Lurraren defendatzaile

Lurraren defendatzailea edo lurraldearen defendatzaile edo babeslea, ingurumenaren defendatzaile aktibista batzuei ematen zaien izena da. Ekosistemak zaindu eta ingurumen osasuntsua izateko giza eskubidea babesteko lan egiten duen aktibista da. 

 Mugimenduaren ezaugarriak 
Askotan, defendatzaileak komunitate indigenetako kideak dira, eta lurraldearen kontzeptuarekin oso lotuta egiten dute borroka: antzinako lurren jabetza-eskubideak babesten aritzen dira desjabetzearen, kutsaduraren, ustiaketa basatiaren edo suntsitzearen aurrean. Lurraldea eta bere baliabideak herri indigenek sakratutzat har ditzakete, eta lurra zaintzea arbasoei, egungo herriei eta etorkizuneko belaunaldiei ohore egiten dien eginbehartzat hartzen da. 

Ekintzaile hauei protestalari deitzen dieten arren, termino horren negatibotasuna arbuiatzen dute ekintzaile hauetariko batzuek. Horren ordez, mugimenduotako kideek "lurraren defendatzaile" esatea nahiago dute, termino horrek bakezaletasuna. ondarearen defentsa eta antzinako lurrak zaintzeko erantzukizuna batzen dituelakoan. Labradorko Inuit komunitateko lurraren babesle Denise Colek hala deskribatu du: "sinestuna naiz gure botikak hartzen ditudanean, danborra hartzen dudanean; lege kolonialak protesta egitea deituko lukeena zeremonia dela deritzot nik".  

Lurraren defendatzaileek eginkizun aktiboa eta gero eta agerikoagoa dute lurraldearen garrantzia babestu, ohoratu eta ikusarazteko ekintzetan. Defendatzaileek aurre egn izan diete hoditeria instalazioari, erregai fosilen industriei, nekazaritza intentsibo edo etxegintza garapenerako lurraldearen suntsiketari eta frackinga bezalako baliabideen erauzketari. Ekintza horiek lurra degradatzea, basoa suntsitzea eta habitata etetea ekar dezaketela uste dute, batez ere lurralde indigenetan. Melanie K. Yazzie ekintzaile navajoak nabarmendu du navajoen lurraren defendatzaileen erresistentzia-taktikak eta baliabideen erauzketaren inguruan duten jarrera antikapitalista eta anti-garapena aipatzen ditu, Diné (Navajo) erresistentziaren aspaldiko tradizioekin oso lotuta daudelako.

Emakumeak funtsezkoak izan dira mugimenduaren arrakastarako, blokeo fronteetan eta erresistentzia ekintzetan lehen lerroan ager daitezkeen lurraren defendatzaileak izaten baitira. Emakumezkoek hartzen duten rola da sarri lurraldearen defendatzailea eta Ertamerika eta Hego Amerikan "defensoras del territorio" esan ohi zaie.

 Jazarpena 
Lurraren defendatzaileek jazarpen gogorra jasaten dute baliabideen erauzketaz baliatzen diren aliantza politiko eta korporatibo boteretsuen aurrean Nazio Batuen Erakundeko Giza Eskubideen Kontseiluak adierazi izan du lurraren defendatzaileak "arrisku eta arrisku handiena duten giza eskubideen defendatzaileen artean" daudela .

Global Witness erakundeak 57 herrialdetako 1.922 lur-defendatzaileren hilketak salatu zituen 2002 eta 2019 urteen artean. Biktimen %40 indigenak izan ziren, munduko populazioaren %6 izan arren. Indarkeria horren dokumentazioa osatu gabe dago urteen buruan.

Yale Environment 360 agerkariak 2019an gutxienez 212 ingurumen kanpainari eta lurraren defendatzaileak hil zituztela kalkulatu zuen. Hilketen horien erdia baino gehiago Kolonbian eta Filipinetan izan ziren.  2020an, lurren defendatzaileen hilketak 227 izatera iritsi zirela salatu da.

Jazarpenak behartu izan ditu askotan lurraren defendatzaileak erbesteratzera. Esate baterako, Jani Silva defendatzaile kolonbiarra 2020an  erbestera joan zen. Ordutik, bere jatorrizko lurraldea bisitatu du bizkartzainekin edo Nazioarteko Bake Brigadak (PBI) erakundeak lagunduta. 2023an, Bakearen Nobel Sarirako izendatu zuten Amnistia Internazionalaren gomendioz. 2024an, Alemanian, Hessengo Bakearen Saria eman zioten.  

2019an Euskal Herrira erbesteratu zen Kolonbiako beste ekintzaile bat, Luz Estella Romero, eta  2025eko martxoan, Bilboko Udalak hiriari egindako ekarpena aitortu zien Romerori eta beste migratzaile batzuei.

 Eraildako lurraren defendatzaileak 
Zerrenda honetakoak dozenaka edo are ehundaka kasuren arteko adibideak baizik ez dira:

 Berta Isabel Cáceres (1971ko martxoaren 4a - 2016ko martxoaren 2a); Hondurasko ekintzaile ekologista, buruzagi indigena.
 Paulo Paulino Guajajara brasildarra, 2019an hil zuten legez kanpoko egurgileek Amazoniako eskualdean egindako segada bat.
 Chico Mendes, brasildarra, ekologista eta aktibista.
 Hernán Bedoya, afro-kolonbiarren lurraldeen eskubideen aldeko ekintzailea.
 Julián Carrillo, Mexikoko Rarámuri buruzagi indigena, 2018ko urriaren 24an eraila.
 Datu Kaylo Bontolan, Manobo tribu buruzagia, Katribuko (Ipar Mindanao, Filipinak) Buruzagien Kontseilu Nazionaleko kidea, 2019ko apirilaren 7an hila. 
 Omar Guasiruma eta Ernesto Guasiruma, Kolonbiako buruzagi indigenak, 2020ko martxoan erailak. 
 Simón Pedro Pérez, lider indigena, 2021eko uztailaren 6an eraila, Chiapas, Mexiko.
 Javiera Rojas, Txileko ekologista eta ekintzailea, 2021eko azaroan hilik aurkitua.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Lurraren defendatzaileak
Kategoria:Indigenen eskubideen aldeko ekintzaileak