Cecilia Giménez Zueco

Cecilia Giménez Zueco (Borja, Zaragoza, 1931ko urtarrilaren 23a – ibidem, 2025eko abenduaren 29a) margolari amateurra izan zen. Nazioarteko ospea lortu zuen 2012. urtean jaioterriko Miserikordiaren Santutegiko Ecce Homo freskoaren zaharberritze saiakerarengatik. Hasiera batean kritikatua izan zen bere esku-hartzea. Turismoa erakarri zuen fenomeno mediatiko eta kultur ikono bihurtu zen, eta ondarearen, zaharberritze eta herri kulturaren inguruko eztabaidak sortu zituen.

 Bizitza 
Cecilia Giménez Zueco Zaragozako probintziako Borja udalerrian jaio zen 1931n. Gaztetatik pinturarako zaletasuna erakutsi zuen eta, zaharberritzaile profesionala ez bazen ere, hainbat lan eta ukitu egin zituen bertako lanetan eta inguruko zentro erlijiosoetan bere bizitzan zehar. Borjan bizi izan zen bere bizitzaren zatirik handienean, eta bertan eman zuen bere bizitzaren zati handi bat familia zaintzen eta pintura zaletasunean.

 Ecce Homo zaharberritzea 

 Testuingurua 
Ecce Homo-ren jatorrizko lana, Elías García Martínez margolariark egina, Borjako Miserikordiaren Santutegian zegoen eta, denborarekin, hondatuta eta hezetasunak eta urteen joan-etorriak zartatuta zegoen. 2012. urteko abuztuan, Cecilia Giménez Zuzecok, une horretan laurogei urte zituenak eta pinturazaleak, bere ekimenez ekin zion irudia «zaharberritzeko» esku-hartzeari, geroago publikoki adierazi zuenez.

 Esku-hartzea eta hedapena 
Birpintaketaren emaitza, batez ere irudiaren aurpegian, jatorrizkoarekiko deformazio gisa sumatu zuten askok; irudiak tokiko hedabideen bidez zabaldu ziren lehenengo, eta, geroago, biralizatu egin ziren nazioarte mailan. Ceciliak telebistan adierazi zuen pintura 'galtzen' ari zelako jardun zuela eta parrokoak bazuela bere lanaren berri. Esku-hartzea erdizka utzi zuela ere baieztatu zuen, eta bidaia labur baten ondoren itzuli zenean, zabalkundea egina zegoela.

 Erreakzio publikoa eta mediatikoa 
Txantxak, satira eta kritikak egin zizkioten esku-hartze horri, baina defendatzaileak ere sortu zituen, eta herri-kulturaren erakusgarri bitxitzat hartu zuten pasartea. BBC edo The Guardian bezalako nazioarteko hedabideek gertakaria jaso zuten, eta horrek lana fenomeno global bihurtzen lagundu zuen, baita Borja herrira bisitari ugari hurreratzen ere.

 Eragin ekonomiko eta kulturala 
Biralizazioaren ondorioz, santutegiak eta Borja udalerriak turismoaren gorakada nabarmena izan zuten. Kazetaritzaren arloko txosten eta estaldurek milaka bisitari erakarri zituzten urtero, eta bisitengatik eta merchandising delakoarengatik udal-sarrerak handitu egin ziren. Horrez gain, Udalak eta tokiko erakundeek interpretazio-zentro bat eta gertakariarekin lotutako turismo-jarduerak bultzatu zituzten. Prentsak azpimarratu zuen ustekabeko gertaera bat tokiko ekonomia suspertzeko eragile bihurtu zela.

Hasiera batean konponketa bako hondamendia izan zena, berehala bihurtu zen nazio eta nazioarte mailako fenomeno ikonikoenetako bat, merchandising-a eta ardo markak ere sortu ziren Borjako Ecce Homo berri horren figurarekin.

 Ondorio legalak, ekonomikoak eta mediatikoak 
Fenomenoak irudi eskubideen, merchandisingaren eta sustapen jardueren inguruko negoziazioak sortu zituen. Irudiaren erabilera komertzialari buruzko proposamenak (batzuk polemikoak) eta birpintatutako bertsioaren titulartasunari buruzko eztabaidak izan ziren bata bestearen atzetik; zaharberritzaileak eta haren inguruneak hedapen-proiektu batzuetan eta ekitaldi publikoetan parte hartu zuten ondorengo urteetan.

 Hautematea eta legatua 
Ecce Homo-ren kasua ondareari, zaharberritze jardunbide egokiei eta Interneteko kulturari buruzko eztabaidetan erabili zen. Batzuentzat, esku-hartzea arduragabekeria teknikoaren eta ondarearen babes faltaren adibide izan zen; beste batzuentzat, ostera, atalak erakutsi zuen zelan biralitateak ondare apal bat baliabide kultural eta ekonomiko bihur dezakeen, eta zelan umoreak eta masa-kulturak lana eta komunitateak birdefini lezaketen. Egile eta iruzkingile askok aztertu dute fenomenoa, memoriaren soziologia, kultura mediatiko eta turismo kultural alderditik.

 Geroko bizitza eta heriotza 
Hasieran Ceciliarengan tristura handia sortu zuena, laster bihurtu zen kontrakoa, iritzi publikoaren etengabeko laguntza jasoz, zeinak inolako gaiztakeriarik gabe egindako gertakaria bere herri txikiarentzako bultzada izan zen "barregarri samar" gisa bizitzen jarraitu baitzuen. Gertakariaren ostean, Cecilia Borjan pertsona publikoa izaten jarraitu zuen eta miresle eta kazetarien bisitak jaso zituen. 

 Heriotza 
Denborarekin bere osasunak okerrera egin zuen, eta bere bizitzako azken urteak herriko egoitza batean eman zituen, 2025eko abenduaren 29an hil zen, 94 urte zituela.

 Aitorpenak eta irudikapenak 
Ecce Homoren historiak dokumentalak, iritzi-piezak, erakusketak eta eztabaida akademikoak inspiratu zituen: artistek eta sortzaileek irudia berrinterpretatu zuten karteldegian eta arte garaikideko lanetan, eta santutegiaren eta herriaren inguruko proiektu turistiko eta erakusketariak sortu ziren. Zinemagile eta kazetari batzuek gertakaria eta hark tokiko komunitatean eta gertaera biralen tratamendu mediatikoan izandako eragina aztertzen dituzten lanak ekoitzi zituzten.
 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Ecce Homo de Borja
 Zaharberritzea (artea)
 Kultura-ondarea

 Kanpo estekak 
 RTVEk kasuaren hedadura zabala hartzen du (2012ko artxiboa)

Kategoria:Zaragozarrak
Kategoria:Zaragozan hildakoak
Kategoria:Emakume margolariak
Kategoria:Espainiako margolariak
Kategoria:Arte zaharberritzaileak eta kontserbatzaileak