Alwina Gossauer

Alwina Gossauer (Rapperswil, 1841-1926) argazkilari eta enpresari suitzarra izan zen. Bere jarduera-eremua erretratu klasikoko argazkigintza, paisaia-argazkigintza eta liburu, egunkari eta aldizkarietarako enkarguzko lanak izan ziren.

 Biografia 
Rapperswill-en jaio eta hazitakoa, Suitzako lehen emakume argazkilari profesionaletako bat bihurtu zen. 18 urte zituela, Gossauer Johann Kölllarekin ezkondu zen eta senarrarekin batera, Napfgasse-ko teilatupean, Neumarkt-etik gertu, argazkilaritzako lehen estudioetako bat jarri zuten Zurich-en. Senarrari hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten emakume biluziei argazkiak ateratzeagatik. Handik gutxira, familia Rapperswilera joan zen bizitzera, eta han Köllak ostatu bat erosi zuen Rapperswileko tren geltokian, eta berriro estudio bat jarri zuen. Gossauerrek tailerrean lan eginez ikasi zuen argazkilaritza, eta 1865ean hasi zen argazkiak ateratzen. 

1868an, Köllak bankuko billeteak faltsutzearen delitua egin zuen, eta hemezortzi hilabeteko kartzela-zigorra eta hamar urteko erbestea ezarri zizkioten St. Gallen kantonamenduan. Senarraren porrotetik, Alwinak etxeko tresnen zati bat eta argazki ekipo baliotsua salbatu zituen. Alwina Kölla-Gossauer izenpean, egunkari batean iragarki bat argitaratu zuen 1868ko ekainean, negozio bateratuaren jarraipena iragartzen zuena. Seequaiko Kunstgüetli etxea alokatu zuen, gaur egungo Zürichsee-Schifffahrtsgesellschaft (ZSG) kaian, ziurrenik txangoen trafikoaz eta turismoaren igoeraz baliatzeko. Bertan "Photographie A. Gossauer" argazki estudioa jarri zuen, bere ezkongabe abizena erabiliz. Familia lehen solairuan bizi zen, eta beheko solairuan bezeroak artatzen zituzten. Une horretatik aurrera, Alwinak arrakastaz gidatu zuen negozioa argazkilari independente eta enpresari gisa, hasieran bere senarraren izenarekin, Kölla, gero Gossauer ezkongabe izenarekin.
ezkerrera|thumb|308x308px|Gossauer-en 1878ko argazkia, Seedamm-eko trenbidearen galtzada erakusten duena, Rapperswil-en eta Bachtel mendiaren ikuspegi panoramikoa. Argazki ukitua Seedammeko trenbidearen galtzadaren inaugurazio zeremoniaren harira argitaratu zen.
Bere espetxe epaia bete ondoren, senarra berriz ere argazkilari izaten saiatu zen, Seedamm-en eta Zürichsee-ren artean, Richterswil lakuaren ertzean estudio bat ezarri zuen Zürich kantoian, Saint Gallen kantonamendutik hamar urteko deportazioaren baldintza betetzeko. Emazteak argazki-tresneria utzi zion, eta, gainera, banaketa zela eta, bere harremana berehala gaiztotu zen. 1871n, Alwina Gossauerrek dibortzioa eskatu zuen senarraren borondatearen aurka; auzitegiak bere alde erabaki zuen. Bere bost seme-alabak, bat eta hamaika urte bitartekoak, berari egotzi zizkioten, eta Alwina Gossauer bere ezkon-abizenera itzuli zen, eta, ohikoa zenez, Koella (alemanez geschiedene Koella) banandu egin zen. Köllak ez zuen mantenu-pentsioa ordaindu, Richterswil hirian zuen estudioa saldu zuen eta argazki-materiala emazteari utzi zion, eta alferrik salatu zuen Alwinak bere senar ohia epaitegi zibiletan. Bien bitartean, Kölla urri geratu zen, epaitegietako aktetan ikus daitekeenez, eta azkenean Amerikara emigratu zuen 1868 inguruan.

1870eko hamarkadan, dibortzioa garestia izan zen eta Gossauerren independentzia galdu zuen: garai hartan ohitura zen bezala, tutore legal batek esleitu zion eta kontratu bakoitza zaindariak berretsi behar zuen. Hala ere, urteko txostenetan, zaindariak Gossauer-en zorroztasun komertziala ere aipatu zuen, bere grina, dirua irabazi eta bere bizitza aurkitu ahal izan baitzuen inolako laguntza finantzariorik onartu behar izan gabe.
ezkerrera|thumb|Kunstgüetli etxea Rapperswilen (2015eko iraila)|343x343px
1890eko eta 1900eko hamarkaden inguruan, Engel-Feitknecht motako kamera tolesgarri bat erabili zuen Gossauerrek paisaien erreportaje eta argazkietarako. Alfred Engel Feitknecht izan zen Suitzan egindako kameraren diseinatzailea; 1878 eta 1894 artean 6000 kamera inguru egin ziren. 1892an Gossauer-ek nahi zuen desioa bete ahal izan zuen, Obere Bahnhofstrasse kalean argazkilari eta enpresari gisa egindako lan arrakastatsuari esker. Azken solairuan, beirazko teilatua zuen argazki estudio moderno bat jarri zuen eta letra larriz idatzitako kartel handi batek bere negozioaren izena zeraman: "Photographie A. Gossauer".

Jean Köllak, Gossauerren semeak, amaren argazkigintza ikasi zuen, bere alaba Alwinak bezala (1862-1946), ezkongabe egon zena, bere amaren izenarekin negozioa zuzendu zuen 1920ko hamarkadara arte. Albert semea ez zen argazkilari gisa trebatu, baina gero Jean anaiarekin batera lan egin zuen. Alaba gazteena, Caroline, Karl Stalder argazkilariarekin ezkondu zen; 1920an bere amaren negozioa zuzendu zuten Rapperswilen, K. Stalder-Kölla izenarekin, 1940ko hamarkadara arte. "Alwina Gossauer borrokalaria izan zen", esan zuen artzainak 1926an bere hilobian.

 Erakusketak 

 2015 Stadtmuseum Rapperswil-Jona: Der Zeit voraus - Drei Frauen auf eigenen Wegen: Marianne Ehrmann-Brentano Schriftstellerin und Journalistin (1755–1795); Alwina Gossauer Fotografin und Geschätsffrau (1841–1926); Marterin Globerund Malterin (1874–1874). 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 René Perret: Frappante Ähnlichkeit. Der Schweizer argazki aitzindaria. Bilder Anfänge . BEA + Polly, Brugg 1991. 3905177008.
 Paul Hugger: Das Berner Oberland und seine Photographen . Krebser, Thun 1995. ASIN B004HZ056S

 Kanpo estekak 

 Alwina Gossauer en photohistory.ch

Kategoria:Suitzarrak
Kategoria:Argazkilariak
Kategoria:Emakume argazkilariak
Kategoria:XX. mendeko argazkilariak