شهید بلخی

ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی، معروف به شهید بلخی (درگذشت ۳۲۵ هجری قمری) شاعر و متکلم و حکیم سده چهارم هجری است. او بنا به گفته ابن ندیم فیلسوفی بوده که علاوه بر تألیفاتی که داشت به مناظره با سایر فلاسفه از جمله زکریای رازی نیز دست می‌یازید. او استاد علوم اوایل (مجموعه معارف یونان) بود.

در خط نیز استاد بود و اشعار عربی هم داشت. او از بلخ به چغانیان نزد ابوعلی محتاج رفت. از جمله ممدوحان او نصر بن احمد سامانی و ابوعبدالله محمد بن احمد جیهانی وزیر سامانیان را ذکر کرده‌اند.

شهید بلخی از پیشگامان شعر فارسی است و مانند رودکی نزد شعرای بعد از خود مورد احترام بوده و او را در ردیف رودکی قرار داده‌اند.معین، محمد، فرهنگ فارسی انتشارات امیرکبیر جلد پنج

از اشعار او:

امروزه از اشعار وی بیش از صد بیت باقی نمانده است. او به فارسی و عربی شعر سروده است.هزار سال شعر فارسی. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. ۱۳۶۵ تهران

 شهید در نگاه دیگران 
این شعر رودکی در مرثیهٔ اوست:

دقیقی نیز از او در کنار رودکی چنین یاد می‌کند:

فرخی سیستانی از دلاویزی و نغزی غزل او می‌گوید:

در جای دیگر فرخی اشاره به خوش‌نویسی شهید دارد:

منوچهری هم او را در کنار رودکی می‌ستاید:

خاقانی نیز می‌گوید:

محمد عوفی در جوامع الحکایات گوید: آورده‌اند که شهید[بلخیِ] شاعر روزی نشسته بود و کتابی می‌خواند. جاهلی درآمد و سلام کرد و گفت: «خواجه تنها نشسته‌ای!» گفت: «تنها اکنون شدم که تو آمدی، از آن‌که به‌سببِ تو از مطالعهٔ کتب بازماندم.»گزیدهٔ جوامع‌الحکایات و لوامع‌الروایات، محمد عوفی، به‌کوشش جعفر شعار، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دهم، ۱۳۹۱، صفحهٔ ۳۰۳لغت‌نامهٔ دهخدا، جلد اوّل، چاپ دوم از دورهٔ جدید، ۱۳۷۷، صفحهٔ ۴۲۰

در لباب‌الالباب عوفی، لغت فرس اسدی طوسی، ترجمان‌البلاغه رادویانی، الفهرست ابن ندیم، رسائل رازی، یتیمةالدهر ثعالبی و معجم‌الادباء یاقوت حموی و… یادکرد و شعرهایی از شهید آمده است.

 پانویس 

 منابع 
 محمد دبیرسیاقی، پیشاهنگان شعر پارسی، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ چهارم، ۱۳۷۴، صفحهٔ ۸

 جستارهای وابسته 

 پیشگامان شعر فارسی
 شاعران پارسی‌گوی

رده:اهالی ایران در سده ۱۰ (میلادی)
رده:اهالی بلخ
رده:درگذشتگان ۳۲۵ (قمری)
رده:درگذشتگان ۹۳۵ (میلادی)
رده:شاعران دوره سامانیان
رده:شاعران سده ۱۰ (میلادی) اهل ایران
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۳ (قمری)
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۴ (قمری)
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل ایران
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:صوفیان اهل ایران