Scharnhorst klaseko gerraontzi

Scharnhorst klasea Lehen Mundu Gerraren ondoren Alemanian eraikitako korazatuen lehen klasea izan zen. Bi ontzi izan ziren klase honetakoak: Scharnhorst eta Gneisenau gurutzaontziak. Versaillesko Itunak ezarritako mugak aise gainditu zituzten lehenak izan ziren. 1938an eta 1939an itsasoratu ziren. Biak Kriegsmarineren agindupean izan ziren, zenbait operaziotan kaltetuak izan zirelarik eta Scharnhorst hondoratua.

Bere garaiko korazatuekin alderatuta, Scharnhorst klasekoek artilleria ahul bat zeramaten, 280 mm-ko kalibrekoa, nahiz herrialde batzuetan, oker, gudu gurutzaontzi gisa sailkatu zituzten. Erresuma Batuan pocket battleships (sakelako korazatuak) ezizena eman zieten.

 Garapena 
Alemaniarrak Deutschland klaseko gurutzaontziak planifikatu eta eraikitzen hasiak zirela, frantsesek Dunkerque klaseko bi ontziak eraikiz erantzun zuten.

Jatorriz, Alemaniako flotaren eraikuntza planetan «D» eta «E» izeneko ontziak Deutschland klaseko unitateak izatea aurreikusi zuten. Alabaina, egonkortasun handiagoa eman nahirik, aurreikusi zen 18.000 eta 19.000 tona arteko desplazamendua izango zutela, hau da, Versaillesko Itunean onartutakoaren ia bikoitza.

Dunkerque klaseko itsasontzien eraikuntzari erantzunez, ontzi astunagoak egitea pentsatu zuten alemaniar agintariek. 1934ko uztailean, antzinako planei jarraituz Scharnhorst ontziaren gila jarrita zutelarik, Adolf Hitlerrek proiektu berriak agindu zituen, 26.000 tonako gerra itsasontziak egitekoa, hirugarren artilleria dorretxo bat ere izango zutenak. Ondorioz, Scharnhorst eraikitzeko lanak bertan behera utzi zituzten eta beste gila bat jarri zioten. Aldaketa, ikaragarria bazen ere, Anglo-germaniar ontzigintza itunaren (1935eko ekainak 18) bidez geratu zen legeztatua.

 Ezaugarriak 
Alemaniako Itsas Armada Inperialean gertatu zen bezala, proiektu honen indarguneak ziren blindajea eta egituraren egonkortasuna. Horretarako, funtsezko ezaugarri teknikoetan, Armada Inperialeko Ersatz Yorck ordezko klasearen azken gurutzaontzi babestuetan oinarritu ziren. Gainera, tamaina ofiziala behin eta berriro berrikusi zuten, beti gorantz, ia 35.000 tonako desplazamendura iritsi arte. Bi ontziak branka zuzenarekin uretaratu ziren, baina beheratuegia zegoenez, ontziak ur asko hartzen zuen, batez ere nabigazio lasterra eginez. Beraz, itsasoratu ondoren, branka garaiago bat gehitu zitzaien, biolin erakoa edo branka atlantikoa (Atlantikbug). Horrela, 1939an branka atlantikoa ezarri zietelarik bi itsasontziei, frankobordoa hobetu zuten. Halaber, branka aingura bat gehitu zieten, eta branka aldeko tximiniari txapel bat ezarri zioten, errekuntza keak ez zezan trabarik egin. Bi ontzien itxurak oso profil hidrodinamiko estilizatua hartu zuen orduan. Aldaketa horiek Admiral Hipper klaseko gurutzaontzi astunei ere aplikatu zizkieten.

Bi ontzien arteko aldea ezdeusa zen, urrunetik soilik masta nagusiaren posizioan ziren urrutitik.1941ean, 53,3 cm-ko bi torpedo hobi hirukoitz gehitu zizkieten, banda bakoitzean bana, operadorearentzat babesik gabeak. 1942an, almirantearentzako zubi itxi bat jarri zieten dorre mastan, destruktore batena baino handixeagoa.

Errendimendu handiko lurrun turbinek 31,5 korapiloko abiadura ematen zieten ontziei, oso handia halako itsasontzietan, artilleria nagusiaren ahultasuna nolabait konpentsatzearren, eta, gainera, etorkizunean hobetu zitekeela aurreikusten zen.

Scharnhorst itsasontziaren kasuan, hegazkinentzako katapulta, tximiniaren atzean, izugarri goratua zegoen. Gneisenau korazatuan, berriz, hasieran katapulta esperimental bat probatu zuten, 3. dorretxoaren gainean, baina gero tximiniaren atzera eraman zuten.

 Propultsioa 
Aurreikusita zegoen Scharnhorst eta Gneisenau itsasontziak, Deutschland klaseko ontziekin gertatzen zen bezala, itsasontzietarako diesel motorrek bultzatuak izatea, kontsumo apalagoa eta, beraz, autonomia handiagoa ematen baitzuten. Alabaina itsasontziek 30 korapilo gainditzeko aukera eman zezaketen MAN motorrak proba fasean zeuden oraindik, eta horregatik erabaki zuten, gero Bismarck klasekoekin egin zuten bezala, presio handiko lurrun turbinez hornitzea.

Ur lurrun bidezko propultsioak beste gerraontzi batzuetan bere balioa frogatua zuen arren, goi presioko turbina gainberotuek beste aldaera bat zekarten. Lurruna 400 °C-tik gora berotzen denez, energia gehiago ematen du. Makinek, beraz, eraginkortasun handiagoa dute, eta errendimendu handiagoa lortzen dute egitura nahiko trinkoarekin eta erregai kontsumo apalagoarekin.

Alabaina, halako dimentsioetan ez zen inoiz probatu propultsio mota hori. Ontzi zibiletan erabilia zen eta sore zitezkeen arazo nagusiak ezagunak ziren, baina gerraontzi baten makineriak zekarren eskalan askoz ere nekezagoa zen arazok konpontzea. Gerran zehar lortu zuten sistema behar bezala kontrolatzea, baina mantentze lan nahiko intentsiboa eskatzen jarraitu zuen, akatsak gertatu ziren eta langile kualifikatu asko behar izan ziren.

 Armamentua 
Artilleria nagusiaren kalibrea 28,0 cm-tan utzi zuten, Deutschland klasean bezala, Erresuma Batuarekiko harremanak ez kaltetzeko. Hala ere, kanoiaren luzera 52 kalibreetatik 54,5era igo zen. Bi ontzien pezoiak eraiki ziren 28 cm-ko dorre hirukoitzak nahiz 38 cm-ko dorre bikoitzak izateko moduan, etorkizunean kalibrearen handitzea posible izan zedin.

Jaurtigailuaren Irteera abiadura handiagatik, Deutschland klaserako garatutako kanoiek irismen eta barneratze ahalmen izugarria zuten. Gainera, alemaniar dorre hirukoitzen teknikak beste herrialde batzuetako ontziek baino tiro errepika handiagoa ematen zuen, kalibre txikiagoaren desabantaila konpentsatuz. Deutschland klaseko ontziek ez bezala, Scharnhorst klasekoek obusak erabiltzen zituzten, kalibrea 0,2 luzatuta, hau da, aurrekoek baino 30 kilo gehiago pisatzen zuten.

HMS Glorious britainiar hegazkin ontziaren aurka Scharnhorst itsasontziak 24 km-ra egindako kanoikada, Juno Operazioaren barruan, Bigarren Mundu Gerran itsas borroka batean jomuga mugikor baten aurka egindako irismen luzeenekoa izan zen.

1940-41 urteetan, Scharnhorst klaseko artilleria nagusia 38 cm-ko hiru dorretxo bikoitzera aldatzea aurreikusi zuten, 28 cm-ko dorretxo hirukoitzak P klaseko lehenengo hiru gurutzaontzi unitateetara eramateko. Alabaina, 1939ko udako egoera politiko larriaren ondorioz, aldaketa atzeratu egin zen.

 Blindajea 
eskuinera|thumb|Blindajearen eta urpeko babesaren eskema, galdara gelen parean.
Itsasontzien eraikuntzan garrantzi handia eman zioten blindajearen kalitateari. Scharnhorst klasean ez zen jarraitu garai hartako korazatu askoren eraikuntzan ohikoa zen «dena ala ezer ez» kontzeptu zorrotza, baizik eta ontzia bere luzera osoan blindatu zen, neurri desberdinetan zona bakoitzaren beharren eta arriskuen arauz.

Saihetsetik egindako tiro tenkatuaren aurkako babesa, funtsean, ontziaren erdialdeko zirkulu blindatuari (Panzergürtel) zegokionez, 35 cm-ko lodiera izatera iristen zen, ondorengo Bismarck klasekoa baino handiagoa. Beherantz, 15 cm-ra murrizten zitzaion lodiera. Kaskoaren amulen azpian leher zitezkeen torpedo eta itsas minen aurka, zirkulu blindatuaren azpian, ontziaren erdian, ia bost metroko espantsio espazioa utzi zuten. Espantsio horrek barnean hartzen zuen zurrunbiloaren aurkako trenkada, eta, haren ondoren, sekzio estankoak zituen beste espantsio gune bat, antzeko absortzio efektuarekin.

Goitik jaurtitako obusen eta bonben aurkako babes horizontala apalagoa zen, gainjarritako bi estalkiz osatua: goikoa, 5 cm-rainoko blindajea zuena, eta behekoa 9,5 cm-koa. Asmoa zen bonbak edo obusak lehenengo estalkiak geldiaraztea, edo, talka egin ondoren, lehertu eta gainerako energia estalki blindatuak xurgatzea.

Aurreko aginte zubiak 35 cm-ko blindajea zuen inguruan, eta 20 cm-ko sabai blindatua. Zubitik erdigunera zihoan lotura ardatzak 22 cm-ko blindajea zuen.

Dorretxo nagusiek 36 cm-ko blindajea zuten aurrealdean, 18 cm-koa alboetan eta sabaian, eta oinarrietako, barbetak, 35 cm-ko blindajeaz horniturik zeuden. Erdiko artilleriako dorre bikoitzek 14 cm zituzten aurrealdean, eta 5 cm gainerakoetan; haien barbetek, berriz, 15 cm blindaje zuten. Artilleria ertaineko banakako kanoiek 2,5 cm-ko xafla babesleak zituzten.

 Alerta goiztiarreko sistemak 
eskuinera|thumb|297x297px|FuMG 38G radarra, Kreigsmariek erabilitakoa.
1939ko abenduan, klase honetako bi ontziei FUMO 22 radarra ezarri zieten, gero FUMO 27 eredu berriaz ordezkatua. 1941ean, FuMG 38G Seetakt motako bina radar unitaterekin eguneratu zituzten. Lehen radarra gabia nagusian zegoen muntatuta, zubiaren goialdean zegoen proel tiroko zuzendariari itsatsita. Bigarren radar multzoa txopako bateria nagusiaren zuzendarian jarri zuten. Radarrek 368 megaziklo MHz-ko maiztasunean lan egiten zuten, hasieran 14 kW-tara. Ondoren, ekipoak aldatu egin ziren 100 kW-ko potentziarekin lan egiteko, 80 cm-ko uhin-luzeran (375 MHz), irismen handiagoarekin.

 Scharnhorst motako ontziak 
ezkerrera|thumb|220x220px|Scharnhorst (ezkerrean) eta Gneisenau itsasontziak (ca. 1941)

 Scharnhorst 
Scharnhorst 1936ko urrian uretaratu zuten, Wilhelmshavenen. 1939ko azaroaren 21etik 27ra, bere bikiarekin batera operazio bat burutu zuen Ipar Atlantikoan. 1940an Atlantikora egindako irteera batek porrot egin ondoren, 1941eko urtarrilean Brestera iristea lortu zuen, Frantzia okupatuan. Portu horren aurkako bonbardaketa gogorren ondoren, Mantxako kanala berriro zeharkatzeko agindua eman zioten, bi gurutzaontziak Alemaniara itzuli baitziren Cerberus Operazioan. Scharnhorst ontzia Norvegian gelditu zen, Artikoko konboiei aurre egin ahal izateko. Horietako baten aurkako erasoan, 1943ko abenduaren 26an, britainiar flota batek bistaratu zuen eta, hiru orduko borrokaren ondoren, Barents itsasoan hondoratu zuten, Ipar Lurmuturreko guduan.

 Gneisenau 
Gneisenau Kielen uretaratu zuten, 1936ko abenduan. 1939ko azaroaren amaieran, bere bikiarekin batera, HMS Rawalpindi britainiar gurutzaontzi laguntzailea hondoratu zuen. Atlantikora irteteko saiakera batean, itsas enbata batek kalte egin zion. 1941ean berriro itsasoratuta, zenbait merkataritza ontzi hondoratu eta Bresteko portura iristea lortu zuen. 1942ko otsailean, Alemaniara itzuli zenean, Cerberus Operazioan, Gneisenau itsas mina batek kaltetu zuelarik, Kieleko portuan konponketak egiten ari zitzaizkienean bonbardaketa batek kalte larriak eragin zizkion. Azkenik, 1945eko martxoan, sobietar tropak hurbil zirela, Gdynia parean, nahita hondoratu zuen tripulazioak, portuaren blokeo gisa.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 











 Ikus, gainera 
 Scharnhorst (1936)
 Gneisenau (1936)

 Kanpo estekak 
  Scharnhorst & Gneisenau (web.archive.org)

Kategoria:Kriegsmarineren gurutzaontziak