Federico Soto

Federico Soto Yarritu 1906an Santanderren jaiotako psikiatra bat izan zen. Bere medikuntza ikasteten zatirik handiena Madrilen egin zuen, ondoren, espezializazioa Neuropsikiatrian Santanderren eginik, konkretuki Casa de Salud Valdecillan Jose Maria Aldamaren ikuskaritzapean. 1934ean 27urte zituelarik Nafarroako Ospitale psikiatrikoan mediku zuzendari izateko postua lortu zuen, bere erretirorarte jardungo zuen postua izango zen 1976an. 

Bere lan jardueraren inguruan hitz egiten badugu, azpimarratu behar dugu Nafarroako medikuntzan aurrera pauso handiak egin zituela, era bat modernizatuz eta berrikuntzak ezarriz. Esaterako, pazienteen ongizaterako indar alkandorak albo batera utzi zituen, burdinezko hesiak erabiltzeari utzi eta ordainpeko pazieenteen eta beste pazienteen arteko bereizketan ezabatuz.Hortaz gain, metodo berriak ere txertatzu zituen, hainbat tailer aurrera eramanez eta “laboraterapia” metodoa aurrera eramanaz. Horiek garatzeko momentuko terapeuta onenetariko bat kontratatu zuen, Gisella Wegener alemaniarra. Ikuspegi guztiz aurreratua garairako. 

Ildo beretik, Nafarroan elektroentzefalograma txertatzen aitzindaria izan zen, baita psikofarmako berriak agertzen joan ziren einean, 50eko hamarkada inguruan. Horrez gain, Nafarroako psikoteknia eta psikologia aplikatuko institutuen sorrera bultzatu zuen eta baita hauek zuzendu ere. Baina bere jarduera profesionala ez da hor geratzen, irakaskuntzara ere zabaldu zituen hegalak. Psikiatria eta Psikologiako irakasle izan zen Nafarroako unibertsitateko medikuntza fakultatean. Medikuntzako aholkulari ere jardun zuen Nafarroako Unibertsitateko klinikan eta Espainiako Neuropsikiatria elkarteko presindete.

Hainbat lan argitaratu zituen, horien artean nabarmendu ditzazkegu “El destino humano como problema ciencia” (1953) eta “Desarrollo de la psiquiatría asistencia en el hospital San Francisco Javier de Navarra” (1967)

Arlo pertsonalari dagokionez Federico Soto Yarrituk bederatzi seme-alaba izan zituen. Bestalde, ezaguna zen gaixoekiko zuen harreman eta taktuaz, ez baitzitun “zoro” deitzen, duintasunezko tratua lehenetsi zuen eta hitz eta erantzuneko tratua sustatu. Bere zaletasunei dagokionez, uso mezulariak zaintzea, hipika eta xakea zeuden. Alemaniarra zertxo bait kontrolatzen zuen eta bere bizitzaren azken urteetan hainbat liburu itzuli zituen.

Urte batzuk geroago, bere jaioterrian, Sanatanderren omenaldia egin zioten eta bere iruidari buruzko biografia landua jasoa zuten osasun mentalari egindako ekarpen aitzindariengatik.