قلعه اولتان

قلعه اولتان نام دژی کهن است در شمال استان اردبیل ایران نزدیک به شهر پارس‌آباد است.

قلعه اولتان در کنار رود ارس واقع شده‌است و در همسایگی روستای کهن اولتان قرار گرفته‌است. این دژ در مساحت ۳۲۰ هزار متر مربع بنا شده‌است. این قلعه با ترکیب به‌جامانده از آن یک دژ نظامی را تداعی می‌کند. این دژ نخست در دورۀ اشکانی پدید آمد که تا سده ۱۲ هجری استفاده شده است.

«قلعه اولتان نام دژی کهن که در ۵۰۰ متری روستای اولتان در نزدیکی شهر پارس‌آباد استان اردبیل است. این قلعه در کنار رود ارس واقع شده‌است و به‌دلیل مجاورت با روستای کهن اولتان به همین نام معروف شده‌است. این دژ در زمینی به مساحت ۳۲۰ هزار متر مربع بنا شده و آثار به‌جای‌مانده از آن یک دژ نظامی را تداعی می‌کند. قلعه اولتان در دوره اشکانی ساخته شده و بانیان نخستین آن اشکانیان بوده‌اند اما شکوفایی آن در دوران ساسانی و اوایل اسلامی بوده و به‌واسطه استحکام و موقعیت مناسبی که داشته تا قرن دوازدهم هجری از آن استفاده شده‌است. باستان‌شناسان در کاوش «قلعه اولتان» با مجموعه منسجم معماری متعلق به دوره‌های مختلف اشکانی تا اسلامی مواجه شدند که بیشتر آثار یافت شده به دوره قرن سوم و چهارم هجری و ادامه معماری دوره ساسانی تعلق داشت. آثار متعددی از قبیل تنور، اتاق‌های متعدد، بخاری و چهار طبقه طاقچه که با استفاده از اندود گچ تزیین شده بودند در فضاهای معماری قلعه کشف شده‌است. سفال‌های متنوع دوره‌های مختلف اسلامی قلعه اولتان درخور توجه و شایان اهمیت است. درون محوطه قلعه نیز تپه‌هایی وجود دارد که واحدهای کوچک ساختمانی بوده و ساختمان‌های عمده و اصلی در ضلع شرقی قرار داشته، که به‌علت تغییر مسیررودخانه ارس قسمتی از آن شسته شده و از بین رفته است، باوجوداین قسمت اعظم آن هنوز در زیر خاک مدفون است. اولتان قالاسی باتوجه به وسعت ۵۰ هکتاری خود یک قلعه شهر به‌شمار می‌رود که فضاهای مسکونی داخل قلعه و فضاهای صنعتی از قبیل کارگاه‌های مختلف فلزگری، شیشه‌گری و سفال گری در بیرون از قلعه بوده‌است. دورتادور شهر خندقی ۱۵ متری ساخته شده بود تا قلعه را از گزند دشمنان در امان نگه دارد. این خندق را با دو کانال آبی که از رود ارس کشیده شده بود، پر نگه می‌داشتند. این قلعه در صورت مرمت می‌تواند به یک مکان گردشگری تبدیل شود.».فرهنگ جغرافیایی استان اردبیل کیانی، داود. انتشارات محقق اردبیلی. 1392

تابوت‌های چوبی دوره اسلامی به دست آمده از گورستان قلعه اولتان پارس‌آباد، آن را نسبت به گورهای ادوار اسلامی متمایز می‌کند و این محوطه، ارزش تبدیل به پایگاه ملی میراث فرهنگی را دارد.

 منابع 

 (فرهنگ جغرافیایی استان اردبیل کیانی ، داود. انتشارات محقق اردبیلی . ۱۳۹۲)
 وبگاه مغان ارس
قلعه اولتان در آیینه تاریخ
تصاویری از قلعه اولتان دوره اشکانیان

رده:جاذبه‌های گردشگری استان اردبیل
رده:قلعه‌ها در ایران
رده:قلعه‌های استان اردبیل
رده:قلعه‌های اشکانیان