Via Maris

Antzinako munduko biderik garrantzitsuenetako bat zen, Egipto Siriarekin eta Mesopotamiarekin lotzen zuena. Ibilbide gehiena kostaldetik egiten zuen. Bertatik gertu jaio ziren asentamenduek garapen bizkorra izan zuten, eta asko hirigune bihurtu ziren, mendebaldeko eta ekialdeko ezaugarrien nahasketa aberatsa zutenak.
 Historia eta ibilbide ahalgarriak 
Neolitoan dagoeneko erabili zenaren zantzuak daude, eta segurtasunez, Brontze Aro goiztiarrean datatua dago. Galtzadak Egipto iparraldeko Siria, Anatolia eta Mesopotamiako inperioekin lotzen zuen, Sortaldeko Mediterranear kostaldea jarraituz.

Via Maris erromatar izena da, baina lehenago, filistiarren lurreko bidea bezala ezagutzen zen, egiptoarrek "Horusen bidea" ere esaten zioten. Kristautasunarekin oso lotuta, Via Maris izenaz ezagutzen dugun lehen lana Isaiasen Bibliaren testua da, beti ere, latinezko itzulpenean (Isaias, 9:1). Vulgatan, Itun Berriaren latinezko itzulpenean ere avgertzen da Mateo, 4:15 lerroan:Terra Zabulon et terra Nephthalim via maris trans Iordanen Galilaeae gentium.Erromatar inperioaren erori ondoren, iturri literarioek bide hori izendatzeari utzi zioten, harik eta Erdi Aroan, gurutzadekin, autore batzuen idazkien parte izatera itzuli zen arte. Horiek amaitu eta Lur Santurako erromesaldiak hasi zirenean, Akreko portura galeran iritsi eta Via Maris zeharkatzea zen ibilbiderik erabilienetako bat.

 Intsentsuaren ibilbideak bat egiten zuen Via Marisekin 
Negev basamortua (egungo Israelen hegoaldean) eta portu-hiriak, ekialde-mendebalde lerraduran, lotzen zituzten komunikazio-bideek osatzen zituzten arabiar merkataritza-bideen mendebaldeko sekzioak, Arabiako penintsularen eta Mediterraneo itsasoaren artean. Negev basamortuan antzinako lau nabatear hiri zeuden (Avdat, Haluza, Mamshit Kurnub eta Shivta), baita intsentsua eta espeziak azken helmugara (Mediterraneoko arroa) iristeko ibilbideak mugatzen zituzten zenbait gotorleku ere. K.a. III. eta II. mendeen artean izan zuen hedapenik handiena. Olibanoa (erretxina aromatikoa) eta arabiar mirra, indiar espeziak, ebanoa, zeta, ehunak, artileak, lumak, animalien larruak eta Ekialdeko Afrikako urrea bezalako ondasunen merkataritzarako kanala izan zen.

 Ibilbide ahalgarriak 
Ez dago argi nondik nora zuen ibilbidea baina proposamen baten arabera, Sidon hiritik Eszitopolis-era (gaur egun Beit She 'an) zihoan, Israelgo iparraldean.  Beste proposamen batzuek diotenez, Gazan hasten zen, Axkelon, Axdod, Yavneh eta Jaffa zeharkatzen zituen, eta Yarkon ibaian amaitzen zuen, egungo Israelen erdian. Ikertzaileen artean ez dago akordiorik ibilbideari buruz, ezta bide zahar hau igarotzen zen hiriei buruz ere

 Kantauriko "Via Maris" 
Atlantikoan Via Maris izena eman zaio Galia eta Hispania arteko bideari. Bide hori Oiassotik igarotzen zen eta Kantauri itsasoan erromatartzea ezartzeko funtsezkoa izan zen. Hau da, egungo historialari espainiarrek Via Maris izena erabili dute Erromatar garaiko Kantauriko itsas bide hori izendatzeko, bere kabotaje eta merkataritza portuak zituena eta Atlantikoko itsas bidearen osagaia zena.. Nazioarte mailan, ordea, izen hori Egipto eta Palestinako kostaldeko bide historikoa da.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Merkataritza-bideak
Kategoria:Erromatar galtzadak
Kategoria:Antzinako Ekialde Hurbila
Kategoria:Egiptoko geografia
Kategoria:Palestinako geografia
Kategoria:Siriako geografia
Kategoria:Asiako erromatar aztarnategi arkeologikoak
Kategoria:Erromatarrak Euskal Herrian