Betiereko eltzekari

Betiereko eltzekaria edo zopa iraunkorra, etengabe elikagaiak egosten ari den lapikoa da. Eltzea gutxitan edo inoiz ez da erabat husten, eta osagaiak eta likidoa behar den aldiro berrezartzen dira. Elikagai horiek denbora luzez, are hamarkadatan ere eduki litezke egosten, behar bezala mantenduz gero. Ohiko kontzeptua da Erdi Aroko benta edo ostatuen deskribapenetan. Betiereko eltzekarian prestaturiko jakiak oso zaporetsuak dira, osagaiak elkarrekin nahasteko moduagatik. Hainbat osagai erabil daitezke betiereko eltzekari batean, hala nola sustrai jangarriak, tuberkuluak (patatak, ñameak, etab.), bai eta zenbait haragi mota ere.

 Adibide historikoak 
Betiereko eltzekariak Erdi Aroko sukaldaritzan ohikoak izan zirela espekulatzen da, askotan egoskari edo eltzeko behiki bezala. Idazle batek aipatu zuenez, eltzeko behiki sorta batek betiereko eltzekari gisa iraun zuela Perpinyanen XV. mendetik Bigarren Mundu Gerra arte, Alemaniaren okupazioaren ondorioz eltzekaria mantentzeko osagairik gabe geratu zen arte.

Erdi Aroko historialari batzuek, ordea, zalantzan jarri dute ideiaren historikotasuna. Tampereko Unibertsitateko Jenni Lares historialariak adierazi du Erdi Aroko iturri bakar batek ere ez duela babesten haren existentzia, eta argudiatu du ez zela bereziki plater probablea izan. Soberakinak erabiltzen baziren ere, litekeena da janari soberakinak jai-sasoietan bakarrik prestatzea modu erregularrean. Erregosiak jangarri jarrai zezan, eltzea etengabe irakin beharko zen, eta hori ez zen egingarria Erdi Aroan. Bizitegi-eraikinetako suteak egunez bakarrik piztu ohi ziren, eta gauez debekatu egiten ziren hirietan, sua zabaltzeko arriskua zela eta. Egurra biltzeak ere denbora eta lan asko eskatzen zuen, eta nekez erabiliko zen hainbeste egur eltzeko bakarrean. Gainera, doktrina katolikoak haragia jatea debekatu zuen astean egun batean edo gehiagotan, baita Garizuman ere. Ostiral Santuan debekatuta zegoen janaria prestatzea edo sua piztea ere.

 Adibide modernoak 
Betiereko eltzekariaren tradizioa nagusi da oraindik Asiako hegoaldeko eta ekialdeko herrialdeetan. Adibide aipagarriak dira Wattana Panichek Bangkoken (Thailandia) zerbitzatutako behiki eta ahunzki fideo-zopa,  baino gehiago daramatzana prestatzen[eguneratu], eta Otafukuko oden salda Asakusan (Japonia), 1945etik egunero salda bera zerbitzatzen duena.

2014ko abuztuaren eta 2015eko apirilaren artean, New York hiriko (Estatu Batuak) jatetxe batek salda nagusia zerbitzatu zuen zortzi hilabetez baino gehiagoz, betiereko eltzekariaren estiloan.

2023ko uztailean "Perpetual Stew Club" delakoak, Annie Rauwerda sare sozialetako pertsonalitateak antolatua, asteroko bilerak egin zituen New York hirian, betiereko eltzekaria kontsumitzeko. Ehunka lagun bertaratu ziren ekitaldira, eta beren osagaiak eraman zituzten eltzekoan laguntzeko. Erregosiak 60 egun iraun zuen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Erregosiak
Kategoria:Erdi Aroko gastronomia
Kategoria:Testuan latina duten artikuluak
Kategoria:Iraunkortasuna