Berta Ayancán

Berta Ayancán Igor (Puerto Octay, Txile, 1958ko maiatzaren 1a) Txileko margolaria da, herri maputxeko Huilitxeen komunitatekoa.

Berta Ayancán margolari autodidakta da, eta lañotasuna eta berezkotasuna ezaugarri dituen naïf pinturan aritu izan da. Osvaldo Thiers irakaslearekin grabatu ikasketak egin zituen Txileko Los Lagoseko Unibertsitatean, Txilen. Horrez gain, Puerto Octay bere jaioterrian kultur kudeatzaile gisa lan aktiboa egin du; eta Osornon, Los Lagos eskualdeko hiriburuan, 1996 eta 1997 artean jardungo zuen Negro y Blanco taldea sortu zuen beste lau margolarirekin batera (Rossy Oelckers, Rubén Schneider, Raúl Césped eta Alejandro Rogel).

 Obra 
Berta Ayancánek, gehienetan, akrilikoa erabiltzen du bere lanetan, oihalaren eta egurraren gainean. Bere lanak Txileko paisaien, tradizioen eta ohituren irudikapen koloretsuak ditu ezaugarri, batez ere inguruko jatorrizko herrietakoak. Tamaina handiko horma-irudiak ere egin ditu hainbat hiritako erakunde garrantzitsuak apaintzeko, Osornon, Txileko Santiagon edo Valparaisoko Cerro Polanco eta Cerro Bellavista auzuneetan, adibidez.

Bere koadroek hiriko eszenen eta ipuin mitologikoen berri ematen dute, non ezaugarri autoktonoak eta begi handiak dituzten giza irudiek, beti aurrez aurre begiratzen duten jaietan eta inauterietan parte hartzen duten bitartean. Dekoratuek, animaliek eta loreek espazio guztiak betetzen dituzte eta haur izaera ematen diete obrei.
 Erakusketak 
Berta Ayancánek hainbat erakusketa egin ditu Txilen, bakarka edo taldean.

 Bakarkako erakusketak 
 1988 — Tucán Aretoa, Barrio Bellavista, Santiago, Txile.
 1989 — Tapizak, Puerto Varas-eko udaletxea, Txile.
 1989 — Tapizak, Hardy Wistuba Aretoa, Puerto Montt, Txile
 1989 — Tapizak, Osornoko Zentro Kulturalaren Aretoa, Txile.
 1991 — Olio-pinturak, Osornoko Club Alemán Aretoa, Txile
 1991 — Olio-pinturak, Instituto Chileno Británico de Cultura, Concepción, Txile.
 1991 — Olio-pinturak, Talcahuanoko Udal Aretoa, Txile.
 1992 — Olio-pinturak, Irudi Aretoa, Providenciako Instituto Kulturala, Txile.
 1993 — Lawrence Galeria, Santiago, Txile.
 1993 — Unesco Aretoa, Santiago, Txile.
 1993 — Bosque Nativo Aretoa, Puerto Varas, Txile.
 1995 — Cipriani Aretoa, Santiago, Txile.
 1995 — Txileko eta Ipar Amerikako Institutuko Sala Negra Aretoa, Santiago, Txile
 1995 — Tapizak, Puyehue Hoteleko Aretoa, Osorno, Txile.
 1995 — Olio-pinturak, Hardy Wistuba Aretoa, Puerto Montt, Txile
 1995 — Tapizak eta Olio-pinturak, Irudi Aretoa, Providenciako Institutu Kulturala, Santiago, Txile
 1996 — Olio-pinturak, Puerto Varaseko Udaletxeko Aretoa, Txile.
 1996 — Olio-pinturak, Sala Negra, Instituto Chileno Norteamericano, Santiago, Txile.
 1998 — Txileko eta Ipar Amerikako Institutuko Sala Negra Aretoa, Concepción, Txile.
 1998 — Tomm Pub Aretoa, Bellavista Auzunea, Santiago.
 1998 — Ohorezko Aretoa, Valparaísoko Batzar Nazionala.
 2001 — Modigliani Galeria, Viña del Mar, Txile.
 2002 — Purgatorio, San Francisco Hoteleko Arte Aretoa, Santiago, Txile.
 2004 — Leche de Mujer, Neruda Hotela, Santiago, Txile.
 2007 — Iglesias de Chiloé, Patrimonio de la Humanidad, Centro Cultural Estación, Puerto Varas, Txile.
 2008 — Iglesias de Chiloé Patrimonio de la Humanidad, Modigliani Arte Galeria, Viña del Mar, Txile.
 2009 — Iglesias de Chiloé Patrimonio de la Humanidad, San Francisco Plaza Hotela, Santiago, Txile.

 Taldeko erakusketak 
 1997 — El Rincón del Artista, Providenciako Institutu Kulturala, Santiago, Txile
 1998 — Artistas del Sur, Providenciako Institutu Kulturala, Santiago, Txile.
 2002 — Acrilex, Pintura Apaingarrien Lehen Lehiaketa Nazionala, Santiago, Txile
 2002 — De la Sartén a la Tela, Matthey arte-galeria, Santiago, Txile.
 2003 — Valparaiso, Gizateriaren Ondarea, Bukarest Galeria, Santiago.
 2006 — Escaños de Arte Puerto Varas hiriko lehiaketa (Txile).

 Bilduma publikoetan jasotako lanak 

 Carmela Carvajal Lizeoa, Osorno, Txile
 Osornoko merkatua, Txile
 Osornoko Eleuterio Ramírez Lizeoa, Txile
 Osornoko Rahue Lizeoa, Txile
 Valparaísoko Aire Zabaleko Museoa, Txile
 Cerro Polanco, Valparaíso, Chile

 Sariak eta esker onak 
Artistas Visuales Chilenos weborrian zerrendaturiko sariak:  
 1990 — Amnistia Internazionalarentzako tapiza egiteko enkargua.
 1991 — Ohorezko aipamena Faena por el pescador Lehiaketan, Talcahuano, Txile.
 1991 — Ohorezko aipamena America, Ayer y Hoy sarietan, Instituto Cultural de Las Condes
 1991 — Margolari Naïf-en Azokako Lehen Saria, Alhambra Jauregia, Arte Ederren Elkarte Nazionala
 1993 — Pintura Erlijiosoaren hirugarren saria, Santa Marta de Osorno ikastetxea, Txile.
 1994 — Ohorezko aipamena Valdivia y su Río Lehiaketan, Txile.
 1995 — Sueños del Sur lehiaketaren hirugarren saria, Colegio Alemán, Osorno, Txile.
 1996 — FONDART beka, Txile.
 1998 — Ohorezko aipamena Pintura Mistiko-erlijiosoaren lehiaketan, X. eskualdea, Txile.
 2002 — Ohorezko aipamena Pintura Apaingarrien Lehen Lehiaketan, Acrilex, Santiago, Txile.
 2002 — Ohorezko aipamena De la Sartén a la Tela Lehiaketan, Matthei Galeria, Santiago, Txile.
 2006 — Elena Caffarena Arte Saria, Emakumearen Idazkaritza Nazionala, SERNAM, Puerto Montt, Txile.
 2006 — Ohorezko aipamena Puerto Varas Hiriko Escaños de Arte Lehiaketan, Txile.
 2006 — FONDART saria Iglesias de Chiloé, Patrimonio de la Humanidad proiektuagatik, Txile.
 2009 — Valparaísoko (Txile) Arte Kritikoen Zirkuluaren Ikusizko Arteen Saria, Iglesias de Chiloé patrimonio de la Humanidad erakusketagatik
 2015 — Los Lagos Eskualdeko Saria

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Artistaren Artxibo Dokumentala, Arte Ederren Museo Nazionaleko Liburutegia, Santiago.
 Osornoko Udala. Berta Ayancán, Pariendo Esencia. Osorno, 1989
 Probidenciako Kultur Institutua, Majestad de la Vida, Berta Ayancán. Santiago, 1992.
 Cipriani Ristorante-itsaskitegia. Berta Ayancán. Santiago, Impresora Comse, 1993.

 Kanpo estekak 

 Berta Ayancán, Artistas Visuales Chilenos - Museo Nacional Bellas Artes
 Berta Ayancán - Como el Chacay, Casa del arte Diego Rivera
 Palimpsesto Sur: Berta Ayancán, Centro de Arte Molino Machmar
 Lluvia infinita Berta Ayancán, CCM Valdivia Región de Los Ríos

Kategoria:Gizabanako biziak
Kategoria:1958ko jaiotzak
Kategoria:Txileko emakumeak
Kategoria:Emakume margolariak
Kategoria:Txileko margolanak