Ming eta Qing dinastien trantsizioa

Ming eta Qing dinastien trantsizioa, Mantxuen Txinaren konkista edo Ming-Qing trantsizioa ere deitua, hamarkada askotan luzatu zen gatazka-aldia izan zen, Mantxuriako Aisin Gioro klanak ezarritako Qing dinastiaren eta Txina nagusiko (eta gero Hego Txinako) Ming dinastiaren artean. Beste eskualdeko edo aldi baterako botere batzuek ere parte hartu zuten gatazkan, hala nola iraupen laburreko Shun dinastiak. 1618an, Qing konkista hasi aurretik, Aisin Gioro klaneko buruzagi Nurhacik “Zazpi Kexak” izeneko dokumentua idaztea agindu zuen; bertan, Ming dinastiaren aurkako zazpi kexa zerrendatu zituen, haien aurkako matxinada abiatu aurretik. Kexa askok Yehe klan mantxuar boteretsuarekin izandako gatazkekin eta Mingek Yehe klanari emandako mesedeei egiten zieten erreferentzia, beste mantxuar klanen kaltetan. Nurhacik Mingek Zazpi Kexak konpontzeko tributu bat ordaintzea eskatu zuen; hori, funtsean, gerra-deklarazioa izan zen, Mingek ez baitzuten dirurik ordaindu nahi lehenagoko basailu bati. Handik gutxira, Nurhacik Ming dinastiaren aurkako matxinada hasi zuen Liaoningen, Mantxuria hegoaldeko eskualde batean.

Aldi berean, Ming dinastia bizirauten saiatzen ari zen, arazo fiskal gero eta handiagoen eta nekazarien matxinaden artean. 1644ko apirilaren 24an, Pekin erori zen Li Zichengek gidatutako matxinoen armadaren esku; Li Mingeko funtzionario txiki ohia zen, eta nekazari-matxinadaren buruzagi bihurtu zen. Ondoren, Shun dinastia aldarrikatu zuen. Hiria erori zenean, azken Ming enperadoreak, Chongzhen, bere buruaz beste egin zuen Hiri Debekatutik kanpoko lorategi inperialean zuhaitz batean urkatuta. Li Zicheng bere armadarekin hurbiltzen ari zitzaionean, Mingek Harresi Handiko ateetako bat zaintzeko agindua eman zioten Wu Sangui jeneralak mantxuei leialtasuna zin egin zien eta Txinan sartzen utzi zien. Wu Sanguiren eta mantxuen printze Dorgonen indar bateratuek Li Zicheng Shanhai pasabideko guduan garaitu zuen. Ekainaren 6an, mantxuak eta Wu hiriburuan sartu ziren eta Shunzhi enperadore gaztea Txinako enperadore berri izendatu zuten.

Hala ere, konkista ez zen amaitu, eta ia berrogei urte gehiago behar izan ziren Txina osoa Qing agintepean sendoki bateratzeko. Kangxi 1661ean igo zen tronura, eta 1662an bere erregeordeek “Kanporatze Handia” abiatu zuten Hego Txinako Mingekiko leialen erresistentzia garaitzeko. Ondoren, hainbat matxinada zapaldu zituen, besteak beste Wu Sanguik gidatutako Hiru Feudoen Matxinada, 1673an Hego Txinan piztua. Gero, bere inperioa hedatzeko kanpaina-sorta bat jarri zuen abian. 1662an, Koxinga jeneralak Herbehereetako kolonoak kanporatu eta Tungningeko Erresuma sortu zuen Taiwanen, Ming dinastiari leial zen estatua, Txina berriro konkistatzeko asmoz. Hala ere, Tungningeko Erresuma 1683an akabatu zuten Penghuko guduan, Shi Lang almirantearen eskutik, lehenago Koxingaren agindupean zerbitzatu baitzuen.

Ming dinastiaren erorketa faktore askoren konbinazioaren ondorio izan zen. Kenneth Swopek dio faktore nagusietako bat Ming erregetzaren eta inperioko buruzagi militarren arteko harremanen okertzea izan zela. Beste faktore batzuk izan ziren iparraldean egindako espedizio militarrak, diruzaintza inperialaren gastu handiek eragindako inflazio-presioak, hondamendi naturalak eta epidemiak. 1644ko Pekingo nekazari-matxinadak eta enperadore ahul ugarik kaosa areagotu zuten. Ming dinastiaren boterea urte batzuk gehiago irautea lortu zuen gaur egungo Hego Txinan, baina azkenean mantxuek garaitu zuten.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Txinako historia
Kategoria:Txinako Inperioak parte hartutako guduak
Kategoria:Mantxuriako historia
Kategoria:Ming dinastia
Kategoria:Qing dinastia