Urrezko Bota

Urrezko Bota () European Sports Media kirol hedabide-taldeak urtero ematen duen garaikurra da, eta maila goreneko Europako ligetako futbol golegile handiena saritzen du, puntu haztatuen sistema baten arabera.

Urrezko bota baten forma duen garaikur batek ordezkatua, 1968tik L 'Équipe kirol egunkari frantsesak etengabe ematen du, 1997an S. M-k sustatzaile gisa ordezkatu zuena, eta Adidas etxearen bota bati, sariaren babesleari, berriz diseinatu zuena.

 Sailkapen-sistema 
1967tik 1990era, Frantziako L'Équipe egunkariakematen zuen saria, France Football kirol-aldizkariaren bidez; aldizkari hori berrogeiko hamarkadaren erdian erosi zuen, eta Europako edozein ligatako golegilerik handienari ematen zitzaion, soilik gol-kopuruari dagokionez. 1991n, liga txikietako Europako taldeen maila liga ahaltsuenekin parekatzen hasi zen, eta argitalpenak garaikurrari izaera ofiziala kentzea erabaki zuen, Zipreko federaziotik iritsitako protestaren ondoren. Bertan, jokalari batek 40 gol sartu zituen, urte horretako garaikurraren irabazleak, Darko Pancevek, lortutakoak baino sei gehiago. Urte horretatik 1996ra arte, Adidasek saria ematen jarraitu zuen, nahiz eta ez zen banaketa ekitaldirik egon.

1997az geroztik, European Sports Magazinesek banatzen du saria, eta sailkapena puntu haztatuen sistema baten bidez lortzen da. Sistema horretan, jokalaria lehiatzen den ligaren arabera, saskiratutako gol bakoitza saritzen da, neurri handiagoan edo txikiagoan. Bost liga indartsuenetan sartutako golak (UEFA rankinga kontuan hartuta) bi punturekin baloratzen dira; seigarren eta hogeita batgarren ligen artean sartutako golek puntu eta erdi balio dute; gainerakoek puntu bat balio dute. 2018-19ko Urrezko Botarako, ranking onena izan zuten bost ligak Alemaniakoa, Espainiakoa, Frantziakoa, Ingalaterrakoa eta Italiakoa izan ziren; tarteko postuetan, berriz, Austriako, Belgikako, Bielorrusiako, Txekiako, Kroaziako, Danimarkako, Greziako, Nederlandesako, Poloniako, Portugalgo, Errumaniako, Errusiako, Suediako, Suitzako, Turkiako eta Ukrainako ligak.

 Historiala 
2024/25ko urrezko, zilarrezko eta brontzezko azken datuakthumb|Eusébio, lehen irabazleathumb|Gerd Muller, historian bat baino gehiagotan irabazi zuen lehen jokalariathumb|Lionel Messi, bota gehien dituen jokalaria
EdizioaUrrezko botaGolPts.Zilarrezko botaGolPts.Brontzezko botaGolPts.Bota de Oro de France Football1967-68 Eusébio
(S. L. Benfica)42 - Antal Dunai
(Újpesti Dózsa S. C.)36 - Bobby Lennox
(Celtic F. C.)32 -1968-69 Petar Zhekov
(CSKA Sofiya)36 - Giorgos Sideris
(Olympiakós Peiraiós)35 - Antal Dunai
(Újpesti Dózsa S. C.)
Helmut Köglberger
(F. K. Austria Wien)31 -1969-70 Gerd Müller
(F. C. Bayern)38 - Carlo Devillet
(C. A. Spora Luxembourg)31 - Petar Zhekov
(CSKA Sofiya)31 -1970-71 Josip Skoblar
(Olympique de Marseille)44 - Salif Keïta
(A. S. Saint-Étienne)42 - Giorgos Dedes
(Paniónios G. S. S.)28 -1971-72 Gerd Müller
(F. C. Bayern)40 - Antonis Antoniadis
(Panathinaikós A. O.)39 - Joe Harper
(Aberdeen F. C.)
Francis Lee
(Manchester City F. C.)
Slobodan Santrač
(O. F. K. Beograd)33 -1972-73 Eusébio
(S. L. Benfica)40 - Gerd Müller
(F. C. Bayern)36 - Petar Zhekov
(CSKA Sofiya)29 -1973-74 Héctor Yazalde
(S. C. Portugal)46 - Hans Krankl
(Rapid Viena)36 - Carlos Bianchi
(Stade de Reims)
Jupp Heynckes
(Borussia Mönchengladbach) 
Gerd Müller
(F. C. Bayern Múnich)30 -1974-75 Dudu Georgescu
(Dinamo de Bucarest)33 - Ruud Geels
(Ajax Ámsterdam)
Delio Onnis
(AS Monaco)
Héctor Yazalde
(Sporting de Lisboa)30 -1975-76 Sotiris Kaiafas
(AC Omonia)39 - Carlos Bianchi
(Stade de Reims)34 - Peter Risi
(FC Zürich)33 -1976-77 Dudu Georgescu
(Dinamo de Bucarest)47 - Béla Várady
(Budapesti Vasas Sport Club)36 - Ruud Geels
(Ajax Ámsterdam)
Dieter Müller
(F. C. Colonia)34 -1977-78 Hansi Krankl
(F. K. Rapid Wien)41 - Carlos Bianchi
(París Saint-Germain F. C.)37 - Ruud Geels
(A. F. C. Ajax)32 -1978-79 Kees Kist
(AZ Alkmaar)34 - László Fekete
(Újpest FC)
Thomas Mavros
(AEK Atenas)31 -1979-80 Erwin Vandenbergh
(Lierse S. K.)39 - László Fekete
(Újpest F. C.)36 - Walter Schachner
(F. K. Austria Viena)34 -1980-81 Georgi Slavkov
(Trakia Plovdiv)31 - Tibor Nyilasi
(Ferencváros T.C.)30 - Karl-Heinz Rummenigge
(F. C. Bayern Múnich)29 -1981-82 Wim Kieft
(A. F. C. Ajax)32 - Kees Kist
(AZ Alkmaar)
Delio Onnis
(Tours Football Club)29 -1982-83 Fernando Gomes
(F. C. Porto)36 - Peter Houtman
(Feyenoord Rotterdam)30 - Nikolaos Anastopoulos
(Olympiakós Peiraiós)
Charlie Nicholas
(Celtic FC)29 -1983-84 Ian Rush
(Liverpool F. C.)32 - Marco van Basten
(Ajax Ámsterdam)28 - Nico Claesen
(Standard Lieja)27 -1984-85 Fernando Gomes
(F. C. Porto)39 - Martin McCaughey
(Linfield FC)34 - Vahid Halilhodžić
(FC Nantes)28 -1985-86 Marco van Basten
(A. F. C. Ajax)37 - Oleg Protásov
(FC Dnipro Dnipropetrovsk)36 - Tanju Çolak
(Samsunspor)
Anton Polster
(FK Austria Viena)33 -1986-87 Toni Polster
(F. K. Austria Wien)39 - Nasko Sirakov
(PFC Levski Sofia)36 - Brian McClair
(Celtic F.C.)35 -1987-88 Tanju Çolak
(Galatasaray S. K.)39 - John Eriksen
(Servette FC)36 - Victor Pițurcă
(Steaua de Bucarest)34 -1988-89 Dorin Mateut
(Dinamo de Bucarest)43 - Marcel Coras
(Victoria de Bucarest)36 - Baltazar
(Atlético de Madrid)35 -1989-90 Hugo Sánchez
(Real Madrid C. F.) 
Hristo Stoichkov
(CSKA Sofiya)38 - Gerhard Rodax
(FC Admira Wacker Mödling)35 -1990-91 Darko Pancev
(F. K. Crvena Zvezda)34 - Tanju Çolak
(Galatasaray SK)31 - Václav Daněk
(FC Tirol Innsbruck)
Kliton Bozgo
(KS Tomori Berat)29 -Bota de Oro Adidas1991-92 Ally McCoist
(Rangers F. C.)34 - Richard Daddy Owubokiri
(Boavista FC)30 - Zoran Ubavič
(NK Olimpija Ljubljana) 
Ian Wright
(Crystal Palace F.C.)29 -1992-93 Ally McCoist
(Rangers F. C.)34 - Vasilis Dimitriadis
(AEK Atenas)33 - Krzysztof Warzycha
(Panathinaikos FC)32 -1993-94 David Taylor
(Porthmadog F. C.)43 - Andrew Cole
(Newcastle United FC)34 - Alan Shearer
(Blackburn Rovers FC)
Josip Weber
(Cercle Brugge)31 -1994-95 Arsen Avitisyan
(Homenhem)39 - Saša Ćirić
(FK Vardar)35 - Alan Shearer
(Blackburn Rovers FC)34 -1995-96 Zviad Endeladze
(Margveti Zestaponi)40 - Ken McKenna
(Conwy Borough F.C.)38 - Vladimir Gavriliu
(FC Zimbru Chișinău)34 -Bota de Oro de la European Sports Media1996-97 Ronaldo
(F. C. Barcelona)3468 Mário Jardel
(FC Porto)3060 Hakan Şükür
(Galatasaray SK)38571997-98 Nikos Machlas
(SBV Vitesse)3468 Oliver Bierhoff
(Udinese Calcio)2754 Ronaldo
(Inter de Milan)
Shota Arveladze
(Ajax Ámsterdam)25501998-99 Mário Jardel
(FC Porto)3654 Raúl González Blanco
(Real Madrid C. F.)2550 Ruud Van Nistelrooy
(PSV Eindhoven)3146.51999-00 Kevin Phillips
(Sunderland AFC)3060 Mário Jardel
(FC Porto)3755.5 Salva Ballesta
(Racing de Santander)27542000-01 Henrik Larsson
(Celtic FC)3552.5 Hernán Crespo
(S.S. Lazio)2652 Andriy Shevchenko
(A.C. Milan) 
Raúl González Blanco
(Real Madrid C. F.)24482001-02 Mário Jardel
(Sporting de Lisboa)4263 Thierry Henry
(Arsenal FC)
Dario Hübner
(Piacenza Calcio)
David Trezeguet
(Juventus FC)24482002-03 Roy Makaay
(Deportivo de La Coruña)2958 Mateja Kežman
(PSV Eindhoven)3552.5 Shabani Nonda
(AS Monaco)26522003-04 Thierry Henry
(Arsenal FC)3060 Aílton
(Werder Bremen)2856 Djibril Cissé
(AJ Auxerre)26522004-05 Thierry Henry
(Arsenal FC) 
Diego Forlán
(Villarreal C.F.)2550 Samuel Eto'o
(F. C. Barcelona)
Marek Mintál
(F.C. Núremberg) 
Cristiano Lucarelli
(Livorno Calcio)24482005-06 Luca Toni
(ACF Fiorentina)3162 Thierry Henry
(Arsenal FC)2754 Samuel Eto'o
(F. C. Barcelona)26522006-07 Francesco Totti
(AS Roma)2652 Afonso Alves
(SC Heerenveen)3451 Ruud van Nistelrooy
(Real Madrid C. F.)25502007-08 Cristiano Ronaldo
(Manchester United FC)3162 Daniel Güiza
(RCD Mallorca)2754 Klaas-Jan Huntelaar
(Ajax de Ámsterdam)34512008-09 Diego Forlán
(Atlético de Madrid)3264 Samuel Eto'o
(F. C. Barcelona)3060 Marc Janko
(Red Bull Salzburg)3958.52009-10 Lionel Messi
(F. C. Barcelona)3468 Antonio Di Natale
(Udinese Calcio) 
Didier Drogba
(Chelsea FC)29582010-11 Cristiano Ronaldo
(Real Madrid CF)4182 Lionel Messi
(F. C. Barcelona)3162 Antonio Di Natale
(Udinese Calcio)
Mario Gómez García
(F. C. Bayern Múnich)28562011-12 Lionel Messi
(F. C. Barcelona)50100 Cristiano Ronaldo
(Real Madrid CF)4692 Robin van Persie
(Arsenal FC)30602012-13 Lionel Messi
(F. C. Barcelona)4692 Cristiano Ronaldo
(Real Madrid CF)3468 Edinson Cavani
(SSC Napoli)30602013-14 Cristiano Ronaldo
(Real Madrid CF) 
Luis Suárez
(Liverpool FC)3162 Lionel Messi
(F. C. Barcelona)2856 Diego Costa
(Atlético de Madrid)27542014-15 Cristiano Ronaldo
(Real Madrid CF)4896 Lionel Messi
(F. C. Barcelona)4386 Sergio Agüero
(Manchester City)26522015-16 Luis Suárez
(F. C. Barcelona)4080 Gonzalo Higuaín
(SSC Napoli)3672 Cristiano Ronaldo
(Real Madrid C. F.)35702016-17 Lionel Messi
(F. C. Barcelona)3774 Bas Dost
(Sporting de Lisboa)3468 Pierre Emerick Aubameyang
(Borussia Dortmund)31622017-18 Lionel Messi
(F. C. Barcelona)3468 Mohamed Salah
(Liverpool FC)3264 Harry Kane
(Tottenham Hotspur)30602018-19 Lionel Messi
(F. C. Barcelona)3672 Kylian Mbappé
(París Saint-Germain FC)3366 Fabio Quagliarella
(UC Sampdoria)26522019-20 Ciro Immobile
(S.S. Lazio)3672 Robert Lewandowski
(F. C. Bayern Múnich)3468 Cristiano Ronaldo
(Juventus)31622020-21 Robert Lewandowski
(F. C. Bayern Múnich)4182 Lionel Messi
(F. C. Barcelona)3060 Cristiano Ronaldo
(Juventus)29582021-22 Robert Lewandowski
(F. C. Bayern Múnich)3570 Kylian Mbappé
(París Saint-Germain F. C.)2856 Karim Benzema
(Real Madrid C. F.)
Ciro Immobile
(S.S. Lazio)27542022-23 Erling Haaland
(Manchester City F. C.)3672 Harry Kane
(Tottenham Hotspur F. C.)3060 Kylian Mbappé
(París Saint-Germain F. C.)29582023-24 Harry Kane
(F. C. Bayern Múnich)3672 Serhou Guirassy
(VfB Stuttgart)2856 Kylian Mbappé
(París Saint-Germain F. C.) 
Erling Haaland
(Manchester City F. C.)27542024-25 Kylian Mbappé
(Real Madrid C. F.)3162 Viktor Gyökeres
(Sporting C. P.)3958.5 Mohamed Salah
(Liverpool F. C.)2958

 Errekorrak 

 Golegile gorena 
Lionel Messi da bere klubarekin denboraldi batean 50 gol lortu dituen jokalari bakarra, 1967an garaikurra ezarri zenetik. Urrezko Botaren errekorra ere bada.

 Saridun Anitzak 
Lionel Messi da sari hau sei aldiz irabazi duen jokalari bakarra. Cristiano Ronaldok lau jokalarirekin jarraitzen dio, eta beste hamar jokalarik bi aldiz lortu dute urrezko Bota. Gerd Müller izan zen saria bi aldiz irabazi zuen lehen jokalaria 1969-70 eta 1971-72 denboraldietan.

Ally McCoist (1991-92, 1992-93), Thierry Henry (2003-04, 2004-05), Lionel Messi (2011-12, 2012-13/2016-17, 2017-18, 2018-19), Cristiano Ronaldo (2013-14, 2014-15) eta Robert Lewandowski (2020-21, 2021-22) dira bi urtez jarraian saria lortu duten jokalari bakarrak. Lionel Messi da saria hiru urtez jarraian lortu duen jokalari bakarra (2016-17, 2017-18, 2018-19). Cristiano Ronaldo (Manchester eta Real Madril), Diego Forlan (Vila-real eta Atletico Madril), Mário Jardel (Porto eta Sporting Lisboa) eta Luis Suarez (Liverpool F. C eta F. C. Bartzelona) dira bi klubetan Urrezko Bota lortu duten jokalari bakarrak.
+Saridun Anitzen taulaJokalariaUrrezko botakDenboraldiak Lionel Messi62009-10, 2011-12, 2012-13, 2016-17, 2017-18, 2018-19 Cristiano Ronaldo42007-08, 2010-11, 2013-14, 2014-15 Robert Lewandowski22020-21, 2021-22 Luis Suárez22013-14, 2015-16 Diego Forlán22004-05, 2008-09 Thierry Henry22003-04, 2004-05 Mário Jardel21998-99, 2001-02 Ally McCoist21991-92, 1992-93 Fernando Gomes21982-83, 1984-85 Dudu Georgescu21974-75, 1976-77 Eusébio21967-68, 1972-73 Gerd Müller21969-70, 1971-72

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Futboleko sariak
Kategoria:Europako futbola