Skyr

Skyr esneki mota bat da, jatorriz Islandiakoa eta Europa iparraldekoa, eta Mediterraneo ekialdeko jogurt xukatuaren antza duena. Ardi edo behi-esnez egiten da, berau gatzatuz egiten da, baina ondoren gazura kentzen zaio; horregatik, nutrizioz eta teknikoki gazta freskoaren antz handiagoa du, nahiz eta jogurt gisa jan.

Skyr tradizionalaren zaporea apur bat garratza da, baina zertxobait gozoa uzten du ahoan. Hotza jan ohi da, askotan esnearekin eta azukrearekin. Gaur egun, banilla edo fruta zaporezko skyr barietateak merkaturatzen dira saltokietan.

Historia

Eskandinaviar kolonoak duela 1100 urte inguru hasi ziren Islandiara iristen eta skyr-a egiteko teknika sartu zuten. Mendeetan zehar errezeta belaunaldiz belaunaldi transmititzen joan zen, eta azkenean dieta islandiarraren funtsezko elementu bihurtu zen. Islandiak ingurumen paregabea eta klima azpiartikoa ditu ezaugarri, non barazki freskoen ekoizpena, batzuetan, ezin zen urte osoan eman. Irtenbiderik onena esnekietan, arrainetan eta itsaskietan oinarritutako dieta bat zela aurkitu zuten.

Bikingoak finkatu zirenetik XX. mendera arte, Islandiako ekonomia abelzaintza zen gehienbat. Zehazki, esnearen eta haren eratorrien ekoizpenak herritarrek kontsumitzen zituzten elikagai ugari biltzen zituen. Herrialde osoko etxaldeetan, emakumeak arduratzen ziren lan horretaz, eta skyr islandiarraren errezeta eta jatorrizko laboreak transmititu zituzten, amagandik alabarengana. Esnekiak egiteko prozesuan, lehenik eta behin esnea lortzen zen eta ontzi batzuetara isurtzen zen, esne-gaina azaleratzen uzteko. Gero, esne-gain azala kendu eta berau irabiatu egiten zen gurin bihurtu arte. Gurina da esnea kontserbatzeko modurik onena, hainbat hamarkadatan gorde daitekeelako, eta garai hartan batzuetan alokairua ordaintzeko erabiltzen zen. Azpiproduktu gisa geratzen zen esne gaingabetuarekin hartzidura prozesu bat egiten zen, skyr freskoa lortzeko.

XIII. mendeko Egil Skallagrimsonen Saga eta XIV. mendeko Grettir saga bezalako islandiar sagen skyr honi buruzko erreferentziak aurki daitezke. Egilen Sagan, protagonistari, Egil Skallagrímson-i, afaltzeko skyr-a eskaintzen zaion eszena bat deskribatzen da, eta berak errespeturik gabeko keinutzat hartzen du, skyr-a eguneroko otordu arrunta zelako eta ez zuelako plater aski berezitzat jotzen bere mailako gonbidatu batentzat.

Islandiako Museo Nazionalean bikingoen garaiko skyr hondakinekin osatutako hiru poto ikus daitezke.

Ezaugarriak 
Skyr-a proteina asko eta koipe gutxiko produktua da. Skyr naturalak % 13 inguru proteina du, % 4 karbohidrato eta % 0,2 koipe. Esneki guztiek bezala, kaltzio eduki handia du.

Erreferentziak

Kanpo estekak

Kategoria:Esnekiak