استان ماردین

استان ماردین (; ; ; ) نام یکی از استان‌های ترکیه است. جمعیت آن ۷۷۹٬۸۵۰ نفر (برآورد سال ۲۰۰۶) و مرکز آن شهر ماردین است. از شهرهای دیگر آن نصیبین مکان نبرد معروف نصیبین است.

استان ماردین (؛ ؛ ؛ ) یک استان و شهرداری کلان‌شهر در ترکیه است. مساحت آن ۸٬۷۸۰ کیلومترمربع و جمعیت آن ۸۷۰٬۳۷۴ نفر (۲۰۲۲) است. بزرگترین شهر این استان قزل‌تپه است، در حالی که مرکز آن، ماردین، دومین شهر بزرگ استان محسوب می‌شود.

 مردم‌شناسی 
استان ماردین از دیرباز محل سکونت اقوام گوناگون بوده است. امروزه اکثریت جمعیت آن را کردها به همراه اقلیتی از آشوری‌ها، ترک‌ها و عرب‌ها تشکیل می‌دهند. زبان رایج در میان کردهای منطقه، کردی کرمانجی است. تا پیش از نسل‌کشی ارمنیان و آشوری‌ها در سال ۱۹۱۵، اقلیت‌های ارمنی، آشوری و سریانی در این استان به‌ویژه در شهر ماردین و روستاهای اطراف حضور چشمگیری داشتند.

 نام‌شناسی 
ماردین واژه‌ای آرامی (ܡܶܪܕܺܝܢ) است و به معنای برج و بارو (کلات) می‌باشد.

 شهرستان‌ها 
بندانگشتی|300px|موقعیت شهرستان‌های ماردین
استان ماردین به ۱۰ شهرستان تقسیم شده است:

 آرتوکلو
 دارگچیت
 دریک
 قزل‌تپه
 مازی‌داغی
 مدیات
 نصیبین
 عمرلی
 ساوور
 یشیلی

 جمعیت‌شناسی 
استان ماردین استانی با تنوع زبانی، قومی و مذهبی است. گروه‌های قومی غالب شامل عرب‌ها، آرامی‌ها و کردها هستند که در این میان کردها اکثریت را تشکیل می‌دهند. سایر گروه‌های کوچک‌تر شامل ارمنی‌ها، چچن‌ها و ترک‌ها می‌شوند، در حالی که یهودیان پیش از مهاجرت به اسرائیل در حدود سال ۱۹۴۸ در این منطقه زندگی می‌کردند. چچن‌ها در جریان جنگ روسیه و عثمانی در سال ۱۸۷۷/۱۸۷۸ در منطقه ساکن شدند.

جامعه متمایز محلمی نیز در این منطقه سکونت دارند.

این استان بخشی از کردستان ترکیه محسوب می‌شود. در سال ۱۹۹۰، تخمین زده شد که کردها ۷۵٪ از جمعیت را تشکیل می‌دهند.

 روابط اجتماعی 
روابط اجتماعی بین اعراب و کردها از نظر تاریخی دشوار و همراه با خصومت، تعصب و کلیشه‌ها بوده است اما در سال‌های اخیر بهبود یافته است. اعراب به همراه آشوری‌ها در درگیری کُردها و ترکیه شرکت نکردند و موضع این دو گروه به عنوان «مطیع» دولت ترکیه توصیف شده است که باعث ایجاد بی‌اعتمادی بین آن‌ها و کردها شده بود. کردها اعراب را به عنوان جاسوسان دولت می‌پنداشتند و اعراب محلی در شهر ماردین تمایل داشتند سیاست محلی را در شهر تحت سلطه خود درآورند و دیگران را کنار بگذارند. اعراب در دهه ۲۰۱۰ شروع به از دست دادن نفوذ خود در شهر ماردین کردند و حزب صلح و دموکراسی (BDP) کُرد در انتخابات محلی سال ۲۰۱۴ در شهر پیروز شد. شهر ماردین پیش از این توسط احزاب طرفدار دولت که مورد حمایت اعراب محلی بودند، اداره می‌شد.

با وجود روابط دشوار، خانواده‌های عرب از دهه ۱۹۸۰ به آرمان کُرد پیوسته‌اند، و سیاستمداران عرب و آشوری اهل ماردین از جمله مدحت سنجر و فبرونیه آکیول در حزب دموکراتیک خلق‌ها حضور دارند.

 زبان 
+ زبان مادری، استان ماردین، سرشماری ۱۹۲۷ ترکیه ترکی  یونانی  ارمنی  فرانسوی  ایتالیایی  انگلیسی  عربی  فارسی  یهودی  چرکسی  کردی  تاتاری  آلبانیایی  بلغاری  سریانی ۱۱٬۸۶۴  ۲۵  ۲۲  ۱۱  ۷  ۳  ۵۱٬۷۳۴  –  ۷۱  ۱۵  ۱۰۹٬۸۴۱  ۱  ۴۹  ۱  ۹٬۸۱۲

در نخستین سرشماری ترکیه در سال ۱۹۲۷، کردی و عربی به ترتیب زبان اول برای  و  از جمعیت بودند. ترکی با  سومین زبان بزرگ بود. در سرشماری ۱۹۳۵، کردی و عربی همچنان دو زبان پرگویش برای  و  از جمعیت باقی ماندند. ترکی همچنان به عنوان سومین زبان بزرگ با  باقی ماند. در سرشماری ۱۹۴۵، کردی ، عربی  و ترکی  بود. در سال ۱۹۵۰، این اعداد به ترتیب ،  و  برای کردی، عربی و ترکی بود. همین اعداد در سال ۱۹۵۵ برابر با ،  و  و در سال ۱۹۶۰ برابر با ،  و  بود. در آخرین سرشماری ترکیه در سال ۱۹۶۵، کردی همچنان بزرگترین زبان صحبت شده توسط  از جمعیت بود، در حالی که عربی دومین زبان بزرگ با  و ترکی در جایگاه بعدی با  قرار داشت.

یک تخمین در سال ۲۰۱۸ زبان کردی را ۷۰٪، عربی را ۳۰٪ و سریانی را کمتر از ۱٪ برآورد کرد.

 دین 
در سالنامه عثمانی ۱۸۹۴–۱۸۹۵، سنجاق ماردین دارای جمعیت ۳۴٬۳۶۱ نفر بود که  از آن‌ها پیرو اسلام بودند. بزرگترین اقلیت مذهبی آشوریان ارتدکس سریانی بودند که  از جمعیت را تشکیل می‌دادند، پس از آن ارمنی‌های کاتولیک با ، آشوریان کاتولیک با ، پروتستان‌ها با  و کلدانی‌ها با  قرار داشتند.

+ دین، استان ماردین، سرشماری ۱۹۲۷ ترکیه مسلمان  کاتولیک  پروتستان  ارتدکس  ارمنی  مسیحی  یهودی  سایر ادیان  نامشخص ۱۶۳٬۲۷۴  ۱٬۶۳۴  ۱۵۷  ۱  ۱۱۸  ۳٬۶۰۱  ۴۹۰  ۹٬۵۲۱  ۱٬۶۶۰

مسلمانان در سال ۱۹۲۷،  از جمعیت را تشکیل می‌دادند، در حالی که مسیحیان از فرقه‌های مختلف  و یهودیان  بودند. در سال ۱۹۳۵، مسلمانان  از جمعیت را شامل می‌شدند، در حالی که مسیحیان با  دومین اقلیت بزرگ باقی ماندند. جمعیت یهودیان از ۴۹۰ نفر در سال ۱۹۲۷ به ۷۲ نفر کاهش یافت. در سال ۱۹۴۵،  از جمعیت مسلمان بودند، در حالی که مسیحیان  از جمعیت را تشکیل می‌دادند. همین ارقام در سال ۱۹۵۵ برابر با  و  بود. در سال ۱۹۶۰، مسلمانان  را تشکیل دادند و مسیحیان در  باقی ماندند. این ارقام در سال ۱۹۶۵ برابر با  و  بود.

تخمین زده می‌شد که ۲۵٬۰۰۰ عضو آشوری کلیسای ارتدکس سریانی هنوز در سال ۱۹۷۹ در این استان زندگی می‌کردند. تنها ۴٬۰۰۰ آشوری در سال ۲۰۲۰ در استان باقی ماندند که بیشتر آن‌ها از دهه ۱۹۸۰ به اروپا یا استانبول مهاجرت کرده‌اند.

 اقتصاد 
در ماردین کشاورزی شاخه مهمی است که ۷۰٪ درآمد استان را تشکیل می‌دهد. بلغور، عدس یا گندم و سایر غلات تولید می‌شود. در مرکز استان، کارمندان دولتی بسیاری وجود دارند که عمدتاً ترک هستند. بازارهای نزدیک برای تجارت خارجی سوریه و عراق هستند.

 شهرستان‌ها 
استان ماردین دارای ۱۰ شهرستان می‌باشد:
 دارگچیت
 دریک
 قزل تپه
 ماردین
 مازی داغی
 میدیات
 نصیبین
 عمرلی
 ساوور
 یشیللی

 تاریخ 
نخستین تمدن شناخته‌شده سوباری-حوری‌ها بودند که در ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد توسط حوری‌ها جایگزین شدند. امپراتوری اکد در حدود ۲۲۳۰ پ.م کنترل منطقه را به دست گرفت و پس از آن آشوری‌ها، بابلی‌ها، هیتی‌ها، دوباره آشوری‌ها، رومی‌ها و بیزانسی‌ها آمدند.

آشوری‌های بومی، اگرچه به دلیل نسل‌کشی آشوری‌ها و درگیری کردها و ترکیه جمعیت‌شان کاهش یافته است، دو مورد از قدیمی‌ترین صومعه‌های جهان، یعنی دیرالزعفران (ترکی: Deyrülzafarân) و صومعه دیرالعمور را حفظ کرده‌اند. جامعه مسیحی در فلات طور عبدین و شهر مدیات متمرکز است و جامعه کوچکتری (تقریباً ۲۰۰ نفر) در مرکز استان حضور دارند. پس از تأسیس ترکیه، این استان هدف سیاست ترک‌سازی قرار گرفت که بیشتر آثار میراث غیرترکی را از بین برد.Üngör, Uğur (2011), The Making of Modern Turkey: Nation and State in Eastern Anatolia, 1913–1950. Oxford: Oxford University Press, p. 245. .

 بازرسی کل 
در سال ۱۹۲۷ دفتر بازرس کل ایجاد شد که با حکومت نظامی اداره می‌شد. این استان در بازرسی کل یکم () قرار گرفت که بازرس کل بر آن حکومت می‌کرد. بازرسی کل استان‌های حکاری، سیرت، وان، ماردین، بیتلیس، شانلی‌اورفا، الازیغ و دیاربکر را در بر می‌گرفت. بازرسی کل در سال ۱۹۵۲ در زمان دولت حزب دموکرات منحل شد. استان ماردین همچنین در سال ۱۹۲۸ در یک منطقه نظامی وسیع‌تر قرار گرفت که ورود خارجی‌ها به آن تا سال ۱۹۶۵ ممنوع بود.

 وضعیت اضطراری 
در سال ۱۹۸۷ این استان در منطقه اوحال (OHAL) قرار گرفت که تحت وضعیت اضطراری اداره می‌شد. در نوامبر ۱۹۹۶ مقررات وضعیت اضطراری برداشته شد.

 شهرهای بزرگ 

 نگارخانه 

 منابع 

 ویکی‌پدیای انگلیسی.
 آب و هوا
 نماهائی از کانون
 درباره سریاک
 نماهائی از ماردین
 داده‌های توریستی
 راهنمای سفر 

 پیوند به بیرون 


ماردین
رده:جزیره (بین‌النهرین)
رده:جغرافیای کردستان
رده:کردستان ترکیه
رده:مناطق مسکونی آشوریان
رده:ناحیه آناتولی جنوب شرقی