فرودگاه بین‌المللی مهرآباد

فرودگاه بین‌المللی مهرآباد، یکی از بزرگ‌ترین فرودگاه‌های ایران است که در سال ۱۳۱۷ در غرب شهر تهران ساخته شد و نام خود را از روستای مهرآباد جنوبی دده بالا که پیشتر در آن منطقه قرار داشت، گرفته‌است. در سال ۲۰۱۵ میلادی ۱۳۲٬۲۴۵ نشست و برخاست هواپیما در این فرودگاه انجام شد و ۱۱۱٬۱۰۷٬۸۲۲ کیلوگرم بار و ۱۶٬۳۲۷٬۳۵۹ نفر مسافر از طریق آن جابجا شدند.

 پیشینه 
بندانگشتی|تصویری از فرودگاه مهرآباد در شب|جایگزین=|250x250پیکسل
نام اصلی روستای مهرآباد، «حسین‌آباد» و در تملک حاجی میرزا آقاسی صدراعظم محمد شاه قاجار بود. حاجی میرزا آقاسی، حسین‌آباد را به ناصرالدین شاه هدیه کرد و بعد از مدتی جزو مهریه عصمت‌الدوله (دختر ناصرالدین‌شاه) و همسر دوست محمدخان معیرالممالک، درآمد و نام مهرآباد را بر آن گذاشتند.https://www.khabaronline.ir/detail/186367/culture/book اما بعدها به مناسبت خرج‌های بی‌رویه دوست محمدخان، مهرآباد به گرو رفت و از تملک خاندان معیرالممالک خارج شد و دادخواهی دوستعلی معیری پسر دوست‌محمدخان نیز نزد رضاشاه بی‌فایده بود.

روستای مهرآباد به مالکیت خانواده نظام مافی درآمد. در سال ۱۳۰۴ در دوران سلطنت رضاشاه که حق انحصاری هواپیمایی به شرکت هواپیمائی آلمانی یونکرس واگذار شد و پس از تأسیس باشگاه خلبانی، با بیست فروند هواپیما در سال ۱۳۱۷ عملاً فرودگاه مهرآباد به دست این شرکت در اراضی مهرآباد بنیاد شد.

در سال ۱۳۲۵، اولین گروه خلبانان نیروی هوایی به آمریکا اعزام شدند و پس از آن نیروی هوایی در سال ۱۳۲۸ با هواپیماهای اف-۸۶ سیبر و تی-۳۳ در مهرآباد آغاز به کار نمود و عملیات پروازی را آغاز کرد. رشد هوانوردی و عضویت ایران در سازمان ایکائو منجر به رشد روزافزون صنعت ترابری هوایی مسافری و باری در فرودگاه اصلی ایران یعنی مهرآباد گردید.

در سال ۱۳۳۷ خورشیدی اسکناس‌های بیست تومانی با نمایی از فرودگاه مهرآباد چاپ و نشر شد.

 توسعه 
از کسانی که در ساخت و توسعهٔ پایانه‌های بین الملی این فرودگاه نقش اساسی ایفا کردند می‌توان ویلیام پریرا را نام برد که به همراه چند شرکت دیگر در سال ۱۹۷۲ به فرودگاه چهره‌ای جدید بخشیدند.The Modern Airport Terminal: New Approaches to Airport Architecture. Brian Edwards. Taylor & Francis, 2005.  pp.72 مرکز آموزشی بالگردهای بل نیروی هوایی در تهران را نیز همین گروه طراحی نمود.TripAtlas.com - About List_of_William_Pereira_buildings

در ساخت و توسعه ، علاوه بر معماران و شرکت‌های خارجی، نام‌های مهم ایرانی نیز به چشم می‌خورد:

 معماران و طراحان برجسته 

 عبدالعزیز فرمانفرمائیان: معماری و طراحی بنای ترمینال ۱ فعلی فرودگاه مهرآباد، که در ابتدا برای پروازهای داخلی و خارجی استفاده می‌شد، بر عهده این معمار برجسته ایرانی بود. این ساختمان در سال ۱۹۵۵ (۱۳۳۴ شمسی) طراحی و ساخته شد و نقش مهمی در شکل‌گیری چهره مدرن فرودگاه داشت.
 ویلیام پریرا: همانطور که ذکر شد، ویلیام پریرای آمریکایی در سال ۱۹۷۲ (۱۳۵۱ شمسی) به همراه تیم خود، در توسعه بیشتر فرودگاه نقش اساسی داشت و امکانات جدیدی به آن افزود. او در طرح جامع توسعه فرودگاه لس‌آنجلس (LAX) نیز مشارکت داشت. 

 تاریخچه ساخت و توسعه 

 شرکت آلمانی یونکرس (Junkers): اولین فرودگاه (باشگاه هوانوردی) در اراضی مهرآباد در سال ۱۳۱۷ توسط این شرکت آلمانی احداث شد، پس از اینکه حق انحصاری پرواز در سال ۱۳۰۴ به آنها واگذار شده بود.
 مالک اولیه زمین: اراضی مهرآباد در ابتدا متعلق به "دوست‌علی معیرالممالک" بود که بعدها این زمین‌ها را به عنوان مهریه همسرش "عصمت‌الدوله" (دختر ناصرالدین شاه) قرار داد و به همین دلیل به نام "مهرآباد" مشهور شد.
 تبدیل به پایگاه نیروی هوایی: پس از جنگ جهانی دوم، فرودگاه مهرآباد به یک پایگاه مهم نیروی هوایی تبدیل شد و سپس توسعه یافت تا پروازهای مسافربری را نیز پوشش دهد.

 پس از انقلاب 
در سال ۲۰۰۵ میلادی این فرودگاه دارای شش پایانه بوده که عبارت‌اند از پایانه یک و دو که مربوط به پروازهای ایران ایر، ایران ایرتور، آتا ایر و قشم ایر است. پایانه شماره ۳ فرودگاه به حجاج تعلق دارد. پایانه‌های چهار و پنج و شش به ترتیب برای خروج و ورود پروازهای دیگر شرکت‌ها بکار می‌روند.
بندانگشتی|250x250پیکسل|ترمینال ۱ و ۲ فرودگاه مهرآباد
فرودگاه مهرآباد در سال ۲۰۰۵ قادر به کنترل بیش از ۷۰هزار پرواز عبوری، ۱۰ هزار پرواز داخلی و ۳۰ هزار نشست و برخاست بین‌المللی بوده‌است.

در همان سال ظرفیت فرودگاه‌های ایران ۶۱ میلیون مسافر در سال بود و ۹۰ درصد مسافران هواپیما از ۱۲ فرودگاه پرواز می‌کردند: ۴۵ درصد مسافران هواپیما توسط فرودگاه مهرآباد، ۴۵ درصد توسط فرودگاه‌های مراکز استان‌ها و ۱۰ درصد توسط فرودگاه‌های اقماری سرویس داده می‌شوند.

 ترمینال‌های فرودگاه 
فرودگاه مهرآباد دارای ۶ ترمینال برای پروازهای ورودی و خروجی است. این ترمینال‌ها شامل ترمینال ۱ الی ۶ است. ترمینال‌های ۱ و۲ برای ورود و خروج پروازهای داخلی و ترمینال ۴ و ۶ به ترتیب برای خروجی و ورودی پروازها استفاده می‌شود. از ترمینال‌های ۳ و ۵ نیز برای پروازهای حج تمتع استفاده می‌شود.
ترمینال پروازیشرکت هواپیماییتوضیحاتترمینال ۱هواپیمایی کیش,هواپیمایی زاگرس,هواپیمایی وارش,هواپیمایی چابهار,هواپیمایی اروان,هواپیمایی طوس(جایگاه تشریفاتی CIP)برای پروازهای ورودی و خروجیترمینال ۲هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران هما,هواپیمایی ایران ایرتور,هواپیمایی آتا,هواپیمایی قشم,هواپیمایی معراج,هواپیمایی کارون,هواپیمایی آساجت,هواپیمایی آوابرای پروازهای ورودی و خروجیترمینال ۳_برای پروازهای خروجی (در حال حاضر غیرفعال)ترمینال ۴هواپیمایی ماهان,هواپیمایی آسمان,هواپیمایی فلای پرشیا,هواپیمایی پارس,هواپیمایی پویا,هواپیمایی سپهران,هواپیمایی ساها,هواپیمایی تابان,هواپیمایی کاسپین,هواپیمایی یزدبرای پروازهای خروجیترمینال ۵_برای پروازهای ورودی (در حال حاضر غیرفعال)ترمینال ۶هواپیمایی ماهان,هواپیمایی آسمان,هواپیمایی فلای پرشیا,هواپیمایی پارس,هواپیمایی پویا,هواپیمایی سپهران,هواپیمایی ساها,هواپیمایی تابان,هواپیمایی کاسپین,هواپیمایی یزدبرای پروازهای ورودی

 خدمات هوایی فرودگاه 
این فرودگاه دارای سه خدمه هوایی سامان، ایران ایر، کوشا کیش است.
خدمه هواییشرکت های هواپیماییترمینال های پروازیتوضیحاتخدمات هوایی ایران ایرهواپیمایی اسلامی ایران هما، هواپیمایی ایران ایرتورترمینال ۲این خدمه هوایی تحت نظر هواپیمایی اسلامی ایران هما اداره می شود و خدمات باری ایران ایر کارگو نیز بر عهده این خدمه هوایی است.خدمات هوایی سامانهواپیمایی آتا,هواپیمایی قشم,هواپیمایی معراج,هواپیمایی کارون,هواپیمایی آساجت,هواپیمایی آوا,هواپیمایی کیش,هواپیمایی ماهان,هواپیمایی آسمان,هواپیمایی فلای پرشیا,هواپیمایی پارس,هواپیمایی پویا,هواپیمایی سپهران,هواپیمایی ساها,هواپیمایی کاسپین,هواپیمایی یزدترمینال های ۱,۲,۴,۶خدمات باری سه شرکت هواپیمایی فارس قشم,هواپیمایی ساهاوهواپیمایی پویا بر عهده این خدمه هوایی است.خدمات هوایی کوشا کیشهواپیمایی زاگرس,هواپیمایی وارش,هواپیمایی چابهار,هواپیمایی اروان,هواپیمایی تابانترمینال های ۱,۴,۶

 شرکت‌های هواپیمایی و مقصدهای پروازیاطلاعات پرواز فرودگاه مهرآباد وبسایت رسمی فرودگاه بین‌المللی مهرآباد تهران 

 هواپیماهای زمین‌گیر 
بندانگشتی|250x250پیکسل|یکی از پارکینگ‌های هواپیماهای از کار افتاده ایرانی در حاشیه فرودگاه مهرآباد. در این تصویر هواپیماهای بویینگ ۷۴۷، ۷۲۷ قابل مشاهده است. (سال ۱۳۹۷)
به گفته معاون هوانوردی سازمان هواپیمایی تا سال ۱۳۹۷، ۳۱۰ فروند هواپیما در ایران با متوسط عمر ۲۴ سال وجود دارد که ۱۵۰ فروند از آن‌ها (۴۸٫۳ درصد) آن فعال است. این یعنی ۵۱٫۸ درصد از هواپیماهای ایران زمین‌گیرند که عمدهٔ این هواپیماها در پارکینگ‌های حاشیه فرودگاه مهرآباد مستقرند.

جایگاه تشریفاتیCIP فرودگاه
این فرودگاه دارای یک جایگاه تشریفاتی CIP مستقر در ترمینال ۱ این فرودگاه است که تمام پروازهای این فرودگاه را در تمامی ترمینال‌های این فرودگاه پوشش می دهد.

 ترابری 
200px|بندانگشتی|چپ
200px|بندانگشتی|چپ
 ایستگاه متروی پایانه ۱ و ۲ فرودگاه مهرآباد
 ایستگاه متروی پایانه ۴ و ۶ فرودگاه مهرآباد

 جستارهای وابسته 
 حادثه ریزش سقف فرودگاه مهرآباد
 فهرست پررفت‌وآمدترین فرودگاه‌ها در ایران

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 وبگاه رسمی فرودگاه مهرآباد

رده:ترابری در استان تهران

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۱۷ در ایران
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۳۸ (میلادی) در ایران
رده:ترابری در تهران
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در تهران
رده:ساختمان‌های ویلیام پریرا
مهرآباد
رده:فرودگاه‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:فرودگاه‌های نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا
رده:قطب‌های شرکت‌های هواپیمایی ایران
رده:منطقه ۹ تهران
رده:دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری
رده:پایگاه‌های هوایی نظامی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۴۲ (میلادی)