورده می‌شود؛ بنابراین بردن جایزهٔ بوکر، تأثیر فراوانی در فروش کتاب می‌گذارد.

در سال ۲۰۰۵ جایزهٔ دیگری که هر نویسندهٔ زنده‌ای از سراسر جهان، واجد شرایط گرفتن آن است، با نام جایزۀ جهانی من بوکر معرفی شد. نسخهٔ روسی این جایزه با نام جایزۀ بوکر روسی در سال ۱۹۹۲ آغاز شد.

 روند انتخاب و اعطای جایزه 
روند انتخاب برندۀ جایزه با تشکیل یک کمیتۀ مشورتی، شامل یک نویسنده، دو ناشر، یک نمایندۀ ادبی، یک کتاب‌فروش، یک کتابدار و یک رئیس منصوب‌شده توسط بنیاد جایز بوکر آغاز می‌شود. سپس کمیتۀ مشورتی، هیأت داوران را که عضویت آن هر ساله تغییر می‌کند، انتخاب می‌کند؛ هرچند در موارد نادر ممکن است داور، یک بار دیگر انتخاب شود. داوران از منتقدان برجستۀ ادبی، نویسندگان، دانشگاهیان و شخصیت‌های برجستۀ عمومی انتخاب می‌شوند. داورهای انتخاب‌شده، بدون دخالت مدیران بنیاد جایزۀ بوکر و حامیان مالی، کار می‌کنند.

 معرفی کتاب 
هر ناشر می‌تواند تا دو عنوان کتاب جدید (چاپ همان سال) را به بنیاد بوکر معرفی کند. به علاوه، کتاب نویسندگانی را که قبلاً جایزهٔ بوکر گرفته‌اند یا در ۱۰ سال گذشته، جزء فهرست نهایی آن بوده‌اند نیز بررسی می‌شود. ناشران می‌توانند تا پنج عنوان کتاب دیگر را برای بررسی ارائه کنند. داوران موظفند هشت تا دوازده عنوان از این کتاب‌ها را درخواست کنند تا در فهرست آثار مورد بررسی قرار گیرد. یک وجه تمایز بزرگ جایزهٔ بوکر با دیگر جوایز ادبی در این است که داوران، همهٔ آثار معرفی‌شده را می‌خوانند. فهرست کتاب‌های معرفی‌شده، اکیداً محرمانه است.

 فهرست‌ها و جایزه 
داوران ابتدا یک فهرست اولیه و سپس یک فهرست نهایی، شامل شش عنوان کتاب را معرفی می‌کنند. برای عضویت در فهرست نهایی باید دستکم یکی از داوران از کتاب حمایت کند. نویسندگانی که کتاب آنها به فهرست نهایی راه پیدا کرده، یک نسخهٔ جلد چرمی از کتاب خود به همراه ۲٬۵۰۰ پوند پول دریافت می‌کنند.

با اجماع داوران، جایزهٔ بوکر به یکی از عناوین فهرست نهایی تعلق می‌گیرد. ارزش نقدی این جایزه هم‌اکنون ۵۰٬۰۰۰ پوند است. مبلغ جایزه در اصل ۲۱٬۰۰۰ پوند بود و از سال ۲۰۰۲ با پشتیبانی گروه «مَن» به مقدار فعلی افزایش پیدا کرد.

 فهرست برندگان جایزهٔ بوکر 
 سال نویسنده نام اثر ژانر ملیت۱۹۶۹پی.اچ. نیوبیچیزی برای پاسخ دادن رمان بریتانیایی۱۹۷۰برنیس روبنزعضو منتخب رمان بریتانیایی۱۹۷۰جیمز جی. فارلمشکل‌ها رمان بریتانیایی /  ایرلندی۱۹۷۱وی. اس. نایپلدر یک کشور آزاد رمان ترینیداد و توباگویی /  بریتانیایی۱۹۷۲جان برگرجی رمان تجربی بریتانیایی۱۹۷۳جیمز جی. فارلمحاصره کریشناپور رمان بریتانیایی /  ایرلندی۱۹۷۴نادین گوردیمرمحافظه‌کار رمان آفریقای جنوبیاستنلی میدلتونتعطیلات رمان بریتانیایی۱۹۷۵روث پراور جابوالاگرما و غبار رمان بریتانیایی /  آلمانی۱۹۷۶دیوید استوریساویل رمان بریتانیایی۱۹۷۷پل اسکاتاقامت رمان بریتانیایی۱۹۷۸آیریس مرداکدریا، دریا داستان فلسفی ایرلندی /  بریتانیایی۱۹۷۹پنلوپه فیتزجرالددور از ساحل رمان بریتانیایی۱۹۸۰ویلیام گلدینگمراسم عبور رمان بریتانیایی۱۹۸۱سلمان رشدیبچه‌های نیمه‌شب واقع‌گرایی جادویی بریتانیایی /  هندی۱۹۸۲توماس کنیلیکشتی شیندلر رمان زندگی‌نامه‌ای استرالیایی۱۹۸۳جان ماکسول کوتسیزندگی و زمانه مایکل کی رمان آفریقای جنوبی۱۹۸۴آنیتا بروکنرهتل دو لاک رمان بریتانیایی۱۹۸۵کری هولممردمان استخوانی داستان معمایی نیوزیلند۱۹۸۶کینگزلی آمیسشیاطین قدیمی رمان کمدی بریتانیایی۱۹۸۷پنه‌لوپه لایولیببر ماه رمان بریتانیایی۱۹۸۸پیتر کریاسکار و لوسیندا رمان تاریخی بریتانیایی۱۹۸۹کازوئو ایشی‌گوروبازماندهٔ روز رمان تاریخی بریتانیایی /  ژاپنی۱۹۹۰سوزان بیاتمالکیت رمان تاریخی بریتانیایی /۱۹۹۱بن اوکریجاده گرسنه رمان نیجریه‌ای۱۹۹۲مایکل اونداتیهبیمار انگلیسی متافیزیک تاریخی سری لانکایی /  کاناداییبری آنس‌ورثگرسنگی مقدس رمان تاریخی بریتانیایی۱۹۹۳رادی دویلپدی کلارک رمان ایرلندی۱۹۹۴جیمز کلمنچقدر دیر بود، چقدر دیر جریان سیال ذهن بریتانیایی۱۹۹۵پت بارکرجاده ارواح رمان جنگ بریتانیایی۱۹۹۶گراهام سویفتآخرین سفارش‌ها رمان بریتانیایی۱۹۹۷ارونداتی رویخدای چیزهای کوچک رمان هندی۱۹۹۸ایان مک‌یوونآمستردام رمان بریتانیایی۱۹۹۹جان ماکسول کوتسیبدنامی رمان آفریقای جنوبی۲۰۰۰مارگارت اتوودآدمکش کور رمان تاریخی کانادایی۲۰۰۱پیتر کریتاریخچه حقیقی دارودسته کلی رمان تاریخی استرالیایی۲۰۰۲یان مارتلزندگی پی ادبیات فانتزی کانادایی۲۰۰۳دی‌بی‌سی پیرورنون خدای کوچک کمدی سیاه استرالیایی / مکزیکی۲۰۰۴الن هالینگهرستخط زیبایی رمان تاریخی بریتانیایی۲۰۰۵جان بنویلدریا رمان ایرلندی۲۰۰۶کیران دسایمیراث سراب رمان هندی۲۰۰۷آن انرایتدور همی رمان ایرلندی۲۰۰۸آراویند آدیگاببر سفید رمان هندی / استرالیایی۲۰۰۹هیلاری منتلتالار گرگ رمان تاریخی بریتانیایی۲۰۱۰هاوارد جاکوبسنمسئله فینکلر رمان کمدی بریتانیایی۲۰۱۱جولیان بارنزدرک یک پایان رمان بریتانیایی۲۰۱۲هیلاری منتلاجساد را بیاورید رمان تاریخی بریتانیایی۲۰۱۳النور کاتنپرفروغ‌ها رمان تاریخی نیوزیلندی۲۰۱۴ریچارد فلاناگانجاده باریک در عمق شمال رمان تاریخی استرالیایی۲۰۱۵مارلون جیمزتاریخچه هفت قتل رمان تاریخی جامائیکایی۲۰۱۶پل بیتیآدم‌فروش رمان ترسناک آمریکایی۲۰۱۷جورج ساندرزلینکلن در باردو رمان تاریخی آمریکایی۲۰۱۸آنا برنزشیرفروش رمان ایرلندی۲۰۱۹مارگارت اتوودوصیت‌ها (به انگلیسی: The Testaments)رمان کاناداییبرناردین اواریستودختر، زن، دیگری (به انگلیسی: Girl, Woman, Other)رمان بریتانیایی۲۰۲۰داگلاس استوارتشوگی باین (به انگلیسی: Shuggie Bain)رمان  بریتانیایی آمریکایی۲۰۲۱دیمون گالگوتعهد (به انگلیسی: The Promise)رمان آفریقای جنوبی۲۰۲۲شهان کاروناتیلاکاهفت ماه مالی المیدارمانسریلانکا۲۰۲۳پل لینچآواز پیامبررمانایرلند

 جستارهای وابسته 
 جایزه ادبی

 پانویس 

 منابع 




رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۶۸ (میلادی) در بریتانیا
رده:جایزه‌های ادبی انگلیسی‌زبان
رده:جایزه‌های ادبی بریتانیا
رده:جایزه‌های ادبیات داستانی بریتانیا
رده:جایزه‌های داستان
رده:جوایز بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۸ (میلادی)