سین‌کیانگ

سین‌جیانگ یا شین‌جیانگ (به چینی: 新疆، به اویغوری: شىنجاڭ) نام منطقه خودمختار و نیز بزرگ‌ترین استان در کشور چین است که درگذشته ترکستان چین یا ترکستان شرقی نام داشت.CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Turkestan اورومچی، مرکز استان سین‌کیانگ و کاشغر از شهرهای بزرگ این ناحیه است. نژاد غالب مردم این منطقه، ایغور است که از اقوام ترک‌تبار و عمدتاً مسلمان محسوب می‌شوند و به زبان اویغوری سخن می‌کنند. به دلیل استقلال این ناحیه با نام‌های جمهوری اسلامی ترکستان شرقی اول و جمهوری دوم ترکستان شرقی در گذشته و فعالیت جنبش استقلال ترکستان شرقی، در نتیجه چین نگران استقلال دربارهٔ این منطقه است.

 جغرافیا 
این منطقه که در شمال غرب چین قرار دارد، استانی خودمختار است که در مسیر راه‌های ارتباطی مهم چین با کشورهای دیگر در غرب آسیا و اروپا (درگذشته جاده ابریشم) قرار گرفته‌است. سین کیانگ بزرگ‌ترین استان چین است و در مرکز سرزمین‌های وسیع در میانه اوراسیا قرار گرفته‌است. سین‌کیانگ در حدود یک ششم کل مساحت جمهوری خلق چین را در بر می‌گیرد. سین کیانگ از نظر منابع طبیعی بسیار غنی است و نفت فقط یکی از منابع مهم آن به‌شمار می‌آید. این استان پهناور با کشورهای مغولستان، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، افغانستان و پاکستان دارای مرز مشترک است. از شهرهای مهم سین‌کیانگ که ۱٫۶ میلیون کیلومتر مربع (کم و بیش به اندازه ایران) مساحت دارد می‌توان اورومچی، کاشغر، تورفان، کارامی، یینینگ، و شیهزی را نام برد.

 تاریخ 

منطقه سین کیانگ در کتب تاریخی از سکونت شاخه‌هایی از اقوام ترک در منطقه سین کیانگ نام برده شده که برخی از آنان دارای حکومت‌های محلی نیز بوده‌اند که رواج زبان ترکی از آثار ماندگار فرهنگ قدیم در منطقه به‌شمار می‌آید. عبور جاده ابریشم نیز از این منطقه موجب شده نژادهای گوناگونی با فرهنگ‌های مختلف در آن ساکن شوند.

در اثر افزایش تعداد مهاجرین، جمعیت قبایل ترک تبار رو به افزایش گذاشت و کم‌کم اکثریت جمعیت  شدند، در قرن نهم (۸۴۰ میلادی) به علت بروز قحطی و خشکسالی و بحران اجتماعی در فلات مغولستان، تعداد زیادی از مغول‌ها از محل سکونت خود مهاجرت و به سرزمین سین کیانگ وارد شدند که از اختلاط مهاجرین و سایر اقوام ترک با ساکنان بومی (سکاها) نژاد جدیدی به وجود آمد که بعدها به اویغورها معروف شدند. تهیه شده در بنیاد سعدی.

نقاشی‌ها و آثار کشف شده از قبرستان باستانی شهر گائوچانگ و اجساد مومیایی کشف شده از واحه‌های حوضه تاریم که هم‌اکنون در موزه تاریخی شهر اورومچی مرکز سین کیانگ نگهداری می‌شود، شناخت‌نامه زبان فارسی، تهیه شده در بنیاد سعدی

در اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم میلادی و همزمان با حاکمیت سلسله سامانیان (۹۹۹–۸۴۰) اسلام در منطقه سین کیانگ گسترش یافت و مردم اویغور زبان به آیین اسلام گرویدند.

در اوایل قرن نوزدهم در میان طومارهای مکشوفه تورفان، تعدادی متون مانوی و اسنادی هم به زبان‌های پارسی میانه، سغدی و چینی کشف شد. دانشمند آلمانی متون زبان‌های آریایی که در این منطقه کشف شده بود را با سختی بسیار خواند.http://manuscripts.ir/ar/center-news/3717-طومارهای-مکشوفه-تورفان

 مردم 
چپ|260px|بندانگشتی|اقوام ساکن سین‌کیانگ بر حسب شهرستان.سرخ:هانسبز:اویغورآبی:قزاق

مردم این ناحیه از اقوام متعددی منجمله هان، اویغور، مردم قزاق، مردم قرقیز، مردم هویی، مغول‌ها، مردم شیبه، ترک‌های ایلی تاجیک‌ها تشکیل یافته‌اند.

بر اساس اسناد و مدارک تاریخی، منطقه سین کیانگ قبل از مهاجرت اقوام ترک و مغول به این منطقه، سرزمینی بوده که اقوام و قبیله‌هایی مانند سکاها و سغدها با گویش زبان‌های شرق ایران (زبان‌های ایرانی شرقی) در آن زندگی می‌کردند. همچنین گذر جاده ابریشم از این منطقه سبب شده نژادهای گوناگون با فرهنگ‌های مختلف در آن ساکن شوند و هم زیستی مسالمت آمیزی داشته باشند که تجمع فرهنگ‌های متنوع آسیایی بر غنای فرهنگی آن افزوده‌است در سال ۸۴۰ میلادی به دلیل قحطی و خشکسالی و بحران اجتماعی در مغولستان، بسیاری از مغول‌ها به سین کیانگ مهاجرت کردند. از اختلاط مهاجران و سایر اقوام ترک با ساکنان بومی یعنی سکاها و آریایی‌ها نژاد جدیدی به وجود آمد که بعدها به اویغورها معروف شدند. در اثر افزایش تعداد مهاجران، جمعیت قبایل آریایی و خراسانی که به زبان‌های شرقی خراسان صحبت می‌کردند، کاهش یافت و به تدریج در جمعیت غالب، دچار همگون‌سازی فرهنگی شدند.https://www.tabnak.ir/fa/news/54817/جایگاه-تاریخی-زبان-و-ادب-فارسی-در-سین-کیانگhttp://www.bbc.com/persian/world/2014/09/140906_ea_safar_abdullah_interview

 آزار مسلمانان چین 
این ایالت یکی از نظامی‌ترین مناطق است که آزار مسلمانان چین توسط محدودیت‌های شدید در حوزه مذهب اجرا می‌شود. در سین کیانگ، ریش بلند برای مردان جوان ممنوع است و زنان نیز حق ندارند نقاب بر چهره بگذارند و صورتشان را بپوشانند."چین نام‌های اسلامی برای کودکان را در ایالت سین کیانگ ممنوع اعلام کرد | رادیو زمانه". 2017. رادیو زمانه. Accessed June 19 2018. .

در سال ۲۰۰۹ میلادی در سین کیانگ اعتراضات بزرگ قومیتی رخ داد که با مداخله پلیس و مرگ ۱۹۷ نفر و زخمی شدن ۱۶۰۰ نفر دیگر پایان یافت. یک بار دیگر سین کیانگ در سال ۲۰۱۳ میلادی شاهد بروز شورش‌هایی بود که بر اثر آن ۲۷ نفر از جمله ۱۰ نفر از شورشیان کشته شدند."تلاش دولت چین برای وحدت اقوام در منطقه مسلمان نشین سین کیانگ". 2018. خبرگزاری جمهوری اسلامی. Accessed June 19 2018. .

انگیزهٔ خشونت در این منطقه، درگیری‌های مستمر میان اویغورها و چینی‌های «هان» است. بسیاری از اویغورها معتقدند که چینی‌های هان در مورد آنان تبعیض اعمال می‌کنند؛ ولی در مقابل، دولت چین گروه‌های اویغور را به تلاش‌های جدایی‌طلبانه متهم می‌کند. دولت چین همچنین اسلام‌گرایان پاکستان را متهم می‌کند که باعث تحریک مسلمانان اویغور و فعالیت‌های تروریستی در این منطقه می‌شوند.(www.dw.com), Deutsche. 2018. "دولت چین: اسلام‌گرایان پاکستان مسئول خشونت‌ها در ایالت سین‌کیانگ هستند | DW | 03.08.2011". DW.COM. Accessed June 19 2018. .

به گفتهٔ فعالان حقوق بشر، دولت چین ۷۰ درصد منطقهٔ قدیمی شهر کاشغر را که اویغورها در آن زندگی می‌کنند ویران ساخته تا ساختار و ترکیب جمعیتی شهر را دگرگون کند. پیش‌تر در مناطق اویغورنشین، بیش از ۳۰۰۰ دوربین ویدیویی نصب شده بود.(www.dw.com), Deutsche. 2018. "دولت چین: اسلام‌گرایان پاکستان مسئول خشونت‌ها در ایالت سین‌کیانگ هستند | DW | 03.08.2011". DW.COM. Accessed June 19 2018. .

 دین 

 اقتصاد 
منطقهٔ خودمختار سین کیانگ به لحاظ منابع معدنی، تولید کشاورزی و برخی صنایع تأثیرگذار اهمیت فراوانی در اقتصاد چین و جهان دارد. بیش از ۴۰ درصد پلی سیلیکون جهان، یک چهارم رب گوجه فرنگی جهان، یک پنجم پنبه جهان، ۱۵ درصد رازک جهان و حدود یک دهم گردو، فلفل و ریون جهان در سین‌کیانگ تولید می‌شود. این منطقه ۹ درصد از ذخایر بریلیوم جهان را دارد و بزرگ‌ترین سازندهٔ توربین بادی در چین به‌شمار می‌آید که ۱۳ درصد از تولید جهانی را تأمین می‌کند.روزنامۀ ایران‌آنلاین: فضاسازی آمریکا برای انزوای چین، نوشته‌شده در ۹ تیر ۱۴۰۱؛ بازدید در ۲۲ تیر ۱۴۰۱.

 شهرهای اصلی 
 اورومچی
 تورفان
 کاشغر
 کارامای
 کوچا
 شیهزی

 ولایت‌ها 
 x430px نام اویغوری چینی پین‌یین زبان اقلیت رسمی(ولایات خودمختار) جمعیت-۱۳۹۹ مساحت شهرهای در سطح ولایت۱شهر اورومچی ئۈرۈمچى شەھىرىWūlǔmùqí Shì -۴٬۰۵۴٬۳۶۹۱۳٬۷۸۷٫۹۰۲شهر قارامای قاراماي شەھىرىKèlāmǎyī Shì -۴۹۰٬۳۸۴۸٬۶۵۴٫۰۸۳شهر تورفان تۇرپان شەھىرىTǔlǔfān Shì -۶۹۳٬۹۹۸۶۷٬۵۶۲٫۹۱۴شهر قومول / هامی قۇمۇل شەھىرىHāmì Shì -۶۷۳٬۳۸۳۱۴۲٬۰۹۴٫۸۸ ولایات خودمختار۵ولایت خودمختار سانجی هوئی سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستىChāngjí Huízú Zìzhìzhōu -۱٬۶۱۳٬۵۸۵۷۳٬۱۳۹٫۷۵۶ولایت خودمختار بورتالا مغول بۆرتالا موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستىChāngjí Huízú Zìzhìzhōu (مغولی)(اویرات)۴۸۸٬۱۹۸۲۴٬۹۳۴٫۳۳۷ولایت خودمختار بایینغولین مغول بايىنغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستىBāyīnguōlèng Měnggǔ Zìzhìzhōu (مغولی)۱٬۶۱۳٬۹۷۹۴۷۰٬۹۵۴٫۲۵۹ولایت خودمختار قزل‌سو قرقیز قىزىلسۇ قىرغىز ئاپتونوم ئوبلاستىKèzīlèsū Kē'ěrkèzī Zìzhìzhōu (قرقیزی)قىزىلسۇۇ قىرعىز اپتونوم وبلاسى۶۲۲٬۲۲۲۷۲٬۴۶۸٫۰۸ ۱۲ولایت خودمختار ایلی قزاق ئىلى قازاق ئاپتونوم ئوبلاستىYīlí Hāsàkè Zìzhìzhōu (قزاقی)ىلە قازاق اۆتونومىيالى وبلىسى۶٬۵۸۲٬۵۰۰۲۶۸٬۷۷۸٫۷۱ ولایت خودمختار ایلی قزاق خود از ۳ واحد اداری تشکیل شده است، ۲ ولایت و ۱ مجموعه‌ی «شهرستان‌های تابع مستقیم ولایت خودمختار» شهرستان‌های تابع مستقیم ولایت خودمختار ئوبلاستقا بىۋاستە قاراشلىق رايونلارZìzhìzhōu zhíxiá xiàn jí xíngzhèng dānwèi (قزاقی)وبلىسقا تىكەلەي باعىناتىن اۋداندار۲٬۸۴۸٬۳۹۳۵۶٬۳۸۱٫۵۳ ۱۲aولایت تارباغاتای تارباغاتاي ۋىلايىتىTǎchéng Dìqū (قزاقی)تارباعاتاي ايماعى۱٬۱۳۸٬۶۳۸۹۴٬۶۹۸٫۱۸ ۱۲bولایت آلتای ئالتاي ۋىلايىتىĀlètài Dìqū (قزاقی)التاي ايماعى۶۶۸٬۵۸۷۱۱۷٬۶۹۹٫۰۱ ولایات ۸ولایت آق‌سو ئاقسۇ ۋىلايىتى‎Ākèsū Dìqū -۲٬۷۱۴٬۴۲۲۱۲۷٬۱۴۴٫۹۱ ۱۰ولایت کاشغر قەشقەر ۋىلايىتىKāshí Dìqū -۴٬۴۹۶٬۳۷۷۱۳۷٬۵۷۸٫۵۱ ۱۱ولایت ختن خوتەن ۋىلايىتىHétián Dìqū -۲٬۵۰۴٬۷۱۸۲۴۹٬۱۴۶٫۵۹ شهرهای تابع مستقیم استان 
(در منطقهٔ سین‌کیانگ، تنها شامل شهرهای تحت مدیریت بینگتوان می‌شود)Aشهر شیهزی شىخەنزە شەھىرىShíhézǐ Shì -۶۳۵٬۵۸۲۴۵۶٫۸۴Bشهر ووجیاچو ۋۇجياچۈ شەھىرىWǔjiāqú Shì -۹۰٬۲۰۵۷۴۲٫۰۰Cشهر تومشوق تۇمشۇق شەھىرىTúmùshūkè Shì -۲۶۳٬۲۴۵۱٬۹۱۴٫۱۲Dشهر آرال ئارال شەھىرى‎	Ālā'ěr Shì -۱۹۰٬۶۱۳۵٬۲۶۶٫۰۰Eشهر بیتون بەيتۈن شەھىرىBěitún Shì (قزاقی)بەيتۇن قالاسى۸۶٬۳۰۰۹۱۰٫۵۰Fشهر باش‌اگیم / تیه‌منگوان باشئەگىم شەھىرى‎Tiĕménguān Shì -۵۰٬۰۰۰۵۹۰٫۲۷Gشهر قوش‌اگوز / شوانگهه قوشئۆگۈز شەھىرى‎Shuānghé Shì -۵۳٬۸۰۰۷۴۲٫۱۸Hشهر کوکدالا كۆكدالا شەھىرىKěkèdálā Shì (قزاقی)كوكدالا قالاسى۷۵٬۰۰۰۹۷۹٫۷۱Iشهر قروم‌قاش / کونیو قۇرۇمقاش شەھىرىKūnyù Shì -۴۵٬۲۰۰۶۸۷٫۱۳Jشهر هویانگهه خۇياڭخې شەھىرىHúyánghé Shì -۸۰٬۰۰۰۶۷۷٫۹۴Kشهر ینگی یولتوز / شینشینگ يېڭى يۇلتۇز شەھىرىXīnxīng Shì -۴۴٬۷۰۰۵۳۹Lشهر باییانگ بەيياڭ شەھىرىBaíyáng Shì (قزاقی)بايياڭ قالاسى۸۵٬۶۵۵۴٬۹۲۵

کد پلاک خودرو

در چین، رنگ، اندازه، شمایل، فونت، و سایر جزئیات پلاک خودروها تابع استاندارد ملی می‌باشد. پلاک‌ها در چین، متشکل از یک کد دوحرفی بوده، یه نقطه، و چهار عدد (یا ترکیبی از حرف و عدد، بسته نیاز) دارد. هر استان (و منطقهٔ خودمختار) یک کاراکتر چینی منحصر به‌فرد به عنوان کد دارد. در کنار این کاراکتر، یک حرف لاتین نیز، به عنوان کد هر ولایت (یا هر نوع تقسیم‌بندی زیر-استانی دیگر، بسته به تصمیم پلیس هر استان) تعیین شده است. رنگ پیش‌زمینه هر پلاک و رنگ حروف آن، بسته به نوع ماشین و طبقه‌بندی آن، متفاوت است. رایج‌ترین نوع پلاک، پلاک‌های آبی رنگ با حروف سفید می‌باشند که مختص خودروهای شخصی‌اند. پلاک‌های زرد رنگ با حروف سیاه، مختص خودروهای سنگین بوده، و رنگ‌های دیگری چون سیاه با حروف سفید، سبز با حروف سیاه، و غیره، مخصوص انواع دیگر خودروها می‌باشند.

کد یا کاراکتر منطقه‌ای سین‌کیانگ، حرف «» می‌باشد (با تلفظ «شیٰن / Xīn»). کدهای زیر-استانی پلاک‌های سین‌کیانگ شامل حروف زیر می‌باشد:

 新A شهر اورومچی 新B ولایت خودمختار سانجی هوئیشهر ووجیاچو 新C شهر شیهزی 新D شهر کویتون(یکی از تقسیمات منطقهٔ «شهرستان‌های تابع مستقیم ولایت خودمختار»، ولایت خودمختار ایلی قزاق)شهر هویانگهه 新E ولایت خودمختار بورتالا مغولشهر قوش‌اگوز / شوانگهه 新F ولایت خودمختار ایلی قزاق — «شهرستان‌های تابع مستقیم ولایت خودمختار»(بجز شهر کویتون)شهر کوکدالا 新G ولایت تارباغاتای(تابع ولایت خودمختار ایلی قزاق)شهر باییانگ 新H ولایت آلتای(تابع ولایت خودمختار ایلی قزاق)شهر بیتون 新J شهر قارامای 新K شهر تورفان 新L شهر قومول / هامیشهر ینگی یولتوز / شینشینگ 新M ولایت خودمختار بایینغولین مغولشهر باش‌اگیم / تیه‌منگوان 新N ولایت آق‌سوشهر آرال 新O پلیس 新P ولایت خودمختار قزل‌سو قرقیز 新Q ولایت کاشغر(بجز شهرستان کارگیلیک)شهر تومشوق 新R ولایت ختنشهرستان کارگیلیک(تابع ولایت کاشغر) 新S شهر قروم‌قاش / کونیو

 جستارهای وابسته 
 مناطق خودمختار جهان
 تاتارستان
 تخارستان

 منابع 
 مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Xinjiang»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (نسخهٔ ۸ سپتامبر ۲۰۰۶).

رده:آسیای مرکزی
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۵ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۵۵ (میلادی) در چین
سین‌کیانگ
رده:شرق آسیا
رده:مناطق خودمختار چین
رده:منطقه‌های تاریخی