گلشیفته فراهانی

رهاورد فراهانی (زادهٔ ۱۹ تیر ۱۳۶۲) که با نام گلشیفته فراهانی شناخته می‌شود، بازیگر ایرانی است. او دختر بهزاد فراهانی و خواهر کوچک‌تر شقایق فراهانی است و فعالیت حرفه‌ای خود را با بازی در فیلم درخت گلابی (۱۳۷۶) آغاز کرد که برای آن برندهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن جشنواره فیلم فجر شد. او در سال ۱۳۸۲ برای نقش‌آفرینی در اشک سرما نیز نامزد دریافت این جایزه شد و برای فیلم بوتیک جایزهٔ بهترین بازیگر زن از جشنواره سه قاره را کسب کرد.

فیلم درباره الی (۱۳۸۷) با نقش آفرینی فراهانی با تحسین همگانی منتقدان همراه بود و چندین جوایز و نامزدی در سراسر جهان را کسب کرد. او بعد از آن به پاریس رفت و در هیچ فیلم ایرانی کار نکرد. او در چندین فیلم پرمخاطب از قبیل یک مشت دروغ (۲۰۰۸)، خروج: خدایان و پادشاهان (۲۰۱۴)، دزدان دریایی کارائیب: مردگان حکایت نمی‌کنند (۲۰۱۷) و استخراج (۲۰۲۰) ظاهر شده است. فراهانی در جوایز سزار برای بازی در سنگ صبور (۲۰۱۲) نامزد دریافت جایزهٔ امیدبخش‌ترین بازیگر زن شد. همچنین فیلم پترسون (۲۰۱۶) با نقش‌آفرینی او، نقدهای مثبتی را از سوی منتقدان دریافت کرده است.

 اوایل زندگی 
رهاورد فراهانی در ۱۹ تیر ۱۳۶۲ در تهران به دنیا آمد. پدر او بهزاد فراهانی، بازیگر است و مادرش نیز فهیمه رحیمی‌نیا است. خواهر بزرگ‌تر او شقایق فراهانی، بازیگر است و برادرش آذرخش فراهانی، موسیقی‌دان و نقاش است. هنگامی که والدینش برای تهیهٔ شناسنامه او نام گلشیفته را ارائه کردند، ادارهٔ مربوط با این نام مخالفت کرد و به‌ناچار، نام شناسنامه‌ای او با نام شناخته شده او تفاوت پیدا کرد. او از پنج سالگی موسیقی و پیانو را آغاز کرد و بعدها وارد مدرسه موسیقی در تهران شد.

فراهانی در ۱۶ سالگی درحالی که در یکی از خیابان‌های تهران قدم می‌زد مورد حمله فردی بنیادگرا قرار گرفت که به پشت وی اسید پاشید. او فارغ‌التحصیل در رشتهٔ موسیقی است.

 حرفه 
فراهانی فعالیت حرفه‌ای خود در سال ۱۳۷۶ با فیلم درخت گلابی به کارگردانی داریوش مهرجویی آغاز کرد. این فیلم به داستان نویسنده‌ای (همایون ارشادی) می‌پردازد که برای نوشتن کتاب جدیدش به باغ خانوادگی می‌رود و در آن‌جا شیفتهٔ دخترعمه‌اش، میم (فراهانی) می‌شود. فراهانی در مراحل پیش از تولید فیلم در هنرستان موسیقی مشغول به تحصیل بود و مادرش مخالف با بازیگر شدن او بود. دستیار کارگردان فیلم پس از جستجوی فراوان برای یافتن بازیگر مناسب برای نقش میم، روزی به خانه فراهانی رفت و با گرفتن عکس از او و نشان دادن آن به مهرجویی باعث شد که مهرجویی از او برای بازی در این نقش دعوت کند. علی‌اصغر کشانی از وبگاه نماوا نقش‌آفرینی او را تحسین کرد و آن را از «جذاب‌ترین و ماندگارترین نقش‌ها در تاریخ سینما» یاد کرد. او برای نقش‌آفرینی در این فیلم برندهٔ جایزهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن جشنواره فیلم فجر شد، که در ۱۴ سالگی جوان‌ترین فردی است که این جایزه را به خود اختصاص داده است. او چند سال بعد در فیلم هفت پرده (۱۳۷۹) به کارگردانی فرزاد مؤتمن ایفای نقش کرد که هیچ‌وقت منتشر نشد. داستان فیلم در مورد چهار جوان است که هر کدام به دلایل خود به دزدی می‌پردازند.

یک مشت دروغ از ریدلی اسکات اولین فیلم خارجی بود که او در آن به ایفای نقش پرداخت. لئوناردو دی کاپریو، راسل کرو و مارک استرانگ، دیگر بازیگران هستند.
در مرداد سال ۱۳۸۷، خبر ممنوع‌الخروج شدن گلشیفته فراهانی به دنبال ایفای نقش وی در فیلم هالیوودی یک مشت دروغ اعلام شد. و بعد از مدتی خبری مبنی بر سفر او به آمریکا در خبرگزاری‌ها پخش شد. او در تیزر فیلم یک مشت دروغ در کنار دی‌کاپریو بدون حجاب دیده می‌شود. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی – که کنترل فیلم‌ها را انجام می‌دهد – اعلام کرد که مسئول ممنوع‌الخروج کردن افراد نیست. در همین حال، فراهانی بخاطر بازی در فیلم هالیوودی تذکر دریافت کرده بود. پس از این که شایعه‌هایی مبنی بر پیش آمدن مشکلاتی برای وی در ایران رواج پیدا کرد، ریدلی اسکات کارگردان فیلم تلاش کرد با تغییراتی در فیلمنامه شرایطی را بر اساس قوانین ایران رعایت کند تا فیلم مشکلی برای فراهانی ایجاد نکند.

در ۷ اکتبر ۲۰۰۸ میلادی، فراهانی در مصاحبه با روزنامه آمریکایی دیلی‌نیوز گفت: «این فیلم برای من دردسرهای زیادی ایجاد کرد. گذرنامه من را توقیف کردند و چندین بار از طرف وزارت اطلاعات بازجویی شدم. نهایتاً قاضی دادگاه انقلاب اعلام کرد که باید ابتدا فیلم را ببیند تا نهایتاً حکم قضایی را برایم صادر کند.» جواد شمقدری، معاونت سینمایی وزارت ارشاد، در خرداد ۱۳۹۰، دربارهٔ وضعیت فراهانی گفت:
 فراهانی خود در گفتگو با بی‌بی‌سی فارسی دربارهٔ دلیل خروجش از ایران گفته بود: «رفتاری که با من شد و بی‌اعتمادی که از یک سری مسئولین دیدم که در واقع پوست من را غلفتی کندند، باعث شد که دلم چنان بشکند که نتوان جمعش کرد.»

جای اژدها به کارگردانی رولند جافه و خورشت آلو با مرغ به کارگردانی مرجان ساتراپی و ونسان پارونو از دیگر فیلم‌های او در خارج از ایران هستند. در سال ۲۰۱۰ و در شصت و سومین دورهٔ جشنوارهٔ فیلم لوکارنو، فراهانی به عنوان عضو هیئت داوران این جشنواره انتخاب شد. فراهانی در سیزدهمین دورهٔ جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم مراکش در دسامبر ۲۰۱۳ جز هیئت داوران بود.پایان کار جشنوارهٔ مراکش؛ گلشیفته فراهانی در کنار مارتین اسکورسیزی  بی‌بی‌سی فارسی فراهانی دو بار در سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۳ به عنوان داور در جشنواره فیلم ونیز حضور داشت. او در شصت و سومین دوره (۲۰۱۰) به عنوان عضو هیئت داوران این جشنواره و در هفتادمین دوره (۲۰۱۳) به عنوان یکی از داوران بخش افق‌های این جشنواره برگزیده شد. او همچنین در سال ۲۰۱۷ به عضویت آکادمی علوم و هنرهای سینما درآمد.

فراهانی در سال ۲۰۱۴ میلادی در نماهنگِ ترانهٔ «پولا» (Pola) با خوانندگی گروه فرانسوی جبرووکی ایفای نقش کرد.... franco-iranienne Golshifteh occupe ...  lefigaro.fr

بندانگشتی|جیم جارموش، فراهانی و آدام درایور در معرفیِ فیلم پترسون (۲۰۱۶) در جشنواره فیلم کن ۲۰۱۶

فراهانی در مجموعهٔ تلویزیونی علمی تخیلی هجوم (۲۰۲۱–اکنون) از شبکهٔ اپل تی‌وی پلاس نقش مادری را ایفا می‌کند که در حین حملات فرازمینی‌ها در حال تلاش برای حفاظت از خانواده خود است. او در ابتدا تمایلی به حضور در یک پروژهٔ تلویزیونی را نداشت اما بعد از اینکه فیلم‌نامهٔ آن را خواند و احساس می‌کرد که از یک فیلم بهتر است، پذیرفت تا این نقش را ایفا کند. مراحل ساخت این پروژه برای او سخت و طاقت‌فرسا بود. این مجموعه نقدهای ضد و نقیضی از طرف منتقدان دریافت کرده است. اندرو وبستر از د ورج نقش‌آفرینی پریشان او یکی از نکات برجسته این مجموعه دانست. او در سال ۲۰۲۱ در مجموعهٔ تلویزیونی فرانسوی وی‌تی‌سی حضور داشت.

فراهانی در فیلم برادر و خواهر ساختهٔ ارنو دپلشن در کنار ماریون کوتیار و ملویل پوپو ایفای نقش کرد. او بار دیگر نقش نیک خان از فیلم استخراج را در دنباله‌اش با عنوان استخراج ۲ ایفا کرد.

فراهانی در هفتاد و سومین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم برلین که در سال ۲۰۲۳ برگزار شد، از اعضای اصلی هیئت داوران به ریاست کریستن استوارت بود. او در هفتاد و هشتمین جشنواره فیلم لوکارنو در سال ۲۰۲۵ جایزه افتخاری اکسلنس داویده کامپاری (Excellence Award Davide Campari) را دریافت کرد.

 خوانندگی 
گلشیفته فراهانی پس از خارج شدن از ایران در زمینهٔ خوانندگی نیز فعالیت کرد و ترانه‌هایی نظیر «سکوت»، «جستجوی سرنوشت» و «جز تو» را اجرا کرد. در آلبوم آخ از محسن نامجو، گلشیفته فراهانی در تنظیم، نواختن پیانو و همخوانی همکاری نمود.

 در رسانه‌ها 
بندانگشتی|چپ|250px| گلشیفته فراهانی در یک مصاحبه با تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی

فراهانی در سال ۲۰۱۲ نخستین بار در برابر دوربین ژان موندینو، عکاس فرانسوی و برای مجلهٔ مادام فیگارو نیمه‌برهنه شد. همچنین فیلم کوتاهی از او و پانزده بازیگر جوانِ دیگر که نام‌شان برای نامزدی بخش «بهترین بازیگر مستعد» جایزهٔ سزار مطرح شده‌بود، منتشر شد که آن‌ها را در حال عریان‌شدن نشان می‌داد که مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت.گلشیفته فراهانی و انتشار عکسی که بحث‌برانگیز شد ، بی‌بی‌سی فارسی او بعدها گفت در آن ویدئوی جایزهٔ سزار چیزی که به من گفتند این است که نما از بالای سینه‌ام است، اما بعد دیدم که از زیر سینه گرفته‌اند.

خبر انتشار کلیپ و تصویر برهنه این بازیگر بالیده در سال‌های پس از انقلاب ۱۳۵۷، در شبکه‌های اجتماعی، سایت‌های خبری و وبلاگ‌های فارسی‌زبان، واکنش‌های گوناگونی را در حمایت یا اعتراض و محکومیت عریان‌شدنِ گلشیفته برانگیخت.

مجلهٔ اگوئیست که یک مجلهٔ هنری فرانسوی است، در هفدهمین شمارهٔ خود تصاویری کاملاً برهنه از گلشیفته فراهانی را منتشر کرد.بدنی که سخن می‌گوید؛ از کیم کارداشیان تا گلشیفته فراهانی ، بی‌بی‌سی فارسیگلشیفته فراهانی و سندروم بریژیت باردو ، رادیو زمانه عکاس این مجموعه عکس‌ها پائولو راورسی، عکاس سرشناس ایتالیایی مُد بود.

سید جواد هاشمی در یک مصاحبه اینترنتی با علی ضیا در ارتباط با عکس برهنه گلشیفته فراهانی واکنش نشان داد. او افزود آنها که به جای اندوه چشمانش، بدنش را دیدند، کثیف هستند. این افراد آن چیزی را که دوست داشتند دیدند نه آن چیزی که باید ببینند. صحبت‌های وی با انتقاد شدید خبرگزاری اصولگرایان روبرو شد، در جواب صحبت‌های وی نوشتند: «او خود انتخاب نمود چنین تصاویری را منتشر کند. اجباری در کار نبوده است».

 دیدگاه سیاسی 
در بهمن ۱۴۰۴، فراهانی در کنار بیش از ۸۰۰ سینماگر بین‌المللی، با امضای بیانیه‌ای کشتارهای معترضان در ایران را به‌شدت محکوم کرد و از نهادهای مستقل جهانی، جشنواره‌های فیلم و جامعه بین‌المللی هنر خواست روابط خود با نهادهای رسمی جمهوری اسلامی را بازبینی کرده و از مردم ایران حمایت کنند. در این بیانیه، سرکوب خونین اعتراضات، بازداشت‌های گسترده، شکنجه، ناپدیدسازی اجباری و قطع سراسری اینترنت، نقض نظام‌مند حقوق بنیادین بشر و مصداق جنایت علیه بشریت توصیف شده و تأکید شده است که قطع اینترنت و سرکوب رسانه‌ها تلاشی آگاهانه برای پنهان‌سازی این جنایت‌هاست.

فراهانی در ۲ فوریه ۲۰۲۶ با فرانسه ۲ دربارهٔ سرکوب و خشونت در ایران، وضعیت معترضان، بی‌عملی جامعه جهانی، نقش منافع سیاسی در سیاست بین‌الملل و نگرانی‌اش از سرنوشت ایران صحبت کرد. برخی از رسانه‌های خبری حکومت ایران خبر دادند که فراهانی گفته «من به دخالت نظامی خارجی برای آوردن دموکراسی اعتماد ندارم. این روش هیچ‌وقت واقعاً کار نکرده است» و به وضعیت چند کشور از جمله عراق، افغانستان و لیبی اشاره کرده است. بررسی فکت‌نامه نشان می‌دهد که ادعاهای رسانه‌های ایران در بازتاب صحبت‌های فراهانی نادرست بوده است. فراهانی بعداً گفت «ایران برای رهایی از دست این جنایتکاران به کمک و همراهی کشورهای خارجی نیاز دارد» و «آینده ایران باید تنها به دست مردم خود ایران باشد، خواه به شکل پادشاهی، جمهوری یا هر آنچه که مردم می‌خواهند».

 زندگی شخصی 
در سال ۲۰۰۳، فراهانی با امین مهدوی، برادر طراح داخلی، ایندیا مهدوی، ازدواج کرد اما بعدها از او جدا شد.
او همچنین مدتی با بازیگر فرانسوی، لویی گارل، وارد رابطه شد؛ کسی که فیلم دو دوست (۲۰۱۵) با بازی فراهانی را کارگردانی کرد و با هم در آن هم‌بازی شدند.

در مصاحبه‌ای با مجله گرازیا در سپتامبر ۲۰۱۵، فراهانی اعلام کرد که پنج ماه پیش با کریستوس دورجه واکر، مردی استرالیایی، ازدواج کرده است.. تا مه ۲۰۱۸، او با یک «هیپی آلمانی» در رابطه بود که در جشنواره برنینگ من در صحرای نوادا با او آشنا شده بود.

فراهانی در نوامبر ۲۰۱۷، پس از هشت سال زندگی در پاریس، به ایبیزا نقل مکان کرد و زمان خود را میان آن‌جا و پورتو در پرتغال تقسیم می‌کرد. او پیش‌تر نیز تمایل خود را برای ترک فرانسه ابراز کرده بود و دلیل آن را تأثیر منفی شدیدی که بوروکراسی و سیستم بانکی فرانسه بر او گذاشته بود، عنوان کرده بود.

 فیلم‌شناسی 
 فیلم 
+ سالعنواننقش توضیحات ۱۳۷۶درخت گلابیمیترا۱۳۷۹هفت پردهفرشته۱۳۸۰زمانهزمانه۱۳۸۱دو فرشتهآذرجایی دیگررها۱۳۸۲بوتیکاِتیبابا عزیزنوراشک سرماروناک۱۳۸۳ماهی‌ها عاشق می‌شوندتوکا۱۳۸۴به نام پدرحبیبه۱۳۸۵میم مثل مادرسپیدهگیس‌بریدهمریمنیوه‌مانگنیوه‌مانگسنتوریهانیه۱۳۸۶دیوارستاره۱۳۸۷همیشه پای یک زن در میان استمریمشیرینخودشدرباره الیسپیده۲۰۰۸یک مشت دروغعایشه۲۰۱۰جای اژدهالیلاخورش آلو با مرغایراناگر بمیری، می‌کشمتسی‌با۲۰۱۱قاعدهٔ سهلوئیز۲۰۱۲درست شبیه یک زنایرنسنگ صبور۲۰۱۳سرزمین شیرین فلفلی منگُوِند۲۰۱۴خروج: خدایان و پادشاهاننفرتاریبهشتیاسمینگلابمریم۲۰۱۵دو دوستمونابه خانه‌ات برونادا۲۰۱۶آلتامیراکونچیتاپترسونلورابدبیاری‌های سوفیمادام دو ران۲۰۱۷دزدان دریایی کارائیب: مردگان حکایت نمی‌کنندشانساآواز عقرب‌هانوران۲۰۱۸دختران آفتاببهارقسمت بالاییمَگیشبی که جهان را می‌خوردسارا۲۰۱۹کاناپه تونسیسلمانقطهٔ کورالهام۲۰۲۰استخراجنیک خان۲۰۲۲ برادر و خواهرفونیااژدهای پدرمدِلا اِلِوِیتورصداپیشه۲۰۲۳استخراج ۲ نیک خان۲۰۲۴لولیتاخوانی در تهرانآذر نفیسیویلیام تلسنا۲۰۲۵آلفا

 تلویزیون 
+ سالعنواننقش توضیحات  ۲۰۱۹ژنرال لاکیاسمین مدرانیصداپیشه ۲۰۲۱هجومانیشا ملکنقش اصلی ۲۰۲۱''وی تی سینورانقش اصلی

 تئاتر 
 سال نام تئاتر نقش یادداشت ۱۳۸۲  مریم و مرداویج  مریم  ۱۳۸۳  نرگس سیاه  کارگاه  ۱۳۸۴  مفتش  فیروزه  در ایران ممنوع شد.۱۳۹۱  یک رؤیای خصوصی  سارا در آمریکا و کانادا به روی صحنه رفت.

 جایزه‌ها و نامزدی‌ها 

 سال  نتیجه  رده  جشنواره  برای بازی در فیلم    بهترین نقش اول زن  دوره نهم جشن خانه سینما  ماهی‌ها عاشق می‌شوند    بهترین نقش اول زن  دوره هشتم جشن خانه سینما  بوتیک    بهترین نقش اول زن  دوره دهم جشن خانه سینما  میم مثل مادر    جایزه هیئت داوران  دوره سی و هفتم جشنواره بین‌المللی فیلم رشد  میم مثل مادر    بهترین نقش اول زن  دوره بیست و دوم جشنواره بین‌المللی فیلم فجر  بوتیک    جایزه بهترین بازیگر زن  دوره بیست و ششم جشنواره بین‌المللی فیلم سه قاره نانت (فرانسه)  بوتیک    تندیس زرین  هشتمین جشن خانه سینما  «اشک سرما»    بهترین بازیگر نقش اول زن  سی‌امین جشنواره فیلم فجر همیشه پای یک زن در میان است   بهترین بازیگرانتخاب نویسندگان و منتقدان  بیست و دومین جشنواره فیلم فجر  بوتیک و اشک سرما    سیمرغ بلورین بهترین بازیگر  بخش بین‌الملل شانزدهمین جشنواره فیلم فجر درخت گلابی

 جستارهای وابسته 
 نقض حقوق هنرمندان در جمهوری اسلامی ایران

 منابع 

 پیوند به بیرون 




رده:افراد زنده
رده:افراد فرانسوی ایرانی‌تبار
رده:اهالی تهران
رده:اهالی فیلم ایرانی‌تبار
رده:ایرانیان مقیم پاریس
رده:ایرانی‌تبارهای مهاجرت‌کرده به فرانسه
رده:بازیگران تئاتر زن اهل ایران
رده:بازیگران زن اهل پاریس
رده:بازیگران زن اهل تهران
رده:بازیگران زن تلویزیونی اهل ایران
رده:بازیگران زن تلویزیونی اهل فرانسه
رده:بازیگران زن دور از وطن اهل فرانسه در ایالات متحده آمریکا
رده:بازیگران زن سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
رده:بازیگران زن سده ۲۱ (میلادی) اهل ایران
رده:بازیگران زن سده ۲۱ (میلادی) اهل فرانسه
رده:بازیگران زن فیلم اهل ایران
رده:بازیگران زن فیلم اهل فرانسه
رده:بازیگران مخالف جمهوری اسلامی ایران
رده:برندگان تندیس زرین بهترین بازیگر نقش اول زن
رده:برندگان سیمرغ بلورین بهترین بازیگر بخش بین‌الملل
رده:برندگان سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن
رده:تبعیدشدگان اهل ایران
رده:خوانندگان زن اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه آزاد اسلامی
رده:دور از وطن‌ها در اسپانیا اهل فرانسه
رده:دور از وطن‌های اهل ایران در اسپانیا
رده:دور از وطن‌های اهل ایران در ایالات متحده آمریکا
رده:دور از وطن‌های اهل ایران در پرتغال
رده:دور از وطن‌های اهل فرانسه در پرتغال
رده:زادگان ۱۳۶۲
رده:زادگان ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:زنان سده ۲۰ (میلادی) اهل فرانسه
رده:شهروندان فرانسه از طریق تغییر تابعیت
رده:صداپیشگان زن اهل ایران
رده:صداپیشگان زن اهل فرانسه
رده:فعالان مخالف حجاب اجباری
رده:موسیقی‌دانان زن اهل فرانسه
رده:نوازندگان پیانو اهل ایران
رده:هنرمندان فارسی‌زبان