مرکز خرید

مرکز خرید یا مجتمع تجاری  که به آن پاساژ نیز گفته می‌شود، در درون یک ساختمان یا مجموعه‌ای از ساختمان‌ها قرار دارند؛ که شامل فروشگاه‌ های گوناگون هستند و با راهروهای مرتبط با هم باعث آسانی دیدار مشتریان از فروشگاه‌ها می‌شوند. راهروهای یک پاساژ می‌تواند بن‌بست یا مرتبط با راهروهای دیگر باشد. پاساژهای امروزی معمولاً چندطبقه بوده و راهروها در طبقات گوناگون بر روی هم قرار گرفته‌اند.

در گذشته بازار، مرکز بازرگانی و تجارت بود اما امروزه مراکز خرید بزرگ درحال جایگزین شدن‌ با آن هستند. فضای غیرطبقاتی، غیرتمایز یافته و حضور مشتریان و فروشندگان مرد از ویژگی‌های بازارها می‌باشد و بیشتر مشتریانی که قصد خرید دارند به بازار مراجعه می‌کنند، ولی مراکز خرید بزرگ امروزی طراحی فضای طبقاتی با نورپردازی و معماری زنانه دیده می‌شود و تمرکز بر حضور مشتریان و فروشندگان زن است و غالباً در حاشیه شهرها ساخته می‌شوند و سعی بر برآورده شدن نیازهای تفریحی و سرگرمی مشتری است تا از طریق آن مراجعه مشتریان به مرکز خرید بیشتر شده و باعث بالا رفتن فروش شود. همچنین مراکز خرید بزرگ عموماً در حاشیه شهرها ساخته می‌شوند.

 دسته‌بندی 
 بازار بزرگ


 مرکز فروش مستقیم یا 
 Strip mall
 Retail park
 Lifestyle center
 Festival marketplace
 Pedestrian malls in the United States

در ایران

مراکز خرید بزرگ و نیمه‌بزرگ ایران:
 نام مرکز خرید  شهر / جزیره  مساحت تقریبی/رده  سال افتتاح/آغاز ساخت  ویژگی‌ها  وضعیت کنونی ایران‌مال  تهران  بیش از ۱٫۷ میلیون متر مربع (بزرگ‌ترین)  ۱۳۹۷ خورشیدی (۲۰۱۸ میلادی)  یکی از بزرگ‌ترین مراکز خرید جهان، دارای فروشگاه‌ها، هتل، کتابخانه، پردیس سینمایی، شهربازی، باغ ایرانی و فضاهای فرهنگی.  فعال ایران‌مال ۲ (فاز توسعه‌ای)  تهران  در حال توسعه  آغاز ساخت: دهه ۱۴۰۰  فاز دوم ایران‌مال در ادامه پروژه اصلی.  در حال ساخت ایران‌مال شرق  تهران (شرق)  در حال توسعه  آغاز ساخت: دهه ۱۴۰۰  پروژه مستقل مشابه ایران‌مال برای شرق تهران.  در حال ساخت سیتی‌سنتر اصفهان  اصفهان  حدود ۶۵۰ هزار متر مربع  ۱۳۹۱ خورشیدی (۲۰۱۲ میلادی)  شامل فروشگاه‌ها، پردیس سینمایی، هتل، سالن همایش و هایپرمارکت.  فعال مجتمع خلیج فارس  شیراز  بیش از ۵۰۰ هزار متر مربع  ۱۳۹۱ خورشیدی (۲۰۱۲ میلادی)  یکی از بزرگ‌ترین مراکز خرید جنوب ایران با فروشگاه‌ها، شهربازی و امکانات ورزشی.  فعال پارس مال  شیراز  حدود ۲۵۰ هزار متر مربع  ۱۳۹۷ خورشیدی (۲۰۱۸ میلادی)  پروژه تجاری و فرهنگی بزرگ در جنوب ایران.  فعال پالادیوم  تهران  حدود ۱۵۰ هزار متر مربع  ۱۳۹۳ خورشیدی (۲۰۱۴ میلادی)  مرکز لوکس در زعفرانیه با فروشگاه‌های برند و رستوران‌ها.  فعال کوروش مال  تهران  حدود ۱۷۰ هزار متر مربع  ۱۳۹۳ خورشیدی (۲۰۱۴ میلادی)  دارای فروشگاه‌های متنوع، پردیس سینمایی و فودکورت.  فعال اُپال مال  تهران  حدود ۱۸۰ هزار متر مربع  ۱۳۹۹ خورشیدی (۲۰۲۰ میلادی)  مرکز چندمنظوره در سعادت‌آباد.  فعال مگامال  تهران (اکباتان)  حدود ۱۳۵ هزار متر مربع  ۱۳۹۶ خورشیدی (۲۰۱۷ میلادی)  مجتمع بزرگ با فروشگاه‌های زنجیره‌ای و سینما.  فعال چارسو  تهران  حدود ۶۰ هزار متر مربع  ۱۳۹۳ خورشیدی (۲۰۱۴ میلادی)  با معماری مدرن و تمرکز بر محصولات دیجیتال.  فعال تیراژه  تهران  حدود ۵۰ هزار متر مربع  ۱۳۷۹ خورشیدی (۲۰۰۰ میلادی)  از نخستین مراکز مدرن با شهربازی سرپوشیده.  فعال ارگ تجریش  تهران  حدود ۶۵ هزار متر مربع  ۱۳۹۱ خورشیدی (۲۰۱۲ میلادی)  در میدان تجریش با فروشگاه‌های برند و سینما.  فعال میلاد نور  تهران  حدود ۵۵ هزار متر مربع  ۱۳۷۸ خورشیدی (۱۹۹۹ میلادی)  یکی از مراکز قدیمی پایتخت در شهرک غرب.  فعال لاله پارک  تبریز  حدود ۹۵ هزار متر مربع  ۱۳۹۴ خورشیدی (۲۰۱۵ میلادی)  همراه با هتل پنج‌ستاره و فروشگاه‌های متنوع.  فعال مجتمع الماس شرق  مشهد  حدود ۱۲۰ هزار متر مربع  ۱۳۸۴ خورشیدی (۲۰۰۵ میلادی)  با طراحی خاص و بازار مروارید.  فعال پدیده شاندیز  مشهد  حدود ۱۰۰ هزار متر مربع (بخش فعال)  ۱۳۹۰ خورشیدی (۲۰۱۱ میلادی)  مجموعه بزرگ با حاشیه‌های حقوقی.  نیمه‌فعال پروما  مشهد  حدود ۸۵ هزار متر مربع  ۱۳۸۳ خورشیدی (۲۰۰۴ میلادی)  دارای هایپرمارکت و فودکورت.  فعال زیست خاور  مشهد  حدود ۷۰ هزار متر مربع  ۱۳۵۶ خورشیدی (۱۹۷۷ میلادی)  از مراکز قدیمی مشهد.  فعال الماس ایران  کرج  حدود ۷۰ هزار متر مربع  ۱۳۹۵ خورشیدی (۲۰۱۶ میلادی)  پروژه شاخص استان البرز.  فعال مجتمع ستاره فارس  شیراز  حدود ۸۰ هزار متر مربع  ۱۳۹۰ خورشیدی (۲۰۱۱ میلادی)  مرکز تجاری و تفریحی مهم شیراز.  فعال مجتمع پارس‌خزر  رشت  حدود ۴۰ هزار متر مربع  ۱۳۸۸ خورشیدی (۲۰۰۹ میلادی)  از مراکز بزرگ شمال ایران.  فعال مجتمع گلسار  رشت  حدود ۴۵ هزار متر مربع  ۱۳۸۵ خورشیدی (۲۰۰۶ میلادی)  پررفت‌وآمد در منطقه گلسار.  فعال مجتمع نارون  ساری  حدود ۴۵ هزار متر مربع  ۱۳۹۲ خورشیدی (۲۰۱۳ میلادی)  مرکز خرید چندمنظوره.  فعال الماس غرب (چالوس)  چالوس  حدود ۴۰ هزار متر مربع  ۱۳۹۴ خورشیدی (۲۰۱۵ میلادی)  مرکز خرید بزرگ در غرب مازندران.  فعال کنزالمال  اهواز  حدود ۶۰ هزار متر مربع  ۱۳۹۳ خورشیدی (۲۰۱۴ میلادی)  مجتمع تجاری و تفریحی شاخص اهواز.  فعال مجتمع اروند  خرمشهر  حدود ۳۰ هزار متر مربع  ۱۳۸۹ خورشیدی (۲۰۱۰ میلادی)  مرکز خرید مهم منطقه آزاد اروند.  فعال پاساژ اطلس  کرمانشاه  حدود ۵۰ هزار متر مربع  ۱۳۹۲ خورشیدی (۲۰۱۳ میلادی)  مجتمع تجاری–تفریحی شاخص کرمانشاه.  فعال مرکز تجاری کیش  کیش  حدود ۵۰ هزار متر مربع  ۱۳۷۲ خورشیدی (۱۹۹۳ میلادی)  قدیمی‌ترین مرکز خرید کیش.  فعال پردیس ۱ و ۲ کیش  کیش  حدود ۶۰ هزار متر مربع (مجموع)  دهه ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰  مراکز بزرگ با سینما و فروشگاه‌های متنوع.  فعال ونوس مال  کیش  حدود ۳۰ هزار متر مربع  ۱۳۸۰ خورشیدی (۲۰۰۱ میلادی)  مرکز خرید چندطبقه نزدیک هتل‌ها.  فعال زیتون مال  کیش  حدود ۳۵ هزار متر مربع  ۱۳۹۶ خورشیدی (۲۰۱۷ میلادی)  مجتمع مدرن با معماری جدیدتر.  فعال سیتی‌سنتر ۱ و ۲ قشم  قشم  حدود ۷۰ هزار متر مربع (مجموع)  اوایل دهه ۱۳۹۰  از بزرگ‌ترین مراکز خرید جزیره قشم.  فعال مرکز خرید ستاره قشم  قشم  حدود ۴۵ هزار متر مربع  ۱۳۸۵ خورشیدی (۲۰۰۶ میلادی)  مرکز تجاری پررفت‌وآمد جزیره.  فعال مجتمع تجاری دو دلفین (درگهان)  قشم (درگهان)  حدود ۲۱٬۰۰۰ متر مربع  ۱۳۸۷ خورشیدی (۲۰۰۸ میلادی)  ۶ طبقه، دو سالن متصل با پل، تمرکز بر پوشاک و طلا.  فعال نخل مال درگهان  قشم (درگهان)  —  —  حدود ۲۲۴ فروشگاه، تمرکز بر پوشاک زنانه و مجلسی.  فعال پرشین گلف (مجتمع تجاری–اقامتی)  قشم (درگهان)  —  —  مجتمع چندمنظوره با هتل هم‌نام.  فعال مرکز خرید اطلس درگهان  قشم (درگهان)  —  —  تمرکز بر کیف و کفش، نمایندگی‌های متعدد.  فعال مجتمع تجاری نگین درگهان  قشم (درگهان)  —  —  شناخته‌شده برای لوازم آرایشی اصل، پوشاک و لوازم خانگی.  فعال بازار زمرد درگهان  قشم (درگهان)  —  —  مرکز خرید پرآوازه با رستوران و کافی‌شاپ.  فعال بازار مروارید درگهان  قشم (درگهان)  —  —  از بازارهای مهم درگهان؛ میان پاساژ ایران‌زمین و صدف.  فعال مجتمع ایران‌زمین درگهان  قشم (درگهان)  —  —  خدمات رفاهی کامل؛ کافه، نمازخانه، سرویس بهداشتی.  فعال مجتمع ونوس بندر انزلی  بندر انزلی (منطقه آزاد)  حدود ۵۲٬۰۰۰ متر مربع  ۱۳۸۵ خورشیدی (۲۰۰۶ میلادی)  ۳ طبقه، ۸۳۴ واحد تجاری و ۶۶ واحد اداری.  فعال آرش مال انزلی  بندر انزلی (منطقه آزاد)  حدود ۲۲٬۰۰۰ متر مربع  دهه ۱۳۹۰  ۶ طبقه، ۱۵۰ واحد، امکانات لوکس و سالن سینما.  فعال

 نگارخانه 

 جستارهای وابسته 
 بازار
 فروشگاه بزرگ
 مدیریت مجتمع تجاری و مرکز خرید
 مجتمع تجاری دریا، بزرگترین مرکز خرید درگهان
 بازار ستاره قشم، اولین مرکز خرید جنوب کشور
 مجتمع تجاری زمرد درگهان
 اولین ساختمان تجاری اداری اهواز
 مشاور بازاریابی و تبلیغات مراکز خرید و مجتمع های تجاری

 منابع 

 پیوند به بیرون 

{{مدیریت مجتمع تجاری و مرکز خرید}}

رده:اصطلاحات برنامه‌ریزی و طراحی شهری
رده:بازرگانی
رده:خرده‌فروشی
رده:مراکز خرید