رضا امیرخانی

رضا امیرخانی (زادهٔ ۲۷ اردیبهشت ۱۳۵۲ در تهران) نویسنده و منتقد ادبی ایرانی است. او مدتی رئیس هیئت مدیره انجمن قلم ایران بود. وی تاکنون آثار گوناگونی در قالب داستان، داستانک، سفرنامه و مقالات تحلیلی و اجتماعی نگاشته است. برخی از آثارش به زبان‌های روسی، اندونزیایی، عربی، اردو و ترکی استانبولی ترجمه شده است.

 زندگی 
رضا امیرخانی در سال ۱۳۵۲ در تهران زاده شد. پدرش محمدعلی کارخانه‌دار بود. کودکی‌اش را در محله ۲۵ شهریور تهران سپری کرد. دوره ابتدایی را در دبستان بهرستگان و دوره راهنمایی و دبیرستان را در دبیرستان سمپاد علامه حلی تهران گذراند و در سال ۱۳۷۰ وارد دانشگاه صنعتی شریف شد و به دریافت دانشنامه مهندسی مکانیک نائل آمد.

امیرخانی در سال ۱۳۷۱ و پیش از بیست سالگی گواهینامه خلبانی دریافت کرد و به‌عنوان جوان‌ترین خلبان ایرانی شناخته شد. او در همین سال‌ها بر روی یک پروژهٔ هواپیمایی دونفره آموزشی کار کرد و در هیئت مدیرهٔ مؤسسهٔ خصوصی هواپویان عضو گردید اما پروژهٔ او در یک مزایده داخلی و دولتی رد شد و دولت با یک شرکت خارجی همکاری خود را آغاز کرد. این رخداد روی رضا امیرخانی تأثیر منفی گذاشت. به این ترتیب او به فعالیت‌های فرهنگی در دبیرستان علامه حلی روی آورد. علاقه‌مندی ادبی‌اش از شب‌های شعر انقلاب اسلامی در دبیرستان علامه حلی شروع شد و از همان اواخر دوران دبیرستان نوشتن را آغاز کرد. حاصل این قلم‌زدن‌ها
نخستین داستان امیرخانی به نام ارمیا بود که در سال ۱۳۷۴ منتشر گردید. علی‌رغم آن که داستان بدون طرح پیشین بود و ضعف‌های تکنیکی داشت، ولی توانست داستان برگزیده جشنواره آثار ۲۰ سال دفاع مقدس شود. دیگر اثر رضا امیرخانی در سال ۱۳۷۸ با نام منِ او منتشر شد. وی برای نوشتن من او نزدیک دو سال از عمرش را وقف مطالعه آثاری دربارهٔ تهران قدیم کرد. این داستان از پر خواننده‌ترین داستان‌های دههٔ هشتاد ایران بود.

امیرخانی از سال ۱۳۸۱ سردبیری تارنمای لوح (ارگان نویسندگان ادبیات پایداری) را بر عهده داشت و در پاییز ۱۳۸۴ از این مقام کناره گرفت. وی از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ رئیس هیئت مدیره انجمن قلم ایران بود. سرلوحه‌ها گزیده‌ای از یادداشت‌های پراکنده سال‌های ۸۱–۸۴ در تارنمای لوح نوشته شده و به‌دست انتشارات سپیده‌باوران در اسفندماه ۱۳۸۷ به چاپ رسیده است. به گواهی تارنمای شخصی وی، بیش از ششصد هزار نسخه از کتاب‌های او تا به حال به فروش رسیده است. وی در سال ۱۳۷۹ راهی آمریکا شد و مدتی در آنجا اقامت گزید. در سال ۱۳۸۷ اداره کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی داستان بیوَتَن را دارای اشکالات اساسی دانست و چاپ کتاب را منوط به اصلاح آن موارد کرد که با مداخله وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی وقت (محمدحسین صفار هرندی) و دستور مستقیم وی، مجوز کتاب بدون اصلاحیه در کمتر از یک هفته صادر گردید.

بندانگشتی|امیرخانی در عیادت از سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در بیمارستان، ۱۳۹۳. ابراهیم حاتمی‌کیا و کمال تبریزی نیز در پس‌زمینه پیدا هستند.

رضا امیرخانی روابط حسنه‌ای با آیت‌الله خامنه‌ای و پسران او دارد. امیرخانی علاوه بر همراهی علی خامنه‌ای در سفر سیستان و انتشار روایت آن سفر در قالب کتاب داستان سیستان در بعضی ملاقات‌های فرهنگی آیت‌الله خامنه‌ای حضور دارد.

امیرخانی در ۳۲ سالگی ازدواج کرد.

وی در روز نهم آذر ۱۴۰۴ در سانحه سقوط پاراگلایدر در منطقه دماوند، به شدت مصدوم شد و ابتدا در بیمارستان سوم شعبان دماوند و سپس در بیمارستان کسری تهران بستری شد.

امیرخانی از چند ناحیه دچار شکستگی و آسیب شده و بنا به تشخیص پزشکان در بخش مراقبت‌های ویژه بستری است.

 دیدگاه 
رضا امیرخانی خود را از نویسندگان متعهد به انقلاب و هواخواه جمهوری اسلامی می‌داند امیرخانی به منظور نوشتن وقایع سفر سید علی خامنه‌ای در سال ۱۳۸۱ به استان سیستان و بلوچستان - که با نام داستان سیستان به چاپ رسیده است - یکی از همراهان وی بود. از وی و بخشی از نویسندگان به عنوان نویسندگان نزدیک به نظام فکری حکومت نام می‌برند.

امیرخانی در آثار خود انتقادهایی گاه صریح و گاه ضمنی نسبت به سیاست‌های دولت‌های هر دو جناح اصول‌گرا و اصلاح‌طلب و هم‌چنین دولت‌های دوران جنگ ایران و عراق و دولت سازندگی، ابراز داشته است.به موارد سوم تا نُهم از بخش منابع مراجعه شود. امیرخانی دو سفر به کشور کره شمالی داشته است و خاطرات و دیدگاه‌های خود را در کتابی با نام نیم‌دانگ پیونگ یانگ منتشر کرده است. او در سفر نخست با افراد مهمی از حزب خلق کره دیدار و گفت وگو کرده است. رضا امیرخانی در مصاحبه تصویری با مجله اینترنتی دم خروس به انتقاد از نحوه اداره کشور از طریق رهبری مادام العمر پرداخته و لزوم «دوره‌ای شدن» رهبری و تغییر رویکرد در مجلس خبرگان رهبری را به عنوان برخی از مواردی که باید از سوی رهبری اصلاح شود؛ مطرح کرد. وی در این مصاحبه پیشنهاد عضویت ایران در کنوانسیون برن را داد.
 ممیزی: همان‌طوری‌که دربارهٔ مواد غذایی انتظار داریم وزارت بهداشت به کنترل و بازرسی بپردازد، دربارهٔ محصولات فرهنگی هم باید این اتفاق بیفتد و در ضرورت عقلانی آن شکی نیست.
 حمایت دولتی از تألیف و نشر کتاب: امیرخانی در نفحات نفت و سرلوحه‌ها، مخالفت خود را با حمایت دولتی و مصنوعی از ادبیات به روشنی بیان کرده است.
 نظام فدرال اقتصادی: امیرخانی در کتاب نفحات نفت در تبیین فواید آنچه مرزبندی اقتصادی فدراتیو می‌خواند، آن را موجب یافتن منابع انرژی نوین در هر استان و بروز خلاقیت در تولید و ارتقای منزلت هر استان می‌داند.
 فرمانده نیروی هوایی نویسندگان: امیرخانی در یادداشتی سرگشاده خود را «فرمانده نیروی هوایی نویسندگان» خواند. چون «آخر هفته‌ها بی‌کار شوم، می‌روم و با چتربال از کوه پایین می‌پرم. به همین جهت قطعاً می‌توانم خود را طی حکمی به عنوان فرمانده نیروی هوایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب نمایم.»

 جوایز 
بندانگشتی|امیرخانی در حال دریافت جایزه از وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رضا صالحی امیری، در اختتامیهٔ جایزه ادبی جلال آل احمد، ۱۳۹۵
 کتاب اِرمیا برگزیده جشنواره آثار ۲۰ سال دفاع مقدس و مورد تقدیر در اولین دوره جشنواره مهر و دومین جشنواره دفاع مقدس
 کتاب منِ او که در دومین جشنواره مهر مورد تقدیر قرار گرفته و یکی از سه کتاب برگزیده منتقدان مطبوعات و سه کتاب برگزیده سال ۱۳۷۹
 کتاب قیدار برگزیدهٔ بخشِ داستانِ بیست‌ویکمین دورهٔ جایزهٔ کتاب فصل
 کتاب نفحات نفت اثر شایستهٔ تقدیر دهمین دورهٔ جایزهٔ ادبی جلال آل احمد در بخش ویژه
 کتاب ره‌ش اثر برگزیده یازدهمین دورهٔ جایزه ادبی جلال آل احمد در بخش رمان و داستان بلند

 کتاب سال جمهوری اسلامی ایران 
امیرخانی در در سال ۱۳۹۷ برای نگارش کتاب ره‌ش برنده جایزه سی‌وششمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در بخش ادبیات شد.

 کتاب‌شناسی 
بندانگشتی|آثار رضا امیرخانی
سالعنوان کتابنوعناشر۱۳۷۴اِرمیاداستانافق۱۳۷۸ناصر ارمنیمجموعه داستانککتاب نیستان۱۳۷۸مَنِ اوداستانافق۱۳۸۰اَزبهداستانکتاب نیستان۱۳۸۲داستان سیستان؛ ده روز با رهبرسفرنامه سیستان و بلوچستانقدیانی۱۳۸۴نَشتِ نِشامقاله بلند (جُستاری در پدیده فرار مغزها)قدیانی۱۳۸۷بیوَتَنداستان (دنباله رمان ارمیا)علم۱۳۸۸سرلوحه‌هامجموعه یادداشت سال‌های ۸۱–۸۴سپیده‌باوران۱۳۸۹نَفَحاتِ نفتمقاله بلند (جستاری در فرهنگ نفتی و مدیریت دولتی)افق۱۳۹۰جانِستان کابُلِستانسفرنامه افغانستانافق۱۳۹۱قِیدارداستانافق۱۳۹۶رَهِ‌شداستانافق۱۳۹۸نیم‌دانگ پیونگ‌یانگسفرنامه کره شمالیافق

 پانویس 

 منابع 


 بخش‌های متعددی در آثار تحلیلی و سفرنامهٔ رضا امیرخانی، از جمله، بخش‌هایی از کتاب‌های زیر:
 نفحات نفت، رضا امیرخانی، نشر افق، چاپ دهم، ۱۳۹۲، تهران. شابک: ۸-۵۵۳-۳۶۹-۹۶۴-۹۷۸.
 نشت نشا، رضا امیرخانی، تهران: قدیانی، چاپ بیست و دوم، ۱۳۹۱، شابک: ۰-۶۰۳-۵۳۶-۹۶۴-۹۷۸.
 جانستان کابلستان، رضا امیرخانی، تهران: نشر افق، چاپ هفتم، ۱۳۹۱، شابک: ۲-۷۳۷-۳۶۹-۹۶۴-۹۷۸.
 داستان سیستان، رضا امیرخانی، تهران: قدیانی، چاپ بیست و چهارم، ۱۳۹۱، شابک: ۴-۷۰۶-۴۱۷-۹۶۴-۹۷۸.
 سرلوحه‌ها، یادداشت‌های پراکندهٔ سال‌های ۸۴–۸۱؛ رضا امیرخانی، تهران: سپیده‌باوران، چاپ چهارم: ۱۳۹۱، شابک: ۷-۲-۹۰۱۸۷-۶۰۰-۹۸۷.
  سرلوحهٔ هفتاد و یکم: دو تا به نعل و دو تا به میخ!. رضا امیرخانی. وبگاه رسمی رضا امیرخانی.
 نویسنده‌ی انقلابی: رهبری باید دوره‌ای شود. انصاف‌نیوز. بازبینی در تاریخ بیست‌ونهم آوریل ۲۰۲۱
 نویسنده انقلابی: رهبری باید دوره‌ای شود/ اعضای مجلس خبرگان به دَرد کار حکمرانی نمی‌خورند . مدارا. بازبینی در تاریخ بیست‌ونهم آوریل ۲۰۲۱

 پیوند به بیرون 

 سایت رسمی رضا امیرخانی
 رضا امیرخانی رمان تازه می‌نویسد/ مرثیه‌ای برای شهر از دست رفته

رده:آموزگاران اهل ایران
رده:افراد زنده
رده:اهالی تهران
رده:برگزیدگان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران‏
رده:دانش‌آموختگان دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه صنعتی شریف
رده:دانش‌آموختگان دبیرستان علامه حلی تهران
رده:دانش‌آموختگان سمپاد
رده:رمان‌نویسان مرد اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۵۲
رده:زادگان ۱۹۷۳ (میلادی)
رده:ستون‌نویسان اهل ایران
رده:سفرنامه‌نویسان اهل ایران
رده:منتقدان ادبی اهل ایران
رده:مهندسان مکانیک اهل ایران
رده:نویسندگان اهل ایران
رده:نویسندگان داستان کوتاه مرد اهل ایران