Elvira Rawson

Elvira del Carmen Rawson Guiñazú (Junin, 1867ko apirilaren 19a - Buenos Aires, 1954ko ekainaren 4a) Elvira Rawson de Dellepiane izenez ere ezaguna, argentinar mediku, politikari eta sufragista  izan zen, Herritarren Batasun Erradikala erakundeko emakume iraultzailea. Argentinan medikuntzan graduatu zen bigarren emakumea izan zen 1892an, Cecilia Grierson baino hiru urte geroago, eta emakumeen eskubideen berdintasunaren aldeko borrokalari feminista nabarmena izan zen. 

 Bizitza 
Junin hirian jaio zen, Buenos Aires probintziako ipar-mendebaldean, 1867ko apirilaren 19an. Juan de Dios Rawson militarraren eta Elizarda Guiñazuren alaba zen.

Zazpi neba-arrebetatik seigarrena izan zen. Sei urte zituela, familiarekin Mendozara joan zen bizitzera. Han, lehen hezkuntzako eskolara joan zen, eta probintziako lehen irakasleetako bat izan zen. Buenos Aires hirira joan zen, eta han medikuntza ikastea erabaki zuen gurasoak aurka izan arren, eta horretarako Unibertsitate Nazionaleko Medikuntza Fakultatean eman zuen izena. 1892an bere promozioko emakume bakarra izan zen, eta mediku gisa graduatu zen herrialdeko bigarren emakumea, Cecilia Griersonen ondoren.

Ikasketak ordaintzeko maistra gisa aritu zen.

 Ibilbidea 
1890ean, Parkeko Iraultzan, beste mediku batzuekin batera, kanpainako ospitale bat ezarri zuen gudu-frontean, zaurituak artatzeko. Herritar Batasunean sartu zen hasiera batean, eta ondoren Herritarren Batasun Erradikalean. Leandro N. Alem-ek urrezko domina eman zion iraultzan eroritako soldaduak sendatzen egindako lanagatik. Bere medikuntza-jarduera emakumeen gaixotasunetara bideratu zuen. Higiene eta puerikultura irakaslea izan zen.

Eugenesiaren sarrarazlea izan zen bere herrialdean, eta gai horri eskaini ziola tesia esan ohi da. Azken puntu hori faltsua da, izan ere, bere graduko tesia, ,"Apuntes sobre higiene en la mujer" izenekoa, kontsulta daiteke. Bertan, Rawson de Dellepianek ez du inoiz eugenesia planteatzen, izatez, bere tesia genero ikuspegia duen Argentinako emakumeen ugalketa-osasunari buruzko lehen tratatu medikotzat jotzen da, XIX. mendearen amaieran idatzitakoa. 

Manuel Calixto Antonio Dellepianerekin ezkondu zen 1891n. Zortzi seme-alaba izan zituzten: Manuel, Haydeé, Julio, Roberto, Raquel, Juan, Franklin eta Elvira.

1905ean sortu zen lehen Zentro Feministaren sortzaileetako bat izan zen, gizon eta emakumeen eskubide zibil eta politikoen berdintasuna aldarrikatzeko. 1910ean Buenos Airesen, herrialdearen Mendeurrena zela eta, egin zen Nazioarteko Emakumeen Lehen Kongresuan parte hartu zuen aktiboki.

1919an Emakumearen Eskubideen Aldeko Elkartea sortu zuen, Adelia Di Carlo, Emma Day eta Alfonsina Stornirekin batera, eta hamaika mila afiliatu  bildu zituen.
Emakumeen sufragioaren alde borrokatzeko, Elvira Rawsonek indarrak batzeko joera izan zuen beti Alicia Moreau de Justorekin, Batasun Feminista Nazionalaren presidente zenarekin. Elkarrekin emakumeen bozketa paralelo zirraragarria antolatu zuten.

1928an Emakumeen Nazioarteko Hirugarren Biltzarra antolatu zuen.

1951n, emakumezkoen botoa lortzeko borroka zehaztuta ikusi zuen. Buenos Airesen hil zen 1954ko ekainaren 4an, 87 urte zituela, eta La Recoleta hilerriko familiaren panteoian lurperatu zuten.

 Sariak eta aintzatespenak 

 Buenos Aires hiriko Puerto Madero auzoko kale batek bere izena darama.
 Rio Gallegos hirian eta Adolfo Sourdeaux ingeniariaren hirian ere badira haren izena eta borroka ohoratzen dituzten kaleak.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Cecilia Grierson
 Sara Justo

 Kanpo estekak 

 Elvira Rawson, Argentinako Emakumeen Informazio Sarean.
 "Apunte sobre la higiene de la mujer": Elvira Rawson de Dellepianeren hasierako tesia
 "Elvira Rawson, Emakumearen Eskubideen aldeko Elkartea eta Argentinako emakumeen eskubide politikoen lehen lege-proiektua (1918-1923)"  Redalyc.org

Kategoria:Buenos Airesen hildakoak
Kategoria:La Recoleta hilerrian lurperatutakoak
Kategoria:Unión Cívica Radicaleko politikariak
Kategoria:1954ko heriotzak
Kategoria:1867ko jaiotzak
Kategoria:Emakume medikuak
Kategoria:Sufragistak
Kategoria:Feministak
Kategoria:Emakume politikariak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Emakume ekintzaileak