مکتب ادبی

مکتب ادبی  به‌معنای مجموعهٔ جنبش‌ها، سنت‌ها، هنجار‌ها، اندیشه‌ها، نظریه‌ها و ویژگی‌هایی است که به دلیل‌های اجتماعی، سیاسی یا فرهنگی در دوره‌ای خاص در ادبیات یک یا چند کشور نمود پیدا کرده‌اند. مکتب ادبی معمولاً در آثار گروهی از نویسندگان و شاعران رخ می‌دهد و باعث تمایز آن‌ها در سبک، از شاعران و نویسندگان دیگر می‌شود. هر مکتب با پیروانی که برای خود می‌یابد دوره‌ای ویژه (کوتاه یا بلند) را می‌پیماید و سپس بازمی‌ایستد. معمولاً پایه‌گذاران هر مکتب خودشان نیز از مشخصه‌های آثارشان آگاه نیستند و دیگران شیوه‌های هنری آنان را مشخص و معرفی می‌کنند. البته این اصل شامل همه مکتب‌ها نمی‌شود زیرا مکتب‌هایی هم بوده‌اند که بنیانگذاران آن‌ها دانسته و با تصمیمی آگاهانه بیانیه‌ای دربارهٔ مکتب خود صادر کرده‌اند؛ پیش از آن‌که شیوه‌ای تازه در نگارش آثار ادبی در پیش گیرند؛ مانند سوررئالیست‌ها و دادائیست‌ها.

باید توجه کرده که نباید مکتب را با سبک اشتباه گرفت؛ مکتب باید دارای ایده و اندیشه نو، بکر و اصلی باشد، اندیشه‌ای که صاحب‌نظر آن فقط بنیان‌گذار مکتب باشد، نه این‌که از مکاتب پیشین خود به‌گونه آشکار تقلید کند، یا این‌که مکاتب پیشین را احیا کند. اما اندیشه در سبک می‌تواند پیرو اندیشه‌های گذشته باشد و از آن‌ها تقلید کند یا آن‌ها را احیا کند.

ویژگی‌های هر مکتب ادبی، رفته‌رفته در آثار ادبی مربوط به آن مکتب نمود پیدا می‌کند. هر مکتب ادبی شکل دگرگون‌یافته مکتب پیش از خود (ابداع) یا واکنش و طغیانی در برابر آن است (بدعت)؛ از همین رو، می‌توان گفت که هیچ مکتبی بدون مقدمه پیدا نمی‌شود و ردّی از ویژگی‌های بیشتر مکتب‌های ادبی را در آثار ادبی پیش از آن می‌توان یافت. مهم‌ترین عامل پیدایش هر مکتب ادبی، نوع نگرشی است که ادیبان هر دوره به زندگی و دنیای پیرامون خویش دارند. در نتیجهٔ همین نگرش است که بیان هنری، شکل‌های گوناگونی می‌یابد و تغییرهایی در به‌کارگیری زبان و شیوهٔ کاربرد واژگان پیش می‌آید.

شرایط و اوضاع اجتماعی، سیاسی، اقتصادی یا فرهنگی در ایجاد یا تغییر مکتب‌های ادبی تأثیر غیرقابل انکاری دارند. مکتب‌هایی کاملاً متفاوت و تقریباً هم‌زمان با هم سر برآورده‌اند و در کنار یکدیگر رشد کرده‌اند؛ مانند سمبولیسم (نمادگرایی) و رئالیسم (واقع‌گرایی).
به همین دلیل است که گاه هم نسبت دادن کامل یک شاعر یا نویسنده به مکتبی خاص، دشوار و تا حدی ناممکن است.

شاعران و نویسندگانی بوده و هستند که در دورهٔ فعالیت‌های ادبی، گرایش‌های گوناگون به مکتب‌های مختلف داشته‌اند، مانند ولفگانگ گوته، نویسنده و شاعر آلمانی؛ (۱۷۹۴ – ۱۸۳۲) که می‌توان او را هم در شمار رمانتیک‌ها دانست و هم در زمرهٔ کلاسیک‌ها». (انوشه: ۱۳۷۶: ص ۱۲۶۵)

از اواخر سدهٔ نوزدهم میلادی اثرگذاری و اثرپذیری‌های ادبی سرعت زیادی یافته‌است و علت این امر را می‌توان در چند مورد جستجو کرد: توسعهٔ روابط فرهنگی – اجتماعی، گسترش شتابندهٔ افکار و اندیشه‌های اجتماعی – سیاسی و آشنایی روزافزون ملت‌ها با زبان و ادبیات یکدیگر؛ که این امر باعث کوتاهی عمر مکتب‌های ادبی و آمیختن آن‌ها با یکدیگر شده‌است؛ اما رگه‌هایی از این‌گونه مکتب‌ها را در مکتب‌هایی که سال‌ها پس از آن‌ها سر برآورده‌اند، می‌توان مشاهده کرد.

 انواع مکاتب ادبی 
این فهرست جدولی از جنبش‌های ادبی مدرن است: جنبش‌های پس از ادبیات رنسانس. ترتیب نویسندگان در هر ردیف بر اساس تاریخ تولد نوشته شده‌است.

مکتبشرحنویسندگان قابل‌توجهادبیات رنسانسادبیات جنبش رنسانس که با تلفیق روح اومانیسم رنسانس در قرن چهاردهم ایتالیا پدید آمد و تا اواسط قرن هفدهم در انگلستان ادامه یافت، متحد شد.پترارک، جیووانی بوکاچو، باپتیستا مانتوانوس، یاکوپو سانازارو، نیکولو ماکیاولی، لودوویکو آریوستو، فرانسوا رابله، خورخه دو مونته مور، میگل د سروانتس، توماس ویات، ادموند اسپنسر، ویلیام شکسپیر، گئورگ رودولف وهرتکلف‌گرایی (منریسم)یک جنبش و سبک قرن شانزدهم که در اواخر رنسانس ایتالیا ظهور کرد. شیوه‌گرایی در ادبیات به‌دلیل سبک ظریف، شکوفا و پیچیدگی فکری آن قابل توجه است.میکل آنژ، کلمان مرو، جووانی دلا کاسا، جووانی باتیستا گوارینی، تورکواتو تاسو، ورونیکا فرانکو، میگل د سروانتسپترارشیزمجنبشی در قرن شانزدهم از پیروان سبک پترارک، که تا حدی با تکلف‌گراییمطابقت دارد.پیترو بمبو، میکل آنژ، ملین دو سنت ژله، ویتوریا کولونا، کلمان مرو، گارسیلاسو دو لا وگا، جووانی دلا کاسا، توماس ویات، هنری هاوارد، یواخیم دو بله، ادموند اسپنسر، فیلیپ سیدنیباروکیک جنبش هنری پان-اروپایی قرن هفدهم که جایگزین روش‌گرایی شد و چندین مکتب ادبی به‌ویژه در اوایل قرن هفدهم را دربر گرفت. باروک با استفاده از تزئینات، استعاره و بازی با کلمات مشخص می‌شود.جیامباتیستا مارینو، لوپه د وگا، جان دان، وینسنت وویچر، پدرو کالدرون د لا بارکا، ژرژ و مادلین د اسکودری، گئورگ فیلیپ هارسدورفر، جان میلتون، آندریاس گریفیوس، کریستین هافمن فون هافمن والداو، هانس یاکوب ریمل کریستوفل فون گرافلمارینیسماین مکتب شعر باروک ایتالیایی در قرن هفدهم و تکنیک‌های جاامباتیستا مارینو و پیروانش بر اساس استفاده از استعاره‌ها و توصیف‌های فاخر بود.جیامباتیستا مارینو، چزاره رینالدی، بارتولومئو تورتولتی، امانوئل تسائورو، فرانچسکو پونا، فرانچسکو ماریا سانتینلیجنبش باروک قرن هفدهم در ادبیات اسپانیایی، شبیه به مارینیسمفرانسیسکو دی کوئودو، بالتاسار گراسیانکولترانیزمویکی دیگر از جنبش‌های باروک اسپانیایی قرن هفدهم، بر خلاف مفهوم‌گرایی، که با واژگانی زینتی، خودنمایی و نحو بسیار لاتین مشخص می‌شود.لوئیس د گونگورا، هورتنسیو فلیکس پاراویچینو، کونده دی ویلا مدیانا، خوانا اینس د لا کروزپرسیسوسسویژگی‌های اصلی این جنبش باروک فرانسوی قرن هفدهمی، شبیه به فرهنگ‌گرایی اسپانیایی و سرخوشی انگلیسی، زبان نثر و شعر ظریف سالن‌های اشرافی، عبارات حاشیه‌ای، هذل‌گویی و جناس با مضمون عشق شجاعانه است.وینسنت وویچر، ژان لویی گوئز دو بالزاک، چارلز کوتین، آنتوان گودو، مادلین دو اسکودری، آیزاک دو بنسراد، پل پلیسون، مادام دوآلنوی، هنریت ژولی دو موراتشاعران متافیزیکیسبکی در مدرسه باروک انگلیسی قرن هفدهم با استفاده از استعاره‌های زیاد، و اغلب در مورد مذهبجان دان، جورج هربرت، اندرو مارولشاعران سواره‌نظامشاعران سلطنتی باروک انگلیسی قرن هفدهم، که عمدتاً در مورد عشق درباری می‌نوشتند، به نام پسران بن (پس از بن‌جانسون)ریچارد لاولیس، ویلیام داونانتیوفوییسمیک سبک عجیب و غریب از نثر انگلیسی باروک، که به طرز غنی با سؤالات بلاغی تزئین شده‌استتوماس لاج، جان لیلیکلاسیسیسمیک جنبش فرهنگی غربی در قرن هفدهم تا هجدهم که تا حدی با باروک هم‌زیستی داشت، با عصر روشنگری مصادف شد و از آثار ادبیات کلاسیک یونان باستان و لاتین الهام گرفت.پیر کورنیل، مولیر، ژان راسین، جان درایدن، ویلیام ویچرلی، ویلیام کنگرو، جاناتان سویفت، جوزف آدیسون، الکساندر پوپ، ولتر، کارلو گولدونیداستان آماتوریداستان‌های رمانتیک محبوب در حدود ۱۶۶۰ تا ۱۷۳۰؛ به‌دلیل پیشی گرفتن از شکل رمان مدرن و شناساندن چندین نویسنده برجسته زن قابل‌توجه استالیزا هیوود، دلاریویر مانلی، آفرا بنعصر آگوستجنبش ادبی قرن ۱۸، بر اساس آرمان‌های کلاسیک، طنز و شکالکساندر پوپ، جاناتان سوییفتسانتیمانتالیسمبه‌عنوان پاسخی به احساس‌گرایی در فلسفه، احساس‌گرایی ادبی در قرن هجدهم پدید آمد. در انگلستان قرن هجدهم، رمان احساساتی یک ژانر ادبی اصلی بود. این جنبش یکی از ریشه‌های رمانتیسم بودBrissenden, R.F. (1974). Virtue in Distress: Studies in the Novel of Sentiment from Richardson to Sade. London: Macmillan.Mullan, John (1988). Sentiment and Sociability: The Language of Feeling in the Eighteenth Century. Oxford: Clarendon Press.ادوارد یانگ، جیمز تامسون، لارنس استرن، توماس گری، ژان ژاک روسو، فردریش گوتلیب کلپشتوکادبیات گوتیکداستان‌های ترسناک از دهه ۱۷۶۰ وجود داشت. و معمولاً فضایی کلاستروفوبیک دارد. عناصر اصلی داستان عبارتند از آزار و شکنجه انتقام‌جویانه، زندانی کردن و قتل با علاقه به ماوراءطبیعی و خشونت.هوراس والپول، کلارا ریو، آن رادکلیف، برام استوکر، هارپر لی، ادگار آلن پو، مری شلیرمانتیسمجنبش قرن ۱۹ (حدود ۱۸۰۰ تا ۱۸۶۰) که بر احساسات و تخیل تأکید داشت، نه منطق و اندیشه علمی. و پاسخی به روشن‌گری بودنووالیس، مری شلی، ویکتور هوگو، لرد بایرون، کامیلو کاستلو برانکو، آدام میتسکیه‌ویچ، خوزه دی آلنکاردارک رمانتیسمسبکی در رمانتیسم که انسان را ذاتاً گناه‌کار و خودویرانگر و طبیعت را نیرویی تاریک و مرموز می‌یابدهافمن، کریستین هاینریش اسپیس، لودویگ تیک، ادگار آلن پو، ناتانیل هاوثورن، هرمان ملویل، ادوین آرلینگتون رابینسونرمانتیسم آمریکاییمتمایز از رمانتیسیسم اروپایی، فرم آمریکایی کمی دیرتر پدیدار شد، بیشتر در ادبیات داستانی بود تا شعر، و آگاهی از تاریخ، و به‌ویژه تاریک‌ترین جنبه‌های تاریخ آمریکا را در خود جای دادواشینگتن ایروینگ، ناتانیل هاثورن، امبروز بیرسانجمن برادری پیشارافائلیاین جنبش در سال ۱۸۴۸ تأسیس شد و جنبشی انگلیسی بود که ظاهراً بر اساس ابداعات رافائل بود. بسیاری هم از فعالان این جنبش هم نقاش بودند و هم شاعردانته گابریل روزتی، کریستینا روستیتعالی‌گراییاز جنبش آمریکایی اواسط قرن نوزدهم: شعر و فلسفه مربوط به خوداتکایی، استقلال از فناوری مدرنرالف والدو امرسون، هنری دیوید ثوروواقع‌گراییجنبش اواسط قرن نوزدهم مبتنی بر ساده‌سازی سبک و تصویر و علاقه به فقر و دغدغه‌های روزمرهگوستاو فلوبر، ویلیام دین هاولز، استاندال، اونوره دو بالزاک، لئو تولستوی، فئودور داستایوفسکی، آنتون چخوف، فرانک نوریس، ماشادو د آسیس، اکا د کی‌روشناتورالیسماواخر قرن ۱۹. طرف‌داران این جنبش معتقدند وراثت و محیط، افراد را کنترل می‌کندامیل زولا، استفان کرین، گی دو موپاسان، هنریک ایبسن، آلویزیو آزودووریسم از طبیعت‍گرایی و رئالیسم مشتق شده‌است که در ایتالیای پس از اتحاد آغاز شد. ادبیات وریسم از رشد دقیق شخصیت مبتنی بر روان‌شناسی، و به قول جووانی ورگا «علم قلب انسان» استفاده می‌کند.جووانی ورگا، لوئیجی کاپوآنو، ماتیلده سرائو، گراتزیا دلداواقع‌گرایی اجتماعینوعی رئالیسم که نباید با رئالیسم سوسیالیستی اشتباه شود. مشکلات اجتماعی-سیاسی و موقعیت‌های داخلی طبقه کارگر را به تصویر می‌کشد. برخی از حرکات آن عبارتند از:
 ادبیات پرولتریایی
 مردان جوان خشمگینبرنارد شاو، ماکسیم گورکی، تئودور درایزر، یاروسلاو هاشک، لو سون، گو مورو، یوشیکی هایاما، کنت فیرینگ، جان آزبرن، کینگزلی آمیس، استن بارستوواقع‌گرایی سوسیالیستیرئالیسم سوسیالیستی زیرمجموعه‌ای از هنر رئالیستی است که بر ارزش‌های کمونیستی و تصویر رئالیستی تمرکز دارد.Korin, Pavel (1971). “Thoughts on Art”, Socialist Realism in Literature and Art. Moscow: Progress. p. 95. در اتحاد جماهیر شوروی توسعه یافت و به‌عنوان سیاست دولتی توسط جوزف استالین در سال ۱۹۳۴ تحمیل شد، اگرچه نویسندگان سایر کشورهای سوسیالیستی و اعضای حزب کمونیست در کشورهای غیرسوسیالیستی نیز در این جنبش شرکت کردند.ماکسیم گورکی، نیکولای اوستروفسکی، میخائیل شولوخوف، لو ژون، تاکیجی کوبایاشی، مایک گلدواقع‌گرایی جادوییجنبش ادبی‌ای که در آن عناصر جادویی در شرایط واقع‌گرایانه ظاهر می‌شوند. با رواج ادبیات آمریکای لاتین در قرن بیستم مرتبط استگابریل گارسیا مارکز، اکتاویو پاز، گونتر گراس، خولیو کورتاسار، صادق هدایت، مو یان، اولگا توکارچوکنئورمانتیک‌گراییاین اصطلاح به نویسندگانی اطلاق می‌شود که در مقاطع زمانی مختلف از حدود سال ۱۸۵۰ رئالیسم، ناتورالیسم یا مدرنیسم آوانگارد را رد کرده، رها کرده یا با آن مخالفت کرده‌اند و عناصری از دوران رمانتیسم را در خود جای داده‌اند.Trentmann, F. (1994). Civilisation and its Discontents: English Neo-Romanticism and the Transformation of Anti-Modernism in Twentieth-Century Western Culture. London: Birkbeck College.توماس مین رید، ژول ورن، رودیارد کیپلینگ، رابرت لوئیس استیونسون، رافائل ساباتینی، کنوت هامسون، الکساندر گرین، خلیل جبران، جایشانکار پراسادجنبش انحطاطدر اواسط قرن نوزدهم، این جنبش به زوال اخلاقی اشاره کرد و به‌عنوان عامل سقوط تمدن‌های بزرگ، مانند امپراتوری روم، نسبت داده شد. جنبش انحطاط پاسخی بود به انحطاط درک‌شده در جنبش‌های رمانتیک، طبیعت‌گرا و رئالیستی قبلی در فرانسه در آن زمان. جنبش انحطاط، انحطاط در ادبیات را به حد افراطی می‌رساند، با شخصیت‌هایی که خود را به خاطر لذت تحقیر می‌کنند، و استفاده از استعاره، نمادگرایی و زبان به‌عنوان ابزاری برای مبهم کردن حقیقت به‌جای افشای آن.مارک تواین، ویلیام دین هاولز، استیون کرین، تئودور درایزر، مارگارت دلند، جک لندن، جی. دی. سلینجرپارناسگروه شاعران ضدرمانتیک فرانسوی اصیل، که عمدتاً قبل از نمادگرایی در طول دهه‌های ۱۸۶۰–۱۸۹۰ به‌وجود آمدند.تئوفیل گوتیه، لکونت د لیزل، تئودور د بانویل، فلیچان مدارد فالنسکی، سالی پرودم، خوزه ماریا د هردیا، آلبرتو د اولیویرا، اولاوو بیلاکنمادگرایینمادگرایی که اساساً جنبش فرانسوی فرجام قرن است، توسط مانیفست سمبولیست در سال ۱۸۸۶ مدون شده‌است و به‌جای شکل یا تصویر شاعرانه، بر ساختار اندیشه تمرکز دارد.Conway Morris, Roderick The Elusive Symbolist movement article – International Herald Tribune, March 17, 2007. این جنبش بر شاعران انگلیسی‌زبان مانند ادگار آلن پو و جیمز مریل تأثیر گذاشته‌استچارلز بودلر، استفان مالارمه، آرتور رمبو، پل والری، موریس مترلینک، هوگو فون هافمانستال، الکساندرو ماکدونسکی، کروز و سوزانمادگرایی روسیفارغ از نمادگرایی اروپای غربی، با تأکید بر عرفان سوفیولوژی و آشنایی‌زدایی پدید آمد.الکساندر بلوک، والری بریوسوف، آندری بیه‌لیادبیات نوگراجنبش‌های متنوع، از جمله شعر مدرن، در اواخر قرن نوزدهم سرچشمه گرفت و شامل بدوی‌گرایی، نوآوری یا واکنش به علم و فناوری بود.جوزف کنراد، کنوت هامسون، گرترود استاین، جیمز جویس، ازرا پاوند، تی اس الیوت، فرناندو پسوآ، کارل چاپک، پیتر وایس، ماریو د آندراده، خوائو گیماراس روزا، رابیندرانات تاگورمکتب مهجر یک جنبش نو رمانتیک در میان نویسندگان عرب‌زبان در قاره آمریکا بود که در آغاز قرن بیستم ظاهر شد.امین ریحانی، خلیل جبران، نصیب آریده، میخائیل نعیمی، الیا ابومدی، ندرا و عبدالمسیح حدادفوتوریسمیک جنبش آوانگارد، عمدتاً ایتالیایی و روسی، که در سال ۱۹۰۹ توسط مانیفست آینده‌گرایی تدوین شد. آینده‌پژوهان موفق به ایجاد یک زبان جدید بدون علائم نگارشی نحوی و معیارهایی شدند که امکان بیان آزاد را فراهم می‌کرد.فیلیپو تومازو مارینتی، جیووانی پاپینی، مینا لوی، آلدو پالازسکی، ولیمیر خلبنیکوف، آلمادا نگریروس، ولادیمیر مایاکوفسکی، استانیسلاو مولودوژنیچ، یاروسلاو سیفرتآینده‌گری حجمیجنبشی درون جنبش آینده‌گرایی روسی با تمرین زائوم، شعر تجربی و آواییولیمیر خلبنیکوف، الکسی کروچیونیخ، ولادیمیر مایاکوفسکیآکمه‌ایسمیک مکتب شعری مدرنیستی روسی که حدود سال ۱۹۱۱ ظهور کرد و در آن نمادها بیان مستقیم را از طریق تصاویر دقیق ترجیح دادندنیکولای گومیلیف، اوسیپ ماندلشتام، میخائیل کوزمین، آنا آخماتووا، گئورگی ایوانفجریان سیال ذهنداستان‌های اوایل قرن بیستم متشکل از بازنمایی‌های ادبی تفکر روزمره، بدون حضور مؤلفدوروتی ریچاردسون، ویرجینیا وولف، جیمز جویسامپرسیونیسمتحت تأثیر جنبش هنر امپرسیونیست اروپا شکل گرفت. این اصطلاح فارغ از توصیف حرکت‌ها بوده و برای یک اثر ادبی استفاده می‌شود که با انتخاب جزئیات برای انتقال تأثیرات حسی به‌جا مانده از یک حادثه یا صحنه مشخص می‌شود.جوزف کنراد، استیون کرین، ولادیمیر ناباکوف، ویرجینیا وولفاکسپرسیونیسمبخشی از جنبش اکسپرسیونیسم، اکسپرسیونیسم ادبی است و نمایش یک جنبش آوانگارد است که از آلمان سرچشمه می‌گیرد و رئالیسم را برای به‌تصویر کشیدن احساسات و افکار ذهنی رد می‌کند.فرانتس کافکا، آلفرد دوبلین، گوتفرید بن، هاینریش مان، اسکار کوکوشکاتصویرگرایییک گروه مدرنیست انگلیسی‌زبان در سال ۱۹۱۴ بنیان نهادند که در آن شعر بر اساس توصیف‌است تا مضمون، و با شعار «شیء طبیعی همیشه نماد کافی است»ازرا پاوند، ریچارد آلدینگتوندادائیسمآوانگارد دادا که توسط طرف‌دارانش به‌عنوان ضدهنر معرفی می‌شد، بر خلاف هنجارها و قراردادهای هنری تمرکز کرد.ژان آرپ، کرت شویترس، تریستان تزاراتخیل‌گراییجنبش شعری آوانگارد پس از انقلاب ۱۹۱۷ روسیه که بر اساس توالی‌هایی از تصاویر جالب و غیرمعمول شعر خلق کرد.سرگئی یسنین، آناتولی مارینهوف، روریک ایونفنسل گمشدهاصطلاح «نسل گمشده» به گرترود استاین نسبت داده می‌شود و سپس توسط ارنست همینگوی در متن رمان «خورشید هم‌چنان می‌دمد» و خاطراتش «ضیافت متحرک» رایج شد. به گروهی از سرشناسان ادبی آمریکایی اشاره دارد که از دوره زمانی که پایان جنگ جهانی اول تا آغاز رکود بزرگ در پاریس و سایر بخش‌های اروپا زندگی می‌کردند.اف. اسکات فیتزجرالد، ارنست همینگوی، ازرا پاوند، والدو پیرس، جان دوس پاسوسرنسانس هارلمشاعران، رمان‌نویسان و متفکران آمریکایی آفریقایی‌تبار، که اغلب از عناصر بلوز و فولکلور استفاده می‌کنند، در محله هارلم شهر نیویورک در دهه ۱۹۲۰ مستقر بودند.لنگستون هیوز، زورا نیل هرستونفراواقع‌گرایییک جنبش فرانسوی بود، که در دهه ۱۹۲۰ توسط آندره برتون با فیلیپ سوپو از دادائیسم و تحت تأثیر نقاشی سوررئالیستی شکل گرفت، و از تصاویر برای نمایش انتظارات رسمی و به تصویر کشیدن ناخودآگاه به‌جای ضمیر خودآگاه استفاده می‌کند (خودکاری)آندره برتون، فیلیپ سوپو، ژان کوکتو، خوزه ماریا هینوجوزا لاسارته، صادق هدایت، ماریو سزارینی، هاروکی موراکامیآبجکتیویسمیک گروه مدرنیست آمریکایی (۱۹۳۰)؛ عینیت‌گرایان شعر را به‌عنوان یک شیء تلقی می‌کردند. آن‌ها بر صداقت، هوشمندی و وضوح بینش شاعر تأکید داشتندلوئیس زوکوفسکی، لورین نیدکر، چارلز رزنیکف، جورج اوپن، کارل راکوزی، بازیل بانتینگادبیات پسااستعمارینویسندگان مستعمره‌های سابق کشورهای اروپایی، جنبشی متنوع و ضعیف در ادبیات معاصر، که آثارشان غالباً دارای اتهامات سیاسی استجامائیکا کینکید، وی اس. نایپل، درک والکات، سلمان رشدی، جیانینا براشی، وول سویینکا، چینوآ آچه‌بهابزوردیسمجنبش پوچ‌گرایی در دهه ۱۹۵۰ برگرفته از فلسفه پوچ‌گرایی است، که استدلال می‌کند که زندگی ذاتاً بی‌هدف است و حقیقت و ارزش را زیر سؤال می‌برد. ادبیات پوچ‌گرایانه و تئاتر پوچی اغلب شامل طنز سیاه، طنز، و ناسازگاری است.ژان پل سارتر، ساموئل بکت، آلبر کامو، گائو شینگجیانرمان نو«رمان‌نویسان جدید» که در دهه ۱۹۵۰ در ادبیات فرانسه ظاهر شدند، عموماً استفاده سنتی از گاه‌شماری، طرح و شخصیت در رمان و همچنین راوی دانای کل را رد کردند و بر بینش ظریف تمرکز کردند.آلن روب‌گریه، کلود سیمون، ناتالی ساروت، میشل بوتور، رابرت پینگت، مارگریت دوراس، ژان ریکاردوشعر کانکریتشعر کانکریت یک جنبش آوانگارد بود که در دهه ۱۹۵۰ در برزیل آغاز شد و مشخصه آن فروکاستن مفهوم کلی شعر بود و زبان جدیدی به نام «کلامی و بصری» ایجاد کرد.آگوستو د کامپوس، هارولدو د کامپوس، دسیو پیگناتارینسل بیتجنبش آمریکایی دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ با فرهنگ ضدفرهنگ و ازخودبیگانگی جوانان دغدغه داشت.جک کرواک، آلن گینزبرگ، ویلیام اس. باروز، کن کیسی، گرگوری کورسوشعر اعترافیشعر آمریکایی که در اواخر دهه ۱۹۵۰ ظهور کرد، و خود را به‌عنوان بخشی از زیبایی‌شناسی زیبایی و قدرت ضعف انسان به نمایش می‌گذارد.رابرت لاول، سیلویا پلات، آلیشیا اوستریکرادبیات پست‌مدرناین جنبش در دهه ۱۹۶۰ ایالات متحده ظهور کرد، به مطلق‌ها شک داشت و تنوع، کنایه، و بازی با کلمات را پذیرفت.کتی آکر، جان بارت، خورخه لوئیس بورخس، فیلیپ کی. دیک، ویلیام گادیس، آلاسدایر گری، سوبیمال میشا، توماس پینچون، سمیر رویچودری، کرت وانه‌نگت، برت ایستون الیسعلمی-تخیلینوعی داستان است که در ادبیات، هنر، تلویزیون، بازی ویدئویی، سینما، تئاتر و دیگر رسانه‌ها یافت می‌شود. داستان‌های علمی-تخیلی معمولاً با مفاهیم تخیلی و آینده‌نگرانه همچون علم و فناوری پیشرفته، اکتشاف فضا، سفر در زمان، جهان‌های موازی، حیات فرازمینی، هوش مصنوعی حساس و نیز سایبرنتیک می‌پردازد. شکل‌های خاصی از جاودانگی (مانند بارگذاری ذهن) و تکینگی نامیده شده‌است، ادبیات ایده‌ها، و اغلب پیامدهای بالقوهٔ نوآوری‌های علمی، اجتماعی و فناوری را بررسی می‌کند.آرتور سی. کلارک، آیزاک آسیموف و رابرت ای. هاین لاین و ال.جی اسمیتنئوفرمالیسمجنبش اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم در شعر آمریکایی که از بازگشت به شعر سنتی تأکیدی- هجایی حمایت می‌کند.دانا جویا، ایکس. جی. کندی، برد لیتهاوزر، مولی پیکاک، مری جو سالتر، تیموتی استیل

 مکاتب ادبی در ادبیات فارسی 

در ادبیات فارسی هیچ‌گاه شکوفایی یا افول مکتب‌های ادبی – به آن مفهومی که در ادبیات غرب پیش آمد – نبوده‌است. گفتنی است که بخش عمدهٔ ادبیات نوین ایران برگرفته از ادبیات رئالیستی روسیه است؛ از همین رو بیشتر آثاری که نویسندگان پیشرو ایران پدید آورنده‌اند، جنبهٔ رآلیستی دارند؛ مانند «شوهر آهو خانم» نوشتهٔ علی محمد افغانی. این امر بدان معنا نیست که مکتب‌های پیش از رئالیسم که در اروپا رواج داشتند پیش‌تر در ادبیات فارسی بودند؛ زیرا، همان‌گونه که اشاره شد ادبیات معاصر ایران عمدتاً جولانگاه رئالیسم روسی گردید، با این توضیح که رمانتیسمی که پیش از رئالیسم در روسیه وجود داشت مدت‌ها پیش از ورود رئالیسم به ایران در آثار فارسی رخ نمود.» (همان)

آثار ادبی – به ویژه شعر فارسی– را بر پایهٔ شیوه‌هایی که در دوره‌های گوناگون تاریخ ادبیات ایران به‌وجود آمده‌اند و به اصطلاح سبک نامیده می‌شوند تقسیم‌بندی می‌کنند؛ مانند سبک خراسانی، سبک عراقی و سبک هندی و سبک بازگشت و سبک وقوع.

 پانویس 

 منابع 
 انوشه، حسن؛ فرهنگ نامهٔ ادبی فارسی (دانش نامه ادب فارسی)، تهران، سازمان چاپ و انتشارات ۱۳۷۶، چاپ یکم، ص ۱۲۶۵.
 سید حسینی، رضا؛ مکتب‌های ادبی، تهران، انتشارات نگاه، ۱۳۶۶، چاپ نهم، ص ۵۰.
 لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژه مکتب.
 تسلیمی، علی، پژوهش‌های انتقادی-کاربردی در مکتب‌های ادبی، تهران، انتشارات آمه ۱۳۹۶

رده:ادبیات
رده:جنبش‌های ادبی
رده:فهرست‌های مربوط به ادبیات