Maria Aizpuru Urkaregi

Maria Aizpuru Urkaregi (Begoña, Bizkaia, 1897ko martxoaren 26a - ) Begoñako Errepublikan jaiotako bizkaitar emakumea zen. Erromeria baten ondoren kantatzeagatik, Bizkaian politika arrazoiengatik lehen emakume zigortua izateko marka lortu zuena.

 Bizialdia 
Maria Ygnacia Aizpuru Urkaregi emakumeak, Ygnacio Aizpuru Orbe zuen aita eta Dominica Urcaregui Aizpurua ama. Etxeko hirugarrena zen:Jose Luis seme nagusia (1894) , bigarrena Florentino (1896)  eta 1897an Mª Ygnacia.

1919an, 22 urte zituela, Bizkaian delitu politikoengatik zigortua izan zen lehen emakumea izan zen. 

EUZKADi egunkarian irakurri daitekeenez, San Roke eguneko jai baten ondoren gertatu zen dena:  Begoñako Maria de Aizpuru gazte bikaina Bilboko kartzelan dago azken astelehenaz geroztik, hiribildu honetako Erdiguneko barrutiko udal-epailearen sinadurarekin, egun hartako hamabietatik ordu batera egindako espetxe-agindu baten ondorioz. Neska gazte hau Artxandatik bueltan zetorren San Roke eguneko iluntzean letra ezaguna kantatuz: "... Gora Euskadi. Gora Sabino Arana Goiri! (...) Begoñako Arbolagana izeneko blogari batek galdera honekin arreta deitu nahi izan du "Uribitarte" izeneko blogean: Abertzaletasuna eta espetxea, zoritxarrez, oso lotuta egon dira, hasiera-hasieratik gaur arte. Abertzale asko giltzapetu ditu Espainiako estatuak 1895ez geroztik. Guztiok daukagu buruan nor izan zen arrazoi politikoen ondorioz espetxeratu zuten lehenengo gizon abertzalea. Baina lehenengo emakumea?

Honelaxe azaltzen du Hector Ortegak 2015ean "Uriola Komunitatean" argitaratu zuen aldarrian:  Ez dugu historia liburu handietan aurkitu. Ez du ez kalerik, ez oroigarririk. Baina bera izan zen lehenengoa. Zoritxarrez, harrezkero beste asko etorri dira. Begoñako Maria Aizpuru Urkaregi dakargu hizpide, arrazoi politikoak direla medio espetxeratu zuten lehenengo emakume abertzalea izan zelako. 1919ko abuztuan gertatu zen.Emakume Abertzale Batza, EAB erakundearen azterketaren inguruan Naiz.info atarian, Gurutze Ezkurdia Arteaga, Karmele Perez Urraza eta Begoña Bilbao Bilbao EHUko irakasleek Emakumeak Aberria Eginez liburua osotzeko egin zituzten ikerketa lanak aipatzen ditu.  Honelaxe laburtzen dute Aizpururen afera:qalt=María Aizpuru kartzelara eraman zuten "Gora Euzkadi" kantatzeagatik|thumb|Maria Aizpuru Urkaregi Euzkadi egunkarian 1919an|479x479px1918an, bereziki Katalunian eta Euskal Herrian hedatzen ari zen abertzaletasunaren aurka egiteko deia egin zuen ANMEk (Asociación Nacional de Mujeres Españolas), eta 1919an, agerraldi abertzale batean, Maria Aizpuru Urkaregi atxilotu eta kartzelatu zuten Getxon, matxinada leporatuta. Lehen emakumezko preso politikoa izan zen, eta berehala beste emakume batzuen elkartasuna eragin zuen. Diru bilketa bat antolatu zuten, baita omenaldi ekitaldi bat, aldi berean ANMEren deialdiaren salaketa ere izan zena.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Emakumeak Aberria Eginez 

 Kanpo estekak 

 Euzkadi egunkarian argitaratu zen berria 1919ko abuztuaren 24an.
 Emakume abertzaleak. Naiz.info komunikabidearen argitalpena.
 Bizkaiko Elizbarrutiaren bataio agiria , 1897an.

Kategoria:Bizkaiko historia
Kategoria:Preso politikoak
Kategoria:Begoñako errepublika