Funmilayo Ransome-Kuti

Francis Abigail Olufunmilayo Thomas, Funmilayo Ransome-Kuti bezala ezaguna (Abeokuta, 1900eko urriaren 25a - Lagos, 1978ko apirilaren 13a), maistra, politikaria eta Nigeriako emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea izan zen. Bere belaunaldiko lider garrantzitsuenetako bat da.

 Biografia 
Francis Abigail Olufunmilayo Thomas 1900eko urriaren 25ean jaio zen, Abeokutan. Daniel Olumeyuwa Thomas eta Lucretia Phyllis Omoyeni Adeosoluren alaba. Aita Sierra Leonako esklabo baten semea zen, eta gaur egun Ogun estatua den Abekoutara itzuli zen, familia jatorriaren bila.
Abeokuta Grammar bigarren hezkuntzako eskolan ikasi zuen eta geroago Ingalaterrara joan zen ikasten jarraitzeko. Nigeriara itzuli zen maistra gisa lan egiteko eta 1925eko urtarrilaren 20an Israel Oludotun Ransome-Kuti apaizarekin ezkondu zen, bere herrikideen eskubideen defendatzaile sutsua zenarekin, eta Nigeriako Irakasleen Sindikatuaren eta Nigeriako Ikasleen Sindikatuaren sortzaileetako bat.

Kutik hiru seme izan zituen, Fela Anikulapo Kuti ekintzaile eta musikaria, Beko Ransome-Kuti medikua, eta Olikoye Ransome-Kuti Nigeriako mediku eta Osasun Ministroa. Eta bi iloba musikari, Seun Kuti eta Femi Kuti.

Ransome-Kutik Nigeriako Ordenako kidearen ohorezko titulua jaso zuen 1965ean. Ibadango Unibertsitateak ohorezko zuzenbide arloko doktoretza eman zion 1968an. Nigeriako "House of Chiefs" elkarteko kide izan zen Yoruba herriko Oba gisa.

 Ekintzailetza 
Hezitzaile eta ekintzaile gisa egin zen ezagun. Elizabeth  Adekogberekin batera, emakumeen eskubideen aldeko borrokaren buru izan zen 50eko hamarkadan. Abeokutan emakumeentzako erakunde bat sortu zuen eta 20.000 emakume baino gehiago bildu zituen, horietako asko analfabetoak.
ezkerrera|thumb|Funmilayo Ransome-Kuti eta Abeokutako Emakumeen Sindikatua
Ransome-Kutik Abeokutako merkatuetako emakume merkatariei eragiten ari zitzaien prezio kontrolen eta zerga kolonialen aurkako kanpaina lideratu zuen. Garai hartan merkataritza zen Nigeriako emakumeen jarduera nagusietako bat. 1953an, Nigeriako Emakumeen Elkarteen Federazioa sortu zuen, ondoren Emakumeen Nazioarteko Federazio Demokratikoarekin aliantza osatu zuena.

Hainbat urtez Nigeriako eta Kamerungo Kontzeju Nazionaleko (NCNC ingelesezko siglak) kide izan zen, baina parlamentu federalerako hautetsia izatea lortu ez zuenean kanporatu zuten. NCNCn diruzain gisa aritu zen eta gero mendebaldeko NCNCko emakumeen elkarteko presidente. Kanporatua izan ondoren, bere parte-hartze politikoak garrantzia galdu zuen, bai politika nazionalaren orientazioagatik, bai hura babestu zuten Awolowo eta Adegbenro oposizioko kide garrantzitsuenen jarrera politikoagatik, . Hala ere, ez zuen inoiz bere militantzia politikoa utzi.

50eko hamarkadan, herrialdeko erakunde eraginkorrenetakoa zen House of Chiefs erakunderako hautatu zuten, emakume bakarrenetakoa izanik.

Abeokutako Emakumeen Sindikatuaren sortzaileetako bat izan zen, Eniola Soyinkarekin batera (bere koinata eta Wole Soyinka Nobel saridunaren ama). Besteak beste, Funmilayo Ransom Kutik emakume analfabeto merkatarientzako tailerrak eta prestakuntza-jarduerak antolatu zituen, eta zerga kolonialen eta prezioen kontrolaren aurkako kanpainarekin jarraitu zuen.

 Bidaiatzeko debekua 
Gerra Hotzaren garaian eta bere herrialdearen independentzia baino lehen, Funmilayo Kutik bidaia ugari egin zituen, Nigeriako agintariak zein Britainia Handiko eta Ipar Amerikako agintarien haserrea piztuz Ekialdeko Blokearekin izandako kontaktuengatik. Besteak beste, SESBera, Hungariara eta Txinara bidaiatu zuen, eta Mao Zedongekin elkarrizketatu zen. 1956an agintariek ez zioten pasaportea berritu, argudiatuz "esan daitekeela bere asmoa dela ideia eta politika komunistekin emakumeengan eragitea". Komunista izatearen argudiopean Estatu Batuetako bisa ere ukatu zioten.

Independentziaren aurretik "Commoners Peoples Party" alderdia sortu zuen NCNC boteretsuari desafio egin nahian, eta bere eskualdean nagusi izatea saihestu zuen. 4.665 boto lortu zituen, NCNCk 9.755, eta horrela bide eman zion Action Group oposiziogileari irabazteko (10.443 boto lortu zituen). Funmilayo Nigeriaren independentzia gobernu britainiarrarekin negoziatu zuen ordezkaritzako kide izan zen.

 Heriotza 
Adinean aurrera egin ahala, bere aktibismoa semeen aktibismoak zapuztu zuen, Nigeriako zenbait batzar militarren aurka baitzeuden.

1978an Fela semearen musika ekoiztetxe, etxebizitza eta kooperatibaren bigarren solairu bateko leihotik bota zuten Funmilayo, Kalakuta Republic izenez ezagutzen zena, mila militar inguruk inbaditu zutenean. Urte horretako otsailean koman sartu eta 1978ko apirilaren 13an hil zen, zaurien ondorioz.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Funmilayo Ransome-Kuti And The Women’s Union of Abeokuta, Ilustraciones: Alaba Onajin; textos: Obioma Ofoego, UNESCO, 2014]
Funmilayo Ransome-Kuti
Biografía de Fela Anikulapo Kuti (1938-1997)
Mhairi McAlpine, "Women on the Left: Funmilayo Anikulapo-Kuti" , Nazioarteko Talde Sozialista, 2012ko ekainaren 8a.

Kategoria:Nigeriako emakumeak
Kategoria:Sufragistak
Kategoria:Emakume aktibistak
Kategoria:Nigeriako aktibistak
Kategoria:Emakumeen eskubideen aldeko ekintzaileak