Begoña Ariznabarreta Orbea

Begoña Ariznabarreta Orbea  (Soraluze,1953). Irakaslea eta antropologoa da. Magisteritzan diplomatua (1993) eta Gizarte eta Kultura antropologian lizentziatua (2003) EHUn.                                                                                                                           

Bigarren Hezkuntzan eta Lanbide Heziketako irakaslea ogibidez 2017ra arte. Baita  zenbait ikerlan egindakoa antropologo natiboaren inguruan; lehena, Aizpea Leizaolak gidatua eta Sancho el Sabio aldizkarian argitaratua.

Azken ikerketa lanak memoria historikoari buruzkoak izan dira.1936ko Gerra Zibila:trauma, dolua eta memoria lekukotza autobiografikoetan.Juan Azkarate eta Luis Ariznabarreta milizianoak Ipar frontean (Sancho el Sabioko webgunean irakurgai). Gurasoen ganbara hustutzen ari zirela senideak aitaren, Luis Ariznabarreta, "Espila", eskuezkribu batzu topatu zituzten. Eta ondoren abiatutako kontakizun, ikerketa eta hausnarketa izan zen dolu eta memoriari buruzko lan hau. Aitaren eskuezkribu horietako batean topatu zuen Euskal Brigadakoekin  borrokatutako txinatar baten aipamena. Txinatar honen, Shangai  edo Akin Chang-en,i storioak jakin mina piztu eta ikertzen jarraitzeko grina piztu zion. Hasiera honetan bildutako  informazioan oinarrituta,  2021eko otsaielan, Hwei-Ru Ni-k Txinan argitaratu zuten artikulu bat Santxo el Sabioko webgunean irakurri daitekena honako izenburuarekin: “Oroitzaztarnak Espainian”  

Eta hasieran artikulu bat izan nahi zuena liburu bilakatu zen eta 2025ean argitaratu. Eta liburuan kontatzen denez, Aking Chang edo Shangai, euskadunek deitzen zioten bezala,Txinatik bakarrik etorri zen, hala beharrez eta ez gainontzeko brigadistak bezala. Chang   nola elkartu zen Cecedan euskaldun milizianoekin 1937ko irailean, Asturiasko Frontearen defentsan, hauekin izandako harremana eta baita gerraren nondik norako lazgarriak ere. Asturiasko Frontea erori zenekoa El Mazuecoko guduan, eta guztiak preso hartu zituztenekoa ere. Zein konzentrazio eremuetan egon zen, hasieran euskaldunekin eta ondoren beste brigadistekin batera. Noiz eta nola aske utzi zuten 1943an eta ondorengo bizitza, Parisen hil zen arte.

Ikerketa eta liburuaren idazketa prozesu honetan, txinatar brigadisten gaia landu duten ikerlari txinatar batzuekin harremanetan ipini zen eta zuzeneko lekukotzak jasotzeko asmoz  etorri ziren  Espainiara , tartean Mirandako konzentrazio eremua bisitatu eta baita Euskal Herrira ere.  

2025eko uztailean Memoria Historikoaren dokumentu zentroak (CDMH, erderaz) erakusketa bat inaguratu zuen: Bolondres eta brigadista espainiarrak Espainiako gerra zibilean.Espainiar medikuak Txinan. Eta erakusketa honen baitan aurkeztu zen bere liburua: Buscando a Chang: un chino en el ejercito vasco.

Beste alde batetik eta gerraren baitan, Luis Ariznabarreta "Espila" egilearen aita, Iparreko Frontean borrokan ari zen bitartean,  bere ama,  Rosario Orbea eta honen  ama eta senideak, Soraluzetik Bilbora joan eta  ebakuatuak izan ziren baina baita bananduak ere. Alde batetik mutilek Belgikara eraman zituzten eta emakumeak, ama eta alabak berriz Frantziara, Saint Ettienera. Intxorta 1937 elkarteak antolatutako “Orratz-begia.1936-Gipuzkoako gerra haurrak” erakusketan agertzen diren kasuen artean agertzen dira bere amaren familiakoarenak. Egilearen asmoa da aurrerago gai honetan sakondu eta haur eta emakumeek ,, gerra egoerak nola pairatzen dituzten ikertu. Biolentzia, tartean sexuala ere, gerra arma gisa erabilia izan den eta  honen inguruko gogoeta bat egin. Memoria historikoa ikertzen jarraitu baina  orain arte ikusezinak eta  zaurgarrienak izan direnak aintzat hartu eta beraien sufrimendua ikusaraztea.
 Erreferentziak