Kate Zambreno

Kate Zambreno (Mount Prospect, AEB, 1977ko abenduaren 30a) estatubatuar eleberrigile, saiakeragile, kritikari eta irakaslea da. Idazten irakasten du Columbiako Unibertsitateko graduondoko ez-fikziozko programan eta Sarah Lawrence College-n. Zambreno 2021eko Guggenheim Fellow izan zen Ez-fikzioan.

 Bizitza 

 Hezkuntza 
Zambreno-k kazetaritza ikasi zuen Northwestern Unibertsitatean. Lizentziaduna zen bitartean, Zambreno antzerki esperimentaleko konpainietan ibili zen, eta campuseko argitalpenetarako antzerki-kritikaria izan zen. Eragin goiztiarra izan zuen Cynthia Carr-en Village Voice "On Edge" zutabeekin, non Karen Finley, David Wojnarowicz eta Kathy Acker-en lanaren berri izan zuen. Unibertsitatearen ondoren, performanceari eta antzerkiari buruz idatzi zuen Chicago-n oinarritutako argitalpenetarako, eta editore gisa lan egin zuen Newcity astekarian. 2001-2002an errendimenduaren teoria ikasi zuen Chicago-ko Unibertsitateko MAPH programan, eta Lauren Berlainek gainbegiratutako master amaierako lana idatzi zuen. Kathy Acker, David Wojnarowicz, Virginia Woolf, Sarah Kane, Marguerite Duras eta Elfriede Jelinekez izan ziren lehen idazketaren eragile.

 Ibilbidea 
Hamar liburu argitaratu ditu Zambreno-k. Lidia Yuknavitchen Chiasmus Press argitaletxeak kaleratutako O Fallen Angel  [Ai aingeru jauzia] eleberriagatik irabazi zuen "Undoing the Novel" lehen liburu lehiaketa [Eleberria desegiten], gerora Harper Perennial argitaletxeak berrargitaratua, Green Girl [Neska berdea] eleberriarekin batera. “Frances Farmer is my Sister” bloga [Frances Farmer nire ahizpa da] idatzi zuen, non generoari eta modernismoari buruzko idazkera partzialki inkubatu zuen, eta Chris Kraus eta Hedi El-Kholti Semiotext(e) editoreek Heroines [Heroiak] bihurtu zen liburua idaztera hurbildu zen. Beste bi liburu argitaratu zituen Semiotext(e)-rekin, doluari buruz elkarri lotuta dituzten bi lanekin eta amarekin, Book of Mutter eta Appendix Project. [Amaren liburua] eta [Appendix proiektua] Haien Drifts eleberria [Deribazioak]  Riverhead Books argitaletxeak argitaratu zuen. Maiz idatzi dute Kathy Acker idazleari buruz, besteak beste, Amy Scholder idazlearen Feminist Press-erako ICON antologia editatuan egindako saiakera bat, Zambrenoren Screen Tests [Pantaila probak] bilduman jasoa, baita Grove Press-erako berrargitaratu ziren Black Tarantula [Tarantula Beltzeko] idazkien sarrera ere. MoMAn Acker's Blood and Guts in High School antzezteko ere eskatu zioten, Kathryn Bigelow-k eta Michael Oblowitzek ondutako 1978ko Cine-Virus programaren errebisioa. Kathy Ackerrez gain, Marguerite Duras, Lydia Davis, Thomas Bernhard, Roland Barthes, Elfriede Jelinek, Virginia Woolf, Hélène Cixous, eta Hervé Guibert-ekin  alderatu dute. Columbia University Press-ek Guibert-en ikerketa bat argitaratu zuen. “Saiakera liriko esperimentalaren maisu”  deitu izan zaie, eta haien idazkera zatiarekin eta egunerokoarekin estuki lotuta dago.

Bere liburuak askotan forma bisualetan inspiratuta daude eta askotan arte kritika barne hartzen dute, besteak beste, Louise Bourgeois, Joseph Cornell, Sarah Charlesworth, Barbara Loden eta Chantal Akerman.  Maiz idazten du arteari buruz, baita argazkilaritzari buruz ere. Nightboat Books argitaletxeko editorea izan zen, eta Bhanu Kapilen Schizophrene  [Eskizofrenoa] editatu zen. John Vincler artistarekin batera, La Genet kolektiboa bezala, zeta arrosazko eskultura batzuk egin zituen eraikin nagusian eskegita, eta Kapilek ondutako Naroparen Biolentzia eta Komunitatea sinposioan performance bat eman zuen, kapera-liburua bihurtu zen testu bat irakurtzea zekarrena, “Apoplexia, Toxic Shock and Toilet Bowl: Some Notes on Why I Write" ["Apoplexia, Shock Toxikoa eta Komuneko Kaikua: Zenbait ohar zergatik idazten dudan"], Guillotinek argitaratua. Bi Prose Events  [Prosa ekitaldiak]  ondu zituzten Belladonna-rentzat*, eta solasean aritu ziren Renee Gladman, Amina Cain, Danielle Dutton, Bhanu Kapil idazleekin, besteak beste.

Sofia Samatar, Amina Cain, Danielle Dutton, Bhanu Kapil, Suzanne Scanlon, Moyra Davey, T. Fleischmann, eta Kate Briggs idazleekin kidetasunak partekatzen duela esan dute. Zambreno saiakera bilduma bat idazten ari da, The Missing Person,[desagertutako pertsona] Riverheadentzat,  eta VQRn argitaratu zituzten Franz Kafkaren koadernoei buruzko saiakera bat dakar. The Paris Review aldizkarian Zambrenorekin izandako solasaldian, Sarah Manguso-k idatzi zuenez, «Kate Zambrenoren oldarraldia ez da liburu sorta bat soilik, pentsamendu gorputz bat baizik, osotasunik ezari eta bizitzaren, heriotzaren, denboraren, memoriaren eta isiltasunaren elkarguneei buruzko etenik gabeko aldarri bat»

 Bizitza pertsonala 
Zambreno Brooklyn-en (New York) bizi da, John Vincler artista eta kritikariarekin. Bi alaba dituzte, Leo eta Rainer, eta txakur bat, Genet.

 Harrera kritikoa 

 O Fallen Angel [Ai aingeru jauzia] 
Lehen eleberria, O Fallen Angel, Francis Bacon-en Three Studies for Figures at the Base of a Crucifixion [Gurutziltzaketa baten oinarrian dauden figurentzako hiru ikerketa] eta Virginia Woolf-en  Mrs.Dalloway lanean oinarritutako triptikoa, 2006an Mendebalde Ertainean girotua, Elfriede Jelineken eta Sarah Kaneren ahots-esperimentuetan inspiratu zen, baita Angela Carterren maitagarrien ipuinetan ere, hiru bakarrizketa aurkezten ditu - Mommy, Maggie and the war vet/prophet Malachi -. Eleberriaz, Michael Schaub at Bookslut idatzi zuen:"Beraz, sartu Kate Zambreno, Woolf bezain Acker dena, Elfriede Jelinek adina Angela Carter."(Hauek dira Zambrenorekin lotura handiena duten lau izenak, eta arrazoi osoz - ia ezinezkoa da O Fallen Angel irakurtzea, 2010eko bere eleberri bikaina, Zambreno sintesi perfekzionatutzat hartu gabe, baina guztiz originala, lau autore horiena) 2017ko berrargitalpenaren hitzaurre berrian, Lidia Yuknavitch jatorrizko editoreak"Ez dago Kate Zambreno bezalako idazlerik bizirik" idatzi zuen

 Green Girl [Neska berdea] 
Green Girl, Sylvia Plath-en The Bell Jar-ekin konparatu izan dena, Clarice Lispector-en The Hour of the Star, eta Jean Rhys-en Good Morning, Midnight, Ruth izeneko Seberg-moduko asmamen estatubatuar bat du protagonista, Londresen bizi dena eta Horrid's izeneko saltoki handi bateko lurrinen sailean lan egiten duena. Eleberrien solasaldiaren lehen aitzindaria izan zen, pertsonaia "ezin gustatuzkoa" agertzen baitzen. James Greer-ek Bookforum-en idatzi zuen"Liburua, aldi berean, bildungsroman, azterketa soziologikoa, dekonstrukzioa, polemikoa eta zuzeneko elkarrizketa da Jean Rhys, Clarice Lispector, Simone de Beauvoir, Virginia Woolf, the Bible, Roland Barthes-ekin,eta Europa mendebaldeko modernismoaren zatirik handiena a Walter Benjamin-en Arkupeak Proiekturen bidez.Heroines-i buruz Elissa Schapell-ek Vanity Fair-en idatzi zuen "Ez dut gogoratzen noiz irakurri dudan azkenekoz liburu bat, zeinaren heroiek erabat haserretu eta liluratu nauten Kate Zambreno-ren Green Girl bezala"  

 Heroines    [Heroinak] 
Heroines "memoria kritiko" gisa deskribatu da, Zambreno-ren bizitza obsesiboaren inguruan, modernismo literarioaren pertsonaia txiki eta "emazte eroen" inguruan —Vivienne Eliot, Jane Bowles, Zelda Fitzgerald, Jean Rhys—. Panel, aldizkari artikulu, performance eta saiakera ugariren gaia izan da, horien artean Heroines "kritika amateurraren" adibide gisa kokatzen duen artikulu akademiko bat, Virginia Woolf-en Three Guineas eta A Room of One's Own [Hiru guinea eta norberaren gela] kasu. The White Review aldizkarian, Lauren Elkinek Heroines ikusten du l'écriture féminine-ren [idazkera femeninoa] adibide gisa. Jezabel-ek, 2012ko ekainean Zambreno "The Jezebel 25: Kick-Ass and Amazing Women We Love"ko bat izendatu zuenak, Heroinesi buruz idatzi zuen: "Liburua txundigarria da." The Paris Review-k honako hau idatzi zuen:"Zati berdinekin abertsiorik gabeko patoez eta salbuespenezko adimenaz, Heroines-ek emakumeen subjektibotasuna iragartzen du, Zambrenok idazle eta emazte gisa  zuen posizio korapilatsuari dagokionez hainbat modernista femeninoren ezabapena aztertzen duen lan ikaragarri eta original bat ekoizteko" Zambrenori ere egozten zaio Heroinesen kritikaren ikuspegi berritzailea hartzea. Roxane Gay-ren arabera, Zambrenoren Green Girl zein Heroinesi buruzko saiakerak sartu zituen bere Harper Perennial Bad Feminist best seller-ean, "Bere kritika emoziotik sortzen da. Deigarria da idazle batek bere kritikaren atzean dauden motibazioak hain garbi kokatzen ikustea. Gehiegitan, kritikak nahiko antiseptikoki tratatzen dira objektibotasunaren babespean. Heroinetan ez dago halako distantziarik. Zambreno subjektibotasunean murgilduta dago."

 Book of Mutter [Amaren liburua] 
Chris Kraus eta Hedi El-Kholtik editatutako Semiotext(e)-ren Jatorrizko agenteak lanerako, 2017ko martxoan, Zambreno-k Book of Mutter argitaratu zuen, doluari eta Louise Bourgeois-en Cells [Geletan]  modelatutako amari buruzko saiakera liriko zatikatua. Jenny Hendrix-ek honako hau idatzi zuen Times Literary Complementen:"Batez ere, Book of Mutter tonu lana da; dolua gainditzeko porrota adierazten du, erru eta lotsaren leku batetik idatzia, keinu erdiratu eta artikulugabeetan... Idazteak agian ez du ezer aldatuko, agian ez da sendatuko, ezta kontsolatuko ere —baina, Bourgeois-en Cells bezala, formarik eza, mina eta kaosa itxita eta eliza batean erlikia santu gisa mantentzen diren espazio bat sortzen du–"

  Appendix Project 

Bi urte geroago, 2019an, Semiotext(e)-k Appendix Proiektua argitaratzen du Book of Mutter-en eranskin gisa, doluari buruz idazteko abian den proiektuari buruz. Appendix Project urtebeteko hitzaldien gailurra izan zen, Duke Unibertsitatean, Washington Unibertsitatean lehen Hurst Artist-as-Critic gisa, eta Chicago-ko Unibertsitatean Errenazimentuko Elkartean, eta beste leku batzuetan, Roland Barthes-ek inspiratuta idazketari, porrotari eta gorputzari buruz, Book of Mutter-en argitalpenaren ondoren. Publishers Weekly aldizkarian Appendix Project-i buruz egindako berrikuspen izarrean:"Zambreno eleberrigile eta memoiristaren aurreko lanari, Book of Mutter-i, egindako eranskin sorta gisa aurkeztua, 11 solasaldi eta saiakerako bilduma honek saiakera liriko esperimentalaren maisu gisa duen anew agerian uzten du."

 Screen Tests  [Pantailako probak] 
Screen Tests bi zatitan banatzen da:“Stories,” [Historiak], saiakeren antza duen flash fikzio sorta bat, eta “Essays,” "Saiakerak", Zambreno-k esan duena Borges-en Labirintoetan inspiratu zela. Screen Tests-eko hainbat istorio argitaratu ziren BOMB aldizkarian eta 2019ko udaberriko The Paris Review  aldizkarian. Audrey Wollen-ek bilduma “lilura pertsonalari buruzko pultsaziozko idazkien bilduma gisa deskribatzen du, estrofa itxurako teoria” The Nation-en. Brian Evensonek hau idatzi zuen liburuari buruz: “Pantailako frogetan, biak egile diren eta ez diren ahots batek hari bat jasotzen du, eta hari horri jarraitzen dio noranahi doala ere, hari batetik bestera jauzi eginez, guztiz askatu gabe, eta gogo jakin batek nola funtzionatzen duen erakusten duen erretratu delikatu eta iragankor eta zoragarria sortuz. Deitu ipuinak (Lydia Davisen ondoren), erreportajeak (Gerald Murnaneren ondoren), edo pantailako probak (Antoine Volodine bezalako genero berri bat erabat asmatuz). Pieza iheskor zoragarriak dira, esfortzurik gabekoaren itxura ematen duten bitartean kontu handiz konposatuak, arintasun kalbino-esko nahiko maitagarriarekin, erritmoa mantentzen saiatzeko gozamena direnak». Bigarren zatiko saiakerek Barbara Loden, Kathy Acker, Anne Collier eta beste zenbaiti buruzko aurreko saiakerak biltzen dituzte.

 Drifts  [Deribazioak] 
Kate Zambreno-ren Drifts eleberria (Riverhead Books, 2020) autofikzioan Zambreno-ren sarrera gisa ikusten da, baina Zambreno-k japoniar I-eleberriaren,W.G.-ren Sebald eta Chantal Akerman koadernoaren eta lanaren tradizioaren barruan kokatu du, baita "ermita-ezkongaiekiko" lilura ere, tartean Rainer Maria Rilke The Notebooks of Malte Laurid Brigge [Malte Laurid Brigge-ren Koadernoak] idazten. Drifts-en zati bat Sofia Samatar idazlearekin korrespondentzian dago, eta Zambreno-ri buruz ere idatzi du bere lanean bertan.

Esquirek"gure idazle formalki anbiziotsuenetako baten fikzio berri sublimea" deitu zion.Los Angeles Review of Books aldizkarian, Andrew Schenker-ek honela deskribatu zuen lana: «Eguneroko testuren egunkari genealogikoa . . . [Driftsek] genero berri baten bilaketa marrazten du, Zambrenok bere ibilbide osoan egin duen bilaketa».Los Angeles Times egunkarian, Hilary Kellyk zera idatzi zuen:“Drifts-ak eleberriak iristen diren bezain gorpuztuak dira, ia-ia zirraragarriak, bere narratzaileak bere ideiak airetik kendu eta, beno, “Drifts-en” bihurtzen dituen bitartean.The Boston Globe egunkarian, Michele Filgatek honela deitzen dio Driftsi:“Liburu txundigarri bat, bizitza posibilitatez haurdun nola egon daitekeen erakusten duena, baita eta, batez ere, isolatuta sentitzen garenean. . . . Bere prosaren distira malenkoniatsuarekin, bizi dugun momenturako liburu ezin hobea da Drifts»

 To Write as if Already Dead  [Idatzi jada hilda egongo balitz bezala] 
To Write as if Already Dead Zambreno-k Hervé Guiberten To the Friend Who Did Not Save My Life (Nire bizitza salbatu ez zuen lagunari) HIESari buruzko nobela diaristaren ikerketa bat idazteko saiakeren inguruan inguratzen du. To Write like as if Already Dead eleberriaren lehen erdia detektibe-istorioaren tankerako nobela bat da, anonimotasunari, izenei, hizkuntzari eta loturari buruzko elkarrizketa bizi baten ondoren on line-ko adiskidetasun baten desagerpen misteriotsua bilatuz. Bigarren zatiak, beste izurri historiko baten erdian bi gorputzen historia bikoiztua dokumentatzen duen koaderno batek, adiskidetasunari, bakardadeari, denborari, hilkortasunari, prekaritateari, arteari eta literaturari buruzko meditazioarekin jarraitzen du.«Liburu hau tour de force bat da. Erabat hunkituta geratu nintzen Zambrenok izenburuaren kontzeptua nola aldarrikatzen zuen ikusita, eta gorputza, berea eta Guibertena nola idazten zituen ikusita. Ekintza performatibo hunkigarria da, lubakietatik gure garaiko dokumentua, eta azterketa kritiko bikaina», idatzi zuen Moyra Davey-k. 

 Lanak 

 O Fallen Angel, Chiasmus Press, 2009.
 Heroines, Semiotext(e), MIT Press, 2012. 2024an berrargitaratua.
 Apoplexia, toxic shock, and toilet bowl: some notes on why I write, , Guillotine, 2013.
 Green Girl, Harper Perennial, 2014.
 O Fallen Angel, Harper Perennial, 2017.
 Mutter-en liburua, Semiotext(e), MIT Press, 2017.
 Appendix Project, Semiotext(e), MIT Press, 2019.
 Screen Tests, Harper Perennial, 2019.
 Drifts, Riverhead, 2020.
 To Write As If Already Dead, Columbia University Press, 2021eko maiatza.
 The Light Room [Argi-gela], Riverhead, 2023.
 Tone, Columbia University Press, 2023.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 "Obliterature: toward an amateur criticism"["Obliteratura: Krítika amateurerantz", Melanie Micir eta Aarthi Vadderena Modernismo/modernitatean.
 LA Review of Books saiakera - Lanaren ikuspegi orokorra Los Angeles Review of Books-eko  Drifts-en Kritika

 Kanpo estekak 

 Elkarrizketa T. Fleischmannekin Brooklyn Railen, 2017ko ekainean
 Elkarrizketa The New Inquiry-n
 Elkarrizketa The Creative Independent egunkariarekin
 O Fallen Angel-en edizio berrirako sarrera, 2017.
 Moyra Davey-ri elkarrizketa Friezentzat.
 (Ingelesez):Elkarrizketa SSENSE webgunean.
 Kate Briggs-i elkarrizketa Believer filmean.
 Sarah Mangusori elkarrizketa The Paris Review aldizkarian.
 Haley Mlotek-en saiakera Green Girl eta labor in n+1.
 Musika eta Literaturako Eranskin Proiektuari buruzko saiakera.
 Sheila Heti-k Heroines liburua aztertzen du, London Review of Books-en
 kzambreno.com

Kategoria:Estatubatuarrak
Kategoria:Columbia Unibertsitatea
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako idazleak
Kategoria:XXI. mendeko eleberriak
Kategoria:XXI. mendeko idazleak
Kategoria:Emakume eleberrigileak
Kategoria:Emakume saiakeragileak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako eleberrigileak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako saiakeragileak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako irakasleak
Kategoria:Emakume kritikariak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako kritikariak