Hari-orkestra

Hari-orkestra biolinaren familiako instrumentuez osatutako orkestra da.Euskalterm: [Musika Hiztegia] [2011] Orkestra honen instrumentuak honako hauek izan ohi dira: biolina, lehenengo eta bigarren biolinetan banatzen dena, biola, biolontxeloa eta kontrabaxua. Hari-orkestrak tamaina ezberdinekoak izan daitezke: 12 (4.3.2.2.1 = 12) eta 21 musikari (6.5.4.4.2 = 21) arteko ganbera-orkestra batetik, batzuetan zuzendaririk gabe jotzen dutenak, edo orkestra sinfoniko handi baten soka-atalaren tamaina baliokideraino, 60 musikari izan baititzake (16.14.12.10.8 = 60; nahiz eta Gurre-Liederrek 84:20.20.16.16.12 eskatzen du).

 Errepertorioa 
Errepertorioak Mozarten hainbat obra (Gaueko serenata txikia barne) eta baxu jarraitu barrokoa alde batera uzten duen Haydnen lanak biltzen ditu. Obra horietako batzuk problematikoak dira orkestrarako edo hari-laukoterako diren erabaki behar denean. Haydnen lehen obretan, kontrabaxuaren eta biolaren linea melodikoaren noizbehinkako gurutzaketetan harmoniaren inbertsioek kontrabaxua beharrezkoa dela adierazten dute bereziki; hala ere, auzia ez dago konponduta.

Badira XX. mendean honako konpositore hauek harizko orkestrarako idatzitako obra nabarmenak: Bartók (Hari-orkestrarako Divertimento), Stravinski (Apolo), Witold Lutosławski (Musique funèbre), [[Benjamin Britten] (Sinfonia Sinple eta Tema de Frank Bridgeren Tema baten Aldaerak), Charles Wuorinen (Grand Bamboula), eta Malcolm Williamson (7. zbko sinfonia). Michael Tippettek Harizko Orkestrarako Kontzertu Bikoitza idatzi zuen eta Ralph Vaughan Williamsek Williamsek Harizko Orkestra Bikoitzerako Partita idatzi zituzten. Hari-orkestrarako Serenata bat idatzi duten konpositoreak Txaikovski, Dvořák, Suk eta Elgar dira. Mendelssohnek, gaztetan, hari-orkestrarako hamahiru sinfonia ere idatzi zituen.

Batzuetan, jatorrian harizko laukoterako, boskoterako, seikoterako eta abarrerako idatzitako lanak harizko orkestrarako moldatzen dira. Samuel Barber eta bere Harientzako Adagioa, Alban Berg eta bere Lyric Suiteren hiru pieza, Arnold Schönberg eta bere Bigarren Hari Laukotea eta Verklärte Nacht seikotea, Piotr Ilitx Txaikovski eta bere Souvenir de Florencia seikotea, John Corigliano eta bere Bigarren Hari-Laukotea eta Jean Sibelius eta bere Andante Festivo dira adibide batzuk. Sibeliusen piezak tinbalentzako aukerako zati bat du. 1978an septeto batentzat idatzitako Shaker Loops pieza 1983an moldatu zuen John Adams konpositore estatubatuarrak hari-orkestrarako, eta azken aldian errepertorioari gehitu zaio. Graham Waterhousek hainbat lan konposatu ditu hari-orkestrarako (Sinfonietta), baita Highland Bagpipe (Agurraren Nagusia) bezalako soinu kontrastagarriekin konbinatuz ere.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Orkestrak