Anna Estany

Anna Estany Balaguerren jaio zen, Leridako (Katalunia) probintzian kokatutako herri batean, 1948. urtean, gaur egun, beraz, 77 urte ditu. Filosofian doktorea da Bartzelonako Unibertsitatean eta Master of Arts Indianako Unibertsitatean. Gainera, Zientziaren Filosofiako katedraduna da Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Filosofia Sailean, eta Zientzien Historiako Ikasketa Zentroko kidea da unibertsitate horretan bertan, baita haren sortzaileetako bat ere. Zientziaren historiako kasuen eta zientziaren eta teknologiaren arteko harremanen analisi filosofikoan lan egin du. Bere ikerketa-ildo esanguratsuenak honako hauek dira: aldaketa zientifikorako ereduak, ikuspegi kognitiboa Zientziaren eta Teknologiaren Filosofian, Diseinu Zientzien Filosofia, jakintza teoriko eta praktikoaren demokratizazioa eta Medikuntzaren Filosofia. Funtsean, bere lanak epistemologiaren, kognizioaren, zientzia errealaren (praktikatzen den bezala) eta balio sozial eta demokratikoen arteko elkargune horretan kokatzen dira, besteak beste. 

Bere argitalpen aipagarrienen artean honako liburu hauek nabarmendu behar dira: Modelos de cambio científica (1990); Introducción a la Filosofía de la Ciencia (1993); Vida, muerte y resurrección de la conciencia (1999). Hala eta guztiz ere, baditu beste hainbat argitalpen esanguratsu: La fascinación por el saber (2001); Eureka? minbiziari eta genetika molekularrari buruzko aurkikuntza baten atzean (2003, Casacuberta-rekin batera); Innovación en el saber teórico y práctico (2016, Rosa M. Herrera-rekin batera); Filosofía de la epidemiología social (2016, Ángel Puyolekin koordinatua); Democracia y conocimiento (2019, Mario Gensollenekin koordinatua); Philosophical and methodological debates in public health (2019, J. Vallverdú y A. Puyolekin batera). 

Azken urteotan, Kaliforniako Unibertsitatean (San Diego) egindako egonaldiaren ondorioz, zientziaren filosofiaren ikuspegi kognitiboan zentratu da, eta gai horri hainbat artikulu eskaini dizkio, hala nola «The theory-laden thesis of observation in the light of cognitive psychology» (2001) eta «Kognizioaren abantaila epistemikoak gizartean banatuta» (2001). Halaber, argitalpen honetan Filosofía de las ciencia naturales, sociales, matemáticas (2005) argitaratu du. 

Gaur egun, Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitate Ministerioak Ezagutza Sortzeko Estatuko Azpiprogramaren barruan finantzatutako «Berrikuntza epistemikoa: zientzia biomedikoen kasua» ikerketa-proiektuan parte hartzen du. Horrez gain, Kataluniako Generalitateak aitortu eta finantzatutako «Grupo de Estudios Humanísticos de Ciencia I Tecnología» (GEHUCT) ikerketa-sarean ere parte hartzen du. Hainbat komunikabiderekin kolaboratzen du, hala nola, Claves de razón práctica, Política & prosa eta El País. 

Anna Estany trantsizio garaian (1975-1978) ere argitalpenak egin zituen, bereziki prentsan eta garaiko aldizkarietan, ez oraindik liburu formatuan. Vindicación Feminista (1976-1979) aldizkarian parte hartu zuen Espainiar trantsizio bitartean, baita eztabaida politikorako ziren beste espazio batzuetan ere, bereziki feminismoarekin eta ezkerrarekin lotutakoak (artikulu motzak, kolaborazioak, etb). 

Vindicación Feminista aldizkariaren kolaboratzailea izan zen Anna Estany, bertan hainbat artikulu eta testu idatzi baitzituen. Aldizkaria Francoren diktaduraren amaieran sortu zen argitalpen feminista izan zen, hilabetero argitaratzen zena, eta Lidia Falcón eta Carmen Alcalde izan ziren haren sortzaile nagusiak. Anna Estany aldizkariaren erredakzio taldean parte hartu zuen, artikuluak idazteaz gain. Idazten zituen artikuluak anitzak izaten ziren, baina bereziki emakumeaz eta feminismoaz idazten zuen, baita langile mugimenduaz eta iraganeko pertsonaia esanguratsuaz ere. Artikulu eta testu horietan guztietan errealitateko analisi kritikoa egiten zuen, horien analisi historiko-soziala eta gaur egun eginiko kritika uztartuz. “Hemeroteca” izeneko sekzioan idazten zuen, non feminismoaz eta emakumeaz hitz egiten zuen bereziki.