Thyrsa Frazier Svager

Thyrsa Anne Frazier Svager (Wilberforce, Ohio, Estatu Batuak, 1930eko ekainaren 16a - Kettering, Montgomery konderria, Ohio, Estatu Batuak, 1999ko uztailaren 23a) Estatu Batuetan matematikako doktoretza lortu zuen lehen afro-amerikarretako bat izan zen, 1965ean zehazki, "On the product of absolutely continuous transformations of measure spaces" tesiarekin. Tesia Ohioko Unibertsitateko Paul Reichelderfer-ek zuzendu zuen.  Matematikari bikaintzat jotzen da, eta jeinu mailako koefiziente intelektuala zuen.

Ohioko Central State Universityko (CSU) Matematika Saileko burua izan zen hamarkadetan zehar, eta bere ibilbide akademikoa errektore eta gai akademikoetarako dekano gisa amaitu zuen. Berak eta bere senarrak, Aleksandar Svager fisikako irakasleak, beren ibilbide profesionalean zehar lortutako soldatetako bat inbertitu zuten bekak lortzeko ondare bat eraikitzeko. Hil ondoren, "Thyrsa Frazier Svager Funtsa" sortu zen matematikan espezializatutako emakume afroamerikarrei bekak emateko.

 Bizitza 
Thyrsa Anne Frazier 1930eko ekainaren 16an jaio zen Wilberforcen, Ohion, hiru ahizpa eta neba bat zituen familia batean. Bere ama, E. Ane Frazier, literatura irakaslea izan zen "Central State College" ikastetxean. Bere aita, G. Thurston Frazier, estatistikaria izan zen. 

Frazier Svagerrek Ohioko Wilberforce Unibertsitateko Prestaketa Akademian graduatu zen 16 urte zituela, 1947an. Ondoren, Antioch Collegen ikasi zuen, Yellow Springs-eko (Ohio) arte liberalen unibertsitate pribatu batean, matematikan eta kimikan espezializatuta. Frazier Svager Antioch-eko lau ikasle beltzetako bat zen: besteetako bat Coretta Scott King zen, harekin laguna zena. Matematikan lizentziatu zen Antiochen 1951n, eta 1952ko abuztuan Matematikako Maisutza lortu zuen Ohioko Estatu Unibertsitatean. Doktoregoa Ohio State University-n (OSU) Columbuse-n lortu zuen 1965ean.

CSUko fakultatean zegoela, Frazierrek Aleksandar Svager ezagutu zuen, Jugoslaviako Holokaustotik bizirik atera zena eta CSUko fisika irakaslea. 1968ko ekainean ezkondu ziren Frazierrek gurasoen etxean.

Thyrsa Frazier Svager 1999ko uztailaren 23an hil zen.

 Ibilbidea 
Frazier Svagerrek urtebetez lan egin zuen Wright-Patterson Aire Armadaren basean, Daytonen, eta gero Texas Southern Unibertsitatean irakatsi zuen Houstonen. 1954an, Wilberforceko CSUko irakasle gisa sartu zen.

1967an, Frazier Svager matematika saileko buru izendatu zuten. 1970ean lortu zuen kargu finkoa. 1966an uda bat eman zuen Washingtonen NASAko sistema-analista gisa, 1969an MITeko irakasle bisitari gisa, eta 1985ean, doktorego ondoko ikasketak egin zituen OSUn udan zehar. 1993an erretiratu zenean, errektore eta gai akademikoetarako presidenteorde izan zen. 1995eko martxoan, denbora labur batez CSUra itzuli zen behin-behineko presidente gisa.

Frazier Svager aktiboki aritu zen beken gaian, MOLESeko tokiko ataleko presidente gisa arituz, unibertsitateko ikasleei bekak ematen zizkien elkarte nazional bat. Beta Kappa Chi, Matematikarien Elkarte Nazionala eta Amerikako Matematika Elkarteko kide ere bazen, eta Jack and Jill of America elkartearekin ere parte hartu zuen. Frazier Svagerrek 1969an Matematika Elkarte Nazionala sortu zuen bileran parte hartu zuen.

 Filantropia 
Biak unibertsitateko irakasleak eta hezkuntza aukerak sustatzeko konpromiso sendoa zutenak, Svagertarrak diru-sarrera batekin bizi ziren, eta bestea beka funtsa sortzeko inbertitzen zuten. Hil ondoren, bere senarrak Thyrsa Frazier Svager Fund sortu zuen Dayton Fundazioan, sei unibertsitateetako batean matematika ikasten duten emakume afroamerikarrentzat, ondare-ekarpen bat aurreikusita. 2017ko otsailera arte, 33 emakumek jaso zuten laguntza Funtsetik. Urtero ekarpen bat egiten ari da American Physical Society-ren Minority Scholarship-era ere. Bere ibilbide profesionalaz gain, Thyrsa hainbat erakunde zibil eta sozialetako kide aktibo gisa aritu zen. Besteak beste, Alpha Kappa Alpha sorority, Twentieth Century Club, Moles-eko Wilberforce Chapter eta Afroamerikar Museoko Volunteers taldeetako kidea izan zen.

 Argitalpenak 
Thyrsak matematikako oinarrizko hainbat testu idatzi zituen, hala nola "Modern Elementary Algebra Workbook", 1969an, edo "Essential Mathematics for College Freshmen", 1976an.

Bere beste argitalpen batzuen artean,  "On Strong Differentiability," artikulua dago (horren laburpena "MONTHLY" argitalpenean agertu zen 1967an).

 Sariak eta aintzatespenak 
Frazier Svager CSUk Giza Letren Doktore Honoris causa eta matematikako irakasle emeritu izendatu zuen erretiroa hartu zuenean, eta Greene konderriko (Ohio) Ospearen Aretoan sartu zuten. Profesional eta umore handiko pertsonatzat jotzen zen. Jacqueline Sover-Downeyk, Ohioko Estatu Unibertsitateko Zuzendaritza Batzordeko kide ohiak, ikasleen artean oso maitatua zela eta, aldi berean, hauekin zorrotza zela zioen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:1999ko heriotzak
Kategoria:1930eko jaiotzak
Kategoria:Emakume matematikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume zientzialariak