پادکست

پادکست  یا پادپخش یا آواپخش یا وِب‌آوا، محتوایی صوتی است که از وب قابل دریافت است. پادکست، انتشار مجموعه‌ای از پرونده‌های رسانهٔ دیجیتال است که توزیع آن در اینترنت با استفاده از آراس‌اس یا پلتفرم‌های صوتی صورت می‌گیرد، و معمولاً روزنامه‌نگاران آن‌ها را بر روی یک پخش‌کنندهٔ موسیقی دیجیتال و قابل بارگیری قرار می‌دهند. این روش ارائهٔ محتوا، در سال ۲۰۰۴ محبوبیت پیدا کرد و گسترش یافت؛ و گاهی به آن رادیوی اینترنتی گفته می‌شود. از پادکست با عناوین «وب‌نوشت‌پخش» و «وب‌نوشت صوتی» نیز نام برده می‌شود.

برای دریافت آن، معمولاً از برنامه‌های خبرخوان که از خدمات وب استفاده می‌کنند استفاده می‌شود و بر روی رایانه‌های خانگی یا پخش‌کننده‌های موسیقی دیجیتال یا گوشی موبایل قابل بارگیری است. قابل ذکر است که عمل دریافت پادکست را پادکست‌گیری  می‌گویند.

 ریشه‌شناسی 
 مبدأ نخست 
واژه Podcast از ترکیب دو واژه iPod (آی‌پاد) و broadcasting (پخش گسترده) ساخته شده است.

واژهٔ Podcast از هم‌آمیزی واژه‌های iPod (آی‌پاد) و broadcasting (پخش گسترده) پدید آمده است.

 مبدأ دوم 
عده‌ای Podcast را سرواژهٔ کلمات Personal On-Demand Narrowcasting می‌دانند، و واژهٔ NarrowCasting به‌معنی ارسال محدود در مقابل broadcasting به‌معنی ارسال به‌صورت کلان است.

 مبدأ سوم 
واژه‌نامهٔ جدید آمریکایی آکسفورد واژهٔ Podcast را برترین واژهٔ سال نامیده است. این لغت‌نامه تعریف لغوی این واژه را نیز بدین شکل آورده:

«برنامه‌ای رادیویی یا مشابه که دیجیتالی ضبط شده و جهت بارگیری برای دستگاه‌های شخصی پخش صدا در اینترنت گذاشته می‌شود.»

 مبدأ چهارم 
pod هم‌معنی و هم‌ریشهٔ «پود» فارسی، و cast به معنای تابش است.

 تاریخچه 
این روش با افزایش محبوبیت دستگاه پخش موسیقی دیجیتالی آی‌پاد به عنوان روشی آسان برای به اشتراک گذاشتن محتویات صوتی از طریق اینترنت، به‌وجود آمد.

نخستین بار مفهوم ضمیمه در خوراک‌های آراس‌اس را، تریستان لوئیس در اکتبر سال ۲۰۰۰ به صورت اولیه مطرح کرد. بعد به صورتی متفاوت، دیو واینر یکی از نویسنده‌های ساختار آراس‌اس آن را اجرا کرد؛ و در بحث با آدام کوری منجر به عامل ضمیمه شد. این عامل جدید در آراس‌اس ۰٫۹۲ این امکان را می‌داد که نشانی پرونده‌های صوتی-تصویری منتقل شود و گیرنده آن را درجا باز کند. مشتریِ این امکان جدید، وب نوشت‌های صوتی بودند؛ ولی این امکان جدید به سرعت رواج پیدا نکرد. تا اینکه در سال ۲۰۰۱ این امکان در نرم‌افزار وب‌نوشت‌نویسی به‌عنوان یک مؤلفه ارسال و دریافت پرونده‌ها اضافه شد و تنها چیزی که برای رسیدن به یک پادکست کم داشت، خودکار کردن این عمل بود.

این روش وب‌نوشت‌نویسی تا سال ۲۰۰۳ پیشرفت کرد و وب نوشت نویسی را به سمت جدیدی برد. نمونه‌ای تأثیرگذار استفاده از این فناوری در وب نوشتِ کریستوفر لیدون، نویسنده سابق نیویورک تایمز بود. در اکتبر سال ۲۰۰۳ بود که اولین بار از iTunes برای انتقال محتوای آراس‌اس به آی‌پاد استفاده شد. آدام کوری برنامه‌ای برای انتقال از آراس‌اس به آی‌پاد ارائه کرد که آی‌پادِر نام داشت.

در فوریه ۲۰۰۴ بن همرسلی در روزنامه گاردین مقاله‌ای نوشت که در آن به کار لیدون اشاره می‌کرد. برای شرح این کار کلمات مختلفی بکار برد که در بین آن Podcast هم به چشم می‌خورد. به این ترتیب اولین استفاده از این کلمه به قلمِ بن همرسلی بود. کم‌کم تولید کدهایی مانند iPodder در بین برنامه‌نویسان با مجوزهای آزاد جی‌پی‌ال گسترش یافت. یافته‌های موتورهای جستجوگر از عبارتِ Podcast در سال ۲۰۰۴ به‌سرعت زیاد شد. بعد از این وبگاه‌ها و ابزارهای مختلف با موضوع پادکست گسترش پیدا کرد.

وبگاه‌های خبری مثل بی‌بی‌سی، برنامه‌های رادیویی با کمک پادکست راه‌اندازی کردند؛ و شرکت اپل امکان دریافت پادکست را به نرم‌افزار آی‌تیونز افزود و در سال ۲۰۰۵ نسل جدیدی از آی‌پادها با قابلیت پخش فیلم به بازار ارائه شد. در اواخر سال ۲۰۰۵ دستگاه‌های بازی قابل حمل شرکت سونی هم از آراس‌اس ۲٫۰ پشتیبانی می‌کرد.

 نرم‌افزارهای پخش پادکست فارسی 
تعداد کمی از برنامه‌های نرم‌افزاری پخش پادکست هستند که به‌صورت اختصاصی فقط برای فارسی‌زبان‌ها ساخته شده‌اند و تمرکز خود را فقط روی پادکست‌های فارسی گذاشته‌اند تا بتوان فقط از طریق آن برنامه‌ها به تمام پادکست‌های فارسی دسترسی پیدا کرد. برنامه‌های [[ناملیک] و زیپاد تنها برنامه‌ای است که هم برای iOS و هم اندروید وجود دارد.

 گسترش و محبوبیت 
در سال ۲۰۰۴ گسترش و محبوبیت این پدیده به حدی بوده است که حتی کاخ سفید هم تعدادی از سخنرانی‌های جرج دبلیو بوش را به صورت پادکست آماده کرده و بر روی وبگاه رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا قرار داده است.

از سوی دیگر، با انتشار یک پروندهٔ آوایی بر روی وبگاه ناسا، که در آن، یکی از متخصصان ــ استیو رابینسون ــ حاضر در فضاپیمای دیسکاوری راجع به مأموریت این سفینه توضیح می‌داد ، رسانه‌ها با هیجان بسیار از «اولین پادکست ارسال‌شده از خارج از زمین» و «راهیابی پادکست‌سازی به منظومهٔ شمسی» نوشتند.

 چه پادکست‌هایی محبوب‌تر هستند؟ 
 مونولوگ یا تک‌گویی. یک نمایش یک‌نفره بسازید و دربارهٔ موضوعی اظهارنظر کنید و آموزش یا گزارش بدهید.
 داستان. با تعریف منظره‌های صوتی داستانی بگویید و شنوندگان را جذب کنید.
 گفتگوی آزاد. یک میزبان مشترک پیدا کنید، موضوعی را انتخاب کنید و اجازه دهید گفتگو به‌طور طبیعی پیش رود.
 مصاحبه. شخص دیگری را به برنامه دعوت کنید و از او دربارهٔ تجربیات، تخصصش یا هر مورد دیگری بپرسید که برای شنوندگان مهم و ارزشمند است.

 ویژگی‌ها 
پادکست‌سازی نیز مانند روش‌های دیگر ارائهٔ محتویات رسانه‌ای بر روی اینترنت (به‌عنوان مثال پخش رادیویی و Online Audio/Video streaming) از ارسال پرونده استفاده می‌کند. اما پادکست‌سازی دارای چند تفاوت عمده با این روش‌هاست:
 پادکست‌سازی برخلاف سایر روش‌های ارائه محتوای صوتی که به روش ارسال خودکار به مخاطب کار می‌کنند، بر اساس روش جذب مخاطب به سمت خود است؛ یعنی، در این روش، مصرف‌کننده بر اساس تقاضای مشخص خود، به محتوای وب دسترسی دارد و مانند رادیو، مطالب به او تحویل داده نمی‌شود بلکه او آن‌ها را بر اساس نیاز خود تحویل می‌گیرد.
 در این روش، مصرف‌کننده محتوای مورد نظر را به وسیله دستگاه‌های پخش غیر از رایانه نیز استفاده می‌کند و در زمان استفاده، لزوماً نیازی به دسترسی به رایانه نیست. معمولاً دستگاه‌هایی که می‌توان پادکست‌ها را روی آن‌ها شنید، همان دستگاه‌های پخش موسیقی دیجیتال هستند که عموماً بسیار کوچک و قابل‌حمل‌اند. در نتیجه کاربر در هر زمان و مکانی قادر به استفاده از محتوای صوتی خواهد بود.
 محتوا پس از دریافت از اینترنت، بدون نیاز به ارتباط با اینترنت، قابل استفاده خواهد بود در حالی که در سایر روش‌ها، نیاز به حفظ ارتباط اینترنتی برای استفاده از محتوا وجود دارد.
 در این روش، امکان شنیدن هر بخش از محتوا، جلو و عقب بردن آن، شنیدن محدودهٔ خاصی از محتوا و سایر موارد از طرف کاربر ممکن است. کاربر به هر تعداد بار که بخواهد می‌تواند محتوا را گوش دهد در حالی که در رادیو اینترنتی، چنین امکانی به خودی خود وجود ندارد.
 در این روش، نیازی به مراجعه به وبگاه‌های مختلف برای دسترسی به انواع محتویات نیست و با تنظیم نرم‌افزار و افزودن نشانی پادکست موردنظر به فهرست، انتقال محتوا به رایانه و در نهایت به دستگاه پخش آن به‌صورت خودکار انجام شده و کاربر همیشه آخرین و جدیدترین اطلاعات را در دستگاه پخش محتوای صوتی خود خواهد داشت.

 جستارهای وابسته 
 وِبپخش
 محتوای تولیدی کاربران
 رادیو اینترنتی

 یادداشت‌ها 

 منابع 

 بی‌بی‌سی فارسی
 ویکی‌پدیای انگلیسی

 پیوند به بیرون 

 Creative Commons Podcasting Legal Guide
 iTunes Podcast Tech Spec
 Dr. Jonathan Sterne defining Narrowcasting
 Iranian Podcast
 Podcatcher List for Windows, Macintosh and Linux Computer Systems 
 Open Source Podcast software for Joomla
 A Podcast Primer: article with theoretical/category overview of Podcasting
 podfreaks.com (Vodcast website)

رده:اختراع‌های بریتانیایی
رده:اختراع‌های سده ۲۱ (میلادی)
رده:پادکست‌سازی
رده:پادکست‌های صوتی
رده:سندیکای وب
رده:صوت دیجیتال
رده:فرمت‌های رسانه
رده:فناوری در جامعه
رده:نوشتارهای صوتی
رده:نوواژه‌های دهه ۲۰۱۰ (میلادی)
رده:واژه‌های ابداع‌شده در ۲۰۰۴ (میلادی)
رده:ویکی‌سازی رباتیک