Nina Vedeneieva

Nina Ievguenievna Vedeneieva (errusieraz: Нина Евгеньевна Веденеева; Tbilisi, Georgia, 1882ko abenduaren 1a – Mosku, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna (SESB), 1955eko abenduaren 31) Kaukasoko Erregeordetza, Errusiar Inperioa, 1882ko abenduaren 1a) zientzialaria, fisikaria, irakaslea eta ikertzailea izan zen, kristal eta mineralen aztertzailea. Sail ugari zuzendu zituen zenbait erakundetan, hala nola Sobietar Batasuneko Baliabide Mineralen Institutuan (EB), Geologia Zientzien Institutuan eta Kristalografia Institutuan, eta buztin-mineralen kolore-aldaerei eta tindu organikoetan dauden buztinen sailkapenari buruzko ikerketak egin zituen. Kristalografia optikoaren metodoak hobetzeko tresnen garapen eta diseinuarengatik nabarmendu zen. Stalin Saria eta Leninen Ordena jaso zituen bere ikerketa zientifiko eta asmakizunengatik eta Sofia Parnok poetaren azken kide-musa izan zen.

 Bizitza 

 Familia 
Gurasoak Pelagueya Ivánovna Avdéieva (errusieraz: Пелагея Ивановна Авдеева) eta Yevgueni Lvóvich Vedenéyev (errusieraz: Евгений Львович Веденеев). Vedenevak hiru haurride izan zituen: Olga, musikan aritua eta Japonian bizi izan zena; Borís, ingeniari hidrauliko eta akademikoa; eta María (errusieraz: Мария Евгеньевна Успенская-Веденеева), Leningraden arkitektoa izan zena. 

 Ikasketak 
Gymnasiumean ikasketak bukatu ostean, Vedeneievak, aitak bultzatuta, atzerrira joan zen Belgikan arkitektura ikastera. Ganterako bidean, Liejan gelditu eta ia berehala ezagutu zuen gero bere senarra izan zena, Leonid Ivanovitx Sirotinski. Leonidek Liejako Institutu Elektroteknikoan ikasten zuen, hortaz, Vedeneievak planak aldatu eta eskola berean sartu zen. 1902. urteko urtarrilean, aita hil egin zuten eta udaberrira arte etxera itzuli zen. Urtebete ikasten egon ostean, Vedeneievak eskola utzi zuen eta 1903. urteko uztailaren 28an, Bruselako eliza ortodoxo errusiarrean ezkondu zen Sirotinskirekin. Ikasketak bukatu ostean, bikotea aitaren Mykolaiveko etxera itzuli zen, eta urte bukaeran Ievgueni semea jaio zen.

 Lan ibilbidea 
1907. urtean, Vedeneieva Bestuzhev ikastaroetako Kimika Sailean sartu zen eta 1912-1913 ikasturtean graduatu zen. 1912. urtean, San Petersburgoko Zientzia Akademian graduatu zen, eta 1913. urtean Moskuko Unibertsitatean gainditu zuen azterketa. 1914. urtean, eskolak ematen eta ikerketak egiten hasi zen Bestuzhev ikastaroetan, geroago Moskuko Bigarren Unibertsitate Estatalarekin bat egin zutenak, eta Teknologia Kimiko Finaren Institutuan. 1915. urtean Matematika Departamentuan matrikulatu zen eta 1916. urtean azterketa gainditu zuen. Lehenengo kimika irakasten jarraitu zuen eta gero materia atomikoari, erradioaktibitateari eta pedagogiari buruzko ikastaroak 1919 urtera arte, Bigarren Unibertsitatean. Urte hartan, Sirotinskirengandik banandu eta Yevguenia Avramenkorekin (errusieraz: Евгения Ивановна Авраменко) joan zen oporretan, Mykolaivera, semea bizi zen tokira. Anton Denikin matxinoak hiriaren aurka egindako erasoarengatik Moskura itzuli ezin izan zenez,  Avramenko Avramenko eta biak jaioterrira joan ziren eta lana aurkitu zuten Melitopoleko Gymnasium Femeninoan hurrengo bi urteetan.

1921. urtetik aurrera, bai Vedeneievak bai Avramenkok Moskuko Estatuko Baso Unibertsitatean irakatsi zuten. Vedeneievak fisika klaseak eman zituen 1925. urtean Leningradera transferitu zuten arte. Avramenko ere urte berean transferitu zuten. Hurrengo urtean, Moskuko Goi Eskola Teknikoan ikasten zuen Vedeneievaren semea, Yevgueni, atxilotu eta herriaren etsai izatea leporatu zioten eskautismoan parte hartzeagatik, debekatutako jarduera baitzen. Solovkiko auzolandegian sei hilabete eman ostean, Errusiako hiri handietako bakar batean ere bizitzea debekatu zioten eta Glázov-era bidali zuten, erbestera. Seguru asko sasoi horretan, 1927. urtean, ezagutu zuen Vedeneievak Sofia Parnok, Parnoken orduko lankide zen Olga Nikolaievna Tsuberbiller Vedeneievaren lankidea baitzen. Tsuberbiller matematikaria zen eta testuliburu estandarra idatzia zuen, SESBeko bigarren mailako eskoletan hainbat hamarkadatan erabilia. Vedeneievari lagundu zion Ievguenik matematikako karrera osatzeko behar zituen testuliburuak lortzen. 1929. urtean, Tverren jarraitu zuen erbestea eta 1931. urtera arte ez zioten Moskura itzultzen utzi.

 Kristal-optika saileko buru 
1930. urtean, Moskuko SESBeko Baliabide Mineralen Institutuko kristal-optika saileko burua bihurtu zen Vedeneieva. Hurrengo urtean, Guiredmet Metal Arraroen Ikerketa eta Diseinurako Estatuko Institutuan ere ikerketa zientifikoak egiten hasi zen. Dispertsio anomaloaren lehen azterketetako batzuetan lan egin zuen, kristal garden naturalen zein sintetikoen kolorazioen izaera aztertuz. 1932. urtean, 1918. urtetik Avramenkorekin partekatu zuen apartamentua utzi eta semearekin bizitzera joan zen eta, sasoi horretan seguraski Parnokekiko harremana indartu zen.

 Sofia Parnoken musa 
1932. urteko urtarriletik 1933ko abuztura bitartean, Sofia Parnokek hogeita hamar poema idatzi zizkion Vedeneievari bi ziklotan. Lehen zikloak, zazpi poemaduna, Hartz Nagusia zuen izenburu, eta bigarrenak, beste hogeita hiru poemarekin, Alferrikako ondasunak. Poemak bere erromantzearen egunkari liriko bat dira eta maitaleari zuzendutako poema erabat erotikoak dira, zentzu bikoitzaren erabilera osoa eginda balizko zentsoreei iseka egiteko. Parnok Tsuberbiller-ekin bizitzen jarraitu zuen eta Vedeneievak ia egunero bisitatu zuen hil arte. Harremana bizia izan zen eta, hasieran, Vedeneieva uzkur agertu zen harreman fisikoarekiko. Litekeena da bere lehen harreman lesbikoa izatea.

 Depresioa eta espektrofotometria-metodoa 
Vedeneieva Parnok eta Tsuberbiller-ekin zegoen Parnok hil zenean, 1933. urtean, eta depresio batean sartu zen. 1934. urteko udan, bakarrik joan zen Armeniara bere onera etortzeko, baina depresioa 1936. urtean itzuli zen eta, urte horren hasieran, Moskutik gertu zegoen erietxe batera erretiratu zen. Uda horretan, beste bidaia bat egin zuen bakarka Suitzara. Moskura itzulita, Vedeneievak 1937. urtean bukatu zuen Zientzia Fisikoetako eta Matematikako doktoretza, eta Sobietar Batasuneko Zientzien Akademiako Geologia Zientzien Institutura joan zen 1941. urtean optika saila zuzentzera.Armada Gorriko Ingeniaritza Unitatearekin lanean ari zela, espektrofotometria-metodo bat garatu zuen, kristal-akatsek eragindako kolore-maskaratzearen arazoa lantzen zuen lekuan bertan erabiltzeko. 1945ean Bigarren Mundu Gerra bukatu  zenean, Vedeneieva Kristalografia Institutuko Kristal-optikako Laborategiaren ikuskatzailea bihurtu zen. Urte berean, Ohorezko Intsigniaren Ordena eman zioten.

Vedeneievaren ikerketak kuartzo ketuaren azterketarekin jarraitu zuen. Kuartzoaren absortzio- eta luminiszentzia-prozesuak ebaluatu zituen, baita haien propietate termoluminiszenteen arteko erlazioa ere. Koloratzaile organikoak tiazina eta barioa nitratozko kristaletan, berunean eta estrontzioan nola xurgatzen diren ere ebaluatu zuen. Kristalen azterketa optikoko metodoak hobetu zituzten tresnak garatu eta diseinatu zituen, eta tindu organikoetan dauden buztin-mineralak eta buztinak sailkatzeko eta diagnostikatzeko metodoak garatu zituen. 1952. urtean, Vedeneievak hirugarren mailako Stalin Saria (Sobietar Batasuneko Estatuko saria) jaso zuen esplorazio eta meatzaritza arloan egindako asmakuntza eta ekoizpen metodoen hobekuntzengatik, eta 1954. urtean Leninen Ordena jaso zuen.

 Heriotza eta legatua 
Vedeneieva Moskun hil zen 1955eko abenduaren 31n, Avramenko bere laguna baino hilabete batzuk geroago. Haren ikerketa-metodoak eta asmakizunak asko erabili ziren geologian, SESBen zein atzerrian. Vedeneievaren lanekin zerikusia duten argitalpenak Moskuko Kimika Fineko Teknologien Estatuko Unibertsitatean daude.

 Sariak eta aintzatespenak 

 1954. urtean Leninen Ordena 
 1952. urtean, hirugarren mailako Stalin Saria (Sobietar Batasuneko Estatuko saria)
 1945ean, Ohorezko Intsigniaren Ordena

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

  Burgin, Diana Lewis (2002). «Sophia Parnok and Soviet-Russian Censorship, 1922-1933».  En Eaton, Katherine Bliss, ed. Enemies of the People: The Destruction of Soviet Literary, Theater, and Film Arts in the 1930s. Evanston, Illinois: Northwestern University Press. or. 31-52. ISBN 978-0-8101-1769-3. 
  Burgin, Diana Lewis (1994). Sophia Parnok: The Life and Work of Russia's Sappho. The Cutting Edge: Lesbian Life and Literature. New York, New York: New York University Press. ISBN 0-8147-1190-1  – vía Project MUSE. (erregistroa behar). 
  «История Кристаллографии Лаборатория Кристаллооптики Института Кристаллографии Ран» [History of the Crystallography Laboratory Of Crystal-optics of the Institute of Crystallography of the Russian Academy of Sciences]. Кристаллография (Crystallography) (errusieraz) (Moscow, Russia: Издательство МАИК) 55 (6): 1146-1152. 2010. ISSN 0023-4761. 2017ko maiatzaren 30ean artxibatua. 2017ko maiatzaren 30ean kontsultatua. 

  Реферативный журнал. геология [Abstracts journal: Geology] (en russian). 9-12. Moscow, Russia: Институт научной информации (Академия наук СССР), ВИНИТИ. 1958. p. 2. 
  Записки Всесоюзного минералогического общества [Notes of the All-Union Mineralogical Society] (en russian). Leningrad, USSR: Императорское Минералогическое Общество. 1955. 
 Kanpo estekak 

Kategoria:Tbilisiarrak
Kategoria:Moskun hildakoak
Kategoria:Stalin Saria jaso dutenak
Kategoria:Leninen Ordenarekin sarituak
Kategoria:Sobietar Batasuneko fisikariak
Kategoria:Errusiako fisikariak
Kategoria:Emakume fisikariak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Errusiako irakasleak
Kategoria:Bestuzhev ikastaroetako ikasleak