Ximena Cristi

Lucia Ximena Cristi Moreno (Rancagua, Txile, 1920ko abenduaren 13a - Santiago, Txile, 2022ko uztailaren 21a) mugimendu postinpresionista eta espresionistetako margolari txiletarra izan zen. Cristik Aída Poblete eta Olga Poblete margolariek garatu zituzten «mundu-eraketa eta adierazpen-ikuspegi femenino berak» garatu zituen.

 Biografia 
Ximena Cristi Rancaguan jaio zen. 1938tik aurrera, Txileko Unibertsitateko Arte Ederren Eskolan ikasi zuen. Sei urteko ikasketak egin ondoren, arte plastikoetako lizentziatura, pinturako aipamenarekin, eskuratu zuen. Bere formakuntzan eragin handia izan zuen Jorge Caballero Cristi margolari eta irakasleak.

Cristi 1940ko belaunaldiko kide izan zen, Francisco Otta, Israel Roa, Aída Poblete, Ernesto Barreda eta Carlos Pedraza artistekin batera. Taldeak Pablo Burchard eta Camilo Mori margolarien eta Luis Oyarzun idazlearen eragina zuen, eta bere margolanen estiloa fauvismotik hurbil zegoen. Geroago, eta gobernu italiarraren beka bati esker, Italiara joan zen Erromako Arte Ederren Akademian ikastera 1948 eta 1952 artean.

1953an, Matilde Pérez, Aída Poblete, Sergio Montecinos eta Ramón Vergararekin batera, Grupo de los cinco izeneko taldea sortu zuen. Taldea Txiletar-Frantses Institutuan bost artista horiek egin zuten erakusketa batean sortu zen. Bertan, irudikapen piktoriko tradizionalarekiko haien desadostasuna islatu zuten, sormen artistikorako bide berriekin esperimentatzeari ekinez. Estilo bateratu bat sortu ez bazuten ere, bost artistek koadroaren errealitateari buruzko antzeko ideiak partekatzen zituzten. Ideia horiek, haien ustez, gehiago zegozkion errealitate bisualari formen orekari baino.

Horiez gain, Gustavo Poblete, Ramon Vergara Grez, Matilde Perez, Elsa Bolivar, Maruja Pinedo eta Uwe Grumann-ekin batera, Grupo Rectángulo taldeko kidea ere izan zen. Artista horiek "artea ideien artea" dela defendatzen zuten, horregatik, beren lanak oinarri geometriko eta abstraktu batez garatzen zituzten.

Irakaskuntzan ere jardun zuen. 1960 eta 1982 artean pintura eskolak eman zituen Txileko Unibertsitateko Arte Ederren Eskolan.

2020an, ehun urte bete zituenean, Txileko Kulturen eta Arteen Idazkariordetzak Cristiren lana ikertzeko eta aztertzeko proiektu bati ekin zion, eta, horren ondorioz, 2022an, Catálogo de obra razonada izenburuko liburua argitaratu zuten.

 Obra 
Cristiren arabera, berak beti izan du natura inspirazio iturri: «natura hil bat badut aurrean, aulki bat, objektu bat edo zuhaitz bat, erabat objektiboa da, guztiz erreala, hortik abiatzen naiz». Bere margolanak ikuspegi pertsonaletik sortu arren, artistak aitortzen du ez duela inoiz irudimenetik margotu, ezpada zerbait objektiboa gidari hartuta. Bere lanak, gehienetan, barnealdeak, lorategiak, natura hila eta giza irudiak ditu oinarri, beti zentzu nostalgiko eta malenkoniatsuarekin. Ximena Cristiren lanik adierazgarrienetako batzuk Arte Ederren Museo Nazionalean daude, besteak beste, Errugbi jokalariak, Lorategiko zuhaitza eta Besaulkia atzeraka. 

 Erakusketak 
Ximena Cristik zenbait erakusketa egin ditu bere ibilbide artistikoan, kolektiboki nahiz banaka, Txilen eta Latinoamerikako, Europako eta Asiako beste herrialde batzuetan:

Kolektiboak

 2014 - Puro Chile, paisaje y territorio, La Moneda Jauregia Kultur Etxea, Santiago, Txile.
 2008 - Lecciones de Ego, Las Condes Korporazio Kulturala. Santiago, Txile.
 2007 - Falsifiquémonos, Trece galeria, Santiago, Txile.
 2003 - Pintura chilena de Grandes Bancos, Andrés Bello Unibertsitateko Casona de Las Condes Campusa, Santiago, Txile.
 1997 - Persistencia del paisaje en la pintura chilena, Santiagoko  Arte Garaikidearen Museoa, Txileko Unibertsitatea.
 1986 - Artistas contemporáneos pintan Valparaíso,  Valparaisoko Udalaren Arte Galeria, Txile.
 1985 - Exposición de arte contemporáneo chileno, Londreseko Olympia Hall aretoa, Ingalaterra.
 1972 - 150 años de pintura chilena, Arte Ederren Museo Nazionala (Argentina), Buenos Aires.
 1968 - I Bienal de Quito, Ekuadorreko Kulturaren Etxea, Ekuador.
 1960 - II Bienal Hispano Americana de México, Mexiko.
 1957 - IV Bienal de Sao Paulo, Sao Pauloko Arte Garaikidearen Museoa, Brasil.
 1955 - Cien años de la pintura chilena, Círculo de Periodistas, Santiago, Txile.
 1954 - Exposición de plástica femenina Gabriela Mistral, Hezkuntza Ministerioa, Santiago, Txile.
 1953 - Exposición del Grupo de los Cinco, Txiletar-frantses Kultura Institutua, Santiago, Txile.
 1941 - Salón Oficial Interamericano, Arte Ederren Museo Nazionala (Txile), Santiago, Txile.

Banakakoak

 2010 - Ximena Cristi por Ximena Cristi: 70 años de pintura, Santiagoko  Arte Garaikidearen Museoa,  - Itaú Fundazioa, Txile.
 2008 - Pinturas, Talcako Unibertsitateko Santiagoko Campuseko Hedapen Zentroa, Santiago, Txile.
 2005 - Ximena Cristi 25 años de pintura, de la serie "Los Maestros IV", Juan Egenau Aretoa- Arte Bisualetako Saila, Txileko Unibertsitatea, Santiago.
 1997 - Retrospectiva, Casa del Arte de la Universidad de Concepción-eko Unibertsitateko Artearen Etxea, Txile.
 1993 - Visión de Ximena Cristi, Providenciako Udala - Kultura Institutua, Santiago, Txile.
 1990 - Cincuenta años de pintura. Exposición retrospectiva, Las Condes-eko Kultura Institutua, Santiago, Txile.
 1981 - Dos épocas: Ximena Cristi, Txileko Unibertsitateko Arte Garaikidearen Museoa, Santiago, Txile.
 1972 - Las flores y las frutas en la pintura chilena, Las Condes-eko Kultura Institutua, Santiago, Txile.
 1967 - Ximena Cristi, Txileko Unibertsitateko Erakusketa Aretoa, Santiago, Txile.
 1948 - Txileko Unibertsitateko Erakusketa Aretoa, Santiago, Txile.

 Bildumetako eta museoetako obrak 
Txileko museo eta bildumetan gordetzen diren bere lanetako batzuk:

 El árbol en el jardín, 1977, oihal gaineko olio-pintura, 98 x 98 cm. Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago.
 Interior, oihal gaineko olio-pintura, 73 x 60 zm. Muchacha con trenza, oihal gaineko olio-pintura, 92 x 64 cm. Pino en Horcón, olioa oihal gainean, 73 x 90 cm. Figura de mujer, oihal gaineko olio-pintura, 64 x 80 cm. Concepcióngo Unibertsitateko Pinakoteka.
 Izenbururik gabea, 1988, oihal gaineko olio-pintura, 60 x 73 zm. Ikusizko Arteen Museoa, Santiago.
 Cuadro para un comedor, liho gaineko olio-pintura, 68 x 102 cm. CCU bilduma, Santiago.
 El balcón, oihal gaineko olio-pintura, 72 x 59 cm. Silla en el jardín, oihal gaineko olio-pintura, 86 x 102 cm. Interior con silla, olioa oihal gainean, 64 x 81 cm. Txileko Unibertsitateko Arte Garaikidearen Museoa, Santiago.

Bere lanak gordetzen dituzten beste bilduma publiko eta pribatu batzuk: Linareseko Arte eta Artisautza Museoa; Valparaisoko Arte Ederren Udal Museoa; Talcako Unibertsitateko Pinakoteka; Cosas Bilduma - Revista Internacional, Txile, besteak beste.

 Sariak 
Bere ibilbidean zenbait sari lortu ditu:

 2022 - Pablo Neruda Arte eta Kultura Merituaren Ordena.
 2011 - Altazor Saria, Ikusizko arteak, Pintura. "Ximena Cristi por Ximena Cristi, 70 años de pintura" erakusketagatik.
 2000 - Udalaren Arte Saria, Santiagoko Udala.
 1997 - Kritikarien Zirkulua Saria, Ikusizko Arteak, Santiago.
 1982 - Santiagoko Arte Garaikidearen Museoa, Lehiaketa Nazionaleko Ohorezko Saria.
 1980 - Arte Kritikoen Elkartearen Saria, Santiago, Txile.
 1979 - Lircay Lehiaketako Ohorezko Saria, Talca, Txile
 1976 - Arte Ederren Akademia Saria.
 1975 - Instituto de Chile Saria, Banakako Erakusketa Onena, Santiago.
 1962 - Santiagoko Areto Ofizialaren Ohorezko Saria, Pintura sailean, Santiago.
 1961 - Txileko Margolari eta Eskultoreen Elkarte Nazionalaren Saria, Santiago.
 1954 - Santiagoko Areto Ofizialaren Lehen Saria.
 1950 - Pintura Saria  Hispanoamerikako Lehen Aretoa, Madril, Espainia.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Ximena Cristiren prentsa artxiboa
 Ximena Cristi, Mujeres Bacanas
 Ximena Cristi, Artistas Visuales Chilenos - Museo Nacional de Bellas Artes
 HOMENAJE A XIMENA CRISTI OBRAS PRESENTES EN LA COLECCIÓN DEL MAV+, Extensión Utalca
 EXPOSICIÓN VIRTUAL: HOMENAJE A XIMENA CRISTI "100 AÑOS DE CREACIÓN", Extensión Utalca
 Microdocumentales: Ximena Cristi, Museo de Arte Contemporáneo
 Cien años de trayectoria en la plástica chilena de la obra pictórica de Ximena Cristi, Galería Bucci

Kategoria:2022ko heriotzak
Kategoria:1920ko jaiotzak
Kategoria:Txileko margolariak
Kategoria:Emakume margolariak
Kategoria:Txileko emakumeak