Sara Gallardo

Sara Gallardo Drago Mitre (Buenos Aires, Argentina, 1931ko abenduaren 23a - Buenos Aires, Argentina, 1988ko ekainaren 14a) argentinar idazle eta kazetaria izan zen. Sei eleberri eta ipuin bilduma bat idatzi zituen, baita kazetaritza artikuluak eta haur literaturako liburuak ere. Bere garaiko literatur kritikak ez zuen haren lana aintzakotzat hartu, kanonetik baztertuta eduki zuten, harik eta, 2000ko hamarkadatik aurrera, berrirakurri, berrargitaratu eta itzuli zuten arte. Sara Gallardoren aitorpena kritika akademiko eta feministaren eskutik heldu zen, baita Leopoldo Brizuela, Maria Moreno eta Ricardo Piglia bezalako idazleen eskutik ere.

 Bizitza 
Sara Gallardo Drago Mitre 1931ko abenduaren 23an jaio zen. Guillermo Gallardo historialariaren alaba zen, Angel Gallardo zientzialari eta ministroaren biloba, Miguel Cane idazlearen birbiloba eta Bartolome Mitre presidentearen hereniloba. Bi ahizpa izan zituen, Dorotea eta Marta, editorea zena, eta hiru neba, Guillermo kantari lirikoa (Gui Gallardo) eta Miguel eta Jorge Emilio Gallardo kazetariak. Etxeko liburutegiak literaturarako sarbidea eman zion txikitatik.

Sara Gallardo gazte-gaztetatik ibili zen hara eta hona. Hamazortzi urte zituela egin zuen lehen bidaia Europara (1949) eta bere bizitzan zehar Latinoamerika eta Ekialde Hurbila zeharkatu zituen. Sorterrian ere ibili zen: Argentinako iparraldea bisitatu zuen, non kazetaritza kronikak eta nobelak inspiratu zizkiotzen pertsonak eta gaiak aurkitu zituen, eta Kordobako probintzian bizi izan zen. 

1950eko hamarkadaren erdialdetik aurrera, egunkari eta aldizkarietan kolaboratzaile gisa aritu zen, besteak beste, La Nación eta Atlántida, Confirmado eta Primera Plana egunkarietan. 1958an, Enero eleberria argitaratu zuen, bortxaketa jasan duen nerabe gazte baten istorioa kontatzen zuena eta abortuaren gaia jorratzen zuena. XX. mendeko Argentinako literaturan lan berritzaile eta bakarra izan zen,  geroago txekierara eta alemanera itzuli zena. 1968an, Lehen Udal Saria irabazi zuen Los galgos, los galgos liburuagatik. 

Bi aldiz ezkondu zen: lehenik, Luis Pico Estrada idazle eta gidoilariarekin; eta, gero, Hector Murenarekin. Bere bigarren senarraren heriotzak lur jota utzi zuen, eta 1975ean El Paraíson finkatu zen seme-alabekin, Manuel Mujica Lainez idazle lagunak eskaini zion etxean, Kordobako probintzian dagoen La Cumbre herrian .

Bi urte geroago, Espainiarantz abiatu zen, eta han idatzi zuen bere azken liburua, La rosa en el viento (1979). Bartzelonan, Suitzan eta, azkenik, Italian egon zen bere seme-alabekin. Itzuli zenean, asma-krisi batek jota hil zen, Buenos Airesen, 57 urte zituela. Auschwitzen hildako Edith Stein intelektual judu eta moja karmeldarraren biografia idazteko asmoa zuen.

Manuel Mujica Lainez, María Elena Walsh eta María Rosa Oliver bezalako artistek Sara Gallardoren lana aintzat hartu bazuten ere, kanonetik kanpo eta nahiko baztertuta geratu zen. Urte batzuetan bere lana eta figura ahaztuak izan zirela zirudien arren, Clarin egunkariko Argentinako Liburutegiko Klasikoak bilduman Eisejuaz sartu izanak 2001ean, bere literaturarekiko interesa berpiztu zuen, eta horrek argitalpen, ikasketa akademiko eta kazetaritza-ohar berriak ekarri zituen. 2001etik 2016ra bitartean bere lan ia osoa berrargitaratu zen, kazetaritza lanaren bi bilduma berri barne, Macaneos (2016) eta Los oficios (2018), hurrenez hurren Confirmado eta La Nación aldizkarietan idatzi zituen oharrak biltzen zituztenak. Libururik berrienak, Vivir de viaje (2023) izenekoak, Sara Gallardok bere bidaiei buruz idatzi zituen kazetaritza-testu guztiak biltzen zituen. Liburu horiek Lucia de Leone poeta eta literatur kritikariak berreskuratu zituen eta aintzinsolasa idatzi.

 Lanak 

 Eleberria 

 Enero (1958, Sudamericana)
 Pantalones azules (1963, Sudamericana)
 Los galgos, los galgos (1968, Sudamericana)
 Eisejuaz (1971, Sudamericana)
 Historia de los galgos (1975, Alfa Argentina)
 La rosa en el viento (1979, Pomaire)

 Ipuina 

 El país del humo (1977, Sudamericana)

 Haur Literatura 

 Los dos amigos (1974, Estrada)
 Teo y T.V. (1974, Estrada)
 Las siete puertas (1975, Estrada)
 ¡Adelante, la isla! (1982, Cuentorregalo)

 Kazetaritza 

 Páginas de Sara Gallardo (1987, Celtia)
 Macaneos. Las columnas de Confirmado (2016, Ediciones Winograd)
 Los oficios (2018, Excursiones)
 Vivir de viaje (2023, Fondo de Cultura Económica)

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 1980: Fantasía y realismo mágico en dos cuentos de El País del humo, de Sara Gallardo  (Laura Pollastri) 
 1990: Spanish American Women Writers: A Bio-Bibliographical Source Book (Diane E. Marting)
 1992: Spanish American Authors: The Twentieth Century (Angel Flores)

 Kanpo estekak 

 Ella, contemporánea, artículo en Página/12..
 Graciela Sosak Eisejazeri buruz egindako azterketa bat.
 Sara Gallardo. La mujer que amamos Revista Sudestadan artikulua
 El mundo que se le adeuda a Sara Gallardo Revista Ñ-n artikulua.
 Argentinako Liburutegi Nazionalaren Letren Aldizkaria.
 La rosa en el viento
 Artikulua Literatura gehigarrian, 12.or.
 La narrativa breve de Sara Gallardo.
 Eisejuazi buruzko saiakera.
 Retrato fotográfico de Sara Facio de 1973.
 Leopoldo Brizuela - Escrito en las llamas, 2004.

Kategoria:1931ko jaiotzak
Kategoria:1988ko heriotzak
Kategoria:Argentinarrak
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Emakume kazetariak
Kategoria:Emakume ipuingileak
Kategoria:Errealismo magikoa
Kategoria:Buenos Airesen hildakoak