Elizabeth Armstrong Wood

Elizabeth Armstrong Wood (New York, 1912ko urriaren 19a - 2006ko martxoaren 23a) estatubatuar geologo eta kristalografoa izan zen, Bell Laborategietan laser eta supereroale berriak garatzeko ikerketa-programaren arduraduna. Bere idazkien argitasunagatik eta publikoa gai zientifikoen inguruan hezteko egindako ahaleginengatik  aintzatetsia izan zen.

 Bizitza 
Elizabeth Wood 1912ko urriaren 19an jaio zen, New Yorken (AEB). Barnard College-ra joan zen eta Geologian doktoratu zen Bryn Mawr Unibertsitatean, non kristalografiaz interesatzen hasi zen. Geologia irakatsi zuen Bryn Mawr-en 1934-1935 eta 1937-1938 ikasturteetan. Geologia eta Mineralogia eskolak ere eman zituen Barnard-en, 1935-1937 eta 1938-1941 artean. Azkenik, Columbiako Unibertsitatean ikertzaile postua lortu zuen.

1942an, Wood-ek Bell Laborategietako Fisika Ikerketa Sailean lanpostu bat onartu zuen, non zientzialari gisa lan egin zuen lehen emakumea izan zen. Bi hamarkada baino gehiagoz, kristalen propietate elektromagnetikoei buruzko ikerketa kristalografikoko programa bat zuzendu zuen. Propietate eroaleak eta magnetikoak zituzten kristalak ekoizten eta material kristalino ferromagnetiko edo piezoelektriko berriak ikertzen aritu zen. Silizioko fase-trantsizioak, kuartzoko irradiazioagatiko kolore-aldaketak eta eremu elektrikoak aplikatzean material batzuen egoera-aldaketak aztertu zituen. Bere ikerketetan, azaleko kristalografiarako lehen notazio sistematikoa garatu zuen. Bere lanak laser eta supereroale berrien garapenean lagundu zuen.

Woodek bere idazkien argitasunagatik aintzatespenak lortu zituen, batez ere gai horretan ezadituentzat idatzi zituen liburuetan, hala nola Science for the airplane passenger (Hegazkineko bidaiariarentzako zientzia), 1969. Bere Crystals and light lana, 1964an argitaratua, aurrez optika ezagutzarik ez zuten irakurleentzat, testuliburu nagusia izan zen denbora luzez bere arloan. Bell Laborategiek liburu horren bertsio bat argitaratu zuten, Experiments with crystals and light ('Esperimentuak kristalekin eta argiarekin',1964), institutuko ikasleentzat, liburuxka eta esperimentu-kaxa gisa. Crystal Orientation Manual (1963) teknikarientzako eskuliburu bat zen, esperimentuetarako kristalen prestaketa egokiari buruzkoa. 1962ko Rewarding careers for women in Physics ('Karrera egokiak emakumeentzat Fisikan') liburuaren izenburuak iradokitzen duen bezala, emakume gehiago zientzietara erakartzeko ahaleginak bultzatu zituen, bilera eta hitzaldietan emakume profesionalek jasandako gaitzespen kulturala bezalako gaiak eztabaidatuz.

Erakunde profesional ugaritako ekimenen buru izan zen; besteak beste, Amerikako Kristalografia Elkartearen (ACA) sorrera nabarmendu behar da, X izpien eta Elektroien Difrakziorako Elkarte Amerikarraren (ASXRED) eta Amerikako Kristalografia Elkartearen (CSA) arteko fusio batetik abiatuta. 1957an, ACAko lehen emakumezko presidentea izan zen.

Wood 2006ko martxoaren 23an hil zen, iktus baten ondorioz.

 Sariak eta aintzatespenak 

 50eko eta 70eko hamarkaden artean, Bell Laborategiek bostehun milioi dolar inguru inbertitu zituzten bideofono bat sortzeko. 1964an, konpainiak bere «Picturephone sistema» aurkeztu zuen, hiri gutxi batzuetan zerbitzu mugatuarekin. Lady Bird Johnson lehen damak Elizabeth Woodi egindako deiarekin inauguratu zen sistema.
 Wheaton College (1963), Western College, Ohio (1965), eta Worcester Polytechnic-en (1970)  honoris causa doktoregoak jaso zituen.
 1997an, ACAk Elizabeth A. Wood Zientzia Idazketa Saria sortu zuen, zientziari buruz publikoarentzat idazten lan bikaina egiten duten argitalpenen egileak omentzeko. Saria hiru urtean behin ematen da, eta lehenengo omendua Roald Hoffmann Nobel saridunak izan zen. Beste irabazle batzuk K.C. Cole, Ira Flatow eta Oliver Sacks izan dira.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako geologoak
Kategoria:2006ko heriotzak
Kategoria:1912ko jaiotzak
Kategoria:Emakume geologoak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Zientzia dibulgatzaileak