دمشق

دَمِشق، پایتخت و بزرگ‌ترین شهر سوریه، قدیمی‌ترین پایتخت کنونی جهان و چهارمین شهر مقدس اسلام پس از مکه، مدینه و بیت المقدس است.

 تاریخ 
دمشق در هزاره سوم پیش از میلاد تأسیس شد.Ancient City of Damascus, UNESCO به این ترتیب، دمشق یکی از قدیمی‌ترین شهرهای خاورمیانه است، و تا پیش‌از جنگ داخلی سوریه، قدیمی‌ترین شهر پرجمعیت جهان که همچنان موقعیت خود را حفظ کرده، محسوب می‌شد. این شهر تاکنون شاهد ظهور و سقوط امپراتوری‌های گوناگونی بوده است.دمشق؛ شهری که دیگر امن نیست، بی‌بی‌سی فارسی

دمشق در طول سده‌های متمادی نام‌های خاصی داشته است. اولین نام آن جلق و سپس جیرون بوده است. پس از آن ارم و همچنین عذرا، بیت رامون، عین الشرق، باب‌الکعبه، فسطاط المسلمین و مدینة الیاسمین نیز از نام‌های دیگر آن بوده است.

در منطقه دمشقِ قدیم، خیابانی به نام «مستقیم»همچنین معروف به «خیابان محمت پاشا» وجود دارد.Confessions of a Soukaholic, The New York Times در انجیل گفته‌شده که پولس قدیس پس از «کور شدن» در راه دمشق، در آن خیابان ساکن شد.دمشق: داستان دو شهر، بی‌بی‌سی فارسی

 جنگ داخلی سوریه 
با گذشت بیش از ۱۱ سالSyrian War Drags On, but Assad’s Future Looks as Secure as Ever, The New York Times از آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱ میلادی، در دمشق زندگی «عادی» به‌نظر می‌رسد.بهار در خیابان‌های دمشق، جنگ کمی آن‌سوتر، بی‌بی‌سی فارسی با این وجود، به دلیل شرایط جنگ داخلی، در سال ۲۰۱۴ میلادی، دمشق به ردیف «چهارمین شهر ارزان دنیا»گزارش سال ۲۰۱۴ واحد اطلاعات اکونومیست (EIU) دربارهٔ هزینه زندگی در ۱۳۱ شهر مهم دنیا. از میان ۱۳۱ شهر مهم دنیا سقوط کرد.سنگاپور گران‌ترین و بمبئی ارزان‌ترین شهر دنیا، تهران در میانه جدول، بی‌بی‌سی فارسی

 ریشه‌شناسی نام 
بندانگشتی|خیابان باب شرقی دمشق سوریه
نام دمشق ابتدا در لیست جغرافیایی تحوتموس سوم به عنوان ṯmśq یا (𓍘𓄟𓊃𓈎𓅱)   در قرن ۱۵ پیش از میلاد مسیح عنوان شد.List I, 13 in J. Simons, Handbook for the Study of Egyptian Topographical Lists relating to Western Asia , Leiden 1937. See also Y. AHARONI, The Land of the Bible: A Historical Geography, London 1967, p147, No. 13. ریشه نام باستانی  نامشخص است. این نام به صورت  () در زبان آکدی،  () در زبان مصر باستان،  () در آرامی باستان و  () در عبری کتاب مقدس ثبت شده است. تعدادی از املای آکدی در نامه‌های امارنا، از قرن 14 قبل از میلاد، یافت شده است:  ()،  () و  ().

املای‌های بعدی آرامی نام دمشق اغلب شامل یک "رش" اضافی (حرف ر) هستند، که ممکن است تحت تأثیر ریشه "dr" به معنای "اقامتگاه" باشد. بنابراین، نام انگلیسی و لاتین این شهر دمشق است که از یونانی Δαμασκός وارد شده و از دارمشک (דרמשק) قمرانی و دارم‌سوق (ܕܪܡܣܘܩ) در سریانی،   به‌معنی «یک سرزمین پرباران» گرفته شده است. 

در زبان عربی، این شهر  () نامیده می‌شود. این شهر همچنین توسط شهروندان دمشق و سوریه و سایر کشورهی همسایهٔ عربی و ترکیه به عنوان  شناخته می‌شود ().  عبارتی برای سرزمین شام و برای سوریه است. سرزمین بعدی و به ويژه سوریه تاریخی،   ()  نامیده شد. این اصطلاح به لحاظ ریشه‌شناسی به معنای "سرزمین سمت چپ" یا "شمال" است، زیرا کسی در حجاز که به سمت شرق و طلوع آفتاب رو کرده باشد، شمال را در سمت چپ خود خواهد یافت. این در تضاد با نام یمن ( ) است که به معنای "سمت راست" یا "جنوب" می‌باشد. واریانت  () نیز در عربستان جنوبی باستان ثبت شده است، که به صورت  () آمده و دارای همان توسعه معنایی است.

 جمعیت 
در سرشماری سال ۲۰۱۹ میلادی، جمعیت شهر دمشق که خود یک استان مستقل به‌شمار می‌رود حدود ۲/۰۷۹/۰۰۰ نفر تخمین زده شده است.

در ۳۱ دسامبر سال ۲۰۱۱ جمعیت این شهر (این استان) برابر با ۱٬۷۵۴٬۰۰۰ تخمین زده شده است.

به علت ورود بخش قابل توجهی از آواره شدگان سوری به استان دمشق و استان ریف دمشق، جمعیت این دو استان در مجموع در سال ۲۰۱۵ حدود ۵ میلیون نفر تخمین زده شده است.

 مناطق 
238px|بندانگشتی|چپ|ترافیک دمشق
منطقه «قدیم دمشق» در حد فاصل منطقه مسیحی‌نشین و یهودی‌نشین، در مرکز شهر واقع شده است.In Syria, Old Damascus now a quiet, shrunken core, The Los Angeles Times خیابان‌های منطقه قدیم دمشق سنگ‌فرش هستند.سوریه: خشم و ماتم در دمشق، بی‌بی‌سی فارسی

«ابورمانه» مرفه‌نشین‌ترین منطقه دمشق است.Fight Expands in Damascus as Diplomatic Hopes Sink, The New York Times بسیاری از سفارت‌خانه‌های خارجی در این منطقه در غرب دمشق واقع شده‌اند و ثروتمندترین اهالی دمشق در این محله زندگی می‌کنند. ساختمان مرکزی ستاد کل ارتش سوریه در این منطقه قرار دارد.انفجار شدید در ساختمان مرکزی ستاد کل ارتش سوریه ، العربیه فارسی در این محله خیابان المَهدی قرار دارد که چندین مجتمع امنیتی و نظامی در آن واقع شده‌اند.انفجار شدید دمشق را لرزاند، بی‌بی‌سی فارسی سفارت ایالات متحده آمریکا در دمشق در خیابان المنصور در منطقه «ابورمانه» واقع شده است.Embassy of the United States of America , US Department of States

همچنین منطقه مرُفه‌نشین «مزعه»Car Bomb in Damascus Kills Dozens, Opposition Says, The New York Times از دیگر مناطق مهم دمشق است. مقر حزب بعث سوریه، سفارت روسیه در دمشق و تعدادی از کلوب‌های شبانهMortar shell hits Russian embassy compound in Damascus, injures 3, Russia Today در این منطقه قرار دارند.انفجار در نزدیکی مقر حزب بعث در دمشق، بی‌بی‌سی فارسی

سفارت کانادا و سفارت ایران در منطقه پُر رفت‌وآمد «مَزه» در مرکز دمشق واقع شده‌اند.سقوط گلوله‌های خمپاره در نزدیکی سفارت ایران در سوریه، العربیه فارسی در این منطقه چندین ساختمان دولتی قرار داردنخست‌وزیر سوریه از سوء قصد جان به در برد، بی‌بی‌سی فارسی و تعدادی از مقامات عالی‌رتبه حکومت بشار اسد هم در این محله سکونت دارند.Syrian Prime Minister Escapes Assassination Bid, The New York Times

میدان امویه در مرکز دمشق، مرکز ساختمان تلویزیون دولتی سوریه است.انفجار بمب در ساختمان رادیو و تلویزیون دولتی سوریه، بی‌بی‌سی فارسی از دیگر میدان‌های مهم دمشق، می‌توان به میدان مرجه در مرکز شهر دمشق و در نزدیکی ایستگاه تاریخی خط آهن حجاز اشاره کرد. میدان مرجه در انتهای غربی منطقه «قدیم دمشق» و در مجاور بازار حمیدیه واقع شده است.Bomb in Central Damascus Kills 13, The New York Times مرکز رایزنی فرهنگی ایران، دفتر سازمان حج و زیارت و بعثه علی خامنه‌ای، رهبر حکومت جمهوری اسلامی در نزدیکی میدان مرجه دمشق قرار دارند.ساختمان رایزنی فرهنگی ایران در سوریه آسیب دید، بی‌بی‌سی فارسی

میدان حجاز در مرکز دمشق واقع شده است.انفجار در مرکز دمشق هشت کشته بر جای گذاشت، بی‌بی‌سی فارسی ساختمان راه‌آهن سوریه در نزدیکی این میدان قرار دارد.Bomb attack in central Damascus kills 8, Times of Israel

«قابون»،از توابع ریف دمشق «جوبر» و «حجرالاسود» از دیگر محلات شهر دمشق هستند.سقوط یک هلیکوپتر در دمشق، بی‌بی‌سی فارسیدیوارکشی دور سازمان‌های امنیتی در دمشق همزمان با پیشروی مخالفان، العربیه فارسی منطقه «رُکن‌الدین» نیز یکی از محلات مرکزی شهر دمشق است.Syrian Air Force Commander Is Reported Killed, The New York Times میدان شمدین در منطقه رکن‌الدین واقع شده است.ارتش آزاد سوریه حلقه محاصره دمشق را تنگ‌تر کرد ، العربیه فارسی

«زینبیه» از دیگر محلات شهر دمشق است. مدفن سیده زینب، نوه محمد، پیغمبر اسلام، در این محله قرار دارد و از زیارتگاه‌های شیعیان است.انفجار بمب و بمباران هوایی ده‌ها کشته در سوریه برجای گذاشت، بی‌بی‌سی فارسی «الشاغور» از دیگر مناطق شیعه‌نشین است که در مرکز دمشق واقع شده است.انفجار در حمص و حمله خمپاره‌ای به مرکز دمشق، بی‌بی‌سی فارسی

خیابان بغداد از خیابان‌های مرکزی شهر دمشق است.Amid Battles in Suburbs, Syrian Rebels Warn Travelers to Avoid Damascus Airport, The New York Times این خیابان از یک‌سو به میدان سبع بحرات وصل می‌شود. بانک مرکزی سوریه در نزدیکی این میدان واقع شده است.۵۷ نفر بر اثر انفجار یک خودرو در دمشق کشته و زخمی شدند، العربیه فارسی

«باب مصلی» از دیگر مناطق شهر دمشق است. این منطقه مرکز حمل و نقل بین‌شهری و مملو از مغازه‌ها و مراکز خرید است.Besieged Syrian Leader Makes Rare Public Appearance, The New York Times

میدان عباسیین در شرق دمشق واقع شده است. این منطقه، سابقاً یکی از محلات اعیان‌نشین شهر بود.

کاخ ریاست‌جمهوری سوریه که مجموعه‌ای از دو کاخ جداگانه است،Syrian rebels fire at presidential palace as opposition storms capital, Fox News یکی به نام «کاخ مردم» بر بلندی‌هایNo Easy Route if Assad Opts to Go, or to Stay, in Syria, The New York Times کوه قاسیون در شمالِ‌غربی دمشق،The best of Damascus, The Guardianکشته‌شدن وزیر دفاع و شوهر خواهر بشار اسد، بی‌بی‌سی فارسی و دیگری به نام «کاخ مهاجرین» در محله مهاجرین در شمال شرقی دمشق واقع شده‌اند.

از دیگر مناطق دمشق، غار منسوب به اصحاب کهف استخاطرات و تصاویر شما از سفر به سوریه، بی‌بی‌سی فارسی که البته در درستی آن اختلاف است.پایگاه مجلات تخصصی

 حومه 
منطقه «کفرسوسه» در حومه جنوبِ غرب دمشق واقع شده. ساختمان جدید وزارت کشور سوریه در این منطقه قرار دارد.«وقوع چند انفجار در ساختمان وزارت کشور سوریه»، بی‌بی‌سی فارسی شهرک «جدید الفضل» در حومهSyrian troops loyal to Assad kill at least 85 including women and children after storming Damascus suburb following five days of fighting, Daily Mail جنوب غربی دمشق واقع شده است.«ده‌ها کشته» در درگیری ارتش سوریه و مخالفان در نزدیکی دمشق، بی‌بی‌سی فارسی همچنین منطقه «معضمیه» از دیگر مناطق در حومه جنوبِ غرب دمشق است.Areas Affected by the Alleged Chemical Attack in Syria, The New York Timesگروهی از روحانیون سوریه: خوردن گوشت سگ و گربه منعی ندارد، بی‌بی‌سی فارسی

از مناطق حومه جنوبی دمشق می‌توان به منطقه «حجر الاسود»ادامه ناآرامی‌ها در حماة و حرکت تانک‌ها به سوی شمال سوریه، بی‌بی‌سی فارسی و «یرموک»Syria Warns Refugees Not to Aid Rebels, The New York Times اشاره کرد. یرموک، نام بزرگ‌ترین ارودگاه آوارگان فلسطینی در سوریه است«حمله هواپیماهای جنگی سوریه» به اردوگاه پناهندگان فلسطینی در دمشق، بی‌بی‌سی فارسی که بسیاری از ساکنین آن را فلسطینی‌ها و بخشی از اهالی آن را سوری‌ها تشکیل می‌دهند.

در حومه جنوب‌شرقی دمشق منطقه «جَرمانا» واقع شده است. جرمانا، منطقه‌ای عمدتاً دُروزی و مسیحی‌نشین است.دو انفجار، حومه دمشق را لرزاند، بی‌بی‌سی فارسی نیروگاه تشرین، در این منطقه واقع شده که ازسوی پیمانکاران ایرانی ساخته شد.

در حومه شمال شرقی دمشق مناطق دوما،بشار اسد در مورد جنگ داخلی سوریه چه فکر می‌کند؟، بی‌بی‌سی فارسی «جوبر»،درگیری شدید در حومه دمشق، بی‌بی‌سی فارسی «حموریه»،حمله موشکی جیش‌الاسلام به پایتخت سوریه، بی‌بی‌سی فارسی «زملکا»، «عین ترما» و «عربین» واقع شده‌اند.

همچنین منطقه «معربا» در حومه شمالی دمشق قرار دارد. در این منطقه روسپی‌گری در کلوب‌های شبانه رواج دارد.Desperate Iraqi Refugees Turn to Sex Trade in Syria, The New York Times

منطقه «پروژه دُمر» با شهربازی و پارک آبی بر بلندی کوه قاسیون در حومهسوریه: حملات هوایی اسرائیل نشان دهنده همکاری بین تروریست‌ها است، بی‌بی‌سی فارسی شمالِ‌غربیافتتاح شهربازی ۴۰ میلیون دلاری برادر اسد در «بالای شهر» دمشق، رادیو فردا دمشق واقع شده است.Syria Blames Israel for Fiery Attack in Damascus, The New York Times

در حاشیه شرقی شهر دمشق، منطقه کشاورزی غوطه واقع شده است.سوریه: هواداران بشار اسد از چه می‌ترسند؟، بی‌بی‌سی فارسی

«مرکز تحقیقات نظامی» و «مرکز گارد ریاست‌جمهوری سوریه» در منطقه «جمرایا» واقع شده‌اند.

 فرهنگ و هنر 
238px|بندانگشتی|چپ|«سوق الحمیدیه» مشهورترین و بزرگ‌ترین بازار سنتی دمشق است.Ancient Damascus shows travelers its youthful side, CNN

سوریه از پایگاه‌های مهم رشد تمدن اسلامی بوده است. مسجد جامع اُمَوی دمشق با ۱۴۰۰ سال قدمت از جمله جاذبه‌های مهم گردشگری در شهر دمشق محسوب می‌شود.دمشق: داستان دو شهر، بی‌بی‌سی فارسی در سال ۲۰۰۸ میلادی، دمشق به عنوان پایتخت فرهنگی جهان عرب برگزیده شد.اپرای دمشق، از رونق افتاده در جنگ، بی‌بی‌سی فارسی

در بخش قدیمی شهر دمشق، بازدید از حمام‌های سُنتی، هتل بوتیک‌ها، خانه‌های تاریخی از جمله کاخ العظم، خانه جبری و خانه عنبر توصیه‌شده‌اند.

از رویدادهای مهم فرهنگی در شهر دمشق می‌توان به جشنواره فیلم دمشق اشاره کرد. همچنین خانه اُپرای دمشق از مراکز مهم فرهنگی دمشق محسوب می‌شود.

یکی از مهم‌ترین گالری‌های هنری خاورمیانه، به نام ایام در دمشق واقع شده است.هنر خاورمیانه زیر چکش حراج؛ آیا زمان مناسبی برای خرید آثار ایرانی و عربی است، بی‌بی‌سی فارسی

 صنایع دستی 
پارچه‌های رومیزی آغابانی که از ابریشم، نخ‌های طلا و نقره ساخته می‌شوند، از صنایع دستی معروف دمشق هستند.Violence leaves Syrians in desperate economic straits, BBC News

 ورزش 
دمشق میزبان تیم‌های الجیش، الوحده و الجمد در لیگ برتر فوتبال سوریه است.

 امکانات شهری 
فرودگاه بین‌المللی دمشق در حاشیه جنوبیClashes in Syria shut down Aleppo airport, Associated Press via Yahoo News شهر دمشق واقع شده است. فرودگاه دمشق از طریق جاده‌ای به طول ۲۱ کیلومترمخالفان حکومت سوریه فرودگاه دمشق را «منطقه جنگی» اعلام کردند، بی‌بی‌سی فارسی به شهر دمشق منتهی می‌شودخبرنگار رادیو و تلویزیون ایران در سوریه زخمی شد، بی‌بی‌سی فارسی

دانشگاه دمشق و موزه ملی دمشق در منطقهٔ برامکه در مرکز شهر دمشق قرار دارند. تالار اپرای دمشق در «میدان امویه» در مرکز دمشق واقع شده است.Defiant Speech by Assad Is New Block to Peace in Syria The New York Times

مهم‌ترین بازار دمشق، بازار حمیدیه نام دارد که همچنین به نام «بازار شام» نیز معروف است. بازار حمیدیه در مرکز شهر دمشق و در مقابل «میدان مرجه» واقع شده است. ستون‌های رومی به جای مانده از دوران بیزانس را هنوز می‌توان در میان رواق‌های بازار دمشق دید.

بزرگ‌ترین بیمارستان دمشق بیمارستان مجتهد می‌باشد.

 راه‌های اصلی منتهی به دمشق 
جاده حُمص به دمشق از کوه‌های قلمون می‌گذرد و از شمال به شهر دمشق منتهی می‌شود.ارتش سوریه کنترل راه ارتباطی حمص به دمشق را به دست گرفت، بی‌بی‌سی فارسی

شاه‌راه پالمیرا به دمشق منتهی می‌شود.عملیات تازه داعش و جبهه نصرت در جنوب دمشق، بی‌بی‌سی فارسی پالمیرا در استان حُمص و در ۲۱۰ کیلومتری دمشق واقع شده است.انهدام «بعل شمین» و اراده داعش برای از بین بردن جوامع چندفرهنگی ، رادیو زمانه

 شهرهای اطراف 
238px|بندانگشتی|چپ|ترافیک دمشق
238px|بندانگشتی|چپ|یک صومعه تاریخی در شهر معلولا در اطراف دمشق.

معلولا یکی از مهم‌ترین شهرهای مسیحی‌نشین در شمالِ‌غرب دمشق محسوب می‌شود که دارای کلیساها، صومعه‌های تاریخی و از زیارت‌گاه‌های مهم مسیحیان است.ارتش سوریه شهر مسیحی نشین معلولا را بازپس گرفت، بی‌بی‌سی فارسی

 نگارخانه 

 یادداشت‌ها 

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:آثار باستانی در استان ریف دمشق
رده:بنیان‌گذاری‌های هزاره هفتم (پیش از میلاد) در آسیا
رده:جوامع مسلمان صوفی در سوریه
دمشق
رده:سلوکیان
رده:شام (سرزمین)
رده:شهرهای دارای میراث جهانی یونسکو
رده:شهرهای راه ابریشم
رده:محوطه‌های باستان‌شناختی در سوریه
رده:معماری عثمانی
رده:مقاله‌های نیازمند یادکرد
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در هزاره ۲ (پیش از میلاد)
رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در هزاره ۷ (پیش از میلاد)
رده:میراث جهانی در خطر
رده:میراث جهانی در سوریه
رده:هلال حاصل‌خیز