Lea Schiavi

Lea Schiavi Burdett (Borgosesia, Italia, 1907ko martxoaren 2a - Iran, 1942ko apirilaren 24a), Lea Schiavi izenez ere ezaguna, italiar kazetari disidentea izan zen, ezkerreko egunkarietarako idazten zuena Benito Mussolinik zuzentzen zuen gobernu faxista italiarraren aurka. Bere senarrak, Winston Burdettek, uste zuen Schiavi errusiarrek, italiar antifaxistek edo pertsiarrek hil zutela Iranen zehar bidaiatzen ari zela.

 Biografia 
Lea Schiavi Borgosesian jaio zen, Vercelliko probintzian, Piemonte eskualdean, Italian, 1907an. Schiavi arte ederretan hezia izan zen Parisko Kontserbatorioan.

Bere kazetari ibilbidean Winston Burdett, CBS Newseko korrespontsal estatubatuarra, ezagutu zuen 1940an, biak Belgradetik (Jugoslavia) informatzen ari ziren bitartean. Bigarren Mundu Gerran Ekialdeko Europatik informazioa ematen zuten bitartean ezkondu zen bikotea. Ekialde Hurbiletik ere informatu zuten eta Libano, Turkia, Siria eta Iranen egon ziren 1940-1942tik. Batez ere ezkerreko aldizkarietarako idatzi zuen. Bigarren Mundu Gerran, Schiavik Belgrad, Bukarest, Budapest eta Sofiatik informatzen zuen eta L'Ambrosiano eta Il Tempo italiar egunkarietarako lan egiten zuen bitartean. Schiavi Iran iparraldeko New Yorkeko PM egunkarirako argazki lana egiten ari zen hil zutenean.

Italiako disidente bat izan zen, antifaxista eta komunista ziurrenik. Nazismoaren eta italiar faxismoaren aurkako jarrera gogortu egin zen gerran informazioa ematen zuen bitartean. Faxismoaren eta nazismoaren aurka borrokatuko zuen erakunde bat sortzea espero zuen. Schiavik 35 urte zituen Persia hegoaldean (Iran) hil zutenean, eta bere gorpua Tabrizera (Iran) eraman zuten lurperatzeko.

 Hilketa 
Lea Schiavi erasotzaile zehaztugabeek hil zuten Persia hegoaldean, 1942ko apirilaren 24an, Winston Burdett senarrak Indian informazioa ematen zuen bitartean.

Hilketa inoiz argitu ez bazen ere, uste da, Burdetten testigantzaren arabera, hilketak lotura zuzena izan zuela Burdettek Sobietar Batasuna ez espiatzearekin, komunismoarekin zuen etengabeko desilusioagatik. Kongresuko audientzian Burdettek kontatu zuen istorioa izan zen bere emaztea Persia hegoaldean ari zela lanean, Kurdistandik informatuz. Bere ibilgailua errusiar soldaduz betetako kamioi batek geldiarazi zuenean, berehala hasi zitzaizkion galdetzen ea bera autoan zegoen. Hala zela jakin zutenean, berehala hil zuten. Irango entrenamendu militarreko zelaien eta Jugoslaviako hurrengo kolpe komunistaren artean loturak aurkitu zituelako hil zutela uste zuen Burdettek.

Istorio horren beste bertsio batean, Schiavi PM New Yorkeko egunkariaren aginduz zihoan, Zina Agaian bere lagun armeniar eta diputatu baten alabarekin Azerbaijanetik bidaiatzea zekarrena, haur kurdu batek ibilgailua geldiarazi eta Schiaviren izena galdetu zuenean. Bera zela erantzun zuenean, kurduak hil egin zuen bularrean tiro eginez.

Schiaviren aitak, Natalino Schiavik, kontatutako istorioaren beste bertsio bat izan zen Lea, Hama Rashidek 1942 inguruan Iranen izandako matxinadan lehertutako anarkiaren biktima izan zela.

Beste teoria bat zen italiarrek hil zutela Lea Schiavi, Iranen komunitate italiarrak egindako ahalegin antifaxistetan garrantzitsuegia zelako. Teoria hau Lauro Laurentik ikertu zuen bere garaian, Schiaviren hilketari erantzun bila zebilela, eta beranduago Mimmo Franzinelli historialari italiarrak heldu zion berriro.

 Testuingurua 
1940ko hamarkadaren hasieran Iran "bidegurutze" gisa deskribatu dute espioientzat, estrategikoki garrantzitsua baitzen.

Burdetten arabera, Estatu Batuetako Kontrainteligentzia Taldeko ofizial batek esan zion Schiavi errusiarren konponketekin hil zutela ebidentzia zegoela. Iranerako bidaian, errusiarrak han entrenatzen aritu ziren, eta Schiavik informazio garrantzitsua aurkitu zuen, errusiarrek kazetari batek jakiterik nahi ez zutena. Schiaviren heriotzaren ondorioz, Burdettek AEBetako enbaxadako funtzionarioak eta Tabrizko funtzionarioak nahasi zituen, krimena ikertzen lagun ziezaioten.

 Eragina 
Schiaviren hilketak neurri batean eragin zuen Burdettek Senatuko Barne Segurtasun Azpibatzordearen aurrean bere espioitzari buruzko testigantza ematea.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Italiarrak
Kategoria:Eraildako kazetariak
Kategoria:Eraildako emakumeak
Kategoria:Italiako komunistak
Kategoria:Antifaxistak