Igartzako Maria

Maria Igartzakoa (Beasain, Gipuzkoa, 1542 - Beasain, 1564ko azaroak 8)  Juan Lopitz Amezketakoa, Amezketa, Igartza eta Altzagako jauna, eta bere bigarren emaztea Zuazolako Petronilaren alaba bakarra. 

 Bizitza 
Bere bizitzari buruz ezer gutxi jakin daiteke. Bere herenamona Maria Lopitz Igartzakoa izan zen, haren oinordeko zuzena Martin Peritz Amezketakoak izan zen (1502-1552) Juan Lopitz eta bere lehen emaztea Magdalena Loiolakoaren semea zelako, baina honen heriotzaren ostean Maria bilakatu zen Igartza eta Altzegako anderea 1554tik 1564ra.

Juan Lopitz Beresiaturekin ezkondu zen 1557ko ekainak 10ean, bikoteak ez zuen seme-alabarik izan, Igartzako oinordekotza arriskuan jarriz.

Mariak ordea hil aurretik testamentu oso abesgarria utzi zuen, garaiko bizimodua eta pertsona hauen betebeharren inguruko zantzuak argituz.

 Testamentua 
1564ko azaroak 4an idatzi zuen, bere senarra Juan Lopitz Beresiartu izendatzen zuen oinordeko orokorra. Bertan idatzirik zenbait "agindu" uzten zizkion:

 Bi neskameei, Madalena Iturriozkoa eta Maria Antzizarrekoa, senarrak aurkitzea. Gainera ezkontza ona izan zezaten dirua, oheak eta arropa ematen zizkien ezkonsari gisa.
 Igartzako olagizona, Juan Amolazekoa eta bere emaztea Madalena Aranederrari errenta lau urtez luzatzea. Honetaz gain, Aranederrarenak ziren bitxiak jabeari itzultzea nahi zuen.

Hiltzean Beasaingo Andre Mariaren Parrokian Igartzatarrek duten hilobian ehortzia izatea eskatzen zuen. Eta etorkizunari begira, senarra ere bertan hilobiratua izan zedin eskatzen zuen.

Azkenik, senarrari berriro ez ezkontzeko agindua ematen zion. Historialarien ikuspegitik leinuaren ondarearengan pentsatuz hartutako erabakia izango litzateke, familia arrotz baten eskuetan eror ez zedin ordura arte Igartzatarrek lortutako guztia.

 Eskualdatzea 
Oinordekotza ezak eta berriro ezkontzea debekatu izanagatik, Igartzatarren ondare guztia eskuz aldatu zen.

1568an Maria Idiakezkoa, Petronilaren ama  eta Maria Igartzakoaren amona, Juan Lopitz Beresiarturekin liskarrean hasiko da bilobaren oinordeko bihurtzeko. Azkenean adostasun batera iritsi ziren, Igartzatarren ondarea Idiakeztarren leinura eskualdatuz. Beresiartu ez zen esku hutsik geratu, ezkontza-hitzarmena jarraituz 4200 dukat eta 275 marabedi jaso zituen, Beresiartutarren ondasunak berarekin mantenduz.

Idiakez leinuarekin, Igartzako aro berri bat hasi zen.
 Erreferentziak 

 AGIRRE MAULEON, J.; IBAÑEZ ETXEBERRIA, A.; MORA AFAN, J. K.; MORAZA BAREA A.; ZAPIRAIN KARRIKA D.: IGARTZA: Historia eta Kultur Ondarea. Beasaingo Udala. 2000. ISBN: 84-921541-4-4.
 MARIA IDIAKEZKOAREN JABETZEA. GPAH-AHPG (Oñati). PT 2/820, 96 or. eta hurrengoak.

Kategoria:Beasaindarrak
Kategoria:Beasaingo historia
Kategoria:XVI. mendeko emakumeak
Kategoria:1542ko jaiotzak
Kategoria:1564ko heriotzak
Kategoria:Wikiemakumeok
Kategoria:Euskal Herriko noblezia