اسید فولیک

اسید فولیک یا فولیک اسید که به نام‌های ویتامین B۹ یا ویتامین Bc یا فولات نیز خوانده می‌شود، یکی از ویتامین‌های گروه ب است. این ویتامین که برای بسیاری از اعمال بدن از جمله سلامتی سیستم عصبی، خون و یاخته‌ها حیاتی و اساسی است، می‌تواند به روش تزریقی یا خوراکی مصرف شود و بدن را در مقابل بیماری‌های قلبی، نقص‌های مادر زادی، پوکی استخوان و سرطان‌های مشخصی حفظ کند.

در فراورده‌های غذایی (برای مثال جوشیده یا حرارت داده شده) اسید فولیک از بین می‌رود. نگه داشتن غذا در گرمای اتاق به‌مدت طولانی نیز می‌تواند محتوای اسید فولیک آن را از بین ببرد. این ماده در ساخت طبیعی سلول‌های بدن مؤثر است.

 میزان مجاز توصیه شده در رژیم غذایی (RDA) 
 شیرخواران زیر ۶ ماه: ۲۵ میکروگرم
 ۶ تا ۱۲ ماه: ۳۵ میکروگرم
 بچه‌های ۱ تا ۳ سال: ۵۰ میکروگرم
 بچه‌های ۴ تا ۶ سال: ۷۵ میکروگرم
 پسران و دختران ۱۱ تا ۱۴ سال ۱۵۰ میکروگرم
 مردان ۱۵ سال و بالاتر: ۴۰۰ میکروگرم
 زنان ۱۵ سال و بالاتر: ۴۰۰ میکروگرم
 خانم‌های حامله: ۶۰۰ میکروگرم
 زنان شیرده: ۵۰۰ میکروگرم

 اهمیت فولیک اسید در بارداری 
فولیک اسید در تکامل کانال‌های عصبی نقش عمده‌ای دارد. کمبود این ویتامین در دوران بارداری می‌تواند موجب نقایص مغزی و نخاعی شود.

مطالعات نشان می‌دهند نقایص مادر‌زادی در نوزادانی که مادران آنها در زمان بارداری و مخصوصاً ۱۲ هفته اول بارداری فولیک اسید کافی دریافت کرده‌اند، تا ۷۰ درصد کاهش می‌یابد.

همچنین دریافت میزان کافی فولیک اسید (فولات) می‌تواند تا حدودی احتمال ابتلا به سرطان خون را کاهش دهد.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند در مناطقی که کمبود فولیک اسید شایع است خطر سقط جنین یا مرگ زود‌هنگام جنین نیز بالاتر از سایر مناطق می‌باشد.

 منابع غذایی ویتامین ب۹ 
+ ده ماده غذایی سرشار از ویتامین B9 (فولات) به ازای هر ۱۰۰ گرم رتبه  ماده غذایی  فولات (میکروگرم)  منبع ۱ نخود فرنگی سبز (ادامامه، پخته)  ۳۱۱  MyFoodData – USDA-based ۲ عدس (آب‌پز)  ۳۵۸  MyFoodData – USDA-based ۳ نخود خشک (خام)  ۵۵۷  Nutrition Advance – USDA-based ۴ لوبیا سیاه (خام)  ۴۴۴  Nutrition Advance – USDA-based ۵ باقلا (خام)  ۴۲۳  Nutrition Advance – USDA-based ۶ مارچوبه (آب‌پز)  ۱۴۹  MyFoodData – USDA-based ۷ اسفناج (آب‌پز)  ۱۴۶  MyFoodData – USDA-based ۸ کلم بروکلی (آب‌پز)  ۱۰۸  MyFoodData – USDA-based ۹ جگر مرغ (خام)  ۵۸۸  Nutrition Advance – USDA-based۱۰ کاهو رومی (خام)  ۱۳۶  Texas Real Food – USDA-based

 کارکرد 
چون بدن انسان نمی‌تواند اسید فولیک را خود تولید کند لذا فولات برای بدن ضروری است. این ویتامین در بدن به مشتقات مختلفی متابولیزه می‌شود مانند دی‌هیدروفولات و تتراهیدروفولات. این ترکیبات برای همانندسازی (تکثیر سلولی) و ترمیم و متیلاسیون دی‌ان‌ای ضروریند. کمبود فولیک اسید موجب اختلال رشد، کم‌خونی ماکروسیتیک، اسهال، آسیب تارهای عصبی متصل به مغز و نخاع محیطی و نقائص لوله عصبی در جنین می‌شود.

اسید فولیک در کشاورزی کاربرد دارد و در کودهای مختلف مثل اسید هومیسول وجود دارد.

 موارد احتیاط 
سمّیت اسید فولیک بسیار کم است. مصرف زیاد آن (بیشتر از ۱۵ میلی‌گرم) می‌تواند باعث مشکلات معده، مشکلات خواب، واکنش‌های پوستی و تشنج شود. مکمل‌های اسید فولیک کمبود ویتامین B۱۲ را که می‌تواند باعث آسیب دائمی به سیستم عصبی شود، مخفی نگه می‌دارد. مکمل‌های اسید فولیک باید همیشه ویتامین B۱۲ نیز به همراه داشته باشند.

 تداخل دارویی 
 اثر بر آزمایش‌های تشخیصی
 اسیدفولیک غلظت فولات را در سرم و گلبول‌های قرمز کاهش می‌دهد.

 عوارض جانبی 
 اعصاب مرکزی: درد و کوفتگی عمومی بدن.
 تنفسی: برونکواسپاسم.
 پوست: بثورات پوستی، خارش، اریتم.
 سایرعوارض: اسپاسم آلرژیک نایژه‌ای، کسالت عمومی، آنافیلاکسی.
 مسمومیت و درمان

 موارد منع مصرف و احتیاط 
اسید فولیک می‌تواند مکانیسم داروهای ضد‌تشنج مانند فنی‌توئین و فنوباربیتال را افزایش دهد. فنی‌توئین و پیریمیدون ممکن است غلظت‌های سرمی فولات را کاهش دهند و در‌صورت مصرف طولانی مدت، موجب بروز نشانه‌های کمبود اسید فولیک شوند. اسید فولیک ممکن است با اثرات ضد میکروبی پیریمتامین در مقابل توکسوپلاسموز تداخل کند. آنتاگونیستهای اسید فولیک، (پیریمتامین، تریمتوپریم یا تریامترن، آمینو سالیسیلیک اسید، کلرامفنیکل، متوتروکسات) و قرصهای ضدبارداری، ممکن است موجب کمبود دی هیدروفولات ردوکتاز شوند و در نتیجه ممکن است در کاربرد اسید فولیک ایجاد اختلال کنند.

برای اطمینان از استفاده ایمن و مؤثر از اسیدفولیک، بسیار مهم است که پزشک خود را در مورد تمام داروهایی که مصرف می‌کنید، از‌جمله داروهای بدون نسخه و مکمل‌ها مطلع کنید. تا پزشک بتواند روش صحیح مصرف و دوز مناسب دارو را برای شما تجویز کند.

 جستارهای وابسته 
 ویتامین‌های گروه ب
 کمبود اسید فولیک
 یلاپراگادا سابارو
 ویتامین ام

 منابع 

 پیوند به بیرون 


پیوندهای بیوشیمی
Folate biosynthesis (early stages)
Folate biosynthesis (later stages)
Folate coenzymes
C1 metabolism with folate
Formylation, hydroxymethylation and methylation using folate

سلامت
رده:داروهای ضروری سازمان بهداشت جهانی
رده:دی کربوکسیلیک اسیدها
رده:فولات‌ها
رده:مکمل غذایی
رده:مکمل‌های غذایی
رده:ویتامین
رده:ویتامین‌های گروه ب