Mirta Yáñez

Mirta Gloria Yáñez Quiñoa (Habana, Kuba, 1947) kubatar filologoa, poeta, saiakeragilea, narratzailea, ikertzailea eta kazetaria da. 2015etik Hizkuntzaren Akademia Kubatarreko kidea da. Latinoamerikako eta Kubako literaturan aditua da, eta Kubako emakumeen literatur diskurtsoari buruzko ikerketetan aditua; hogei bat liburu idatzi ditu. 2018ko abenduan Kubako Literatura Sari Nazionala jaso zuen.

 Biografia 
Habanan jaio zen 1947an, eta bertan bizi da. 

Raul Cepero Bonilla Unibertsitate Aurreko Institutu Berezian batxiler ikasketak egin ondoren, 1965ean Habanako Unibertsitatean sartu zen. Zientzia Filologikoetan doktorea da (1991), eta Latinoamerikako literaturan eta Kubako literatura garaikidean, bereziki emakumeen diskurtsoan, espezializatutako Hizkuntza eta Literatura Hispanikoetan lizentziaduna.

Kazetaria izateaz gain unibertsitateko irakaslea da, mintegi eta solasaldietan parte hartu du, eta hainbat ikastaro eta hitzaldi eman ditu Europako, Estatu Batuetako eta Latinoamerikako unibertsitate eta ikastegietan.  

Martxoaren 13ko Lehiaketako poesia saria, 1970ean Las visitas (Bisitak) lanagatik eskuratutakoa, erregistro zabaleko idazle gisa bere ibilbidean zehar jaso dituen sari ugarien artean lehena izan zen. 

Bere belaunaldiko intelektual garrantzitsuenetako bat da, eta lantzen dituen ia genero guztietan nabarmendu da: lirikan, kontakizunetan, eleberrietan, saiakeretan. Zinemarako eta telebistarako gidoilaria da, eta kazetari eta literatur kritikari gisa ere bibliografia zabala du. 

Kubatar literaturan emakumeen diskurtsoaren ikertzaile nagusietako bat izan da, narratiban enfasia jarriz, eta bere lanek, Nancy Alonso idazlearekin batera, Kubako literaturaren panoraman ia ahaztuta edo gutxi ezagutzen diren egileen lana zabaltzen lagundu dute. Marilyn Bobesekin batera, Gatzezko estatuak antologiaren agerpenaren arduraduna da. Antologia horren hitzaurrea idatzi zuen, eta hainbat emakume kubatarren kontakizunak biltzen ditu, kolonialismoaren garaietatik hogeigarren mendeko laurogeita hamarreko hamarkadara artekoak.

Ezaguna da bere jarrera feministagatik, Camila Henríquez Ureñaren lanaren jarraitzaile gisa. 

2015eko martxotik Kubako Hizkuntzaren Akademiako kide da, Gisela Cárdenas Molina hizkuntzalaria hil zenetik hutsik zegoen R besaulkian. "Pertsonaia femeninoa Latinoamerikako erromantizismoaren narratiban" hitzaldia eman zuen.

Hainbat garaitan hainbat lan egin ditu, hala nola: Unibertsitate Hedakuntzako Zuzendaritzako Kultur Jardueren Saileko burua, Centre des Recherches Latino-Américaines de la Université de Poitiers-eko irakurle eta ikertzaile bisitari gisa, Kritikaren Ateneoaren antolaketan, besteak beste. Halaber, Wifredo Lam Zentroko Zuzendaritza Kontseiluko kide izan zen, eta bertan “Habanako II. Bienaleko” Katalogoa egin zuen taldeko buru izan zen.

Literatur jarduera ugaritan parte hartzera gonbidatu dute Europa eta Latinoamerikako hainbat herrialdetan.

2019ko urtarrilaren 29an, Amury Pérez Vidalek elkarrizketa egin zion Kubako telebistako Con 2 que se quieran saioan, bere hirugarren denboraldian. Programa hori CUBAVISIÓN telebista-kateak transmititu zuen, izar-ordutegian. Aurkezleak neba Alberto Yañez poeta eta gidoilariaren heriotzari buruz galdetu zionean, 10 urteren ondoren gertatutakoaren erantzunaren zain jarraitzen zuela aitortu zuen, poliziaren aldetik. Programa horretan bertan, bere burua pertsona bakartitzat hartzen zuela esaten zuen, bakarrik sentitzen ez zen arren. Berarentzat bakardadea, lasaitasunarekin batera, bere lanean kontzentratu ahal izateko behar zuen baldintzetako bat zela, Cojímar-eko bere auzotik gehien gustatzen zitzaion gauzetako bat.

2019ko otsailaren 8an, Literatura Sari Nazionala jaso zuen Habanako Nazioarteko 28. Liburu Azokan. El lauro Liburuaren Institutu Kubatarrak emana, eta herrialdeko literaturan emakumeen diskurtsoaren ikertzaile gisa egindako lana aitortuz. Saria emateko ardura duen epaimahaiaren arabera, Yáñezen narratibak Kubako literaturaren panoraman ia ahaztuta edo gutxi ezagutzen diren egileen lana zabaltzen laguntzen du. 

 Lanak 

 Narratiba 

 Sangra por la herida. Nobela. Habana, Ediciones Unión y Letras Cubanas, 2010.

 Falsos documentosEl búfalo ciego y otros cuentos. Habana, Ediciones Unión, 2008. Compilación de 24 relatos provenientes de 4 libros anteriores: Todos los negros tomamos café, La Habana es una ciudad bien grande, El diablo son las cosas y Falsos documentos

 Serafín y las aventuras en el Reino de los Comejenes. Haurrentzako kontakizuna. Habana, Dienteleche Bilduma, Union Edizioak, 2007

 Falsos documentos. Ipuinak. Habana, Vagabundo del Alba bilduma, Ediciones Unión, 2005 (beste edizio batzuk: Ciudad de La Habana, Plan Especial, Ediciones Unión, 2007)

 Narraciones desordenadas e incompletas. Habana, Ed. Letras Cubanas, 1997

 El diablo son las cosas. Ipuinak. Habana, Arg. Letras Cubanas, 1988 (beste edizio batzuk: Egilearen edizioa, Tucumán, 1993; Ciudad de La Habana, Ed. Letras Cubanas, 2000)

 La hora de los mameyes. Nobela. Habana, Ed. Letras Cubanas, 1983

 Yo soy Jack Johnson. Relato. En Cuentos de boxeo, Habana, Ed. Arte y Literatura, 1982

 La Habana es una ciudad bien grande. Cuentos.  Habana, Ed. Letras Cubanas, 1980

 Serafín y sus aventuras con los caballitos. Haur nobela. Habana, Ed. Gente Nueva, 1979

 Todos los negros tomamos café. Habana, Arg. Artea eta Literatura, Liburuaren Institutu Kubatarra, 1976 (beste edizio batzuk: Egilearen edizioa, Tucumán, 1993)

 Poesia 

 Un solo bosque negro. Habana, Ed. Letras Cubanas, 2003

 Algún lugar en ruinas. Habana, Ediciones Unión, 1997

 Poesía casi completa de Jiribilla el conejo. Haurrentzat poesia. Habana, Ed. Gente Nueva, 1994

 Poemas. Kolonbia, Ed. Enbalajea, 1987

 Las visitas y otros poemas. Habana, Arg. Letras Cubanas, 1986. Liburu hau Municheko (Alemania) Gazteriaren Nazioarteko Liburutegiak urtero antolatzen duen White Ravens 1989 Erakusketan sartu zen

 El Matadero: un modelo para desarmarLas visitas. Poesia. Habana, Unibertsitate Inprimategia, Habanako Unibertsitatea, 1971

 Saiakera eta kritika 

 Cubanas a capítulo. Segunda temporada. Habana, Ed. Unión, 2009.

 El Matadero: un modelo para desarmar. Habana, Arg. Letras Cubanas, 2005

 Cubanas a capítulo. Santiago, Ed. Oriente, 2000

 La narrativa romántica en Latinoamérica. Habana, “Giraldilla” bilduma, Ed. Letras Cubanas, 1990

 El mundo literario prehispánico (elkarlanean). Habana, Unibertsitateko Inprimategia, 1986

 Miszelanea 

 Cenicienta. Antzerki bertsioa. Habana, Arg. Jende Berria, 2006

 Del azafrán al lirio. Askotariko testuak. Habana, Arg. Harresiz kanpokoa, 2006

 Camila y Camila. Lekukotza. Habana, Arg. Pablo, 2003

 Album de poetisas cubanas (Hautaketa eta sarrera). Habana, Arg. Letras Cubanas, 1997 (berrargitalpena: Habana, Plan Especial, Ed. Letras Cubanas, 2003)

 Estatuas de sal. Kubatar ipuingile garaikideak. Panorama kritikoa (1959-1995). Hautaketa, sarrera eta oharrak (elkarlanean). Habana, Arg. Union, 1996 (berrargitalpen berrikusia. Habana, Arg. Union, 2008)

 La novela romántica latinoamericanaUna memoria de elefante. Lekukotza. Habana, Arg. 1991ko apirila

 Antología del soneto hispanoamericano (Hautaketa eta hitzaurrea). Habana, Arg. Artea eta Literatura, 1988

 La novela romántica latinoamericana (Hautaketa, hitzaurrea eta oharrak). Habana, “Balorazio anitza” bilduma, Ed. Ameriketako Etxea, 1978

 Quiénes eran los aztecas. Zabalkundea. Habana, Habanako Unibertsitateko Informazio Zientifiko-Teknikoko Zentroa, 1974

 Itzulitako lana 

 Blessure ouverte. Nobela. Frantzia, Arg. L´Harmattan, 2011.

 Havana is a really big city and other short stories. Ipuinak. AEB, Ed.Cubanabooks, 2010.

 Faux Papiers Falsos documentos. Ipuinak, edizio elebiduna. Saint-Nazaire, France, Ed. MEET, 2007.

 Havanna ist eine ziemlich grosse stadt. Ipuinak. Bremen, Ed. Atlantik, 2001.

 Making a Scene: An Anthology of Short Stories by Cuban Women Writers. Hautaketa eta sarrera. England, Mango Publishing, 2002.

 Cubana. Hautaketa eta sarrera. Boston, Beacon Press, 1998.

 Sariak 

 1970: Martxoaren 13ko Lehiaketako Poesia Saria, Las visitas poema-liburuagatik
 1977: Urrezko Aroa lehiaketako Narratiba Saria
 1988: Kritikaren Saria, Deabrua gauzak dira ipuin liburuagatik
 1990: Kritikaren Saria, Narratiba erromantikoa Latinoamerikan saiakeragatik
 1999: Memoria Saria, Pablo de la Torriente Brau Kultur Etxeak emana
 2001: Forderpreis der Iniciative LiBeraturpreis, Frankfurt, Alemania
 2005: Kritikaren Saria Falsos Documentos ipuin liburuagatik
 2010: Kritikaren Saria Sangra por la herida eleberriagatik
 2012: Hizkuntzaren Akademia Kubatarraren saria, Sangra por la herida
 2018: Kubako Literatura Sari Nazionala

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 “Acordes de la posmodernidad cubana: la obra reflexiva de Mirta Yáñez”. Prólogo a Cubanas a capítulo. Susana Montero. Santiago de Cuba: Ed. Oriente, 2000.
 “El incompleto desorden creativo de Mirta Yáñez”, en Síntomas. Alberto Garrandés. Ciudad de La Habana: Ediciones Unión, 1999.
 A Place in the Sun Women Writers in Twentieth-Century CUBA. Catherine Davies. London & New Jersey: Zed Books Ltd., 1997.
 “Escritoras cubanas: Mirta Yáñez” en Studi di letteratura ispano-americana. Susanna Regazzoni. Italia: Bulzoni Editore, 1997.
 Caribbean Women Novelist. An annoted Critical Bibliography. (Referencias bibliográficas sobre MY). Lizabeth Paravisini-Gebert and Olga Torres-Seda. Connecticut: Greenwood Press, 1993.
 Kuba, die neue Welt des Literatur in der Karibik. . Alemania: Ed. Verlag, 1984.
 “Todos, todos tomamos café”. Reseña crítica sobre Todos los negros tomamos café. Ezequiel Vieta. En La Gaceta de Cuba, sept. 1977, no.160, Ciudad de La Habana.

 Kanpo estekak 

 Mirta Yáñezen profila Cuba Literarian
 A cerca de Mirta Yáñezen agiri faltsuak
 Mirta Yáñezekin elkarrizketa: pentsaera desberdina (2000)
Kategoria:Habanarrak

Kategoria:Kubako feministak
Kategoria:XX. mendeko emakumeak
Kategoria:Gaztelaniazko idazleak
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Kubako idazleak
Kategoria:Emakume ikertzaileak