Marion Cameron Gray

Marion Gray (Ayr, Eskozia, 1902ko martxoaren 26a - Edinburgo, 1979ko irailaren 16a) eskoziar matematikaria izan zen, American Telephone & Telegraph-en lanean ari zela 54 erpin eta 81 ertzeko grafoa aurkitu zuena. Grafo hau Grayren grafoa bezala ezagutzen da.

 Bizitza 
Marion Gray Ayr-en (Eskozia) jaio zen 1902ko martxoaren 26an. Ayr Grammar School-en (1907–1913) eta Ayr-eko Akademian (1913–1919) ikasi zuen. 1919an Edinburgoko Unibertsitatean sartu zen, eta 1922an lehen mailako ohoreekin graduatu zen matematika eta filosofia naturalean. Unibertsitatean jarraitu zuen beste bi urtez, matematikako doktorego ondoko ikasle gisa, E. T. Whittaker-ek gainbegiratuta. Edinburgoko Matematika Elkartearekin bat egin zuen, eta bertan bere artikulu batzuk aurkeztu zituen, "Telegrafiaren ekuazioa" eta "Beroaren eroapenaren ekuazioa" barne. 1923ko azaroan hautatu zuten Elkartearen Batzorderako, eta kide izaten jarraitu zuen bere ibilbidean zehar.

1924an Estatu Batuetara joan zen graduatu britainiarrentzako beka baten eta Carnegie beka baten laguntzarekin, Bryn Mawr Collegera (Pennsylvania) joateko. Doktoretza lortu zuen, Anna Johnson Pell Wheeler-ek gainbegiratuta. Bere ikerketa-gaia "A boundary value problem of ordinary self-adjoint differential equations with singularities'' izan zen.

Doktoretza jaso ondoren, Edinburgora itzuli zen Gray, Edinburgoko Unibertsitatean Filosofia Naturaleko Unibertsitate Laguntzaile postua hartzeko. Urtebetez egon zen karguan, Londresera joan aurretik, eta hiru urtez matematikako laguntzailea izan zen Imperial Collegen.

 Ibilbidea eta Grayren Grafoa 
1930ean, New Yorkeko American Telephone and Telegraph Company-ko Garapen eta Ikerketa Saileko ingeniari laguntzaile izendatu zuten. Han lanean ari zela, 54 erpin zituen grafo kubiko erdisimetriko ezohiko bat aurkitu zuen, 3 × 3 × 3 hiru dimentsioko sareta bateko 27 puntu eta 27 lerroak irudikatzen zituena, elkar ukitzen duten puntu eta lerro bikote bakoitzak ertz bat zuela. Hemen, "kubikoa"-k esan nahi du erpin bakoitza hiru ertzen amaiera dela, eta "erdi-simetrikoa"-k esan nahi du bi ertz elkarren artean simetrikoak direla, baina gauza bera ez dela gertatzen erpinekin. Grafo hau da grafo kubiko erdi-simetrikorik txikiena. Aplikazio praktikorik gabeko aurkikuntza teorikoa zela pentsatuz, Grayk ez zituen bere aurkikuntzak argitaratu. Hogeita hamasei urte geroago, I. Z. Bouwerrek grafoa berraurkitu eta deskribatu zuen, eta simetria motei buruzko galderei nola erantzun ziezaiekeen azaldu zuen. Grafoari Gray grafoa deitzen zaio normalean.

1934an, Bell Telephone Laboratoriesekin bat egin zuen Grayk, eta beste 30 urtez egon zen konpainiarekin, erretiroa hartu zuen arte.

Bere ikerketa-artikuluez gain, Grayk fisika matematikoari buruzko argitalpenen kritika ugari bildu zituen eta Funtzio Matematikoen Eskuliburua ekoitzi zuen AEBetako Gobernuarekin lotutako batzordean parte hartu zuen. Hainbat elkarte matematiko profesionaletako kide aktiboa izan zen bere ibilbide osoan zehar.

Gray ezaguna zen bere lankide gazteei ematen zien laguntzagatik. 1957an Bell Laborategietan lan egiten zuen garaiari buruz idatzi zuen batek: "[Nire kalkuluan], emakume zahar baten laguntza jaso nuen, Marion Grayrena, Bellen une hartako matematikarik onenetakoa".

1967an erretiroa hartu ondoren, Edinburgora itzuli zen Gray, eta 1979an hil zen, 77 urte zituela.

 Sariak eta aintzatespenak 

 Gray Eskoziako Liburutegi Nazionalaren "Eskoziako zientzialarien ospakizuna" erakusketan sartu zen, 2013ko martxoaren 1etik apirilaren 30era bitartean egon zena.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Emakume matematikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume zientzialariak