لر کوچک

لُر کوچک یا لرستان کوچک یا لر فیلی نامی تاریخی برای اشاره به حدود امروزی استان های لرستان و ایلام در غرب ایران می‌باشد. طوایف لر کوچک قبایلی بودند از لرهای ایرانی که در مرزهای بین عراق عجم و عراق عرب ییلاق و قشلاق می‌کردند و خراج خود را به دیوان بغداد می‌دادند. دانشنامه ایرانیکا برخی ایلات لرکوچک را از مردمان لر معرفی می‌کند.

در سال ۵۸۰ قمری یکی از رؤسای لر کوچک که شجاع‌الدین خورشید نام داشت منطقه لرستان و ایلام امروزی را تحت امر خود درآورد و بر قلعه معتبر مانرود که از قلعه‌های مستحکم لرستان بود تسلط پیدا کرد.اتابکان لرستان در لغت نامه دهخدا برخی از طوایف لر کوچک در قرن ۱۲ خورشیدی از منطقه لرنشین عراق به لرستان ایران مهاجرت نمودند.راولینسون، سرهنری، سفرنامه راولینسون:گذر از ذهاب به خوزستان. ترجمه سکندر امان‌اللهی بهاروند. تهران:ترجمه۱۳۶۲. ص۱۵۲در اواخر قرن ششم لرستان به دو قسمت لربزرگ و لرکوچک تقسیم شد. با توجه به نوع لهجه، لرها به دو گروه خاوری و باختری تقسیم می‌شوند که مرز طبیعی بین آنها رود دز یا، به عقیدهٔ لرها، رودخانهٔ سزار است. گروه خاوری شامل بختیاری‌ها، لرهای کهگیلویه و بویر احمد، ممسنی و مناطقی نظیر خوزستان، فارس، بوشهر، هرمزگان و کرمان می‌شود. گروه باختری که در منطقهٔ وسیعی بین رود دز در شرق و مرزهای عراق در غرب به سر می‌برند، شامل ، لرهای لرستان، نهاوند، سیلاخور، بروجرد، تویسرکان، ملایر، ایلام و شمال خوزستان است.

 اتابکان لر کوچک 

اتابکان لر کوچک سلسله کوچکی از اتابکان لرستان هستند که در فاصلهٔ سال‌های ۵۸۰ تا ۱۰۰۶(ه‍. ق) در قسمت‌های شمالی و غربی لرستان  و در ناحیه‌ی لرهای کوچک حکومت می‌کرده‌اند. امرای این سلسله از اعتاب شجاع‌الدین خورشید، مؤسس سلطنت لر کوچک بوده‌اند و آخرین حاکم لر کوچک به دست شاه عباس یکم صفوی کشته و پس از آن سلسله اتابکان لر کوچک منقرض گردید.دائرةالمعارف فارسی، ج. ۲، ص. ۲۴۹۲  این دودمان اصالتا لرتباربودند آل خورشید از طایفه جنگروی شعبه دریکوند بودند.اسکندر بیگ ترکمان، عالم آرای عباسی شرف خان بدلیسی در کتاب شرفنامه، اتابکان لر کوچک را سلسله‌ای لرتبار معرفی کرده است.
طوایف لر کوچک قبایلی بودند مخلوط از لر آسیای صغیر و لر های ایرانی که در حدود بین عراق عجم و عراق عرب ییلاق و قشلاق می‌کردند و خراج خود را به دیوان بغداد می‌دادند. سرزمین لرستان به دو قسمت لر کوچک و لر بزرگ تقسیم می‌شود.
در کتاب تاریخ مغول در صفحه ۴۴۲ و در کتاب مجمل التواریخ گلستانه در صفحه ۲۰۴ به این شرح در خصوص نواحی لر کوچک و بزرگ آمده‌است:

 تاریخ 

گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تا کنون آورده شده‌است.

 جستارهای وابسته 
 مردم لر
 هزاراسپیان
 گویش‌های لری
 استان لرستان
 فهرست طایفه‌های لرستان

 پانویس 

 منابع 


رده:لر کوچک
رده:استان لرستان
رده:تاریخ استان چهارمحال و بختیاری
رده:تاریخ استان لرستان
رده:دودمان‌های مسلمان
رده:سلسله‌های مسلمان ایران
رده:شاهنشاهی‌ها و پادشاهی‌های ایران
رده:منطقه‌های تاریخی ایران