منطقةالبروج

منطقةالبروج یا فلک‌البروج یا گِردآسمان یک نوار خیالی در آسمان است که کمربندی باریک به پهنای حدود ۸ درجه در دو سوی مسیر حرکت ظاهری خورشید در آسمان (دایرةالبروج) را شامل می‌شود. خورشید، ماه و بیشتر سیاره‌ها در همین ناحیه از آسمان دیده می‌شوند، چون مدار حرکتشان تقریباً در همان صفحه‌ای است که زمین به دور خورشید می‌چرخد.

این ناحیه به‌طور سنتی در ۱۲ بخش مساوی تقسیم شده که هر کدام نام و نماد خود را دارند و به آنها برج‌ها گفته می‌شود:
حَمَل (بره)، ثَور (گاو)، جَوزا (دوپیکر)، سَرَطان (خرچنگ)، اَسد (شیر)، سُنبُله، میزان (ترازو)، عَقرَب، قَوس (کماندار)، جَدْی (بزغاله)، دَلو (آب‌ریز/دلو)، و حوت (ماهی).

این تقسیم‌بندی ریشه در اخترشناسی باستان دارد، به‌ویژه در بابل و سپس یونان باستان، اما بعدها در طالع‌بینی هم به‌کار رفت. در طالع‌بینی، گفته می‌شود جایگاه خورشید در زمان تولد فرد در یکی از این برج‌ها قرار می‌گیرد و بر شخصیت و سرنوشت او اثر دارد.

از دید اخترشناسی نوین، منطقه‌البروج یک مفهوم واقعی نجومی است (چون مسیر اجرام سماوی را توصیف می‌کند)، اما تعبیرهای طالع‌بینی از آن پشتوانهٔ علمی ندارد.

منطقةالبروج کمربندی با پهنای ۱۶ درجه از کرهٔ سماوی پیرامون دایرةالبروج است که حدود ۸ درجه از شمال و ۸ درجه از جنوب در امتداد آن را می‌پوشاند. منطقةالبروج، مدار ظاهری خورشید (دایرةالبروج) -در میانه- و مدار ماه و پنج سیارهٔ عطارد، زهره، مریخ، مشتری و زحل که از قدیم با چشم غیرمسلح دیده می‌شوند و دو سیارهٔ اورانوس و نپتون و بعضی شبه‌سیارات که به تدریج کشف شدند را دربر می‌گیرد و خود به برج‌های دوازده‌گانه تقسیم شده‌است. بعضی افراد مدعی هستند که میتوان در پیش بینی از آن استفاده نمود و تمثیل آن عیناً در زمین وجود دارد. این‌افراد معمولاً از روشی به‌نام هوروسکوپ استفاده می‌کنند.

چپ|بندانگشتی|250px| نمونه‌ای از منطقةالبروج اسلامی و برج‌های ۱۲گانه؛ موزهٔ پرگامون برلین، آلمان

 تقسیم‌بندی منطقةالبروج 

نوار منطقة البروج با توجه به خط دایرةالبروج و همراه با آن، به دوازده بخش مساوی (هر بخش معادل ۳۰ درجه)، تقسیم می‌شود و هر بخش را یک برج می‌نامند. از دوهزار سال پیش، برای مشخص کردن قسمت‌های مختلف منطقةالبروج، عمدتاً از نام ۱۲ صورت فلکی مطابق بروج مذکور که در این منطقه قرار داشته استفاده می‌شود که البته به علت حرکت تقدیمی زمین، امروزه برج‌ها نسبت به صورت‌های همنام خود تقریباً به اندازه یک برج جابجا شده و بازمانده‌اند، به نحوی که امروزه برج حمل در صورت فلکی حوت تحویل می‌شود نه صورت فلکی حمل.

 برج‌های فلکی 
 برج‌های فلکی دوازده‌گانه 

بندانگشتی|چپ|250px|شکل ۱۲ برج (صورت) فلکی منطقةالبروج
نام برج‌های فلکی دوازده‌گانهٔ منطقةالبروج که دانشمند ایرانی عبدالرحمان صوفی در سال ۹۶۴ میلادی در اصفهان تعیین و ترسیم کرده عبارت هستند از:
 برج حمل؛ قوچ
 برج ثور؛ گاو نر
 برج جوزا؛ دو پیکر
 برج سرطان؛ خرچنگ
 برج اسد؛ شیر
 برج سنبله؛ خوشه، دوشیزه
 برج میزان؛ ترازو
 برج عقرب؛ کژدم
 برج قوس؛ کمانگیر
 برج جدی؛ بزغالهٔ نر (بزماهی)
 برج دلو؛ آب ریز
 برج حوت؛ ماهی
بندانگشتی|نشان‌های منطقةالبروج

 برج‌های فلکی در طالع‌بینی چینی 
بندانگشتی|چپ|250px|برج‌های فلکی در طالع‌بینی چینی
 موش (鼠)
 ورزا (牛)
 ببر (虎)
 خرگوش (兔)
 اژدها (龍)
 مار (蛇)
 اسب (馬)
 گوسفند (羊)
 میمون (猴)
 خروس (雞)
 سگ (狗)
 خوک (豬)

 جایگاه کرات در منطقةالبروج 

 خورشید 
خورشید در خط یا دایره سیر ظاهری خود (دایرةالبروج) در میانه منطقةالبروج است و خورشید تقریباً هر ماه شمسی یک برج را طی می‌کند.

میانگین مختصات سماوی کنونی خورشید ():
 درجه 
 درجه روزانه خورشید:  (بر روی دایرةالبروج)
 بُعد روزانه خورشید:  (نسبت به نقطه اعتدال بهاری)
 مَیل روزانه خورشید:  (نسبت به استوای سماوی)
 ظهر ظاهری روزانه: ساعت  (با تفاضل:  دقیقه - برای تهران با تأخیر ۰۰:۰۴:۲۴ زمانی است)

 ماه 

منطقةالبروج منطقة البروج همچنین بر اساس توقف نسبی روزانه کره ماه معمولاً به ۲۸ قسمت تقریباً مساوی تقسیم می‌شود که منازل قمر نام دارد بنحویکه روی هم رفته هر سه برج فلکی، هفت تا از منازل قمر را می‌پوشاند. هر یک از منازل قمر معادل ۱۲ درجه و ۵۱ دقیقه و ۲۵٫۷۱۴ ثانیه قوسی از منطقةالبروج است. قمر (ماه) اکنون در برج  یا برج همجوار آن قرار دارد.

 سیارات 
دو سیاره داخلی عطارد (نزدیکترین سیاره به خورشید) و ناهید معمولاً در منطقةالبروج نزدیک به خورشید هستند و همواره قبل (پگاه) یا بعد (غروبگاه) از خورشید و همجوار آن دیده می‌شوند. عطارد ۲۸ درجه و ناهید ۴۶ درجه بیشترین فاصله زاویه‌ای را از خورشید پیدا می‌کنند. عطارد ممکنست در شرایط مساعد از ستارگان هم پرنورتر دیده شود. ناهید روشنترین شیء آسمانی بعد از خورشید و ماه است که با چشم غیرمسلح دیده می‌شود.

 جدول رصدی 
موقعیت اجرام و سیارات منطقةالبروج در ۱ فروردین ۱۴۰۳ خورشیدی (۲۰ مارس ۲۰۲۴)

+ وضعیت و موقعیت رصدی سیارات و اجرام سماوی در آغاز سال ۱۴۰۳جرم سماویقدر ظاهریقدر متوسطسال هلالی (به روز)حرکت سالانهتوضیحاتموقعیت(سال ۱۴۰۳)خورشید۲۶٫۷۴---یکدور حرکت ظاهریروشنترین شیء آسمانی -اوج (۱۳ تیرماه/ ۴ ژوئیه) -حضیض (۱۴ دیماه/ ۴ ژانویه)اکنون در ماه۲٫۵- تا ۱۲٫۹-۱۲٫۷۴-۲۹٫۵۳هر شبانه‌روز ۱۲درجهروشنترین شیء آسمانی بعد از خورشیداکنون در برج یا برج همجوارعطارد۵٫۷ تا ۲٫۶-۱٫۵۱۱۵٫۸۸-گاه روشنتر از ستارگان -بیشینه کشیدگی از خورشید ۱۸ تا ۲۸ درجهزهره۳٫۸- تا ۴٫۶-۴٫۲-۵۸۳٫۹۲-روشنترین شیء آسمانی بعد از ماه -ببیشینه کشیدگی از خورشید ۴۵ تا ۴۸ درجهمریخ۱٫۸۴ تا ۲٫۷۸-۱٫۸-۷۷۹٫۹۶سالانه کمی بیشتر از نیمیاز منطقةالبروج را طی می‌کند.در بیشتر مواقع روشنتر از ستارگان۳۲۸ درجه دایرةالبروج(۲۸ درجه برج دلو)سرس۶٫۷۵ تا ۸٫۹۵۷٫۸۵۴۶۶٫۶۵۰٫۵ درجهیک سیاره کوتوله قابل توجه -با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست۲۸۳ درجه دایرةالبروج(۱۳ درجه برج جدی)مشتری۱٫۶- تا ۲٫۹۴-۲٫۳-۳۹۸٫۸۸۳۳٫۵ درجهروشنترین جرم سماوی پس از زهره۴۵ درجه دایرةالبروج(۱۵ درجه برج ثور)زحل۱٫۴۶ تا ۰٫۸۹۱٫۲۳۷۸٫۰۹۱۱٫۷ درجهبا چشم غیرمسلح با قدر یک ستاره متوسط۳۴۲ درجه دایرةالبروج(۱۲ درجه برج حوت)اورانوس۵٫۹۴ تا ۵٫۶۷۵٫۸۳۶۹٫۶۶۳٫۸ درجهدر شرایط استثنایی دیده می‌شود۵۰ درجه دایرةالبروج(۲۰ درجه برج ثور)نپتون۷٫۹۷ تا ۷٫۸۲۷٫۹۳۶۷٫۴۹۲٫۲ درجهبا چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست۳۵۷ درجه دایرةالبروج(۲۷ درجه برج حوت)پلوتون۱۴٫۳۴ تا ۱۴٫۰۷۱۴٫۱۳۶۷۲ درجهبا چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست.(مدار این سیاره کوتوله فعلاً در کمربندمنطقةالبروجی سیارات قرار دارد)۳۰۲ درجه دایرةالبروج(۲ درجه برج دلو)

 جستارهای وابسته 
 دائرةالبروج
 صورت فلکی
 تقدیم اعتدالین

 منابع 

 پانویس 

 ویکی‌پدیای انگلیسی

 پیوند به بیرون 

 صورتهای فلکی 
 راهنمایی برای علاقمندان به طالع بینی

رده:اخترشناسی رصدی
رده:برج‌های فلکی
رده:تاریخ اختربینی
رده:جشن تولد
رده:دستگاه مختصات سماوی
رده:اختربینی
رده:اخترشناسی باستان
رده:صورت‌های فلکی
رده:اختربینی غربی