Tonu (musika)

Tonua bi musika-nota hurrenez hurrenekoren arteko tartea da (mi eta faren, eta si eta doren artekoa izan ezik). Tonua bidun maiorra osatzen duten bi notaren altueren arteko distantzia da, bi tonuerdiz osatua. Eskala naturalaren ondoko bi notaren arteko distantzia da (mi-fa eta si-do noten artekoa izan ezik, hori tonuerdikoa baita).Euskalterm: [Musika Hiztegia] [2011]

Tonu garbia uhin sinusoidal bati dagokio, hau da, f(t) = A sen(2 π f t) motako funtzio bati, non A anplitudea den, t denbora eta f maiztasuna. Mundu errealean ez dago tonu garbirik, baina edozein uhin periodiko maiztasun desberdinetako tonu hutsen batuketa gisa adieraz daiteke. Oinarrizko frekuentzia bat eta funtsezkoaren multiplo batzuk egongo lirateke, harmoniko deituak. Harmoniko horien maiztasunak maiztasun nagusiaren multiplo oso bat dira.

Tonu bati Fourierren analisia aplikatzen zaionean, partzial harmoniko izeneko osagai batzuk lortzen dira. Osagai horietatik lehenak edo funtsezkoenak eta 2 (2, 4, 8, 16...) potentziako ordena-zenbakia dutenek lehenengoaren antzeko tonu-sentsazioren bat dute berez (zortzigarrenetik urrun daudenez, giza entzumenak "nota berberak baina zorrotzagoak" bezala hautematen baititu). Gainerako partzial harmonikoak funtsezkoaz bestelako soinutzat hartzen dira, eta horrek soinua aberasten du. Horrela, 2ren potentzia harmonikoak gainerakoak baino apur bat ozenagoak dituzten soinuak sudurreko tinbre, huts edo distiratsuagoa duten soinutzat hartzen dira, eta beste partzial harmoniko batzuk zertxobait ozenagoak diren soinuak, berriz, tinbre beteago edo osoagoa, biribilagoa edo ilunagoa duten soinutzat. Partzial harmoniko guztiek, oro har, musika-tinbrea zehazten dute.

Tonua hautemateko moduari soinuaren altuera esaten zaio, eta soinu hori baxu edo altu nolakoa den zehazten du, nahiz eta normala den tonua altueraren sinonimo gisa erabiltzea.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Musikako teoria
Kategoria:Entzumena
Kategoria:Uhinak
Kategoria:Musika terminologia
Kategoria:Akustika