Ida Rhodes

Ida Rhodes, Hadassah Itzkowitz ezkongabean (Kamianets-Podilsky, Errusiar Inperioa,1900eko maiatzaren 15a – Rockville, 1986ko otsailaren 1a) estatubatuar matematikaria izan zen, Estatu Batuetako garapen informatiko hasiberriaren bihotzean eragina izan zuten emakumeen taldeko kide bihurtu zena.

 Bizitza 
Ida Rhodes (Hadassah Ida Schachnes) 1900ean jaio zen Kamenets-Podolski hiritik gertu dagoen herrixka txiki batean, Errusiako Inperioan, gaur egun Ukrainaren parte dena.

Bere familia judua zen, eta eskualdeko istilu politiko eta sozialek markatu zuten bere bizitzaren hasiera.13 urte zituen 1913an bere gurasoek, David eta Bessie Sinkler Itzkowitzek, Estatu Batuetara ekarri zutenean, non izena aldatu zioten.

Informatika lanean ere judaismoarekiko lotura mantendu zuen, 1977an Computers and Mathematics with Applications aldizkarian "Computation of the Dates of the Hebrew New Year and Passover" izeneko artikulua argitaratuz.

 Ibilbidea 
Rhodesi New Yorkeko Estatuko Diru Beka eta Cornell Unibertsitateko Matrikula Beka eman zizkioten, eta matematika ikasten hasi zen Cornell Unibertsitatean, Estatu Batuetara iritsi eta sei urtera, 1919tik 1923ra. Unibertsitatean egon zen bitartean, Ithaca Hiriko Ospitalean erizaintzako laguntzaile gisa lan egin zuen. Phi Beta Kappa (1922) eta Phi Kappa Phi (1923) ohorezko erakundeetako kide hautatu zuten. Matematikan lizentziatura lortu zuen 1923ko otsailean eta masterra urte bereko irailean, Phi Beta Kappa graduatuz.

Ida Itzkowitz Solomon Alhadef Rhodesekin ezkondu zen 1922ko irailaren 20an Bronxen, New Yorken, eta aurrerantzean Ida Rhodes bezala ezagutua izan zen. Bikoteak Estatu Batuetako herritar izateko asmoaren adierazpena egin zuen 1924ko ekainaren 17an; hala ere, 1940rako dibortziatu ziren.

Rhodesek 1922an izan zuen lehen topaketa Albert Einstein fisikari alemanarekin, eta 1936an aurkitu zuen berriro, Princetongo Unibertsitatean, non matematikari talde batek bidaiatu baitzuen asteburua mintegi informaletan pasatzeko. Geroago, Columbiako Unibertsitatean ikasi zuen 1930 eta 1931 artean. Kalkulu matematikoekin zerikusia zuten hainbat kargu bete zituen, 1940an Mathematical Tables Project-era batu baino lehen. Bertan, Gertrude Blanch matematikariaren zuzendaritzapean lan egin zuen, geroago bere tutore izendatu zuena.

Programazio-sistemen analisian aitzindaria izan zen, eta Betty Holberton programatzailearekin C-10 programazio-lengoaia diseinatu zuen 50eko hamarkadaren hasieran UNIVAC I-erako. Aseguru Sozialaren Administrazioak erabiltzen zuen jatorrizko ordenagailua ere diseinatu zuen. 1949an, Merkataritza Sailak urrezko domina eman zion "lidergo aitzindari esanguratsuagatik eta nazioaren aurrerapen zientifikoan egindako ekarpen bikainagatik, diseinu funtzionalean eta konputazio digitaleko ekipamendu elektronikoen aplikazioan".
1964an erretiratu zen arren, Rhodesek Estandarren eta Teknologiaren Institutu Nazionaleko (NBS ingelesezko siglengatik) Matematika Aplikatuen Dibisioko aholkulari izaten jarraitu zuen 1971 arte. Bere lana askoz ezagunagoa egin zen erretiratu ondoren, mundu osoan zehar bidaiatzeko aukera aprobetxatu baitzuen, hitzaldiak emanez eta nazioarteko korrespondentzia mantenduz. 1976an, Merkataritza Sailak beste Eskertza Ziurtagiri bat eman zion UNIVAC I-ren 25. urteurrenean, eta gero, 1981eko Ordenagailu Konferentzian, hirugarren aldiz izendatu zuten "UNIVAC I-ren aitzindari" gisa. 1986an hil zen.

Ezohiko kasu batean, oraindik erabiltzen den eta jatorrizko garatzaileari egozten zaion algoritmo espezializatu zahar bat aurkitu zen, 1977an Rhodes izan zen egutegi-programetan gaur egun arte erabiltzen den "juduen jaiegun" algoritmoaren arduraduna. National Bureau of Standards-en (gaur egun NIST) lanean ari zen bitartean, hizkuntza naturalen itzulpen automatikoko lan originalak ere egin zituen.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Grier, David Alan (2000). Ida Rhodes and the dreams of a human computer. IEEE Annals of the History of Computing. 22 (1): 82–85.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Emakume matematikariak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume informatikariak
Kategoria:Juduak
Kategoria:Emakume zientzialariak