Avram Cemović

Avram Cemović (serbieraz zirilikoz: Аврам Цемовић), Avro (serbieraz zirilikoz: Аврo) ezizenez ezaguna, Cemović Vasojevićeko serbiar familia ospetsuko kidea izan zen, Otomandar Inperioaren aurkako matxinoen komandanteetako bat Vasojević Behereko eskualdean eta Montenegroko Errege Armadako ofizial militarra Lehen Balkanetako Gerran.

 Biografia 

 Lehen urteak 
Cemović 1864an jaio zen Cemović familia ospetsu batean. Bere aita Panto Cemov Delević zen, Vasojević klaneko buruzagietako bat. Cemović Berane eskualdean otomandarren aurkako serbiar matxinoen buruzagia zen. Bere otomandarren aurkako jardueren ondorioz, otomandarren jazarpena jasan zuen Cemovićek, eta ez zieten utzi berari eta beste hainbat matxino-bururi Beranera itzultzen, Montenegron bi urtez errefuxiatu eman ondoren.

1912-13an Plav-Gusinjen izandako bihurketa behartu eta hilketa masiboetan izan zuen papera Lehen Mundu Gerran Montenegroko politikaren kritika gogorrak jaso ditu. Montenegroko presidente Filip Vujanovićek gertakariak zuzenean aitortu zituen lehen aldiz politikari montenegriar batek 2013an Beranen egindako ekitaldi batean, "Plav eta Gusinjen egindako krimenak Montenegroko historiaren alde iluna direla" adierazi zuenean.

 Familia 
Avram Cemović Panto Cemović ospetsuaren semea zen. Txetniken aldeko iturrien arabera, Avram Cemovićen alaba Draga zen, Radomir Popović ofizial txetnikaren ama , Pavle Đurišićen txetnik egoitzako estatu nagusiko burua zena. Cemović familiako beste kide bat izan zen Đurišić bizirik ikusi zuen azken pertsona Stara Gradiškan 1945eko apirilaren 25ean, eta handik Jasenovaceko esparrura eraman zuten.

 Berane otomandarran 
1909ko hasieran, Beraneko otomandar agintariek tokiko serbiar biztanleria desarmatzen saiatu ziren, otomandarren jazarpen sistematikoa jasaten baitzuten. Cemović eta tokiko beste serbiar buruzagi batzuk Beraneko kaymakam-ekin bildu ziren hainbat aldiz tokiko serbiarren ordena eta eskubideen errespetuari buruz negoziatzeko, baina ez zuten arrakastarik izan. 1909ko abuztuan, Đurđevi Stupovi monasterioaren aurrean serbiarren ohiko bilkuran, otomandar soldaduek bi serbiar erasotu eta hil zituzten, gatazka eta ondorengo otomandar agintarien mendeku kanpaina eraginez. Bertako serbiarrak, Cemović barne, Montenegroko Erresuman errefuxiatu ziren, eta otomandar agintariek ukatu egin zieten hurrengo bi urteetan etxera itzultzea baimentzea. Bi urteko Montenegro-Otomandar negoziazioen ondoren, otomandarrek 1.000 serbiar errefuxiatu inguru Berane eskualdeko etxera itzultzea onartu zuten, baina ez 83 pertsonari, Cemović barne, otomandarrek gatazkaren erantzule nagusia zela leporatu baitzioten.

Montenegroko mugako agintariek Cemović zaintzapean jarri zuten, Behe Vasojević eskualdeko pertsona eraginkorrena eta entzutetsuena zelako.

 Beraneko matxinada 
1912ko abuztuan, Berane eskualdeko serbiarrak, Cemovićen gidaritzapean, otomandarren aurka matxinatu ziren eta Montenegro eta Otomandar mugako hainbat unitate erasotu zituzten. Plav eta Gusinjeko bashibozuk unitateek eta Metohijako albaniar boluntarioek lagunduta, beste kanpaina terrorista bat hasi zuten bertako serbiarren aurka.

 Balkanetako Lehen Gerra 

 Beraneko kaptura 
1912ko urriaren 8an, Lehen Balkanetako Gerran, Berane otomandarrengandik konkistatu zuten Vasojević Beheko serbiar matxinoen destakamenduen buru izan zen. Cemović brigadier mailara igo zuten. 1912ko urriaren 16an, Montenegroko armadak Berane hartu zuen otomandarrei eta Berane brigada sortu zuen 3.200 boluntariorekin, Cemovićek zuzenduta Berane brigadaren komandante izendatu zuten eta brigadier mailara igo zuten. Cemović eta bere brigadak Rožaje otomandarrengandik konkistatu zutenean hasierako ekintzetan parte hartu ondoren,

 Rožajeko kaptura 
Garaiko txosten batzuen arabera, Cemovićek eta bere indarrek Rožaje eskualdea (nahia) garbitzeko eta desarmatzeko operazioan, bost pertsona tirokatu zituzten bost herritan, agintari berriei amore emateari uko egiteagatik, eta Usein Škrijel urkatu zuten Popović kaymakam hiltzeagatik. Cemovićek Alidragić beyen etxeak, fabrikak eta errotak ere sutan jarri zituen, eta haien 100 behi eta 200 ardi atxilotu eta eskualdeko aginteari eman zizkion. Aginte nagusiak Cemović kondenatu zuen Alidragićen jabetza erretzeagatik, eta agindu zion harrapatutako etsaiak ez tirokatzeko, baizik eta auzitegiaren esku uzteko eta amore emateari uko egiten ziotenak bakarrik atzetik jarraitzeko eta tirokatzeko.

 Behartutako konbertsio kanpaina Plav-Gusinjen 
Lehen Balkanetako Gerran, Behe Vasojevićiko sei batailoiek, brigada bakarra ( Gornjovаsojevićkа brigаdа ) osatzen zutenek, 3.200 soldadurekin, Plav-Gusinje eskualdea konkistatzeko ardura izan zuten. Lehenik Rаdomir Vešovićen agindupean egon zen, eta gerraren hasieran Avro Cemovićen agindupean pasa zen , Nikolas I.a Montenegroko erregeak brigadier jeneral izendatu zuena. Laster, Montenegroko estatuak albaniarrak (musulmanak eta katolikoak) eta baita musulman eslaviarrak ere serbiar ortodoxoetara bihurtzeko behartutako kanpaina bat hasi zuen. Bihurketa kanpaina urtarriletik aurrera jarri zen abian, eta martxoan areagotu zen, Avro Cemović brigadierrak Plav-Gusinjeko administrazio militarraren buru bihurtu zenean. Martxoaren 23an, Cemovićek txosten batean adierazi zuen ordura arte 3.000 musulman inguru bihurtu zirela. Kanpainaren amaierarako behartutako bihurketa guztien kopurua 10.000 pertsona baino gehiagora irits zitekeen, Plav-etik iparraldera zeuden herrietako eta errefuxiatuen kopuruak kontuan hartu gabe. Mulla Šaban Musić-ek (Shaban Musiqi/Musaj), bertakoei beren benetako sinesmenak ukatu gabe bihurtzen laguntzeko, fatwa bat eman zuen, bihurtutakoak bekatuetatik absolbitzen zituena.

Avro Cemovićek eskualdeko aparteko auzitegi militarra ezarri zuen Vukota Pantović-en agindupean. Montenegroko Gerra ministroak, Dušan Vuković-ek, eman zuen sortzeko agindua. Hiru kideak Montenegroko komandante militarrak ziren, Vuksan Dragović eta Milan Vešović, eta Hajro Basić/Bashiqi, tokiko musulman hodja bat. Bihurtu behar izan zirenen kopuru osoa 12.000ra iritsi zen, eta hori egiteari uko egin zioten 800 Plav eta Gusinje herrietan exekutatu zituzten 1913ko otsailerako. Aparteko auzitegi militarrak ezarritako lehen heriotza zigorra martxoaren 5ean betearazi zuen Racinan, Plaven. Plav herriko herritar ospetsuenetako batzuk inplikatu zituen. Plaven, bihurtzeari uko egin zioten 500 inguru exekutatu zituzten. Bosniako erakunde modernoek diote 1.800 pertsona baino gehiago hil zituztela sarraskietan eta 12.000 behartuta bihurtu zituztela.  Plav-Gusinjeko gertaeren aurkako nazioarteko istiluak Montenegroko gobernua behartu zuen haien inguruko ikerketa bat irekitzera. Plav, Gusinje eta Sandzakeko zenbait lekutan izandako krimenak ikertu zituen batzordea Mato Katurić eta Andrija Rađenović-ek zuzendu zuten. 1913ko ekainean, batzordeak bere txostena argitaratu zuen, eta ondorioztatu zuen eskualdeko musulmanak bortizki bihurtu zirela. Goi mailako ofizial batzuk -Hajro Basić barne- auzipetu zituzten, Avro Cemović izan ezik. Zigortuak denbora oso laburrean egon ziren espetxean. Avro Cemović apirilean kendu zuten kargutik eta Mašan Božović brigadierrak ordezkatu zuen.

Božovićek Janko Vukotić jeneralari egindako txostenean adierazi zuen Plav eta Gusinjeko jendea exekuzio eta jazarpen kanpaina bortitz baten mehatxupean bakarrik bihurtu zela. Austria-Hungariaren jarrerak Montenegroko erregea behartu zuen Plav-Gusinjeko menpeko guztientzat erlijio askatasuna aldarrikatzera. Maiatzaren 5ean erlijio askatasuna berriro aldarrikatu ondoren, bihurtu berri guztiak aurreko erlijiora itzuli ziren. Ortodoxo izaten jarraitu zutenen kalkuluak pertsona batetik bi edo hiru familietara aldatzen dira Plaven. Montenegroko presidente Filip Vujanovićek gertakarien berri eman zuen Montenegroko politikari batek zuzenean 2013an Beranen egindako ekitaldi batean, "Plav eta Gusinjen egindako krimenak Montenegroko historiaren alde iluna direla" adierazi zuenean.

 Nikolas erregearekin gatazka 
1914an, Cemović eta Nikolas erregearen arteko harremana okerrera egin zuen, non irain eta mehatxu zuzenak elkarri eman zizkioten. Anekdota baten arabera, Cemovićek Nikolas erregeari esan zion esker onekoa izan behar zuela, bera eta bere aita Panto izan zirelako Montenegroren erdia Nikolasek gobernatu eta goza zezan konkistatu zutenak. Cemovićek Nikolasi ere proposatu zion eztabaida ez jarraitzeko, zatiketekin hasten baziren, Cemovićen herrialdea Nikolasena baino handiagoa izango baitzen gutxienez čepenak batez (erpuruaren eta erakuslearen arteko distantziaren berdina zen antzinako neurria). Iturri batzuen arabera, Montenegroko tronurako hautagaia zen, eta Nikola erregeak hil egin zuen.

 Kanpo estekak 

Kategoria:1914ko heriotzak
Kategoria:1864ko jaiotzak
Kategoria:Montenegroko militarrak