ولایت لغمان

ولایت لَغمان یکی از ۳۴ ولایت‌ افغانستان در شرق این کشور به مرکزیت شهر مهترلام است. لغمان سی‌و‌دومین ولایت پهناور و بیست و هفتمین ولایت پرجمعیت افغانستان است. پهناوری آن ۳۸۴۲ کیلومتر مربع و جمعیت آن نیم ملیون نفر است. از شمال به ولایت نورستان و پنجشیر، از شرق به کنر، از جنوب به ننگرهار و از غرب به کاپیسا و کابل محدود است. اکثریت ساکنان این ولایت به زبان‌های فارسی و پشتو تسلط دارند و زبان پشه ای نیز توسط مردم پشه‌ای صحبت می‌شود .ابوبکر گروس، نسرین، قدم‌های آشتی و مسئولیت ما افغان‌ها، [بدون محل انتشار و ناشر]: سال ۲۰۰۰. ص۴۹. 

میانگین ارتفاع آن ۷۷۲ متر و بلندترین نقطه آن کوه فرنگال با ۴۷۹۵ متر بلندی است. لغمان از ولایت‌های سرسبز و خوش آب و هوای افغانستان است که دره‌های حاصلخیز آن توسط رودهای علیشنگ و علینگار و کابل آبیاری می‌شود.

لغمان محل تحقیقات دانمشند معروف، ابوریحان بیرونی در زمان سلطنت غزنویان بوده‌است. بیرونی خورشیدگرفتگی ذیقعده ۴۰۹ ه‍.ق را در لمغان (بین قندهار و کابل) رصد کرد و آخرین این ارصاد، رصد انقلاب تابستانی ۴۱۲ ه‍.ق بود. این ولایت به لحاظ قرار گرفتن در مسیر هندوستان، حائز اهمیت استراتژیک برای لشکریان سلطان محمود غزنوی، سلطان شهاب‌الدین غوری و احمدشاه درانی بوده است. بزرگترین ولسوالی ولایت لغمان قرغه ای می باشد. که بیشترین زمین های زراعتی را این ولسوالی دارا می باشد.

 نام 

 پیشینه 

پس از تغییرات در تقسیمات کشوری در افغانستان در سال ۱۹۶۴، ولایت لغمان نیز در همان سال در ناحیهٔ لغمانات تشکیل شد و مرکز آن شهر مهترلام مقرر گردید.Bosworth, C.E. "Lamg̲h̲ānāt." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Edited by: P. Bearman , Th. Bianquis , C.E. Bosworth , E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2009.

 مردم 
جمعیت این ولایت ۴۰۳٫۵۰۰ نفر در سال ۲۰۰۹ برآورد شده‌است که بر پایهٔ منابعی تاجیک ها ۴۰٪، پشه ای ها ۴۰٪، پشتون ها، نورستانی ها و هزاره ها ۲۰٪ از باشندگان بومی این ولایت محسوب می‌گردند. تاجیکان این ولایت نیز در شهرها، ولسوالی‌ها و روستاها به‌گونه پراکنده سکونت دارند. آنان بیشتر در ادارات دولتی و نهادهای رسمی فعالیت داشته و همچنان در بخش‌های زراعت و مالداری به‌عنوان پیشه‌های اصلی مصروف کار می‌باشند.

هزاره های لغمان به لهجهٔ خاص خود صحبت می‌کنند که اکثراً در دره فراشغان با تاجیک‌ها زندگی میکنند . مردم ولایت لغمان به چندین زبان تسلط دارند، اما بیشتر به زبان‌های فارسی دری و پشتو صحبت می‌کنند. همچنان مردم قوم پشه ای نیز عمدتاً به چند زبان سخن می‌گویند و علاوه بر زبان پشه‌ای، به زبان‌های دیگر منطقه نیز آشنایی و تسلط دارند.

پشتون های این منطقه از قبیلهٔ غلزایی هستند. براساس برآورد سال ۲۰۰۸ تنها ۴ هزار نفر از جمعیت ۳۷۸ هزار نفری این ولایت در شهرها زندگی می‌کنند. اغلب مردمان لغمان سنی‌مذهب هستند.

 اقتصاد 
هر نوع میوه در این ولایت قابل کشت است گندم، برنج، ذرت، سبزیجات، حبوبات، و پنبه محصولات کشاورزی اصلی این منطقه است. بیشتر پشه‌ای‌ها به کار دامداری و تجارت پوست و چرم مشغولند.
 برنج
براساس سروی مشترک وزارت زراعت و ادارهٔ ملی احصاییه، لغمان با تولید سالانه ۱۵ هزار تُن برنج در جایگاه هشتم تولید برنج افغانستان قرار دارد.
 لیمو
بر اساس آمار ریاست زراعت لغمان، ولایت لغمان در مجموع ۴۳ هکتار باغ لیمو دارد و در سال ۱۳۹۹ ۵۴ جریب باغ جدید لیمو احداث کرده‌است که ۲۱۵ تن لیمو از آنها برداشت شده‌است. لیمو بازار خوب دارد و هر سیر (هفت کیلو) لیمو را در بازارهای داخلی در بدل ۴۰۰ افغانی فروخته می‌شود.

 آموزش 
۳۱٪ مردم باسواد هستند و ۴۲ درصد به برق دسترسی دارند. یک بیمارستان، حدود ۴۲ درمانگاه و ۱٬۵۳۷ مسجد در این ولایت فعالیت دارند.Province: Laghman

 تقسیمات اداری 
بندانگشتی|300x300پیکسل|ولسوالی‌های لَغمان
 دولت‌شاه
 قَرغه‌ای
 علیشِنگ
 علینگار
 مِهترلام
 ولسوالی بادپش

 جستارهای وابسته 
ولایت‌های افغانستان

 منابع 
ولایت لغمان ۲۰٪پشه یی کامیلاً درغ است پشه یی زبان در لغمان از ۴۵٪ فیصد زیاد است 

رده:بوداگرایی در افغانستان
رده:تاریخ ولایت لغمان
ولایت لغمان
لغمان