Enrique Cerdán Calixto

Enrique Cerdán Calixto (1950-1981), “Costa kamarada” bezala ezagutua, Madrilen jaio zen, Quintana auzo ezagunean. Bere herabetasun pertsonal izugarria gorabehera, laster nabarmendu zen politikan herri-kausen defentsa sutsuagatik; eta aztertzen hasi bezain laster hasi zen bere benetako bizitza, berak zioenez, borrokarena, bidegabekerien salaketarena, iraultzarena. 
Polizia-setio oso bat jasan ondoren, Enrique Cerdan Calixto, GRAPO Espainiako erakunde iraultzaileko buruzagi nagusietako bat, Bartzelonan hil zuten irailaren 5eko goizaldean. Enrique Cerdan 1977an atxilotu zuten, Oriol eta Villaescusaren bahiketen ondorioz, eta «tratamendu bereziki gogorra» jaso zuen komisarian, garai hartako egunkariek ziotenez.

Bi urte eta geroago, 79ko abenduan, Cerdan Calixtok eta GRAPOko beste lau kidek — Collazo, Hierro Chomón, Rotons eta Juan Martín Luna — Zamorako espetxetik ihes egitea lortu zuten. Enrique Cerdanek 31 urte zituen hil zutenean. Iturri polizialen arabera  GRAPOk hasitako ekintza handienetan zuzenean parte hartu zuten. Egia esan, bere heriotzarekin hamar ziren jada (1979an Parisen hildako bi iraultzaileak kontuan hartu gabe) ordena-indarren balen pean erori ziren GRAPO erakundeko militanteak.
 HISTORIA 
1970ean, beste gazte-talde batekin, OMLEren (Organización Marxista-Leninista de España) lehen nukleoa sortu zuen Espainia barruan, eta OMLEk bultzatutako Ikasleen Borrokarako Batzordeetako kide izan zen. Urte hartan Manuel Pérez Martínez ezagutu zuen eta biak izango dira Alderdi Komunistaren berreraikuntza bultzatzeko ezinbesteko zutabeak.

1971n, Legazpiko Plazatik gertu egindako manifestazio batean atxilotu zuten, eta “Carabanchel”go espetxetik igaro zen. OMLEk manifestazioa deitu zuen Madrilen, Granadako eraikuntzako bi langileren hilketa salatzeko, eta poliziak gogo gehiegi zuen, eta, jipoi bortitz baten ondoren, kartzelan sartu zuten.

Hurrengo urtean klandestinitatera igaro behar izan zuen, “Cartagena”n berriro atxilotu ondoren, militarrek Armada faxistan soldadutza egiteko espetxeratu nahi zutenean, eta berak ihes egin zuen errekrutatze-zentrora zeramatenean.

Zurrunbilo bat bezala, bere arrastoa uzten du egiten duen guztian. OMLEren propaganda-aparatu zentrala zuzentzen du, eta, bertan, beti mugimenduaren ezaugarri izan den lan-estiloa sortzen du. Berak esan ohi zuen bezala, mugak ez daude esperientzia edo bitartekoen faltan, geure buruetan baino ez, “Diziplina eta borondate sutsuarekin, ez dago zeregin handi edo txikirik komunistok aurrera atera ezin dezakegunik”. 1973tik aurrera, OMLEko Atal Teknikoa zuzendu zuen, propaganda politikorako dirua eta inprimaketa-makinak lortzeaz arduratzen zena, eta bikain balio izan zuten erakundearen funtzionamendu independienterako.

Urte hartako ekainean OMLEko Zuzendaritza Batzordeko kide hautatu zuten, Collazo, Delgado de Codes eta Arenasekin batera, eta urrian Parisera joan zen, arte grafikoetako langile gisa lan egitera. Funtsezko lana egin zuen Alderdi Komunista berreratzeko bidean. Hain begirune handia zien langileei, non klase horri dena emateko prest baitzegoen, urte batzuk geroago gertatu zen bezala.

1975ean, Alderdi Komunistaren Kongresu bideratzailea antolatzeaz arduratu zen, eta aho bete hortz utzi zituen parte hartzaileak, xehetasun txikienak ere planifikatu zituen arreta eta eraginkortasunagatik. Iraultza-ekitaldi garrantzitsu horren osoko bilkuretako buru izateko aukeratu zuten, eta, azkenean, Kongresuan hautatutako Batzorde Zentraleko bost kideetako bat izan zen.

Ordu basati hartan, Espainia asaldatu egiten zen frankismoaren izuaren eta hura eraisteko sortzen ziren indarren artean. Lainoaren atzaparrek trabatutako eguzki garaiak ziren, soka errautsez estalitako aire garbiko garaiak, faxistek dena zeukaten garaiak: armak, armada, gizonak, bitartekoak eta antifaxistek arrazoia, proletarioen laguntza eta borrokatzeko borondate hautsezina besterik ez zuten. Enrique, adierazten zuen: “Hau sutan dago [...] Antifaxista mordo baten aurkako epaiketa sumarioak prestatzen ari dira eta seguru asko haietako asko hiltzera kondenatuko dituzte. Herriaren artean izua sortzen saiatzen dira; beraz, aurre egin behar zaie eta herriak ere bere burua defendatzen badakiela erakutsi [...] Orain erakunde militar bat behar dugu”. Eta 1975eko uda beltz haren izua etorri zen, erregimenak irailaren 27ko fusilamenduekin amaitu zuena.

Urriaren Lehenean, Henrikek halako hilketa zitalei erantzuteko agindua eman zuen. Bost komandok, jaioberriaren 15 militante eta oraindik bataiatu gabeko GRAPOk, Madril haitzarte eta zintzur multzo handi bihurtzen dute. Bost segada eta lau polizia exekutatu zituzten. Franco buru zutela, Ekialdeko Plazan, odol antifaxista isuria ospatzen ari ziren. Erregimenak atzera egiten du, eta ordurako prest zeuzkan gainerako heriotza-zigorrak geldiaraztea lortu zen.

Gure alderdiko goi-buruzagia izan zenez eta orain GRAPOren Komando Zentraleko kide, poliziak milaka kartel argitaratu zituen bere argazkiarekin eta dagokion bilaketa-iragarkiarekin. Ezin zuten ezkutatu gordetzen zioten klase gorroto ikaragarria.

Enrique GRAPOren arima da, eta erakundeak urte haietan garatzen zituen operatibo militarrak planifikatu, zuzendu eta horietan parte hartzen du. “Cromo Operazioa”ren bultzatzaile nagusia da, Oriol Estatu Kontseiluko presidente eta oligarka handiaren eta Villaescusa Kontseilu Militar Goreneko jeneral eta presidentearen atxiloketekin. Ekintzak erreforma frankista soken aurka jartzen du. Hala ere, aktibismoak, indarren gehiegizko balorazioak eta aurreikuspenik ezak eragiten dute Operazioa bi presoen askapenarekin eta bertan parte hartzen duten militanteen atxiloketarekin lotzea. Baina lortzen den garaipen politikoa etsaiak ere onartzen duen zerbait da.

1977ko otsailaren 11n atxilotu zuten, 26 egunez modu basatian torturatu zuten, eta 26 gauetan tortura basatiak jasan zituen poliziaren eskutik. Haren ezpainak ez ziren aireratu, borreroei klaseko gorroto guztia botatzeko baino.

Kartzelan sartu zutenetik, ez du une bakar batez ere ihes egitea bilatzen, berriro borrokara itzultzeko askatasunerako jauzia. Bederatzi hilabetez zehatz-mehatz prestatutako operazio batean, 1979ko abenduaren 17an GRAPOko bost gudarik, tartean Abelardo Collazok eta Martin Lunak, Zamorako espetxetik ihes egin zuten ilargiaren konplizitatearekin.

Asfaltoa zapaltzen du, korrika egiten du, brinka egiten du, hegan egiten du, grina eta gogo biziz gorputz eta arima ekiten dio GRAPOak berrantolatzeari. Badaki iraultzaileak akabatzeko agindua dagoela, buru gainean Estatuaren estoldetan emandako heriotza-zigorra duela, eta, hala ere, aktibo dirauen hilabeteetan ekintza armatu ugaritan parte hartu zuen.

1981eko irailaren 5eko goizaldean, ehun polizia baino gehiagok inguratu zuten Bartzelonako etxebizitza franko. Costa kamaradak, jantzi gabe, pistola bat hartu eta teilatuetatik ihes egiten saiatu zen. Angelu posible guztietatik josi zuten; berrogeita hamar balak gorputzari kosk egin zioten bota ahal izateko. Espainiako historia modernoko gerrillari garrantzitsuenetako bat hil zuten. 1982ko abenduaren 5ean, Juan Martín Luna militante komunista ere hil egiten dute Bartzelonako kaleetan, poliziaren tiroen ondorioz. Abelardo Collazo Araujo eta Enrique Cerdan Calixto poliziak hil ondoren, GRAPO talde iraultzaileko aktibista nagusitzat jotzen zuten.

31 urte zituen eta seme bat, Daniel, ezin izan zuen ikusi klandestinitatera igaro zenetik. 1981eko irailean, AFAPPk bere bizitzari buruzko liburu bat argitaratu zuen: “Enrique Cerdan Calixto”, lagunkideen oroitzapenetatik egindakoa.

 BIBLIOGRAFIA 

 https://www.abertzalekomunista.net/es/relato-historico-2/estado-espanol/2760-el-amanecer-de-la-resistencia

 https://archivo.kaosenlared.net/enrique-cerd-n-calixto-25-aniversario-de-su-asesinato/index.html
 Jendeak (1981). Punto y Hora, 235, 6. orri.https://memoriadigitalvasca.eus/applet/libros/JPG/212790/1981_09_18/212790_1981_09_18.pdf