Josep Lluis Pitarch

Josep Lluís Pitarch Tortajada (Albal, 1942) idazlea, irakaslea, ekintzaile kulturala eta hizkuntza-normalizazioaren inguruko ekintzaile historikoa da. Valentziako hezkuntzan eta katalanaren sustapenean izan duen papera funtsezkoa izan da frankismoaren azken urteetatik autonomia aurreko garaira eta ondorengo hamarkadetara arte.

 Jatorria eta gaztaroa 
1942an jaio zen Albalen. Amaren aldetik, Racó d’Ademús-eko familiatik zetorren eta Paco Candel idazlearekin zein pintore Juan Genovésekin ahaidetasuna zuen. Gaztetatik agertu zuen interes humanistikoa eta politikoa. Unibertsitatean Filosofia eta Letrak ikasi zituen.

 Irakaslana eta lehen jardun intelektualak 
1969an hasi zen irakasle gisa, Sillako Bigarren Hezkuntzako Institutuan historia irakasten. Aldi berean, Miquel Tarradell arkeologoaren eskutik zenbait indusketa arkeologikotan eta I Congrés d’Història del País Valencià (1971) izenekoan parte hartu zuen.

Frankismoaren azken urteetan, jardun politiko eta kulturalagatik irakasletzatik kanporatua izan zen, eta horrek bere ibilbide profesionalean eragin zuzena izan zuen.

 Secretariat de l’Ensenyament de la Llengua 
1974tik aurrera, Secretariat de l’Ensenyament de la Llengua-n lan egin zuen, Adolf Pizcuetaren ekimenetik sortutako erakunde aitzindarian. Bertan Queti Valerarekin eta beste lankide gutxi batzuekin batera, egoera prekarioetan lan egin zuen, soldata txiki eta gizarte-segurantzarik gabe, baina katalana hezkuntzan sartzeko estrategia berritzaileak diseinatuz.

Garai horretan sare kultural eta politiko zabala sortu zen haren inguruan, eta Pitarch ospe handikoa bihurtu zen bere agudezia intelektualagatik, adierazkortasunagatik eta ekintza gaitasunagatik. Lagun artean, “Iussuf” ezizenez ezagutzen zen.

 Hizkuntza-normalizazio eta hezkuntza politika 
Etapa preautonomikoan, Pitarch izan zen Consell Preautonòmic del País Valencià-ko Gabinet Tècnic per a la Normalització i Foment del Valencià-ren burua. Hor bertan diseinatu eta zuzendu zuen I Pla Experimental d’Ensenyament del Valencià (1978–1979), frankismo osteko lehen programa sistematikoa, gaur egun askotan baztertua bada ere, garaiko hezkuntza-politiketan eragin handikoa izan zena.

Joan Fuster idazleak berak interes handiz eskatu zion 1979ko L’Espill aldizkarian artikulu bat idazteko (“I Pla Experimental per a l’Ensenyament del Valencià: una visió crítica”), ekimen haren garrantzia azpimarratuz.

Pitarch-ek, horrez gain, honako eginkizun hauek izan zituen:

 Carles Salvador kanpainen zuzendaria
 II Congrés Internacional de la Llengua Catalana-ren lurralde-idazkari
 Universitat Catalana d’Estiu-ko talde errektoreko kidea
 Generalitat de Catalunyako CIRIT-eko Trobades amb la Ciència jardunaldien koordinatzailea eta lurraldeko sustatzailea

Hamarkadetan zehar, herriz herri ibili zen hizkuntza eskubideen eta hezkuntza berrikuntzaren aldeko lanetan, askotan baliabide urri eta baldintza gogorretan.

 Unibertsitate jarduna 
1986an, Moratín kaleko egoitzan utzi eta Valentziako Unibertsitatera itzuli zen. Hasieran Erizaintzako Eskolan aritu zen katalan irakasle, eta geroago Filologia Katalanako irakasle gisa finkatu zen.

Irakasle-lanean erakutsi zuen jarrera sortzaile eta pedagogikoa bereizgarri izan zen, eta askotan aipatu izan da ikasleen motibazioan eta ikaskuntza giroan zuen eragina.

70 urte eta 3 hilabeterekin hartu zuen erretiroa; kotizazio urte faltak (Secretariatuan gizarte segurantzarik gabe aritu zelako) atzeratu egin zion.

 Jardun politikoa 
Gaztaroan Partit Socialista Valencià-rekin lotura izan ondoren, Pitarch izan zen Unitat del Poble Valencià-ren sortzaileetako bat. Ondoren, Bloc Nacionalista Valencià-ren kide izan zen eta Sillako alkatea (2003–2007) eta aurretik zinegotzia izan zen.

 Idazkera, sormena eta kazetaritza 
Pitarch-ek haur literaturan lan batzuk idatzi ditu, baina batez ere ezaguna da hitz jokoek eta hizkuntzaren logikarekin zuen trebetasunagatik. Urte luzez argitaratu zituen buru-hausgarri eta gurutzegrama sortzaileak Avui, Levante-EMV eta beste hedabide batzuetan.

Joan Fusterrek berak publikoki txalotu zuen haren sormen linguistikoa.

 Ondarea eta eragina 
Josep Lluís Pitarch da katalan-irakaskuntzaren modernizazioan, hizkuntza normalizazioan eta kultura militantzian figurarik nabarmenetako bat, frankismotik autonomia garaira igarotzeko bidean funtsezko zubi lanak egin zituena.

 Bibliografia: 
La línia en valencià. Josep Lluís Pitarch (Professor). https://liniaenvalencia.wordpress.com/present-2/el-valencia-a-la-universitat/josep-lluis-pitarch-professor.

Pitarch, J. L. Josep Lluís Pitarch. Edicions Bromera. https://bromera.com/1826-josep-lluis-pitarch.

Pérez Moragón, F. (2024, 13 de setembre). Amb Josep-Lluís Pitarch, un esperit lliure. elDiario.es. https://www.eldiario.es/comunitat-valenciana/val/cultura/d-aci-i-d-alla/amb-josep-lluis-pitarch-esperit-lliure_132_11649507.html.