Irina Rakobólskaia

Irina Viacheslávovna Rakobolskaia (errusieraz:  Ири́на Вячесла́вовна Ракобо́льская, Dankov Errusiako Federazioa, 1919ko abenduaren 22a - Mosku, 2016ko irailaren 22a) errusiar matematikari eta fisikaria izan zen, eta Bigarren Mundu Gerran Gaueko Bonbardaketako Guardien 46. erregimentuko «Taman» liderra izan zen. Gerra ostean, fisika lanetan aritu zen Moskuko Estatu Unibertsitatean, eta erradiazio kosmikoa aztertu zuen bertan. Estatu mailako aitorpen ugari jaso zituen bere ibilbidean zehar, besteak beste, Errusiako RSFS-ko Zientzialari Goraipatuarena 1990ean. Natalia Meklin-Kravtsova errejimenduko hegazkinlariarekin batera liburu bat idatzi zuen Нас называли ночными ведьмами (Gaueko sorginak deitu gintuzten) izenburupean. Liburuan gerran izandako esperientziak azaltzen dira, Nachthexen alemaniar etsaiek jarri zieten ezizena bezala, «gaueko sorginak» esan nahi duena. Andréi Linde fisikariaren ama zen.

 Bizitza 

 Haurtzaro eta gaztaroa 
Irina Rakobolskaia 1919ko abenduaren 22an jaio zen Errusiako RSFS Dankov hirian, fisika irakasle familia batean. Bere aita, Viacheslav Rakobolski, Moskuko Unibertsitatean graduatu zen astronomia gradu batekin 1910ean. 1938an institutua amaitu ondoren, Rakobolskaia Moskuko Estatuko Unibertsitateko Fisika Fakultatean sartu zen.

 Bigarren Mundu Gerra 
Rakobolskaia 1941eko urrian sartu zen Armada Gorrian, Aberri Gerra Handia hasi ondoren. Unibertsitateko beste hamazazpi ikasle ere batu ziren Gaueko Bonbardaketaren 588. errejimenduan eta Engels Abiazio Militarreko Eskolan entrenatu zuten, Jevdokia Paskó, Jekaterina Riábova eta Jevguenia Rúdneva barne, Sobietar Batasuneko Heroina titulua jaso zutenak gerran zehar. 1942an entrenamendua amaitu eta gutxira, erregimentuko lider izendatu zuten. 1946an desmobilizatu zutenean, maior mailarekin, guztira hamabost borroka-irteera eginda zituen nabigatzaile gisa.

 Gerra ondorengo bizitza eta zientziari egindako ekarpenak 
1946an, armadatik desmobilizatu zuten, eta unibertsitateko laugarren urtea amaitu zuen. 1949an graduatu zen, Gueorgui Zatsepin eta Vladimir Véksler-en zuzendaritzapean muoiei buruzko tesia defendatu ondoren.

1950 eta 1963 artean, klaseko laguntzaile gisa aritu zen, eta 1963 eta 1977 artean irakasle laguntzaile izan zen. 1977an, Moskuko Estatuko Unibertsitateko Fisika Fakultateko Erradiazio Kosmikoaren Saileko irakasle titular postua lortu zuen.

1968an, Georgy Zatsepinekin batera, Rakobolskaiari laborategi bat eskaini zioten erradiazio kosmikoa aztertzeko Moskuko Estatu Unibertsitateko Fisika Nuklearreko Institutuan, eta 1991ra arte izan zen arduraduna. 1968an, Moskuko metroaren barruan lur azpian 60 metrora X izpien emultsio ganberak instalatzea agindu zuen, muoien zeniteko angelu banaketa ikertzeko. Bere ikerketak partikula sekundarioen hedapen planokidearen ezohiko fenomenoa jorratu zuen, eta energiaren muga eta fenomenoarekiko menpekotasuna ezarri ahal izan zituen.

1971tik, Izpi Kosmikoen eta Espazioaren Fisikaren Saileko zuzendari laguntzailea izan zen Moskuko Estatuko Unibertsitatean, eta erradiazio kosmikoari eta fisika nuklearrari buruzko ikastaroak eman zituen.

1962an zientzia fisiko eta matematikoetako lizentziaturako hautagai gisa tesia defendatu zuen, eta 1975ean zientzia fisiko eta matematikoetako doktoregoko tesia defendatu zuen izpi kosmikoetan energia handiko muoien sorrerari buruz. 300 lan baino gehiago argitaratu zituen, fisika nuklearrari buruzko testuliburu bat barne.

Bere karreran zehar, 80 000 ikasle baino gehiagori irakatsi zien, eta Moskuko Estatuko Unibertsitateko emakumeen batasunaren, Fisika Fakultateko Zientzia Kontseiluaren eta Erradiazio Kosmikoari buruzko Zientzia Kontseiluaren zuzendaria izan zen Zientzien  Errusiar Akademian. Erretiroa hartu ondoren, hitzaldiak ematen eta noizean behin irakasten jarraitu zuen. Bere seme Andrei Linde fisikari teoriko bihurtu zen, eta bere beste seme Nikolai Linde psikologoa izan zen. Rakobolskaia 2016ko irailaren 22an hil zen eta senarrarekin batera lurperatu zuten Novodévichi hilerrian.

 Obra nagusiak 

 Исследование мюонов сверхвысоких энергий (Energia ultra altuko muoien azterketa). - M: Nauka, 1975 .-- 210 p.
 Учебник по ядерной физике. (Fisika nuklearreko testuliburua). - 2. arg., Add. eta berrikusia - M.: Editorial de la Universidad Estatal de Moscú, 1981 .- 280 p.
 Взаимодействие адронов космических лучей сверхвысоких энергий (Energia ultra altuko izpi kosmikoen hadroien elkarrekintza). - M.: Ed. Moskuko Estatuko Unibertsitatea, 2000.- 250 or.
 Нас называли ночными ведьмами. (Gaueko sorginak deitu gintuzten). - M.: Ed. Moskuko Estatuko Unibertsitatea, 2002.- 320 or.

 Sariak eta aintzatespenak 

 Militarrak 

 Bandera Gorriaren Ordena.
 Aberriaren Gerrako Hiru Ordena.
 Izar Gorriaren Ordena.
 Kanpainako dominak.

 Zibilak 

 Errusiako RSFSko zientzialari ohoratua.
 Moskuko Estatuko Unibertsitateko ohorezko irakaslea.
 Ohorezko intsigniaren ordena.
 Langile beteranoaren domina.
 "Errusia Osoko Biztanleriaren Erroldaren Merituagatik" Domina.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Noggle, Anne (1994). A Dance With Death: Soviet Airwomen in World War II. College Station, TX: Texas A&M University Press. ISBN 0890966028. OCLC 474018127

 Kanpo estekak 

Kategoria:Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistako kideak
Kategoria:Moskun hildakoak
Kategoria:Bandera Gorriaren Ordena jaso dutenak
Kategoria:Sobietar Batasuneko fisikariak
Kategoria:2016ko heriotzak
Kategoria:1919ko jaiotzak
Kategoria:Emakume fisikariak
Kategoria:Emakume matematikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume hegazkinlariak
Kategoria:Emakume zientzialariak