Espainiako futbol amerikar liga nazionala (LNFA)

Futbol Amerikarreko Liga Nazionala (LNFA) Espainiako futbol amerikarreko txapelketa nagusia da 1995tik, Espainiako Futbol Amerikar Federazioak antolatzen duena (FEFA).

Denboraldi bakoitzaren amaieran ondoen sailkatu diren taldeek Futbol Amerikarraren Europako Ligan edo EFAF Kopan parte hartzeko aukera dute, Futbol Amerikarraren Europako Federazioak ezarritako baremoaren arabera.

 Historia 

 Kataluniako Futbol Amerikar Liga 
Espainiako futbol amerikarrak Futbol Amerikarraren Liga Katalana (LCFA) izan zuen lehen liga ofizial gisa, Futbol Amerikarraren Federazio Katalanak antolatua, 1988-89 denboraldian ospatzen hasi zena.

 Superkopa 
1989ko apirilaren 2an hasi zen nazio mailako taldeak barne hartu zituen lehen lehiaketa, I. Superkopa, hau ere Kataluniako Amerikar Futbol Federazioak antolatua. Bertan, Mallorca Voltors eta Sants Broncos LCFAren I. edizioko lau taldeei batu zitzaizkien. II. edizioan, jada hamabost taldek parte hartu zuten, tartean Madrileko hiru taldek (Panterak, Hartzak eta Zezenak), eta Bartzelona Boxersek txapeldun titulua berritu zuen. 

1995etik aurrera, LNFA abian zela eta Espainiako Kopa agertu zenean, Superkopa katalan mailako lehiaketa bihurtu zen.

 Spain Football League 
1991n sortu zen lehen liga nazionala, Spain Football League (SFL) izenekoa, Unipublicek antolatua eta Antena 3k telebistatua, bederatzi talderekin lehian: Madrid Panteras, Madrid Osos, Barcelona Howlers, Vilafranca Eagles, Tarrasa Reds, Manresa Bagmonts, Madrid Toros, Cullera Giants eta Zaragoza Lions.

Lehen denboraldia 1991ko azaroaren 23tik 1992ko martxoaren 14ra bitartean jokatu zen, eta amaieran Barcelona Howlers izan zen txapeldun, Montjuïceko Estadio Olinpikoan jokatutako finalean Madrid Panterasi irabazita, 8500 ikusleren aurrean. Bederatzi talde horien artean jokatutako bigarren edizioan, Vilafranca Eagles izan zen irabazlea.

 American Football League 
Bere lehen bi denboraldien ondoren, 1991-92 eta 1992-93, American Football League (AFL) izena aldatu zuen bere hirugarren denboraldian, 1993-94, eta talde kopurua hamaikara handitu zuen. Valentzia Bats, Bilbao Steel Knights, Castelló Tifons eta Tarraco Imperials gehitu ziren, eta Tarrasa Reds eta Cullera Giants baja izan ziren. Bartzelona Howlers izan zen txapelduna.

 Futbol amerikar liga nazionala 
American Football League-ren 1994ko denboraldiaren amaieran, 1994ko udan, Futbol Amerikarraren Espainiako Elkartea (AEFA) sortu zen, egungo Futbol Amerikarraren Espainiako Federazioaren ernamuina, eta liga berri baten antolaketa bere gain hartu zuen, Futbol Amerikarraren Liga Nazionala (LNFA).

Liga hori 1995ean hasi zen jokatzen, Football Amerikarraren I. Liga Beefeater izenarekin, garai hartan Beefeater marka banatzen zuen Bodega Pedro Domecq, S.A. enpresak babestu zuelako. Izen komertzial hau lehen hiru denboraldietan mantendu zen, Domecqen babesleak iraun zuen bitartean. Lehen finala Madrid Panterasek irabazi zuen 1995eko maiatzaren 14an, Madrilgo Estadio Olinpikoan, eta bigarren edizioa 1996ko urtarrilaren 14an hasi zen, hamabi talderekin, eta Madrid Panterasek 1996ko ekainaren 8an berritu zuen txapeldun titulua, agertoki berean.

 Konfigurazioa 
LNFAk, lehen ediziotik, taldeen banaketa aldatu du, bai hitzaldietan, bai taldeetan. Konferentzia edo talde bakarra zuen, ligako talde guztien artean partidak jokatuz, 2010eko denboraldira arte, orduan hainbat konferentziatan banatu baitzen. Zehazki, hiru hitzaldi sortu ziren, 2009ko denboraldiko lehen bost sailkatuek Espainiako Konferentzia osatuz; Konferentzia Nazionalak eta Konferentzia Hispanikoak, berriz, ligako gainerako taldeak elkartu zituzten, eta titulurako play-offak konferentzia bakoitzeko onenak izan ziren.

2012ko denboraldian lehiaketa sistema aldatu zen, LNFA Elitea sortuz, non Espainiako sei talde onenak sartu ziren. Aurreko denboraldietan ez bezala, Elite mailako LNFAko kideek bakarrik izan zezaketen Ligako txapeldun izateko aukera denboraldi honetatik aurrera. Bertan ondoen sailkatu diren lau taldeek play-offak jokatu dituzte. Bosgarren sailkatuak mailari eusteko promozio bat jokatu zuen LNFAko gainerako taldeen bigarren sailkatuarekin eta seigarren sailkatua automatikoki jaitsi zen LNFA Elitetik.

2014. denboraldian, kategoria gorenaren izena aldatu zen, LNFA Elite izenetik LNFA Serie A izenera igaro baitzen, eta A seriea osatzen ez zuten konferentzietako taldeekin B serieko LNFA sortu zen.

2018ko denboraldian, handitu egin da talde kopurua, 6tik 14ra, eta fase erregularrean bosnako bi multzotan eta lauko batean banatzen dira, talde batzuek uko egin diotelako beren plazari. 2019ko denboraldian, 12 taldek parte hartuko dute, 4 taldetako 3 taldetan; 2020ko denboraldian, 10 taldek, 5 taldetako bitan; eta 2021eko denboraldian, 8 taldek, 4 taldetako bitan. 2022 eta 2023 denboraldietan 5 taldetako bi konferentziatara itzuli zen (ekialdea eta mendebaldea).

 Bigarren Maila 
2004 eta 2009 artean LNFA 2 txapelketa jokatu zen 9x9 modalitatean Espainiako eta Portugalgo taldeen artean. 2010ean Portugalgo Amerikar Futbol Liga sortu zen, Portugalgo taldeak bertan sartu zirelarik, eta Espainian Futbol Amerikarraren Espainiako Elkarteak (AEFA) challengeak antolatu zituen, 7x7 modalitatean jokatutako taldeen arteko partiden formatu malgua. Azkenik, 2012an AEFA FEFA bihurtu ondoren, LNFA Elite sortu zen, eta LNFAko gainerako taldeak hiru konferentziatan banatu ziren: Iparraldean, Hegoaldean eta Ekialdean lehen denboraldi horretan (2012) eta Iparraldean, Hegoaldean, Ekialdean eta Erdialdean 2013an. Konferentzia bakoitzeko sailkapenik onenek play-offa jokatu zuten, LNFA Eliteri igoera automatikoa ematen zion lehen postuagatik, eta bigarren postuagatik, LNFA Eliteko bosgarren sailkatuaren aurkako igoeragatik.

2014ko denboraldian, A seriean sartu ez ziren taldeak kategoria berri batean sartu ziren, LNFA Serie B izenekoa, hiru hitzaldirekin (Iparraldea, Ekialdea eta Hegoaldea), aurreko denboraldian baino bat gutxiago, Centro konferentzia desagertu baitzen. Hurrengo urtean, 2015eko denboraldian, hitzaldiak bi taldetan banatu ziren: Par eta Impar. Ondoren, hiru lurralde-ligak (Catalana, Aragonesa eta Andaluza) eta FEFAren Konferentzia batek osatu zuten, lurralde horietakoak ez ziren gainerako taldeekin. Liga guzti hauen amaieran, txapelketa bakoitzeko onenek elkarren aurka jokatzen zuten "playoffetan", final-laurdenetako, finalerdietako eta finaleko kanporaketekin.

2018, 2019 eta 2020 denboraldietan, B seriea ezabatu da, eta 2021. denboraldian berreskuratu.

2025. denboraldian, B serieak izena aldatu zuen, eta lehengo LNFA 2-a berreskuratu zuen.

 Hirugarren Maila 
2015eko denboraldian, C serieko LNFA sortu zen B seriean parte hartzeari uko egin zioten taldeekin, seriea osatzen zuten bi taldeak geografikoki sakabanatuta zeudelako eta haientzat kostu ekonomiko onartezinak eragiten zituelako, bai eta LNFAn sartu berri ziren taldeekin ere.

 Tituluak (Elitea) 
Ligako titulua final batean jokatzen da, Spanish Bowl deitua. Huek playoffeko finalistak jokatzen dute. Hauek dira txapeldunak:

 Badalona dracs x11
 L´Hospitalet pioners x6
 Valencia Firebats x4
 Las Rozas Black Demons x3
 Osos de Madrid x2
 Madrid Panters x2
 Villafranca Eagles x1
 Granollers Fenix x1

 Euskal Herriko taldeak LNFA 
Euskal Herrian XX. mendeko bukaeran hasi ziren futbol amerikarrean jokatzen. Egun apenas dauden taldeak (Biarrizko Atlantes eta Santurtziko Coyotes izan ezik), ezta jokalari profesionalak ere (bakarra NFLen aritutako Richard Tardits biarriztarra izanik).

Hala ere, Euskal Herrian talde gutxi egon dira LNFAko txpelketetan parte hartu dutenak:

 Bilbao Steel Knight 1992an sortutako Euskal Herriko lehen futbol amerikar taldea izan zen. LNFAko Lehiaketa nazional eta lokaletan parte hartu zuten 90. hamarkadan
 Bilbao Cougars futbol amerikarra praktikatzen zuen taldea izan zen 1995tik 1999ra. Gaur egun, Madril, Bartzelona eta Valentzia zonaldetik kanpo, Espainiako kopa finala jokatu duen klub bakarra izaten jarraitzen du .
 Abanto Minero flag modalitatean hasi zen eta 2007an tackle-era pasatu ziren. LNFA-2ko 7x7 ligan jokatu zuten .
 Coyotes Santurtzi, futbol amerikarra eta flag footballa jokatzen duen taldea da, Santurtzin kokatuta dagoena. Gaur egun euskal talde aktibo dagoen bakarra da eta LNFA 2 jokatzen du. 2017an LNFAko Elitean jokatu zuen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
Webgunea
FEFA