Ghungroo

Ghungroo (, ) Hegoaldeko Asian dantzariek erabiltzen duten orkatilako bat da, kaskabilo ugari josita dituen banda zabal bat hain zuzen ere. Kaskabilo bakoitzak ere ghungroo izena du. Idiofonoen taldeko musika tresna da.

 Izenak 
Indiaren iparraldean eta Pakistanen ghunghroo, ghunghru, ghungur edota ghungura izenak erabiltzen dira, Indiaren hegoaldean chilanka, salangai, sadangai edota gejje. Sri Lankan calaṅkai (சலங்கை) esaten zaio eta Bhutanen gaggara. 

Nepalen orkatilakoa chap (चाँप) esaten dute eta ghungroo kaskabiloak dira. 

 Deskribapena 
240px|thumb|Namrta Rai dantzaria, Kathak dantzatzen.
Txitxarriz beterik dauden larruzko uhal zabalak dira. Txintarriak brontzez edo letoiz eginak egoten dira eta barruak burdinezko esfera izaten dute. Banda bakoitak 50 eta 200 kaskabiloartean izaten ditu, kotoizko lokarri sendo batez lotuta. Haur hasiberriek 50 txintxarritako ghungrooak izaten dituzte eta esperientzia eta teknika hartu ahala gehiago josten dituzte. Ohikoena da emakumezkoek 101 kaskabilo eramatean ghungroo bakoitzean eta gizonezkoek 151.

Nepalgo orkatilakoek 9-27 brontzezko txintxarri izaten dituzte 23 cm-ko luzera eta 7,5 cm-ko zabalera duten bandatan josita. Abestiaren eta dantaren arabera orkatilako handiagoak edo txikiagoak erabiltzen dituzte.

 Teknika 
Kathak dantza estilo klasikoan erabiltzen dituzte hala emakumezkoek nola gizonezkoek. Keinu eta gorputz biraketa zehatzei esker ghungooen kaskabiloek lan erritmiko bereziak sortzen dituzte. Kathak dantzak hanka joko konplexuak ditu eta ghungrooek efektua nabarmentzen dute, izan ere ghungroorik ezean musika tresnen soinuak hanka-jokoa estaliko lukete. Pauso batzuk kanpai-jotze bakarrarekin egiteko diseinatuta daude, horregatik koskabiloak tonuaren arabera hautatzen dira, beste pausu batzuek kaskabilo lerro osoa mugiarazten dute.

Tradizioari jarraituz dantza hasi aurretik ghungrooak bedeinkatu egiten dira, gejjaipuja deitzen den zeremonia batean.

 Historia 
240px|thumb|Ellora leizeetako tenpluan Shiva jainkoa Apasmara deabrua zapaltzen. Orkatilakoa darama.
Antzinatik ezagutzen dira bitxik jositako orkatilakoak. Estetikaz gain erlijio zentzua ere bazuten. Zeremonietan erabiltzen ziren animaliei ere janzten zitzaizkien; zezeei, behiei, elefanteei edota zaldiei. Hilobetan aurkitzen diren orkatilakoek klase soziala ere markatzen zuten.

XIX. mendeko sanskritozko Shabda Kalpadruma liburuan aipatzen da emakumezkoek noopura izeneko orkatilakoak janzten zituztela haien presentziaz ohartarazteko. Haien aipamen goiztiarrenak Garai vedikoan aurkitzen dira. Paada Ghargharika orkatilakoak urrezko txintxarriak zituen eta soinu atsegina ateratzen zuten. Gaur egungo ghungrooen aurrekaria zela pentsatzen da.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Soinueneako fitxa
 Kathak dantza, Taal Dhamaar dantzaria

Kategoria:Idiofonoak
Kategoria:Indiako musika tresnak
Kategoria:Pakistango musika tresnak
Kategoria:Nepalgo musika tresnak
Kategoria:Sri Lankako musika tresnak