شیر کوهی

شیر کوهی  و (نام علمی: Puma concolor) گونه‌ای گربه‌سان بزرگ از زیرخانواده گربه‌ایان کوچک و بومی قاره آمریکا است. زیستگاه این جانور از کوه‌های آند در آمریکای جنوبی تا یوکان در کانادا را شامل می‌شود. شیرکوهی بزرگ‌ترین گربه‌سان قاره آمریکا بعد از جگوار می‌باشد. پوما جانوری با انطباق‌پذیری بسیار بالاست که در زیستگاه‌های گوناگونی زندگی کرده و از طعمه‌های مختلف تغذیه می‌کند. بیشتر شب‌زی و پگاه‌رو است اما در طول روز هم دیده می‌شود.

شیر کوهی درنده‌ای کمین‌کننده می‌باشد که طعمهٔ اصلی‌اش سم‌داران از جمله گوزن می‌باشد با این حال از طعمه‌های کوچک مثل جوندگان و حشره‌ها نیز تغذیه می‌کند و گاهی نیز به دام‌های اهلی حمله می‌کند. بوته‌زارهای متراکم و مناطق صخره‌ای را که امکان کمین کردن وجود دارد ترجیح می‌دهد اما در دشت‌های باز هم زندگی می‌کند. پوما مثل بقیه گربه‌سانان قلمروطلب است و قلمرو بسیار بزرگی دارد. تراکم جمعیتی کمی دارد و در برخی مناطق رقیب شکارچیان دیگری چون جگوار، گرگ، خرس سیاه آمریکایی و تمساح آمریکایی است.

شکار گسترده و توسعه سکونت‌گاه‌های انسانی پس از ورود اروپایی‌ها به آمریکا نسل شیرهای کوهی در بسیاری از مناطق، به خطر افتاد. به‌عنوان مثال، زیرگونهٔ شیر کوهی شرقی در ابتدای سده بیستم در مناطق شرقی آمریکای شمالی به استثنای جمعیت کوچکی از شیرهای کوهی فلوریدا منقرض شد اما در سال‌های اخیر گسترش قلمرو پوما از غرب به شرق مشاهده شده است و حتی در ایالت کنتیکت در ساحل اقیانوس اطلس نیز دوباره مشاهده شده‌اند.
پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Torres_del_Paine_puma_JF2.jpg|بندانگشتی|یک شیر کوهی آمریکای جنوبی در شیلی

 نام‌گذاری 
نام انگلیسی آن به نام‌های Puma, Cougar و Mountain lion است. در زبان فارسی، نام آن با «شیر کوهی» شناخته‌شده است. هر چند این جانور شیر کوهی نامیده می‌شود اما جزو زیرگونه‌های شیر نیست و تنها به دلیل شباهت آن به شیر، در زبان فارسی و انگلیسی «شیر کوهی» نامیده می‌شود. این جانور گاهی با نام پوما، نامیده می‌شوند که به نام سردهٔ این گونه  اشاره دارد. در نام علمی گونه (concolor)، یک‌رنگی و هم‌رنگی کل بدن این جانور را یادآور می‌سازد. همچنین «پوما» نماد برخی از لباس‌های و ابزار ورزشی است. هرچند ده‌ها نام برگرفته از افسانه‌های مردمان بومی قاره آمریکا برای این گربه‌سان وجود دارد اما بیشتر دانشمندان آن را با نام پوما (puma) می‌شناسند.Cougars. US National Park Service.Hansen, Kevin. (1992) Cougar: The American Lion. Northland. Flagstaff, AZ, ch. 4, .Cougar Education & Identification Course. New Mexico Department of Game & FishLiving With California Mountain Lions. California Department of Game & Fish

 رده‌بندی 
بندانگشتی|کانکلور پوما در موزه صحرای آریزونا-سونورا فیلمبرداری شده است
نام علمی شیر کوهی (Felis concolor)، در سال۱۷۷۱ توسط کارل لینه، پیشنهاد شد و این جانور در ۱۸۳۴ در سرده شیر کوهی و دستهٔ گربه‌ایان کوچک قرار داده شد. پوماها ارتباط تکاملی نزدیکی با جگواروندی و یوزپلنگ‌ها دارند. تا سال ۲۰۱۷، دو زیرگونه از شیرهای کوهی شامل شیر کوهی آمریکای جنوبی و شیر کوهی آمریکای شمالی، شناسایی و تأیید شده‌اند.

 ویژگی‌ها 
بندانگشتی|اسکلت جمجمه شیر کوهی
شیرکوهی از جمله گربه‌سانان باریک‌اندام و چابک به‌شمار می‌رود. این جانور، چهارمین گربه‌سان بزرگ در میان تمامی گربه‌سانان است. یک شیرکوهی بالغ، ۶۰ تا ۹۰ سانتی‌متر قد تا شانه دارد. طول شیر کوهی نر در حدود ۲٫۴ متر از بینی تا انتهای دم است. شیرهای کوهی ماده در حدود ۱٫۵ متر طول دارند و به‌طور کلی طول این جانور، در بازهٔ ۱٫۵۰ تا ۲ متر، در نظر گرفته می‌شود.

طول دُم به تنهایی بین ۶۳ تا ۹۵ سانتی‌متر است. وزن شیرکوهی نر بین ۱۳۰ تا ۱۸۰ کیلوگرم و به‌طور میانگین ۱۵۰ کیلوگرم است. گونه ماده بین ۷۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم وزن دارد و به‌طور میانگین وزن گونه ماده حدود ۹۰ کیلوگرم است.
اندازه شیرکوهی در نواحی استوایی کوچک‌تر است و در مناطق قطبی اندازه آن‌ها بزرگ‌تر است. بزرگ‌ترین شیر کوهی با وزنی معادل ۱۰۵٫۲ کیلوگرم در سال ۱۹۰۱ میلادی شکار شد. در مناطق مختلف، پوماها ممکن است کوچک‌تر یا بزرگ‌تر از جگوارها باشند اما معمولاً کوچک‌تر، ضعیف‌تر و دارای تودهٔ عضلانی کمتری در مقایسه با جگوارها هستند. شیرهای کوهی، به‌دلیل فقدان حنجره و استخوان لامی تخصص‌یافته، قادر به غرش کردن همانند پلنگ‌مانندها نیستند؛ بنابراین، پوماها با وجود اندازه‌ای بزرگ، در دستهٔ گربه‌های بزرگ طبقه‌بندی نشده‌اند.

 جستارهای وابسته 
 جگوار
 شیر آمریکایی
 شیر کوهی شرقی

 پانویس 

 منابع 


 پیوند به بیرون 

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:پستانداران آرژانتین
رده:پستانداران آمریکای شمالی
رده:پستانداران آمریکای مرکزی
رده:پستانداران آند (رشته‌کوه)
رده:پستانداران ایالات متحده آمریکا
رده:پستانداران برزیل
رده:پستانداران بولیوی
رده:پستانداران پاتاگونیا
رده:پستانداران پرو
رده:پستانداران پلیستوسن آمریکای جنوبی
رده:پستانداران پلیستوسن آمریکای شمالی
رده:پستانداران توصیف‌شده در ۱۷۷۱ (میلادی)
رده:پستانداران شیلی
رده:پستانداران کاستاریکا
رده:پستانداران کانادا
رده:پستانداران کلمبیا
رده:پستانداران گواتمالا
رده:پستانداران گویان
رده:پوما
رده:زیاگان آمازون
رده:زیاگان بیشه‌زارهای کالیفرنیا
رده:زیاگان سیرا نوادا (ایالات متحده)
رده:شکارگران اوج
رده:فهرست سرخ IUCN از گونه‌های کمترین نگرانی
رده:کلان‌زیاگان آمریکای جنوبی
رده:کلان‌زیاگان آمریکای شمالی
رده:گربه‌سانان آمریکای مرکزی
رده:گربه‌سانان
رده:گربه‌های بزرگ
رده:گوشت‌خواران پلیستوسن
رده:گوشت‌خوارسانان کواترنری
رده:گونه‌های جانوری نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه
رده:مقاله‌های دانشنامه رشد
رده:نوشتارهای صوتی
رده:واژه‌ها و عبارت‌های بومیان آمریکا