Mariana Vélez Ladrón de Guevara

Mariana Velez Ladrón de Guevara Orbea (1576 – Valladolid, 1627) espainiar noblea izan zen, Trivianako lehen kondesa, lan artistikoen mezenasa eta jauregi eta komentu-eraikuntzen eraikitzailea.

 Bizitza 
1563an ezkondu ziren gurasoak, Ana Orbea, Orbeako etxeko andrea eta Eibarko maiorazkoa, Juan Orbea, Filipe II.a Espainiakoaren diruzain nagusiaren alaba, eta Pedro Vélez de Guevara, Oñatiko IV. kondea, Gebara, Zalduondo eta Leintz bailarako etxeko jauna.

 Ibilbidea 
Oñatiko kondearen eta Ana de Orbea e Irureren bigarren alaba zenez, Marianak ez zuen noblezia-titulurik, eta horrek hainbat modutan bilatzera behartu zuen. Lehen urratsa 1593. urtean Karlos Arabako Dujardin eta Borboikoarekin ezkontzea izan zen, Arabako Pedro eta Maria Dujardin-en semea. Alaba bat izan zuten, Ana María de Álava eta Guevara.

Nahiz eta jaiotza-noblezia baino maila bat beheragokoa izan, Marianak eta beste emakume batzuek, hala nola Maria de Lazcano Sarriak, presentzia nabarmena izan zuten Filipe III.a Espainiakoaren gortean, XVII. mendeko Valladoliden. Ezkondu ostean, Gipuzkoatik hiri horretara joan zen Mariana.

1604. urtean alargundu ostean, berriz ere noble-postu bat lortzera behartua ikusi zuen bere burua, eta Filipe III.a Espainiako erregeari Triviana (gero Treviana) eta Zarraton (Errioxa) hiribilduak erostea erabaki zuen. Erosketa hori 1613. urteko ekainaren 14an berretsi zuen monarkak, Trivianako Kondesa titulua eman baitzion 1613ko ekainaren 23an, eta oinordekoei ere zabaldu zien, bere senar zenaren zerbitzuak zirela eta.

 Lanak 
Bere izaera indartsuari eta egoera ekonomiko lasaiari esker (ondare ikaragarria zuen), ezusteko barik eta modu independentean bizi izan zen hil zen arte, bere senarra hil eta hogei urte baino gehiagora. Segur aski, arteen sustapena eta, bereziki, Valladolideko eraikuntza. Bizi zen lekutik, Valladolidetik, Trivianako I. kondesa gizartean onarpen handiko jarduerak egin zituen, sasoi hartako arkitektiura eta arte-irudi garrantzitsuenetako batzuk aukeratu zituen. Bere aginduetara izan zituen: Jeronimo de Soto ingeniaria, Juan eta Pedro Vélez de la Huerta edo Francisco de Praves arkitekto eta harginak, Gregorio Fernández eskultorea, edo Juan de Nápoles Mudarra hargina.

Valladolid zein Gasteizekin lotura handia izan zuen bizitza osoan. Senarrak, Gasteizen jauregi bat eta ondoan familiaren panteoia eta erantsiako monasterioa eraiki nahi izan zituen. Baina azkenean, Karlos Arabakoa hil ostean, Marianaren eskariz Sorkundearen Komentua eraiki zen, San Antonio Komentua izenez ezagunagoa, zeinaren sorrerarako senar-emazteek 1150 dukat eman zituzten, 1591ko testamentu-xedapenen arabera. Komentu-eraikinaren lanak 1611n hasi ziren. Mariana bera arduratu zen altxatzeko behar ziren baimenak lortzeaz eta eraikuntza eta apainketa lanen aurrerapenaz. Horretarako, Juan de Orbe lehengusuaren laguntza izan zuen, Gaztelako karmeldar ordenaren probintziala eta obra artistikoen sustatzaile handia, eta Pedro de Alavarena, bere maiestatearen aholkulari eta Valladolideko Errege Kantzelaritzako entzulea. Marianak aktiboki hartu zuen  parte lurralde horretan Araba-familiakoen etxeak eraikitzen ere.

Sustapen artistikoaren eta asmo eraikitzaile eta sortzailearen bidez, bere sasoiko beste pertsona batzuek legez, boterearen eta nobleziaren irudi bat transmititu nahi izan zuen, aldi berean bere leinuaren indartzea sustatuz.
 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Triviana konderria
 San Antonio komentua (Gasteiz)

 Kanpo estekak 

Kategoria:Euskal Herriko noblezia
Kategoria:Mezenasak
Kategoria:Kondesak