مجسمه‌سازی

مجسمه‌سازی، تندیس‌سازی، تندیس‌گری یا پیکرتراشی هنر هم‌گذاری یا تصویر سازی به کمک اشیا است و ممکن است در هر اندازه یا با هر سازمایه‌ای (مصالحی) یا تکنیکی انجام گیرد. به فرآورده‌های این هنر تندیس، پیکره یا مجسمه گفته می‌شود. هر پیکر سه بعدی که به منظور دارا بودن یک بیان هنری آفریده شده را می‌توان مجسمه نامید. هر شکل‌دادنی مجسمه‌سازی نیست بلکه باید در ورای آن، یک فکر، خلاقیت یا یک نوآوری وجود داشته باشد."Gods in Color: Painted Sculpture of Classical Antiquity" September 2007 to January 2008, The Arthur M. Sackler Museum See for example Martin Robertson, A shorter history of Greek art , p. 9, Cambridge University Press, 1981, بندانگشتی|پیگمالیون و گالاتئا اثر لئون ژروم
یکی از اهداف تندیس‌سازی ارتباط با دین است. در بسیاری از فرهنگ‌ها، بت‌ها رایج‌اند.
مواد به کار رفته در تندیس گوناگون است و در طول تاریخ تغییر می‌کند. مواد کلاسیک با دوام قابل توجهی، از جنس فلز به‌ویژه برنز، سنگ و سفال و چوب می‌باشد، مواد استخوانی و ضد لک از گزینه‌های با دوام اما ارزان‌تر محسوب می‌شوند. از مواد گرانبها مانند طلا، نقره، سنگ یشم و عاج غالباً برای کارهای لوکس کوچک و گهگاه در موارد بزرگتر مانند تندیس‌های ساخته شده از طلا و عاج استفاده می‌شوند.NGA, Washington  feature on exhibition.

 گونه‌ها 
وجه تمایز اساسی میان تندیس‌های موجود در تندیس‌های خودایستا، تندیس‌هایی است که به هیچ سطح دیگری وصل نشده‌اند (احتمالاً به جز قسمت پایه)، دور تا دور آن قابل دیدن بوده و گونه‌های مختلف نقش‌برجسته که دست‌کم تا حدودی به یک سطح پس زمینه وصل می‌شوند.

 سنگ 
تندیس‌گری سنگی، یک فعالیت باستانی است که در آن قطعاتی از سنگ طبیعی سخت، با حذفِ کنترل‌شدهٔ تکه‌هایی از آن شکل می‌گیرد. با توجه به ماندگاری مواد، می‌توان شواهدی یافت که نشان می‌دهد اگرچه همۀ مناطق جهان از این سنگ فراوان برخوردار نیستند، اما حتی ابتدایی‌ترین جوامع در ساخت برخی کارهای حک‌شدۀ سنگی افراط کرده‌اند؛ مانند مصر، یونان، هند و بیشتر اروپا.

 فلز 
برنز و آلیاژهای مس، مربوط به قدیمی‌ترین فلز برای تندیس‌های فلزی هستند. یک تندیس برنزِ ریخته‌گریی شده اغلب به سادگی، «برنز» خوانده می‌شود. آلیاژهای برنز معمولی خاصیت غیرمعمول اما مطلوبی دارند که اندکی پیش از ساخت کمی گسترش می‌یابند، بنابراین بهترین جزئیات یک قالب را پر می‌کنند. استحکام و عدم شکنندگی آنها (شکل‌پذیری) از مزیت‌هایی است که می‌توان حالات چهره را نیز ایجاد کرد، به‌ویژه هنگامی که با مواد مختلف سرامیکی یا سنگی مقایسه می‌شوند (برای چندین نمونه به تندیس‌های مرمری مراجعه کنید). طلا نرم‌ترین و فلزی با ارزش بوده و در جواهرات جزء فلز های مهم است. نقره نیز به اندازهٔ کافی نرم بوده که با چکش و ابزارهای دیگر و همچنین ریخته‌گری قابل استفاده و کار کردن است. هنر مسگری از جمله تکنیک‌های به‌کاررفته در طلا و نقره‌کاری است.

 شیشه 
شیشه ممکن است از طریق طیف گسترده‌ای از تکنیک‌های کاری در تندیس‌سازی به‌کار رود، گرچه استفاده از آن برای کارهای بزرگ پیشرفتی است که به‌تازگی به‌دست آمده است. شیشه با دشواری قابل توجهی، قابل حکاکی است، مانند جام‌های رومان لیکورگوس که منحصر به فرد هستند. ریخته‌گری داغ را می‌توان با جابجایی شیشه مذاب در قالبهایی با فشار دادن اشکال به ماسه، گرافیت حک شده یا قالب‌های گچ‌کاری/سیلیکا، به شیشه طرح و شکل داد.

 سفالگری 
سفال یکی از ابزار های قدیمی در مصالح برای تندیس‌سازی می‌باشد، همچنین خاک رس به عنوان وسیله‌ای است که از آن بسیاری از تندیس‌های ساخته شده از فلز در اصل برای قالب ریخته‌گری استفاده می‌شوند. تندیس‌سازان اغلب کارهای مقدماتی کوچکی را به نام ماکت‌ها را از موادی مانند گچ پاریس، موم، خشت بدون پلاستیک یا پلاستیکین می‌سازند.Rawson, 140–44; Frankfort 112–13; Henig, 179–80.

 منبت‌کاری چوب 
منبت‌کاری چوب در همه جا به شکل گسترده به چشم می‌خورد، اما بسیار کمتر از سایر مواد اصلی با دوام بوده. چوب در برابر پوسیدگی، آسیب حشرات و آتش‌سوزی آسیب‌پذیر است؛ بنابراین یک عنصر مهم پنهان در تاریخ هنر از فرهنگ‌ها را تشکیل می‌دهد.See for example Martin Robertson, A shorter history of Greek art , p. 9, Cambridge University Press, 1981, 

 نگارخانه 

 جستارهای وابسته 
 تکه‌چسبانی
 آبکاری الکتریکی
 گل‌آرایی
 باغ تندیس
 شیشه‌گری
 تمام‌نگاری
 صورتک
 تندیس جنبا
 اوریگامی
 هنرهای تجسمی

 منابع 

 بهنام، عیسی. «مجسمه‌سازی درایران باستان». دوره۱، ش ۱۰ (مرداد۴۲): ۶–۹، تصویر

رده:اصطلاح‌شناسی هنرهای تجسمی
رده:پیشه‌ها
رده:تندیس‌ها بر پایه وسیله
رده:تندیس‌ها
رده:شیوه‌های مجسمه‌سازی
مجسمه‌سازی
رده:هنرهای تجسمی