فهرست فرمانروایان ایران

این فهرست شامل تمامی فرمانروایانی است که بر اساس منابع تاریخی بر سراسر یا بخشی از سرزمین ایران حکمرانی کرده‌اند. این فهرست بدون توجه به اصالت تاریخی، دولت ملی، دین، قومیت، زبان و ویژگی‌های فرهنگی و سیاسی هر دوره تنظیم شده است.

نخستین امپراتوری ایرانی معمولاً ماد (حدود ۷۲۷–۵۵۰ پیش از میلاد) یا شاهنشاهی هخامنشی (۵۵۰–۳۳۰ پیش از میلاد) محسوب می‌شود. پس از فتح امپراتوری هخامنشی توسط اسکندر (۳۳۴–۳۳۰ پیش از میلاد)، بخش بزرگی از ایران به مدت دو قرن تحت سلطه حکومت‌های هلنیستی، به ویژه امپراتوری سلوکی (۳۰۵–۱۲۹ پیش از میلاد) قرار گرفت. حکومت بومی ایرانی با گسترش شاهنشاهی اشکانی (۲۴۷ پیش از میلاد–۲۲۴ میلادی) دوباره احیا شد. اشکانیان جای خود را به شاهنشاهی ساسانی (۲۲۴–۶۵۱ میلادی) دادند، که تا زمان حمله مسلمانان (۶۳۳–۶۵۱ میلادی) بر این سرزمین حکومت کردند.

در دوران قرون وسطی، ایران میان حکومت‌های بزرگ خارجی و پادشاهی‌های کوچک‌تر تقسیم می‌شد. بخش عمدهٔ سرزمین‌های ساسانی ابتدا به خلافت راشدین (۶۳۳–۶۶۱ میلادی)، سپس خلافت اموی (۶۶۱–۷۵۰ میلادی) و خلافت عباسی (۷۵۰–۱۲۵۸ میلادی) پیوستند. کاهش اقتدار خلفا منجر به پدید آمدن دوره‌ای به نام میان‌پرده ایرانی شد، که در آن فرماندهان ایرانی سلسله‌ها و پادشاهی‌های مستقل خود را بنیان نهادند و برخی از آن‌ها نمادها و ایدئولوژی سلطنتی ساسانیان را احیا کردند. در قرن یازدهم، ایران توسط امپراتوری سلجوقی ترک‌تبار اما دارای فرهنگ ایرانی (۱۰۳۸–۱۱۹۴ میلادی) فتح شد. پس از آن، فتوحات دیگری توسط فرمانروایان ترک‌تبار و مغول ایرانی‌مآب، از جمله خوارزمشاهیان (۱۰۷۷–۱۲۲۰ میلادی)، مغول (۱۲۲۰–۱۲۵۹ میلادی) و تیموریان (۱۳۷۰–۱۴۵۸ میلادی) انجام گرفت.

وحدت سیاسی ایرانیان در سال ۱۵۰۱ میلادی با پایه‌گذاری امپراتوری صفوی (۱۵۰۱–۱۷۲۲ میلادی) احیا شد. سقوط صفویان به دوره‌ای از آشفتگی منجر شد، که طی آن حکومت میان شاهزادگان صفوی و دودمان افغان‌تبار هوتکی (۱۷۲۲–۱۷۲۹ میلادی) دست‌به‌دست شد. نادرشاه با تأسیس امپراتوری افشار (۱۷۳۶–۱۷۹۶ میلادی) این دوران را پایان داد، اما پس از ترور او در ۱۷۴۷ میلادی، افشاریان با دودمان زند (۱۷۵۱–۱۷۹۴ میلادی) تحت رهبری کریم‌خان زند و جانشینانش رقابت کردند. ایران با به قدرت رسیدن دودمان قاجار (۱۷۸۹–۱۹۲۵ میلادی) بار دیگر یکپارچه شد و پس از آن دودمان پهلوی (۱۹۲۵–۱۹۷۹ میلادی) آخرین دودمان شاهنشاهی ایران بود. از زمان انقلاب ۱۳۵۷، رهبر مذهبی رئیس کشور محسوب می‌شود.

 عهد باستان 
 تمدن ایلام (حدود ۲۷۰۰ تا ۶۷۸ پیش از میلاد) 

 پادشاهی ماد (۷۲۶ تا ۵۵۰ پیش از میلاد) 

خاندان ماد،Cameron, 1936; D’yakonov, 1956; The Cambridge History of Iran ۶۷۴ تا ۵۴۹ پیش از میلاد نام نگارهسکه فرنام زادروزدرگذشت آغاز سلطنت پایان سلطنت خویشاوندی یادداشت دیاکو شاه ماد نامشخص۶۷۵ پ.م. ۷۲۷ پ.م. ۶۷۵ پ.م. به عنوان نخستین حاکم در ماد شناخته می‌شود. کشتریتی/فرورتیش شاه ماد نامشخص۶۵۳ پ.م. ۶۷۵ پ.م.CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1  iranicaonline.org ۶۵۳ پ.م. پسر دیاکو قبایل پراکنده مادی را متّحد و به یک کشور تبدیل کرد و سرانجام در نبرد با آشوریان کشته شد. هووخشتره 80px شاه ماد نامشخص۵۸۵ پ.م. ۶۲۵ پ.م. ۵۸۵ پ.م.پسر فرورتیشهووخشتره، نخست سکاها را که پس از مرگ پدرش بر ماد سلطه یافته بودند، شکست داد و پس از آن برای مقابله با آشوریان، نیروی نظامی مجهزی تشکیل داد، در سال ۶۱۴ پیش از میلاد از کوه‌های زاگرس گذشت و ضمن تسخیر آبادی‌های آشوری در سر راه، پایتخت باستانی دولت آشور را در محاصره گرفت. پس از سقوط شهر آشور، نبوپلسر (پادشاه بابل) در شهر آشور به دیدار هووخشتره آمد و در آنجا پیمان دوستی میان ماد و بابل بسته شد. در سال ۶۱۲ پیش از میلاد هووخشتره و نبوپلسر توانستند با حمله به نینوا (پایتخت آشوریان) و فتح آن به عمر امپراتوری آشور خاتمه دهند. پس از فتوحات و پیروزی‌های فراوان، هووخشتره این بار متوجه غرب و لیدیه و شهرهای تجاری یونان باستان در آسیای صغیر شد. وی با الیاتس، پادشاه لیدیه جنگید و توانست سرزمین‌های بالای رود هالیس را تصرف کند. جنگ بین مادها و لیدی‌ها سرانجام در سال ۵۸۵ پیش از میلاد مسیح به‌دلیل خورشیدگرفتگی ناگهانی پایان یافت و هووخشتره هم در همان سال یا سال بعد از آن درگذشت. ایشتوویگو شاه ماد نامشخصنامشخص ۵۸۵ پ.م. ۵۵۰ پ.م. پسر هووخشتره و پدربزرگ کوروش بزرگ در طول سلطنت خود مرزهای ماد را گستراند و به‌گفته هرودوت سرانجام از سلطنت خلع شد و کوروش بزرگ به عنوان نخستین شاهنشاه هخامنشی امپراتوری یکپارچه ایران را بنیان گذارد.

 پادشاهی هخامنشی ۷۳۰ تا ۵۵۰ پیش از میلاد 

نگارهنامخویشاوندیسلطنتیادداشتمنبعدودمان هخامنشی (۷۰۵–۵۵۹ پیش از میلاد)هخامنشحدود ۷۰۵ ق. منخستین پادشاه هخامنشیچیش پیشفرزند هخامنشحدود ۶۴۰ ق. م70x70pxکوروش یکمفرزند چیش پیشحدود ۵۸۰ ق. مکمبوجیه یکمفرزند کوروش یکم  پدر کوروش بزرگحدود ۵۵۰ ق. م

 شاهنشاهی هخامنشیQashqai, Chronicle of Achaemenids. ۵۵۰ تا ۳۲۹ پیش از میلاد 

دودمان هخامنشی، ۵۵۹ تا ۳۲۹ پیش از میلاد نام نگارهسکه فرنام زادروزدرگذشت آغاز سلطنت پایان سلطنت خویشاوندی یادداشت منبع کوروش بزرگ 94x94پیکسل شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، شاه انشان، شاه ماد، شاه بابل، شاه لیدیه، شاه سومر و اکد، شاه چهار گوشهٔ جهان ۶۰۰ پ.م.۵۳۰ پ.م. ۵۵۹ پ.م. ۵۳۰ پ.م. پسر کمبوجیه یکم و ماندانا وی بنیان‌گذار و نخستین شاهنشاه هخامنشی بود که به مدت سی سال، در میانه سال‌های ۵۵۹ تا ۵۲۹ پیش از میلاد، بر نواحی گسترده‌ای از آسیا حکومت کرد. کمبوجیه دوم 80px شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، شاه بابل، فرعون مصر نامشخص۵۲۲ پ.م. ۵۳۰ پ.م. ۵۲۲ پ.م. پسر کوروش بزرگ و کاساندان وی دومین شاهنشاه هخامنشی و بنیانگذار دودمان بیست و هفتم مصر بود. کمبوجیه پیش از پادشاهی و در دوران فرمانروایی پدرش، نایب‌السلطنه بوده و پس از مرگ پدرش، جانشین وی شد. او پس از به‌تخت‌نشینی، بیش از هر چیز وقت خود را صرف تهیهٔ مقدمات لشکرکشی به مصر کرد. سپاه کمبوجیه در ماه مه سال ۵۲۵ پیش از میلاد خود را به پلوزیوم رساند و و درنهایت بر سپاه پسامتیخ سوم غلبه کرد و در ماه ژوئن همان سال با پیمودن درهٔ نیل از شمال به جنوب، سراسر مصر را مطیع شاهنشاهی هخامنشی ساخت. کمبوجیه سرانجام در ژوئیهٔ ۵۲۲ پیش از میلاد درگذشت. گئومات 80px شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، شاه بابل، فرعون مصر نامشخص۵۲۱ پ.م. ۵۲۲ پ.م. ۵۲۱ پ.م.شاید پسر کوروش بزرگدر سال ۵۲۲ پیش از میلاد کمبوجیه در راه بازگشت از مصر می‌میرد. گئومات مغ (بردیای دروغین) با فریبکاری و زورستانی با طرح معرفی خود با نام بردیا فرزند کوروش بزرگ تخت پادشاهی را مالک می‌شود. بعد از آن داریوش بزرگ از خویشاوندان کوروش با یاری جمعی از نجیب‌زادگان پارسی، گئومات را کشت و به پادشاهی رسید. داریوش بزرگ 100x100پیکسل شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، شاه بابل، فرعون مصر ۵۴۹ پ.م.۴۸۶ پ.م. ۵۲۲ پ.م. ۴۸۶ پ.م. پسر ویشتاسب و روزگونهوی در سال ۵۲۲ پیش از میلاد، با کمک چندی از بزرگان هفت خانوادهٔ اشرافی پارسی با کشتن گئومات مغ بر تخت نشست. پس از آن به فرونشاندن شورش‌های درون‌مرزی پرداخت. فرمانروایی شاهنشاهی را استحکام بخشید و سرزمین‌هایی چند به شاهنشاهی افزود. آغاز ساخت پارسه (تخت جمشید) در زمان پادشاهی او بود.
از دیگر کارهای او حفر راه آبی بود که دریای سرخ را به رود نیل و از آن سو به دریای مدیترانه پیوند می‌داد. آرامگاه او در دل کوه رحمت در جایی به نام نقش رستم در مرودشت فارس (نزدیک شیراز) است. پس از جهانگیری کوروش بزرگ و کمبوجیه سراسر خاورمیانه و آسیای کوچک جزو قلمرو او محسوب می‌گردید. خشایارشا بزرگ 120x120پیکسل شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، شاه بابل، فرعون مصر ۵۱۹ پ.م.۴۶۵ پ.م. ۴۸۶ پ.م. ۴۶۵ پ.م. پسر داریوش یکم و آتوسا اردشیر یکم 110x110پیکسل شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر نامشخص۴۲۴ پ.م. ۴۶۵ پ.م. ۴۲۴ پ.م. پسر خشایارشا و آمستریس خشایارشا دوم 80px شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر نامشخص۴۲۳ پ.م. ۴۲۴ پ.م. ۴۲۴ پ.م. پسر اردشیر یکم و داماسپیا سغدیانه80x80پیکسل شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر نامشخصنامشخص ۴۲۴ پ.م. ۴۲۳ پ.م. پسر اردشیر یکم و آلوگونه داریوش دوم 136x136پیکسل شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر نامشخص۴۰۴ پ.م. ۴۲۳ پ.م. ۴۰۴ پ.م. پسر اردشیر یکم و کسمارتیدندرحالی که جنگ‌های پلوپونزی به اوج شدت رسیده بود، اسپارت (دولت-شهر یونانی) می‌کوشید که برای از بین بردن حریف خود دولت-شهر آتن از طلای داریوش دوم استفاده کند ولی داریوش می‌دانست که اگر طلاها را با تأخیر به اسپارت برساند جنگ به طول خواهد کشید و ایران خواهد توانست تا هنگامی که یونانیان مشغول جنگند، دولت-شهرهای یونانی آسیای صغیر را دوباره به قلمرو ایران ضمیمه کند. اردشیر دوم 96x96پیکسل شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس ۴۳۵ پ.م.۳۵۸ پ.م. ۴۰۴ پ.م. ۳۵۸ پ.م. پسر داریوش دوم و پروشات اردشیر سوم 106x106پیکسل شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر ۴۰۰ پ.م.۳۳۸ پ.م. ۳۵۸ پ.م. ۳۳۸ پ.م. پسر اردشیر دوم و استاتیرا اردشیر چهارم 80px شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر ۳۵۷ پ.م.۳۳۶ پ.م. ۳۳۸ پ.م. ۳۳۶ پ.م. پسر اردشیر سوم و آتوسا داریوش سوم 80px شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه پارس، فرعون مصر ۳۸۰ پ.م.۳۳۰ پ.م. ۳۳۶ پ.م. ۳۳۰ پ.م. پسر آرشام (نوهٔ داریوش دوم) و سی‌سی‌گامبیس (دختر اردشیر دوم)دراین زمان آریو برزن سعی کرد از پیشروی سپاهیان اسکندر به سوی پارس جلوگیری کند اما کشته شد و داریوش (سوم) فرار کرد و سلسله هخامنشیان به پایان رسید

 امپراتوری مقدونی‌هاQashqai, Chronicle of Macedonians. ۳۳۴ تا ۱۳۸ پیش از میلاد 

دودمان آرگید، ۳۳۶ تا ۳۰۶ پیش از میلاد نام نگارهسکه فرنام زادروزدرگذشت آغاز سلطنت پایان سلطنت خویشاوندی یادداشت اسکندر مقدونی 80px باسیلئوس مقدونیه، هژمون اتحادیهٔ هلنی، شاهنشاه پارس، فرعون مصر، ارباب آسیا ۳۵۶ پ.م.۳۲۳ پ.م. ۳۳۶ پ.م. ۳۲۳ پ.م. پسر فیلیپ دوم، پادشاه مقدونیه و ملکه المپیاس پادشاه مقدونیه از ۳۳۶ پیش از میلاد و شاهنشاه ایران از ۳۳۰ پیش از میلاد بود. او در سال ۳۵۶ پیش از میلاد در شهر پلا متولد شد و تا سن شانزده سالگی تحت تعلیم ارسطو قرار داشت. اسکندر توانست تا پیش از رسیدن به سن سی‌سالگی یکی از بزرگ‌ترین امپراتوری‌های جهان باستان را شکل دهد که از دریای یونان تا کوه‌های هیمالیا گسترده بود، وی سرانجام در ۱۰ یا ۱۱ ژوئن ۳۲۳ پ.م. و در سن ۳۲ سالگی در کاخ نبوکدنصر دوم در بابل درگذشت. فیلیپ سوم 80px باسیلئوس مقدونیه، هژمون اتحادیهٔ هلنی، شاهنشاه پارس، فرعون مصر، ارباب آسیا ۳۵۶ پ.م.۳۱۷ پ.م. ۳۲۳ پ.م. ۳۱۷ پ.م. پسر فیلیپ دوم، پادشاه مقدونیه و ملکه لاریسا به عنوان جانشین اسکندر تاج‌گذاری کرد و سرانجام توسط المپیاس کشته شد. اسکندر چهارم 80px باسیلئوس مقدونیه، هژمون اتحادیهٔ هلنی، شاهنشاه پارس، فرعون مصر، ارباب آسیا ۳۲۳ پ.م.۳۰۹ پ.م. ۳۲۳ پ.م. ۳۰۹ پ.م. پسر اسکندر بزرگ و ملکه روشنک به عنوان جانشین قانونی اسکندر بزرگ در ۳۲۳ پیش از میلاد تاج‌گذاری کرد و سرانجام در حدود سن ۱۴ سالگی به دست کاساندر کشته شد.دودمان سلوکی، ۳۱۱ تا ۱۲۹ پیش از میلاد نام نگارهسکه فرنام زادروزدرگذشت آغاز سلطنت پایان سلطنت خویشاوندی یادداشت سلوکوس یکم 80px باسیلئوس  ۳۵۸ پ.م.۲۸۱ پ.م. ۳۰۵ پ.م. ۲۸۱ پ.م. پسر آنتیوخوس او سابقاً به عنوان یک ژنرال پیاده‌نظام در ارتش اسکندر خدمت می‌کرد و پس از مرگ زود هنگام اسکندر و در خلال جنگ‌های دیادوخوی، موفق شد بر بخش بزرگی از امپراتوری اسکندر دست یابد و در نهایت امپراتوری سلوکی را بنیاد گذارد. آنتیوخوس یکم 80px باسیلئوس  ۳۲۴ پ.م.۲۶۱ پ.م. ۲۸۱ پ.م. ۲۶۱ پ.م. پسر سلوکوس یکم آنتیوخوس دوم 80px باسیلئوس  ۲۸۶ پ.م.۲۴۶ پ.م. ۲۶۱ پ.م. ۲۴۶ پ.م. پسر آنتیوخوس یکم سلوکوس دوم 80px باسیلئوس  ۲۶۵ پ.م.۲۲۵ پ.م. ۲۴۶ پ.م. ۲۲۵ پ.م. پسر آنتیوخوس دوم سلوکوس سوم 80px باسیلئوس  ۲۴۳ پ.م.۲23 پ.م. ۲۲۵ پ.م. ۲۲۳ پ.م. پسر سلوکوس دوم آنتیوخوس سوم 80px باسیلئوس مگاس  ۲۴۱ پ.م.۱۸۷ پ.م. ۲۲۲ پ.م. ۱۸۷ پ.م. پسر سلوکوس دوم سلوکوس چهارم 80px باسیلئوس  ۲۱۸ پ.م.۱۷۵ پ.م. ۱۸۷ پ.م. ۱۷۵ پ.م. پسر آنتیوخوس سوم

 پادشاهی اشکانی ۲۴۷ تا ۱۷۱ پیش از میلاد 

فهرست شاهان محلی اشکانیپرترهنام پادشاهلقبیادداشتسلطنتمرگ100pxاشک یکم𐭀𐭓𐭔𐭊 (Arsak)پادشاهرهبر قبیله پرنی که آندروگوراس ساتراپ پارت را شکست داد و خود را پادشاه پارت خواند و علیه سلوکیان قیام کرد.۲۴۷ پ. م -۲۱۷ پ. م۲۱۷ پ. م
به مرگ طبیعی فوت شد.100pxاشک دوم𐭀𐭓𐭔𐭊 (Arsak)پادشاهپسر اشک یکم.
او ابتدا همدان و ری را تصرف کرد اما از آنتیوخوس سوم شکست خورد و در نتیجه صلح نامه پادشاه پارت شناخته شد.۲۱۷ پ. م -۱۹۱ پ. م۱۹۱ پ. م
به مرگ طبیعی فوت شد100pxاشک سومشاه اشکانی، فریاپتنوه برادر اشک یکم یا فرزند اشک دوم.
وی موفق شد حکومت اشکانی را از زیر سلطه سلوکیان خارج سازد.۱۹۱ پ. م -۱۷۷ پ. م۱۷۷ پ. م
به مرگ طبیعی فوت شد.100px فرهاد یکم𐭐𐭓𐭇𐭕 (Frahat)پادشاه، شاه اشکانیپسر اشک سوم.
در زمان حکومت وی تپورستان فتح شد.۱۷۶ پ. م -۱۷۱ پ. م۱۷۱ پ. م
به مرگ طبیعی فوت شد.

 شاهنشاهی اشکانیQashqai, Chronicle of Arsacids. ۱۷۱ پیش از میلاد تا ۲۲۸ میلادی 
فهرست شاهنشاهان اشکانیپرترهنام پادشاهلقبیادداشتسلطنتمرگ100pxمهرداد یکم
(بزرگ)𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕 (Mihrdat)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانی، یونانی دوستپسر اشک سوم. فتوحات او دولت اشکانی را از یک پادشاهی کوچک به یک شاهنشاهی جهانی تبدیل کرد. او اولین پادشاه اشکانی است که عنوان پادشاهان هخامنشی، شاهنشاه را برای خود برگزید و با تصرف سلوکیه با این عنوان تاج گذاری کرد.۱۷۱ پ. م -۱۳۲ پ. م۱۳۲ پ. م
به مرگ طبیعی فوت شد.100pxفرهاد دوم𐭐𐭓𐭇𐭕 (Frahat)شاه بزرگ، شاه اشکانی، یونانی دوستپسر مهرداد یکم، در اوایل سلطنت به دلیل پایین بودن سن، ملکه رینون اداره حکومت را بر عهده داشت. وی در نبرد، آنتیوخوس هفتم را شکست داد.۱۳۲ پ. م -۱۲۷ پ. م۱۲۷ پ م طی مقابله با تهاجمات سکاهای شرقی و یوئه چی‌ها کشته شد.100pxاردوان یکم𐭍𐭐𐭕𐭓 (Ardawan)شاه بزرگ، شاه اشکانی، یونانی دوستپسر اشک سوم فریاپت.۱۲۷ پ. م -۱۲۴ پ. م۱۲۴ پ. م در نبرد با سکاهای مهاجم کشته شد.100pxمهرداد دوم
بزرگ𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕 (Mihrdat)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر اردوان یکم، زمانی که او به سلطنت رسید حکومت اشکانی در نابسامانی به سر می‌برد وی با دلاوری و درایت تمام نواحی اشغال شده را پس گرفت و مرزهای ایران را در شرق تا کوه‌های هیمالیا و در غرب تا میان رودان رساند. او از لقب شاهنشاه استفاده کرد و این لقب تا زمان ساسانیان مورد استفاده شاهان اشکانی بود.۱۲۴ پ. م -۹۱ پ. م۹۱ پ. م
به مرگ طبیعی فوت شد.100pxگودرز یکم𐭂𐭅𐭕𐭓𐭆 (Godarz)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر مهرداد دوم، او علیه پدرش قیام کرد۹۱ پ. م - ۸۷ پ. م۸۷ پ. م به مرگ طبیعی فوت شد.مهرداد سوم𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕 (Mihrdat)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر مهرداد دوم. به نبرد با برادرش گودرز و برادرزاده اش ارد یکم پرداخت و پس از مرگ برادرش سلطنت را غصب کرد.۸۷ پ. م - ۸۰ پ. م۸۰ پ. م از سرنوشت و نحوه مرگش اطلاع دقیقی در دست نیست.100pxارد یکمشاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر گودرز یکم۸۰ پ. م - ۷۵ پ. م۷۵ پ. م به مرگ طبیعی فوت شد100pxسیناتروکشاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر مهرداد دوم، با کمک سکاها و در میانسالی به سلطنت رسید۷۵ پ. م - ۶۹ پ. م۶۹ پ. م به مرگ طبیعی فوت شد.100pxفرهاد سوم𐭐𐭓𐭇𐭕 (Frahat)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر سیناتروک۶۹ پ. م - ۵۷ پ. م۵۷ پ. م به دست فرزندانش مسموم و کشته شد.100pxمهرداد چهارم𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕 (Mihrdat)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر فرهاد سوم۵۷ پ م - ۵۴ پ. م۵۴ پ. م به دست برادرش ارد دوم کشته شد.100pxارد دومشاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر فرهاد سوم، در زمان او سرزمین‌های بسیاری به قلمرو اشکانیان اضافه شد، و جنگ‌های زیادی با روم رخ داد که نبرد حران اولین آن‌ها بود. ارد پایتخت اشکانیان را به تیسفون منتقل کرد.۵۴ پ. م - ۳۷ پ. م۳۷ پ. م او تاج و تخت سلطنت را به پسرش فرهاد چهارم منتقل کرد اما بعد از مدتی به دستور پسرش در خواب خفه شد100pxفرهاد چهارم𐭐𐭓𐭇𐭕 (Frahat)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر ارد دوم، او در طول حکومتش توسط تیرداد برکنار شد اما بعداً دوباره به سلطنت رسید.۳۷ پ. م - ۲ پ. م۲ پ. م به دست همسر و پسرش مسموم و کشته شد.100pxموزاشهبانوهمسر فرهاد چهارم، او حکومت را به صورت مشترک با پسرش اداره می‌کرد.۲ پ. م - ۴ م۲ میلادی، به همراه پسرش توسط اشراف کشته شد.100pxفرهاد پنجم یا فرهادک𐭐𐭓𐭇𐭕 (Frahat)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر فرهاد چهارم، او حکومت را به صورت مشترک با مادرش اداره می‌کرد.۲ پ. م - ۴ م۲ میلادی، به همراه مادرش توسط اشراف کشته شد.100pxارد سومشاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانییک شاهزاده اشکانی احتمالاً پسر فرهاد چهارم۴ میلادی - ۶ میلادی۶ میلادی، توسط اشراف برکنار شد.100pxبهنام یکمشاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر ارد سوم۶ میلادی - ۱۲ میلادی۱۹ میلادی، به دلیل فرار از حبس کشته شد.100pxاردوان دوم𐭍𐭐𐭕𐭓 (Ardawan)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانینوه دختری فرهاد چهارم.۱۰ میلادی - ۴۰ میلادی۴۰ میلادی، به دلیل ناشناخته فوت شد.100pxوردان یکمشاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر اردوان دوم، همزمان با او گودرز دوم ادعای سلطنت داشت.۴۰ میلادی - ۴۷ میلادی۴۷ میلادی، توسط اشراف ترور شد.100pxگودرز دوم𐭂𐭅𐭕𐭓𐭆 (Godarz)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر اردوان دوم، وی در زمان برادرش ادعای سلطنت داشت و با مرگ او تنها شاه اشکانی شد.۴۰ میلادی - ۵۱ میلادی۵۱ میلادی، به خاطر تندخویی به قتل رسید.100pxونن دومشاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیبرادر اردوان دوم، او تنها چند ماه سلطنت کرد.۵۱ میلادی۵۱ میلادی، به مرگ طبیعی فوت شد.100pxبلاش یکم𐭅𐭋𐭂𐭔 (WalaΓs)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر بهنام دوم، در طول سلطنت وی آداب و رسوم ایرانی بیش از پیش احیا شد و فرهنگ هلنی از بین رفت.۵۱ میلادی - ۷۸ میلادی۷۸ میلادی، به مرگ طبیعی فوت شد.100pxوردان دومشاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر بلاش یکم، وی علیه پدرش قیام کرد و فقط بر بخش کوچکی از سرزمین اشکانیان تسلط یافت۵۵ میلادی - ۵۸ میلادینامشخص100pxپاکور دومشاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر بلاش یکم۷۸ میلادی - ۱۱۰ میلادی۱۱۰ میلادی100pxبلاش دوم𐭅𐭋𐭂𐭔 (WalaΓs)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر بلاش یکم، رقیب پاکور دوم در سلطنت۷۸ میلادی - ۸۰ میلادی۸۰ میلادی، در جنگ با پاکور دوم کشته شد.100pxاردوان سوم𐭍𐭐𐭕𐭓 (Ardawan)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر بلاش یکم، رقیب پاکور دوم در سلطنت۸۰ میلادی - ۸۱ میلادی۸۱ میلادی در جنگ با پاکور دوم کشته شد.100pxخسرو یکم𐭇𐭅𐭎𐭓𐭅 (Husrow)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر بهنام دوم، پادشاه بخشی از سرزمین اشکانی و رقیب پاکور دوم و بلاش سوم.۱۰۹ میلادی - ۱۲۹ میلادی۱۲۹ پس از میلاد به مرگ طبیعی فوت کرد.100pxبلاش سوم𐭅𐭋𐭂𐭔 (WalaΓs)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر بلاش دوم۱۱۰ میلادی - ۱۴۷ میلادی۱۴۷ میلادی100pxمهرداد پنجم𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕 (Mihrdat)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر پاکور دوم۱۲۹ میلادی - ۱۴۰ میلادی۱۴۰ میلادی، در حمله به پادشاهی کوماژن کشته شد.100pxبلاش چهارم𐭅𐭋𐭂𐭔 (Walaγš)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر مهرداد پنجم۱۴۷ میلادی – ۱۹۱ میلادی۱۹۱ میلادی100pxبلاش پنجم𐭅𐭋𐭂𐭔 (Walaγš)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر بلاش چهارم۱۹۱ میلادی – ۲۰۸ میلادی۲۰۸ میلادی100pxبلاش ششم𐭅𐭋𐭂𐭔 (Walaγš)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر بلاش پنجم، تا سال ۲۱۳ تنها شاه اشکانی بود اما بعداً تنها پادشاه بخش کوچکی از سرزمین اشکانیان بود۲۰۸ میلادی – ۲۲۸ میلادی۲۲۸ میلادی، در جنگ با ساسانیان شکست خورد و کشته شد.100pxاردوان چهارم𐭍𐭐𐭕𐭓 (Ardawān)شاهنشاه، شاه بزرگ، شاه اشکانیپسر بلاش پنجم، از سال ۲۱۳ شاه بخش وسیعی از سرزمین اشکانیان بود. وی در جنگ با امپراتوری روم پیروز شد اما در نهایت در جنگ با ساسانیان شکست خورد.۲۱۳ میلادی – ۲۲۴ میلادی۲۲۴ میلادی در نبرد هرمزدگان توسط اردشیر بابکان شکست خورد و کشته شد.

 شاهنشاهی ساسانیQashqai, Chronicle of Sasanids. ۲۲۴ تا ۶۵۲ میلادی 

شاهنشاهان ساسانی، ۲۲۴ تا ۶۵۲ میلادی80px نام دیهیمی نام مهادین به زبان پهلوی نگاره فرنام زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشت اردشیر یکم اَرْتَخْشَتْرَ 80px اردشیر پاپکان، شاه بزرگشاهنشاه ایران و انیران مرگ: سپتامبر ۲۴۲ - به مرگ طبیعی فوت کرد ح. ۲۱۲ میلادی به عنوان شاه پارس و از ۲۸ آوریل ۲۲۴. م به عنوان شاهنشاه ایران سپتامبر ۲۴۲ میلادی پسر پاپک شاه پارس پسر ساسان موبد آتشکده آناهیتا در استخر نخست شاه ایالت پارس بود و سپس با شکست دادن اردوان پنجم آخرین شاه اشکانی شاهنشاه ایران شد و شاهنشاهی ساسانی را بنیان گزاری کرد شاپور یکمشَهْپُوهْرْ بی‌قاب|80px شاه بزرگشاهنشاه ایران و انیران مرگ مه ۲۷۰. م - به مرگ طبیعی فوت کرد ۱۲ آوریل ۲۴۰. م مه ۲۷۰. م پسر اردشیر یکم در زمان زندگی پدر بر تخت نشست. غلبه و پیروزی شاپور یکم بر سه امپراتور روم، کشته شدن گوردیان سوم، اسارت والرین و زانو زدن وی در مقابل شاپور یکم و باج گرفتن از فیلیپ عرب هرمز یکم اَئُوهُرْمَزْدَ اَرْتَخْشَتْرَ 80px اَپرینَک شاهبزرگ ارمنان شاه (شاه ارمنستان)شاهنشاه ایران و انیران مرگ: ژوئن ۲۷۱. م - به مرگ طبیعی فوت کرد مه ۲۷۰. م ژوئن ۲۷۱. م پسر شاپور یکمدر کنار پدر خود، در جنگ‌های روم و ارمنستان دلاوری‌های بسیاری از خود نشان داده بود. پس از شاپور یکم، شاهنشاه ایران شد بهرام یکم وَرَهْرانْبی‌قاب|80x80پیکسل گیلان شاهکرمانشاهشاه بزرگشاهنشاه ایران و انیران مرگ: سپتامبر ۲۷۴. م - به مرگ طبیعی فوت کرد ژوئن ۲۷۱. م سپتامبر ۲۷۴. م پسر شاپور یکمدر زمان فرمانروایی شاپور یکم، بهرام به عنوان شهربان گیلان و با عنوان گیلانشاه خدمت کرد. بهرام بعد از مرگ برادرش هرمز یکم با حمایت کرتیر موبد موبدان به سلطنت رسید و با برادرش نرسه به توافق رسید تا او عنوان ارمنشاه را نگه دارد. مانی در زمان او اعدام شد. بهرام دوم وَرَهْرانْ 80x80پیکسل شاه بزرگشاهنشاه ایران و انیران مرگ: از ۲۹۳. م - به مرگ طبیعی فوت کرد سپتامبر ۲۷۴. م ۲۹۳. م پسر بهرام یکمبهرام دوم نخستین شاهنشاهی بود که با تصویر همسر و فرزندش سکه زد. بهرام با امپراتور جدید روم، دیوکلسین صلح کرد. ایران بخشی از غرب ارمنستان را در اختیار رومیان قرار داد و بخش‌های باقی‌مانده آن سرزمین کماکان تحت فرمان نرسه باقی ماند. بهرام سوم وَرَهْرانْ سکانشاهشاهنشاه ایران و انیران مرگ:؟ ۲۹۳م ۲۹۳م پسر بهرام دوم در رقابت بر سر پادشاهی، از نرسی، عموی پدرش شکست خورد. نرسی نَرْسِهْ 80px سکان شاهبزرگ ارمنان شاهشاهنشاه ایران و انیران مرگ: سپتامبر ۳۰۲. م - به مرگ طبیعی فوت کرد ۲۹۳. م سپتامبر ۳۰۲. م پسر شاپور یکم در برخورد با رومیان بر سر مسئله ارمنستان، در نبرد ساتالا از گالریوس، فرمانده رومی، شکست خورد تا با اسیر شدن خانواده‌اش مجبور به پذیرش عهدنامه نصیبین شود. وی پس از مدتی از مقام شاهنشاهی کناره گرفت. هرمز دوم اَئُوهُرمَزْدْ 80px شاهنشاه ایران و انیران مرگ: فوریهٔ ۳۰۹. م - به دست وزرگان کشته شد سپتامبر ۳۰۲. م فوریهٔ ۳۰۹. م پسر نرسی در دوران او تیرداد سوم شاه ارمنستان که پس از شکست ایران از روم، از ایران جدا شده بود به صورت رسمی مسیحیت را به عنوان دین رسمی خود اعلام کرد آذرنرسی آتورنَرْسِهْ شاهنشاه ایران و انیران مرگ: مارس ۳۰۹. م - به دست وزرگان عزل و کشته شد فوریهٔ ۳۰۹. م مارس ۳۰۹. م پسر هرمز دوم آذر نرسه یکی از پسران هرمز دوم و از زن اول او بود که بعد از پدر برتخت نشست؛ ولی چون اعیان و نجبای مملکت را ناراضی نمود، پس از چند ماه از سلطنت خلع و کشته شد شاپور دوم شَهْپُوهْرْ 80px هویَه سُنبا (به تازی: ذوالاکتاف)، شاه بزرگشاهنشاه ایران و انیران تولد: ۳۰۹. ممرگ: ۳۷۹. م - به مرگ طبیعی فوت کرد ۳۰۹. م ۳۷۹. م پسر هرمز دوم او پسر هرمز دوم و مدت سلطنت او هفتاد سال بود. فتنهٔ قبایل عرب را فرونشاند و امنیت را در مرزهای شاهنشاهی برقرار کرد. قدرت وزرگان ساسانی را کاهش داد. پیروزی بر ژولیان امپراتور روم قلمروهای از دست رفته طی عهدنامه نصیبین را بازپس گرفت اردشیر دوم اَرْتَخْشَتْرَبی‌قاب|80x80پیکسل شاه آدیابن (نخوردشیرگان)شاهنشاه ایران و انیران مرگ: ۳۸۳. م - به دست وزرگان کشته شد ۳۷۹. م ۳۸۳. م برادر شاپور دوم او که پسر شاپور دوم بود، در زمان شاهنشاهی برادرش به عنوان شاه آدیابن (نخوردشیرگان) خدمت کرد و در جنگ‌های شاپور در برابر رومیان نیز حاضر بود. شاپور سوم شَهْپُوهْرْ80px شاهنشاه ایران و انیران مرگ: دسامبر ۳۸۸. م - به دست وزرگان به قتل رسید ۳۸۳. م ۳۸۸. م پسر شاپور دوم امضای توافق میان ایران و روم در رابطه با مسئله ارمنستان و تقسیم آن به دو بخش شرقی و غربی - بخش شرقی پادشاهی ارمنستان که وسیع‌تر بود، به ایران رسید. شاهنشاه ایران یک شاهزاده اشکانی و البته مسیحی به نام خسرو را به عنوان شاه ارمنستان شرقی برگزید بهرام چهارم وَرَهْرانْ 80px کرمانشاهبزرگ کوشانشاهشاه بزرگشاهنشاه ایران و انیران مرگ: ۳۹۹. م - به دست وزرگان به قتل رسید ۳۸۸. م ۳۹۹. م پسر شاپور دوم بسته شدن پیمان صلح با روم، شاید بدان سبب که موبدان را از تعقیب و آزار مسیحیان آن حدود، بازمی‌داشت منجر به ناخرسندی آنها، از بهرام شد. یزدگرد یکم یَزْدَکِرْتُ 80x80پیکسل رامشهرشاه بزرگشاهنشاه ایران (درباریان و روحانیان زرتشتی وی را بزه کار می‌خواندند)از این دوران لقب شاه انیران از القاب شاهان ساسانی حذف شد مرگ: ۴۲۰. م - به دست وزرگان به قتل رسید ۳۹۹. م ۴۲۰. م پسر شاپور سوم آزادی مذهبی دیگر ادیان، صلح طولانی مدت با روم، کفالت تئودئوس دوم امپراتور روم شرقی، سرکوب و قتل وزرگان، مقابله با هجوم هپتالیان به مرزهای شرقی و هون‌ها به مرزهای شمالی شاپور چهارم شَهْپُوهْرْبی‌قاب|84x84پیکسل بزرگ ارمنان شاهشاهنشاه ایران مرگ ۴۲۰. م - به دست وزرگان به قتل رسید ۴۲۰. م ۴۲۰. م پسر یزدگرد یکم وی در زمان فرمانروایی پدرش یزدگرد یکم، شاه ارمنستان بود خسرو خسرو زورستان شاهنشاه ایران؟ ۴۲۰. م ۴۲۰. م - در رقابت با پسرعمویش بهرام پنجم بر سر سلطنت شکست خورد پسر بهرام چهارم وزرگان بعد از کشته شدن یزدگرد یکم و پسرش شاپور چهارم، خسرو را به شاهی برگزیدند بهرام پنجم وَرَهْرانْ 80x80پیکسل گور، شاهنشاه ایران تولد: ۳۷۷ یا ۴۰۰. ممرگ: ۲۰ ژوئن ۴۳۸. م ۴۲۰. م ۲۰ ژوئن ۴۳۸. م - به دست وزرگان در شکارگاه به قتل رسید پسر یزدگرد یکم ادامه صلح با روم، رسیدگی به امور مردم و رفاه آنان یزدگرد دوم یَزْدَکِرْتُ 80px شاهنشاه ایران مرگ ۱۵ دسامبر ۴۵۷. م - به مرگ طبیعی فوت کرد ۲۰ ژوئن ۴۳۸. م ۱۵ دسامبر ۴۵۷. م پسر بهرام پنجم سختگیری‌های شدید مذهبی، سرکوب شورش ارمنستان در نبرد آوارایر هرمز سوم اَئوهُرْمَزْدَ کوشانشاهشاهنشاه ایران مرگ: ۴۵۹. م - در جنگ بر سر قدرت به دست برادرش پیروز یکم کشته شد ۴۵۷. م ۴۵۹. م پسر یزدگرد دوم پیروز یکم پیروئوزَت 80px سکانشاهبزرگ کوشانشاهشاه بزرگشاهنشاه ایران مرگ: ژانویهٔ ۴۸۴. م - در نبرد هرات (۴۸۴ میلادی) با هپتالیان در مرزهای شرقی قلمروی ساسانی کشته شد ۴۵۹. م ژانویهٔ ۴۸۴. م پسر یزدگرد دوم ادامه مقابله با هجوم کیداریان به مرزهای شرقی ساسانیان که از زمان پدرش یزدگرد دوم آغاز شده بود، مقابله با هجوم هپتالیان به مرزهای شرقی ساسانیان که از زمان پدرش یزدگرد دوم آغاز شده بود بلاش وُلْگشْ، بهداد 80px شاهنشاه ایران مرگ: ۴۸۸. م - به دست وزرگان کشته شد فوریهٔ ۴۸۴. م ۴۸۸. م پسر یزدگرد دوم کواد یکم کَوات،  80x80پیکسل شاه بزرگشاهنشاه ایران تولد :ژوئن ۴۴۹ یا ۴۷۲مرگ :۱۳ سپتامبر ۵۳۱. م - به مرگ طبیعی فوت کرد دور اول: ۴۸۸–۴۹۶. م ۴۹۶. م پسر پیروز یکم ظهور مزدک و طرفداری از وی، در پی شورش مردم و وزرگان، برکنار و زندانی شد. جاماسب زاماسْبَ 80px شاهنشاه ایران ۴۹۶. م ۴۹۹. م پسر پیروز یکم در پی فرار برادرش قباد از زندان، از سلطنت کناره‌گیری و به حکومت طبرستان منصوب شد کواد یکم کَوات،  80x80پیکسل شاهنشاه تولد: ژوئن ۴۴۹ یا ۴۷۲. ممرگ: ۱۳ سپتامبر ۵۳۱. م - به مرگ طبیعی فوت کرد دوره دوم: ۴۹۹. م ۱۳ سپتامبر ۵۳۱. م پسر پیروز یکم پادشاهی دوباره، آغاز جنگ با روم شرقی که تا دوران خسرو پرویز ادامه داشت خسرو یکم خُسْراوْ
hwslwb 80px گیلانشاه، انوشیروان، دادگر، شاه بزرگشاهنشاه ایران تولد: ۵۰۵. ممرگ :۳۱ ژانویهٔ ۵۷۹. م - به مرگ طبیعی فوت کرد ۱۳ سپتامبر ۵۳۱. م ۳۱ ژانویهٔ ۵۷۹. م پسر کواد یکماصلاحات در امور اقتصادی، سیاسی کشور، بازسازی ارتش و تقسیم قلمروی ساسانی به چهار قسمت نظامی که مسئولیت هر قسمت را یک اسپهبد بر عهده داشت، نبرد با روم شرقی و تصرف انطاکیه، سرکوب شدید مزدکیان هرمز چهارم اَهورْمَزْدَ 80px ترکزاد، شاهنشاه ایران تولد: حدود ۵۵۵. ممرگ: ۵۹۰. م - به دست برادران همسرش گستهم و وندوی برکنار و چند روز پس از آن کشته شد ۳۱ ژانویهٔ ۵۷۹. م ۵ سپتامبر ۵۹۰. م پسر خسرو یکمخاندان مهران، ۵۹۰ تا ۵۹۱ میلادی نام دیهیمی نام مهادین به زبان پهلوی نگاره فرنام زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشت بهرام ششم وَرَهْرانْ 80px مهران، چوبینه، شاهنشاه ایران (غاصب سلطنت) مرگ: ح۵۹۲. م در ترکستان - با زمینه‌چینی خسروپرویز و به دست همسر خاقان ترک، مسموم و کشته شد. سپتامبر ۵۹۰. م بهار ۵۹۱. م پسر بهرام گشنسب از خاندان مهران کودتا علیه هرمز چهارم و سپس خسروپرویز، سلطنت را غصب و خود را شاهنشاه ایران نامیدخاندان اسپهبدان، ۵۹۴ تا ۶۰۰ میلادیPourshariati, pp. 131-136 نام دیهیمی نام مهادین به زبان پهلوی نگاره فرنام زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشت گستهم ویستَهم 80px پیروز، فرخ، شاهنشاه ایران (مدعی سلطنت) مرگ ۶۰۰. م - به دست همسرش گردیهگُردی یا گُردیا (همین‌طور گردویه، گردیگ) که در داستان‌های ملی ایران و شاهنامه نام وی ذکر شده‌است از زنان اشراف‌زادهٔ ایرانی و زنی جنگاور از خاندان مهران بود. او خواهر سپهبد بهرام چوبین؛ همسر بهرام سیاوشان سپس همسر ویستهم دائی خسرو پرویز، و در آخر همسر خسرو پرویز بود. وی همچنین مادر جوانشیر پسر خسرو بود که در دوران هرج و مرج بعد از کشته شدن پدرش خسروپرویز، مدت کوتاهی سلطنت کرد (خواهر بهرام چوبین که بعدها به همسری خسرو دوم درآمد) کشته شد. ۵۹۴. م ۶۰۰. م پسر شاپور از خاندان اسپهبدان به همراه برادرش وندوی علیه شوهرخواهرشان، هرمز چهارم، کودتا و پس از عزل و قتل وی، خواهرزاده‌شان خسروپرویز را به شاهی رساندند اما بعد از کشته شدن برادرش به دست خسروپرویز، در ری ادعای پادشاهی کردخاندان ساسانی، ۲۲۴ تا ۶۵۲ میلادی نام دیهیمی نام مهادین به زبان پهلوی نگاره فرنام زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشت خسرو دومخُسْراوْ 80px پرویز، شاه بزرگشاهنشاه ایران مرگ ۲۹ فوریهٔ ۶۲۸. م - در پی کودتای وزرگان از سلطنت خلع و به دست آنان به قتل رسید سپتامبر ۵۹۰. م ۲۵ فوریهٔ ۶۲۸. م پسر هرمز چهارم سرکوب وزرگان و مدعیان سلطنت مانند بهرام چوبین و دایی‌اش گستهم، آغاز دور جدید نبرد با روم شرقی که ۲۷ سال به طول انجامید که در اوایل با پیروزی‌هایی همراه بود اما در نهایت شکست خورد، تصرف دوباره مصر بعد از هزار سال، محاصره کنستانتینوپل پایتخت بیزانس کواد دوم کَوات، شیرویه 80x80پیکسل شاهنشاه ایران تولد: ۵۹۶. ممرگ: اکتبر ۶۲۸. م - به علت ابتلا به بیماری وبا در تیسفون فوت کرد ۲۵ فوریهٔ ۶۲۸. م اکتبر ۶۲۸. م پسر خسرو دوم کودتا علیه پدرش خسرو دوم، صلح با بیزانس، بازگرداندن صلیب مقدس به مسیحیان اردشیر سوم اَرْتَخشَتْرَ، شیرزاد 80x80پیکسل کوچک، شاهنشاه ایران تولد :۶۲۱۲۷ آوریل ۶۳۰. م - به دست شهربراز کشته شد اکتبر ۶۲۸. م ۲۷ آوریل ۶۳۰. م پسر کواد دومخاندان مهران، ۶۳۰ تا ۶۳۲ میلادی نام دیهیمی نام مهادین به زبان پهلوی نگاره فرنام زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشت شهربراز شَهْرَ‌بَرازَ، رومی زَن، پیرگ، مهران 80px شاهنشاه ایران مرگ: ۹ ژوئن ۶۳۰. م - به دست وزرگان به قتل رسید ۲۷ آوریل ۶۳۰. م ۹ ژوئن ۶۳۰. م پسر اردشیر از خاندان مهران شوهرخواهر خسرو دوم، از سرداران مشهور جنگ‌های بیست‌وهفت ساله و از غاصبان تخت شاهنشاهی ساسانیشاپور پنجم شَهْپُوهْرْ، شَهْرَ‌بَرازَ، مهران شاهنشاه ایران ژوئن ۶۳۰. م ۶۳۰. م پسر شهربراز و خواهرزاده خسرو دوم در سال ۶۳۰ میلادی هنگامی که بوران‌دخت در سلطنت دوره نخست خود توسط بزرگان کشور خلع گشت، پسرعمه‌اش، شاپور شهربراز با همکاری چندی از بزرگان خود را پادشاه نامید و برای یک مدت بسیار کوتاه پادشاه ایران شد.خاندان ساسانی، ۲۲۴ تا ۶۵۲ میلادی نام دیهیمی نام مهادین به زبان پهلوی نگاره فرنام زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشت خسرو سوم خُسْراوْ 80px کوتاه، شاهنشاه ایران مرگ پس از ژوئن ۶۳۵. م ۶۲۹. م ۶۳۰. م پسر کواد پسر هرمز چهارم سکه‌های نسبتاً کمیاب او ضرب تیسفون، اصطخر و کرمان هستند. نشان می‌دهد که او بر قسمت وسیعی از ایران حکومت کرده از جمله پایتخت ساسانی جوانشیر شاهنشاه ایران مرگ: ۶۳۰. م - به دست وزرگان به قتل رسید ۶۳۰. م خلع: ۶۳۰. م پسر خسرو دوم آزرمیدخت آذرمیگ‌دُخْت80x80پیکسل شهبانوی شهبانوان، بانبشن ۱۶ ژوئن ۶۳۱. م رستم فرخزاد، آذرمیدخت را به تلافی قتل پدرش نابینا و به قتل رساند ۶۳۱. م ۶۳۱. م دختر خسرو دوم بعد از پسرعمه‌اش شاپور شهروراز به سلطنت رسید بوران‌دختپُورانْدُخْت80px شهبانوی شهبانوان، بانبشن مرگ اکتبر ۶۳۲. م - توسط جناح پهلو خفه شد (روایت دیگر نقل می‌کند به مرگ طبیعی فوت کرده‌است) دوره اول حکومت ۱۷ ژوئن ۶۳۰. م دوره دوم ۶۳۱–۱۶ ژوئن ۶۳۲. م دختر خسرو دوم دوره اول حکومت پس از شهر براز و دوره دوم پس از خلع خواهرش آذرمیدختپیروز دوم گُشْنَسْبْ بَندَگپیروئوزَت شاهنشاه ایران مرگ دسامبر ۶۳۱. م- به دست وزرگان به قتل رسید اکتبر ۶۳۱. م دسامبر ۶۳۱. م پسر چهاربخت دختر یزدانزاد پسر خسرو یکم هرمز پنجم اَئُوهُرْمَزْد 80px شاهنشاه ایران مرگ: ژوئن ۶۳۳. م - به دست رستم فرخزاد کشته شد. اکتبر ۶۳۱. م ژوئن ۶۳۳. م پسر کواد دوم خسرو چهارم خُسْراوْ فرخزاد، خره زاد 80px بختیار، شاهنشاه ایران مرگ: ژوئن ۶۳۳. م - به دست رستم فرخزاد کشته شد.برخی خره زاد و فرخزاد را دو تن دانسته‌اند که نادرست است. «خره زاد» گویش ساسانی از واژه‌ای است که گویش پارتی آن «فرخزاد» است. آوریل ۶۳۲. م ژوئن ۶۳۳. م پسر خسرو دوم یزدگرد سوم یَزْدَکِرْتُ 80x80پیکسل شاهنشاه ایران تولد: ۶۲۴. م (یا ۷/۶۱۶م)مرگ: ۶۵۲. م - به دست آسیابانی در مرو کشته شد ۱۱ ژوئن ۶۳۳. م ۶۵۲. م پسر شهریار و نوه خسرو دوم پس از کشته شدن یزدگرد سوم، ایران توسط اعراب تصرف شد و خاندان ساسانی تا یک سدهٔ بعد از آن تنها در طبرستان و گیلان فرمان راندند.مدعیان سلطنت ساسانی در شرق ایران،دریایی، فرزندان و نوادگان یزدگرد سوم در چین ۶۵۲ تا پس از ۷۳۱/۷۳۰ میلادی نام دیهیمی نام مهادین به زبان پهلوی نگاره فرنام زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشت پیروز سوم پیروئوزَت شاهنشاه مرگ ۶۷۹/۶۷۸. م ۶۵۲م ۶۷۹/۶۷۸. م پسر یزدگرد سوم بهرام هفتم ورهران (به چینی: آلوهان) ورجاوند، شاهنشاه مرگ ۷۱۰. م ۶۵۲. م ۷۱۰. م پسر یزدگرد سوم نرسی سوم نِرسِه (به چینی: نی نیش) شاه بزرگ ۶۷۹/۶۷۸. م پس از ۷۰۹/۷۰۸. م پسر پیروز سوم خسرو پنجم خُسْراوْ  (به چینی: ژولو) شاه بزرگ ۷۱۰. م پس از ۷۳۱/۷۳۰. م پسر بهرام هفتم

 گاوباریان 

گاوباریان، دودمانی از شاهزادگان ساسانی بودند که از سال ۶۴۲ تا سال ۷۶۰ میلادی به مدت ۱۱۹ سال بر مناطق طبرستان و گیلان فرمانروایی کردند.
دودمان گاوباریان، ۶۴۲ تا ۷۶۰ میلادی نام نگارهسکه فرنام زادروزدرگذشت آغاز سلطنت پایان سلطنت خویشاوندی یادداشت گیل 80px اسپهبد طبرستان نامشخص ۶۸۱ م ۶۴۲ م ۶۶۰ م پسر گیلانشاه دابویه اسپهبد طبرستان نامشخص۷۱۲ م ۶۶۰ م ۷۱۲ م پسر گیل گیلانشاه فرخان بزرگ 80px اسپهبد طبرستان نامشخص۷۲۸ م ۷۱۱ م ۷۲۸ م پسر دابویه دادمهر 80px اسپهبد طبرستان نامشخص۷۳۴ م ۷۲۱ م ۷۳۴ م پسر فرخان بزرگ فرخان کوچک اسپهبد طبرستان نامشخصنامشخص ۷۴۰ م ۷۴۸ م پسر فرخان بزرگ خورشید 80px اسپهبد طبرستان نامشخص۷۶۱ م ۷۴۸ م ۷۶۱ م پسر دادمهر

 دوران خلافت 
 خلفا (۶۴۱ تا ۹۴۶ میلادی) 

 خلفای راشدین، ۲۰ تا ۴۱ هجری قمری/۶۴۱ تا ۶۶۱ میلادی نام نام مهادین کنیه فرنام نگاره زادروز- مرگ آغاز خلافت پایان خلافت خویشاوندی یادداشت عمر بن خطاب عمر ابوحفص فاروق، امیرالمؤمنین 80px ۳۲ پیش از هجرت/۵۹۰م تا ۲۵ذی الحجه۲۳ق/۶۴۴م ۲۲جمادی‌الثانی۱۳ه‍.ق/۶۳۵م ۲۵ذی الحجه۲۳ق/۶۴۴م پسر خطاب پسر نفیل پسر عبدالعزیدخترش حفصه همسر پیامبر بود. به دست پیروز نهاوندی غلام زرتشتی مغیره بن شعبه والی بصره، کشته شد. عثمان بن عفان عثمان ابوعمرو ذوالنورین، امیرالمؤمنین 80px ۴۶ پیش از هجرت/۵۷۶م تا ۱۸ذی الحجه۳۵ق/۶۵۶م ۲۹ذی الحجه۲۳ق/۶۴۴م ۱۸ذی الحجه۳۵ق/۶۵۶م پسر عفان پسر ابوالعاص پسر امیهبا دو دختر پیامبر ازدواج کرده بود. در پیِ شورش مردم کشته شد. علی بن ابی طالب علی ابوالحسن، ابوتراب مرتضی، امیرالمؤمنین 80px رجب۲۳پیش از هجرت/۶۰۰ م تا ۲۱رمضان۴۰ ه/۳۱ ژانویه ۶۶۰ م۱۳ ۱۹ذی الحجه۳۵ ه / ۶۵۶ م ۲۱رمضان۴۰ق/۶۶۰م پسر ابوطالب عبدمناف (عمران) پسر عبدالمطلببا فاطمه دختر پیامبر ازدواج کرده بود. به دست عبدالرحمن ابن ملجم مرادی از خوارج در حال (نماز) کشته شد. حسن بن علی حسن ابومحمد مجتبی 80px ۱۵رمضان۳ق/۶۲۴م تا ۲۸صفر۴۹ق/۶۶۸م ۲۲رمضان۴۰ق/۶۶۰م جمادی‌الاول یا ربیع‌الاول۴۱ق/۶۶۱م پسر علیمادرش فاطمه دختر پیامبر بود. کناره‌گیری کرد و مسموم شد و درگذشت. سفیانیان، ۴۱ تا ۶۴ هجری قمری/۶۶۱ تا ۶۸۳ میلادی نام نام مهادین کنیه فرنام نگاره زادروز- مرگ آغاز خلافت پایان خلافت خویشاوندی یادداشت معاویه یکم ابوعبدالله امیرالمؤمنین 80px ۲۱پیش از هجرت/۶۰۰م تا ۱۵رجب۶۰ق/۶۸۰م ربیع‌الاول۴۱ق/۶۶۱م ۱۵رجب۶۰ق/۶۸۰م پسر ابوسفیان صخر پسر حرب پسر امیهخواهرش ام حبیبه رمله همسر پیامبر بود. یزید یکم امیرالمؤمنین 80px ۲۶ق/۶۴۷م تا ۱۴ربیع‌الاول۶۴ق/۶۸۳م ۱۵رجب۶۰ق/۶۸۰م ۱۴ربیع‌الاول۶۴ق/۶۸۳م پسر معاویه یکم معاویه دوم ابوعبدالرحمن، ابولیلی امیرالمؤمنین ۴۳ق/۶۶۳م تا ۲۵ربیع‌الثانی۶۴ق/۶۸۳م ۱۴ربیع‌الاول۶۴ق/۶۸۳م ۲۵ربیع‌الثانی۶۴ق/۶۸۳م پسر یزید یکم زبیریان، ۶۴ تا ۷۳ هجری قمری/۶۸۳ تا ۶۹۲ میلادی نام نام مهادین کنیه فرنام نگاره زادروز- مرگ آغاز خلافت پایان خلافت خویشاوندی یادداشت عبدالله بن زبیر عبدالله ابوبکر امیرالمؤمنین ۱ق/۶۲۲م تا ۱۵جمادی‌الاول۷۳م/۶۹۲م ربیع‌الثانی۶۴ق/۶۸۳م ۱۵جمادی‌الاول۷۳م/۶۹۲م پسر زبیر پسر عواممادرش اسماء دختر ابوبکر صدیق بود. بر تمام سرزمین‌های خلافت به جز شام و مصر فرمانروا بود. کشته شد. مروانیان، ۶۴ تا ۱۳۲ هجری قمری/۶۸۳ تا ۷۵۰ میلادی نام نام مهادین کنیه فرنام نگاره زادروز- مرگ آغاز خلافت پایان خلافت خویشاوندی یادداشت مروان یکم ابوحکم، ابوعبدالملک امیرالمؤمنین ۲ق/۶۲۳م تا ۲۷رمضان۶۵ق/۶۸۴م ۳ذی القعده۶۴ق/۶۸۳م ۲۷رمضان۶۵ق/۶۸۴م پسر حکم بن ابوالعاص بن امیه در عمل تنها بر شام حاکم بود. عبدالملک ابوالولید امیرالمؤمنین رمضان۲۶ق/۶۴۷م تا ۱۴شوال۸۶ق/۷۰۵م ۲۷رمضان۶۵ق/۶۸۴م ۱۴شوال۸۶ق/۷۰۵م پسر مروان یکم تا سال ۷۳ق/۶۹۲م تنها بر شام حاکم بود. ولید یکم ابوالعباس امیرالمؤمنین ۴۷ق/۶۶۷م تا ۱۵جمادی‌الثانی۹۶ق/۷۱۵م ۱۴شوال۸۶ق/۷۰۵م ۱۵جمادی‌الثانی۹۶ق/۷۱۵م پسر عبدالملک سلیمان ابوایوب، ابوتراب امیرالمؤمنین ۵۴ق/۶۷۴م تا ۲۰صفر۹۹ق/۷۱۷م ۱۵جمادی‌الثانی۹۶ق/۷۱۵م ۲۰صفر۹۹ق/۷۱۷م پسر عبدالملک عمر بن عبدالعزیز عمر ابوحفص، ابوخالد، ابویزید امیرالمؤمنین ۶۲ق/۶۸۱م تا ۲۵رجب۱۰۱ق/۷۲۰م ۲۰صفر۹۹ق/۷۱۷م ۲۵رجب۱۰۱ق/۷۲۰م پسر عبدالعزیز پسر مروان یکم یزید دوم ابوخالد امیرالمؤمنین ۶۵ق/۶۸۴م تا ۲۵شعبان۱۰۵ق/۷۲۴م ۲۵رجب۱۰۱ق/۷۲۰م ۲۵شعبان۱۰۵ق/۷۲۴م پسر عبدالملک هشام ابوالولید امیرالمؤمنین ۷۲ق/۶۹۱م تا ۶ربیع‌الثانی۱۲۵ق/۷۴۳م ۲۵شعبان۱۰۵ق/۷۲۴م ۶ربیع‌الثانی۱۲۵ق/۷۴۳م پسر عبدالملک ولید دوم ابوالعباس امیرالمؤمنین ۸۴ق/۷۰۲م تا ۲۷جمادی‌الثانی۱۲۶ق/۷۴۴م ۶ربیع‌الثانی۱۲۵ق/۷۴۳م ۲۷جمادی‌الثانی۱۲۶ق/۷۴۴م پسر یزید دوم یزید سوم ابوالعباس امیرالمؤمنین ۸۷/۷۰۵م تا ۲۰ذی الحجه۱۲۶ق/۷۴۴م ۲۷جمادی‌الثانی۱۲۶ق/۷۴۴م ۲۰ذی الحجه۱۲۶ق/۷۴۴م پسر ولید یکم ابراهیم ابواسحاق امیرالمؤمنین مرگ صفر۱۳۲ق/۷۵۰م ۲۰ذی الحجه۱۲۶ق/۷۴۴م ۱۴صفر۱۲۷ق/۷۴۴م پسر ولید یکم کناره‌گیری کرد. مروان دوم ابوعبدالله، ابوعبدالملک، ابوعبدالرحمن امیرالمؤمنین ۷۴ق/۶۹۳م تا ۲۷ذی الحجه۱۳۲ق/۷۵۰م ۱۴صفر۱۲۷ق/۷۴۴م ۲۷ذی الحجه۱۳۲ق/۷۵۰م پسر محمد بن مروان یکم کشته شد. پس از این خلافت خاندان اموی در اندلس ادامه یافت. عباسیان، ۱۳۲ تا ۳۳۴ هجری قمری/۷۵۰ تا ۹۴۶ میلادی نام نام مهادین کنیه فرنام نگاره زادروز- مرگ آغاز خلافت پایان خلافت خویشاوندی یادداشت سفاح عبدالله ابوالعباس امیرالمؤمنین، مرتضی ۱۰۸ق/۷۲۶م تا ۱۳ذی الحجه۱۳۶ق/۷۵۴م ۱۳ربیع‌الاول۱۳۲ق/۷۵۰م ۱۳ذی الحجه۱۳۶ق/۷۵۴م پسر محمد پسر علی پسر عبدالله بن عباس منصور عبدالله ابوجعفر امیرالمؤمنین، المنصور بالله ۷ذی الحجه۹۷ق/۷۰۶م تا ۶ذی الحجه۱۵۸ق/۷۷۵م ۱۳ذی الحجه۱۳۶ق/۷۵۴م ۶ذی الحجه۱۵۸ق/۷۷۵م پسر محمد پسر علی پسر عبدالله بن عباس مهدی محمد ابوعبدالله امیرالمؤمنین، المهدی بالله ۱۲۶ق/۷۴۳م تا ۲۲محرم۱۶۹ق/۷۸۵م ۶ذی الحجه۱۵۸ق/۷۷۵م ۲۲محرم۱۶۹ق/۷۸۵م پسر منصور هادی موسی ابومحمد امیرالمؤمنین، الهادی بالله ۱۴۸ق/۷۶۴م تا ۱۶ربیع‌الاول۱۷۰ق/۷۸۶م ۲۲محرم۱۶۹ق/۷۸۵م ۱۶ربیع‌الاول۱۷۰ق/۷۸۶م پسر مهدی رشید هارون ابوجعفر امیرالمؤمنین، الرشید بالله ۱۵۱ق/۷۶۷م تا ۳جمادی‌الثانی۱۹۳ق/۸۰۹م ۱۷ربیع‌الاول۱۷۰ق/۷۸۶م ۳جمادی‌الثانی۱۹۳ق/۸۰۹م پسر مهدی امین محمد ابوعبدالله امیرالمؤمنین، الامین بالله رمضان۱۷۰ق/۷۸۶م تا ۲۶محرم۱۹۸ق/۸۱۳م ۳جمادی‌الثانی۱۹۳ق/۸۰۹م ۲۶محرم۱۹۸ق/۸۱۳م پسر رشید کشته شد. مأمون عبدالله ابوالعباس امیرالمؤمنین، المأمون بالله ۱۷ربیع‌الاول۱۷۰ق/۷۸۶م تا ۱۶رجب۲۱۸ق/۸۳۳م ۲۶محرم۱۹۸ق/۸۱۳م ۱۶رجب۲۱۸ق/۸۳۳م پسر رشید مبارک ابراهیم امیرالمؤمنین، المبارک بالله ۱۶۲ق/ تا ۲۲۴ق/۸۳۹م محرم۲۰۲ق/۸۱۷م ۲۳ذی الحجه۲۰۳ق/۸۱۹م پسر مهدی برکنار شد. معتصم محمد ابواسحاق امیرالمؤمنین، المعتصم بالله ۱۸۰ق/۷۹۶م تا ۱۸ربیع‌الاول۲۲۷ق/۸۴۲م ۱۶رجب۲۱۸ق/۸۳۳م ۱۸ربیع‌الاول۲۲۷ق/۸۴۲م پسر رشید واثق هارون ابوجعفر امیرالمؤمنین، الواثق بالله ۲۰۰ق/۸۱۶م تا ۲۳ذی الحجه۲۳۲ق/۸۴۷م ۱۸ربیع‌الاول۲۲۷ق/۸۴۲م ۲۳ذی الحجه۲۳۲ق/۸۴۷م پسر معتصم متوکل جعفر ابوالفضل امیرالمؤمنین، المتوکل علی‌الله ۲۰۵ق/۸۲۱م تا ۴شوال۲۴۷ق/۸۶۱م ۲۳ذی الحجه۲۳۲ق/۸۴۷م ۴شوال۲۴۷ق/۸۶۱م پسر معتصم کشته شد. منتصر محمد ابوجعفر امیرالمؤمنین، المنتصر بالله ۲۲۳ق/۸۳۸م تا ۳ربیع‌الثانی۲۴۸ق/۸۶۲م ۴شوال۲۴۷ق/۸۶۱م ۳ربیع‌الثانی۲۴۸ق/۸۶۲م پسر متوکل مستعین احمد ابوالعباس امیرالمؤمنین، المستعین بالله ۲۲۵ق/۸۴۰م تا ۴محرم۲۵۲ق/۸۶۶م ۳ربیع‌الثانی۲۴۸ق/۸۶۲م ۴محرم۲۵۲ق/۸۶۶م پسر محمداکبر پسر معتصم کشته شد. معتز محمد (یا زبیر) ابوعبدالله امیرالمؤمنین، المعتز بالله ۲۳۲ق/۸۴۷م تا ۲۷رجب۲۵۵ق/۸۶۹م ۴محرم۲۵۲ق/۸۶۶م ۲۷رجب۲۵۵ق/۸۶۹م پسر متوکل کشته شد. مهتدی محمد ابواسحاق امیرالمؤمنین، المهتدی بالله ۲۱۷ق/۸۳۲م تا ۱۸رجب۲۵۶ق/۸۷۰م ۲۷رجب۲۵۵ق/۸۶۹م ۱۸رجب۲۵۶ق/۸۷۰م پسر واثق کشته شد. معتمد احمد ابوالعباس امیرالمؤمنین، المعتمد علی‌الله ۲۲۸ق/۸۴۳م تا ۲۰رجب۲۷۹ق/۸۹۲م ۱۸رجب۲۵۶ق/۸۷۰م ۲۰رجب۲۷۹ق/۸۹۲م پسر متوکل معتضد احمد ابوالعباس امیرالمؤمنین، المعتضد علی‌الله ۲۴۲ق/۸۵۶م تا ۲۲ربیع‌الثانی۲۸۹ق/۹۰۲م ۲۰رجب۲۷۹ق/۸۹۲م ۲۲ربیع‌الثانی۲۸۹ق/۹۰۲م پسر موفق پسر متوکل مکتفی علی ابومحمد امیرالمؤمنین، المکتفی بالله ۲۶۴ق/۸۷۸م تا ۱۲ذی القعده۲۹۵ق/۹۰۸م ۲۲ربیع‌الثانی۲۸۹ق/۹۰۲م ۱۲ذی القعده۲۹۵ق/۹۰۸م پسر معتضد مقتدر جعفر ابوالفضل امیرالمؤمنین، المقتدر بالله ۲۱رمضان۲۸۲ق/۸۹۵م تا ۲۷شوال۳۲۰ق/۹۳۲م ۱۲ذی القعده۲۹۵ق/۹۰۸م ۲۱ربیع‌الاول۲۹۶ق/۹۰۹م پسر معتضد برکنار شد. مرتضی عبدالله ابوالعباس امیرالمؤمنین، المرتضی بالله، المنتصف بالله ۲۴۶ق/۸۶۰م تا ۲۲ربیع‌الثانی۲۹۶ق/۹۰۹م ۲۱ربیع‌الاول۲۹۶ق/۹۰۹م ۲۲ربیع‌الاول۲۹۶ق/۹۰۹م پسر معتز برکنار و کشته شد. مقتدر جعفر ابوالفضل امیرالمؤمنین، المقتدر بالله ۲۱رمضان۲۸۲ق/۸۹۵م تا ۲۷شوال۳۲۰ق/۹۳۲م ۲۲ربیع‌الاول۲۹۶ق/۹۰۹م ۱۵محرم۳۱۷ق/۹۲۹م پسر معتضد خلافت دوباره. برکنار شد. قاهر محمد ابومنصور امیرالمؤمنین، القاهر بالله ۲۸۷ق/۹۰۰م تا ۳۳۸ق/۹۴۸م ۱۵محرم۳۱۷ق/۹۲۹م ۱۶محرم۳۱۷ق/۹۲۹م پسر معتضد برکنار شد. مقتدر جعفر ابوالفضل امیرالمؤمنین، المقتدر بالله ۲۱رمضان۲۸۲ق/۸۹۵م تا ۲۷شوال۳۲۰ق/۹۳۲م ۱۶محرم۳۱۷ق/۹۲۹م ۲۷شوال۳۲۰ق/۹۳۲م پسر معتضد خلافت سه باره. قاهر محمد ابومنصور امیرالمؤمنین، القاهر بالله ۲۸۷ق/۹۰۰م تا ۳۳۸ق/۹۴۸م ۲۷شوال۳۲۰ق/۹۳۲م ۶جمادی‌الاول۳۲۲ق/۹۳۴م پسر معتضد خلافت دوباره. برکنار و نابینا شد. راضی احمد (یا محمد) ابوالعباس امیرالمؤمنین، الراضی بالله ۲۹۷ق/ ۹۱۰م تا ۲۰ربیع‌الاول۳۲۹ق/۹۴۰م ۶جمادی‌الاول۳۲۲ق/۹۳۴م ۲۰ربیع‌الاول۳۲۹ق/۹۴۰م پسر مقتدر متقی ابراهیم ابواسحاق امیرالمؤمنین، المتقی بالله ۲۹۷ق/ ۹۱۰م تا شعبان۳۵۷ق/۹۶۸م ۲۰ربیع‌الاول۳۲۹ق/۹۴۰م ۲۰صفر۳۳۳ق/۹۴۴م پسر مقتدر برکنار و نابینا شد. مستکفی عبدالله ابوالقاسم امیرالمؤمنین، المستکفی بالله ۲۹۲ق/۹۰۵م تا ۳۳۸ق/۹۵۰م ۲۰صفر۳۳۳ق/۹۴۴م ۲۲جمادی‌الثانی۳۳۴ق/۹۴۶م پسر مکتفی برکنار و نابینا شد. پس از این خلافت قدرت فرمانروایی بر ایران نداشت. آل بویه، عباسیان را در بغداد حفظ کردند که به نظر برخی از مسلمانان اهل سنت، سلسله آنها را مشروعیت بخشید. خلافت خاندان عباسی تا ۶۵۶ق/۱۲۵۸م در بغداد و پس از آن در قاهره ادامه یافت.

 میان پرده‌های ایرانی 
 طاهریان 

پادشاهان دودمان طاهریان (۸۲۱ تا ۸۷۳ میلادی) (۲۰۵ تا ۲۵۹ هجری)لقبنام پادشاهآغاز پادشاهیپایان پادشاهیطاهر ذوالیمینینطاهر بن حسین۸۲۱ م۸۲۲ مامیرطلحه بن طاهر۸۲۲ م۸۲۸ مامیرعبدالله بن طاهر۸۳۰ م۸۴۴ مامیرطاهر بن عبدالله۸۴۴ م۸۷۲ مامیرمحمد بن طاهر۸۷۲ م۸۷۶ م

 صفاریان 

+پادشاهان دودمان صفاریان (۸۶۱ تا ۱۰۰۲ میلادی) (۲۴۷ تا ۳۹۲ هجری)لقبنام شخصیآغاز پادشاهیپایان پادشاهیتوضیحاتامیر صفاریعقوب لیث۸۶۱ م۸۷۹ مشروع حکومت با تصرف سیستان (طاهریان را برانداخت)امیرعمرو لیث۸۷۹ م۹۰۱ ماز سامانیان شکست خورد و در زندان بغداد بدستور خلیفه عباسی کشته شد.امیر
ابوحسنطاهر بن محمد صفاری۹۰۱ م۹۰۸ ماز خلافت عباسیان، اطاعت ضمنی داشت.امیرلیث بن علی بن لیث۹۰۸ م۹۱۰ مامیرمحمد بن علی لیث۹۱۰ م۹۱۱ مامیرالمعدل بن علیالمعضل۹۱۱ م۹۱۱ مامیر ابوحفصعمرو بن یعقوب۹۱۲ م۹۱۳ ماز دست دادن قلمرو توسط سامانیان (۹۱۳–۹۲۲ میلادی)امیر ابوجعفراحمد بن محمد بن خلف۹۲۲ م۹۶۳ مامیرولی‌الدولهخلف بن احمد۹۶۳ م۱۰۰۲ مسقوط توسط سلطان محمود غزنوی (۱۰۰۲ میلادی)

 علویان تبرستان 

+پادشاهان دودمان علویان تبرستان (۲۵۰ تا ۳۱۶ هجری)لقبنام پادشاهآغاز پادشاهیپایان پادشاهیداعی طبرستانحسن بن زید،داعی کبیر۲۵۰ هجری۲۷۰ هجریداعی طبرستانالقائمداعی طبرستانمحمد بن زیدداعی الحقناصر للحق،ناصر کبیرداعی طبرستانداعی صغیر

 سامانیان 

+پادشاهان دودمان سامانیان (۲۷۹ تا ۳۹۵ ه‍.ق)شاهلقبآغاز پادشاهیپایان پادشاهیاسماعیل بن احمدنامی به امیر ماضی۲۷۹۲۹۵احمد بن اسماعیلنامی به امیر شهید۲۹۵۳۰۱نصر بن احمدنامی به امیر سعید۳۰۱۳۳۱نوح بن نصرنامی به امیر حمید۳۳۱۳۴۳عبدالملک بن نوح (یکم)نامی به امیر رشید۳۴۳۳۵۰منصور بن نوح (یکم)نامی به امیر سدید۳۵۰۳۶۵نوح بن منصورنامی به امیر رضی۳۶۵۳۸۷منصور بن نوح (دوم)۳۸۷۳۸۹عبدالملک بن نوح (دوم)۳۸۹۳۸۹اسماعیل دومنامی به امیر مُنتَصِر۳۸۹۳۹۵

 زیاریان 

+پادشاهان دودمان زیاریان (۹۳۱ تا ۱۰۹۰ میلادی)لقبنام پادشاهنگارهآغاز پادشاهیپایان پادشاهیشاهنشاه زیاریمرداویج زیاری115x115پیکسل۳۱۹۳۲۳امیر زیاریوشمگیر115x115پیکسل۳۲۳۳۵۶امیر زیاریبیستون پسر وشمگیر115x115پیکسل۳۵۷۳۶۶امیر زیاریقابوس پسر وشمگیر115x115پیکسل۳۶۶ (دوره نخست)
۳۸۸ (دوره دوم)۳۷۱ (دوره نخست)
۴۰۸ (دوره دوم)امیر زیاریمنوچهر پسر قابوس115x115پیکسل۴۰۳۴۲۱امیر زیاریانوشیروان پسر منوچهر115x115پیکسل۴۲۱۴۳۵

 بوییان 

 لقب کنیه نام نگاره لقب زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشتآل بویهٔ فارس (۹۳۳–۱۰۶۲ میلادی)عمادالدولهابوالحسنعلی101x101پیکسل۸۹۱–۹۴۹۹۳۴۹۴۹پسر بویهعضدالدولهابوشجاعپناه‌خسرو100px۹۳۶–۹۸۳۹۴۹۹۸۳پسر رکن‌الدولهبرادرزاده عمادالدولهشرف‌الدولهابوالفوارسشیرذیل (شیردل)101x101پیکسل۹۶۲–۹۸۹۹۸۳۹۸۹پسر عضدالدولهصمصام‌الدولهابوکالیجارمرزبان101x101پیکسل۹۶۴–۹۹۸۹۸۹۹۹۸پسر عضدالدولهبهاءالدولهابونصرپیروزخوارشاذ101x101px۹۷۱–۱۰۱۲۹۹۸۱۰۱۲پسر عضدالدولهسلطان‌الدولهابوشجاعپناه‌خسرو102x102پیکسل۹۹۲–۱۰۲۴۱۰۱۲۱۰۲۴پسر بهاءالدولهعمادالدولهابوکالیجارمرزبان100px۱۰۱۱–۱۰۴۸۱۰۲۴۱۰۴۸پسر سلطان‌الدوله—ابومنصورپولادستون۱۰۶۲-؟۱۰۴۸۱۰۶۲پسر عمادالدوله ابوکالیجار مرزبان

 لقب کنیه نام نگاره لقب زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشتآل بویهٔ ری (۹۴۳–۱۰۲۹ میلادی)رکن‌الدولهابوعلیحسن100px۸۹۸–۹۷۶۹۳۵۹۷۶پسر بویهفخرالدولهابوالحسنعلی۹۵۲–۹۹۷۹۷۶۹۸۰پسر رکن‌الدولهمؤیدالدولهابومنصوربویه100px۹۴۱–۹۸۳۹۷۷۹۸۳پسر رکن‌الدولهفخرالدوله (بار دوم)ابوالحسنعلی۹۵۲–۹۹۷۹۸۴۹۹۷پسر رکن‌الدولهمجدالدولهابوطالبرستم100px۹۹۳–۱۰۲۹۹۹۷۱۰۲۹پسر فخرالدوله

 لقب کنیه نام نگاره لقب زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشتآل بویهٔ همدان (۹۷۶–۱۰۲۴ میلادی)مؤیدالدولهابومنصوربویه100px۹۴۱–۹۸۳۹۷۶۹۸۳پسر رکن‌الدولهفخرالدولهابوالحسنعلی۹۵۲–۹۹۷۹۸۴۹۹۷پسر رکن‌الدولهشمس‌الدولهابوطاهرشاه‌خسرو100px۱۰۲۱-؟۹۹۷۱۰۲۱پسر فخرالدولهسماءالدولهابوالحسن؟ علی۱۰۲۳-؟۱۰۲۱۱۰۲۳پسر شمس‌الدوله

 لقب کنیه نام نگاره لقب زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشتآل بویه عراق (۹۴۵–۱۰۵۵ میلادی)معزالدولهابوالحسناحمد98x98پیکسل۹۱۵–۹۶۷۹۴۵۹۶۷پسر بویهعزالدولهابومنصوربختیار100x100پیکسل۹۴۳–۹۷۹۹۶۷۹۷۸پسر معزالدولهعضدالدولهابوشجاعپناه‌خسرو100px۹۳۷–۹۸۳۹۷۸۹۸۳پسر رکن‌الدولهصمصام‌الدولهابوکالیجارمرزبان100x100پیکسل۹۶۴–۹۹۸۹۸۳۹۸۷پسر عضدالدولهشرف‌الدولهابوالفوارسشیرذیل (شیردل)99x99پیکسل۹۶۲–۹۸۹۹۸۷۹۸۹پسر عضدالدولهبهاءالدولهابونصرپیروزخوارشاذ100px۹۷۰–۱۰۱۲۹۸۹۱۰۱۲پسر عضدالدولهسلطان‌الدولهابوشجاعپناه‌خسرو100x100پیکسل۹۹۲–۱۰۲۴۱۰۱۲۱۰۲۱پسر بهاءالدولهمشرف‌الدولهابوعلیحسن۱۰۰۲–۱۰۲۵۱۰۲۱۱۰۲۵پسر بهاءالدولهجلال‌الدولهابوطاهرپیروزخسرو۹۹۴–۱۰۴۳۱۰۲۷۱۰۴۴پسر بهاءالدولهعمادالدولهابوکالیجارمرزبان100px۱۰۱۱–۱۰۴۸۱۰۴۴۱۰۴۸پسر سلطان‌الدولهمَلِکِ رحیمابونصرخسروپیروز۱۰۵۸-؟۱۰۴۸۱۰۵۵پسر عمادالدوله ابوکالیجار مرزبان

سلسله‌های ترک‌تبار
 غزنویان 
غزنویان پس از ضعیف شدن سامانیان و صفاریان قلمرو آنان را تصرف کردند. در زمان اوج قدرت غزنویان که تا ری را تصرف نمودند ایران به دوبخش تقسیم شده بود آل بویه در غرب از گیلان تا فارس و خوزستان و عراق و غزنویان در شرق خراسان و سیستان و سند و تا نزدیکی هند را در تصرف داشتند و قدرت عباسیان در ایران کمرنگ شد.
+پادشاهان دودمان غزنویان (۹۷۵ تا ۱۱۸۷ میلادی)نام پادشاهلقبآغاز پادشاهیپایان پادشاهیآلپ‌تگینآلپ‌تگین۳۵۱ابراهیم بن آلپتکینابواسحاق۳۵۲بلکاتکین (غلام الپتکین)۳۵۵پیری (غلام الپتکین)۳۶۲سبکتگین (غلام الپتکین)ناصرالدوله۳۶۷اسماعیل بن سبکتگین۳۸۷سلطان محمود پسر سبکتگینیمین‌الدوله ابوالقاسم۳۸۹سلطان محمد پسر محمود پسر سبکتگینجلال‌الدولهصفر ۴۲۱سلطان مسعود اول پسر محمود پسر سبکتگینشوال ۴۲۱سلطان محمد (برای بار دوم حکومت کرد و به سال ۴۳۳ ه‍.ق کشته شد).سلطان مودود پسر مسعود پسر محمودشهاب‌الدوله ابوسعد۴۳۳ (درگذشتهٔ به سال ۴۴۰ ه‍.ق).مسعود دوم۴۴۰ (طفلی که چند هفته حکومت کرد)علی بن مسعودبهاء الدوله ابوالحسنرجب ۴۴۰عبدالرشید پسر محمود پسر سبکتگینعزالدوله۴۴۱طغرل غاصب(غلام محمود بود ۴۰ روز حکومت کرد و به سال ۴۴۴ درگذشت).فرخزاد پسر مسعود پسر محمودجمال‌الدوله۴۴۴ابراهیم پسر مسعود پسر محمودظهیرالدوله
جلال‌الدین
ملک مؤید۴۵۱مسعود سوم پسر ابراهیم پسر مسعودعلاءالدوله ابوسعد۴۹۲شیرزاد بن مسعودکمال‌الدوله۵۰۸ارسلان‌شاهسلطان‌الدوله۵۰۹بهرام‌شاه پسر مسعود پسر ابراهیمیمین‌الدولهجمادی‌الاولی ۵۱۲ ق(به سال ۵۴۷ ق. / ۱۱۵۲ م. درگذشت)خسروشاه پسر بهرام‌شاه پسر مسعودمعزالدوله۵۴۷(به سال ۵۵۵ ق. / ۱۱۶۰ م. درگذشت)خسروملک پسر خسروشاه پسر بهرام‌شاهتاج‌الدوله۵۵۵

 سلجوقیان 

نام دیهیمی نام اصلی نگاره لقب زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشتسلجوقیان (۱۰۳۷–۱۱۹۴ میلادی) ۱ طغرل یکم محمد89x89پیکسل رکن الدین، ابوطالب، بیگ، سلطان ۹۹۵–۱۰۶۳ ۱۰۳۷ ۱۰۶۳ پسر میکائیل پسر سلجوقطغرل بیک ابوطالب محمد بن میکائیل (۴۵۵–۳۸۵ هجری قمری/۱۰۶۳–۹۹۳ میلادی) اولین سلطان و مؤسس سلسلهٔ سلجوقیان بود. او به مدت ۲۶ سال بر قلمرویی مشتمل بر ماوراءالنهر، خراسان بزرگ، فلات ایران و سرزمین‌های همجوار همچون قفقاز جنوبی، عراق، بخشی از آناتولی، و قسمتی از ارمنستان بزرگ حکومت کرد و سرانجام در سن ۷۰ سالگی در تجریش درگذشت و در ری برج طغرل مدفون شد. تحت سلطنت وی، سلجوقیان با ایجاد تسلط سیاسی بر خلافت عباسی در بغداد، رهبری جهان اسلام را به دست گرفتند. ۲ آلپ ارسلان محمد101x101پیکسل عضدالدوله، عضدالدین، ابوشجاع، سلطان ۱۰۳۹–۱۰۷۲ ۱۰۶۳ ۱۰۷۲ پسر چغری بیگ داود برادر طغرل یکم عضدالدین ابوشجاع آلپ ارسلان محمد (زاده ۲۰ ژانویه ۱۰۲۹ – درگذشته ۱۵ دسامبر ۱۰۷۲) پسر چغری بیگ داوود، دومین شاه از سلسله سلجوقی در ایران بود که با پیروزی بر امپراتوری بیزانس در نبرد ملازگرد، قلمرو امپراتوری سلجوقی را با فتح گرجستان، ارمنستان و آناتولی گسترش داد. علی‌رغم شکوهی که پیرامون نام وی وجود دارد و مسلمانان او را فرماندهی بزرگ، مربی مردان، مردی راستگو، و دشمن همه خیانت‌ها می‌دانند، مسیحیان، برخلاف شهرت وی و پسرش ملکشاه، از او با تندی یاد می‌کنند. «آلپ ارسلان» یک لقب تمجیدی به زبان ترکی به معنای «شیر شجاع» می‌باشد. سلجوقیان نسب به سلجوق نامی می‌برند که یکی از خان‌های تُرکان اغوز در ماوراءالنهر و بخارا بوده‌است. ۳ ملکشاه یکم حسن 97x97px جلال الدوله، جلال الدین، ابوالفتح، سلطان ۱۰۵۵–۱۰۹۲ ۱۰۷۲ ۱۰۹۲ پسر آلپ ارسلانجلال الدوله معز الدنیا و الدین ابوالفتح ملکشاه بن آلب ارسلان بزرگ‌ترین سلطان سلجوقی و فاتح آناتولی بود که به دنبال پیروزی پدرش، آلب ارسلان، در نبرد ملازگرد امپراتوری بیزانس را از آناتولی بیرون راند. آلپ ارسلان برادرزادهٔ سلطان طغرل، بنیان‌گذار سلسله سلجوقی، است. ملکشاه پادشاهی یکی از بزرگ‌ترین امپراتوری‌های تاریخ ایران را بر عهده داشت. ماندگارترین میراث وی، تنظیم تقویم جلالی است که به نام او و توسط گروهی از ریاضی‌دانان برجستهٔ آن زمان به سرپرستی عمر خیام انجام گرفت. ملکشاه قلمرو امپراتوری سلجوقی را تا سوریه و میانرودان (بین‌النهرین) گسترش داد. او در پانزدهم ماه شوال ۴۸۵ قمری در بغداد درگذشت. ملکشاه علاقه زیادی به ادبیات، علم و هنر نشان داد. از سلطنت او به خاطر مساجد باشکوه پایتخت خود (اصفهان)، اشعار عمر خیام و اصلاح تقویم (تقویم جلالی) یاد می‌شود. در دوره پادشاهی وی، مردم او از صلح داخلی و بُردباری مذهبی برخوردار بودند. ۴ محمود یکم80x80پیکسل ناصرالدین، ابوالقاسم، سلطان ۱۰۸۶–۱۰۹۴ ۱۰۹۲ ۱۰۹۴ پسر ملکشاه یکممحمود بن ملکشاه چهارمین پادشاه سلجوقی به مدت یک سال و اندی از ۴۸۵ تا ۴۸۷ ه‍.ق پادشاهی حکومت سلجوقی را بر عهده داشت. وزیر وی تاج‌الملک بود که در سال ۴۸۵ ه‍.ق به‌دست نیروهای نظامیه به قتل رسید. ۵ برکیارق محمد80x80پیکسل رکن الدین، ابوالمظفر، سلطان ۱۰۸۰–۱۱۰۵ ۱۰۹۴ ۱۱۰۵ پسر ملکشاه یکمرکن‌الدین ابوالمظفر برکیارق (و نیز برکیارق) پنجمین پادشاه دودمان سلجوقیان ایران بود. وی پسر ملکشاه سلجوقی چهارمین سلطان این دودمان بود. وزرای او عبارتند از تاج‌الملک، فخرالملک، مویدالملک و مجدالملک. ۶ ملکشاه دوم معزالدین، ابوالفتح، سلطان ۱۱۰۱ - ? ۱۱۰۵ ۱۱۰۵ پسر برکیارق به دست محمد یکم خلع و نابینا شد ۷ محمد یکم طَپَر80x80پیکسل غیاث الدین، ابوشجاع، سلطان ۱۰۸۲–۱۱۱۸ ۱۱۰۵ ۱۱۱۸ پسر ملکشاه یکممحمد یکم که با نام غیاث‌الدین محمد و تَپَر نیز شناخته می‌شود، فرزند سلطان سلجوقی، ملکشاه یکم بود. وی برادر برکیارق بود و بعد از مرگ برادرش به حکومت رسید. در دوران ۱۳ سال حکومت سلطان محمدبن ملکشاه (۴۹۸–۵۱۱ ه‍.ق) وی در پی حل مشکلاتی بود که در بین وی و برادرش بود. همچنین، در این زمان که وی به پادشاهی رسید، به سرکوب اسماعیلیان و فتح نعمانیه پرداخت. در دوران سلطان محمد، پیشرفت‌هایی در علوم ادبی و اقتصادی حاصل شد، و همچنین در زمینهٔ دینی به سرکوب مخالفان دینی پرداخت. در این زمان از کمک‌های سلطان سنجر در خراسان در قلمرو سلجوقیان نیز باید یاد کرد. ۸ سنجر احمد79x79پیکسل معزالدین، ابوالحارث، سلطان ۱۰۸۷–۱۱۵۷ ۱۰۹۷ ۱۱۱۸ پسر ملکشاه یکممعزالدین ابوالحارث احمد سَنجَر معروف به سلطان سَنجَر، فرزند سلطان ملکشاه سلجوقی بود. ابوالحارث احمد سنجر بن ملکشاه (سنجر به زبان ترکی به معنای رخنه‌گر است) به مدت پانزده سال بر ولایات شرقی امپراتوری سلجوقی حکمرانی کرد. برکیارق برادرِ ناتنیِ سنجر، او را زمانی که ده سال داشت به حکمرانی خراسان برگزید. ۹ محمود دوم79x79پیکسل مغیث الدین، سلطان ۱۱۰۴–۱۱۳۱ ۱۱۱۸ ۱۱۳۱ پسر محمد یکممغیث الدین ابوالقاسم محمود بن محمد، سلطان سلجوقی بغداد در ۱۱۱۸ میلادی (درگذشت پدرش محمد یکم) بود. هنگامی که او چهارده ساله شد، بر عراق و ایران حکومت می‌کرد. ۱۰ داود مغیث الدین، ابوالفتح، سلطان ? - ۱۱۳۲ ۱۱۳۱ ۱۱۳۲ پسر محمود دوم ۱۱ طغرل دوم رکن الدین، ابوطالب، سلطان ۱۱۰۹–۱۱۳۴ ۱۱۳۲ ۱۱۳۴ پسر محمد یکم ۱۲ مسعود غیاث الدین، ابوالفتح، سلطان ۱۱۰۹–۱۱۵۲ ۱۱۳۴ ۱۱۵۲ پسر محمد یکم ۱۳ ملکشاه سوم مغیث الدین، سلطان ۱۱۲۸–۱۱۶۰ ۱۱۵۲ ۱۱۵۳ پسر محمود دوم ۱۴ محمد دوم غیاث الدین، ابوشجاع، سلطان ۱۱۲۸–۱۱۶۰ ۱۱۵۳ ۱۱۶۰ پسر محمود دوم ۱۵ سلیمانشاه معزالدین، ابوالحارث، سلطان ۱۱۱۸–۱۱۶۲ ۱۱۶۰ ۱۱۶۱ پسر محمد یکم خلع شد ۱۶ ارسلان رکن الدین، سلطان ۱۱۳۴–۱۱۷۶ ۱۱۶۱ ۱۱۷۶ پسر طغرل دوم ۱۷ طغرل سوم79x79پیکسل رکن الدین، ابوطالب، سلطان ? - ۱۱۹۴ ۱۱۷۶ ۱۱۹۴ پسر ارسلان کشته شد.

 خوارزمشاهیان 

 نام دیهیمی نام اصلی نگاره لقب زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشتخوارزمشاهیان (۱۱۵۳–۱۲۳۱ میلادی)قطب‌الدین محمدپسر انوشتکین غرجهعلاءالدین اتسزابوالمظفر99x99پیکسل۱۰۹۷/۱۱۰۵–۱۱۵۶۱۱۵۳۱۱۵۶پسر قطب‌الدین محمدتاج‌الدین ایل‌ارسلانابوالفتح101x101پیکسل۱۱۷۱-?۱۱۵۶۱۱۷۲پسر اتسزجلال‌الدین سلطانشاه۱۱۹۳-پسر ایل ارسلانعلاءالدین تکش۱۲۰۰-?۱۱۷۲۱۲۰۰پسر ایل ارسلانعلاءالدین محمدابوالفتح100px۱۲۲۰-?۱۲۰۰۱۲۲۰پسر تکش ترکان خاتون100x100پیکسل۱۲۳۱-?۱۲۰۰۱۲۲۰مادر سلطان محمدجلال‌الدین منکبرنی139x139پیکسل۱۲۳۱-?۱۲۲۰۱۲۳۱پسر محمد

 از حملهٔ مغول تا ظهور صفویه 
 ایلخانان 

 نام دیهیمی نام اصلی نگاره لقب زادروز- مرگ آغاز شاهی پایان شاهی خویشاوندی یادداشتایلخانان (۱۲۵۶–۱۳۵۷ میلادی)هولاکو70px۱۲۱۷–۱۲۶۵۱۲۵۶۱۲۶۵پسر تولی‌خان، نوه چنگیزخان مغولخلافت عباسی را نابود کرد.اباقاخان70px۱۲۳۴–۱۲۸۲۱۲۶۵۱۲۸۲پسر هولاکوسلطان احمد تکودار بن هولاکو70px۱۲۸۴-؟۱۲۸۲۱۲۸۴پسر هولاکوارغون‌خان بن اباقا70px۱۲۵۸–۱۲۹۱۱۲۸۴۱۲۹۱پسر اباقاخانگیخاتون بن اباقا70px۱۲۹۵-؟۱۲۹۱۱۲۹۵پسر اباقاخانبایدوخان بن طرغان100px۱۲۹۵-؟۱۲۹۵۱۲۹۵غازان بن ارغونمحمود75x75پیکسل۱۲۷۱–۱۳۰۴۱۲۹۵۱۳۰۴پسر ارغون‌خاناولجایتو خدابنده بن ارغون70px۱۲۸۰–۱۳۱۶۱۳۰۴۱۳۱۶پسر ارغون‌خانابوسعید بهادرخان بن اولجایتو95x95پیکسل۱۳۰۵–۱۳۳۵۱۳۱۶۱۳۳۵پسر الجایتوآرپاکاوونوسط|99x99پیکسل۱۳۳۶-?۱۳۳۵۱۳۳۶پس از ابوسعید قدرت ایلخانان رو به ضعف نهاد و تجزیه شد. جانشینان مغول بعد از او در حد مدعیان بودند که جایگاهی نداشتند یا به صورت محلی در آذربایجان بودند. در پایان حکومت ایلخانان (مغولان)، ایران شاهد ملوک‌الطوایفی در عرصه حکومت و نهضت‌های انقلابی ضد ایلخانان نظیر سربداران بود. دوران حکومت ایلخانان، افول و انحطاط را به همراه آورد.موسی خان۱۳۳۷-?۱۳۳۶۱۳۳۷طغا تیمورخان۱۳۵۳-?۱۳۳۵۱۳۵۳محمد خان۱۳۳۸-?۱۳۳۶۱۳۳۸ساتی‌بیگ۱۳۰۰–۱۳۴۵۱۳۳۸۱۳۳۹دختر الجایتو

 دودمان‌های محلی 
 جلایریان (بغداد وغرب) 
 شیخ حسن بزرگ (۷۳۶ق)
 شیخ اویس بهادرخان (۷۵۷ق)
 جلال‌الدین حسین‌خان (۷۷۶ق)
 غیاث‌الدین سلطان احمد بهادر (۷۸۳ق)
 شاه محمود (۸۱۴-۸۱۳ق)

چوپانیان (تبریز)
 شیخ حسن چوپانی
 ملک اشرف چوپانی

 آل مظفر یا مظفریان 
 مبارزالدین محمد (۵۹–۷۱۸ / ۵۸–۱۳۱۸)
 شاه محمود (۷۶–۷۵۹ / ۷۴–۱۳۵۸)
 عمادالدین احمد (۹۵–۷۸۶ / ۹۳–۱۳۸۴)
 نصرةالدین شاه یحیی (۹۵–۷۶۴ / ۹۳–۱۳۶۳)
 شاه شجاع مظفری
 زین‌العابدین بن شاه شجاع(۸۹–۷۸۶ / ۸۷–۱۳۸۴)
 شاه منصور (۹۵–۷۹۰ / ۹۳–۱۳۸۸)
 ملوک شبانکاره
 ملوک شبانکاره که از شاهزادگان ساسانی بودند بیش از سه قرن بر بخش هایی از کرمان هرمز بوشهر و فارس حکومت می‌کردند و در بیشترین وسعت خود کل استان فارس قدیم رو که شامل کل هرمزگان بوشهر فارس کهگیلویه و بویر احمد میشد را در اختیار داشتند. سردودمان این سلسله قدرتمند و ساسانی تبار فضلویه نام داشت.
 مدت حکومت ۷۵۶ ه . ق ۴۴۸
 سردودمان:فضلویه
 واپسین: ملک اردشیر

 آل اینجو 
 کیاییان 
 سید امیر کیای مَلاطی، بنیان‌گذار حکومت خاندان کیاییان در گیلان. حکومت از (۷۶۳–۷۷۶) ق.
 سید رضی کیا حکومت از (۷۲۹–۷۹۹) ق.
 کارکیا سید محمد اول حکومت از (۸۲۹–۸۳۷) ق.
 کارکیا ناصر کیا حکومت از (۸۳۷–۸۵۱) ق.
 کارکیا سلطان محمد دوم حکومت از (: ۸۵۱–۸۸۳) ق.
 کارکیا میرزاعلی

 تیموریان 

 تصویرنام پادشاهلقب پادشاهدوران سلطنتدوران زندگییادداشت 80px تیمور گورکان صاحبقران ۱۳۷۰ میلادی ۱۸ فوریه ۱۴۰۵ ۱۳۳۵ میلادی ۱۸ فوریه ۱۴۰۵بنیان‌گذار سلسله 80px شاهرخ گورکان سلطانپادشاه ۱۸ فوریه ۱۴۰۵ ۱۳ مارس ۱۴۴۷ ۲۰ اوت ۱۳۷۷ ۱۳ مارس ۱۴۴۷پسر تیمور 80px محمد گورکان سلطانپادشاهالغ‌بیگ ۱۴ مارس ۱۴۴۷ ۲۷ اکتبر ۱۴۴۹ ۲۲ مارس ۱۳۹۴ ۲۷ اکتبر ۱۴۴۹پسر شاهرخپادشاه در آذربایجان و عراق (۱۴۰۴–۱۴۰۸):80pxمیرانشاه گورکانسلطانمیرزا فوریه ۱۴۰۵ آوریل ۱۴۰۸ ۱۳۶۶ آوریل ۱۴۰۸ پسر تیمور گورکانپادشاه در فرارودان (۱۴۴۹–۱۴۶۹):عبداللطیف سلطانمیرزا ۲۷ اکتبر ۱۴۴۹ ۹ می ۱۴۵۰ ۱۴۲۰ ۹ می ۱۴۵۰پسر الغ بیگ عبدالله سلطانمیرزا ۹ می ۱۴۵۰ ژوئن ۱۴۵۱ ۱۴۲۰ ژوئن ۱۴۵۱پسر ابراهیم پسر شاهرخ 80px ابوسعید گورکان سلطانمیرزا ژوئن ۱۴۵۱ ۱۷ فوریه ۱۴۶۹ ۱۴۲۴ ۱۷ فوریه ۱۴۶۹پسر محمد میرزا، پسر میرانشاه، پسر تیمورپادشاه در خراسان و سیستان (۱۴۴۹–۱۴۵۹) و (۱۴۶۹–۱۵۰۶) : بابر سلطانمیرزا اکتبر ۱۴۴۹ ۱۴۵۷ ۱۴۲۲ ۱۴۵۷پسر بایسنقر، پسر شاهرخ ابراهیم سلطانمیرزا ۱۴۵۷ ۱۴۵۹ ۱۴۴۰ ۱۴۶۰پسر علاءالدوله میرزا پسر بایسنقر پسر شاهرخ 80px '''حسین بایقرا سلطان مارس ۱۴۶۹ ۴ می ۱۵۰۶ ژوئن ۱۴۳۸ ۴ می ۱۵۰۶پسر منصور پسر بایقرا پسر عمرشیخ پسر تیمور

 آق‌قویونلو و قراقویونلو 

+شمارهنام شاهتصویرسلطنتتاج‌گذاریتولدمرگتوضیحات۱مظفرالدین جهان شاه113x113پیکسل۱۴۳۸ – ۱۴۶۷ میلادی۸۱۷–۸۴۶ خورشیدی۱۹ آوریل ۱۴۳۸ میلادی۸۱۷ خورشیدی۱۴۰۵ میلادی۷۹۴ خورشیدی۱۴۶۷ میلادی۸۴۶ خورشیدیبعد از مرگ شاهرخ بر تمام ایران تا هرات مسلط شد اما بعداً در جنگ قدرت از اوزون حسن شکست خورد و کشته شد.۲ابوالنصر سلطان اوزون حسن82x82پیکسل۱۴۵۰ – ۶ ژانویه ۱۴۷۸۸۲۸ – ۱۷ دی ۸۵۶۱۴۵۰ میلادی۸۲۹ خورشیدی۱۴۲۳ میلادی۸۰۱ خورشیدی۷ ژانویه ۱۴۷۸۱۷ دی ۸۵۶حکومت کوچک آق‌قویونلو را به یک پادشاهی بزرگ تبدیل کرد، او جهانشاه قراقویونلو را شکست داد و کشت سپس به نبرد با ابوسعید فرمانروای تیموری رفت و با کشتن وی بر سرتاسر ایران چیره شد و با نام شاهنشاه ایران تاج‌گذاری کرد.۳ابوالفتح سلطان خلیل80px۷ ژانویه ۱۴۷۸ – ۱۵ ژوئن ۱۴۷۸۱۷ دی ۸۵۶ – ۲۵ خرداد ۸۵۷۸ ژانویه ۱۶۷۸۱۸ دی ۸۵۷۱۴۵۶ میلادی۸۴۵ خورشیدی۱۵ ژوئن ۱۴۷۸۲۵ خرداد ۸۵۷توسط برادرش یعقوب بیگ برکنار و سپس کشته شد۴ابوالمظفر سلطان یعقوب80px۱۵ ژوئن ۱۴۷۸ – ۲۴ دسامبر ۱۴۹۰۲۵ خرداد ۸۵۷ – ۳ دی ۸۶۹۱۶ ژوئن ۱۴۷۸۲۶ خرداد ۸۵۷۱۴۶۴ میلادی۸۴۳ خورشیدی۲۴ دسامبر ۱۴۹۰۳ دی ۸۶۹وی با برکناری برادرش به سلطنت رسید، دوران سلطنت وی دوران تثبیت حکومت آق‌قویونلو‌ها بود و سرانجام توسط همسرش مسموم و کشته شد.۵ابوالفتح سلطان بایسنقر77x77پیکسل۲۴ دسامبر ۱۴۹۰ – ۵ ژوئن ۱۴۹۲۳ دی ۸۶۹ – ۱۶ خرداد ۸۷۱۲۵ دسامبر ۱۴۹۰۴ دی ۸۶۹۱۴۸۰ میلادی۸۵۹ خورشیدی۵ ژوئن ۱۴۹۲۱۶ خرداد ۸۷۱توسط عموزاده‌اش رستم بیگ از سلطنت خلع و کشته شد.۶ابوالمظفر سلطان رستم80px۵ ژوئن ۱۴۹۲ – ژوئیه ۱۴۹۷۱۶ خرداد ۸۷۱ – تیر ۸۷۶۶ ژوئن ۱۴۹۲۱۷ خرداد ۸۷۱نامشخصژوئیه ۱۴۹۷تیر ۸۷۶توسط عموزاده‌اش احمد بیگ کشته شد. دوران سلطنت وی دوران تثبیت بود.۷ابوالنصر سلطان احمد گوده80pxژوئیه ۱۴۹۷ – ۱۳ دسامبر ۱۴۹۷تیر ۸۷۶ – ۲۲ آذر ۸۷۶ژوئیه ۱۴۹۷تیر ۸۷۶۱۴۷۶ میلادی۸۵۵ خورشیدی۱۳ دسامبر ۱۴۹۷۲۲ آذر ۸۷۶وی در جنگ با آیبه سلطان و فرمانروای فارس کشته شد۸ابوالمکرم سلطان محمد80px۱۳ دسامبر ۱۴۹۷ – ۱۵۰۰۲۲ آذر ۸۷۶ – ۸۷۹۱۵ دسامبر ۱۴۹۷۲۴ آذر ۸۷۶نامشخص۱۵۰۰۱۵۰۰حکومت را با برادرش تقسیم کرد، درجنگ با سلطان مراد شکست خورد و کشته شد۹ابوالمظفر سلطان الوند80px۱۴۹۸ – ۱۵۰۱۸۷۷ – ۸۸۰۱۴۹۸ میلادی۸۷۷ خورشیدینامشخص۱۵۰۲۱۵۰۲حکومت را برادرش و بعداً عموزاده‌اش تقسیم کرد، درجنگ با شاه اسماعیل شکست خورد و کشته شد۱۰ابوالمظفر سلطان مراد80px۱۵۰۰ – ۲۰ ژوئن ۱۵۰۳۸۷۹ – ۲۹ خرداد ۸۸۲۱۵۰۰ میلادی۸۷۹ خورشیدی۱۴۹۰ میلادی۸۶۹ خورشیدی۱ ژانویه ۱۵۱۴۱۱ دی ۸۹۲وی حکومت را با عموزاده‌اش تقسیم کرد در سال ۱۵۰۳ از شاه اسماعیل شکست خورد و سرانجام در سال ۱۵۱۴ توسط درمیش شاملو کشته شد.

 ایران مدرن (۱۵۰۱–۱۹۷۹) 
 ایران صفوی (۱۵۰۱–۱۷۲۲) 

اجداد دودمان صفوی در ابتدا رهبران طریقت صفویه بودند. در سال ۱۴۹۹ میلادی، شیخ اسماعیل توانست شروان‌شاهان در آذربایجان را شکست دهد و کنترل ایران را از دست آق‌قویونلوها خارج کند. قدرت آق‌قویونلوها در سال ۱۵۰۱ میلادی با شکست قطعی سلطان الوند پایان یافت و اسماعیل در سال ۱۵۰۲ میلادی در تبریز تاج شاهنشاهی بر سر گذاشت. ظهور صفویان به‌عنوان نقطه عطف تاریخ مدرن ایران در نظر گرفته می‌شود، چرا که آغازگر تحولاتی بودند که در نهایت ایران را به یک دولت - ملت مدرن تبدیل کرد. آن‌ها با فتوحات گسترده، ایران را به‌عنوان یک واحد سیاسی یکپارچه احیا کردند و نظام قبیله‌ای و کوچ‌نشینیِ رایج در دوره حکومت ترکان-مغولان را به جامعه یک‌جانشین و غیرمهاجر تبدیل کردند. همچنین، مذهب شیعه برای نخستین بار به‌عنوان دین رسمی کشور به رسمیت شناخته شد.

فرمانروایان صفوی با عنوان شاهنشاه ایران حکومت می‌کردند. پایتخت اولیه امپراتوری صفوی در تبریز بود اما به دلیل درگیری با امپراتوری عثمانی در غرب، پایتخت در سال ۱۵۴۸ میلادی به قزوین منتقل شد و در دهه ۱۵۹۰ میلادی به اصفهان تغییر یافت.

پرترهنامسلطنتجانشینی108x108پیکسلشاه اسماعیل یکم۱۱ مه ۱۵۰۲ – ۲۲/۲۳ مه ۱۵۲۴()فتح و یکپارچه‌سازی دوبارهٔ ایران104x104پیکسلشاه تهماسب یکم۲۲/۲۳ مه ۱۵۲۴ – ۲۲ اوت ۱۵۷۶()پسر اسماعیل یکم91x91پیکسلشاه اسماعیل دوم۲۲ اوت ۱۵۷۶ – ۱۱ فوریه ۱۵۷۸()پسر تهماسب یکم65pxشاه محمد خدابنده۱۱ فوریه ۱۵۷۸ – ۲ دسامبر ۱۵۸۷()پسر تهماسب یکم95x95پیکسلشاه عباس یکمبزرگ۲ دسامبر ۱۵۸۷ – ۲۱ ژانویه ۱۶۲۹()پسر محمد خدابنده65pxشاه صفی یکم۲۱ ژانویه ۱۶۲۹ – ۱۲ مه ۱۶۴۲()نوه عباس یکم65pxشاه عباس دوم۱۲ مه ۱۶۴۲ – ۲۷ سپتامبر ۱۶۶۷()پسر صفی یکم83x83پیکسلشاه صفی دوم (۱۶۶۷–۱۶۶۸)شاه سلیمان یکم (۱۶۶۸–۱۶۹۴)۳ اکتبر ۱۶۶۷ – ۳۰ ژانویه ۱۶۹۴()پسر عباس دوم65pxشاه سلطان حسین یکم۲۸ آوریل ۱۶۹۴ – ۲۲ اکتبر ۱۷۲۲()پسر سلیمان یکم

 هوتکی‌ها (۱۷۲۲–۱۷۲۹) 

در سال ۱۷۰۱ میلادی، ناآرامی در میان قبیله پشتون غلجی در افغانستان منجر به شورشی علیه صفویان شد. این شورش ابتدا توسط فرمانده محلی، گرگین خان گرجی، سرکوب گردید؛ اما جنبش ضدصفوی افغان‌ها تحت رهبری میرویس خان هوتک و پسرش، محمود هوتکی، ادامه یافت. محمود در ابتدا وانمود به وفاداری کرد و رسماً به سمت حاکم قندهار منصوب شد. در سال ۱۷۲۰ میلادی، محمود به منطقه کرمان حملاتی کرد و در مارس ۱۷۲۲، ارتش بزرگ‌تر و قدرتمندتر صفوی که به‌سرعت تجهیز شده بود، در نبرد گلون‌آباد شکست خورد. پس از محاصره شش‌ماهه در اصفهان، شاه سلطان حسین یکم به‌طور رسمی تسلیم محمود شد و او را به‌عنوان شاه جدید ایران به رسمیت شناخت. حاکمان هوتکی ایران از پایتخت پیشین صفویان، یعنی اصفهان، حکومت می‌کردند.

پرترهنامسلطنتجانشینی65pxمحمود هوتکی۲۲ اکتبر ۱۷۲۲ – آوریل/مه ۱۷۲۵()به پایتخت هجوم آورد و قدرت را از سلطان حسین یکم غصب کرد.65pxاشرف افغانآوریل/مه ۱۷۲۵ – ۱۷۲۹(۴ سال)پسرعموی محمود هوتکی؛ او محمود را به قتل رساند.

 صفویان پس از سقوط اصفهان (۱۷۲۲–۱۷۷۳) 
پس از سقوط اصفهان و رسیدن خبر آن به تهماسب دوم، پسر سلطان حسین یکم، که در قزوین بود، تهماسب خود را شاه ایران اعلام کرد. نیروهای طرفدار صفوی در سال ۱۷۲۹ میلادی موفق شدند اشرف را شکست دهند و نیروهای افغان را از ایران بیرون کنند. اما تهماسب نتوانست پس از تهاجم هوتکی‌ها اقتدار خود را تثبیت کند و حاکمیت عملی ایران به دست سردار نادرقلی افتاد. در سال ۱۷۳۲ میلادی، نادر تهماسب را از قدرت کنار زد و عباس سوم هشت‌ماهه را جایگزین او کرد. سپس در سال ۱۷۳۶ میلادی عباس از قدرت کنار گذاشته شد و نادر تحت عنوان نادرشاه به‌عنوان شاه جدید ایران معرفی شد و دودمان صفوی پایان یافت. با این حال، پس از سال ۱۷۳۶ میلادی نوادگان صفوی گاهی به‌عنوان مدعی یا حاکمان اسمی از سوی جنگ‌سالاران که در تلاش برای کسب قدرت بودند، در ایران معرفی شد.

پرترهنامسلطنتجانشینی115x115پیکسلشاه تهماسب دوم۳۱ اکتبر ۱۷۲۲ – اوت ۱۷۳۲(۹ سال، ۹ یا ۱۰ ماه)پسر سلطان حسین یکم65pxشاه عباس سوم۷ سپتامبر ۱۷۳۲ – ۸ مارس ۱۷۳۶()پسر تهماسب دومحاکمان اسمی صفوی پس از ایران افشاری.65pxشاه سلیمان دوم۱۳ ژانویه – مارس ۱۷۵۰(۲ ماه)نوه سلیمان یکم. پس از برکناری شاهرخ‌شاه (افشار) در مشهد شاه اعلام شد و تا زمان بازگشت شاهرخ حکومت کرد.65pxشاه اسماعیل سومتابستان ۱۷۵۰ – ۱۷۷۳(۲۳ سال)نوه سلطان حسین یکم. از سوی کریم‌خان زند در سال ۱۷۵۰ به‌عنوان حاکم دست‌نشانده در اصفهان شاه معرفی شد.شاه سلطان حسین دوم۱۷۵۲/۱۷۵۳پسر مرد آذری و زن ارمنی، اما ادعا کرد که پسر تهماسب دوم است. از سوی علی‌مردان‌خان چهارلنگ به‌عنوان حاکم دست‌نشانده در بغداد شاه معرفی شد.

 ایران افشاری (۱۷۳۶–۱۷۹۶) 

دودمان افشاری توسط نادرشاه، یکی از فرماندهان صفوی که در سال ۱۷۳۶ میلادی پس از برکناری عباس سوم قدرت را به دست گرفت، پایه‌گذاری شد. نادرشاه فاتح قدرتمندی بود، اما امپراتوری افشاری پس از ترور او در سال ۱۷۴۷ میلادی به سرعت فروپاشید. سرزمین‌های وسیعی به دودمان رقیب، یعنی زندیان، و همچنین امپراتوری درانی افغان واگذار شد. قلمرو وارثان نادر عمدتاً به مناطق ایرانی خراسان محدود شد. در بخش زیادی از دوره‌های بعدی، حکومت افشاری تحت سلطه فرماندهان نظامی یا جناح‌های مختلف دربار بود. افشاریان با عنوان شاهنشاه حکومت می‌کردند و پایتخت آن‌ها مشهد بود.

پرترهنامسلطنتجانشینی65pxنادرشاه۸ مارس ۱۷۳۶ – ۲۰ ژوئن ۱۷۴۷()ژنرال؛ عزل عباس سوم65x65پیکسلعادل‌شاه۶ ژوئیه ۱۷۴۷ – ۲۴ سپتامبر ۱۷۴۸()برادرزاده نادرشاه؛ پس از ترور نادر حاکم اعلام شد65pxشاهرخ‌شاه۱ اکتبر ۱۷۴۸ – ۱۳ ژانویه ۱۷۵۰(سلطنت نخست)()نوه نادرشاه و شاه سلطان حسین یکم (صفوی). از سوی سران قبایل مشهد در مخالفت با عادل به‌عنوان حاکم اعلام شد.65pxابراهیم‌شاه۸ دسامبر ۱۷۴۸ – دسامبر ۱۷۴۹(~۱ سال)برادر عادل‌شاه؛ پس از عزل و کور کردن عادل، حاکم (در مخالفت با شاهرخ‌شاه) اعلام شد.شاهرخ‌شاه در ژانویه تا مارس ۱۷۵۰ به نفع حاکم صفوی شاه سلیمان دوم از سلطنت برکنار شد.65pxشاهرخ‌شاهمارس ۱۷۵۰ – ۱۷۹۶ (سلطنت دوم)(۴۶ سال)بازگشت به سلطنت

 دودمان زند (۱۷۵۱–۱۷۹۴) 

در پی ترور نادرشاه، خاندان زند به قدرتمندترین رقیبان افشاریان تبدیل شدند و در دهه ۱۷۵۰ میلادی کنترل بخش‌های بزرگی از ایران را به دست گرفتند. دودمان زندیه توسط کریم‌خان پایه‌گذاری شد. حاکمان زند هرگز خود را شاه معرفی نکردند. آن‌ها در عوض خود را وکیل ایران نامیدند؛ ابتدا به نمایندگی از اسماعیل سوم (۱۷۵۰–۱۷۷۳ میلادی) و سپس به نمایندگی از مردم ایران. کریم‌خان با عنوان خان و همچنین با لقب وکیل یا «وکیل‌الرعایا» (به معنای نماینده مردم) حکومت می‌کرد. جانشینان او تنها با عنوان «خان» حکومت کردند، اما از دیدگاه ناظران اروپایی اغلب «پادشاه» (king) تلقی می‌شدند. شیراز پایتخت دودمان زندیه بود.

پرترهنامسلطنتجانشینی65pxکریم‌خان زند۱۷۵۱ – ۱ مارس ۱۷۷۹(۲۸ سال)در بخش زیادی از ایران قدرت گرفتمحمدعلی‌خان زند۲ مارس – ۱۹ ژوئن ۱۷۷۹()پسر کریم‌خان. در حاکمیت با برادرش ابوالفتح‌خان شریک بود.ابوالفتح‌خان زند۲ مارس – ۲۲ اوت ۱۷۷۹()پسر کریم‌خان. ابتدا در حاکمیت با برادرش ابوالفتح‌خان شریک بود.60pxصادق‌خان زند۲۲ اوت ۱۷۷۹ – ۱۴ مارس ۱۷۸۱()برادر کریم‌خان60pxعلیمرادخان زند۱۴ مارس ۱۷۸۱ – ۱۰ ژانویه ۱۷۸۵()عضو تیرهٔ هزاره طایفه زند60pxجعفرخان زند۱۷ ژانویه ۱۷۸۵ – ۲۳ ژانویه ۱۷۸۹()پسر صادق‌خان50pxصیدمرادخان زند۲۳ ژانویه – ۷ مه ۱۷۸۹()پسر عموی علیمرادخان. قیام علیه جعفرخان (به مرگ جعفر انجامید) و مخالفت با سلطنت پسر جعفر، لطفعلی‌خان.65pxلطفعلی‌خان زند۷ مه ۱۷۸۹ – نوامبر ۱۷۹۴(۵ سال و ۵ یا ۶ ماه)پسر جعفرخان

 ایران قاجاری (۱۷۸۹–۱۹۲۵) 

دودمان قاجار از یک خانواده اشرافی ترکمان در شمال ایران، تحت حکومت صفویان، سرچشمه گرفت. با درگیری‌های دیگر خاندان‌ها در ایران، قاجارها به تدریج قدرت یافتند تا این‌که آقامحمدخان در سال ۱۷۸۹ میلادی، خود را حاکم اعلام کرد و در برابر دودمان‌های افشاریه و زندیه قیام نمود. او در سال ۱۷۹۴ میلادی زندیان را شکست داد و در سال ۱۷۹۶ میلادی تاج‌گذاری کرد. پس از آن، شاهرخ شاه افشار را به اسارت گرفت و او را عزل کرد و ایران را بار دیگر یکپارچه ساخت.

آقامحمدخان ابتدا با عنوان خان و سپس شاه حکومت کرد، اما هرگز لقب عالی‌تر شاهنشاه را برای خود انتخاب نکرد. جانشین او، فتحعلی‌شاه، علاوه بر لقب شاهنشاه از لقب خاقان مغولی نیز استفاده کرد، که بعدها بسیاری از حاکمان قاجار نیز آن را به‌کار بردند. قاجاریان همچنین از عناوین متعدد دیگر با معانی مذهبی و سیاسی بهره می‌بردند. دودمان قاجار از تهران، که در دهه ۱۷۸۰ میلادی توسط آقامحمدخان به عنوان پایتخت ایران انتخاب، حکمرانی می‌کرد.

پرترهنامسلطنتجانشینی65pxآقامحمدخان۱۷۸۹ – ۱۷ ژوئن ۱۷۹۷(۸ سال)مشغول یکپارچه‌سازی دوبارهٔ ایران از ۱۷۸۹–۱۷۹۶65pxفتحعلی‌شاه۱۷ ژوئن ۱۷۹۷ – ۲۳ اکتبر ۱۸۳۴()برادرزاده آقامحمدخان65pxمحمدشاه۲۳ اکتبر ۱۸۳۴ – ۵ سپتامبر ۱۸۴۸()نوه فتحعلی‌شاه65pxناصرالدین‌شاه۵ سپتامبر ۱۸۴۸ – ۱ مه ۱۸۹۶()پسر محمدشاه65pxمظفرالدین‌شاه۱ مه ۱۸۹۶ – ۳ ژانویه ۱۹۰۷()پسر ناصرالدین‌شاه65pxمحمدعلی‌شاه۳ ژانویه ۱۹۰۷ – ۱۶ ژوئیه ۱۹۰۹()پسر مظفرالدین‌شاه65pxاحمدشاه۱۶ ژوئیه ۱۹۰۹ – ۱۵ دسامبر ۱۹۲۵()پسر محمدعلی‌شاه

 ایران پهلوی (۱۹۲۵–۱۹۷۹) 


در اواخر دورهٔ قاجار، ایران به‌طور فزاینده‌ای درگیر ناآرامی‌های سیاسی بر سر میزان قدرت شاه، و نیز دیگر رویدادهایی بود که به جنبش مشروطه ایران (۱۹۰۵–۱۹۱۱) منجر شد. در سال ۱۹۲۳، نظامی رضاخان به سرعت مدارج ترقی را پیمود و به نخست‌وزیری رسید. رضا در سال ۱۹۲۵ احمدشاه را از پادشاهی خلع کرد و از سوی مجلس شورای ملی ابتدا به عنوان نایب‌السلطنه و سپس به‌عنوان شاه جدید معرفی شد. رضا نام خانوادگی پهلوی را به اقتباس از نام خط باستانی ایران برگزید.

فرمانروایان پهلوی خود را شاهنشاه ایران نامیدند. تهران در زمان حکومت پهلوی همچنان پایتخت ایران بود.

پرترهنامسلطنتجانشینی65pxرضاشاه۱۵ دسامبر ۱۹۲۵ – ۱۶ سپتامبر ۱۹۴۱()نخست‌وزیر پیشین65pxمحمدرضا پهلوی۱۶ سپتامبر ۱۹۴۱ – ۱۱ فوریه ۱۹۷۹()پسر رضاشاه

 مدعیان بعدی 
پرترهنامسلطنتجانشینی65pxمحمدرضا پهلوی۱۱ فوریه ۱۹۷۹ – ۲۷ ژوئیه ۱۹۸۰()شاه ایران ۱۹۴۱–۱۹۷۹. در تبعید در مصر درگذشت.65pxفرح پهلوی۲۷ ژوئیه ۱۹۸۰ – ۳۱ اکتبر ۱۹۸۰()به‌عنوان نایب‌السلطنه65pxرضا پهلوی(«رضاشاه دوم»)۳۱ اکتبر ۱۹۸۰ – اکنون()پسر محمدرضاشاه. در اکتبر ۱۹۸۰ با نام «رضاشاه دوم» خود را شاه ایران اعلام کرد. حمایت خود را از دموکراسی اعلام کرده اما از تاج‌وتخت چشم‌پوشی نکرده است.

 جستارهای وابسته 
 فهرست شهبانوان ایران
 شکارهای شاهانه در ایران
 فهرست شاهان محلی ایران
 فهرست وزیران اعظم ایران
 دودمان‌های ایران
 فهرست حکومت‌های ایران به ترتیب
فهرست رئیس‌جمهورهای ایران
فهرست تمدن‌ها و جاهای باستانی ایران پیش از تمدن ایلام
فهرست پادشاهان اسطوره‌ای ایران

 یادداشت‌ها 

 منابع 

 کتاب‌شناسی 

 Assar, G.R.F. , "Genealogy & Coinage of the Early Parthian Rulers. I", Parthica, 6, 2004, pp. ۶۹–۹۳.
 Assar, G.R.F. , "Genealogy & Coinage of the Early Parthian Rulers, II a revised stemma", Parthica, 7, 2005, pp. ۲۹–۶۳.
 Assar, G.R.F. , "Moses of Choren & the Early Parthian Chronology", Electrum, vol. 11, 2006, pp. 61–86. 
 Assar, G.R.F. , "A Revised Parthian Chronology of the Period 165-91 B.C.", Electrum, vol. 11, 2006, pp. 87–158. 
 Assar, G.R.F. , "A Revised Parthian Chronology of the Period 91-55 B.C.", Parthica, 8, 2006, pp. ۵۵–۱۰۴.
 Briant, Pierre, "From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire", ۲۰۰۲.
 Cameron, George, "History of Early Iran", Chicago, 1936 (repr. , Chicago, 1969; tr. E. -J. Levin, L’histoire de l’Iran antique, Paris, 1937; tr. H. Anusheh, ایران در سپیده دم تاریخ، Tehran, 1993)
 D’yakonov, I. M. , "Istoriya Midii ot drevenĭshikh vremen do kontsa IV beka de e.E" (The history of Media from ancient times to the end of the 4th century BCE), Moscow and Leningrad, 1956; tr. Karim Kešāvarz as Tāriḵ-e Mād, Tehran, 1966.
 Dandamaev, Muhammad A. , "Persien unter den ersten Achämeniden (6. Jahrhundert v. Chr.)", tr. Heinz-Dieter Pohl, Wiesbaden, 1976.
 Henkelman , wouter. Defining Neo-Elamite History. ARTA , 2003.
 Hinz, W. , "The Lost World of Elam", London, 1972 (tr. F. Firuznia, دنیای گمشده ایلام، Tehran, 1992)
 Josephus Flavius, Antiquities of the Jews.
 Justi, Ferdinand, "Iranisches Namenbuch", Tehran, Asatir, 2003.
 Legrain, Leon, "Historical Fragments", Philadelphia, The University of Pennsylvania Museum Publications of the Babylonian Section, vol. XIII, 1922.
 Majidzadeh, Yusef, "History and civilization of Elam", Tehran, Iran University Press, 1991.
 Majidzadeh, Yusef, "History and civilization of Mesopotamia", Tehran, Iran University Press, 1997, vol.۱.
 Miroschedji, P. de, ‘La fin du royaume de l’Ansˇan et de Suse et la naissance de l’empire perse’, ۱۹۸۵، ZA 75, pp. ۲۶۵–۳۰۶.
 Nöldeke, Theodor, "Geschichte der Perser und Araber zur Zeit der Sasaniden. Aus der arabischen Chronik des Tabari übersetzt" (۱۸۷۹)
 Olmstead, A. T. , "History of the Persian Empire", Chicago, 1948
 Plutarch, Lives.
 Polybius, The Histories.
 Potts, D. T. , The Archaeology of Elam, Cambridge University Press, 1999.
 Pourshariati, P. , Decline and Fall of the Sasanian Empire, I. B. Tauris, 2008.
 Qashqai, H. , "The successors of Mithridates II", Bulletin of Ancient Iranian History (UCLA), vol. 5, March 2009.(in Persian)
 Qashqai, Chronicle of early Iran history, Tehran, Avegan press, 2011 (in Persian: گاهنمای سپیده دم تاریخ در ایران)
 Qashqai, Chronicle of Elamites, Tehran, Avegan press, 2011 (in Persian: گاهنمای ایلامیان)
 Qashqai, Chronicle of Achaemenids, Tehran, Avegan press, 2011 (in Persian: گاهنمای هخامنشیان)
 Qashqai, Chronicle of Macedonians, Tehran, Avegan press, 2011 (in Persian: گاهنمای مقدونیان)
 Qashqai, Chronicle of Arsacids, Tehran, Avegan press, 2011 (in Persian: گاهنمای اشکانیان)
 Qashqai, Chronicle of Sasanids, Tehran, Avegan press, 2012 (in Persian: گاهنمای ساسانیان)
 Reade , Julian E. Elam after the Assyrian Sack of Susa in 647 B.C. NABU, 2000.
 Tacitus, The Annals.
 Tavernier , Jan. Some Thoughts on Neo-Elamite Chronology. ARTA , 2004.
 The Cambridge Ancient History (CAH)
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 1, THE LAND OF IRAN, Cambridge University Press, 1968.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 2, THE MEDIAN AND ACHAEMENIAN PERIODS, Cambridge University Press, 1985.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 3(I), THE SELEUCID, PARTHIAN AND SASANIAN PERIODS, Cambridge University Press, 1983.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 3(II), THE SELEUCID, PARTHIAN AND SASANIAN PERIODS, Cambridge University Press, 1983.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 4, THE PERIOD FROM THE ARAB INVASION TO THE SALJUQS, Cambridge University Press, 1975.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 5, THE SALJUQ AND MONGOL PERIODS, Cambridge University Press, 1968.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 6, THE TIMURID AND SAFAVID PERIODS, Cambridge University Press, 1986.
 The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 7, FROM NADIR SHAH TO THE ISLAMIC REPUBLIC, Cambridge University Press, 1991.
 Vallat , François. Elam: The History of Elam. Encyclopaedia Iranica , vol. VIII pp. 301-313. London/New York , 1998.
 Vallat , François. Shutruk-Nahunte , Shutur-Nahunte et l'imbroglio neo-elamite. NABU , 1995.
 Vallat , François. Le royaume elamite de SAMATI. NABU , 1996.
 Vallat , François. Les pretendus fonctionnaires Unsak des texts neo-elamites et achemenides. ARTA , 2002.
 Vallat , François. Le royaume elamite de Zamin et les 'Letters de Nineveh'. Iranica Antique , 33 , 1998. pp. ۹۵–۱۰۶.
 دریایی، تورج؛ فرزندان و نوادگان یزدگرد سوم در چین، ایران‌شناسی سال پانزدهم پاییز 1382 شماره .59

رده:تاریخ ایران
رده:شاهان ایران
رده:شاهان ایلام
رده:شاهان ماد
رده:شاهان هخامنشی
رده:شاهنشاهی اشکانی
رده:شاهنشاهی ساسانی
رده:فهرست‌های پادشاهان
رده:فهرست‌های مربوط به تاریخ ایران