Labitolosa

Labitolosa erromatar garaiko hiri bat da, Calvario muinoan dagoena, La Puebla de Castro herrian (Huesca, Espainia), Esera ibaiaren ondoan. Bere aztarnak nahiko ondo kontserbatu dira.

 Historia 
Bere bizitza aktiboa K. a. I. mendean garatu zen, ziur aski Ilergeteek Tolosanien (galiar jatorrikoak) herria bereganatu zutenean, eta K. o. II. mendearen amaieran utzi zuten. 

Labitolosako jatorrizko biztanleak Tolosaniekin lotzen dira, galiar jatorriko jendea, Pirinioen hegoeldeko aldean ezarritako beste herri batzuekin batera. Tolous toponimoa (It. Ant, 391, 3) eta Attaeso eta Neilla bezalako kognominak, labitolosar ospetsuetako batzueenak, beren jatorri indigenaren oroimena mantentzen dute. 

Ez da ageri erromatar literaturako iturri ezagunetan, ezta Plinioren Naturalis Historiaren testuan ere, non Ceasaugusta komentu juridikoaren hiri nagusiak izendatzen diren. 

Indusketak hasi ziren arte, XVI. mendean aurkitutako eta CIL aldizkarian jasotako inskripzio latindar batek bakarrik ematen zuen haren berri, cives Labitolosani (Labitolosko herritarrak) batzuk aipatzen baitzituen (CIL II 3008 = CIL II 5837.).

 Indusketak 
1991tik aurrera, Bordeleko (Frantzia) eta Zaragozako (Espainia) unibertsitateetako ikertzaile-talde misto batek induskatu zuen hiri erromatarraren hondakinak. Gaur egun, termak eta kuria babestuta daude eta jendearentzat irekita daude bisitatzeko; hiriko beste eremu batzuk, berriz, indusketa- eta finkatze-prozesuan daude oraindik.

Bi eraikin termal, foroa (bertan kuria nabarmentzen da), domus bat eta beste hainbat eraikin aurkitu dira.

Berezitasunen artean aipatzekoak dira kuriaren kontserbazio egoera ona, hiriko dekurioi edo notableen ordoaren bilgunea, non hainbat inskripzio aurkitu diren jatorrizko kokapenean eta eskulturen idulkietan. Termetako berokuntza-sistema ere oso egoera onean dago, Pirinioetako termen aztarna konplexuena eta hobekien kontserbatu dena.

 Bibliografia 
 Magallón Botaya, María Ángeles eta Sillières, Pierre, éd.(2013) Labitolosa (La Puebla de Castro, province de Huesca, Espagne). Une cité romaine de l'Hispanie citérieure («Mémoires» bilduma, 33), Bordele, Ausonius, ISBN 9782356130860. 480 or. 
 Asensio Esteban, Jose Angel (2022) Labitolosa. In: Ciudades Romanas de Hispania II Cities of Roman Hispania II, https://doi.org/10.48255/9788891327734
 Magallón Botaya, María Ángeles eta Asensio Esteban, Jose Angel (2016) La ciudad romana de Labitolosa 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Grupo de investigación URBS 
 Proyecto reconstrucción digital. [Youtube]
 Audioguía de la Ciudad Romana de Labitolosa 
 Patrimonio cultural de Aragón

Kategoria:Tarraconense
Kategoria:Espainiako erromatar hiriak