Phoebe Snetsinger

Phoebe Snetsinger (Lake Zurich, 1931ko ekainaren 9a – Madagaskar, 1999ko azaroaren 23a) estatubatuar ornitologo ospetsua izan zen, 8.400 hegazti espezie ezberdin baino gehiago erregistratu zituelako.  Munduan zehar hainbat aldiz bidaiatu zuen hegaztiak beren habitatetan aurkitzeko. Memoria bikaina eta lehiakortasun espiritu handia zituela deskribatu zen. 

 Bizitza 
Phoebe Burnett 1931ko ekainaren 9an jaio zen, Naomi Geddes eta Leo Burnett-en alaba, eta Lake Zurich-en (Illinois) hazi zen. Leo Burnett publizitate industriako erraldoia izan zen. Harengandik, ezaugarri asko eta fortuna handia jaso zituen 1971n hil ondoren. Diru hauek bere bizitzako zaletasunerako hainbat bidaia ordaintzen lagundu zioten.

Lake Zuricheko lehen hezkuntzako eskola txiki batera joan zen, beste bi ikaslerekin. 11 urte zituela, bere etorkizuneko senarra, David Snetsinger (13 urtekoa), ezagutu zuen 4-H klub batean.

Swarthmore Collegen ikasi zuen, aleman hizkuntzan lizentziatuta. Geroago, gertuko nesken eskola batean irakatsi zuen. Senarrak Korean soldadutza egin ondoren, biek masterra egin zuten. Berea literatura alemana izan zen.

 Txori-begiraleen ibilbidea eta melanomaren diagnostikoa 
Snetsinger 1961ean Blackburniar txinbo bat ikusi ondoren inspiratu zen txoriak behatzen hasteko. Bere lehen txoriak behatzeko bidaia 1965ean egin zuen Minnesotara, lagun batekin. 1970eko hamarkadan, txori-begirale arrakastatsu gisa egin zen ezagun tokian tokiko.

Snetsingerrek hegazti gehien aurkitzeko gogoa izan zuen bere medikuak melanoma terminala diagnostikatu zionean 1981ean, 50 urte bete zituen urtean. Etxean susperraldiaren edo tratamenduen bila ibili beharrean, Alaskara bidaiatu zuen hegaztiak ikustera, eta etxera itzuli zenean minbizia barealdian izan zuen. Minbizia bost urtez baretuta egoten zen, eta gero berriro agertzen zen.  Alaskara egindako bidaia horren ondoren, Snetsingerrek asko bidaiatu zuen hegaztiak identifikatu eta munduko leku berriak ikusteko. Urruneko eremuak bisitatu zituen, batzuetan baldintza politiko ezegonkorretan, bere zerrenda gero eta handiagoa bihurtzeko. Ornitologo amateur gisa, ohar ugari hartu zituen, batez ere azpiespezie bereizgarriei buruz, eta horietako asko espezie oso gisa sailkatu dira geroztik.

Snetsinger hegaztiak behatzen hasi zenean, 8.500 espezie ezagutzen ziren, hil zen urtean 10.000 ingururekin alderatuta. 1995ean, dokumentatu zituen 8.040 espezieen zerrenda bat aurkeztu zion American Birding Association-i (ABA) eta  Errekorren Guinness Liburuari. 1995ean, 8.000 espezie baino gehiago behatu zituen lehen pertsona izan zen. Hil zenerako, 8.398 espezie identifikatu eta dokumentatu zituen, munduan ezagutzen diren espezieen ia % 85. Bere behaketetan, genero monotipikoetako 2.000 hegazti sartu ziren, hau da, generoko espezie bakarrak.

Snetsingerrek urtero lau hilabete inguru bidaiatzen zuen, eta gainerako urtea hegaztien argazkiak aztertzen ematen zuen, lehiaren jakitun. Amak jarduera hau "kaiolan egotearen beldur den hegazti baten" jarduera bezala ikusten zuen. Hegaztiak behatzeko bidaietan zehar, amaren hileta eta alabetako baten ezkontza galdu zituen.

Barealdi denbora luzeak garaiezintasun sentsazioa eman zion, nahiz eta zauriak jasan, eta Papua Ginea Berrian, bost gizonek taldeka bortxatu zuten matxeteekin. Hala ere, hurrengo urtean itzuli zen Papua Ginea Berrira. Bere bidaiek kontinente guztietako basamortuetara, zingirara, oihanetara eta mendietara eraman zuten hainbat aldiz. Bere ibilbide profesionalean zehar, malaria, itsasontzi istripu hilgarri bat eta Etiopian bahituta bizirik atera zen. Nate Swick txori-begiralearen arabera, 2016an txoriak behatzea askoz ere ahalegin txikiagoa da Snetsingerrek hegaztiak beren habitatetan behatzeko lana egin zuenean baino, nazio askok ekoturismoa sustatu baitute beren ekonomia indartzeko, eta beste txori-begiraleek aitzindari gisa ikusten dute Snetsinger. Tony Bennettek, Mexiko Berrian txoriak behatzeagatik ezagutzen zuenak, esan zuen "txoriak behatzeko artisau bikaina... bizia eta jakintsua" zela.

1999ko azaroaren 23an, Madagaskarren hegaztiak ikusteko bidaia batean zegoela, Snetsinger zihoan furgoneta irauli egin zen, eta berehala hil zen. Istripuaren aurretik ikusi zuen azken hegaztia sorbalda gorriko vanga izan zen, zientziarentzat berritzat jotako espeziea, bi urte lehenago, 1997an.

Phoebe eta David Snetsingerrek lau seme-alaba izan zituzten, eta horietatik hiru Estatu Batuetako hegazti-ikertzaileak dira. 

 Memoria 
Snetsingerren memoriak, Birding on Borrowed Time izenekoak, 2003an argitaratu zituen hil ondoren American Birding Association-ek (ABA). Argitaratzaileak honela deskribatu zuen: "Bidaia-narrazio soil bat baino gehiago, liburua giza dokumentu hunkigarria ere bada, Phoebe Snetsingerren hegaztiekiko obsesioa gaixotasun terminal bati aurre egiteko modu bihurtu zela azaltzen baitu".

 Sariak eta aintzatespenak 

 1994an, Guinness Errekorren Liburuak "munduko hegazti-behatzaile nagusia" izendatu zuen.
 "Munduko errekorraren jabea" bezala aitortu zuten, "8.000 hegazti espezie baino gehiagorekin".
 1999an, Guinness Errekorren Liburuak Phoebe Snetsingerri buruz hau esan zuen: "TXORI-BEGIRALE ONENAK Webster Groveseko (Missouri) Phoebe Snetsinger-ek 1965etik ezagutzen diren 9.700 hegazti espezieetatik 8.040 aurkitu ditu".
 2010ean, 8.000 hegazti espezie baino gehiago ikusi zituzten bi pertsonetako bat bezala deskribatu zuten.
 Snetsingerren 85. urtebetetzean omentzeko, 2016ko ekainaren 9an, Google Doodle oroigarri bat argitaratu zen.
 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Phoebe Snetsingerren jaiotzaren 85. urteurreneko doodlea

Kategoria:1999ko heriotzak
Kategoria:1931ko jaiotzak
Kategoria:Ornitologoak
Kategoria:Zoologoak
Kategoria:Emakume zientzialariak