Bibha Chowdhuri

Bibha Chowdhuri (1913ko uztailaren 3a - 1991ko ekainaren 2a) partikula-fisikaria izan zen, izpi kosmikoei buruzko ikerketengatik ezaguna. D. M. Boserekin batera lanean, mesoia aurkitu eta Hideki Yukawaren mesoien teoria frogatu zuen lehena izan zen.

 Bizitzaren lehen urteak 
Chowdhuri Kalkutan jaio zen Zamindar familia baten. Bere aita, Banku Behari Chowdhuri, medikua zen. Bere ama Urmila Devik Brahmo Samaj praktikatzen zuen, eta emakume gazteei eskolara joaten utzi behar zitzaiela sinesten zuen. Urmilarekin ezkonduz, Banku Brahmora bihurtu zen eta hindu zirkuluetatik kanporatua izan zen. Chowdhuri seme-alaba hezkuntza handia lortu zuten. Chowdhuri bost anai-arreben artean erdiko alaba zen. Bere izeba Nirmala Devi, Sir Nilratan Sircarrekin ezkonduta zegoen. Bere arreba Roma Chowdhuri, Brahmo Balika Shikshalayan irakasle bihurtu zen.

 Hezkuntza 
Bibhak fisika ikasi zuen Kalkutako Unibertsitateko Rajabazar Zientzia Eskolan eta 1936an masterra lortu zuen emakume bakarra izan zen. Bose Institutuan sartu zen 1939an graduatu ondoren eta Debendra Mohan Boserekin lan egin zuen. Elkarrekin, esperimentalki behatu eta argitaratu zituzten mesotroi-jasen inguruan, geroago mesoi deituak. Bi altitude ezberdinetan izpi kosmikoen eraginpean egon ziren Ilford erdi-tonuko plaken multzoak aztertu zituen, bata Darjeeling-en eta bestea gorago Sandakphun. Partikulek masa gutxitu zuten altitude txikiagoetan, eta horrek iradokitzen du denborarekin desintegratu zirela. Ohartu zen desintegrazioak kurbatuak zirela, ziurrenik partikulen sakabanaketa anizkoitzaren ondorioz. Ezin izan zuten ikerketa gehiago eraman, ez zegoelako emultsio-plaka sentikorragorik eskuragarri. Chowdhuri Patrick Blackett-en laborategian sartu zen bere doktorego-ikasketetarako, Manchesterreko Unibertsitatean izpi kosmikoetan lanean, eta doktorego-tesiak aire-jasa zabalak ikertu zituen, aztertzailea Lajos Jánossy izan zela. Ez dago argi zenbat lagundu zion bere lanak Blacketti 1948ko Fisikako Nobel saria lortzeko.

 Ibilbidea eta ikerketa 
Chowdhuri-k frogatu zuen gertakari sarkorren dentsitatea aire-jasa zabal baten partikula-dentsitate osoarekiko proportzionala dela. The Manchester Herald egunkariak elkarrizketatu zuen "Ezagutu Indiako emakume zientzialari berria – Izpi kosmikoetarako begi ona du" (Meet India's New Woman Scientist – She has an eye for cosmic rays) izeneko artikulu batean, eta esan zuen "tragedia bat dela gaur egun emakume fisikari hain gutxi izatea".
ezkerrera|thumb|Chowdhuri 1955ean Pisako (Italia) Nazioarteko Konferentzian.
Chowdhuri doktoretza egin ondoren Indiara itzuli zen, eta zortzi urtez "Tata Institute of Fundamental Research"-en lan egin zuen. TIFRn egon zen bitartean, Chowdhuriren izpi kosmikoen ikerketek asko lagundu zuten K mesoien aurkikuntzan. Bibhak aldi baterako utzi zuen TIFR 1953an, eta ondoren L. Leprince Ringuet izpi kosmikoen fisikariaren laborategian sartu zen Parisko Centre National de la Recherche Scientifique-ren pean. 
ezkerrera|thumb|391x391px|Bibha Chowdhuriren estatua, Birla Industria eta Teknologia Museoa, Kalkuta, India.
"K mesoi" berri asko aztertu eta identifikatu zituen Alpeetako hodei-ganberetan, eta ikerketa "Nuovo Cimento" aldizkarian argitaratu zuen 1957an. 1954an Michigango Unibertsitateko ikertzaile bisitaria izan zen. Homi Bhabha oraindik Tata Institute of Fundamental Research sortzen ari zelako izendatu zuten, eta bere tesi-aztertzaileekin harremanetan jarri zen graduondoko ikasle bikainen inguruko aholkuak eskatzeko. Chowdhuri Ikerketa Fisikoko Laborategian sartu zen eta Kolar Gold Fields esperimentuetan parte hartu zuen. Ondoren Kalkutara joan zen Saha Institute of Nuclear Physics-en lan egitera, eta fisika frantsesez irakatsi zuen.

Bere bizitza "Harribitxi bat: Bibha Chowdhuri" (A Jewel Unearthed: Bibha Chowdhuri) eta "Indiako Bibha Chowdhuri, energia handiko fisikaria zeruko "izar" gisa" (Bibha Chowdhuri, eine indische Hochenergiephysikerin als "Star" am Himmel) liburuetan deskribatu zen. "The Statesman" aldizkariak ahaztutako kondaira gisa deskribatu zuen. Argitaratzen jarraitu zuen 1991n hil zen arte.

 Argitalpenak 

 Bose, D.M.; Chowdhry, Biva (1940). "Mesotroi-jasa detektatzeko plaka fotografikoak" (Photographic Plates as Detectors of Mesotron Showers). Nature. 145: 894–895. https://doi.org/10.1038/145894a0.
 Bose, D.M.; Chowdhey, Biva (1941a). "Izpi kosmikoen eraginpean dauden plaka fotografikoetan detektatutako ionizazio-partikula astunen jatorria eta izaera" (Origin and Nature of Heavy Ionization Particles Detected on Photographic Plates Exposed to Cosmic Rays). Nature. 147: 240–241. https://doi.org/10.1038/147240a0.
 Bose, D.M.; Choudhuri, Biva (1941b). "Mesotronearen masa kalkulatzeko argazki-metodo bat" (A photographic method of estimating the mass of the mesotron). Nature. 148: 259–260. https://doi.org/10.1038/148259a0.
 Bose, D.M.; Choudhuri, Bibha (1942). "Mesotroiaren masa kalkulatzeko metodo fotografikoa" (A Photographic Method of Estimating the Mass of the Mesotron).  Natura. 149: 302. https://doi.org/10.1038/149302a0.
 Chowdhuri, B (1949). "Partikula sarkorrekin lotutako aire-dutxa zabalak" (Extensive air showers associated with penetrating particles). (Doktorego tesia). Manchester: Manchesterko Unibertsitatea. OCLC 643572452.
 Chowdhuri, B.; Saxena, R.C.; Subramanian, A. (1952). "Aire-dutxetako osagai sarkorren gainean" (On the penetrating component in air showers). Indiako Zientzia Akademia. 36: 457. https://doi.org/10.1007/BF03172244.
 Chowdhuri, B.; Saxena, Y.C. (1973). "Lurpeko dutxa handiak eta E.A.S.-rekin lotutako muoi ugari" (Large underground showers and multiple muons in association with E.A.S.). Indiako Zientzien Akademiarekin elkarlanean. 77: 212–225. https://doi.org/10.1007/BF03050804

 Erreferentziak 

 Ikus gainera