اوحدی مراغه‌ای

رکن‌الدین اوحدی اصفهانی مراغه‌ای (۶۷۳–۱۵ رمضان ۷۳۸ قمری) عارف و شاعر پارسی‌گوی ایران در قرن هشتم هجری و اهل مراغه است.

 زندگی‌نامه 
اوحدالدین بن حسین اصفهانی در حدود ۶۷۳ ه‍. ق مراغه به دنیاآمد. چون تولد و وفات اوحدی در مراغه روی داد، به مراغه‌ای نیز شهرت یافت.صفا، ذبیح‌الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: دانشگاه تهران، ۲۵۳۵ (۱۳۵۵)، جلد۳، ۸۳۱، ۸۳۲در آغاز تخلص او صافی بود، سپس به سبب ارادتی که به پیر و عارف مشهور، ابوحامد اوحدالدین کرمانی پیدا کرد، تخلص اوحدی را برگزید.کزازی، میرجلال الدین. درّ دریای دری. تهران: نشر مرکز، جلد ۱، ۱۳۶۸، ۱۵۸AWḤADĪ MARĀḠAʾĪ in Encyclopædia Iranica by Dj. Khaleghi-Motlagh. اوحدی در دوران پادشاهی ارغون خان مغول در شاعری ظهور کرد.اوحدی اصفهانی مراغی. کلیات اوحدی اصفهانی معروف به مراغی. با تصحیح، مقابله و مقدمه سعید نفیسی، تهران: امیرکبیر، ۱۳۴۰، ۳۲اوحدی پس از انتخاب غیاث الدین محمد به وزارت ابوسعید بهادر مثنوی جام جم خود را به نام وی به نظم درآورد. او همچنین مدتی در اصفهان به سر برد و بار دیگر به مراغه بازگشت. او در سرودن انواع شعر تبحر داشت. آرامگاه او در مراغه است. هم‌اکنون یک موزهٔ دائمی در مقبرهٔ اوحدی در مراغه دایر می‌باشد.

 مذهب 
دانشنامهٔ بزرگ اسلامی در پیرامون مذهب او چنین آورده است:
 «دربارهٔ مذهب اوحدی مطلبی به صراحت بیان نشده است، ولی در دیوان او اشاراتی هست که از اعتقاد وی به تشیّع حکایت می‌کند. از جمله: چندین بار از علی، حسین، رضا و مهدی یاد کرده است…»
با این حال سعید نفیسی، با تکیه بر اشارات شاعر به خلفای راشدین و «چهار یار» خواندن آن‌ها و اشارهٔ او به «شافعی»، در نهایت این‌گونه استدلال می‌کند که او می‌تواند شافعی بوده‌باشد.

 آثار و اشعار 
اشعار اوحدی مراغه‌ای از ابتدا مورد توجه بوده است و تعداد آن‌ها به ۱۴٫۷۲۹ بیت می‌رسد. از آثار اوحدی دست‌نویس‌های بسیاری به‌جای مانده است.
 دیوان: که شامل قصاید، غزلیات، ترکیبات، ترجیعات و رباعیات است.
 جام جم: که شامل مثنوی‌های اوحدی است.
 منطق‌العشاق، (یا ده‌نامه، محبت‌نامه): شامل نامه‌هایی عاشقانه که میان عاشق و معشوق رد و بدل می‌شده است.

 اشعار به زبان اصفهانی 
اوحدی مراغه‌ای سه غزل به زبان اصفهانی (پهلوی) دارد که جزو فهلویات شناخته می‌شود:Fahlaviyat in Encyclopædia Iranica by Dr. Ahmad Taffazoli, 

چند بیت از غزلی به زبان اصفهانی:

علاوه بر این سه غزل، اوحدی همچنین در موقعیت‌های گوناگون از سرزمین پدری خود یاد می‌کند:اوحدی اصفهانی مراغی. کلیات اوحدی اصفهانی معروف به مراغی. با تصحیح، مقابله و مقدمه سعید نفیسی، تهران: امیرکبیر، ۱۳۴۰، ص۱۱۲

یا دربارهٔ دوری خود از اصفهان چنین می‌سراید:اوحدی اصفهانی مراغی. کلیات اوحدی اصفهانی معروف به مراغی. با تصحیح، مقابله و مقدمه سعید نفیسی، تهران: امیرکبیر، ۱۳۴۰، ص۳۲۱

و همچنان که آوازه سعدی را از شیراز می‌داند خود را از سپاهان معرفی می‌کند:اوحدی اصفهانی مراغی. کلیات اوحدی اصفهانی معروف به مراغی. با تصحیح، مقابله و مقدمه سعید نفیسی، تهران: امیرکبیر، ۱۳۴۰، ص۲۱۴

 آرامگاه 
رکن‌الدین ابوالحسن مراغی مشهور به اوحدی مراغه‌ای عارف و شاعر پارسی‌گوی نامدار صاحب مثنوی معروف جام جم است. آرامگاه اوحدی مراغه‌ای در میان باغ سرسبزی در مراغه واقع شده است. سنگ قبر اوحدی از سنگ کبود درست شده است. بر دیوار شمالی و جنوبی آن نام اوحدی و تاریخ فوت که ۷۳۸ ه‍.ق است حک شده است. در سال ۱۳۵۲ از سوی انجمن آثار ملی ایران بنای جدیدی بر روی قبر مزبور احداث شده و سنگ مقبرهٔ پیشین را به موزهٔ آرامگاه انتقال دادند.

 موزهٔ اوحدی 

در کنار مقبرهٔ اوحدی، موزه اوحدی واقع گردیده است. این موزه به‌علت این‌که شهر مراغه در دوره ایلخانیان مغول مقرّ حکومتی و پایتخت آنان بوده است، عنوان موزه تخصصی ایلخانی را به خود اختصاص داده است. اشیاء موجود در این موزه شامل ظروف سفالی، سکّه، کتابت، ظروف مفرغی، شیشه که کتیبه‌های باقی‌مانده از رصدخانه و سنگ قبور مربوط به دوران اسلامی است.

 منابع 



رده:اهالی اصفهان
رده:اهالی ایران در سده ۱۳ (میلادی)
رده:اهالی ایران در سده ۱۴ (میلادی)
اوحدی
رده:درگذشتگان ۱۳۳۸ (میلادی)
رده:زادگان ۱۲۷۱ (میلادی)
رده:شاعران ایران بزرگ
رده:شاعران سده ۱۳ (میلادی) اهل ایران
رده:شاعران سده ۱۴ (میلادی) اهل ایران
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۷ (قمری)
رده:شاعران فارسی‌زبان سده ۸ (قمری)
رده:شاعران فارسی‌زبان اهل ایران
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:شافعیان ایران
رده:نویسندگان سده ۱۴ (میلادی)