Argitasun terminal

Argitasun terminala, heriotzaren aurreko behin-behineko hobekuntza ere deitua, asaldura neurologiko larriak (Alzheimer, dementzia...) dituzten hainbat pertsonangan hil baino pixka bat lehenago agertzen den ezusteko argitasun mentala da. Oroimenaren berreskuratze harrigarri batekin batera etorri ohi da, hilzorian dagoena lehen ezagutzen ez zituen senideak ezagutzeko gai delako  Mendoza Ph.D., Marilyn A. Why Some People Rally for One Last Goodbye Before Death Psychology Today   Godfrey, Alex (2021eko otsaila) 'The clouds cleared': what terminal lucidity teaches us about life, death and dementia The Guardian . Garun-endekapenaren kasu larrietan ere gerta daiteke, eta horrek fenomenoa guztiz ez-ohiko eta azalpen zientifiko argirik gabeko bihurtzen du  Welr, Ralph Stephan (2025eko azaroa) When the Dying Wake: What Terminal Lucidity Tells Us Psychology Today .

Argitasun terminalaren kasuak ez dira oso ohikoak, baina literatura medikoan  dokumentatuta daude XIX. mendeko bigarren erdialdetik  Clark D (2016ko azaroa). "Nineteenth-century doctors and care of the dying". Oxford Medicine Online  . Hil baino egun gutxi batzuk lehenago gertatzen den fenomenoa da, batzuetan hil baino ordu gutxi batzuk lehenago ere  Qué es la lucidez terminal y por qué fascina a la neurociencia El País 

Argitasun terminalaren misterio handienetariko bat da askotariko patologiak dituzten pazienteengan gertatzen den fenomeno bat dela: Alzheimerra, garuneko tumoreak, dementziak, iktusa... Gaixotasun horien patogenesia oso desberdina bada ere, argitasun terminalaren fenomenoa bera da guztietan. Hori dela eta, are zailagoa da azalpen zientifiko bat aurkitzea.

Argitasun terminalaren fenomenoa urria da, baina zaila da bere intzidentzia zehaztea. 2018an Hego Koreako ospitale batean egindako ikerketa batek ondorioztatu zuen hil zorian zeuden 151 gaixoetatik seik argitasun terminala izan zutela  Lim CY, Park JY, Kim DY, Yoo KD, Kim HJ, Kim Y, Shin SJ (2018-12-04). "Terminal lucidity in the teaching hospital setting". Death Studies. 44 (5): 285–291  . Aldiz, Kanadan egindako beste lan batek zainketa aringarrietan egon ziren pazienteen %33k fenomeno hau bizi zutela plazaratu zuen  Claxton-Oldfield S, Dunnett A (2016-09-21) Hospice Palliative Care Volunteers’ Experiences With Unusual End-of-Life Phenomena OMEGA - Journal of Death and Dying. 77 (1): 3–14 .

 Hipotesiak 

Hainbat hipotesi proposatu dira argitasun terminalaren kasuak azaldu ahal izateko, baina horietako bat ere ezin izan da frogatu. 

hipotesi batek hil aurretik hainbat garun-areatan gertatzen den bapateko jarduera elektrikoaren areagotzearekin lotzen du argitasun terminalaren gertaera  Mashour GA, Frank L, Batthyany A, Kolanowski AM, Nahm M, Schulman-Green D, et al. (2019ko abuztua) Paradoxical lucidity: A potential paradigm shift for the neurobiology and treatment of severe dementias Alzheimer's & Dementia. 15 (8): 1107–1114 

beste hipotesi batek neurotransmisore eta CRH hormonaren askapenari, dosi handietan, egozten dizkie argitasun terminalaren kasuak. Hipotesi honek lotura bat iradokitzen du amets luzido eta argitasun terminalaren artean  Bostanciklioğlu M (2021eko ekaina). "Unexpected awakenings in severe dementia from case reports to laboratory". Alzheimer's & Dementia. 17 (1): 125–136  

kontzientziaren jatorria garunetik at kokatzen dutenentzat, argitasun terminalaren fenomenoa hil zorian dagoenengan gertatzen den kontzientziaren deskonexioaren ondorioa izango litzateke. Hauen arabera, kontzientziak garunetik kanpo existentzia autonomoa izan lezake, heriotza mugako esperientziak ere azalduko lituzkeena.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  La ciencia explica la lucidez terminal
  La luz antes de la luz- Una entrevista con la Dra. Rosana Mainar sobre lucidez terminal

Kategoria: Heriotza
Kategoria: Gaixotasun neurologikoak