Hedwig Kohn

Hedwig Kohn (Breslavia, 1887ko apirilaren 5a - Durham,  1964ko azaroaren 26a) alemaniar fisikari aitzindaria izan zen eta Bigarren Mundu Gerra baino lehen fisikan aritzeko gaikuntza (Alemaniako unibertsitate-irakaskuntzarako kualifikazioa) lortu zuten hiru emakume bakarretakoa (Lise Meitner eta Hertha Sponerrekin batera). Guztiak Alemaniatik ateratzera behartuak izan ziren nazismo garaian. Kohnek Estatu Batuetan jarraitu zuen bere ibilbide akademikoa, eta hantxe bizi izan zen bere bizitza osoan.

 Bizitza 
Kohn Breslavian jaio zen, Polonian (orain Breslavia, Polonia), Georg Kohnen (1850–1932) alaba, oihal finen handizkako merkataria, eta Helene Hancke (1859–1926), familia aberats bateko kidea. Bi gurasoak judu alemaniarrak ziren. 

Hedwig 1907an sartu zen Breslaviako Unibertsitatean, emakumeak matrikulatzeko aukera izan baino urtebete lehenago, Fisika sailean bigarren emakumea izanik. Otto Lummer-en babespean Fisikako doktoregoa lortu zuen 1913an, eta laster bihurtu zen Lummer-en laguntzaile. Unibertsitateko Fisika Institutuan mantendu zen Lehen Mundu Gerran, eta graduondoko ikasleei irakatsi eta aholkatu zien, gaztea izan arren. Kohnek domina bat jaso zuen zerbitzu honengatik gerra amaitzean. Unibertsitateko irakaskuntzarako gaitzea 1930ean lortu zuen.

 Alemaniatik ihesa 
Kohn kargutik kendu zuten 1933an, nazien erregulazioen ondorioz, juduei Gobernuaren zerbitzuetan lan egitea debekatzen baitzieten (Funtzio Publikoa Berrezartzeko Legea). 1935ean, Estatu Batuen finantziazioari esker, hiru hilabeteko egonaldia egin zuen Arosako (Suitza) Licht-Klimatisches Observatory behatokian, eguzki-izpi ultramoreen intentsitatea neurtzeko. Hala ere, bisita horren ondorioz ez zuen lan iraunkorrik egin. Argiztapen-industrian aplikatutako ikerketetarako kontratuak osatuz iraun zuen 1938ra arte, lanik eta finantza-baliabiderik gabe eta Holokaustoaren biktima izatetik oso gertu egon zenean. Bere neba bakarra Kovnora deportatu eta hil egin zuten. 

Fisikari ona eta errespetatua izan arren, nazioartean ez zen ospetsua. Alemaniatik kanpo lan eskaintza bat lortzeko oztopoak areagotu egin ziren Mendebaldeko herrialdeetan Depresio Handian unibertsitateko lanpostu faltagatik, bere nazionalitate alemaniarragatik, bere adinagatik eta emakumea izateagatik. Kasu batzuetan, antisemitismoa normalean aipatu gabeko faktorea izan zitekeen. 

Rudolf Ladenburg, Lise Meitner, Hertha Sponer, American Association of University Women eta beste askoren laguntzari esker Estatu Batuetako hiru emakumeentzako unibertsitatetan aldi baterako lanpostuak eskaini zizkiotenez, Kohn Alemaniatik alde egin zuen. Erresuma Baturako bisa eman zioten 1939an, baina Bigarren Mundu Gerraren ondorioz bertan behera utzi zioten; azkenean Suediara bidaiatzeko bisa lortu zuen eta berehala joan zen hara 1940ko uztailean. Ondoren, Estatu Batuetara joateko bisatua lortu zuen.

 Bizitza Estatu Batuetan 
Estatu Batuetatik bisa jaso ondoren, hara joan zen bizitzera. Greensboro-ko Ipar Carolinako Unibertsitateko Emakumeen Eskolan bere lehen lanposturako bidaian, Kohn Berlin, Stockholm, Leningrado, Mosku, Vladivostok, Yokohama, San Frantzisko eta Chicagotik  igaro zen.    

Kohn 1941eko urtarrilean iritsi zen Estatu Batuetara, oso gaixo zegoela. Bere onera etorri ondoren, Kohnek  Ipar Carolinako Unibertsitateko Women's College-n irakatsi zuen urte eta erdiz. 

1942an, Massachusettsko Wellesley Collegen irakasten hasi zen. Irakasle gisa hasi zen lanean, 1945ean irakasle elkartu bihurtu zen, eta gero 1948an irakasle titular izendatu zuten. Kohnek sugar espektroskopiarako ikerketa laborategi bat sortu zuen unibertsitatean zegoela.

Estatu Batuetako hainbat elkarte profesionaletako kidea izan zen, besteak beste, American Physical Society, American Association of Physics Teachers eta Sigma Xi: The Scientific Research Honor Society elkarteetakoa.

Kohn irakasle gisa erretiratu zenean 1952an, Hertha Sponerrek, orduan Duke Unibertsitateko fisikako irakasleak, Durham-en (Ipar Carolina), ikerketa-laguntzaile postu bat eskaini zion. Kohnek laborategi bat sortu zuen Duke Unibertsitatean eta ikerketari ekin zion berriro, non bi graduondoko ikasle gidatu zituen doktoretzara eta bi doktorego ondoko bekadun kontratatu zituen sugar espektroskopiaren ikerketan laguntzeko. 1964an hil baino lehenxeago arte lan egin zuen han.

 Ekarpenak zientziari 
Kohn Otto Lummerrek trebatu zuen argiaren intentsitatea kuantitatiboki zehazten, bai banda zabaleko iturrietatik, hala nola "gorputz beltz" batetik, bai atomo eta molekulen emisio-lerro diskretuetatik. Metodo horiek gehiago garatu zituen eta intentsitate-neurketetatik eta emisio-lerroen formetatik informazioa ateratzeko moduak asmatu zituen. 270 orrialde idatzi zituen Alemaniako 1930eko eta 1940ko hamarkadetako fisikako testuliburu nagusian, patente bat jaso zuen eta artikulu ugari idatzi zituen aldizkari zientifikoetan, eta horietako batzuk 2000. hamarkadara arte aipatzen ziren oraindik. Kohnek 1960ko hamarkadara arte erradiometria ikasleei irakasteko erabili zen testuliburu bat ere argitaratu zuen. Bere bi ikasle Alemanian irakasle bihurtu ziren.

 Argitaratutako lanak 

 Müller-Pouillets Lehrbuch der Physik. (II. Auflage), unter Mitwirkung zahlreicher Gelehrter herausgegeben von A. Eucken, O. Lummer (+), E. Wätzmann. In five volumes: I. Mechanik und Akustik; II. Lehre von der strahlenden Energie (Optik); III. Wärmelehre; IV. Elektizität und Magnetismus; V. Physik der Erde und des Kosmos (einschl. Relativitätstheorie). Braunschweig: 1925–1929. Band II, Zweite Hälfte, Erster Teil (Volume II, 2nd half, 1st part), volume editor Karl W. Meissner: 1929.
 Kohn, Hedwig (1929). "Photometrie". Band II (alemanez)     (22): 1104–1320.
 Kohn, Hedwig (1929). "Temperaturbestimmung auf Grund von     Strahlungsmessungen". Band II (alemanez) (25): 1428–1469.
 Kohn, Hedwig (1929). "Ziele und Grenzen der Lichttechnik". Band     II (alemanez) (26): 1470–1482.
 Kohn, Hedwig (1932). Umkehrmessungen an Spektrallinien zur Bestimmung der     Gesamtabsorption und der Besetzungszahlen angeregter Atomzustände (alemanez). Vol. 33. Phys. Zeitschrift. pp. 957–963.

 Sariak eta aintzatespenak 

 2019ko apirilaren 5eko Google Doodle batek Kohnen jaiotzaren 132. urteurrena gogoratu zuen.

  Erreferentziak 

 Bibliografia osagarria 

 Winnewisser, Brenda P. Hedwig Kohn – eine Physikerin des zwanzigsten Jahrhunderts. Physik Journal. (2003): November, 51–57.
 Winnewisser, Brenda P. The Emigration of Hedwig Kohn, Physicist, 1940. Mitteilungen der Österreichischen Gesellschaft für Wissenschaftsgeschichte. (1998): 41–58.
 Winnewisser, Brenda P. Hedwig Kohn, in Jewish Women. A Comprehensive Historical Encyclopedia. Shalvi Publishing Ltd. Jerusalem 2007.

 Kanpo estekak 

 Hedwig Kohn argazki bilduma
 Hedwig Kohn papers, 1884-1950 Hedwig Kohn-en dokumentuak

Kategoria:Alemaniako fisikariak
Kategoria:1964ko heriotzak
Kategoria:1887ko jaiotzak
Kategoria:Emakume fisikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume zientzialariak