Sima Samar

Sima Samar (persieraz: سیما سم ;  o Jaghori, Gazniko probintzian, Afganistan1957ko otsailaren 3a) doktore, emakumeen giza eskubideen eta eskubideen defendatzaile, nazio eta nazioarteko foroetako aktibista eta gizarte-langilea da. 2001eko abendutik 2003ra arte Afganistango Emakumearen Gaietarako Ministerio izan zen. Gaur egun, Afganistango Giza Eskubideen Batzorde Independenteko presidentea da, eta, 2005etik 2009ra, Nazio Batuen Erakundeko Errelatore Berezia Darfur Sudango giza eskubideen egoerari buruz. 2011n, sortu berria zen Egia eta Justizia Alderdiko kide izan zen. 2012an, Right Livelihood Award saria jaso zuen, "giza eskubideen alde egindako lan luze eta ausartagatik, bereziki emakumeen eskubideen alde, munduko eskualde konplexu eta arriskutsuenetako batean".
 Bizitza 
Hazara etniakoa da. Etnia horretako lehen emekumea izan zen Medikuntza titulazioa lortu zuena. 1982ko otsailean graduatu zen Kabuleko Unibertsitatean eta 4 ohorezko doktoretza jaso zituen. Medikuntza praktikatu zuen Kabuleko ospitale estatalean, baina handik hilabete batzuetara ihes egin behar izan zuen Jaghori bere jaioterrira, bere segurtasunagatik, eta han Afganistango erdigune urrunetako gaixoei laguntza medikoa eman zien.

1984an, erregimen komunistak bere senarra atxilotu zuen, eta Samarrek eta bere seme gazteak Pakistanera ihes egin zuten euren segurtasunagatik.  Han doktore gisa lan egiten du errefuxiatuentzako hegalean, NBEren misioko ospitale batean. Afganistango emakume errefuxiatuentzako osasun-zentrorik ez zegoelako kezkatuta, 1989an Shuhada Erakundea eta Shuhada Klinika ezarri zituen Quettan, Pakistanen. Shuhada Erakundea Afganistango emakume eta neskei arreta medikoa, pertsonal medikoaren entrenamendua eta hezkuntza eskaintzen aritzen da. Hurrengo urteetan, klinikaren hainbat sukurtsal ireki zituzten Afganistan osoan.

Hamar urte baino gehiagoz errefuxiatu gisa bizi ondoren, Samar Afganistanera itzuli zen 2002an, Hamid Karzaik gidatutako Afganistango Administrazio Trantsizionalean postu bat hartzeko.  Bitarteko gobernuan, Emakumeen Gaietarako Ministerioko Bitarteko Presidente izan zen. Kanadan, Persa hizkuntzako egunkari batekin izandako elkarrizketa batean, lege islamiko kontserbadoreak zalantzan jartzeagatik, bereziki sharia legea,  heriotza-mehatxua jaso zuen eta uko egin behar izan zion bere karguari. 2003ko Loya yirga egunean, zenbait kontserbadore erlijiosok iragarki bat argitaratu zuten tokiko egunkari batean, Samar Afganistango Salman Rushdie zela esanez.

Gaur egun, Afganistango Giza Eskubideen Batzorde Independentearen burua da.

2004ko Sally Armstrong, "Hijas de Afganistan" Daughters of Afghanistan" dokumentalaren gai izan ziren lau emakumeetako bat izan zen. Dokumentalean, Sima Samarrek Emakumeen Gaietarako Ministerioan egindako lana eta ondorengo boterearen erorketa erakusten dira.

Samar doktoreak uko egiten dio publikoki emakumeek purdah-n (jendearengandik gordeta) egon behar dutenik onartzeari, eta argi eta garbi kontra egiten dio burkaren erabilerari (oinetatik bururako estaldura). Burka erabiltzea derrigorrezkoa egin zuten lehenengo muyadine fundamentalistek, eta gero talibanek. Afganistanen emakume askok Osteomalazia jasaten dutela ere plazaratu du, dieta desegoki baten ondorioz hezurren ahultzea, alegia. Burka erabiltzeak eguzkiarekiko esposizioa murrizten du eta osteomalazia duten emakumeen egoera okertzen du.

 Sariak 
Nazioarteko sari ugari jaso ditu giza eskubideen eta demokraziaren alde egindako lanagatik, besteak beste:

 1994 - Ramon Magsaysay saria
 1995 - Suitzako World Economic Forumeko lider globala biharko
 1998 - 100 Heroines Saria Estatu Batuetan
 2001 - Paul Grunninger Human Rights saria, Paul Grunninger Fundazioa, Suitza
 2001 - Voices of Courage Saria (Ahots adoretsuak), Emakume eta Haur Errefuxiatuentzako Emakume Batzordea, New York
 2001 - John Humphrey Freedom saria, Eskubideak eta demokrazia, Kanada
 2001 - Ms. magazine, Urteko emakumeak afganiar emakumeen izenean, AEB. AEB.
 2001 - Women of the Month (Hileko emakumea), Toronto, Kanada, 2001eko abendua
 2001 - Best Social Worker Saria (Gizarte langile onena), Mylo Trust Fundazioa, Quetta, Pakistan
 2002 - International Human Rights Award saria, Giza Eskubideen Nazioarteko Zuzenbide Taldea, Washington
 2002 - Freedom Award saria (Askatasuna), Askatasunaren eta Demokraziaren aldeko Emakumeen Elkartea, Bartzelona
 2002 - Giza Eskubideen Abokatuen Batzordea, New York
 2003 - Perdita Huston Human Rights saria
 2004 - Profile in Courage saria 2004
 2008 - Ieper hiriko Bakea saria, Belgika
 2008 - Asia Democracy and Human Rights saria.
 2009 - Kanadako Ordena.
 2011 - Geuzenpenning
 2012 - Right Livelihood Award
 2012 - Mother Teresa Awards por la justicia social 2012ko azaroan.
 2013 - Salem-eko Estatuko Unibertsitateko Ohorezko Doktoregoa
 2013 - Nazioarteko Integritatearen Allard Saria

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Ms. magazine "A Voice for the Voiceless" Winter 2007 conversation with Sima Samar and Ms. executive editor Katherine Spillar.
 The New England Journal of Medicine "Despite the Odds -- Providing Health Care to Afghan Women"  Vol. 351, No. 11 (2004).

Kategoria:Afganistandarrak
Kategoria:Politikariak
Kategoria:Emakume politikariak
Kategoria:Afganistango politikariak
Kategoria:Afganistango aktibistak
Kategoria:Medikuak
Kategoria:Emakume medikuak
Kategoria:Afganistango medikuak
Kategoria:Emakumeen eskubideen aldeko ekintzaileak
Kategoria:Feministak
Kategoria:Afganistango feministak
Kategoria:Afganistango musulmanak