Idoia Resano Igoa

Idoia Resano Igoa (Ergoiena, Nafarroa Garaia, ) nafar artzaina, gaztagilea eta pottokazalea da.

 Ibilbidea 
Idoia animalia zalea da txikitatik. Hasieran, batez ere, txakur eta zaldiekin zentratu zen, horiexek baitzituen hurbilen. 18 urterekin kanpora joan zen eta, besteak beste, kortak garbitzen, txakurrak zein zaldiak hezten jardun zuen. Ez zuen ulertzen hipiketako zaldiak gaizto samarrak izatea eta libre zeuden behorrak hipiketakoak baino mantsoagoak izatea. Katalunian pottokak aztertzen ari zen Lucy Rees zoologo eta etologo adituarekin topo egin zuen eta animaliekiko beste mundu bat zabaldu zion.

Lucy Reesek bere etxean lana eskaini zion zaldiak eta txakurrak zaintzeko, urte guztian ikastaroak ematen ibiltzen zen eta. Extremaduran Katalunian baino behar gehiago zuela eta proiektua mugitzeko asmoa zuela esan zion. Idoia Extremadurara joan zen zaldiak-eta zaintzera, eta Lucyk bere zaldia lantzen laguntzen zion. Andre horrekin ikasi zuen Idoiak galderak egoki egiten: zaldi horrek zergatik egiten du hozka? Zergatik egiten du hau? Eta konturatu zen ordura arte ikasitako guztiak ez zuela ezertarako balio, zaldiekin arazo gehiago sortzeko baino ez. Harengandik ikasten hasi zen eta zaldiekin lan egiteko era gutiz aldatu zuen. Pottoken proiektu horrekin mundu izugarria eta interesgarria zabaldu zitzaion. 

 Artzain 
Kanpoan urte batzuk eman ostean, etxera itzuli zen, neba eta koinatarekin batera artzaintza eta gaztagintza mundura. Pottokak dituzte arraza mantentzeko eta mendiko landak garbitzeko, hau da, ardiek jaten ez dituzten belar latzak jan eta hurrengo urtean ongarritutako belar finagoa izateko. 

 Pottokak 
IdoiaResano Igoa Belardi elkarteko kidea da. Elkarte horrek 2022ko apirilaren 21ean Etxarri Aranazko kultur etxean antolatu zuen Pottoken eta zaldien inguruko hitzaldian hartu zuen parte. Zaldien etologia. Pottokas de Piornal Haiengandik ikasten dugun guztia izenburuko hitzaldi horretara etorri zen Espainian finkatuta zegoen Galesko Lucy Rees zoologo eta etologo adituak hainbat informazio eman zuen. Pottoka antzinako arraza bat da. Lucyk bizi guztia eman du munduan barna dauden zaldi basatiak ikertzen. Berez, zaldi basatirik dagoeneko ez dago. Daudenak garai batean etxekotutako zaldiak dira, basati bihurtu direnak eta basati moduan bizi direnak. Reesek zaldi horien jokabide naturalak ikertzen ditu, ondoren, zaldiak hezteko modura aplikatzeko, haien jokabide naturalak oinarri hartuta. Arazodun zaldiekin lan egin du beti, arrakasta handiarekin munduan barna. Ikerketak egin eta zaldiak nola hezi erakusteko ikastaro asko ematen zituen, Euskal Herrian barne. Itsasmendikoin (Euskal Autonomia Erkidegoko landa eremuen prestakuntza, sustapen eta garapen integraleko zentroa) hezteari buruzko ikastaroak eman zituen eta han pottokak ezagutu zituenean, ohartu zen haien jokabidea besteengandik desberdina zela. Une horretan, Euskal Herriko Pottoka Elkartea pottoken genealogia liburua egiten ari zen eta genetika analisi asko egiten ari ziren. Ondorioa izan zen pottokak genetika aniztasun handia zuela. Hori, gehien bat, animalia basatian dago. Rees arraza horrekin txundituta gelditu zen. Berak esaten du pottoka Europako arrazarik antzinenekoa dela. Hego Ameriketara asko joaten zen, han zeuden zaldi basatiak ikertzera. Europan halako ikerketak egiteko lekurik ez zegoen. Bere betiko ametsa izan zen Europan sortzea natur parke moduko bat, zaldiak era basatian garatzen utzita, haien jokabideak ulertzeko. Eta hori pottoka arrazarekin Extremaduran egitea erabaki zuen.



Idoia Resano Igoaren esanetan:Askotan ez gara ohartzen zaldiek zein behar dituzten.

 Ikerketa Euskal Herrian 
Xenda baserriko Idoia Resano Igoa nekazari pottokazaleak bere dirulaguntza batean sartu zuen pottoken ikerketa, Miren Iraeta Orbegozo biokimikari eta arkeogenetikan aditua, Sofia Marcos Basagoiti eta Oihane Mendizabalekin egiten ari dena, pottokazaleek eskatuta. Pottoka bizirik mantendu eta zaindu duten zaleek jakin nahi dute zientifikoki pottoka nondik datorren, mito asko dago eta, esaterako, Espainiako Gobernuko nekazaritza webgunean, adibidez, esaten da pottoka paleolitokoa dela. 2026an ezaguna da mundu osoan etxekotuta dauden zaldi guztiak 4.000 urteko leinu batetik datozela. Udako Euskal Unibertsitateak (UEU) eta Hizkuntza eta Gizarte Berrikuntzarako Laborategiak (Badalab) 9.000 euroko laguntza eman zien 2023an ikertzaile gazteei zuzendutako proiektuen deialdiaren barruan. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Nafarrak
Kategoria:Emakume artzainak
Kategoria:Emakume gaztagileak
Kategoria:Pottokazaleak
Kategoria:Emakume nekazariak