Geertruida de Haas-Lorentz

Geertruida Luberta de Haas-Lorentz (Leiden, Herbehereak, 1885eko azaroaren 20a - Leiden, 1973), Berta Lorentz edo Berta de Haas-Lorentz izenez ere ezaguna, Herbehereetako fisikaria izan zen, eta elektroien fluktuazioa partikula browniarrak bezala aztertu zuen lehen pertsona. Zarata elektrikoaren teorian lan egin zuen lehen emakumetzat hartzen da.

 Bizitza 
Berta Lorentz Leidenen jaio zen, Herbehereetan, Hendrik Lorentz Fisikako Nobel saridunaren eta Aletta Catherin Kaiserren alaba nagusia bezala. Garai horretan bere aita Leidengo Unibertsitateko fisika teorikoko katedraduna zen. Bere amak haurrak eta etxea zaintzen zituen, ongintzako lanak egiten zituen eta tokiko emakumeen sufragio mugimenduan oso inplikatuta zegoen.

1910eko abenduaren 22an Wander Johannes de Haas-ekin ezkondu zen, geroago Leidenen fisika esperimentaleko katedraduna izango zena, eta bi seme eta bi alaba izan zituzten. Haien seme-alabek abizena aldatu zuten "Lorentz de Haas" izatera.

Bertak Fisika ikasi zuen Leideneko Unibertsitatean, bere aita doktore-aholkulari zuela. 1912an, doktoretza jaso zuen "Over de theorie van de Brown'sche beweging en daarmede verwante verschijnselen" izeneko tesiarekin (Browndar higiduraren eta erlazionatutako fenomenoen teoriaz). Tesia Leidenen defendatu ondoren, Delft-eko Unibertsitate Teknikora joan zen irakasle gisa, eta bere aitaren lan batzuk alemanera itzuli zituen. Aitaren biografia bat ere idatzi zuen.

De Haas-Lorentz 1973ko urtarrilaren 2an hil zen Leidenen, 87 urte zituela.

 Ikerketa 
De Haas-Lorentz izan zen Albert Einsteinen mugimendu browndarraren teoria beste domeinu batzuetara aplikatu zuen lehenengoetakoa. Bere tesi-lanean zehar, zirkuitu elektrikoetan elektroien fluktuazio termikoaren analisi teorikoa egin zuen lehena izan zen, Johnson-Nyquist zarataren aurkikuntza esperimentala baino lehenago.

Bera izan zen, halaber, lehenengoa proposatu zuena fluktuazio termikoek erradiazio elektromagnetikoaren detekzioa mugatzen zutela.

Senarrarekin lankidetzan, De Haas bikoteak erakutsi zuen James Clerk Maxwellek egindako esperimentuek ez zutela André-Marie Ampèreren hipotesia frogatzen, hau da, materiaren magnetismoa korronte-begizta mikroskopikoek eragiten dutela.

Supereroankortasunaren Londoneko penetrazio-sakonera ere iragarri zuen 1925ean, 1935ean Londoneko ekuazioak garatu aurretik.

 Lanak (hautaketa) 

 De Haas-Lorentz, Geertruida (1912). Over de theorie van de Brown'sche beweging en daarmede verwante verschijnselen. [On the theory of Brownian motion and related phenomena] (PDF) (Doctoral dissertation thesis) (in Dutch). University of Leiden.
 De Haas-Lorentz, Geertruida (1913). Die Brownsche Bewegung und einige verwandte erscheinungen [Brownian motion and some related phenomena] (in German). Braunschweig: F. Vieweg. OCLC 5160522
 De Haas-Lorentz, Geertruida; Lorentz, H. A. (1919). Theorie der quanta [Theory of quanta]. OCLC 81861598
 Lessen over theoretische natuurkunde : aan de Rijks-Universiteit te Leiden [Lessons on theoretical physics at Leiden State University]. Vol. 1–5. 1919–1926. OCLC 805502380
 Lorentz, H. A.; Bruins, Eva Dina; Reudler, Johanna; De Haas-Lorentz, Geertruida Luberta (1928). Kinetische Probleme [Kinetic Problems] (in German). Leipzig: Akademische Verlagsgesellschaft. OCLC 28005510
 De Haas-Lorentz, Geertruida Luberta (1946). De beide hoofdwetten der thermodynamica en hare voornaamste toepassingen [The two main laws of thermodynamics and their main applications] (in Dutch). 's-Gravenhage: M. Nijhoff. OCLC 361410098
 De Haas-Lorentz, Geertruida Luberta, ed. (1957). H. A. Lorentz: impression of his life and work. Amsterdam: North-Holland Pub. Co. OCLC 317334917

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 H.A. Lorentz-en doktoregoko ikasleak: 1881-1921
 De Haas-Lorentz-en argazkia
 Geertruida de Haas-Lorentz Matematika Genealogia Proiektuan

Kategoria:1973ko heriotzak
Kategoria:1885eko jaiotzak
Kategoria:Emakume fisikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume zientzialariak