دهبکری

دهبُکری یا دِهْ‌بُکْری (دهبوکری - دیبوکری) نام یکی از ایل‌های کُرد آذربایجان غربی است. دهبکری‌ها عمدتاً در شهرستان بوکان و در بخش‌هایی از شهرستان مهاباد و بخشی کوچکی در میاندوآب ونقده ساکن هستند. دهبکری‌ها مسلمان و سنی شافعی مذهب هستند.

دهبکری‌ها از عشایر کُرد هستند که با حکومت‌های مرکزی ایران همکاری نزدیکی داشتند .در دورهٔ ناصرالدین شاه، عزیزخان مکری تعدادی از روستاهای بوکان را به آن‌ها بخشید و به مرور توانستند در حکومتِ قاجار نیز نفوذ پیداکنند ،نفوذ دهبکری ها در دربار قاجار به واسطه ی همکاری و اجرای اوامر حکومت مرکزی بیشتر شد تا جاییکه طبق دستور و سیاست قاجارها سعی کردند حکومت امرای مکری در ساوجبلاغ را تضعیف کنند .دولت قاجار نیز در ازای این خدمت ،قول بخشیدن املاک و قصبات مکری ها را به آنان داد.

 خاستگاه 
هنری راولینسون که در ۱۸۳۸ میلادی از کُردهای مکریان دیدن کرده بود و دهبکری را تیرهای از ایل مکری شمرده‌است. همچنین بازیل نیکیتین، دهبکری‌ها را از ساکنان اولیهٔ منطقهٔ مکریان دانسته که بعداً در ایل مکری جذب شده‌اند. نیکیتین احتمال می‌دهد که نام ده‌بُکری از «ده‌مُکری» برگرفته شده باشد.

براساس روایت‌های قومی، ایل دهبکری در اواخر سلطنت نادر شاه افشار از دیاربکر ترکیه کوچ نموده و در داخل منطقه مکریان ساکن شدندنگاهی به تاریخچه ایل دهبکری در موکریان و نام دهبکری نیز برگرفته از ریشه آن‌ها دیاربکر است. اما مینورسکی می‌گوید به احتمال قوی‌تر دهبکری برگرفته از نام روستا (ده) بُکر در ۱۲ کیلومتری جنوب غربی مهاباد است. این طوایف عمدتاً شهرنشین و در شهرهای بوکان و مهاباد ساکن هستند. گفتنی است که این ایل در گذشته قبل از کوچ بیرم آقا با نام قهرمانلو (قهرمانی) شناخته می‌شد که هنوز هم نام یکی از تیره‌های این ایل قهرمانی است.در مورد بیرم آقا روایت دیگر این است که وی فردی مجهول الهویه بود که در دوره ی حکمرانی میربهرام بیگ مکری بر ساوجبلاغ و مکریان، از کردستان عراق امروزی به ساوجبلاغ آمد و مورد لطف میربهرام بیگ قرار گرفت.میربهرام بیگ مکری در روستای دهبکر در جنوب غربی مهاباد آسیابی داشت که به بیرم اجاره داد و بدین ترتیب عنوان بیرم دهبوکری بر او و نوادگانش ساری و جاری شد.

 نام 
نام ایل دهبکری قبل از دهبُکری، ایل قهرمانلو که این نام ریشهٔ کُردی دارد بوده‌است که به دلیل مهاجرت به جنوب آذربایجان غربی و اقامت در روستای دهبکر از توابع شهرستان مهاباد به دهبکری تغییر نام یافته‌است. 

 جستارهای وابسته 
 پشدری
 گورک
 منگور
 پیران
 مکری
 مامش

 منابع 

رده:ایل‌های کرد ایران
رده:عشایر آذربایجان غربی
رده:کردها