ابونواس اهوازی

ابونُواس اهوازی (۱۴۱–۱۹۲ هجری خورشیدی در اهوازEsat Ayyıldız. "Ebû Nuvâs’ın Şarap (Hamriyyât) Şiirleri". Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18 / 18 (2020): 147-173.) با نام اصلی حسن بن هانئ حَکَمی  معروف به ابونواس، شاعر بلندآوازه به زبان عربی بود. پدرش، هانی، از مردم دمشق و مادرش از عرب‌های خوزستان بود. ابونواس از بزرگان شعر عاشقانهٔ عرب است. او در شهر اهواز به دنیا آمد.
وی پس از فوت پدرش، در هفت سالگی به بصره رفت. از او به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین شاعران کلاسیک عربی نام می‌برند. او استاد تمامی شاخه‌های شعر عربی زمان خویش شده بود، اما شهرتش بیشتر به خاطر تصنیف‌های باده‌گساری و ستایش شراب (خَمریات)است. از ابونواس در روایت‌های فولکلور نیز یاد شده و یکی از شخصیت‌های کتاب هزار و یک شب نیز می‌باشد.

زیاده‌روی او در خوش‌گذرانی و آوردن شعرهایی در وصف آن سبب شد که وی را شاعرالخمرة لقب دهند. دیوان شعرهایش امروزه در دست است و چندین بار در مصر به چاپ رسیده‌است. وی باورهای شعوبی داشت و به برمکیان نزدیک بود تا آنجا که پس از سرنگونی آنان بغداد را ناامن دید و به مصر رفت.برای نمونه دربارهٔ فضل پسر یحیی برمکی سروده‌است:

رأیت افضل فی ساحة همة اطالت لعمری عید کل جواد

ترید الناس افواجا الی باب داره کأنه رجلا دبی و جراد …

 زندگی‌نامه 
پدر ابونواس، هانئ عرب# Garzanti, Aldo (1974) [1972] (in Italian). Enciclopedia Garzanti della letteratura. Milan: Garzanti. p. 2. و از اهالی دمشق بود. در مورد تاریخ تولد ابونواس اختلاف نظر وجود دارد. سال تولد او را از ۱۳۰ تا ۱۴۵ هجری قمری (۷۴۷ تا ۷۶۲ میلادی) نوشته‌اند.
نام اصلی او «الحسن بن هانئ الحکمی» و کنیهٔ وی ابونواس بود. موهایی مجعد و مشکی داشت.

هنگامی که ابونواس در کودکی پدرش را از دست داد، پس از ازدواج مادرش به بصره رفت. او شیفتهٔ شعر ابن حُباب بود و سرانجام او را یافت و شاگردی او را پذیرفت. ابن حباب بسیار او را دوست می‌داشت و در هر نشستی، سخن خود را با غزلی از ابونواس آغاز می‌کرد. پس از چند سال، ابونواس در مکتب‌خانه‌های محمد بن ادریس شافعی، احمد بن حنبل، محمد بن جعفر غندریه و خلف احمد حاضر شد. هم‌چنین بر اساس یک روایت او به مدت یک سال در میان عرب‌های بادیه‌نشین زندگی کرد تا شناختش از زبان عربی خالص، کامل شود.

در سی سالگی، پس از ابراز عشق به دختری کنیز به نام «جنان» و تهمت‌هایی که مردم بصره به خاطر همین موضوع به او روا داشتند، به بغداد کوچید. خیلی زود به خاطر شعرهای شوخی‌آمیز و طنزش، مشهور شد. شعرهای او به‌طور عمده توصیف‌گر لذت‌های شراب‌نوشی (خَمریات) و عشق‌ورزی به پسران نوجوان (مُذکرات) بودند. وی درین باره چنین می‌گوید: «از برای پسرکان، از دختران دست شسته‌ام و از برای شراب کهنه، آب زلال را از خاطر برده‌ام.»

او بسیار علاقه داشت که جامعه را با بیان مسائلی که مورد ممنوعیت اسلام بود، شوکه کند. او اولین شاعر عرب بوده‌است که دربارهٔ استمنا نوشته و اگرچه «پسردوستی» را شایسته نمی‌دانست اما آن را به ازدواج ترجیح می‌داد.

 تبعید و زندان 
هارون الرشید خلیفهٔ عباسی، بارها به‌خاطر آنچه که ابونواس در اشعارش می‌آورد، به زندان می‌انداخت؛ تا جایی که مدت زندانی بودنش زیاد شد، برمکیان او را به‌خاطر مدحی که او از آنها می‌کرد، آزاد کردند.

 میراث 
جایگزین=عکس از تابلو خیابان ابونواس در بغداد|بندانگشتی|عکس از تابلو خیابان ابونواس در بغداد
ابونواس در زمرهٔ یکی از بزرگان ادبیات کلاسیک عربی به‌شمار می‌رود. او تأثیر زیادی بر نویسندگان و شاعران پس از خود ازجمله منوچهری دامغانی داشت. در دیوان ابونواس ۲۶۰ واژهٔ معرب به کار رفته‌است. صراحت او در بیان و نکوداشت پسردوستی، باعث آن شد تا در طول سالیان، مخالفان به سانسور آثار او بپردازند. تا آن‌جا که در سال‌های آغازین سده بیستم میلادی، در سال ۱۹۳۲ نخستین سانسور نوین بر آثار او در قاهره روی داد، آن‌گاه که تمامی اشعار مربوط به پسردوستی او حذف شد. هم‌چنین در ژانویه ۲۰۰۱، تعداد ۶٬۰۰۰ کتاب از اشعار پسردوستی او توسط وزارت فرهنگ مصر به آتش کشیده شد.
در ایران عبدالمحمد آیتی غزل‌های ابونواس را به فارسی برگردانده‌است.

خیابانی در بغداد به نام او می‌باشد.

همچنین در ایران کتابی به نام «ابونواس به فارسی تقدیم می‌کند» از نشر سه سه‌تار با تاثیرپذیری از شعر و شخصیت ابونواس منتشر شده است.

 نمونهٔ شعر 

ترجمه:

رسمی را که در گذر زمان نابود شده و باد و باران به باد فنا داده‌است رها کن.

و از آنان باش که زندگی را در لذت‌ها و خطرات می‌گذرانند.

[آن مرد] چهرهٔ ماه‌گونش را به ما می‌نمایاند که از ماه پرفروغ‌تر است.

و رویش زیباتر می‌شود وقتی بیشتر نگاهش می‌کنی.

انتقال فرهنگی
ابونواس که در اصل از ایرانیان بود، تأثیر گسترده‌ای از تمدن و موسیقی ساسانی پذیرفته و این عناصر را در اشعار خود بازتاب داده است. موسیقی در دوره عباسی به‌عنوان یکی از ارکان فرهنگی و هنری ریشه در سنت‌های ساسانی داشت و در محافل ادبی و اشرافی بغداد مورد توجه ویژه قرار گرفت.

ابونواس در اشعار خود از سازهای ایرانی مانند عود، نی، چنگ، دف، طنبور و مزمار یاد کرده و آن‌ها را نه‌تنها به‌عنوان ابزار موسیقی، بلکه به‌عنوان نمادهای شاعرانه برای بیان احساسات انسانی به کار برده است. در اشعار وی، این سازها تنها اشیائی بی‌جان نیستند، بلکه با احساسات انسانی در هم آمیخته و جان گرفته‌اند. او نای را نوایی پر از اندوه می‌داند که شکایت می‌کند، عود را به‌عنوان آوایی سوزناک توصیف می‌کند و چنگ و دف را ابزار شادی و بزم می‌بیند.محمدی‌فر، یعقوب؛ میرزایی، فرامرز؛ رحمتی ترکاشوند، مریم. «سازهای ایرانی در اشعار ابو نواس شاعر عرب»، مجله پژوهش‌های موسیقی ایران، سال اول، شماره ۱، پاییز ۱۳۹۶، صص. ۹۸-۸۷.

ابونواس یکی از تأثیرگذارترین شاعران در انتقال و حفظ عناصر موسیقایی ساسانی در شعر عربی بوده است. او نه‌تنها نوآورانه شعر عربی را از سنت‌های بدوی به سوی مضامین تازه سوق داد، بلکه در زمینه موسیقی نیز توانست به یکی از پیشگامان ثبت و انتقال موسیقی ایرانی در ادبیات عربی تبدیل شود.محمدی‌فر، یعقوب؛ میرزایی، فرامرز؛ رحمتی ترکاشوند، مریم. «سازهای ایرانی در اشعار ابو نواس شاعر عرب»، مجله پژوهش‌های موسیقی ایران، سال اول، شماره ۱، پاییز ۱۳۹۶، صص. ۹۸-۸۷.

 نام برخی از قصیده‌ها 
 وکأنَّ سعدی إذْ تودعنا
 دَعْ عَنْکَ لَوْمی فدعإنّ اللّوْمَ إغْرَاءُ
 أَثْنی علی الخمرِ بآلائها،
 و نَدْمانٍ یری غَبَنا علَیْه
 لا یَصرفَنَّک، عن قَصْفٍ وإصْباء
 أما یسُرُّکَ أنَّ الأرضَ زَهْراءُ
 یارُبَّ مَجْلِسِ فِتْیانٍ سمَوْتُ له،
 غُصِصْتُ منکَ بِما لا یَدفَعُ الماءُ،
 فدیتُ مَنْ حَمّلتُهُ حاجة

 پانویس 

 منابع 

 شمیسا، سیروس. شاهدبازی در ادبیات فارسی. تهران: فردوس، ۱۳۸۱، صص ۳۲–۳۰
 ابونواس، طهور
 او؛ عاشقانه‌های ابونواس اهوازی، سید علی صالحی
 مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Abu Nuwas»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در ۲۳ مارس ۲۰۰۸).
 عاشقانه‌های ابونواس اهوازی، بازسرایی سیدعلی صالحی، نشر سالی، تهران ۱۳۸۳

 دیوان ابی نواس، به تصحیح و تحقیق استاد محمد علوه، بیروت، مرکز ثقافی.

رده:افراد ال‌جی‌بی‌تی اهل ایران
رده:افراد ال‌جی‌بی‌تی اهل عراق
رده:افراد اهوازی عرب‌تبار
رده:ال‌جی‌بی‌تی قرون وسطی
رده:اهالی اهواز
رده:اهالی ایران در سده ۸ (میلادی)
رده:اهالی ایران در سده ۹ (میلادی)
رده:ایرانی‌تبارهای اهل عراق
رده:بچه‌خواهی در ادبیات
رده:تاریخ ال‌جی‌بی‌تی در عراق
رده:درگذشتگان ۱۹۶ (قمری)
رده:درگذشتگان ۸۱۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۸۱۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۳ (قمری)
رده:زادگان ۷۵۰ (میلادی)
رده:زادگان ۷۵۶ (میلادی)
رده:شاعران ال‌جی‌بی‌تی
رده:شاعران ایران بزرگ
رده:شاعران دوره عباسیان
رده:شاعران شعوبی
رده:شاعران عرب
رده:شاعران عربی ایرانی در سده‌های میانه
رده:شاعران عربی سده ۸ (میلادی)
رده:شاعران عربی سده ۹ (میلادی)
رده:شاعران عربی
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل عراق
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل ایران
رده:شاهدبازی
رده:شخصیت‌های فولکلور
رده:شخصیت‌های هزار و یک شب
رده:شیعیان اهل عراق
رده:عراقی‌های سده ۸ (میلادی)
رده:عراقی‌های سده ۹ (میلادی)
رده:عرب‌های سده ۸ (میلادی)
رده:عرب‌های سده ۹ (میلادی)
رده:مسلمانان ال‌جی‌بی‌تی
رده:نویسندگان اهل عراق
رده:نویسندگان دوران قرون وسطی
رده:نویسندگان عربی سده ۸ (میلادی)
رده:هزار و یک شب
رده:درباریان عباسیان
رده:جنبش شعوبیه
رده:شاعران اهل اهواز