Erregistro bibliografiko

Erregistro bibliografiko bat “arau batzuen arabera antolatutako informazio-elementuen multzo bat da, dokumentu-unitate bat modu unibokoan identifikatzeko aukera ematen duena, hura lokalizatzeko eta ondoren berreskuratzeko”.

 Definizioa eta funtzioa 
Liburutegietako katalogoak erregistro bibliografikoz osaturik daude, eta horiek dira elementu nagusiak guk aldez aurretik bilatu ditugun lanak aurkitzeko eta eskuratu ahal izateko. Gredley eta Hopkinson-ek 1990ean adierazi zuten bezala, erregistro bibliografikoek elementu batzuk dituzte, item bibliografiko bat (giza komunikazioaren edozein dokumentu, liburu, argitalpen edo bestelako erregistro; erakunde gisa tratatutako dokumentu baten edozein dokumentu edo zati) identifikatzen dutenak. Elementu horiek ezinbestekoak dira obra bat katalogotik berreskuratu ahal izateko, eta hauek dira:

 Egilea
 Izenburua
 ISBN/ISSN
 Gako-hitzak
 Argitaletxea
 Argitaratze-lekua
 Argitaratze-data
 Dokumentu-mota
 Seriea / bilduma

Kontuan izan behar da aipatutako elementu guztiek, erregistro bibliografikoaren datu-eremu izenekoek, katalogoaren edo OPACen (Online Public Access Catalog, Sarbide publikoko katalogo linean) euskarri izango den ordenagailuan onartutako eta ezarritako egitura eta jarraibideak izan behar dituztela.

Erregistro bibliografikoaren kontzeptuarekin bat egiten duten erlazionatutako termino batzuk "erregistro" eta "fitxa bibliografiko"-aren kontzeptuak dira. Hala ere, badituzte bereizten dituzten ñabardura txikiak. Alde batetik, erregistro bibliografikoaren eremuei lotuta dago idazpen bibliografikoa, dokumentu batera iristeko eremu edo termino bakoitzeko erregistro bibliografiko bat atera baitaiteke; prozesu horrek erregistro bibliografikoa osatzen du. Bestalde, fitxa bibliografikoa erregistro bibliografikoaren formatua da, "inprimatua" nolabait esteko, erabilera modernoagoa duena eta informazio-sistemei eta ordenagailuei lotuta dagoena. “Edonola ere, termino horiek guztiak katalogazioaren produktuari dagozkio, eta jatorrizko dokumentuaren datu formalak eta itxurazkoak identifikatzeko eta adierazteko aukera ematen digute, unitate bakoitza gainerakoetatik bereiziteko”.Op. cit. Rios Hilario, 24. or.

Garrantzitsua da erregistro bibliografiko bat funtzionala izatea, erabiltzaileek erraz erabiltzeko modukoa. Hori dela eta, IFLAk (International Federation of Library Associations) FRBR (Funtzional Requirements for Bibliographic Records) ereduan edo Erregistro Bibliografikoen Baldintza Funtzionaletan deskribatutako oinarrizko jarraibide batzuk betetzea komeni da; azterketa bat egin behar du, erregistro bibliografikoen eta aurkezten duten informazioaren eskema egituratu eta ondo definitu bat emateko, katalogazio-zentro bakoitzeko egitura bibliografikoen arteko desberdintasunak saihesteko, bai etra online kontsultako emaitzak hobetzeko ere. Bestela esanda, FRBR definitzen duten oinarrizko ekintzak hauek dira: “aurkitzeko” gaitasuna (katalogoak eskaintzen dituen bilaketa-erraztasunekin lotuta), “identifikatzeko” gaitasuna (emaitzen zerrendan ematen duen informazioarekin lotuta), “hautatzeko” gaitasuna (erregistro bakoitzetik eskaintzen duen informazioarekin lotuta) eta “lortzeko” gaitasuna (dokumenturako sarbideari buruzko informazioarekin lotuta).

 Erregistro bibliografikoaren egiturak edo zatiak 
Erregistro bibliografikoaren egitura edo zatiak honako hauek dira:

 Sarbide puntuak (nagusia eta bigarren mailakoak). Dokumentu bat identifikatzeko eta bilatzeko izena edo terminoa. Idazpen edo jartzapen ere deituak.
 Signatura topografikoa: dokumentu batek liburutegian edo artxiboan duen leku fisikoa adierazteko kode alfanumerikoa da. Kode hori aldatu egin daiteke zentro katalogatzailearen arabera. "Signatura topografikoa zenbakiz, letraz eta sinboloz osatutako elementu-multzoa da, eta obra bat librutegi batek duen liburuen bildumaren barruan identifikatzeko eta kokatzeko aukera ematen du. Lan bakoitza identifikatzeaz gain, signatura topografikoak materialak ordenatzeko aukera ematen digu, eta, hala, lan bakoitzak leku espezifiko bat du esleituta librutegian. Beraz, apalategietan materialak integratu aurretik, kode hori liburuen bizkarrean edo beste euskarri batzuen gainean ikusten den lekuren batean jarri ohi da. "
 Dokumentuei esleitutako sailkapen-zenbakia edo zenbakia, gaiaren, materiaren edo ezagutza-adarraren araberakoa.
 Erregistro zenbakia. Zentro katalogatzaileak dokumentu katalogatuari esleitzen dion zenbakia da, liburutegian edo artxiboan duen sarrerarekin.

Azkenik, eta garrantzitsuagoa dena, kontuan hartu behar da deskribapen bibliografikoa, hau da, “dokumentu bat erregistratzeko edo identifikatzeko erabiltzen den datu-multzoa…”. Deskribapen hori ISBD (International Standard Bibliographic Description) arauek markatzen edo arautzen dute. Arau horiei jarraituz, Katalogazio Arau Angloamerikarrak sortu ziren. Arau horiek "liburutegiko materialen deskribapenak formulatzeko moduari buruzko jarraibideak dituzte". Horri esker, katalogoak eta beste zerrenda batzuk egin daitezke liburutegi orokorretan. ISBDek dokumentu baten identifikazio-eremu bakoitza 9 eremutan deskribatzen dute:

 0 eremua: edukiaren formari eta bitarteko motari buruzkoa
 1. eremua: izenburua eta erantzukizunaren aipua
 2. eremua:  edizioarena
 3. eremua: dokumentu-motaren datu espezifikoak 
 4. eremua: argitalpena, banaketa, etab.
 5. eremua: dokumentuaren deskribapen fisikoa
 6. eremua: seria
 7. eremua: oharrak
 8. eremua: zenbaki normalizatukoa eta eskuratze-baldintzak

Erregistro bibliografikoa MARC formatuari esker ere bistaratu eta parteka daiteke hainbat zentro katalogatzaileren artean. Formatu horrek erregistroko informazio bibliografikoa aurkezten du ISBD arauen deskribapen bibliografikoa egiten duen aldi berean, eremu berak eta agindutako puntuazio bera erabiltzen baititu, baina aurretik kode finko eta estandar batzuk ditu; kode horietako bakoitza deskribapen bibliografikoaren eremu batekin identifikatzen da.

 Bibliografia 
 Frías Montoya, José A. (1996) “Los registros bibliográficos y las necesidades informativas de los usuarios”. Scire :  Representación y Organización del Conocimiento, ISSN 1135-3716, 2. lib., 1 zk., Zaragoza: Zaragozako Unibertsitatea. 22-50 or.
 Frías Montoya, José A. (1996) “La estructura conceptual del registro bibliográfico: una revisión”. cire : Representación y Organización del Conocimiento. Zaragoza: Zaragozako Unibertsitatea. ISSN 1135-3716,  2. lib., 2. zk.
 Gorman, Michael (2003) “Control o caos bibliográfico: un programa para los servicios bibliográficos nacionales del siglo XXI.”  Anales de documentación. Murcia: Murtziako Unibertsitatea. ISSN 1575-2437, ISSN-e 1697-7904, 6 zk.  277-288. or.
 Martín González, Y.; Ríos Hilario, Ana B. (2005) “Aplicación de los "Requisitos funcionales de los registros bibliográficos" (FRBR) en los catálogos en línea”.  Acimed. Revista cubana de los profesionales de la información y la comunicación en salud. Cuba: Centro Nacional de Información de Ciencias de la Salud. ISSN 1024-9435, ISSN-e 1530-2880, 13. lib., 13. zk.
 Orduña Malea, Enrique (2008) Análisis de los FRBR en la ejecución de tareas genéricas en catálogos compartidos. En: Anales de documentación. Murcia: Universidad de Murcia. ISSN 1575-2437, ISSN-e 1697-7904,  11 zk. 129-144. or. 
 Ríos Hilario, Ana Belén (2003) La estructura conceptual del registro bibliográfico: análisis de la funcionalidad de las "Reglas de Catalogación" españolas y del formato IBERMARC bibliográfico. Salamanca: Salamancako Unibertsitatea.
Quinto Salvatierra, M. J., & López Romero, L. M. (2018). Procesos técnicos y servicios bibliotecarios. Universidad de Guayaquil. Facultad de Filosofía, Letras y Ciencias de la Educación.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Signatura topografiko
 Autoritateen kontrol
 Erreferentzia bibliografikoen kudeatzaile

 Kanpo estekak 

 Naumís peña, Catalina (2008 ko ekaina) “Registro bibliográfico y referencia bibliográfica: una revisión conceptual” Revista Interamericana de Bibliotecología. Medellín, Kolonbia : Secielo

Kategoria:Bibliotekonomia
Kategoria:Erreferentzia behar duten adierazpenak dauzkaten artikuluak