Flabiol

Flabiola txistuaren itxura duen musika tresna bat da, aerofonoen multzokoa. Herrialde Katalanetan jotzen da, Katalunian eta Mallorcan bereziki. Tamaina txikia du eta esku bakarrarekin jotzen da.

 Etimologia 
Flabiol izenaren lehen aipamena 1372koa da, J. Marc-en Diccionari de rims liburuan, fluviol bezala agertzen dena. 1404an flaviol da dagoeneko.

Definizio zehatza 1857an agertzen da lehen aldiz Traducción del Diccionario de artes y manufacturas de agricultura, de minas, etc. liburuan. Honela definitzen du: "zurezko haize-instrumentua, moko-txirularen antzekoa, esku bakarrarekin jotzen dena, ezkerra normalean, eta oso soinu altua sortzen duena."

 Deskribapena 
20 eta 25 cm arteko luzera du. Aurrealdean bost (batzuetan sei) zulo ditu eta atzealdean hiru. Mota honetako txirulek ez dute hiru zulo baino gehiago izaten aurrealdean horregatik da berezia flabiola.

Bi flabiol mota daude;

 Flabiol sec (lehorra): tradizionalena da, baina gutxien ezagutzen dena. Zurezko tutu zuzen bat da eta ez du giltzarik.
 Flabiol de claus (giltzaduna) edo flabiol de cobla (coblakoa): Sardana dantzetan eta musika tradizionaleko taldetan (la cobla) erabiltzen da. Bi zatiz osaturik egoten da eta hiru giltza izaten ditu.

Musika tresna tradizionala denez luthierrak dira flabiolak egiten dituztenak. Flabiolgile ezagunenak Vilanova i la Geltrúko Pau Orriols eta Mallorcako Guillem Horrach dira.

 Teknika 
230px|thumb|Mallorcako flabiolairea.
Flabiola jotzen duen musikariari flabiolaire deitzen zaio. 

Giltzadun flabiola danbolinaz lagunduta jotzen da. Ezkerreko eskuaz flabiola jotzen da eta ezkerreko ukalondoaren parean jartzen da danbolina eskumako eskuan duen makilaz jotzeko. Sardana dantza guztiak flabiolaren bakarkako sarrera batez hasten dira.

 Flabiolaire ezagunak 
 Quirze Perich (1896-1985)
 Josep Prims
 Josep Verdaguer
 Pere Bestard Filo

 Flabiolaireak dituzten talde ezagunak 
 Els Garrofers
 Carlos Mas
 Juan Moliner
 "Bufalodre"

 Flabiola Hezkuntzan 
Flabiol valentziarra (Flabiol valencià) moko-txirula baten antzerakoa da. Valentziako Erkidegoko Lehen Hezkuntzako ikastetxeetan sartu zen 1990. urtean. 2000. urtean "Projecte Flabiol" egitasmoa eratu zen eta 2016rako 31 ikastetxe eta institutuk hartu zuten parte.

Kataluniako flabiolak musika talde tradizionaletan ibilbide luzea egin du eta 2007an Vallès eskuladeko ikastetxetan sartzeko ahalegina izan zen. 2010eko ekainean ikastetxetako flabiolaireen topaketa antolatu zen Sabadellen, Primera Trobada de Flabiolaires Escolars.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Soinueneako fitxa (fabiol sec)
 Soinueneako fitxa (falbiol de claus)

Kategoria:Txirula
Kategoria:Kataluniako musika tresnak