WorldCat

WorldCat (Munduko Katalogoa) katalogo kolektiboa da, eta OCLCren munduko kooperatibako kide diren edo izan diren dozenaka mila erakunderen bildumak zehazten ditu (gehienak liburutegiak), herrialde askotan. OCLC, Inc. konpainiak kudeatzen du. OCLCko kide diren liburutegi askok WorldCat-eko datu-basea mantentzen dute kolektiboki eta horrela, munduko datu-base bibliografiko handiena osatzea lortzen dute. Datu-basean, kide diren liburutegietako bildumez gain, beste informazio-iturri batzuk ere badaude. OCLCk WorldCat jartzen du liburutegien esku doan, baina katalogoa OCLCren harpidetza behar duten beste zerbitzuen oinarria da (baliabideen trukaketa eta bildumen administrazioa, adibidez). liburuzainek eta publiko orokorrak katalogazio eta ikerketarako  erabiltzen dute WorldCat.

2021eko abenduan, WorldCat-ek 540 milioi erregistro bibliografiko baino gehiago zituen 483 hizkuntzatan, eta WorldCat-eko pertsonen datuen multzoak (WorldCat-etik aterata) 100 milioi pertsona baino gehiago barne hartzen zituen. Liburuak, artikuluak, soinu-grabazioak, partiturak, mapak eta doktore tesiak jasotzen ditu datu basean.

 Historia 
OCLC 1967an sortu zen Fred Kilgour-en zuzendaritzapean. Urte horretan bertan, OCLC konpainiak geroago WorldCat bihurtu zen katalogo kolektiboko teknologia garatzen hasi zen; katalogoko lehen erregistroak 1971n gehitu ziren. 

2003an, OCLCk «Open WorldCat» programa pilotua abiarazi zuen. Programa horrek WorldCat-eko azpimultzo baten erregistro laburtuak jarri zituen bazkide ziren webguneen eta liburu-denden eskura, harpidedun ziren liburutegi kideen bildumen irisgarritasuna handitzeko.

2005eko urrian, OCLCko langile teknikoek wiki proiektu bati ekin zioten, WikiD, irakurleei iruzkinak eta WorldCat-eko edozein erregistrorekin lotutako eremu egituratuko informazioa gehitzeko aukera ematen ziena. WikiD geroago ezabatu egin zen, nahiz eta WorldCat-ek ondoren beste modu batzuetan erabiltzaileek sortutako edukiak gehitu zituen.

2006an, edonork egin ahal izan zituen bilaketak WorldCat-en zuzenean bere web gune irekian, WorldCat.org-en alegia, eta ez bakarrik FirstSearch harpidetza-interfazearen bidez, non jada aurretik ere, eskuragarri zegoen web orri formatuan harpidetutako liburutegietarako. Dena den, FirstSearch interfazean bilaketa sofistikatuagoak inplementatzen dira oraindik ere.

2007an, WorldCat Identities 20 milioi «identitatetarako» orrialdeak ematen hasi zen, izenei buruzko metadatuak direnak, batez ere autoreak eta argitaratutako tituluen subjektuak diren pertsonak.

2017an, OCLCren WorldCat bilatzeko APIa Wikipediako Ikusizko Editorearen aipu tresnan integratu zen, eta horri esker Wikipediako editoreek WorldCat-eko iturriak erraz aipa  zitzaketen.

2017tik aurrera, OCLC eta Internet Archive elkarlanean aritu ziren Internet Archive-ko liburu digitalizatuen erregistroak WorldCat-en eskuragarri egon zitezen.

2022ko abuztuan, OCLCk webgune bat WorldCat.org kaleratu zuen, «birdiseinatua eta birrirudikatua», «bildumetarako irisgarritasun handiagoa eskaintzeko» helburu aitortuarekin. Hortik aurrera, Webguneak JavaScript erabiltzea eskatzen du eta, beraz, jada ezin da nabigatzaile zaharretatik edo JavaScript desaktibatuta dutenetatik eskuratu, segurtasun arrazoiengatik. Gaurkotzeak erabiltzaileen liburuen iruzkinak ere ezabatu ditu, eta GoodReads Amazonen filialaren aipamenez ordezkatu ditu. 
 Sistemaren arkitektura 
OCLCko kide diren liburutegi askoren tokiko katalogoak aldizka sinkronizatzen dira WorldCat datu-basearekin. WorldCat-ek aukera ematen die parte hartzen duten erakundeei WorldCat-etik esteka zuzenak gehitzeko material jakin batzuen tokiko katalogoko sarrerei. Horri esker, erabiltzaileak tokiko katalogoan klik egin dezake material baten egoera denbora errealean azkar zehazteko (adibidez, maileguan dagoen ala ez).

Liburutegien ehuneko txiki batean, tokiko katalogoa ere OCLCk kudeatzen du, WorldCat Discovery eta WorldShare Management Services izeneko liburutegi-sistema integratu baten bidez.

Liburutegiek WorldCat-i egiten dizkioten ekarpenak 2001ean argitaratu zen Connexion programa informatikoaren bidez egiten dira; bere aurrekoa, OCLC Passport, 2005eko maiatzean ezabatu zen. Liburuzain katalogatzaileek ere WorldShare Record Manager edo WorldCat Metadata API erabil ditzakete antzeko helburuetarako.

 Euskal Herrian 
UPV/EHUren katalogoa OCLCren WorldCat Discovery katalogoan dago oinarrituta. Katalogoaren bilaketan barreiatuta  dagoenez, erabiltzaileak EHUko liburutegietan dauden materialak bila ditzake eta baita mundu osoko liburutegietako katalogoetan ere. Gainera, logeatutako erabiltzailearen kokapena kontuan hartzen du, gertuen liburutegietan dauden materiala zeintzuk diren adierazteko. 

 Euskarazko Wikipedian 
Euskarazko Wikipedian ekarpenak egiten dituzten boluntario batzuek WorldCateko datuak aprobetxatzen dituzte euskarazko Wikipediako erreferentzia bibliografikoak zehaztasunez kopiatzeko. (Horretarako {{Erreferentzia}} eta {{Sfn}} txantiloiak erabiltzen dituzte).
 Ikus, gainera 

 Liburutegi digitala
 Katalogo bibliografikoak
 Open Library
 Online public access catalog (OPAC) / Liburutegi online katalogoa
 Online Computer Library Center (OCLC)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 WorldCat.org — Web orri ofiziala (ingelesez)
 WorldCat Identities

Kategoria:Liburutegi digitalak
Kategoria:Gainbegiratu gabeko itzulpenak