سرود ملی اسرائیل

هاتیکوا یا هاتیکفا به معنی امید، سرود ملی دولت اسرائیل است. درون‌مایه این شعر رمانتیک که بخشی از ادبیات یهودی در قرن نوزدهم می‌باشد، منعکس کننده آرزوی ۲۰۰۰ ساله قوم یهود برای بازگشت به سرزمین اسرائیل برای بازپس‌گیری آن به عنوان یک دولت-ملت آزاد و مستقل است. اشعار این قطعه برگرفته از اثر نفتالی هرتز ایمبر، یک شاعر یهودی اهل زولوچیف، گالیسیا اتریش است. زمانی که میزبان یک محقق یهودی در یاش، رومانی بود، ایمبر نخستین نسخه این شعر را در سال ۱۸۷۷ نوشت.

 تاریخچه 
 متن 
بندانگشتی|250x250پیکسل|متن دست‌نوشته ایمبر
متن هاتیکوا در سال ۱۸۷۸ توسط نفتالی هرز ایمبر، شاعر یهودی اهل زولوشیف، شهری با لقب «شهر شاعران». که در آن زمان در گالیسیا قرار داشت که امروزه در اوکراین قرار دارد، نوشته شده است. واژگان او «بازگشت به سرزمین نیاکانمان» بیانگر آرزوی او بود.

در سال ۱۸۸۲، ایمبر به اسرائیل تحت سلطه امپراتوری عثمانی مهاجرت کرد و شعر خود را برای مهاجران اولیه روستاهای یهودی آغازین-ریشون لتسیون، رخووت، گدرا و یسود حماالا خواند. در سال ۱۸۸۷، شموئل کوهن بسیار جوان (۱۷ یا ۱۸ ساله) ساکن ریشون لتسیون با پیشینه موسیقی، پس از مشاهده واکنش‌های احساسی کشاورزان یهودی که شعر را شنیده بودند، شعر را با استفاده از ملودی که از رومانی می‌شناخت و آن را به آهنگ تبدیل کرده‌بود، خواند. اقتباس موسیقایی کوهن مانند یک کاتالیزور عمل کرد و گسترش سریع شعر در سراسر جوامع صهیونیستی در اسرائیل را تسهیل کرد.

شعر نُه بندی ایمبر، «امید ما»، افکار و احساسات او را پس از به‌وجودآمدن پتخ تیکوا بیان می‌کند که نخستین‌بار در نخستین کتاب ایمبر به نام بارکای سال ۱۸۸۶ در اورشلیمNaphtali Herz Imber (1904) Barkoi or The Blood Avenger, A. H. Rosenberg, New York (Hebrew and English) منتشر شد و متعاقباً توسط عاشقان صهیون و بعداً توسط جنبش صهیونیستی به عنوان سرود پذیرفته شد.

 قبل‌تر از تأسیس دولت اسرائیل 
سازمان صهیونیستی دو مسابقه برای سرود ملی برگزار کرد، اولی در سال ۱۸۹۸ و دومی در کنگره چهارم صهیونیستی در سال ۱۹۰۰. کیفیت آثار ارسالی همگی نامطلوب ارزیابی شد و هیچ‌کدام انتخاب نشدند. با این حال، شعر «تیکواتنو» اثر ایمبر محبوب بود و جلسات کنگره پنجم صهیونیستی در بازل در سال ۱۹۰۱ با خواندن این شعر به پایان رسید. در طول کنگره ششم صهیونیستی در بازل در سال ۱۹۰۳، این شعر توسط کسانی که با پذیرش پیشنهاد تشکیل یک دولت یهودی در اوگاندا مخالف بودند، خوانده شد و موضع آنها در حمایت از سرزمین یهودیان در سرزمین تاریخی اسرائیل در بیت «چشمی صهیون را می‌نگرد» بیان شد.

اگرچه این شعر در کنگره‌های بعدی نیز خوانده شد، اما تنها در هجدهمین کنگره صهیونیستی در پراگ در سال ۱۹۳۳ بود که طرحی تصویب شد که رسماً «هاتیکوا» را به عنوان سرود جنبش صهیونیستی پذیرفت.

دولت تحت قیمومیت بریتانیا، در واکنش به افزایش فعالیت‌های سیاسی ضد صهیونیستی اعراب، اجرای عمومی و پخش آن را از سال ۱۹۱۹ برای مدت کوتاهی ممنوع کرد..

یکی از اعضای سابق گروه ویژه گزارش داد که این آهنگ به‌طور خودجوش توسط یهودیان چک در ورودی اتاق گاز آشویتس-بیرکناو در سال ۱۹۴۴ خوانده شد. در حین خواندن، آنها توسط نگهبانان وافن-اس‌اس مورد ضرب و شتم قرار گرفتند..

 تصویب به عنوان سرود ملی اسرائیل 
هنگامی که دولت اسرائیل در سال ۱۹۴۸ تأسیس شد، «هاتیکوا» به‌طور غیررسمی به عنوان سرود ملی اعلام شد. این به‌طور رسمی به سرود ملی تبدیل نشد تا اینکه در نوامبر سال ۲۰۰۴، هنگامی که یک نسخه اختصاری و ویرایش شده از آن توسط کنست در اصلاحیه ای به نام قانون پرچم و نشان ملی (که اکنون به قانون پرچم، نشان و سرود ملی تغییر نام داده شده است) تصویب شد.

متن رسمی سرود در بازنگری مدرن خود، تنها مصراع اول و ترانه شعر اصلی را در خود جای داده است. موضوع غالب در بندهای باقی مانده، ایجاد یک ملت مستقل و آزاد در سرزمین اسرائیل است، امیدی که تا حد زیادی با تأسیس دولت اسرائیل تحقق یافته است.

 ترانه و ریشهٔ آن 

ملودی «هاتیکوا» برگرفته از «لا مانتوانا»، یک آهنگ ایتالیایی قرن شانزدهمی است که توسط جوزپه چنسی حدود سال ۱۶۰۰ با متن «فوگی، فوگی، فوگی دا کوئستو سیلو» ساخته شده است.

 تفسیر 
برخی افراد مصرع نخستین ترجیع‌بند، «امید ما هنوز از میان نرفته» («עוד לא אבדה תקותנו») را با آغاز سرود ملی لهستان، «لهستان هنوز از دست نرفته‌ست» («Jeszcze Polska nie zginęła») یا سرود ملی اوکراین، «اوکراین هنوز از دست نرفته‌ست» («Ще не вмерла Україна; Šče ne vmerla Ukrajina») مقایسه می‌کنند. این مصرع همچنین می‌تواند اشاره‌ای کتاب‌مقدسی به «رؤیای استخوان‌های خشکیده» در کتاب حزقیال (باب ۳۷: «اینک می‌گویند: استخوان‌های ما خشکیده است و امید ما از دست رفته است [به عبری: אבדה תקותנו]») باشد که نومیدی قوم یهود در تبعید و وعدهٔ خدا برای رستگاری و بازگرداندن آنان به سرزمین اسرائیل را توصیف می‌کند.

متن رسمی «هاتیکوا» نسبتاً کوتاه است؛ در واقع یک جملهٔ پیچیدهٔ واحد است که از دو بخش تشکیل می‌شود: بند وابسته که شرط را بیان می‌کند («تا زمانی که… روحی در حسرت است… و… چشمی که می‌نگرد…») و بند مستقل که نتیجه را مشخص می‌سازد («امید ما هنوز از میان نرفته… تا ملتی آزاد در سرزمینمان باشیم»).

 متن 
متن رسمی سرود ملی اسرائیل، تصحیح شده مصراع اول شعر نفتالی هرتز ایمبر است، نه مصراع اصلی آن. متن اصلی این شعر به عبری، نویسه‌گردانی و برگردان فارسی آن در زیر آورده شده‌اند.

 متن به عبری مدرن 
متن اصلینویسه‌گردانینویسه‌گردانی فارسیآوانگاری IPA مدرنכֹּל עוֹד בַּלֵּבָב פְּנִימָה
נֶפֶשׁ יְהוּדִי הוֹמִיָּה,
וּלְפַאֲתֵי מִזְרָח קָדִימָה
עַיִן לְצִיּוֹן צוֹפִיָּה;

עוֹד לֹא אָבְדָה תִּקְוָתֵנוּ,
הַתִּקְוָה בַּת שְׁנוֹת אַלְפַּיִם
לִהְיוֹת עַם חָפְשִׁי בְּאַרְצֵנוּ,
אֶרֶץ צִיּוֹן וִירוּשָׁלַיִם.Kol ‘od balevav penimah
Nefesh Yehudi homiyah,
Ulfa’ate mizrach kadimah,
‘Ayin leTziyon tzofiyah;

‘Od lo avdah tikvatenu,
Hatikvah bat shnot ’alpayim,
Lihyot ‘am chofshi be’artzenu,
’Eretz-Tziyon virushalayim.کو اولود بالِواو پِنیماه
نِفِش یِهودی هومییاه،
اولفا اتِئِ میزراخ کادیماه،
‘آیین لتسیون تسوفیاه؛

‘اودلو آوداه تیکوآتینوو،
هاتیکواه بات اِشنوت آلپاییم،
لییوت اَم خوفشی بِئِ آرتزینو،
اِقِتز سیون وی اوورشالاییم.

 برگردان فارسی 
برگردان فارسیبرگردان شاعرانهتا زمانی که از ژرفای قلب،در حسرت و آرزوست روح یک یهودی،
و پیش به سوی انتهای شرق،
چشم [یهودی] صهیون را می‌نگرد،

از دست نرفته هنوز امیدمان،
دوهزارساله امیدمان،
تا ملتی آزاد باشیم در سرزمین مادریمان،
سرزمین صهیون و اورشلیمای آن‌گاه که در سینهٔ یهودیقلبی یهودی به‌راستی بتپد،و نگاه‌های یهودی رو به شرق، با شوق به صهیون دوخته شود.

آری، امید ما هنوز نمرده، امید کهن و راستین ما،𝄆 تا ملتی آزاد باشیم تا ابد، با صهیون و اورشلیم در ژرفای جان. 𝄇

 سرود اصلی 
متن اصلی به عبری مدرنبرگردان فارسیامید ما هنوز از میان نرفته،آن امید کهن،بازگشت به سرزمین پدرانمان؛شهری که داوود در آن اردو زد.
تا هنگامی که در ژرفای دل،روحی یهودی هنوز می‌تپد،𝄆 و همواره به سوی کران‌های شرق، نگاهش هنوز به صهیون دوخته است. 𝄇

تا هنگامی که اشک از دیدگانمان،چون بارانی پربرکت فروچکد،و انبوهی از هم‌میهنانمان، هنوز بر گور پدرانمان ادای احترام کنند.

تا هنگامی که دیوار گرانبهای ما،پیش چشممان آشکار گردد، 𝄆 و بر ویرانی معبد ما، چشمی هنوز از اشک لبریز شود. 𝄇

تا هنگامی که آب‌های اردن، در پرشدن کرانه‌هایش برآیند،و فرو ریزند پرغوغا و پرصدا،به سوی دریای جلیل.

تا هنگامی که در شاهراه‌های خشک،دروازه‌های خوارشدهٔ شهر نمایان است، 𝄆 و در میان ویرانه‌های اورشلیم،دختری از صهیون هنوز بگرید. 𝄇

تا هنگامی که اشک‌های ناب،از دیدگان دختران قومم فروچکد،و برای ماتم صهیون در نگهبانی شب،هنوز نیمه‌های شب برخیزد.

تا هنگامی که مهر میهن،در سینهٔ یهودی هنوز بتپد،𝄆 هنوز امروز هم امید هست،که خدایی خشمگین بر ما ترحم آورد. 𝄇

بشنو ای برادران من در سرزمین‌های تبعید،آوای یکی از بینایان ما را،𝄆 [که می‌گوید] تنها با واپسین یهودی،تنها آنگاه امید ما پایان می‌یابد! 𝄇

 جستارهای وابسته 
 فهرست سرودهای ملی کشورها
 فرهنگ در اسرائیل
 پرچم پرستاره

 پانویس 

 منابع 

رده:آهنگسازی سرود ملی در ر مینور
رده:آهنگسازی سرود ملی در می مینور
رده:اسرائیل
رده:ترانه‌های اسرائیل
رده:ترانه‌های فولکلور یهودی
رده:سرودهای آسیا
اسرائیل
رده:شعرهای ۱۸۷۸ (میلادی)
رده:صهیونیسم در اسرائیل
رده:صهیونیسم
رده:موسیقی عبری
رده:نمادهای ملی اسرائیل