Fanya Baron

Fanya Anísimovna Baron (Фаня Анисимовна Барон), Freida Anisimovna Greck jaiotzean,  (Vilnius, 1887 -  Mosku, 1921eko irailaren 30a) errusiar militante iraultzaile anarkista judua izan zen. Ameriketako Estatu Batuetan bizi izan zen 1910etik 1917ra arte, iraultza piztu zenean Errusiara itzuli baitzen. 1921ean Txekak hil zuen.

 Biografia 

 Gaztaroa Estatu Batuetan 
Fanya Baron 1887an jaio zen Vilniusen, garai hartan Errusiar Inperioko hiria eta gaur egun Lituaniako hiriburua. Txikitan, familiarekin Errusiatik Estatu Batuetara joan zen bizitzera, eta han «Grefenson» deitura hartu zuten. Chicagon, Aron Baron errusiar anarkista erbesteratuarekin harremanetan hasi zen, eta harekin batera bertako langile-mugimenduaren borrokan  —garai hartan Industrial Workers of the World sindikatuaren gidaritzapean— parte hartu zuen,;  batez ere lan egiten zuen lantegian bertan, propaganda anarkista banatzen.;  1915eko urtarrilaren 17an, manifestazio batean zegoela, poliziak eraso egin zion eta atxilotu egin zuen, baina aske utzi zuten fidantzapean Jane Addams aktibista estatubatuarrari esker.; 

 Europara berriro 
ezkerrera|thumb|216x216px|Nestor Makhno (1888-1934)
1917an, Errusiako Otsaileko Iraultza lehertu zenean, Aron eta Fanya Baron Estatu Batuetatik Europara itzuli ziren.; ; ; ;  Lehenik, Kievera (Ukraina) joan ziren, eta bertako langileen mugimenduan parte hartu zuten. Urriko Iraultzaren ondoren, bikotea Kharkiv-era joan zen bizitzera,;  eta han anarkista ukrainarrak batuko zituen Nabat konfederazioaren sorreran parte hartu zuten.; ;  Mugimendu anarkista pairatzen ari zen errepresio politikoaren aurka egiteko, Fanya Baron Ukraina osoan zehar ibili zen langileak eta nekazariak antolatzen, presoei laguntza ematen eta Nabaten eragina zabaltzen. Nabat-en biltzar eta hitzaldi guztietan delegatua izan zen, bai baimenduta zeudenean, bai modu klandestinoan egiten zirenean.

Nabat konfederazioak Makhnovstxina edo Makhnoren Iraultza izeneko mugimendu anarkokomunistarekin bat egin zuen, eta ofizialki Nestor Makhnoren Ukrainako Insurrekzio Iraultzailearen Armada babestu zuen.; ;  1920ko azaroan Perekop-eko setioan mentxebikeen Armada Zuriak porrot egin ondoren, boltxebikeak ordura arteko aliatu anarkisten aurka itzuli ziren eta hainbat frontetan, ustekabez, eraso egin zieten. 1920ko azaroaren 25ean, Nabateko kideak, horien artean Aron eta Fanya Baron, Kharkiven atxilotu eta Errusiako espetxeetara eraman zituzten.; ; ; ; ;  Kartzelan, zaindariek Fanya jipoitu zuten eta baldintza miserableetan eduki zuten preso.

 Ihesaldia 
1921eko uztailaren 10ean, Fanya Anarkista Klandestinoen zelula batek antolatu zuen kartzelatik ihes egiteko planera batu zen.;  Horrela, Ryazango espetxetik ihes egitea lortu zuen eta Moskura joan zen.; ; ; ; ;  Han, kalean bizi behar izan zuen Emma Goldmanek eta Alexander Berkmanek aurkitu zuten arte. Haien laguntzarekin, Fanyak lortu zuen bere koinatu Semion Baron; ;  Alderdi Komunistako kidearekin kontaktuan jartzea eta haren babesa izatea.;  Semioni bere senarra kartzelatik ateratzeko asmoa zuela aitortu zion, eta berak lagunduko ziola agindu zion. Berkmanek aurrerago adierazi zuenez, iheserako prestaketak egiten ari zen bitartean, Fanya oso animotsu zegoen;;  baina, 1921eko abuztuaren 17an, Txekak aurkitu eta atxilotu  egin zuen,; ; ;  bere planak gauzatu ahal izan baino lehen.; 

Baron Moskuko Tagankako espetxean sartu zuten, bere senarra eta dozena bat anarkista errusiar kartzelaturik zeuden espetxe berean,;  eta Nazioarteko Sindikatu Gorria (Profintern) sorrera-kongresua egiten ari ziren unean.; ;  Atzerriko ordezkari sindikalisten arreta erakartzeko ahaleginean,;  Tagankan espetxeratutako anarkistek gose-greba bat antolatu zuten, eta Fanyak bat egin zuen haiekin.; ; ; 

 Jazarpena eta exekuzioa 
Boltxebikeen buruzagien aurrean protesta formalak egin arren, agintariek behin eta berriz ukatu zituzten errepresio politikoaren salaketak.; ;  Leon Trotskyk, adibidez, zera adierazi zuen: «Ez ditugu benetako anarkistak kartzelaratzen, anarkisten etiketaren atzean ezkutatzen diren gaizkile eta lapurrak baizik».;  Nazioarteko eta barneko presioak Gobernua amore ematera behartu zuen, eta Leninek preso politiko anarkistak askatzeko agindu zuen, herrialdea uzteko baldintzarekin. 1921eko irailaren 17an, preso anarkista gehienak askatu zituzten eta deportazioa programatu zuten,;   baina Fanya Baron eta Lev Chernyi kartzelaturik jarraitu zuten.; ; ; ;  Baroni berari hainbat delitu leporatu zizkioten, besteak beste, sobietar errubloaren faltsifikazioa, bandolerismoa eta terrorismoa. Voline historialari anarkista errusiarrak ukatu egin zituen Baron eta Txernyiren aurkako karguak, ustezko faltsifikazioa Txekako agenteek egin zutela argudiatuz.

Fanya Baron Txekak exekutatu zuen 1921eko irailaren 29tik 30erako gauean.; ; ; ; ; ;  Emma Goldmanen arabera, azken unera arte aurka egin zion bere patuari, eta Txekako ofizialek besoetan eraman behar izan zuten exekuzioaren lekuraino. Goldman exekuzioaren aurka protestatzen saiatu zen, baina bere lagunek amore emateko konbentzitu zuten eta azkenean Errusiatik joan zen, Iraultzarekin erabat desilusionatuta.;  18 urtez espetxean egon ondoren, Aron Baron Barne Arazoetarako Nazio-Batzordeak (NKVD) exekutatu zuen 1937an, Purga Handiaren garaian.; ; ; 

 Esker onak 
Denbora igaro ahala, Baronen heriotza sobietarren errepresio politikoaren biktima izan ziren anarkista errusiarren sinbolo bihurtu zen. Hamarkada batzuk pasaturik, Sydneyn egoitza zuen Jura Books argitaletxeak Fanya Baron izena eman zion bere liburutegiari.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 














 Ikus, gainera 

 Errusiako iraultza
 Errusiako Gerra Zibila
 Emma Goldman
 Alexander Berkman
 Nestor Makhno
 Anarkosindikalismoa

 Kanpo estekak 

 Fania Baron, Ephéméride Anarchiste
 Goldman, Emma (1925) Heroic Women of the Russian Revolution

Kategoria:Vilniustarrak
Kategoria:Errusiako anarkistak
Kategoria:Emakume anarkistak
Kategoria:Emakume iraultzaileak