Pedofiliaren kultura

Pedofiliaren kulturaren definiziorako, lehenengo adingabeen aurkako indarkeria sexuala aztertzea komeni da. Horretarako hiru kontzeptu argi eta garbi bereiztea eskatzen du, sarritan gizarte diskurtsoan nahasten direnak: sexu erasoa, haurtzaroan sexu abusua eta pedofilia. Espainiako zigor kodearen arabera, sexu erasoa gertatzen da erasotzaileak indarkeria edo intimidazioa erabiltzen duenean biktimaren aurka. Aldiz, haurtzaroan sexu abusua definitzen da baimenik gabe edo baimen baliogabearekin sexu ekintzak egitea, arrazoiak direla eta, adibidez, adina (hamairu urtetik beherakoak), buruko ezintasuna, zentzumenen gabezia edo erasotzaileak nagusitasun edo engainu egoera bat aprobetxatzen duenean. Bi kategoriak delituak dira, baina koakzio mailan eta loturako zigorretan bereizten dira.

Pedofilia, bestalde, ez da berez delitua, parafilia bat baizik. Gutxienez sei hilabetez nerabezarora iritsi ez diren haurrei zuzendutako fantasia, bulkada edo sexu-jokabide iraunkorrak izatearekin erlazionatzen da, normalean hamahiru urte baino gutxiagoko haurrekin ematen dena. 

Kontzeptu hauek bereiztea funtsezkoa da fenomenoaren konplexutasuna ulertzeko, adingabeen babesa modu egokian jorratzeko eta interpretazio sinple edo sentsazionalistak sahiesteko.

Beraz, pedofiliaren kultura, jarrera eta praktika sozialen multzoarekin erlaziona daiteke, helduen eta nerabeen arteko harreman sexualak  edo haurrekiko atrakzioak justifikatu, minimizatu eta normalizatzen dutenak. Honelakoekin erlaziona daiteke:

 Haurrak sexualki erabiltzea legitimatzen duten mugimenduak edo taldeak.
 Haurren aurkako abusuaren larritasuna erlabizatzen duten diskurtsoak.
 Muga etikoak ezabatzen dituen giro kulturala, eta edozein murrizketa “errepresio” gisa hartzen duena.
 Pornografiaren edo haurrak sexualizatzen dituzten edukien aurreko telerantzia.

 Terminoaren jatorria eta garapen historikoa 
Antzinarotik abiatuz, pedofilia terminoak gaur egungo zentzua izan ez arren, helduen eta haurren arteko harremanak kultura jakin batzuetan onartuak edo sozialki integratuak izan ziren. Adibidez, antzinako Grezian, bereziki Atenasen eta beste polis batzuetan, pederastia praktika sozial eta hezigarri gisa ulertzen zen. Harreman hauek, normalean, 12 eta 18 urte bitarteko mutilen eta helduen artean izaten ziren, eta harreman horiek mentoritza, erotismoa eta gizarte-transmisioa uztartzen zituzten. Gizarte horietan normalizatuta zegoen praktikak ziren eta ezin badira guztizko pedofiliaren kulturatzat hartu, egia da aintzindaritzat hartu genezakela. 

Hala ere, XIX. mendera arte ez dugu pedofiliaren kontzepturik agertzen, 1886ean parafilia moduan definitu zenean. Eredu horretan pedofilia, parafilia indibidualtzat jotzen zen; arazo mentalekin lotuz eta jaramonik eman gabe faktore kultural eta sozialei. Horrela, XX. mendearen zati handi batean, medikuntza-ikuspegi hori nagusitu egin zen: pedofilia nahasmendu psikologiko bat zen, sexu-desbideratze bat. 

Aitzitik, XX. mendearen amaieratik eta XXI. mendearen hasieratik, zenbait azterlan eta egile ikuspegi erredukzionista hori zalantzan jartzen hasi ziren, eragin handiagoa duen testuinguru kultural zabalago bat dagoela proposatuz: haurtzaroa eta gaztaroa gizartean irudikatzeko, erotizatzeko edo sexualizatzeko moduak. 

Ildo horretan, beste lan berriago batzuek uste dute pedofilia (edo, gutxienez, haren normalizazio edo erreprodukzio potentziala) "haurtzaroko sexu-kultura" dei genezakeenean oinarritu daitekeela: irudiek, bitartekoek, edertasun-arauek, gaztaroko estereotipoek, inozentziak, kalteberatasunak eta abarrek gorputz gazteak erotizatzen edo sexualizatzen dituzten kultura, indarkeria esplizitua eman baino lehen ere. Adibide bat Jane Felipe eta Liliane Madrugaren Erotización de los cuerpos infantil: pedofilia y pedofilización en la contemporaneidad (2010) artikulua da. Kultura eta Genero Ikasketetatik haurtzaroa, sexualitatea eta pedofilia kontzeptuak nola aldatzen diren aztertzen da, bai eta garaikidetasunean teknologiaren, bitartekoen, kultura bisualaren, publizitatearen eta abarren bidez nola etsitzen duten ere. 

Ikerketa mota horien arabera, zenbait praktika kulturalek (bitartekoak, moda, erotizazio estetikoa, gazteen sexualizazioa, irudien hedapena, kontsumo mediatikoa, etab.) haurtzaroaren sexualizazioarekiko normalizazioa edo tolerantzia sinbolikoa lagun dezaketen garai batean bizi gara, eta horrek zaildu egiten du begirada kliniko tradizionala.

XX. mendearen amaieratik eta XXI. mendearen hasieratik, pedofilia nahaste indibidual soiltzat hartzea zalantzan jartzen duen ikuspegi kritikoa sortu zen, eta, horren ordez, eraikuntza kultural, moral eta sozialei lotutako fenomeno gisa interpretatzea proposatu zen. Aldaketa horren funtsezko erreferentea da Steven Angelidesen Historicizing Affect, Psychoanalyzing History: Pedophilia and the Discourse of Child Sexuality (2003) lanaren artikulua. Bertan, egileak dio egungo "pedofiliaren krisia" ez dela soilik abusatzaile isolatuen larrialdi gisa ikusi behar, baizik eta "izu moral" kolektibo baten adierazpen gisa. Angelidesek argudiatzen du pedofiliaren aurreko erreakzio sozial eta mediatiko askok errepresio sinbolikoko mekanismo gisa funtzionatzen dutela, berak "haurren sexualitatearen diskurtso erreprimitua" deitzen duenari aurre egitea saihestuz. 

Handik gutxira, Jane Felipe de Souza eta Liliane Madruga Prestesen Erotización de los cuerpos infantiles: pedofilia y pedofilización en la contemporaneidad (2010) bezalako lanek Kultura eta Genero Ikasketetatik jaso zuten norabide hori. Artikulu horretan "haurtzaro", "sexualitate" edo "desira" esanahiak duela gutxi nola etsi diren aztertzen da, komunikabideen, teknologia birtualen, modaren eta kultura bisualaren eraginpean. Horrekin iradokitzen da pedofilia — edo, gutxienez, gorputz gazteen pedofilizazioa — ez dela soilik gai indibiduala edo klinikoa, baizik eta haurtzaroa edo nerabezaroa erotizatzen eta sexualizatzen duen gizarte-testuinguru zabalago baten parte dela.

Oro har, obra multzo horrek "pedofilia" kontzeptuaren jatorri akademikoa arazo kultural gisa har daitekeena inauguratzen du: ez desbideratze indibidual soil gisa, baizik eta irudikapen sinbolikoak, arau sozialak, erakundeak, kontakizun mediatikoak eta botere-dinamikoak barne hartzen dituen fenomeno estruktural gisa. Une horretan — 90eko hamarkadaren amaieran eta XXI. mendeko lehen hamarkadan — hasi zen eztabaida teoriko eta kultural serio bat finkatzen, gizarte modernoek haurren edo gazteen sexualizazioa errazten duten baldintzak nola sortzen dituzten eta baldintza horiek ikuspegi kritiko batetik aztertu behar diren azaltzeko, ohiko auzitegi-medikuntzako paradigmatik harago.

 Pedofiliaren kultura balioztatzen duten elementu nagusiak 

 3.1 Pornografia eta bilaketa tendentziak 
Internetek azken aldian izan duen bilakaerak, erraztasunak ekarri ditu zentzu guztietan. Horren adierazlea da pornogrfia ikusteko dagoen sarbidea. Geroz eta gehiago dira hau ikusteko dauden aukerak. 

1990. urtertetik 2000. urtera bitarte, pornografia ikusteko zegoen eskuragarritasuna gaur egungoa baino txikiagoa zen, DVD formatuan ikusteko aukera zegoelarik soilik. Honek, irisgarritasuna jeisten zuen, kontsumoa zailagoa bihurtuz. 2008. urtean izan zen, irisgarritasun hori handitu egin zen unea. Pornografia ekoizten zuten hainbat enpresa Interneten sartu eta beren marken gune ofizialak ireki zituzten, momentu horretan, gailu elektronikoa zuen orok, pornografia ikusteko aukera zuelarik. 

Pornografian ematen diren bilaketa tendentziei dagokionez, 2017an, Espainiar Estatuan, “Nerabeak” hitza izan zen pornografia orrialdeetan bilatutako hirugarren kategoria nagusiena. 

 3.2 Emakumeen infantilizazioa 
Gero eta gehiago hazten ari diren edertasun estandar berriek emakumeen gorputzaren infantilizazio estetikoari laguntzen diote. Horiena artean, hurrengoak nabarmendu daitezke:

 Kosmetika industriaren Baby Face-a, eta honek dakarren eguneroko Skincare-a
 Gorputz osoa depilatzea, ileak betirako kentzearen beharra nabarmenduz (Laser-ra)
 Sare sozialetako filtroak
 Operazio estetikoak

Guzti hauek, emakumeon gurputza infantilizatzea bultzatu egiten dute, bai eta tendentzia guztiak normalizatu. Hau, pedofiliaren kulturarekin erlaziona daitekeen elementuetako bat da.

 3.3 “Sugar dating”-ak bezalako dinamikak 
“Sugar dating”-ak, azkenaldian normalizatutako gizon heldu eta emakume gazteen arteko erlazioak dira.  Gizonak, gehienetan ahalmen ekonomiko hanikoak, eta emakume gazteak, aldiz, normalean, ahalmen ekonomiko baxukoak, harreman afektiboa ezarri egiten dute, zenbait akrodioekin, horien artean laguntza ekonomikoa eskainiz emakumeari, konpainiaren truke. Hauek, esklusibotasunean eta bizimodu sofistikatuan oinarritutako harreamanak izan ohi dira. 

 Bibliografia 
Alonso, A. C. D., & Rodríguez, A. G. (s. f.). LA VIDA COTIDIANA EN EL ÁTICA ANTIGUA A TRAVÉS DE LA CERÁMICA. 

Angelides, S. (2003). Historicizing Affect, Psychoanalyzing History: Pedophilia and the Discourse of Child Sexuality. Journal of Homosexuality, 46(1-2), 79-109. https://doi.org/10.1300/J082v46n01_02 

Arias, V. T., & Lafarga, F. A. (2009). PEDOPHILIA: A CLINICAL, LEGAL AND SOCIAL PROBLEM. 8(2). 

Brinkhof, T. (2023, enero 13). How the ancient Greeks viewed pederasty and homosexuality. Big Think. https://bigthink.com/the-past/pederasty-homosexuality-ancient-greece/ 

Felipe, J., & Madruga, L. (2010). Erotización de los cuerpo infantiles. Pedofilia y pedofilización en la contemporaneidad. Hachetetepé. Revista científica de Educación y Comunicación, 1, 67-80. 

History of Pornography. (2011, febrero 8). https://web.archive.org/web/20110208103004/http://www.pornographyhistory.com/ 

Justo, D. (2017, enero 9). ¿Qué ha sido lo más buscado por los españoles en Pornhub a lo largo del 2016? Cadena SER. https://cadenaser.com/ser/2017/01/09/ciencia/1483946688_997028.html 

Vives Bellalta, J. (2024, julio 9). ¿Qué es el sugar dating y cuando puede convertirse en una estafa sentimental?

 Erreferentziak