HMS Belfast

HMS Belfast gurutzaontzi arin bat izan zen, Britainia Handiko Itsas Armadako Town klasekoa, 1939 eta 1963 artean zerbitzuan egon zena. Bere etapa operatiboan Bigarren Mundu Gerran eta Koreako gerran parte hartu zuen. 1971z geroztik, Tamesis ibaiaren ertzetan, Londresen, Erresuma Batuko hiriburuan, etengabe amarratutako museo itsasontzi bat da. Ipar Irlandako hiriburu Belfast hiriaren omenez izendatu zuten ontzia.

 Diseinua 
HMS Belfast Town klaseko gerrarako gurutzaontzi arin bat da. Britainia Handiko Errege Itsas Armadaren lehen itsasontzia izan zen, Ipar Irlandako hiriburuaren izena daramana; 1936ko abenduan hasi ziren eraikitzen. 1938ko San Patrizio egunean uretaratu zuten. 1939ko abuztuaren 5ean hasi zen jardunean, Bigarren Mundu Gerra hasi baino lehentxeago.

 Ekipamendua 
Ekipamendu nagusia 1939an ezarri zioten.
Armamentua 1939ko ezarpena
 Mk XXIII kanoiak, 12 × 6 hazbetekoak (152 mm) (4 × 3)
 xede bikoitzeko Mk XVI kanoiak, 12 × 4 hazbetekoak (102 mm) (6 × 2)
 airetik babesteko kanoiak, 16 × 2 librakoak (40 mm) (2 × 8)
 AA metrailadoreak 8 × 0,5 hazbetekoak (13 mm) (2 × 4)
 torpedo hodiak 6 × 21 hazbeteko (533 mm) (2 × 3)Blindajea Uhal nagusia: 4,5 hazbete (114 mm)
 Dorretxo nagusiak: 4 hazbeteraino (102 mm)
 Estalkiak: 3 hazbete (76 mm)
 Makineria gaineko estalkiak: 2 hazbete (51 mm)
 Trenkadak: 2,5 hazbete (63,5 mm)

 Emandako zerbitzuen historiala 
 Bigarren Mundu Gerra 
 1939-1942: Lehen urteak 
HMS Belfast 1939ko abuztuaren 3an abiatu zen Portsmouthera eta bi egun geroago, abuztuaren 5ean hasi zen jardunean, Bigarren Mundu Gerra hasi baino hilabete lehenago. Lehen kapitaina GA Scott izan zen, 761 marinelekin, Etxeko Flotako 2. Gurutzaontzi Eskuadroiaren barruan. Abuztuaren 14an, Belfastek bere lehen ariketa egin  zuen, Hipper izeneko operazioan, non alemaniar merkatari ontzi baten paperean aritu baitzen, Atlantikora ihes egiten. Pentlandeko fiordo arriskutsuan nabigatuz, Etxeko Flota arrakastaz saihestu eta atzean uztea lortu zuen.

1939ko abuztuaren 31n, Belfast 18. gurutzaontzi eskuadroira transferitu zuten. Orcadak uharteetako Scapa Flowen basea zuelarik, 18. gurutzaontzi eskuadroiak parte hartu zuen britainiarrek Alemania naziari itsas blokeoa ezartzeko ahaleginean. Alemaniak Poloniaren inbasioa hasi zuenean, irailaren 1ean, Erresuma Batuak eta Frantziak gerra deklaratu zioten bi egun geroago, irailaren 3an. Goizeko 11:40etan, HMS Belfastek mezu hau jaso zuen: «Hasi Alemaniaren aurkako borrokak berehala».

Irailaren 8an, HMS Belfast ontzia Scapa Flowetik itsasoratu zen HMS Edinburgh ontzi bikiarekin, HMS Hood, eta HMS Renown gurutzaontziekin eta lau destruktorerekin batera, Norvegiatik zetozen alemaniar itsasontziak atzemateko patruila batean. Bereziki, Norddeutscher Lloyd itsasontzi enpresaren SS Europa transatlantikoa bilatu behar zuten. Hala ere, ez zuten etsaien ontzirik aurkitu.

Irailaren 25ean, HMS Belfastek ontzidiaren operazio batean parte hartu zuen HMS Spearfish itsaspekoa berreskuratzen saiatzeko. Operazio hartan, alemaniarren hegazkinen erasoa pairatu zuen, baina ez zuen kalte nabarmenik izan.
1939ko urriaren 1ean, HMS Belfast ontzia Scapa Flowetik abiatu zen Ipar Itsasoa patruilatzera. Urriaren 5ean, Norvegiako lantegi ontzi neutral bat atzeman eta abordatu zuen, sei baleontzirekin batera zihoala. Urriaren 8an, ontziak CP Lilljevach suediar merkataritza ontzia bistaratu zuen, baina, eguraldi txarra zela eta, ez zuen atzeman, ez eta abordatu ere. Biharamunean, Tai Yin norvegiar ontziari eraso egin zion; britainiar almirantegoak susmagarritzat jo zuenez, Belfasteko tripulazioak Kirkwallera eraman zuen, ikerketapean jartzeko. Urriaren 9an, Belfastek Cap Norte izeneko Alemaniako transatlantikoa geldiarazi zuen, 13.615 tonakoa, Feroe Uharteetatik 50 milia (80 km) ipar-mendebaldera. SS Ancona suediar ontzi neutrala balitz bezala kamuflatuta, Brasildik Alemaniara itzultzen saiatzen ari zen Cap Norte; bidaiarien artean alemaniar erreserbista ugari baitziren. Britainiar almirantegoaren sari arauen arabera, Belfasteko eskifaiak sari bat jaso zuen eskudirutan, egindako harrapaketagatik.

Urriaren 12an Uddeholm suediar ontzia abordatu zuen Belfastek, eta hura ere Kirkwallera eraman zuen. Portura itzuli zenean, urriaren 13tik 14rako gauean, Belfast zen Scapa Flowen ainguratutako ontzi bakanetako bat, inteligentziaren txostenen arabera aire eraso bat espero baitzen. Gau hartan, HMS Royal Oak korazatua torpedoz jo eta hondoratu zuen U-47 alemaniarren urpekoak, ainguralekuan infiltratu ondoren. Hurrengo goizean, HMS Belfast ontzia Loch Ewerantz abiatu zen.

Azaroaren 10ean, kendu egin zuten Belfast iparraldeko patruilatik, eta Gurutzaontzien 2. Eskuadroira itzuli zuten. Eskuadroi honek eraso indar independente bat osatu behar zuen, basea Rosytheko portuan zuelarik. Azaroaren 21ean, HMS Belfastek lehen irteeran parte hartzeko asmoa zuen, artilleria ariketa bat egiteko. Alabaina, 10:58an, itsas mina magnetiko bat leherrarazi zuen Fortheko fiordotik irtetera zihoala. Minak gila hautsi zuen, makina eta galdara geletako bat suntsituta. Hogei bat ofizial eta marinel ospitaleratu behar izan zituzten leherketak eragindako lesioengatik eta beste 26k zauri arinak izan zituzten. Henry Stanton marinel ospitalera eraman zuten, baina egun batzuk geroago hil egin zen, buruko lesio baten ondorioz, eztandak sabaiaren kontra jaurti baitzuen. Krooman atoiontziak, ariketarako artilleriako helburuak atoian zeramatzanez, haiek askatu eta Belfast eraman zuen Rosyth aldera atoian, behar ziren konponketak egitera.
Belfastek jasandako kalteen hasierako ebaluazioek erakutsi zuten ezen, nahiz eta minak kalte zuzen gutxi egin kanpoko kroskoan, galdara geletako baten azpian zuzenean zulo txiki bat eginez, leherketaren inpaktuak deformazio larriak eragin zituela, makineria apurtuz, estalkiak deformatuz eta gila hiru hazbete hondoratuz, uhanditze eta jausialdi indarren eraginez. 1940ko urtarrilaren 4an, Belfast ontzia zerbitzu kanpo egotetik zaintza eta mantenu egoerara pasa zen, Rosytheko ontziolaren ardurapean, eta tripulazioa beste ontzi batzuetan banatu zuten. Ekainaren 28an, Devonportera nabigatzeko adina konpondu zuten, eta ekainaren 30ean iritsi zen bertara.

Konponketak iraun zuen bitartean, kroskoa zuzendu, berreraiki eta indartzeko lanak egin ziren. Gerriko blindatua ere zabaldu eta loditu egin zioten. Armamentua eguneratu egin zuten, pom-pom erako bi kanoi muntatuta, eta aireko erasoen aurkako armamentua hobetu egin zuten, 20 mm-ko Oerlikon 18 kanoirekin, bost muntaia bikoitzetan eta zortzi muntaia indibidualetan, hazbete erdiko bi Vickers kanoi laukoitz ordeztuz. Su kontrolerako radar berriak ezarri zituzten kanoi nagusietan, sekundarioetan eta antiaereoetan. Geroago, 1942ko azaroan, radar hobeak ezarri zizkioten kanoietan, eta azalera orokorreko ohartarazpen radar bat, lagunak edo etsaiak identifikatzeko radar bat, eta aireko erasoen ohartarazpen radar bat ere bai. Halaber, ekozunda bat ere jarri zioten. Pisu handiagoa hartu zuenez konponketaren ostean, konkor bat egin zioten kroskoaren erdian, egonkortasuna hobetzeko eta luzetarako indar gehigarri bat emateko. dimentsioak ere handitu zitzaizkion: gaina 69 oin (21,0 m) eta sakonera 19 oin (5,8 m) brankan eta 20 oin eta 2 hazbete (6,15 m) txopan. Desplazamendua era handitu zuen, 11.550 tonara.

 1942-1943: Artikoan 
HMS Belfast berriro jarri zuten zerbitzuan Devonporten, 1942ko azaroaren 3an, Frederick Parham kapitainaren agindupean. Etxeko Flotara itzuli zenean, 10. Gurutzaontzi Eskuadroiko bandera ontzi bihurtu zen, Robert Burnett kontralmirantearen agindura, aurretik Etxeko Flotaren destruktore flotillen buru izan zena. Eskuadroiak Artikotik Sobietar Batasunera konboiak eskoltatzeko lan arriskutsuaren ardura zeukan, Scapa Floweko eta Islandiako beste baseetatik abiatuta. Radar indartsuak zituenez, Belfastek ez zuen aireko hainbeste zaintza beharrik, eta, horren ondorioz, hegazkin plataforma kendu zioten, 1943ko ekainean. Belfastek 1943an konboi eskolta eta blokeo lanak egin zituen, eta urte bereko urriaren 5etik 6ra, Leader operazioko estaldura indarraren parte izan zen. Leader operazioa alemanen aire nabigazioaren aurkako aireko eraso bat izan zen Norvegia iparraldeko uretan, Bodøtik gertu, USS Ranger hegazkin ontziaren bitartez.

Belfastek Ipar Lurmuturreko Guduan parte hartu zuen, 1943ko abenduaren 26an. Artikoko gau beltzean, Royal Navyko bi talde indartsu inplikatu zituen: alde batetik, Force One taldea, HMS Norfolk, HMS Sheffield eta HMS Belfast gurutzaontziak (10. Gurutzaontzien Eskuadroia) eta hiru destruktore hartzen zituena; eta, bestetik, Force Two taldea, HMS Duke of York korazatua eta Jamaica gurutzaontzia, eta lau destruktore hartzen zituena. 1943ko abenduaren 25ean, Eguberri egunarekin, Scharnhorst alemaniar gurutzaontzia Norvegiako iparraldetik abiatu zen JW55B konboiari eraso egiteko, Sobietar Batasuneko bidean. Hurrengo egunean, Force One taldeak Scharnhorst ontziarekin topo egin zuen, konboiari eraso egitea eragotzi zion eta erretiratzera behartu zuen, britainiar gurutzaontziek kalte nabarmenak egin baitzizkioten. Eguerdian, Scharnhorstek berriro eraso egin zuenean, Force Two taldeak geldiarazi eta formazio konbinatuek hondoratu egin zuten. Belfastek zeregin funtsezko bat izan zuen batailan; 10. Gurutzaontzi Eskuadroiko bandera ontzi izanik, Scharnhorst ontziari bidea ixten lehenengoetakoa izan zen, eta konboiaren defentsa koordinatu zuen. Scharnhorst konboitik urrundu zenean, Burnett almiranteak Belfasten radarretik jarraipena egin zion, horrela HMS Duke of York korazatuak atzeman zezan.

 1944: Tirpitz eta D eguna 

Normandian egindako Overlord operaziorako, E Bonbardaketa Indarraren kuartel nagusi bihurtu zen Belfast, Frederick Dalrymple-Hamilton kontralmirantearen agindupean, britainiar eta kanadar indarren lehorreratzeari laguntzeko eginkizunaz, Gold hondartzaren eta Juno hondartzaren sektoreetan. Ekainaren 2an, Belfastek Clyde ibaia atzean utzi zuen, bonbardaketa eremuetara jotzeko. Goiz hartan, Winston Churchill lehen ministroak iragarri zuen flotarekin itsasoratu eta HMS Belfastetik inbasioa ikusteko asmoa zuela. Horren aurka agertu ziren Aliatuen komandante goren Dwight D. Eisenhower jenerala eta Itsasoko lehen lord Andrew Cunningham. Azkenik Jorge VI.a erregearen esku hartze batek eragotzi zuen Churchill bertarako joatea.

Inbasioa ekainaren 5ean hasi behar zen, baina eguraldi txarrak 24 orduko atzerapena eragin zuen. Ekainaren 6an, 05:30ean, alemaniar artilleria bateria bati su egin zion Belfastek Ver-sur-Mer herrian, kanoiak isilaraziz britainiar Green Howards 7.Batailoiak lekua bere mende hartu zuen arte. Ekainaren 12an, Belfastek Juno hondartzatik lur barrura zihoazen kanadar tropa lagundu zuen, eta ekainaren 16an itzuli zen Portsmouthera, munizioa berritzera. Handik bi egunera itzuli zen, bonbardaketa gehiago egiteko. Uztailaren 6ko gauean, Alemaniako torpedo ontzien mehatxatua ikusita ainguratzen ari zen bitartean, aingura bildu eta kezko hesi bat bota zuen, ihes eginez. Belfastek bere azken jaurtigaia uztailaren 8an bota zuen Europako uretan, HMS Roberts monitorearekin eta HMS Rodney korazatuarekin batera, Charnwood Operazioaren barruan. Uztailaren 10ean, Scapa Flowra abiatu zen, Frantziako borroka lur barrenera hedatu baitzen, beraren armen irismenetik harantzago. Normandiako parean eman zituen bost asteetan, Belfastek 1.996 erronda tira zituen sei hazbeteko bere armekin.

 1945: Ekialde Urrunean 
Parham kapitainak HMS Belfasten agintea eman zion RM Dick kapitainari, 1944ko uztailaren 29an, eta, 1945eko apirilera arte, Belfastek birmoldaketa bat izan zuen, Ozeano Barean Japoniaren aurkako zerbitzurako prestatzeko. Baldintza tropikaletara egokitzeko gaitasuna hobetzeaz gain, aire kontrako sistema armamentua eta su kontrola eguneratu zizkioten, Japoniako hegazkinen kamikaze erasoei aurre egin ahal izateko. 1945eko maiatzean, Belfastek 2 librako 36 kanoi muntatu zituen zortzina kanoiko bi multzotan, launako lau multzotan eta lau muntaia indibidualetan. Baita ere, 20 mm-ko hamalau kanoi ere muntatu zituen. Kendu egin zituzten 4 hazbeteko bi muntaiak popatik eta gainerakoak instalatu ziren urrutiko energia kontrolarekin. Hangarrak tripulazioarentzako bizitoki bihurtu ziren eta hegazkinetarako katapulta kendu egin zuten.

Horrela, 277 motako radar modernoago bat zuen, gainazal ohartarazpenak egiteko gaitasuna zuena. Halaber, ekipamendu eguneratuak ezarri zizkioten irismen laburreko altuera bilaketak egiteko eta gainazal ohartarazpenak egiteko. Baita ere, 274 motako multzo bat instalatu zen armamentu nagusiaren su norabidea kontrolatzeko. 1945eko ekainaren 17an, Europako gerra amaitu zelarik, HMS Belfast Ekialde Urrunerantz abiatu zen Gibraltar, Malta, Alexandria, Port Said, Aden, Kolonbo eta Sidney bidea eginez. Abuztuaren 7an Sydneyra iritsi zenean, Belfast Ozeano Bareko britainiar flotaren bigarren gurutzaontzi eskuadroiaren bandera ontzi bihurtu zen. geroago, Sidneyn bertan, berregokitze labur bat egin zioten, irismen laburreko armamentua osatzeko, 40 mm-ko bost kanoi ezarrita. Belfast Downfall Operazioan parte hartzekoa zen, baina japoniarren errendizioa gertatu zenez,1945eko abuztuaren 15ean, ez zen horretara iritsi.

 1950-1963: Koreako gerra eta ondorengo urteak 
Koreako gerra hasi zenean, Belfast Nazio Batuen itsas indarren parte bihurtu zen. Belfast, hasieran AEBetako Itsas Armadako Task Force 77ren parte bazen ere, 1950eko uztailaren 5ean banandu egin zen modu independentean jarduteko. 1950eko uztailean eta abuztuaren hasieran, Belfastek patruilak egin zituen kostaldean, basea Sasebon zuelarik, Japoniako Nagasaki prefekturan. Uztailaren 19tik, Yodok inguruan borrokatzen zuten tropei lagundu zien, USS Juneau lagun zutela. Egun hartan, Belfastek 350 errondako bonbardaketa zehatza egin zuen 6 hazbeteko kanoiekin. Abuztuaren 6an, Erresuma Baturantz abiatu zen konponketa labur ―baina ezinbesteko― baterako, berehala berriro Ekialde Urrunera itzultzeko, 1951ko urtarrilaren 31n.

1951n, HMS Belfastek patruila lanak egin zituen kostaldean, eta zenbait helburu bonbardatu zituen. Ekainaren 1ean Singapurrera iritsi zen, berregokitze lan batzuk egiteko, eta abuztuaren 31n itzuli zen patruila zereginetara. 1951ko irailean, aire kontrako estaldura eman zuen salbamendu operazio batean, etsaien MiG-15 erreakziozko hegazkin erori bat berreskuratzeko. Bonbardaketa eta patruila gehiago egin zituen hilabeteko baimen aldi bat jaso aurretik, eta abenduaren 23an itzuli zen ekintzara.

1952an, Belfastek patruila lanak egiten jarraitu zuen. 1952ko uztailaren 29an, etsaien suak harrapatu zuen, artilleriako bateria bati eraso egiten zion bitartean, Wolsa-ri penintsularen parean. 75 mm-ko jaurtigai batek aurreko konpartimentu bat jo zuen, txinatar jatorriko britainiar marinel bat hil zuen bere hamakan eta beste lau txinatar marinel zauritu zituen. Hori izan zen Belfast Koreako zerbitzuan zegoela su etsaiak harrapatu zuen aldi bakarra. 1952ko irailaren 27an, HMS Birmingham eta HMS Newcastle Town klaseko bi gurutzaontziek ordeztu zutelarik, Belfast Erresuma Batura itzuli zen. 80.000 milia (130.000 km) baino gehiago egin zituen borroka eremuan, eta 8.000 erronda baino gehiago egin zituen 6 hazbeteko kanoiekin Koreako gerran. 1952ko azaroaren 4an, Chathamera erretiratu zen eta abenduaren 1ean erreserban sartu zen Devonporten.

 Erretiroa eta museo ontzia 
Zenbait eginkizun bete zituen atzerrian, 1963an erreserban sartu aurretik. 1967an, HMS Belfast desegitea saihesteko eta museo itsasontzi bihurtzeko ahaleginak hasi ziren. Gerra Museo Inperialak, Itsas Museo Nazionalak eta Britainia Handiko Defentsa Ministerioak batzorde bat eratu zuten, zeinak 1968ko ekainean adierazi baitzuen itsasontzia museo bihurtzeko aukera aurrera atera zitekeela. 1971n, ordea, gobernuak erabaki zuenean aukera hori ez babestea, «HMS Belfast Trust» izeneko elkarte pribatu bat sortu zen, hura babestearen aldeko kanpaina egiteko. Elkartearen ahaleginak arrakasta izan zuen, britainiar gobernuak itsasontzia elkarte horri transferitu baitzion 1971ko uztailean. Berehala, itsasontzia Londresera eraman zuten, eta Tamesis ibaian lotu, Tower Birgde zubitik gertu. Jendeak ikusteko 1971ko urrian zabaldu zutelarik, 1978an Gerra Museo Inperialaren azpiegoitza bihurtu zen. Geroztik, Belfast turisten erakartzaile handi bat da, urtean 200.000 bisitari baino gehiago jasotzen baititu. Museo nazionalaren azpiegoitza eta Flota Historiko Nazionalaren parte gisa, Belfastek gobernuaren laguntza jasotzen du, museoaren sarreren eta merkataritza-jardueren diru sarrerez gain.

 Argazki galeria 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 





 Ikus, gainera 
 Itsasontzi
 Gerraontzi
 Town klaseko gurutzaontziak (1936)
 HMS Blanche (H47)

 Kanpo estekak 
  HMS Belfasten webgune ofiziala
  Great British Ships

Kategoria:Bigarren Mundu Gerrako Erresuma Batuko gurutzaontziak
Kategoria:Gurutzaontziak