Rashida Tlaib

Rashida Harbi Tlaib (/təˈliːb/ tə-LEEB; 1976ko uztailaren 24an jaioa) estatubatuar abokatu eta politikaria da, 2019tik Michigango AEBko ordezkaria eta 2023tik estatuko 12. barrutia ordezkatzen duena. Alderdi Demokratako kidea, Kongresuan zerbitzatzen duen lehen emakume palestinar-estatubatuarra da eta Kongresurako hautatutako lehen bi emakume musulmanetako bat (Ilhan Omarrekin batera).

 Gaztaroa eta hezkuntza 
Rashida Harbi Detroiten jaio zen 1976ko uztailaren 24an, palestinar etorkin langile-klaseko 14 seme-alabetatik zaharrena. Ama Beit Ur El Fokan jaio zen, Ramallah hiritik gertu, Zisjordanian. Aita Beit Haninan jaio zen, Jerusalem Ekialdeko auzo baten. Lehenik Nikaraguara joan zen bizitzera, gero Detroitera. Ford Motor Company lantegi bateko muntaketa-kate baten lan egin zuen. Zaharrena zenez, Tlaibek bere anai-arrebak hazten lagundu zuen, gurasoak lanean ari ziren bitartean.

Tlaibek Harms, Bennett Elementary eta Phoenix Academy-n ikasi zuen lehen hezkuntza. 1994an graduatu zen Detroit-eko Southwestern High School-en. Tlaibek zientzia politikoetan Arte Lizentziatura lortu zuen Wayne State University-n 1998an eta Juris Doctor Thomas M. Cooley Law School-en 2004an. Tlaib Michigan estatuko abokatu-ikastetxean onartu zuten 2007an.

 Michigango Ordezkarien Ganbera 
Tlaibek bere ibilbide politikoa 2004an hasi zuen, Steve Tobocman estatuko ordezkariarekin praktikak egin zituenean. Tobocman 2007an Gehiengoaren Zoruko Buruzagi bihurtu zenean, Tlaib bere langileen artean kontratatu zuen. 2008an Tobocmanek Tlaib animatu zuen bere eserlekurako aurkeztea, agintaldi mugak zirela eta hutsik uzten ari baitzen. Hiri barrutia %40 hispaniarra da, %25 afroamerikarra, %30 ez-hispanoamerikar zuria eta %2 arabiar-amerikarra. Tlaibek hauteskunde primario jendetsu batzuei aurre egin behar izan zien, hainbat latino barne, besteak beste Belda Garza estatuko ordezkari ohia. Garaile atera zen, botoen %44 lortuz zortzi aldeko alderdi demokraten primarioetan eta hauteskunde orokorrak irabaziz botoen %90 baino gehiagorekin.

2010ean, Tlaibek Jim Czachorowskiren hauteskunde primarioen erronka bati aurre egin behar izan zion kargurako bere lehen hautagaitzan. Tlaibek botoen % 85 lortu zuen Czachorowskiren % 15aren aurka, eta hauteskunde orokorrak irabazi zituen botoen % 92rekin, Darrin Daigle errepublikanoaren aurka. 2012an, Tlaibek Michigango Ordezkarien Ganberarako berriro hautatua izan zen 6. barruti berrituan. Tlaibek Maureen Stapleton bere kidearen aurka egin zuen hauteskunde primario demokratetan eta garaitu egin zuen, % 52-% 45eko emaitzarekin. Ondoren, hauteskunde orokorrak irabazi zituen botoen % 92rekin, Darrin Daigle errepublikanoaren aurka. Tlaibek ezin izan zuen Michigango Ordezkarien Ganberarako laugarren aldiz aurkeztu 2014an, agintaldi mugak zirela eta; horren ordez, Michigango Senaturako aurkeztu zen, Virgil Smith Jr. senatari egungoaren aurka galduz 2014ko hauteskunde primario demokratetan, % 50-% 42ko emaitzarekin.

Tlaib Michigango Estatuko Legegintzaldiko kide izan den lehen emakume musulmana da. Halaber, estatu mailako legegintzaldi batean aritu den bigarren emakume musulmana da, Missouriko Jamilah Nasheed-en ondoren.

Estatuko legegintzaldia utzi ondoren, Tlaib Sugar Law Center-en lan egin zuen, Detroiteko irabazi-asmorik gabeko erakunde bat, langileentzako doako ordezkaritza juridikoa eskaintzen duena.

 AEBetako Ordezkarien Ganbera 

 Hauteskundeak 

 2018ko berezia 
2018an, Tlaibek AEBetako Ordezkarien Ganberarako hautagaitza iragarri zuen Michiganeko 13. barruti kongresualean. John Conyers diputatu beteranoak Kongresutik dimisioa eman zuen 2017ko abenduan sexu-jazarpen eskandalu baten ondorioz. Tlaibek hauteskunde berezietan Alderdi Demokratako primarioetan aurkeztu zen, Conyersen 27. agintaldiaren gainerakorako, eta hauteskunde orokorretan bi urteko agintaldi oso baterako.ezkerrera|thumb|Tlaib bere kanpainaren egoitzan, 2018an

 2018ko orokorra 
Hauteskunde orokorretarako hauteskunde primario demokratetan, Tlaibek beste bost hautagai garaitu zituen. 27.803 boto jasoz, edo % 31,2. Tlaibek ez zuen alderdi nagusien aurkako oposiziorik izan 2018ko azaroan hauteskunde orokorretan, nahiz eta Brenda Jonesek azken orduko hautagaitza idatziz aurkezteko aukera egin zuen. Hauteskunde egunean, Tlaib Kongresurako hautatua izan zen lehen emakume palestinar-estatubatuarra bihurtu zen.

 2020 
Brenda Jonesek Tlaibi erronka bota zion 2020ko hauteskunde primario demokratetan. Tlaibek irabazi zuen, % 66-% 34, 2.000.000 dolar baino gehiago gastatuz kanpainako funtsetan Jonesen 140.000 dolarren aldean.

 2022 
2022an, berriro barrutikatu ondoren, Tlaib hautatu zuten Michiganeko 12. barruti kongresual berrian. Alderdi Demokratako primarioak irabazi zituen botoen % 64rekin hiru aurkariren aurka, eta hauteskunde orokorrak botoen % 71rekin Steven Elliott errepublikanoaren eta Gary Walkowicz Langile Klaseko Alderdiaren aurka.

 2024 
2024an, Tlaibek ez zuen aurkaririk izan Alderdi Demokratako primarioetan. Hauteskunde orokorretan, hirugarren agintaldia irabazi zuen Kongresuan botoen % 69 baino gehiagorekin, James Hooper errepublikano hautagaia (% 25,4), Brenda K. Sanders Alderdi Berdeko hautagaia (% 2,3) eta Gary Walkowicz Langile Klaseko Alderdiko hautagaia (% 2,6) garaituz.

 Agintaldia 
Minnesotako Ilhan Omar demokratarekin batera, Tlaib Kongresuan aritu diren lehen bi emakume musulmanetako bat da. 2019ko urtarrilaren 3an egin zuen kargu-zina Kongresuan, Koranaren ingelesezko itzulpen baten gainean zin eginez. Arabiar brodatu tradizionaleko "Thobe" bat jantzi zuen zin egiteko ekitaldian. Horrek hainbat emakume palestinar eta palestinar-estatubatuar inspiratu zituen sare sozialetan argazkiak partekatzera" #TweetYourThobe" traolarekin.

 Israelera sartzeko debekua 
2019ko abuztuaren 15ean, Israelek iragarri zuen Tlaib eta bere lankide Ilhan Omar herrialdera sartzea ukatuko zitzaiela. The Times of Israel egunkariaren arabera, Tzipi Hotovely Israelgo Atzerri ministroordeak esan zuen Israelek ez ziela "mundu honetan existitzeko dugun eskubidea ukatzen dutenei sartzen utziko" eta "erabaki oso justifikatua" zela esan zuen. Jakinarazi zuten Trump presidenteak Benjamin Netanyahuren gobernuari presioa egin ziola erabaki hori har zezan. Hurrengo egunean, Israelgo agintariek Tlaibek Israelek okupatutako Zisjordanian bere senideak bisitatzeko eskaera onartu zuen, arrazoi humanitarioengatik eta adierazpen politikoei buruzko zenbait murrizketapean. Tlaib ez zen joan, esanez ez zuela bidaia egin nahi "baldintza zapaltzaile hauetan". Israelgo Barne Ministerioak adierazi zuen Tlaibek lehenago onartu zuela beren gobernuak herrialdea bisitatzeko baimenaren truke ezarritako arauak betetzea, eta "Israelgo Estatua kritikatzeko helburuarekin egindako eskaera probokatzailea" egiteaz akusatu zuen.
 Kanpaina finantzaketaren ikerketa 
2019ko azaroaren 14an, Ordezkarien Ganberako Etika Batzordeak iragarri zuen Tlaib-ek Kongresuko kanpainako dirua gastu pertsonaletarako erabili ote zuen ikertzen ari zela, Ordezkarien Ganberako arauak urratuz. 2020ko abuztuan, batzordeak Tlaibi agindu zion bere kanpainako 10.800 dolar itzultzeko, adieraziz Tlaib-ek "kanpaina federalaren lege eta araudien eskakizun tekniko zorrotzen arabera jarduteko betebeharra duela, kanpainako funtsen erabilera pertsonalerako murrizketak barne".

 Zentsura 
2023ko urriaren 26an, Marjorie Taylor Greene ordezkariak "H.Res 829" proposatu zuen, eta horrek Tlaib zentsuratuko zuen Israelen aurkako kritikengatik eta Kapitolioan protesta batean parte hartu ondoren "matxinada bat gidatzeagatik". Ebazpena ez zen onartu, demokrata guztiek eta ia bi dozena errepublikanok aurka bozkatu baitzuten, hizkuntza "gehiegi sutsu" zelakoan. Tlaibek ebazpena "oso islamofoboa" zela esan zuen, eta "gerraren aurkako judu bakezaleen aldekoak" erasotzen zituela.

Azaroaren 6an, Tlaibek prentsa-ohar bat eman zuen errepublikanoek beraren aurka proposatutako zentsura-ebazpenei buruz. Tlaibek esan zuen proposatutako zentsura-ebazpenek bere jarrerak desitxuratu zituztela eta "gezur agerikoz beteta" zeudela. Gaineratu zuen "behin eta berriz salatu zuela Hamasek eta Israelgo gobernuak zibilak jomugan eta hiltzea" eta gatazka amaitzeko su-eten baten alde zegoela. Tlaibek esan zuen "ibaitik itsasora" esaldia "askatasunaren, giza eskubideen eta elkarbizitza baketsuaren aldeko deialdi aspiratiboa zela, ez heriotzaren, suntsipenaren edo gorrotoaren aldekoa".

 Kokapen politikoa 
Tlaib, Amerikako Sozialista Demokratikoen kidea, Alderdi Demokrataren ezker hegalean lerrokatzen da.

 Atzerri politika 

 Israel-Palestina gatazka 
Tlaibek esan du "Netanyahuren Israel" bati laguntza ematearen aurka dagoela eta Palestinako itzulera eskubidea eta estatu bakarreko irtenbidea babestu dituela. 2018an, J Streetek, Israelen aldeko judu erakunde nagusiak, Tlaib-i emandako babesa kendu zion estatu bakarreko irtenbidearen aldeko defentsagatik. J Streetek esan zuen Tlaib-ek gaiari buruzko zituen ikuspuntuez jendea engainatu zuela hauteskunde primarioen kanpainan. Kritikei erantzunez, Tlaibek zehaztu zuen Benjamin Netanyahuren gobernupean bi estatuko irtenbide bat ezinezkoa zela uste zuela, esanez Israelgo herriari kalterik egin gabe. Tlaib da Israelgo gobernuaren aurkako Boikot, Desinbertsio eta Zigorrak (BDS) mugimendua irekiro babesten duen Kongresuko kide gutxietako bat. Boikotaren aldeko jarrera defendatu du adierazpen askatasunaren arrazoiengatik eta Israelek Zisjordanian duen okupazio militarraren eta kokalekuen eraikuntzaren aurrean emandako erantzun gisa, nazioarteko komunitateak zuzenbidearen arabera legez kanpokotzat jotzen du, nahiz eta Israelek hori ukatzen duen.

2020ko abenduan, Tlaibek Palestinako Herriarekiko Elkartasun Egunean baino egun batzuk lehenago, argitaratutako "ibaitik itsasora" esaldia zuen txio bat ezabatu zuen, .

2021eko irailaren 23an, Tlaibek Israel "apartheid estatu" bat zela adierazi zuen Ordezkarien Ganberan, Israelgo "Burdinezko Kupula" aire defentsa sistemaren finantzaketaren inguruko eztabaidan; Ted Deutch diputatuak Tlaib antisemitismoaz salatuz erantzun zuen.

2022an eta 2023an, Tlaibek Nakba aitortzeko helburuarekin egindako ebazpenak aurkeztu zituen, eta bertan adierazi zuen "bake justu eta iraunkor bat ezin dela ezarri Nakba jorratu eta Palestinako herriarekiko injustiziak konpondu gabe", eta Palestinako itzulera eskubidea babestu zuen. Ebazpenek Rosen eta Kennedy senatarien kritikak eragin zituzten, eta esan zuten "estatu judu bakarraren ezarpenari 'hondamendi' deitzea oso iraingarria" dela, eta "Kapitolioaren lurrak ez liratekeela antisemitismoaren fanatismoa legitimatzeko oinarri izan behar". Tlaibek kritikei erantzun zien Amnesty International eta Human Rights Watch bezalako erakundeek ondorioztatu zutela Israelek apartheid sistema bat ezarri diela palestinarrei.

2023ko uztailaren 18an, Tlaibek eta beste zortzi demokrata progresistak (Alexandria Ocasio-Cortez, Cori Bush, Jamaal Bowman, André Carson, Summer Lee, Ilhan Omar, Ayanna Pressley eta Delia Ramirez) August Pflugerrek proposatutako Kongresuko ebazpen ez-lotesle baten aurka bozkatu zuten, bertan "Israelgo Estatua ez da arrazista edo apartheid estatu bat" zioelako, eta Kongresuak "antisemitismo eta xenofobia mota guztiak" baztertzen dituelako eta "Estatu Batuak beti izango direlako Israelen bazkide eta aldeko sutsu".

 Israel-Hamas Gerra 
Gazako gerran zehar, Tlaibek adierazpen bat kaleratu zuen, israeldar eta palestinarren bizitza galera atsekabetuz, indarkeria zikloa amaitzeko modu bakarra indarrean dagoen apartheid sistema "desegitea" zela esanez, eta Israeli AEBek ematen dioten baldintzarik gabeko laguntza amaitzea eskatuz. Bere adierazpena bi ordezkarik eta Israelgo AEBko enbaxadoreak gaitzetsi zuten. Tlaibek behin eta berriz gaitzetsi zuen Hamasek 2023ko urrian Israelen aurka egindako erasoa. Gerran zehar, su-etena gehien eskatu duen Kongresuko kidea izan da. Esan du Israelen aurkako bere kritikak beti bere gobernuari eta Netanyahuren agintepeko lidergoari zuzendu zaizkiola, adieraziz: "Garrantzitsua da pertsonak eta gobernuak bereiztea. Ez dago gobernurik kritikatik kanpo. Israelgo gobernua kritikatzea antisemita dela dioen ideiak aurrekari oso arriskutsua ezartzen du, eta gure nazio osoan giza eskubideen alde egiten duten ahots anitzak isilarazteko erabili izan da".

Tlaibek kritikatu egin zuen Estatu Batuek Israelen Gazako zerrendaren aurkako bonbardaketari emandako babesa, Gazan milaka palestinar zibil hil zituena, eta Joe Biden presidentea Palestinako herriaren ustezko genozidioa babesteaz akusatu zuen. 2023ko azaroaren 3an, gerraren aurkako bideo bat txiokatu zuen, idatziz: ".@POTUS, amerikar herriaren gehiengoa ez dago zurekin honetan. #Su-etenaOrain". Bideoa honela amaitzen zen: "Joe Bidenek Palestinako herriaren genozidioa babestu zuen. Amerikar herriak ez du ahaztuko. Biden, babestu su-etena orain edo ez fidatu gurekin 2024an". Haria honela amaitzen zen: "Ibaitik itsasora askatasunaren, giza eskubideen eta elkarbizitza baketsuaren aldeko deialdi aspiratiboa da, ez heriotzaren, suntsipenaren edo gorrotoaren aldekoa. Nire lana eta defentsa beti justizian eta duintasunean oinarritzen dira pertsona guztientzat, fedea edo etnia edozein dela ere".

Tlaibek zigorrak eta arma-enbargoa eskatu zituen Israelen aurka, 2025eko martxoan Israelek Gazako zerrendan egindako erasoen ondoren. 2025eko azaroan, Tlaibek ebazpen bat aurkeztu zuen, beste 20 ordezkari demokratek babestuta, "Israelek Gazako palestinar herriaren aurkako genozidio krimena egin duela" aitortzeko.

 Siriako eta Yemengo gerrak 
Tlaibek Saudi Arabiak egindako giza eskubideen urraketak eta Saudi Arabiak zuzendutako Yemengo esku-hartzea kritikatu ditu.

2023an, Tlaib "H.Con.Res. 21" bozkatu zuten 56 demokraten artean zegoen, Biden presidenteari 180 eguneko epean Siriatik AEBetako tropak ateratzeko agindua eman ziona.

 Barne politika 
Tlaibek barne erreformak babesten ditu, besteak beste, "Osasun zerbitzua guztientzat" (Medicare for All) eta orduko 18 eta 20 dolar arteko gutxieneko soldata. 2021eko azaroaren 5ean, sei demokratetako bat izan zen beren alderdiarekin hautsi eta Azpiegituren Inbertsio eta Enplegu Legearen aurka bozkatu zuena, "Build Back Better Act"-eko gizarte segurantzako sareko xedapenetatik bereizita zegoelako.

 Abortua 
Tlaibek abortu eskubideak babesten ditu, eta kritikatu du "gizon zuriek emakumeei legezko abortuak eskatzeko eskubidea ez izatea" kritikatu du. NARAL abortu eskubideen aldeko erakundeak babestu zuen.

 Drogen legearen erreforma 
Tlaibek kalamuaren desprogramazioa babesten du eta MORE Legea babestu, substantzia desprogramatuko lukeena, kalamuaren zigorrak ezabatuko lituzkeena eta drogen aurkako gerrak eragindako komunitateei laguntzeko hainbat gizarte erreforma ezarriko lituzkeena.

 Immigrazioa 
Tlaib "Immigrazio eta Aduana Betearazpen agentzia" desegiteko mugimenduaren lehen aldekoetako bat izan zen. 2019ko ekainean, Hegoaldeko Mugako Laguntza Humanitariorako eta Segurtasunerako Larrialdiko Diru-laguntza Osagarrien aurka bozkatu zuten lau ordezkari demokratetako bat izan zen. Lege hori 4.500 milioi dolarreko muga-finantzaketa lege-proiektu bat zen, eta Aduana eta Muga Babesak atxilotutako pertsonentzako osasun-arauak ezartzea eskatzen zuen, hala nola, "larrialdi medikoak; elikadura, higiene eta instalazioak; eta langileen prestakuntza" bezalako pertsonentzako arauak sortzea.

 Poliziaren hilketak 
Daunte Wright hil ondoren, Tlaibek Amerikako polizia "berez eta nahita arrazista" zela esan zuen, gehituz: "Ez gehiago poliziaren indarkeriarik, espetxeratzerik eta militarizaziorik. Ezin da erreformatu". 2023an, Tlaib eta Cori Bush kongresukidea izan ziren "Poliziaren Aste Nazionala" aitortzen zuen ebazpen baten aurka bozkatu zuten bi ordezkari bakarrak.

 Donald Trumpen aurkako kargugabetzeak 
Tlaibek Trump presidentea kargugabetzeko ahaleginak babestu zituen. 2016ko abuztuan, Trumpek Cobo Centerren emandako hitzaldi baten aurka protestatu zuen eta tokitik kanporatu zuten. Kongresuan lehen egunean, 2019ko urtarrilaren 3an, John Bonifazekin batera iritzi-artikulu bat argitaratu zuen, non argudiatu zuen ez zela beharrezkoa Robert Mueller aholkulari bereziak bere ikerketa kriminala amaitu arte itxarotea kargugabetzearekin jarraitu aurretik. Egun horretan bertan, "Tlaibek MoveOn" kanpainaren harreran hitz egin zuen, bere semearekin izandako elkarrizketa bat kontatuz, non "putrea kargugabetzeko" erabakia adierazi zuen. Trumpek erantzun zuen bere iruzkinak "Ameriketako Estatu Batuekiko errespetu faltak" zirela.

The "Intercept"-eko Mehdi Hasanekin egindako irrati-elkarrizketa batean, Tlaibek Trumpen kargugabetzearen aldeko deia berretsi zuen.Tlaibek Donald Trumpen bigarren kargu-gabetzearen alde bozkatu zuen, urtarrilaren 6ko Estatu Batuetako Kapitolioaren aurkako erasoaren ondoren.

 Bizitza pertsonala 
1998an, 22 urte zituela, Tlaib Fayez Tlaibekin ezkondu zen. Bi seme dituzte. Bikotea dibortziatu egin da ordutik. 2018an, kanpainako bozeramaile batek Tlaib ama ezkongabe gisa aipatu zuen.

2018ko irailean, The New York Times egunkariak jakinarazi zuen Tlaib bere familiaren meskitan sartu zela Kongresurako hautagaitza aurkezteko aukeragatik esker ona adierazteko, "nire Ala bera da" sinesmena adieraziz. Detroit Free Press egunkariak jakinarazi zuen, nahiz eta bere fede-komunitateko batzuek ez dutela "nahikoa musulmantzat" jotzen, uste duela Ala-k ulertzen duela bere ekintzak "Islamaren isla" direla.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Rashida Tlaib kongresukidearen AEBetako Ordezkarien Ganberaren webgune ofiziala