Mary K. Gaillard

Mary Katharine Gaillard (New Brunswick, New Jersey, Estatu Batuak, 1939ko apirilaren 1a - 2025eko maiatzaren 23a), Mary Katharine Rslph jaiotzez, partikulen fisikan espezializatutako estatubatuar fisikari teorikoa izan zen. Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitateko Lizentziatura Eskolako irakaslea eta Lawrence Berkeley Laborategi Nazionaleko zientzialari gonbidatua zen. Berkeleyko lehen emakumezko fisikari titularra izan zen. 

 Bizitza 
Mary Katharine Ralph 1939ko apirilaren 1ean jaio zen New Brunswick-en, New Jersey-n, eta Painesville-n (Ohio) hazi zen, non bere aitak historia irakasten zuen Lake Erie Collegen. Batxilergoan fisikarekiko interesa piztu zitzaion berehala, hura ikasten hasi zenean. Bere memorietan oinarritzen den izenburua garai hartako une batetik dator, bere auzoko mutil bati fisikaria izan nahi zuela esan zionean; mutilak erantzun zion "lanbide berezi eta ez-femeninoa" zela.

1960an Virginiako Hollins Unibertsitatean graduatu zen eta 1961ean Columbiako Unibertsitateko master bat egin zuen, 1968an Orsayko (Frantzia) Parisko Unibertsitatean doktoratu zelarik.

 Familia-bizitza 
Lehenengo Jean Marc Gaillard-ekin ezkondu zen, eta hiru seme-alaba izan zituzten —Alain, Dominique eta Bruno—. Ondoren, Bruno Zuminorekin ezkondu zen. Gaillard 2025eko maiatzaren 23an hil zen bere etxean, Berkeleyn, Kalifornian, 86 urte zituela.

 Ibilbidea 
Gaillard fisika irakaslea izan zen UCBn 1982tik 2009ra eta, aldi berean, LBNLko fakultateko taldeko kide seniorra, non Partikulen teoriaren taldeko buru izan zen 1985-87an.  Ikerketako zientzialaria izan zen Ikerketa Zientifikorako Zentro Nazionalean —CNRS— 1964tik 1981era, eta 1980an Ikerketa zuzendari izatera iritsi zen. Aldi berean, ikertzaile elkartua izan zen Genevako (Suitza) Ikerketa Nuklearrerako Europako Kontseiluan (CERN). 1979an Gaillard-ek partikulen teoria-talde bat sortu zuen Annecy-le-Vieux-en (Frantzia), Laboratoire d'Annecy-le-Vieux de physique des particules (LAPP), eta 1979tik 1981era zuzendu zuen taldea.

Estatu Batuetako Fisika Elkarteko hainbat batzordetan lan egin zuen, baita Energia Sailerako eta Estatu Batuetako Bilaketa Kontseilu Nazionalerako aholku-taldeetan ere, eta hainbat aholku-batzordetan eta unibertsitate eta laborategi nazionaletako bisita-batzordeetan. Zientzia Kontseilu Nazionaleko kidea izan zen 1996-2002 urteetan.

 Ikerketa lana 
Bere ikerketa-lorpenen artean, Benjamin W. Leerekin batera egindako aitzindari-lana dago, trantsizio ahulei interakzio sendoen zuzenketen ebaluazioan, besteak beste, xarma quarkaren masa arrakastaz iragartzea. John Ellisekin eta beste batzuekin lan egin zuen elektroi-positroi talken azken egoeren analisian, Hiru zorrotadako gertaeren iragarpena barne, eta neurgailu bateratuen teorien azterketan, behea quarkaren masaren iragarpena barne. Michael Chanowitzekin protoi-protoi talkagailuetan egindako sinaduren ikerketak egin zituen, eta oso oinarri orokorretan erakutsi zuten fisika berria energia nahiko altuetan agertu behar dela. Bere geroagoko lanak superkordetan oinarritutako supergrabitatearen teorien inguruan zentratu zen, eta horiek azeleragailuen esperimentuetan zein behaketa kosmologikoetan detekta daitezkeen fenomenoetan dituzten inplikazioetan.

 Argitalpenak 

 Gaillard, Mary K. (July 2015). A Singularly Unfeminine Profession: One Woman's Journey in Physics. (1st hardcover ed.). Singapore: World Scientific Publishing Company. Bibcode:2015sup..book.....G. doi:10.1142/9443. ISBN 978-981-4644-22-8. OCLC 898167730

 Sariak eta aintzatespenak 

 Lyongo Humanitate, Zientzia eta Arte Akademiaren Thibaud Saria (1977).
 Amerikako Fisika Elkarteko kidea (1984).
 Arteen eta Zientzien Estatu Batuetako Akademiako kidea (1989).
 E. O. Lawrence oroitzapenezko saria (1988).
 Zientzien Akademia Nazionaleko kidea (1991).
 J. J. Sakurai Saria, Partikulen Fisika Teorikoa (1993).
 Estatu Batuetako Filosofia Elkarteko kidea (2000).

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 UC Berkeley Fakultateko webgunea
 M. K. Gaillard-en argitalpen zientifikoak Gainean INSPIRAR-HEP
 Mary K. Gaillard Cern-en argazkiak
 Mary K. Gaillard-en ahozko historiaren elkarrizketaren transkripzioa 2020ko apirilaren 2an, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives
 M. K. Gaillarden argitalpen zientifikoak
 "Mary K. Gaillardentzako sinposioa"  physics.berkeley.edu. April 14, 2022. 

Kategoria:Guggenheim bekak
Kategoria:2025eko heriotzak
Kategoria:1939ko jaiotzak
Kategoria:Wikipedia:14 elementuko autoritate kontrola duten orriak
Kategoria:Emakume fisikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume zientzialariak