شهرستان الیگودرز

شهرستان الیگودرز یکی از شهرستان‌های استان لرستان ایران است. مرکز این شهرستان، شهر الیگودرز است.

الیگودرز مادر اشترانکوه و سرزمین آبشار‌ها لقب دارد و بزرگ‌ترین دشت لاله‌های واژگون دنیا در این شهرستان واقع شده است.

 مردم 
مردم الیگودرز لر هستند از شاخه بختیاری اغلب به گویش لری بختیاری صحبت می‌کنند.

 پیشینه تقسیمات کشوری 
این سرزمین سابقاً جز اصلی ولایت سرزمین بختیاری بود که در دوره پهلوی اول سرزمین بختیاری منحل شده و سرزمین‌های آن میان استان‌های لرستان و اصفهان و خوزستان تقسیم شد.

 مشخصات شهرستان 
 طول و عرض جغرافیایی: ۴۹ درجه و ۴۲ دقیقه طول- ۳۳ درجه و۲۳ دقیقه عرض جغرافیایی
 ارتفاع از سطح دریا: ۲۰۲۲ متر
 طول راه‌های هم سنگ: ۳۳٫۵۴۶ کیلومتر
 راه فرعی شنی: ۱۴۷ کیلومتر
 راه فرعی آسفالته: ۱۱۹ کیلومتر
 راه آسفالته معمولی اصلی: ۵۲ کیلومتر
 حوزه آبریز: سر شاخه‌های دز
 طول رودخانه‌های شهرستان: ۶۰۰ کیلومتر
 قله‌های بلند: قالیکوه، اشترانکوه، مندیش کوه و تمندر
 خروجی آب سالانه از شهرستان:۶ میلیاردمتر مکعب
 زمین‌های دیم: ۱۵۰۰۰۰ هکتار
 زمین‌های آبی: ۲۵۰۰۰ هکتار
 متوسط جمعیت خانوار: ۵٬۵

 تقسیمات کشوری 
شهرستان الیگودرز دارای ۵ بخش، ۱۲ دهستان و ۵ شهر به شرح زیر است:

 شهرستان الیگودرز 
بخشمرکز بخشجمعیت بخش ۱۳۹۵نام دهستانمرکز دهستانجمعیت دهستان ۱۳۹۵شهرجمعیت شهر ۱۳۹۵مرکزیالیگودرز۹۹٬۶۵۳ نفرپاچه‌لک شرقیسور۶٬۶۲۶ نفرالیگودرز۸۹٬۲۶۸ نفرخمهخمه سفلی۳٬۷۵۹ نفربربرود شرقیچمن سلطان۱۰٬۴۲۷ نفربربرود شرقیدوزان۶٬۳۷۶ نفرچمن سلطان۲٬۰۹۱ نفرفرسشفرسش۱٬۹۶۰ نفرزز و ماهروشول‌آباد۹٬۵۸۴ نفرزز شرقیشول‌آباد۴٬۹۰۴ نفرشول‌آباد۱٬۵۳۱ نفرماهرومرگسر۱٬۸۱۴ نفرزز غربیحبه۱٬۳۳۵ نفربربرود غربیشاپورآباد۹٬۳۳۵ نفربربرود غربیززم۴٬۵۰۷ نفرشاپورآباد۱٬۵۲۲ نفرچشمه پرچشمه پر۳٬۳۰۶ نفرذلقیتیتکان۸٬۳۴۶ نفرذلقی شرقیچاله پره۲٬۴۸۵ نفرتیتکان۳۷۸ نفرذلقی غربیپرچل۲٬۸۰۷ نفرپیشکوه ذلقیکیزان دره۲٬۶۷۶ نفر

 انتقال آب 
پس از اجرای طرح انتقال آب که رسانه‌های ایران از آن با عنوان کلی «طرح انتقال آب از سرشاخه‌های دز» نام می‌برند. آب مصرفی (شرب، صنعتی، کشاورزی) شهر قم، وهمچنین بخشی از شهرهای خوانسار، گلپایگان، خمین و محلات می‌باشد.
به گفته فتاح وزیر وقت نیرو این آب یکی از بهترین آب‌های دنیا است.

 اعتراض‌ها و خسارت‌ها 
به دلیل مجاورت شهرستان الیگودرز با سرشاخه‌های دز شهرستان خمین انتقال آب به شهرهای خوانسار، گلپایگان، خمین، محلات و قم باعث پایین رفتن شدید سطح سفره‌های آب زیرزمینی و در نهایت خشک شدن چاه‌های آب این منطقه شده است. بیش از ۶۰ حلقه چاه خشک شده و ۱۷۱ حلقه از چاه‌های منطقه نیز در آستانه خشکیدن قرار دارند، اما تاکنون حقابه یی برای این روستاها در نظر گرفته نشده است.

 مکان‌های دیدنی و گردشگری 
 اماکن تفریحی و گردشگری 
 آتشکده باستانی کیورز امیرآباد
 پیست بین الملی اسکی تمندر الیگودرز الیگودرز
 دریاچه تمی الیگودرز
 قلعه دختر تمندر الیگودرز
 دشت لاله‌های واژگون روستای خلیل‌آباد
 آبشار آب سفید الیگودرز
 دریاچه گهر
 آبشار چکان الیگودرز
 رستوران گردان بام الیگودرز
 آبشار برنجه الیگودرز
 دشت لاله‌های واژگون خلیل آباد
 دامنه‌های اشترانکوه الیگودرز
 پارک جنگلی بنفشه الیگودرز بام الیگودرز
 قلعه باجول الیگودرز
 موزه مردم‌شناسی الیگودرز
 روستای گایکان

 آثار تاریخی و باستانی 
 موزه مردم‌شناسی الیگودرز
 قلعه مندیش
 قلعه بادباد
 قلعه ناکام
 قلعه باجول

 گورستان‌های تاریخی 
 گورستان تاریخی شیر سنگ‌ها در بزنوید
 قبور تاریخی شاهرود

 تپه‌های تاریخی و باستانی 
 تپه خرمن جا خاک پتیه روستای خاک بتیه
 تپه بالاده روستای حر آباد علیا
 تپه بردبناب روستای نخودکار
 تپه برم روستای برم
 تپه روباه الیگودرز
 تپه بردبناب غرب روستای نخودکار
 تپه برنا آباد روستای برناباد
 تپه دره ارجنک روستای گیلان
 تپه دل زه روستای شرالی
 تپه زوردزار روستای باغ لطفیان
 تپه سنگر رضا خانی روستای سنگر
 تپه شماره ۴ فیروز آباد (گلیله) روستای فیروزآباد
 تپه طاسل روستای باغ طاسل

 محوطه‌های تاریخی الیگودرز 
 محوطه تاریخی بدر آباد
 محوطه برآفتاب
 محوطه برآفتاب بالا
 محوطه برآفتاب ۲
 محوطه جو بالا
 محوطه چاله چنار
 محوطه خرمن دهگاه
 محوطه چشمه کرکبود
 محوطه کرکبودکهنه
 محوطه استل دیمه
 محوطه باغ حاج نصرت
 محوطه دریلان جوز
 محوطه خرسیان ۲
 محوطه دهگاه
 محوطه عباس برفی
 محوطه گندلستان
 محوطه قلیان

بندانگشتی|200px |آبشار آب سفید

الیگودرز به دلیل قرار گرفتن در مناطق کوهستانی و همچنین به دلیل برخوردار بودن از منابع آب بسیار و چشمه‌های فراوان موقعیت بسیار خوبی برای به وجود آمدن آبشارهای طبیعی است. در لرستان حدود ۱۱ آبشار مختلف وجود دارد که هر ساله در فصل‌های مختلف علاقه‌مندان بسیاری را به خود جذب می‌کنند.
آبشار برنجه (تاف) با ارتفاع ۷۹۶ متر در ۲ کیلومتری غرب روستای پیر امام و همچنین در نزدیکی، روستاهای سرتنگ برزه و در بخش زز و ماهروی شهرستان الیگودرز مرتفع‌ترین آبشار آسیا و سیزدهمین آبشار مرتفع جهان است. همچنین آبشار آب سفید که در جنوب شرقی این استان و در دامنه کوه‌های زاگرس و در کنار کوه بلند قالی کوه در منطقه زلقی از شهرستان الیگودرز قرار گرفته است و دسترسی به آن با جاده از شهر الیگودرز امکان‌پذیر است. آب این آبشار از دل تونلی در دل یک کوه سنگی بیرون می‌آید. ارتفاع آبشار ۷۰ متر و عرض تاج آن در فصل پرآبی حدود ۸ متر می‌باشد. آبشار آب‌سفید معروف به عروس آبشارهای ایران می‌باشد.

 آبشارها 
 آبشار آب سفید
 آبشار چکان
 آبشار تیندر
 آبشار لوچ
 آبشارهای دورک
 آبشار وارگ
 آبشار چونگ شنه
 آبشار تاف (برنجه)
 آبشار دره ماهی
 آبشار مبارک‌آباد
 </nowiki>سراب‌ها
 سراب تمندر
 سراب دستگرد
 سراب ماهیچال

 دریاچه‌ها 
 دریاچه تمی الیگودرز
 </nowiki>کوه‌ها و قله‌ها
 اشترانکوه
 قالیکوه
 کوه تمندر
 مندیش کوه
 </nowiki>اماکن زیارتی الیگودرز
 امامزاده محمد بن حسن
 امامزاده اکبر علی
 امامزاده سه تن فرسش
 امامزادهسه فرزندان پیر امام
 امامزاده قیصر بن علی
 امامزاده سلطان سیاهپوش
 امامزاده ابراهیم ابن مالک
 امامزاده پیر بادوش
 امامزاده داوود شیخان

 سراب‌ها 
 صنایع 
چپ|380px|بندانگشتی|شالیزارهای بزنوید

تعدادی از واحدهای مهم صنعتی شهرستان الیگودرز عبارت‌اند از:
 کارخانه شیشه لرستان
 فولاد الیگودرز
 جهان خودرو
 شرکت عایق فوم گیلانی
 همارشتن
 آذین پنجره (درب و پنجره دو جداره UPVC)
 سیم‌برش
 استخراج سنگ‌های تزیینی ساختمانی از نوع چینی و کریستال
 سنگ‌دانه بندی
 پودر میکرونیزه از سنگ
 فرآوری کربنات کلسیم
 شرکت مقاوم فولاد الیگودرز
 شرکت سیناپلاست
 لاستیک سازی بارز الیگودرز
 کاغذ سازی الیگودرز
 شرکت حجیم پلاست
 محصولات غذایی حسینی
بخشی از تولیدات شهرستان عبارتند از غلات، حبوبات، برنج لبنیات دامی، عسل، ماهی قزل‌آلا، سیب زمینی، آرد، ماکارونی، ویفر و بیسکویت است. عسل الیگودرز از بهترین و طبیعی‌ترین عسلهای ایران و حتی جهان به‌شمار می‌رود، چنان‌که سوغات ناب این شهر نیز محسوب می‌شود. صنایع دستی آن شامل هنرهای سرامیکی، قالیبافی، منبت کاری، سیم بافی، معرق‌کاری، گلیم بافی و جاجیم بافی می‌شود.

 سدهای الیگودرز 
بندانگشتی|250px|سد خان‌آباد، شهرستان الیگودرز
 سد رودبار
 سد بختیاری
 سد لیرو
 سد زالکی
 سد خان آباد
 سد حوضیان
 سد ده جانی
 سد عالی محمود
 سد کزنار
 سد اردودر
 سد قشلاق الیگودرز
 سد دار سفید
 سد خمه بالا
 سد کندر
 سد گایکان
 سد چمن سلطان
 سد اسل شاه

 معادن 
شهرستان الیگودرز دارای بیشترین تراکم سنگ‌های تزئینی در استان لرستان است. سنگ‌های تزئینی در اطراف روستاهای اردودر، دوزان، عسگران الیگودرز، باد باد، قلعه عبدالرضا شهرک برناباد و شهر الیگودرز بیشترین تراکم را دارد همین معادن سنگ باعث به وجود آمدن کارخانه‌های فراوری سنگ زیادی در این شهرستان شده است.

 جمعیت 
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان الیگودرز برابر با ۱۳۷٬۵۳۴ نفر بوده است.

 منابع 


رده:شهرستان‌های استان لرستان