Yuan Chang

Yuan Chang (txinera sinplifikatuan: 张远; txinera tradizionalean: 張遠; pinyinean: Zhāng Yun; Taiwan, 1959ko azaroaren 17a) taiwandar- estatubatuar birologo eta patologoa da. Kaposiren sarkomari lotutako herpesaren birusa (KSHV) eta Merkelen zelulen poliomabirusa (ezagutzen diren zazpi onkobirusetako bi) aurkitu zituen.

 Bizitza 
Chang Taiwanen jaio zen eta AEBetara joan zen bizitzera txikitan. Salt Lake Cityn (Utah) hazi zen, eta doktoretza lortu zuen Utahko Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean. Chang neuropatologian trebatu zen Stanford Unibertsitatean Dikran Horoupian neuropatologo klinikoarekin, eta eosinofilia-mialgia sindromeari eta leukoentzefalopatia multifokal progresiboari buruzko ikerketak argitaratu zituen. Aldi horretan, Julie Parsonnet-ek zuzendutako ikerketetan parte hartu zuen, eta ikerketa horiek helicobacter pylori urdaileko minbiziaren kausa zela erakutsi zuten.

 Ibilbidea 
Chang Columbia Unibertsitatera joan zen, zientzialari kliniko gisa lehen izendapen akademikoa lortzeko. Hasiera batean, garuneko tumoreen jatorri genetikoak aztertzeko desberdintasun adierazgarrien analisia erabiltzeko interesa bazuen ere, teknika hori Kaposiren sarkomari aplikatu zion, eta, ondorioz, giza tumore-birus berri hori aurkitu zen. 1994an, KSHV aurkitu zuen, giza herpesa-8 izenez ere ezagutzen dena (HHV-8), Patrick S. Moore senarrarekin Columbiako Unibertsitatean lan eginez. Ondoren, Chang, Moore eta kolaboratzaileek birus hau Kaposiren sarkomaren eta isuri primarioko linfomaren agente etiologikoa zela frogatu zuten. Beste batzuek, berriz, Castleman gaixotasun multizentriko mota batzuen kausa zela frogatu zuten. Birusaren genomaren % 1 baino gutxiago ordezkatzen duten bi DNA zati txikietatik, KSHVren 165 kbase genoma osoa klonatu eta birusaren genoma guztiz sekuentziatu zuen hasierako aurkikuntzaren bi urteren buruan. Horren ondorioz, odol-analisiak egin ziren birus horrek eragindako infekzioa detektatzeko, ziurrenik minbizia eragiten duten proteina biralak aurkitu ziren, eta birusak eragindako kartzinogenesian ihes immuneak duen zeregina argitu zen.

Gaur egun, Chang Estatu Batuetako Minbiziaren Aurkako Elkarteko (American Cancer Society) Patologia Saileko irakaslea da, Pittsburgheko Unibertsitatekoa. 

 Lanak 

 Chang, Y; Cesarman, E; Pessin, M (1994). «Identification of herpesvirus-like DNA sequences in AIDS-associated Kaposi's sarcoma». Science 266 (5192): 1865-9. PMID 7997879. doi:10.1126/science.7997879.

 Moore, PS; Chang, Y (1995). «Detection of herpesvirus-like DNA sequences in Kaposi's sarcoma in patients with and without HIV infection». N Engl J Med 332 (18): 1181-5. PMID 7700310. doi:10.1056/nejm199505043321801.
 Cesarman, E; Chang, Y; Moore, PS; Said, JW; Knowles, DM (1995). «Kaposi's sarcoma-associated herpesvirus-like DNA sequences in AIDS-related body-cavity-based lymphomas». N Engl J Med 332 (18): 1186-91. PMID 7700311. doi:10.1056/nejm199505043321802.

 Antman, K; Chang, Y (2000). «Kaposi's sarcoma». N Engl J Med 342 (14): 1027-38. PMID 10749966. doi:10.1056/nejm200004063421407

 Sariak eta aintzatespenak 
Changek hainbat sari jaso ditu bere lanagatik, besteak beste, 

 Minbiziaren Ikerketan Meyenburg Fundazioaren Saria.
 Robert Koch Saria.
 Minbiziaren Ikerketan Sloan-Kettering Paul Marks Saria.
 Zientzia eta Teknologiaren Bikaintasunaren New Yorkeko Alkatearen Saria.
 Minbiziaren Ikerketan Carns Charles Mott Sari Orokorra.
 Minbiziaren Elkarteko Ikerketa Katedra.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Gizabanako biziak
Kategoria:1959ko jaiotzak
Kategoria:Emakumea
Kategoria:Emakume birologoak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Taiwandarrak