Krithi Karanth

Krithi Karanth (Mangalore, Karnataka, 1979ko martxoaren 3a) Indiako zientzialari kontserbazionista da. Indiako Bangaloreko Fauna Ikerketen Zentroko (CWS) Kontserbazio Zientzialari Nagusia eta Zuzendaria da, eta Estatu Batuetako Duke Unibertsitateko Nicholas Eskolako eta Indiako Zientzia Biologikoen Zentro Nazionaleko irakasle laguntzailea. 

Karanth National Geographic Explorerra da, eta hainbat sari jaso ditu bere ikerketa, kontserbazio eta hezkuntza lanagatik, besteak beste, 2025eko John P. McNulty saria eta 2019ko Women of Discovery sariak. 

 Bizitza 
Krithi Karanth ikerketa zientifikoa presente zegoen familia giroan hazi zen, bere ama eta aita horretan aritzen baitira. Hala ere, urteak igaro ziren zientziaren bidea aukeratu zuen arte, Floridako Unibertsitatean bigarren maila egin eta Michael Binford doktorea aholkulari izan ondoren. Berarekin lan egin zuen Thailandiako lurzoruaren erabileraren aldaketen teledetekzio-proiektu batean, eta, ondorioz, egoera zientifiko erreal bat aztertzeko eta analizatzeko gaitasuna garatu zuen. Bhadrako Bizitza Basatiaren Santutegira (Karnataka) borondatezko birkokatzea aztertzeko egin zuen bisitak ere garrantzia izan zuen.

Azkenik, Ingurumen Zientzietan eta Geografian lizentziatu zen Floridako Unibertsitatean (2001), Ingurumen Zientzietan masterra egin zuen Yalen (2003) eta Ingurumen Zientzietan eta Politiketan doktoratu zen Duke Unibertsitatean (2008).

Bangaloreko Basa-bizitzaren Ikasketa Zentroan (CWS) lan egiten eta zuzentzen du, eta bertan Kontserbazio Burua da. Dukeko Unibertsitateko eta Zientzia Biologikoen Zentro Nazionaleko irakasle laguntzailea da.

 Ibilbidea 
Karanthen lana ez da soilik fauna basatiaren ikerketan eta babesean oinarritzen, bi aldeei eragiten dieten gizakien eta faunaren arteko gatazkak arintzean ere oinarritzen da. Zehazki, Indian, eremu basatiaren % 5 baino ez zaio gordetzen faunari; hori dela eta, askotan, animaliak etxaldeetan sartzen dira, jabetzak suntsitzen dituzte eta populazioa mantenurik gabe geratzen da. Wildseve proiektuaren bidez, Karanthek kaltetutako pertsonei agintariei aurkeztutako erreklamazioetan laguntzen die (7.000 familia baino gehiago) dagokion konpentsazioa lortzeko. Gainera, tokian tokiko inpaktuei buruzko informazioa jasotzen du, gatazka mota horiek murrizten saiatzeko. 

Karanth doktoreak hainbat hamarkada daramatza Indian eta Asian ikertzen, eta gai asko eta askotarikoak jorratzen ditu basa-bizitzaren kontserbazioaren giza dimentsioetan. Makro mailako azterketek espezieen banaketa eta desagertze ereduak ebaluatzen dituzte, baita bizitza basatiko turismoak erreserbetan dituen inpaktuak eta ondorioak, borondatezko birkokatzearen ondorioekin. Halaber, lurraren erabileraren aldaketari eta gizakien eta faunaren arteko elkarrekintzei buruzko dimentsio ekologikoak eta sozialak gehitu zituen bere ikerketetan.

Karanth Gabby Salazar hezitzailearekin lanean hasi zen "hezkuntza, artea, istorioak kontatzea eta jolasak erabiltzen dituen kontserbazio programa" bat garatzeko, bertako biztanleriari laguntzeko, batez ere ikasleei, faunarekin maiz kontaktuan egon daitezkeelako. Ikasleek beren habitatetan aurki ditzaketen animalia basatiak hobeto ulertzen ikasten dute, eta gatazkak gutxitzeko moduan erantzuteko estrategiak garatzen dituzte. Haien lehen programa "Wild Shaale" ("eskola basatia" kannadaz) izan zen. 2018an 38 ikasgeletan probatu zuten, eta ordutik ehunka eskolatan erabili da programa, eta 30.000 haur baino gehiagorengana iritsi da.

Bere ibilbidean, 120 zientzia-ikasle gazte baino gehiagoren aholkulari izan zen, eta 500 boluntario inguru kontratatu zituen bere ikerketa- eta kontserbazio-proiektuetan.

 Argitalpenak eta zabalkundea 
Bere argitalpen zientifiko eta dibulgaziokoak ehun artikulu inguru ditu eta haurrentzako ipuinak ere idazten ditu. Conservation Biology, Conservation Letters eta Frontiers in Ecology and Environment aldizkarietako kontseilu editorialetako kide izan zen.  

Nazioarteko 150 hedabidek baino gehiagok interesa agertu zuten eta bere lanen berri eman zuten, hala nola Al Jazeera Television, BBC, Christian Science Monitor, GQ India, Harper's Bazaar, Mongabay, Monocle, National Geographic, NPR, New York Times, Scientific America eta Time Magazine. Baita Indiako hedabide hauek ere: All India Radio, Deccan Chronicle, Deccan Herald, Down to Earth, Kannada Prabha, LiveMint, New Indian Express, Prajavani, The Hindu eta Times of India. 

Karanthen kontserbazio- eta ikerketa-lana protagonista izan zen BBCko hiru telesailetan, zeinek sariak irabazi baitzituzten: The Hunt, Big Cats  eta Dynasties, eta CBC eta PBSren dokumentaletan. Bestalde, hainbat dokumental ekoitzi zituen, Wild Seve, Humane Highways Wild Shaale, Flying Elephants (Prakash Matadarekin) eta Wild Surakshe. 2018ko abenduan Shekar Dattatrik zuzendutako From Killer Roads to Humane Highways pelikularen filmaketan lagundu zuen. Karanth Kevin Pietersenekin batera agertu zen Save This Rhino: India (2020) filmean, Disney Hotstar eta National Geographic-ek ekoitzitakoa.

Nahiz eta 20 eta 30 urte bitarteko emakume askok kontserbazioan jardun nahi dutela adierazi, Karanth doktoreak oraindik ere aurkitzen dituzten zailtasunak aipatu ditu.

 7 edo 8 urte ematen dituzu master bat eta doktoretza bat lortzen, eta landa-lana egiten duzu oso baldintza zailetan. Eta gero, gobernuko funtzionarioekin biltzen zarenean, mespretxuzkoak dira zientzialariekin oro har, eta are gehiago emakumeekin. Benetan kualifikatuta zaudenean eta zelaian hamarkadak daramatzazunean, baina oraindik zeure burua defendatu behar duzunean, barregarria da. 

 Sariak eta aintzatespenak 
Karanthek 40 sari eta aintzatespen baino gehiago ditu, besteak beste: 

 2011, National Geographic Society-ren 10.000. beka-hartzailea.
 2012-2017, Ramanujan bekaduna.
 2012, National Geographic-eko esploratzaile emergentea.
 2012, Indiako emakume boteretsuenetako bat, Femina.
 2013, Urteko Emakumea, Elle India.
 2013, Floridako Unibertsitateko ikasle ohi gazte bikaina.
 2013, INK bekaduna, INK Global Fundazioa.
 2015, Munduko Ekonomia Foroko Lider Gazte Globala.
 2018, Thrive Leadership Award, Woodland Park Zoo, Seattle, AEB (Ullas Karanth-ekin batera).
 2019, Rolex Ekintzailetzarako Rolex Saria, Rolex.
 2019, Anokhi Pasioaren Zerrenda.
 2019, Women of Discovery Awards, WINGS WorldQuest.
 2020, Eisenhower beka.
 2021, Wild Innovator Award, WILD ELEMENTS Fundazioa.
 2023, Munduko Jasangarritasun Saria, MDPI Jasangarritasun Fundazioa.
 2024, Esploratzaileen Kluba 50.
 2025, John P. McNulty Saria, Anne Welsh McNulty eta Aspen Institutua.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Centre for Wildlife Studies
 Benetako faunaren kontserbazioari buruzko ikuspegi paregabea: Krithi Karanth TEDxGateway 2013an

 Errepide hiltzaileetatik autobide humanitarioetara

Kategoria:Kontserbazionistak
Kategoria:Yale Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:Gizabanako biziak
Kategoria:1979ko jaiotzak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Indiako zientzialariak