Urbasako bisontea

Urbasako bisontea izendapena jaso zuen Urbasa-Andia natura parkeko Arrafela leizean (Nafarroa Garaia) aurkituriko bisonte baten hezurdurak. Berez, 2024an aurkitu zuten hezurdura, eta 2025eko urrian berreskuratu zuten leizetik, baina Nafarroako Gobernuak 2026ko otsailaren 9an eman zuen aurkikuntzaren berri. Egindako lehen azterketek erakutsi zuten hezurdura 4.000 bat urte lehenago bizi izandako bisonte batena dela, ia osorik berreskuratu zutena. Adituen lehen hipotesien arabera, hezurdura europar bisonte batena izan liteke. Hala balitz, Iberiar Penintsulan bisonte mota horren lehen aztarna garbia izanen litzateke.

Euskal Herriko Unibertsitateko Asier Gómez Olivencia, Mónica Villalba eta Alvar Manjón ikertzaileek aurkitu eta aztertu zuten hezurdura.

 Espeziea 
Hezurdura aztertu zuten adituen iritziz, aztarnak Bison generokoak dira, eta ez egungo behi eta zezenak diren Bos (Bos taurus) generokoak. Izan ere, egindako lehen neurketen emaitzen arabera, hezurdurak bat egiten du, animaliaren bolumenari dagokionez, europar bisonte (Bison bonasus) ar batenarekin. Horren ondorioz, guztiz baztertu egin zuten aurkitutako hezurdura estepako bisonte (Bison priscus) izatea, bi arrazoi oinarri hartuta: alde batetik, animalia nabarmen handiagoak ziren haiek; eta, bestetik, bisonte mota hori duela 9.000 urte inguru desagertu zen Eurasian.

Nolanahi den ere, azterketa genetikoak egin beharra nabarmendu zuten, europar bisonte baten hezurdura dela guztiz frogatzeko. Izan ere, Bison bonasus ale bat ez baizik X kladoa izan liteke, hau da, Pleistozeno garaiko bisonte espezie bat, genetikoki soilik ezagutzen den eboluzio bide bat baina inoiz bere aztarnarik aurkitu ez dena. 

 Datazioa 
Hezurdura erradiokarbonoz datatu zutenez, adituen iritziz ez dago zalantzarik 4.000 urte inguruko antzinatasuna duela. Saihets hezurren artean kobrezko gezi punta bat zuenez, Kalkolito garaiaren amaiera aldean bizi izandakotzat hartu zuten ikertzaileek.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Urbasa
Kategoria:Bisonteak
Kategoria:Pleistozenoko fauna