ای رقیب

{{Infobox anthem
|title = ئەی ڕه‌قیب
|transcription = ای رقیب
|image =File:Roj emblem.svg
|image_size =
|caption =نشان خورشید کُرد
|prefix = ملی
|country = 

سرود ملی پیشین  جمهوری مهاباد
|author = دلدار
|lyrics_date = ۱۹۳۸
|composer =
|music_date =
|adopted = ۱۹۴۶ (جمهوری مهاباد)۱۹۹۱ (اقلیم کردستان عراق)
|until = ۱۹۴۷ (جمهوری مهاباد)
|sound = Ey Reqîb - ئەی ڕەقیب.oga
|sound_title =
}}ای رقیب (به کردی: ئەی ڕه‌قیب) که در زبان فارسی آن را «ای دشمن» ترجمه می‌کنند، یک سرود ملی‌گرایانهٔ کردی و در حال حاضر سرود رسمی حکومت اقلیم کردستان عراق است. همچنین این سرود در کردستان سوریه نیز استفاده می‌شود.https://www.facebook.com/reel/618087834724134/?referral_source=vod_deeplink_unit&surface_type=vod

این سرود در سال ۱۹۳۸ توسط شاعر کرد یونس رئوف دلدار (۱۹۱۸–۱۹۴۸) در زندان حکومت وقت عراق سروده شده است. اصل این سرود به زبان کردی میانی (سورانی) سروده شده، ولی با گذشت زمان به دیگر زبان‌های کردی نیز درآمده و ترجمه شده است.

سرود ای رقیب نخستین بار به صورت رسمی در جمهوری مهاباد به عنوان سرود ملی مورد استفاده قرار گرفت.

اهمیت این سرود به حدی است که طی چند دهه گذشته اکثر احزاب ملی‌گرای کُردی در هر در هر چهار بخش کردستان در ترکیه، عراق و سوریه آن را به عنوان سرود ملی پذیرفته‌اند. با این وجود احزاب اسلامی کُردستان هنوز در برابر آن مقاومت می‌کنند.

 تاریخچه 
این سرود را شاعر و کنشگر سیاسی کرد، یونس رئوف دلدار (۱۹۱۸–۱۹۴۸) در سال ۱۹۳۸ میلادی، در حالی که در زندان بود، نوشت. "ای رقیب" (به فارسی: "ای دشمن!")، اشاره‌ای به نگهبانان زندان در زندانی است که دلدار در آن زندانی و شکنجه شده بود. این سرود و ترانه در ابتدا به زبان کردی میانی (سورانی) نوشته شده بود که امروزه به همه زبان‌های کردی از جمله کردی جنوبی (کرمانشاهی و لکی)، کردی میانی (سورانی)، کردی شمالی (کرمانجی)، و زبان‌های زازاکی و هورامی ترجمه شده است.

در سال ۱۹۴۶ میلادی، این سرود به عنوان سرود رسمی جمهوری مهاباد، یک جمهوری کوتاه‌مدت در قرن بیستم میلادی در ایران که به مدت یک سال عمر داشت، تصویب شد.

«ای رقیب» توسط دولت اقلیم کردستان عراق به‌عنوان سرود اقلیم کردستان عراق تصویب شده استFlag and national anthem , KRG's Official Website.

 متن سرود ترجمه به فارسی'''

ای دشمن، قوم کردزبان همچنان با نشاط و سرزنده است

گردش چرخ زمانه نمی‌تواند او را به تسلیم وا بدارد

هیچ‌کس نگوید کُرد مُرده است، کُرد زنده است

زنده است و پرچم‌مان هرگز فرونخواهد افتاد

جوانان کُرد دلیرانه به پا خاسته‌اند

تا با خون خود تاج زندگی را بیارایند

هیچ‌کس نگوید کُرد مُرده است، کُرد زنده است

زنده است و پرچم ما هرگز فرونخواهد افتاد

ما فرزندان ماد و کیخسرو هستیم

کُردستان، دین و آیین ما است

هیچ‌کس نگوید کُرد مرده است، کُرد زنده است

زنده‌ایم و پرچم ما هرگز فرو نخواهد افتاد

ما فرزندان رنگ سرخ و انقلاب هستیم

بنگر که چگونه گذشتهٔ ما خونین است

هیچ‌کس نگوید کُرد مرده است، کُرد زنده است

فرزندان کُرد حاضر و آماده‌اند

جان‌فدایند و جان‌فدا باقی خواهند ماند

هیچ‌کس نگوید کُرد مرده است، کُرد زنده است

زنده‌ایم و پرچم ما هرگز فرو نخواهد افتاد
به کردی میانی (سورانی)به کردی میانی (سورانی) و الفبای لاتینبه کردی شمالی (کرمانجی)به کردی شمالی (کرمانجی) و الفبای لاتینئهٔ ڕه‌قیب!

ئهٔ ڕه‌قیب هه‌ر ماوه قه‌ومی کورد زمان
نایشکێنێ دانه‌ای تۆپی زه‌مان
که‌س نه‌ڵێ کورد مردووه، کورد زیندووه
زیندووه قه‌ت نانه‌وێ ئاڵاکه‌مان

ئێمه ڕۆڵهٔ ڕه‌نگی سوور و شۆڕشین
سه‌یری که خوێناوییه ڕابردوومان
که‌س نه‌ڵێ کورد مردووه، کورد زیندووه
زیندووه قه‌ت نانه‌وێ ئاڵاکه‌مان

لاوی کورد هه‌ستایه سه‌ر پێ وه‌ک دلێر
تا به خوێن نه‌خشی بکا تاجی ژیان
که‌س نه‌ڵێ کورد مردووه، کورد زیندووه
زیندووه قه‌ت نانه‌وێ ئاڵاکه‌مان

ئێمه رۆڵهٔ میدیا و که‌یخوسره‌وین
دینمان، ئایینمان هه‌ر نیشتمان
که‌س نه‌ڵێ کورد مردووه، کورد زیندووه
زیندووه قه‌ت نانه‌وێ ئاڵاکه‌مان

لاوی کورد هه‌ر حازر و ئاماده‌یه
گیان فیدایه، گیان فیدا، هه‌ر گیان فیدا
که‌س نه‌ڵێ کورد مردووه، کورد زیندووه
زیندووه قه‌ت نانه‌وێ ئاڵاکه‌مانEy reqîb!

Ey reqîb her mawe qewmî kurd ziman
Nayşikênê daneî topî zeman
Kes nellê Kurd mirduwe, Kurd zînduwe
Zînduwe qet nanewê allakeman

Ême rolley rengî sûr u şorrişîn
Seyrî ke xwênawiye rabirdûman
Kes nellê Kurd mirduwe, Kurd zînduwe
Zînduwe qet nanewê allakeman

Lawî Kurd hestaye ser pê wek dilêr
Ta be xwên nexşî deka tacî jiyan
Kes nellê Kurd mirduwe, Kurd zînduwe
Zînduwe qet nanewê allakeman

Ême rolley Mîdya u Keyxusrewîn
Dînman, ayînman her niştiman
Kes nellê Kurd mirduwe, Kurd zînduwe
Zînduwe qet nanewê allakeman

Lawî Kurdî her hazir u amadeye
Gyan fîdaye, gyan fîda, her gyan fîda
Kes nellê Kurd mirduwe, Kurd zînduwe
Zînduwe qet nanewê allakemanئهٔ ره‌قیب!

ئهٔ ره‌قیب هه‌ر، مایه قه‌ومێ کورد زمان
ناشکێ و دانایێ ب تۆپێ زه‌مان
که‌س نه‌بێ کورد دمرن، کورد ژین دبن
ژین دبن قه‌ت ناکه‌ڤێ ئالا کوردان

ئه‌م خۆرتێن ره‌نگێ سۆر و شۆره‌شن
سه‌یر بکه خوینا دییان مه دا رژاند
که‌س نه‌بێ کورد دمرن، کورد ژین دبن
ژین دبن قه‌ت ناکه‌ڤێ ئالا کوردان

لاوێ کورد رابوویه سه‌ر پێ وه‌ک شێران
تا ب خوین نه‌خشین بکه تاجێ ژیان
که‌س نه‌بێ کورد دمرن، کورد ژین دبن
ژین دبن قه‌ت ناکه‌ڤێ ئالا کوردان

ئه‌م خۆرتێن میدیا و که‌یخوسره‌ون
دینێ مه و ئایینێ مه، هه‌ر نشتیمان
که‌س نه‌بێ کورد دمرن، کورد ژین دبن
ژین دبن قه‌ت ناکه‌ڤێ ئالا کوردان

خۆرتێ کورد ته‌ڤ حازر و ئاماده‌نه
جانفیدانه، جانفیدانه، هه‌ر جانفیدا
که‌س نه‌بێ کورد دمرن، کورد ژین دبن
ژین دبن قه‌ت ناکه‌ڤێ ئالا کوردانEy reqîb!

Ey reqîb her, maye qewmê Kurd ziman
Naşikê û danayê bi topê zeman
Kes nebê Kurd dimirin, Kurd jîn dibin
Jîn dibin qet nakevê ala Kurdan

Em xortên rengê sor û şoreşin
Seyr bike xwîna tiya me da rijand
Kes nebê Kurd dimirin, Kurd jîn dibin
Jîn dibin qet nakevê ala Kurdan

Lawê Kurd rabûye ser pê wek şêran
Ta bi xwîn nexshîn bike tacê jiyan
Kes nebê Kurd dimirin, Kurd jîn dibin
Jîn dibin qet nakevê ala Kurdan

Em xortên Mîdya û Keyxusrewin
Dînê me u ayînê me, her nishtîman
Kes nebê Kurd dimirin, Kurd jîn dibin
Jîn dibin qet nakevê ala Kurdan

Xortê Kurd tev hazir û amadene
Canfîdane, canfîdan her canfîda
Kes nebê Kurd dimirin, Kurd jîn dibin
Jîn dibin qet nakevê ala Kurdan
به کُردیبه زازاکی و الفبای لاتینبه کُردی گورانیبه گورانی و الفبای لاتینئهٔ ڕه‌قیب!

ئهٔ ڕه‌قیب هه‌ر مه‌ندۆ قه‌ومێ کوردزوانی
نێشکینۆ، نێکوونۆ ب تۆپا زه‌مانی
که‌س مه‌ڤاژۆ کورد مره‌نۆ، کورد جویینۆ
جویینۆ، قه‌ت نێنا وار به‌یراقا ما

ما دۆمانێ ره‌نگێ سوور و شۆره‌ش ئیمه
ته‌ماشه‌که، گۆنن ئۆ راڤێرده‌یێ ما
که‌س مه‌ڤاژۆ کورد مره‌نۆ، کورد جویینۆ
جویینۆ، قه‌ت نێنا وار به‌یراقا ما

لاژێ کوردی ڤاشتۆ را پایان فێندا چێران
تا ب گۆنی بنه‌قشنه تاجێ جویانه
که‌س مه‌ڤاژۆ کورد مره‌نۆ، کورد جویینۆ
جویینۆ، قه‌ت نێنا وار به‌یراقا ما

ما دۆمانێ مه‌دیا و که‌یخوسره‌و ئیمه
دین ئیمان، ئایینێ ما هه‌ر وه‌لات ئۆ
که‌س مه‌ڤاژۆ کورد مره‌نۆ، کورد جویینۆ
جویینۆ، قه‌ت نێنا وار به‌یراقا ما

لاژێ کوردی هه‌ر هازر و ئاماده یۆ
جانفه‌دا یۆ جانفه‌دا، هه‌ر جانفه‌دا
که‌س مه‌ڤاژۆ کورد مره‌نۆ، کورد جویینۆ
جویینۆ، قه‌ت نێنا وار به‌یراقا ماEy reqîb!

Ey reqîb her mendo qewmê kurdziwanî
Nêşikîno, nêkuwno bi topa zemanî
Kes mevajo kurd mireno, kurd cuyîno
Cuyîno, qet nêna war beyraqa ma

Ma domanê rengê sûr û şoreş îme
Temaşeke, gonin o ravêrdeyê ma
Kes mevajo kurd mireno, kurd cuyîno
Cuyîno, qet nêna war beyraqa ma

Lajê kurdî vaşto ra payan fênda çêran
Ta bi gonî bineqişne tacê cuyane
Kes mevajo kurd mireno, kurd cuyîno
Cuyîno, qet nêna war beyraqa ma

Ma domanê Medya û Keyxusrew îme
Dîn îman, ayînê ma her welat o
Kes mevajo kurd mireno, kurd cuyîno
Cuyîno, qet nêna war beyraqa ma

Lajê kurdî her hazir û amade yo
Canfeda yo canfeda, her canfeda
Kes mevajo kurd mireno, kurd cuyîno
Cuyîno, qet nêna war beyraqa ma
به کردی جنوبیبه کردی جنوبی و الفبای لاتینبه کُردی لکی - منبع این ترجمه ذکر نشده است و ویکی‌پدیا برابر بودن آن با اصل سورانی را تأیید یا رد نمی‌کندبه زبان لکی و الفبای لاتینئه‌ێ ڕه‌قیب!

ئه‌ێ ڕه‌قیب هه‌ر مه‌نێه قه‌وم کوردزوان
نیه‌شکنێدهٔ گه‌ردش تووپ زه‌مان
که‌س نه‌ۊشێ کورد مردییه، کورد زنییه
زنییه هه‌ر ئه‌وشه‌کێ ئاڵاگه‌مان

ئیمه ڕووڵه‌ێ ڕه‌نگ سوور و شووڕشیم
سه‌یرێ که خۊناویه ویه‌رده‌مان
که‌س نه‌ۊشێ کورد مردییه، کورد زنییه
زنییه هه‌ر ئه‌وشه‌کێ ئاڵاگه‌مان

ڕووڵه‌ێ کورد هه‌ڵساسه پا وێنه‌ێ دلێر
تا وه خۊن ڕه‌نگین بکه‌ێ تاج ژیان
که‌س نه‌ۊشێ کورد مردییه، کورد زنییه
زنییه هه‌ر ئه‌وشه‌کێ ئاڵاگه‌مان

ئیمه ڕووڵه‌ێ میدیا و که‌یخه‌سره‌ویم
دینمان ئایینمان هه‌ر نیشتمان
که‌س نه‌ۊشێ کورد مردییه، کورد زنییه
زنییه هه‌ر ئه‌وشه‌کێ ئاڵاگه‌مان

ڕووڵه‌ێ کورد هه‌ر حارز و ئاماده‌یه
گیان فه‌دایه، گیان فه‌دایه، گیان فه‌دا
که‌س نه‌ۊشێ کورد مردییه، کورد زنییه
زنییه هه‌ر ئه‌وشه‌کێ ئاڵاگه‌مانEy reqîb!

Ey reqîb her menêye qewmi kurd ziwan
Niyeşkinêdey gerdişi topi zeman
Kes neüşê kurd mirdiye, kurd ziniye
Ziniye her ewşekê allageman

Îme rûlley rengi sûr u şûrişîm
Seyrî ke xünawîye wiyerdeman
Kes neüşê kurd mirdiye, kurd ziniye
Ziniye her ewşekê allageman

Rûlley kurd hellsase pa wêney dilêr
Ta we xün rengîn bikey taci jiyan
Kes neüşê kurd mirdiye, kurd ziniye
Zineye her ewşekê allageman

Îme rûlley mîdiya u keyxesrewîm
Dîniman ayîniman her nîştiman
Kes neüşê kurd mirdiye, kurd ziniye
Ziniye her ewşekê allageman

Rûlley kurd her hazir u amadeye
Giyan fedaye, giyan fedaye, giyan feda
Kes neüşê kurd mirdiye, kurd ziniye
Ziniye her ewşekê allagemanئهٔ ڕه‌قیب!ترجمه به کُردی لکی:
ڕه‌قیب= هؤماڵ، زۆن= زمان(lang)، نمه‌ڕمنتێ= تسلیم و شکست نمی‌خورد، نمه‌چه‌منتێ= کمرش را خم نمی‌کند و شکست نمی‌خورد، خڕ ڕووژگارۆن= چرخ روزگار (خڕ له زمان له‌کی یانی چه‌رخ و دور و دوره و دایره)، هه‌ریژ= همیشه هم، هرگز، ئه‌سگه‌ته‌مۆن= ڕابرده‌مان، گذشتمان، پیشینه‌مان، هێزگرتێه= هه‌ستایه، بپاخواسته

ئهٔ ڕه‌قیب هه‌ر مه‌مینێ قه‌وم کوردزۆن
نمه‌ڕمنتێ و نمه‌چه‌منتێ چه‌رخ ڕووژگارۆن
که‌س نمووشێ کورد مردێیه، کورد زنێیه
زنێیه، هه‌ریژ نمه‌که‌وێ په‌رچه‌مه‌مۆن

ئێمه ڕووڵه‌ێ ڕه‌نگ سۆر و شۆرشیم
سه‌ێرکه (سیل که) خووێناویه ژه ئه‌سگه‌ته‌مۆن
که‌س نمووشێ کورد مردێیه، کورد زنێیه
زنێیه، هه‌ریژ نمه‌که‌وێ په‌رچه‌مه‌مۆن

ڕووڵهٔ کورد هیزگرتێه سه‌ر پا چۆی شێر
تا ڤه خووێن ڕه‌نگ که‌ن پووپ ژیان
که‌س نمووشێ کورد مردێیه، کورد زنێیه
زنێیه، هه‌ریژ نمه‌که‌وێ په‌رچه‌مه‌مۆن

ئێمه ڕووڵهٔ ماد و که‌یخسڕه‌ویم
دینمۆن، ئاێینمۆن هه‌ر نیشتمون
که‌س نمووشێ کورد مردێیه، کورد زنێیه
زنێیه، هه‌ریژ نمه‌که‌وێ په‌رچه‌مه‌مۆن

ڕووڵهٔ کورد هه‌ر گورج و ئامادێیه
گیۆن فه‌دائه، گیۆن فه‌دا، هه‌ر گیۆن فه‌دا
که‌س نمووشێ کورد مردێیه، کورد زنێیه
زنێیه، هه‌ریژ نمه‌که‌وێ په‌رچه‌مه‌مۆنEy reqîb!
Ey reqîb(homał) her memînê qeom kurd zûn
nimermintê o nimeçemintê çerx rûjgarûn
kes nimwşê kurd mirdêe, kurd zinêe
zinêeo herîj nimekiuê perçememûn

ême řûłeê řeňg sor o şûřişîm
seêr ke xwênawe je esgetemûn
kes nimûşê kurd mirdêe, kurd zinêe
zinêeû herîj nimekiuê perçememûn

 řûłeê kurd hêzgirtêe ser pa çûî(çü) şêr
ta ve xwên reňg ken pûp jîan
kes nimûşê kurd mirdêe, kurd zinêe
zinêeû herîj nimekiuê perçememûn

ême řûłeê mad o keyxusruîm
dînmûn, aêynmûn her nîştimun
kes nimûşê kurd mirdêe, kurd zinêe
zinêeû herîj nimekioê perçememûn

Řûłeê kurd her gurc o amadêe
gîûn fedaye, gîûn feda, her gîûn feda
kes nimuşê kurd mirdêe, kurd zinêe
zinêeû herîj nimekioê perçememûn

 منابع 

 Kurdistan Regional Government Kurdistan Regional Government, KRG 
 عصرنو- «ای رقیب»

 جستارهای وابسته 
 مردم کرد
 کردستان
 ماد
 کیخسرو
 فهرست سرودهای ملی کشورها

 پیوند به بیرون 
 سرود ای رقیب را بشنویم.
 سرود زیبای «ای رقیب» که‌س نه‌ڵێ کورد مردوه، کورد زیندوه/همراه با ترجمۀ انگلیسی، آلمانی و عربی
 یونس رئوف
 یونس رئوف
 پرونده صوتی ای رقیب با صدای حماسه‌سرای کرد، «شوان پرور» به کرمانجی و نیز به صورت جمعی

رده:آهنگسازی سرود ملی در سل ماژور
رده:آهنگسازی سرود ملی در فا ماژور
رده:ترانه‌های ۱۹۳۸ (میلادی)
رده:ترانه‌های میهن‌پرستانه
رده:جمهوری مهاباد
رده:سرودهای آسیا
رده:سرودهای کردی
رده:سرودهای ملی