Helen Gwynne-Vaughan

Dama Helen Charlotte Isabella Gwynne-Vaughan (Londres,1879ko urtarrilaren 21a - Storrington,1967ko abuztuaren 26a) britainiar botanikari, taxonomo, irakasle eta mikologo ospetsua izan zen. Lehen Mundu Gerran, Emakumeen Armadako Laguntzaile Gorputzean aritu zen, eta ondoren, Emakumeen Errege Aire Armadako (WRAF) komandantea izan zen 1918tik 1919ra. Bigarren Mundu Gerran, 1939tik 1941era, Lurralde Zerbitzu Laguntzailearen (ATS) Kontrolatzaile Nagusia izan zen.

 Bizitza 
Helen Charlotte Isabella Fraser 1879ko urtarrilaren 21ean jaio zen Westminsterren, Londresen, Ingalaterran. Arthur Hay David Fraser kapitain jaunaren (1852-1884; Alexander Fraser, 18. Lord Saltoun-en semea) eta Lucy Janeren (1939an hil zena) alaba zaharrena zen, Robert Duncan Fergusson maiorraren alaba, Fusil Brigadakoa eta Ayrshire eta Wigton Errege Fusil miliziakoa. Lucy Fraser eleberrigilea eta Beatrice printzesaren laguntzailea izan zen; 1887an, alargundu ondoren, berriro ezkondu zen Francis Hay-Newton diplomatikoarekin.

Aitaordearen lanbidea zela eta, Fraserrek gaztaroaren zati handi bat atzerrian eman zuen eta batez ere andereñoek hezi zuten. 1895etik 1896ra, Cheltenham Ladies' Collegen hezi zen, Cheltenham-eko (Gloucestershire) neskentzako barnetegi pribatu batean.

1899an, Londresko King's Collegeko emakumezkoen departamentura joan zen Oxfordeko Unibertsitaterako sarrera azterketetarako ikasteko. Hala ere, King's Collegen geratu zen, botanika eta zoologia ikasten lehenengo emakumezko ikasleetako bat izanik. 1902an Carter domina eman zioten, eta Londresko Unibertsitatean Zientzietako lizentziatura (BSc) lortu zuen 1904an. Margaret Jane Bensonen, Royal Holloway Collegeko Botanika Saileko burua zenaren, gidaritzapean ere ikasi zuen. Zientzietako doktoregoa (DSc) eman zioten 1907an.

 Ibilbidea 

 Ibilbide akademikoa 
Lizentziatura amaitu ondoren, 1904. urtea Londresko University Collegen V. H. Blackman mikologoarentzat lanean aritu zen. 1905ean Royal Holloway Collegera joan zen Margaret Jane Benson botanikariarekin lan egitera. 1906an irakasle laguntzaile izendatu zuten. 1907an, onddoen ugalketari buruzko ikerketagatik Zientzia doktore titulua eman zioten, eta Nottinghameko University Collegen botanikako irakasle izendatu zuten. 1909an, Londresko Birkbeck Collegeko botanika saileko buru izendatu zuten. 1917tik 1919ra, akademiatik atseden hartu zuen Lehen Mundu Gerran zerbitzatzeko.

1920an Aberdeeneko Unibertsitateko Botanikako Regius irakasle izateko eskaera egin zuen, baina ez zuen lortu. Horren ordez, Birkbeck Collegera itzuli zen eta 1921ean Botanikako irakasle izendatu zuten. Onddoen genetikari buruzko ikasketak jarraitu zituen. Departamentuko burua izan zen 1921etik 1939ra eta berriz 1941etik 1944ra. 1944an erretiratu zen akademiatik eta Londresko Unibertsitateak irakasle emeritu izendatu zuen.

 Zerbitzu militarra 
1917an, Frantziako Emakumeen Armadako Laguntzaile Gorputzeko Kontrolatzaile izendatu zuten, Mona Chalmers Watsonekin batera, Londresko WAACeko Kontrolatzaile Nagusiarekin. Bere zerbitzuagatik, Britainiar Inperioko Ordenako Dama Komandante militarra (DBE) izendapena jaso zuen lehen emakumea izan zen, 1918ko urtarrilean. Nahiz eta nahi gabe izan, Emakumeen Errege Aire Armadako (WRAF) komandante gisa aritu zen 1918ko irailetik 1919ko abendura arte.

Gwynne-Vaughan lehen aldiz Lurralde Zerbitzu Laguntzaileko (ATS) Kontrolatzaile Nagusi izendatu zuten 1939an. Mary Baxter Ellisek uko egin zion rol horri, Lehen Laguntzako Erizaintzako Yeomanry (FANY) boluntarioen gidaritza nahiago baitzuen. Ellisek, hala ere, 1500 emakume hornitzea onartu zuen ATSn zerbitzatzeko, FANYko gainerakoa independentea izan zitekeen bitartean. Hori adostu zen, baina Gwynne-Vaughanek akordioa hautsi eta FANY xurgatzera behartu zuen. Gwynne-Vaughanek kargua mantendu zuen 1941era arte.

 Beste lan batzuk 
Gwynne-Vaughanek politikan interesa zuen. Royal Holloway Collegen zegoela, Louisa Garrett Andersonekin batera Londresko Unibertsitateko Sufragio Elkartea sortu zuen. 1926an, Berdintasun Herritartasunaren aldeko Elkarteen Batasun Nazionaleko bileran hitz egin zuen.

1922ko Londresko Konderriko Kontseiluko hauteskundeetan aurkeztu zen Camberwell North-eko Udal Erreforma Alderdiko zinegotzi gisa; ez zen hautatua izan. 1922, 1923 eta 1924ko hauteskunde orokorretan Camberwell North-eko parlamentuko hautagai unionista gisa aurkeztu zen. 1922an 254 botoren aldearekin galdu zuen, 1923an 4686ren aldearekin eta 1924an 3736ren aldearekin.

Neska Giden artean ere aktiboki aritu zen eta Zilarrezko Arraina jaso zuen. 1930ean, Gwynne-Vaughanek Giden Seigarren Munduko Konferentzia zuzendu zuen. Konferentzia honetan, Neska Gida eta Neska Eskauten Munduko Elkartearen konstituzioa onartu zen eta Olave Baden-Powell aho batez hautatu zuten Munduko Gida Buru.
1944an erretiratu ondoren, Soldadu, Marinel eta Aire Armadaren Elkarteko Londresko sukurtsaleko ohorezko idazkari izan zen denbora osoz 1962ra arte.
 Sariak eta aintzatespenak 

 1919ko Erregearen Urtebetetze Ohorezko ekitaldian, Gwynne-Vaughan Britainiar Inperioko Ordenako Dama Komandante (DBE) izendatu zuten "gerran zehar egindako zerbitzu bikainak aitortzeko", eta, beraz, Dama titulua eman zioten.
 1929ko Erregearen Urtebetetze Ohorezko ekitaldian, Britainiar Inperioko Ordenako Dama Gurutze Handi izendatu zuten, "zerbitzu publiko eta zientifikoengatik".
 1905ean Linnean Society-ko kide hautatu zuten eta 1920an Trail Domina eman zioten.
 1928an Britainiar Mikologia Elkarteko presidentea izan zen.
 Bere omenez izendatutako onddo espezieen artean, Palaeoendogone gwynne-vaughaniae eta Pleurage gwynne-vaughaniae daude.
 English Heritage-k Gwynne-Vaughanen omenezko plaka urdin bat inauguratu zuen 2020ko martxoan, Londresko Bloomsburyko Bedford Avenueko etxean jarrita, non ia 50 urtez bizi izan zen.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

  Kerr, Rose (1976). Story of the Girl Guides 1908-1938. London: Girl Guides Association. 

  Noakes, Lucy (2006). Women in the British Army; War and the Gentle Sex, 1907-1948. London: Routledge. 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadoreko politikariak
Kategoria:Erresuma Batuko jeneralak
Kategoria:Lehen Mundu Gerrako Erresuma Batuko pertsonal militarra
Kategoria:1967ko heriotzak
Kategoria:1879ko jaiotzak
Kategoria:Wikipedia:14 elementuko autoritate kontrola duten orriak
Kategoria:Emakume botanikariak
Kategoria:Emakume mikologoak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume zientzialariak