Fun Home

Fun Home. Familia-istorio tragikomiko bat () Alison Bechdelek 2006. urtean sortutako komikia da. Aitarekin zeukan harremana ardatz hartuz ondu zuen bere lanik ezagunena. Sexualitateari eta hura erreprimitzeari buruzkoak landu zituen, aitaren eta bien areko ispilu joko batez. 1970eko hamarkadako Estatu Batuetako historia ere islatzen da obran, Watergate eskandalua edo Stonewalleko istiluak aipatuz.

Fun Home izan zen Liburuaren Kritikoen Zirkulu Nazionalaren Sariaren lehen komiki finalista. Gainera, Eisner saria jaso zuen, benetako gertaeretan oinarritutako lanik onenaren atalean, eta beste sari hauek ere jaso ditu: Stonewall Book Award Saria, Lambda Literatur Saria, Publishing Triangle-Judy Grahn Nonfiction Award Saria eta GLAAD Media Awards bat. Time aldizkariak 2006. urteko hamar liburu onenen rankingean lehen postuan sartu zuen komikia.

2013an Fun Home musikala estreinatu zen, Lisa Kronen  gidoi eta letrekin eta Jeanine Tesoriren musikarekin; 2015ean musikal onenaren Tony saria irabazi zuen.

Bechdelek 2006an plazaratutako Fun Home komiki autobiografikoari esker erdietsi zituen sona eta aitortza batik bat. Berrehundik gora orritan bere familiari buruzko oroitzapenak bistaratu ondoan.

Berez, Bechdelek eta haren senideek aitak herentzian jasotako ehorztetxeari deitzeko moduak ematen dio izena komikiari; horrela deitzen baitzioten, «fun home» —poz etxea, euskaraz—. Autoreak aitarekin daukan harremanak ardazten du lana batez ere, eta haurtzarora egiten du atzera hura kontatzeko.

 Argumentua 
Alisonek lesbiana zela esan zionetik lau hilabete igaro direnean, hileta-etxearen zuzendari eta ingeles-irakaslea den bere aitarekin duen harremana kontatzen du komikiak. Istorioak ez du denbora-lerro bat jarraitzen; Alisonen haurtzaro, nerabezaro eta gaztaroko pasarteak txandakatzen dira, ezarritako ordena bati jarraitu gabe.

Atzera-aurrera, askotariko eszenak irudikatuaz esplikatzen du aitak seme-alabekin adierazi ohi zuen hoztasuna, bai eta zenbait gertaera edo jokabidek —desordenak edo estetikarekiko utzikeriak, kasurako— pizten zioten bortizkeria. Alison Bechdelek, ordea, ez ditu sumindurik kontatzen horiek guztiak. Binetetako baten gainean idatzia duenez, zaila zaio aitarenganako «amorrurik» gordetzea. «Partez, hilda dagoelako; partez, amei gehiago eskatzen diegulako aitei baino». Are, lanean kontatzen duenez, gurasoei lesbiana zela esatearekin batera jakin zuen aita homosexuala zela, eta horrek ezinbestean eragin zion dardara. Bechdelek ispilu joko baten tankeran ematen ditu bere istorioak eta aitarenak, eta, funtsean, horrek heteroarautik kanpo bizitzeari eta sexualitatea erreprimitzeari buruzko komiki egiten du Fun Home. Familia-istorio tragikomiko bat.

Aita-alaba harremanaz gaindi, sexualitatea askatasunez bizitzeko gatazkak eta, orobat, belaunaldien arteko talkak ikusgai jartzen ditu komikiak.  Atenporala ez, baina generazio ugariren minak ukitzen dituen komiki bat da, finean.

Fun Home, Zorionaren Etxea deitzen zioten Alison eta anai-arrebek aitak herentzian jasotako ehorztetxeari. Txikitatik heriotza gertutik bizi izan zuen Bechdelek, eta haren bueltan garatutako umore garratz hori nabari daiteke komikian zehar. Familiaren etxe itxurati bezain asaldagarria da komikiaren muina hobekien azaltzen duen elementua. Belusezko gortinak, marko urrekaradun ispiluak, loredun horma-paperak; denak dira aitak bizi nahiko lukeen baina performatu beste aukerarik ez duen bizimodu baten erakusle. Bertan, jarreraz gogor, aurpegiak tenk, etsipen ekidinezinari eusten gogoratzen ditu gurasoak, ustezko zoriontasun hartatik urrun. Atmosfera itogarriak irudikatzen abila da Bechdel. Hala, egoera bortitzek egunerokoan antzeztutako normaltasunarekin egiten dute talka, naturaltasun osoz.

Gurasoen hoztasunak, baina, badu zirrikiturik, eta bide artistikotik lortzen dute konexio modu bat seme-alabekin. Literaturak lotzen ditu, esaterako, aita eta alaba. Lotzen ditu, halaber, nobela grafikoa harilkatzen duten azpi-trama ugari. Besteek idatzitako hitzetan topatzen dute euren burua, eta literaturaren bidez aurkitzen dute homosexualitatea bizitzeko eta elkarri aitortzeko era, betiere, bakoitzak bere irakurketatik.

 Bechdelen lehen lana euskaraz 
Danele Sarriugartek euskaratu du Fun Home, —aurrez ez zegoen komikigilearen lan bakar bat ere euskaraturik—. «Sarriugartek kontrazalean dion modura «heteroarautik kanpo bizi nahi izateak pizten duen emozio- eta aldarte-sorta» azaleratzen da istorio honetan, «ausardia, beldurra, lotsa, poz sekulakoa».

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

  Gardner, J. (2012). Projections: Comics and the History of Twenty-First-Century Storytelling (en inglés). Stanford University Press. p. 241. ISBN 9780804771474.

Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako komikiak
Kategoria:Eleberri grafikoak
Kategoria:LGBT literatura
Kategoria:Euskaratutako komikiak