کیهان کلهر

کیهان کَلهُر (زادهٔ ۳ آذر ۱۳۴۲) موسیقی‌دان، آهنگ‌ساز و نوازندهٔ کُرد از ایل کلهر اهل ایران است.Master Iranian Musician Plays Cultural Ambassadorاو اصالتاً اهل کرمانشاه است.

ساز تخصصی کیهان کلهر کمانچه است و افزون بر آن تنبور، سه‌تار و شاه‌کمان نیز می‌نوازد. کلهر با هنرمندان نامی ایرانی همانند محمدرضا شجریان، شهرام ناظری، حسین علیزاده، علی‌اکبر مرادی، علیرضا افتخاری، ایرج بسطامی، همایون شجریان، مجید خلج و اعضای گروه دستان آهنگسازی و نوازندگی کرده است.kelionė su persų muzikos meistraisCellist and Her Friends Explore Multicultural Harmonies او در زمینه آهنگسازی برای موسیقی متن فیلم هم فعالیت داشته است. همکاری هنری او با هنرمندان گوناگون از فرهنگ‌های دیگر از جمله اردال ارزنجان از ترکیه،Kayhan Kalhor & Erdal Erzincan, The Wind شجاعت حسین خان از هند، یویوما از چین، ژائو ژیپینگ، عالیم قاسمف از جمهوری آذربایجان،اجرای مشترک کیهان کلهر و عالیم قاسم‌اف بروکلین رایدر از آمریکا، ارکستر فیلارمونیک نیویورک، کوارتت کرونوس،کیهان کلهر با گروه بروکلین رایدر در لندن و گروه سازهای بادی هلند،باخ در ایران: کیهان کلهر و پروژه مشترک با هنرمندان ایرانی و هلندی او را به هنرمندی بین‌المللی تبدیل کرده است.

کیهان کلهر با آلبوم‌های بی تو بسر نمی‌شود، فریاد، باران و فراتر از نقشه جغرافیا که در آن‌ها به‌عنوان آهنگ‌ساز و نوازنده نقش داشته، نامزد جایزه گرمی شده است.نامزدی جایزه «گرمی» در ایران، 50 ساله شد در پنجاه و نهمین مراسم جایزه گرمی، کیهان کلهر به همراه گروه جاده ابریشم به رهبری یویوما توانستند با آلبوم "sing me home" موفق به کسب جایزه گرمی بهترین موسیقی جهانی شوند.کیهان کلهر به همراه گروه جاده ابریشم برنده گرمی شد

در چهارمین جشن سالانه موسیقی ما که در تاریخ ۲۵ آذر ۱۳۹۶ در تالار وحدت تهران برگزار شد، از کیهان کلهر به پاس یک عمر فعالیت هنری تقدیر به عمل آمد. او نخستین نوازندهٔ ایرانی است که برندهٔ جایزهٔ معتبر جهانی «وومکس» در سال ۲۰۱۹ شد. کیهان کلهر، جایزهٔ هنرمند برتر سال ۲۰۱۹ در فستیوال جهانی موسیقی وومکس را در تاریخ ۵ آبان ۱۳۹۸ در کشور فنلاند دریافت کرد. او این جایزه را به محمدرضا شجریان، که آن زمان در بستر بیماری بود، تقدیم کرد.

 زندگی و فعالیت هنری 
کیهان کلهر در سال ۱۳۴۲ خورشیدی در خانواده‌ای کُرد و موسیقی‌دوست در تهران چشم به جهان گشود. پدرش عباس حیدری کلهر کارمند عالی رتبهٔ وزارت کشاورزی و نوهٔ مهرعلی‌خان از خان‌ها ایل کلهر بود و مادرش اقدس نام داشت.نظافتی، ۱۳۷۷، ص ۱۶۸–۱۶۵.

کیهان کلهر آموختن موسیقی را از پنج سالگی به صورت آزاد شروع کرد. دوازده ساله بود که فعّالیت حرفه‌ای موسیقی را آغاز کرد. در سال‌های تحصیل کیهان در دورهٔ اول دبیرستان، خانوادهٔ کلهر بار دیگر به کرمانشاه مراجعت کردند و به همین دلیل کیهان و کامران فعالیت خود را با ارکستر رادیو تلویزیون کرمانشاه ادامه دادند و در مدت کوتاهی مورد توجه استادان موسیقی کرمانشاه قرار گرفتند. خانوادهٔ کلهر در سال‌های انقلاب و آغاز جنگ مقیم کرمانشاه بودند، اما در سالیان ابتدای جنگ ایران و عراق بار دیگر به تهران مهاجرت کرده و فعالیت‌های موسیقی کیهان و کامران نیز در تهران پی گرفته شد.نظافتی، ۱۳۷۷، ص ۱۶۸–۱۶۵.

کیهان کلهر در این دوران مدتی کوتاه با گروه شیدا در مرکز هنری «چاووش» همکار بود. اما پس از مدتی کیهان در سن هفده سالگی به ایتالیا رفت و سپس برای ادامه تحصیل راهی کانادا شد و در رشتهٔ آهنگسازی از دانشگاه کارلتون اتاوا با درجهٔ کارشناسی ارشد آهنگسازی فارغ‌التحصیل شد. اقامت کیهان کلهر در کانادا ۸ سال به طول انجامید و تا سال ۱۳۷۳ ادامه داشت. در این مدت کامران کلهر فعالیت خود را با گروه موسیقی کامکار ادامه داد. با این حال در سال‌های آخر جنگ که نیروی هوایی ارتش بعث عراق شهر تهران را چندین بار مورد بمب‌باران قرار دادند، خانهٔ پدری او در تهران مورد اصابت موشک قرار گرفته و پدر، مادر و برادر کیهان کلهر کشته شدند.نظافتی، ۱۳۷۷، ص ۱۶۸–۱۶۵.https://en.wikipedia.org/wiki/Silkroad_(arts_organization)#The_Music_of_Strangershttps://www.youtube.com/watch?v=BAiptLz8QXg کیهان چند سال پس از این ماجرا و در سال ۱۳۷۳ به ایران بازگشت و در تهران ساکن شد. او در آن شهر در زمینهٔ موسیقی فعّالیت کرد و در چند برنامهٔ تلویزیونی نیز به همراه علیرضا افتخاری موسیقی اجرا کرد. با این حال در سال ۱۳۷۴ بار دیگر به کانادا بازگشت تا تحصیلات خود را در، مقطع دکترا ادامه بدهد. او در کانادا با محمدرضا شجریان و شهرام ناظری همکاری کرد و در چند کنسرت آن‌ها در خارج از کشور اجرا کرد.نظافتی، ۱۳۷۷، ص ۱۶۸–۱۶۵.

کیهان کلهر در چند سخنرانی و مصاحبه مجموعه جاده ابریشم انگیزه و الگو خود را در نوازندگی کمانچه استاد علی اصغر بهاری نام برده است. او برای شناساندن موسیقی ایرانی به غیر ایرانی‌ها تلاش بسیاری کرده است، همکاری وی با هنرمندان هندی از جمله «شجاعت حسین خان» (غزل) یا با کوارتت کرونوس (Kronos Quartet) (جاده ابریشم)، یویوما، ارکستر فیلارمونیک نیویورک و رامبراندت تریو (گروه موسیقی هلندی)، وی را به هنرمندی جهانی تبدیل کرده است و شنوندگان زیادی در بین غیرایرانی‌ها دارد. او معتقد است: «موزیسین، موسیقی‌دان یا موسیقی‌شناس باید به ریاضیات، تاریخ و ادبیات آشنا باشد.»

وی مدت‌ها عضو گروه دستان بود و در کنسرت‌های این گروه به همراه شهرام ناظری می‌نواخت. از میان این آثار می‌توان به سفر به دیگر سو اشاره کرد. پس از جدایی از گروه دستان و آغاز فعالیت‌های مستقل با موسیقیدانهای خارجی، با همکاری استادان موسیقی سنتی ایران محمد رضا شجریان و حسین علیزاده آثاری را پدیدآورد که شامل شش آلبوم زمستان است، بی تو بسر نمی‌شود، فریاد، ساز خاموش، شب، سکوت، کویر و سرود مهر می‌شوند.
وی در این سال‌ها با تعدادی ازنوازندگان همچون اردال ارزنجان و تومانی دایاباته هم‌نوازی داشته. همچنین به عنوان نوازنده در گروه راه ابریشم که یویوما ویولون‌سل‌نواز چینی-آمریکایی به راه انداخته حضور دارد. این گروه در دوازده فوریهٔ ۲۰۱۷ برندهٔ جایزهٔ گرمی شد.

کلهر در سال ۱۴۰۰ ساخت موسیقی متن سریال خاتون را برعهده داشت.

 کنسرت‌ها 
وی همراه با نوازندهٔ باغلامای ترکیه، اردال ارزنجان کنسرت‌هایی را هم در مناطق مختلف جهان در حال اجرا دارد و آلبومی نیز با این نوازنده کرد به نام The Wind در شرکت ECM ارائه کرده است. کلهر همچنین در ژانویه سال ۲۰۰۸ میلادی کنسرتی را به همراه کوارت زهی بروکلین رایدر در شهر نیویورک به روی صحنه برد که در آن قطعاتی از آلبوم شهر خاموش نواخته شد.

در فروردین ۱۳۹۸ کنسرت‌های «شهر خاموش» به همراه کوارتت «مینیاتور» در تالار وحدت تهران برگزار شد.

 شایعه بازداشت 
بنا به اعلام رسانه‌ها کیهان کلهر روز پنجشنبه ۱۹ شهریور ۱۳۸۸، در حالی‌که از فرودگاه امام خمینی تهران، ایران را به مقصد فرانسه برای اجرای برنامه ترک می‌کرد، بازداشت شد. مسئولان پرواز علت این دستگیری چند ساعته را نقص در گذرنامه عنوان کردند. روز بعد حمیدرضا نوربخش که برای بدرقهٔ کلهر به فرودگاه رفته بود در مصاحبه‌ای نگهداری چند ساعتهٔ وی را تأیید اما بازداشت را شایعه عنوان کرد.پایگاه خبری تابناک: برجسته‌ترین نوازنده کمانچه بازداشت شد؟؛ بازدید در ۲۹ مه۲۰۱۴ میلادی.http://www.hamshahrionline.ir/details/90269 پایگاه اینترنتی همشهری آنلاین، توضیح نوربخش دربارهٔ شایعهٔ بازداشت کلهر؛ بازدید در ۲۹ مهٔ ۲۰۱۴ میلادی.

 لغو کنسرت و تصمیم به عدم برگزاری کنسرت در ایران 
در خرداد ۱۳۹۴ و به دنبال ممانعت ادارهٔ اماکن نیروی انتظامی از برگزاری کنسرت مشترک کلهر و گروه بروکلین رایدر، کلهر اعلام کرد که دیگر در ایران اجرایی نخواهد کرد. وی تأکید کرد که تا زمانی که فرهنگ و هنر ایران گروگان زورگیری و زورآزمایی جناح‌های سیاسی است و خط مشی مشخصی برای این‌گونه فعالیت‌ها تعریف و اجرا نشده، از انجام هرگونه فعالیت در ایران خودداری خواهد کرد. وی در سال ۱۳۹۵ به برگزاری کنسرت‌هایش در ایران ادامه داد.تور کنسرت‌های پردگیان باغ سکوت کیهان کلهر - سال 1395
بندانگشتی|کیهان کلهر و گروه بروکلین رایدر در سالن موتزارت کنسرت هاوس وین، پایتخت اتریش، یکم ژوئن ۲۰۱۸

 آثار 
+ آلبوم‌هانام آلبومسال انتشارآهنگسازنوازندهخوانندهناشرتوضیحاتکنسرت ایرج بسطامی و گروه دستانزمستان ۱۳۷۱حمید متبسم
کیهان کلهر
محمدعلی کیانی نژاد||کیهان کلهر||ایرج بسطامی|| ||اجرای گروه دستان، در دستگاه‌های سه گاه و همایون، از نخستین آثار گروه دستان، اثر تصویری مربوط به کنسرتی در زمستان سال ۱۳۷۱ در مجموعه فرهنگی آزادی، میدان آزادیبوی نوروززمستان ۱۳۷۱حمید متبسمایرج بسطامی اجرای گروه دستان، در دستگاه‌های سه گاه و همایون، از نخستین آثار گروه دستانسرو سیمین۱۳۷۳محمدعلی کیانی‌نژادعلی‌رضا افتخاریفارس نواکیهان کلهر نوازنده کمانچهشب، سکوت، کویر۱۳۷۷محمدرضا شجریاندل آوازنوازندگان:کیهان کلهر، قربان سلیمانی، علی آبچوری، حسین ببی، علیرضا سلیمانی، بیژن کامکار، حسین بهروزی‌نیا، اردوان کامکار، مرتضی اعیان، سیامک نعمت‌ناصر، همایون خسروی، بهزاد فروهری.سفر به دیگر سو۱۳۷۷شهرام ناظریشهرام ناظریسروش کیهان کلهر به‌همراه گروه دستان، کیهان کلهر نوازنده سه‌تار.غزل ۱ ۱۳۸۰  ماه‌ریزبا همکاری گروه موسیقی غزل: شجاعت حسین خان (سی‌تار) و سواپان چات هوری (طبلا)غزل ۲ ۱۳۸۰  ماه‌ریزبا همکاری گروه موسیقی غزل: شجاعت حسین خان (سی‌تار) و سواپان چات هوری (طبلا)غزل ۳۱۳۸۰   ماه‌ریزبا همکاری گروه موسیقی غزل: شجاعت حسین خان (سی‌تار) و سواپان چات هوری (طبلا)زمستان است۱۳۸۰ محمدرضا شجریاندل آوازبه‌همراه حسین علیزاده، همایون شجریان. در مقام داد و بیداد.بی تو بسر نمی‌شود۱۳۸۱حسین‌علیزاده‏
کیهان کلهرمحمدرضا شجریاندل آوازبه‌همراه حسین علیزاده، همایون شجریان. در دستگاه نوا و آواز بیات کرد.فریاد۱۳۸۲آری محمدرضا شجریاندل آوازدر دستگاه راست پنجگاه، شور و همایون.باران۱۳۸۲   آوای دوست، ئی‌سی‌ام رکوردزبا همکاری گروه موسیقی غزل: شجاعت حسین خان (سی‌تار) و ساندیپ داس (طبلا). این آلبوم نامزد جایزه گرمی شد.در آینه آسمان۱۳۸۳علی‌اکبر مرادیورلد ویلیج، آوای دوستبه‌همراه علی‌اکبر مرادی (تنبور) و پژمان حدادی (تنبک).موسیقی فیلم جاده ابریشم    (چهار نعل هزار اسب) به‌همراه، ژائو ژیپینگ، یویوما و دیگر اعضا پروژه راه ابریشم.نخستین دیدار بامدادی۱۳۸۵ آوای دوست به‌همراه پژمان حدادی (تنبک)باد ۱۳۸۵کیهان کلهر، اردال ارزنجان ئی‌سی‌ام رکوردز، آوای دوستاین آلبوم در بهار ۱۳۸۵ با عنوان تا بی‌کران دوردست در ایران منتشر شد.سرود مهر۱۳۸۶حسین علیزادهمحمدرضا شجریاندل آوازدر آواز بیات زند و افشاری.ساز خاموش۱۳۸۶حسین علیزادهمحمدرضا شجریاندل آوازدر آواز دشتی.شهر خاموش۱۳۸۷ ورلد ویلیج، آوای خورشیدبه همراه کوارت زهی بروکلین رایدر، این آلبوم به کودکان شهر حلبچه تقدیم شده است.سامان سایه‌ها۱۳۹۰  Ba Music Recordsدونوازی با کمانچه و تمبک مجید خلجموسیقی متن فیلم فصل کرگدن۱۳۹۰   فصل کرگدن فیلمی به کارگردانی بهمن قبادی.تنها نخواهم ماند۱۳۹۱  کیهان کلهر (شاه‌کمان)، علی بهرامی‌فرد (سنتور بم)لایه‌های تاریکی۱۳۹۴  با اجرای کوارتت زهی بروکلین رایدرهاونیاز۱۳۹۵آینور دوغان این آلبوم براساس موسیقی فولکلور کُردی، با گویش کرمانجی با صدای آینور دوغان و آهنگ‌سازی و نوازندگی شاه‌کمان توسط کیهان کلهر، همچنین سلمان قمبرف (Salman Gambarov) نوازنده اهل آذربایجان با پیانو و جمیل گوچگیری (Cemil Qocgiri) با تنبور نوازی در این اثر مشارکت کرده‌اند.انتشار آلبوم جدید کیهان کلهر در سراسر دنیاهنوز پاییز است۱۳۹۷ -نغمه ساز و آوازهمراه با رامبرانت تریو (رامبرانت فرایش: پیانو، تونی اورواتر : کنترباس، وینسنت پلانیه: سازهای کوبه ای)آسمان هرجا همین رنگ است۱۴۰۲آریآری -همراه با تومانی دیاباته
 شب‌های فیروزه‌ای نیشابور به همراه یویوما و دیگر اعضا پروژه راه ابریشم

 جوایز و افتخارات 
 جایزهٔ گرمیِ «بهترین آلبوم جهانی سال» به گروه کیهان کلهر اهدا شد.
 جایزهٔ فعالیت هنری انسان‌دوستانهٔ آیزاک اشترن، به خاطر کمک به بشریت و مسائل انسانی از طریق موسیقی، در مسابقهٔ بین‌المللی ویولن ایزاک اشترن شانگهای، ۲۰۱۸.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کیهان کلهر برندۀ جایزۀ ایزاک اشترن شد، نوشته‌شده در ۱۰ شهریور ۱۳۹۷؛ بازدید در ۱۰ شهریور ۱۳۹۷.
 برندهٔ جایزهٔ جهانی «وومکس» ۲۰۱۹. همایش موسیقی ملل وومکس دربارهٔ دلیل انتخاب کیهان کلهر، نوآوری و چیره‌دستی در نوازندگی و معرفی پیام موسیقی سنتی ایران به جهان را ذکر کرده است.
 در ماه اوت سال ۲۰۱۹ آلبوم «هنوز پاییز است» محصول مشترک کیهان کلهر با گروه رامبرانت تریو از نگاه مجلهٔ سانگ‌لاینز جزو ۱۰ آلبوم برتر سال ۲۰۱۹ قرار گرفت.https://www.ilna.news/بخش-فرهنگ-هنر-6/795993-آلبوم-هنوز-پائیز-است-پنج-ستاره-شد-اثر-کیهان-در-میان-ده-آلبوم-برتر-سال-جهانhttps://www.khabaronline.ir/news/1287685/هنوز-پاییز-است-کیهان-کلهر-در-میان-۱۰-آلبوم-برتر-سال-۲۰۱۹-جهان
 برندهٔ جایزهٔ بیتا در سال ۲۰۱۹https://iranian-studies.stanford.edu/news/12th-bita-prize-persian-arts-awarded-kayhan-kalhor
 برندهٔ جایزهٔ گلوبال فست در سال ۲۰۲۰ در بخش هنرمند سالhttps://www.tehrantimes.com/news/444241/Kayhan-Kalhor-wins-globalFEST-Artist-Awardhttps://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/10/25/2182990/کلهر-هنرمند-سال-گلوبال-فست-شدhttps://www.isna.ir/news/98102520141/جایزه-جهانی-دیگر-برای-کیهان-کلهر

 منابع 

 کتاب‌شناسی 
 نظافتی، ایرج، ۱۳۷۷. تاریخ موسیقی کرمانشاه، کرمانشاه: طاق‌بستان، چاپ اول.

 پیوند به بیرون 

 وبگاه رسمی
 همنوازی کیهان کلهر با یک گروه هلندی (ویدئو)
 کنسرت کلهر در آمریکا
 خاطرات
 کیهان کلهر - کنسرت، زندگینامه و رویدادهای آینده -
 وبگاه کمپانی دهکده جهانی موسیقی
 لالایی کیهان کلهر برای کودکان کُرد سوریه در رویال فستیوال لندن

رده:آهنگسازان اهل ایران
رده:افراد ایرانی کردتبار
رده:افراد زنده
رده:اهالی ایران در سده ۲۰ (میلادی)
رده:اهالی ایران در سده ۲۱ (میلادی)
رده:اهالی تهران
رده:برندگان جایزه بیتا
رده:برندگان جایزه گرمی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه کارلتون
رده:زادگان ۱۳۴۲
رده:زادگان ۱۹۶۳ (میلادی)
رده:کردهای اهل ایران
رده:موسیقی‌دانان اهل کرمانشاه
رده:موسیقی‌دانان کرد
رده:موسیقی‌دانان کلاسیک اهل ایران
رده:موسیقی‌دانان کلاسیک فارسی
رده:موسیقی‌دانان مرد اهل ایران
رده:موسیقی‌دانان موسیقی سنتی ایرانی
رده:نوازندگان سه‌تار اهل ایران
رده:نوازندگان کمانچه اهل ایران