Beasaingo azoka

Beasaingo azoka (Beasain, Gipuzkoa, 1926ko otsailaren 2a) Guillermo Eizaguirre arkitektoak diseinatu zuen , berak 1912an planteatutako instalazioen handitzerako. Bere industria-garapenaren erritmoan hazten ari zen biztanleriaren eskariei erantzuteko sortua, Beasaingo elementu urbano garrantzitsuenetako bat da.

Baserria, lehen sektorea eta tokiko nortasuna uztartu dituen azoka bertan egiten da.  Asteartero Loinazko San Martin plazan kokatzen da barazki eta jakien azoka,  Erauskin plazan eta Gernika pasealekuan berriz, gainerako salmenta postuak kokatzen dira.   

 Eraikina 
Oinplano trapezoidala duen azoka estalia da, Udaletxea bi alboetatik zeharkatzen duten kaleen maila desberdintasuna baliatuz eraikia. Horrela, zoladura kalearen mailan geratzen den bitartean, sabaia Loinazko San Martin enparantzaren zorua da aldi berean. Zutarrriak, habe nagusiak eta zorua hormigoi armatuz eginak dira eta sapaia berriz bi norabidetako hormigoizko forjaketaz. Kaletik ikusita arkupedun eraikin bat bezala ikus dezakegu, burdinezko karel eta girlandaz amaitua goiko terrazan. Kioskoaren oinarria den, eta aldi berean azokari goitik argitasuna ematen dion, lau zutabez eutsitako oktogono-formako linternioa dauka barruan. Zutabe hauek kapitel erraobiltsuak eta zimazio molduratuak dituzte.

 Baserritarren azoka 
Astearteroko azoka finkoa sortu aurretik, Beasainen Loinaz jaietako merkatua bakarrik ospatzen zen urtean behin. Biztanleria hazten ari zen eta herrian bertan asteroko azoka izatearen beharra sortu zen. 

1926ko otsailaren 2an, Kandelaria egunean, asteartea, asteko lehen azoka izan zen. Jose Guridi zen garai hartan herriko alkatea. Aurretik ere, herriko eta inguruko baserritarrek beraien produktuak saltzen zituzten arren, azokaren eremua finkatu  zuen Guridik. Handik aurrera, Loinazko San Martin plaza izango zen azokaren kokaleku nagusia, bai goia eta bai behea.  Dena den, barazkiez eta fruituez gain, abereak ere lekua zuen garai hartan Beasaingo azokan. Bideluze plazan, esate baterako, pilotalekuan, abere merkatua ere egiten zuten. Kokalekuaz gain,  azokaren eguna ere finkatu zuten:  astearteetan egitea erabaki zuten. 

1927rako Udalak azokarako eremuak egokitu zituen. Azoka ospatzeko eremu estalia eraiki zen eta abere azokaren eremua asfaltatu zen. Frontoiko pasealekuan zuhaitzak jarri ziren, udan abereak eguzki izpietatik babesteko. 

Azokaren historian zehar, Beasaingo baserriek eta lehen sektoreak pisu handia izan dute. Bertako eta garaian garaiko produktuak izan dira beti azokaren ardatz, tokiko ekonomiari eutsiz eta elikadura eredu hurbil eta jasangarria sustatuz. Aldi berean, azoka herri nortasunaren isla izan da: baserritik herrira eta herritik baserrira doan lotura biziaren adierazgarri.

Mende oso batean azokak aldaketak bizi izan ditu, espazioz eta egituraz moldatuz, baina bere funtsa galdu gabe. Erronka berrien aurrean, zuzeneko salmentaren, gertutasunaren eta sozializazioaren balioa aldarrikatzen jarraitzen du XXI. mendean. 

 Hilean behin azoka berezia 
2017ko otsailaren 4an  hilean behin lehen larunbatean bertako produktuen azoka jarri zuen martxan Beasaingo Udalak  Loinazko San Martin plazan goizeko hamarretatik ordu bietara.

Astearteko azokara hurbiltzeko aukera ez duen jendeak azokan erosketak egin ahal izateko helburuarekin sortu zen, lehenengo sektorea indartu eta nekazarien lanari balioa emateko  eta bertako produktuen azoka indartzeko, baita jendea sasoiko produktuak jaten ohitzea eta elikadura horrek duen garrantziaz jabetzea garrantzitsutzat jotzen delako.

Herritarrak azokan erostera hurbil daitezen Udalak hainbat jarduera antolatzen ditu, tartean hainbat tailer. Bestalde, azokan erositako produktu horietako batzuk erabilita egin daitezkeen zenbait errezeta jasotzen dituzten liburuxkak ere banatzen dira azokako erosleen artean eta guztiei erosketak egiteko poltsak banatzen zaizkie.

 Azoka eta ordutegiak 
Beasaingo asteko azoka nagusia astearteetan den arren,  hainbat egunetan egiten da, kokapen eta eskaintza desberdinekin.

 Astearteko azoka 
Astearteetan azoka 8:00etatik 12:30era egiten da. Azoka nagusia Loinazko San Martin plazako azokan kokatzen da, eta bertan inguruko nekazariek beren produktuak saltzen dituzte (barazkiak, eztia, ogia eta bestelako elikagaiak). Janari-postuak ere izaten dira. Jantzien merkatariak, berriz, Erauskin plazan eta Gernika pasealekuan jartzen dira.

 Ostiraleko azoka 
Ostiraletan 8:00etatik 12:30era fruta-saltzaileak bakarrik egoten dira.

 Larunbateko azoka 
Larunbatetan 8:00etatik 12:30era barazki ekoizle bakarra egoten da, normalean tokiko ekoizlea. Horrez gain, hileko lehen larunbatean azoka berezia egiten da 10:00etatik 13:00era.

 1926-2026 azokak 100 urte 
Azoka ofizializatu zenetik ehun urte bete ziren 2026ko otsailaren 2an. Udalak mendeurrena ospatzeko ekintza bereziak antolatu zituen. Otsailaren 2an  "Azoka lehen, orain eta etorkizunean" mahai-ingurua izan zen Igartzako jauregian, eta otsailaren 3an, astearteroko azokan ohiko azokako sailtzaileekin batera, artisauen postuak eta azokako argazki zaharren erakusketa egon ziren. 
 Erreferentziak 

Kategoria:Beasaingo ekonomia
Kategoria:Gipuzkoako merkatuak