Joan A. Steitz

Joan Elaine Argetsinger Steitz (Minneapolis, 1941eko urtarrilaren 26a), Joan A. Steitz bezala ezagunagoa, estatubatuar biokimikari eta irakaslea da.

RNArekin lotutako aurkikuntzengatik da ezaguna. 2018ko irailean, Steitzek Lasker-Koshland saria irabazi zuen Medikuntza Zientzietako Lorpen Bereziengatik. Lasker sariari askotan "Amerikako Nobela" deitzen zaio, aurreko hartzaileetatik 87k Nobel sariak irabazi baitituzte.

 Bizitza 
Steitz Minneapolis-en (Minnesota) jaio zen. Minnesotan hazi zen 1950eko eta 60ko hamarkadetan eta Northrop Collegiate School institutuan ikasi zuen, neskentzako institutuan, non hiru zientzia klase baino ez ziren eskaintzen.

1963an, Steitzek Kimika Zientzietako lizentziatura lortu zuen Antioch College-n, Ohion, eta han hasi zen biologia molekularrean interesatzen Alex Rich-en Massachusetts Institute of Technology laborategian, Antioch "coop" praktikatzaile gisa.

Lizentziatura amaitu ondoren, Steitzek medikuntza ikasketak egin nahi zituen graduondoko ikasketak egin beharrean, emakume medikuak ezagutzen baitzituen, baina ez emakume zientzialariak. Harvardeko Medikuntza Eskolan onartu zuten, baina Minnesotako Unibertsitatean Joseph Gall-en laborategian zientzialari gisa udan lan egin izanak ilusio handia egin zionez, Harvardeko Medikuntza Eskolarako gonbidapenari uko egin zion eta, horren ordez, Harvardeko biokimika eta biologia molekularreko programa berrira aurkeztu zen. Han, James Watson Nobel saridunaren laborategian sartu zen lehen emakume graduondoko ikaslea izan zen, eta harekin lan egin zuen lehen aldiz bakteriofagoen RNArekin.

 Ibilbidea 
Steitzek doktorego ondoko ikerketa Cambridgeko Unibertsitateko (Erresuma Batua) Biologia Molekularreko Laborategian (LMB) burutu zuen, eta bertan Francis Crick, Sydney Brenner eta Mark Bretscherrekin lankidetzan aritu zen. LMBn, Steitzek bakterioek RNA mezulariaren "irakurketa-markoa" nondik hasi behar duten jakiteko galderan jarri zuen arreta. Prozesuan, Steitzek RNA birus heldu batean aurkitu zituen hiru proteina kodetzen zituen sekuentzia zehatzak, non birusaren RNA mezulariak bakterioen erribosomak lotzen zituen proteinak sortzeko. 1969an Nature aldizkarian artikulu garrantzitsu bat argitaratu zuen, lotura-abiapuntuetako nukleotido-sekuentzia erakusten zuena.

1970ean, Steitz Yaleko fakultatean sartu zen. 1975ean, oso ezaguna den ikerketa-aurkikuntza bat argitaratu zuen, non erribosomek RNA mezulariaren hasiera-gunea identifikatzeko osagarri diren base-parekatzeak erabiltzen dituztela frogatzen zen.

1980an, Steitzek, Michael Lernerrekin lankidetzan, beste artikulu kritiko bat argitaratu zuen, autoimmunitatea zuten pazienteen giza antigorputzekin immunoprezipitazioa erabiliz snRNPak (snurps ahoskatua) isolatu eta identifikatzeko eta RNA-moztitsasketan duten zeregina detektatzeko.

Steitzek geroago beste snRNP partikula mota bat aurkitu zuen, snoRNP, RNA mezulariaren moztitsasketa erreakzio gutxiengo garrantzitsu batean parte hartzen zuena. snoRNP-en geneen kokapen genetikoen analisi bidez, modu erabakigarrian frogatu zuen introiak ez direla askotan deskribatu izan diren "DNA zaborra". Bere lanak "RNA moztitsasketa alternatiboa" fenomenoa azaltzen laguntzen du. snRNP eta snoRNPen aurkikuntzak aurkikuntza misteriotsu bat azaltzen du: gizakiek ozpin-eulia baino gene kopuru bikoitza baino ez dute.

Steitzen ikerketak ikuspegi berriak eman ditzake lupus bezalako nahasmendu autoimmuneen diagnostiko eta tratamenduan, zeinak gaixoek beren DNAren, snRNP-en edo erribosomen aurka antigorputz antinuklearrak sortzen dituztenean garatzen diren.

Steitzek zientzian emakumeen tratamendu sexistari buruzko iruzkinak egin ditu, eta "zientzian emakumeen sustatzaile nekaezina" izan dela adierazi du Christine Guthriek, Steitz "gure belaunaldiko zientzialari handienetako bat" bezala deskribatu zuenak.

Steitzek hainbat kargu profesional izan ditu, besteak beste, Jane Coffin Childs Memorial Fund for Medical Research-eko zuzendari zientifiko gisa (1991–2002) eta Genes & Development aldizkariaren erredakzio-kontseiluko kide gisa.

Steitz (Joan Argetsinger jaioa) Thomas Steitzekin ezkondu zen 1966an, Yale Unibertsitateko Biofisika eta Biokimika Molekularreko Sterling irakaslea eta 2009ko Kimikako Nobel Saria irabazi zuena. Seme bat dute, Jon.

 Sariak eta aintzatespenak 
Joan Steitzek sari ugari jaso ditu, besteak beste:

 2021 - Warren Alpert Fundazioaren Saria.
 2021 - Prize Medal Lecture.
 2021 – Medikuntzako Wolf Saria.
 2020 – Mikrobiologia Elkartearen Sariaren Domina, Mikrobiologia Elkarteak mikrobiologiatik haratago eragina izan dutenei emana.
 2018 – Lasker-Koshland Saria Medikuntza Zientzian Lorpen Bereziengatik.
 2014 – Royal Society of London.
 2009 – Biochemical Society Jubilee Lecture Award.
 2011 – Columbia Unibertsitateko Zientzietako Ohorezko Doktoregoa.
 2008 – Albanyko Medikuntza Zentroaren Saria (Elizabeth Blackburnekin partekatua).
 2006 – Rosalind E. Franklin Zientziako Emakumeen Saria, Minbiziaren Institutu Nazionala.
 2006 – Gairdner Fundazioaren Nazioarteko Saria.
 2005 – E.B. Wilson Domina, Zelulen Biologiarako Amerikako Elkartea.
 2004 – RNA Elkartearen Bizitza Osoko Lorpen Saria.
 2004 – Caledonian Research Foundation (CRF) saria Biomedikuntzako Zientzia eta Arte eta Letretan, Edinburgoko Errege Elkartea.
 2003 – FASEB Zientzian Bikaintasun Saria.
 2002 – Lewis S. Rosenstiel saria Oinarrizko Medikuntza Zientzia Nabarmenagatik.
 2001 – L'Oréal-UNESCOren Zientziako Emakumeentzako Saria.
 1992 – Amerikako Lorpen Akademiaren Urrezko Plaka Saria.
 1992 – Amerikako Filosofia Elkarteko kide hautatua.
 1989 – Warren Hirurteko Saria.
 1988 – Zientziako Dickson Saria.
 1986 – Zientziaren Domina Nazionala, Zientzia Fundazio Nazionala.
 1983 – Zientziaren Akademia Nazionaleko kidea.
 1983 – Lee Howley, Arthritis Research saria.
 1982 – NAS saria Biologia Molekularrean.
 1982 – Arte eta Zientzien Amerikako Akademia.
 1976 – Eli Lilly Saria Kimika Biologikoan.
 1975 – Passano Fundazioaren Zientzialari Gazteen Saria.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 CLARAMUNT VALLESPI, Rosa; CLARAMUNT VALLESPI, Teresa (2012): Emakumeak zientzian eta teknologian. Madril:UNED

 Bibliografia osagarria 

 Maron, Dina Fine (2018-09-11). "RNA Expert Wins "American Nobel". Scientific American.
 Panek, Richard (July 2019). "Don't listen to the naysayers".  Yale Alumni Magazine. 
 Tanya Talaga, "Her work may lead to progress in diseases like lupus," Toronto Star (Ontario ed.), Oct. 26, 2006, p. A10.
 Steitz, "The Importance of Role Models to Girls' Educational Choices," April 6, 2006, L'Oréal Agora
 Elga Wasserman, The Door in the Dream: Conversations with Eminent Women in Science (Joseph Henry Press: Washington, D.C., 2000), pp. 144–150.
 "RNA Interviews: Dr. Joan Steitz", Ambion TechNotes v. 10, n. 1 (March 2003)

 Kanpo estekak 

Kategoria:Emakumezko Zientzialarien L'Oréal-UNESCO saridunak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako zientzialariak
Kategoria:Gizabanako biziak
Kategoria:1941eko jaiotzak
Kategoria:Emakume biologoak
Kategoria:Emakume biokimikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume zientzialariak