نخل

نَخْل یا در گویش بندری مُغ، نام گروهی از گیاهان از خانوادهٔ نخلیان است. مشهورترین عضو این خانواده درخت خرما (Phoenix dactylifera) است که در ایران و خاورمیانه به فراوانی کاشته می‌شود.

 معرفی 
تیرهٔ نخلیان (Arecaceae) دارای بیش از ۲۶۰۰ گونه و در حدود ۱۸۰ سرده است و یکی از کهن‌ترین تیره‌های گیاهان گل‌دار به‌شمار می‌رود. این گیاهان به‌طورعمده در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری رشد می‌کنند و نماد پایداری، زندگی و گرما هستند.

نخل‌ها دارای تنه‌ای مستقیم و بدون انشعاب، برگ‌های بزرگ پنکه‌ای یا پری‌شکل و میوه‌های سته‌ای (مانند خرما و نارگیل) هستند. ریشه‌هایشان سطحی و گسترده‌اند تا بتوانند آب را از سطح خاک جذب کنند.

 زیست‌شناسی و ویژگی‌ها 
گیاهان این تیره، درختی، درختچه‌ای یا بالارونده هستند و اغلب برگ‌هایی بزرگ و چین‌خورده دارند که به‌صورت دسته‌ای در بالای تنه جمع می‌شوند. 
گل‌ها به‌طورمعمول کوچک و زردرنگ‌اند و به‌صورت خوشه‌ای یا پانیکول (آزاد و منشعب) ظاهر می‌شوند. 
میوه‌ها از نوع سته‌اند و به‌طورمعمول گوشتی و دارای یک دانه هستند. 
در برخی گونه‌ها، مانند نخل خرما، این میوه خوراکی و بسیار باارزش اقتصادی است.سپاسخواه، علی‌رضا و دیگران. فرهنگ کشاورزی و منابع طبیعی. دانشگاه تهران، ۱۳۷۹ به بعد. شابک: ۹۷۸۹۶۴۰۳۹۲۹۴۲.

 پراکندگی 
زادگاه بیشتر گونه‌های نخل، نواحی استوایی و نیمه‌استوایی است. گستردگی نخل خرما به‌طور عمده در خاورمیانه، شمال آفریقا، جنوب ایران، پاکستان، عراق، عربستان سعودی و ایالات متحده آمریکا (ایالت‌های گرمسیری) دیده می‌شود.

 نخل در ایران 
ایران یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان خرما در جهان است و بیش از ۲۵۰ رقم خرما در آن شناسایی شده است. 
مناطق اصلی کشت نخل در استان‌های:
خوزستان، هرمزگان، بوشهر، کرمان، فارس، سیستان و بلوچستان، ایلام و یزد هستند. 

از معروف‌ترین ارقام خرمای ایران می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 مضافتی (بم و جیرفت) 
 جایگزین=نخل در روستای متروکه پشکر بهبهان|بندانگشتی|نخل در روستای متروکه پشکر بهبهاناستعمران (سایر) (خوزستان)  
 زاهدی (بوشهر و فارس) 
 کبکاب (دشتستان) 
 پیارم (حاجی‌آباد) 
 برحی و گنطار (خوزستان) 
 شاهانی (جهرم) 
 ربی (سیستان و بلوچستان)

کشت نخل در ایران سابقه‌ای کهن دارد و از دوران هخامنشیان رواج داشته است. شمالی‌ترین نقاط کاشت نخل در ایران، قصر شیرین در کرمانشاه و درهٔ فرخی در نزدیکی خور و بیابانک است. 

 انواع مهم 
 خرما (Phoenix dactylifera)
 نارگیل (Cocos nucifera)
 نخل روغنی (Elaeis guineensis)
 فوفل (Areca catechu)
 نخل دوم (Borassus flabellifer)
 نخل آسیابی (Chamaerops humilis)
 نخل پادشاه (Roystonea regia)
 نخل نیپا (Nypa fruticans)

 نقش فرهنگی 
نخل در فرهنگ ایرانی نماد بخشش و سخاوت است. در شعر سعدی آمده است:

در آیین‌های مذهبی جنوب ایران، «نخل» نمادی از تابوت امام حسین (ع) در مراسم نخل‌گردانی است.

 باورها 
 در فرهنگ اروپایی پیش از مسیحیت، شاخه نخل، نماد پیروزی بوده است. 
 در باورهای محلی ایران، نخل نماد زندگی، پایداری و ایستادگی در برابر خشکی و گرما است. 
 درخت نخل به سبب داشتن تنه‌ای صاف، تاجی بلند و برگ‌های همیشه‌سبز، در ذهن انسان یادآور انسان است.https://www.etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/98987/آیا-می‌دانستید-نخل‌ها-قهر-می‌كنند

 اهمیت اقتصادی 
نخل‌ها از نظر اقتصادی بسیار بااهمیت‌اند:
 منبع خرما، نارگیل، روغن پالم و الیاف گیاهی هستند. 
 برگ و تنهٔ نخل در صنایع دستی مانند حصیربافی و سبدبافی کاربرد دارد. 
 از تنهٔ خشک نخل برای سوخت و ساخت وسایل چوبی استفاده می‌شود.

 تهدیدها 
 کم‌آبی و افت سطح آب‌های زیرزمینی
 شوری خاک
 آفت‌هایی مانند پروانه حنایی خرما و سوسک سرخرطومی قرمز نخل
 گرمای بیش از اندازه و تغییرات اقلیمی

 جستارهای وابسته 
 خرما
 نخل‌گردانی
 مخور (پیشه)

 منابع 

 انجم‌روز، عباس، خرماستان ایران: نشر عروج، زمستان ۱۳۷۳.

رده:سرده‌های نخل
رده:کشاورزی مناطق حاره‌ای
رده:نخل‌ها
رده:نمادهای اهواز
رده:نمادهای بم
رده:نمادهای قصر شیرین