Artzaenea jauregia (Zegama)

Artzaenea jauregia Gipuzkoako Goierri eskualdeko Zegama udalerriko antzinako jauregia da. Eraikina XVIII. mendekoa da: 1755ean eraiki zen eta proiektua Martin Karrera arkitekto beasaindarrak egin zuen. Eraikinak Artza familiarekin lotura estua zuen. Estiloa barroko eta neoklasikoa du. 2012tik Kultura Ondare Nabariaren izendapena du Done Jakue bidearekin lotuta.https://www.euskadi.eus/web01-bopv/eu/bopv2/datos/2012/01/1200433a.pdf

 Historia 
Zegaman sortu zen paper jarraituko fabrika, Arza, Arcaute y Compañía izen sozialekoa, 1865ean eratu zen, eta ezinbestekoa izan zen herria garatzeko eta hazteko. Herriaren ekonomiari ekarpen handia egin zion eta bertako bizilagun askori lana eman, eta beraz, Zegamako komunitatearentzat funtsezko ardatz bihurtu zen.https://www.zegama.eus/eu/ondare-kulturala 

Fabrika Oria ibaiaren ondoan eta herriaren erdigunetik gertu zegoen, eta Artzaenea jauregiarekin lotura estua izan zuen bi arrazoirengatik. Lehenengoak bere sortzailearekin du zerikusia, Bartolome Artzarekin, herrian errotuta zegoen Artza familiako kide nabarmena eta bere izen bereko Artzaenea jauregiaren jabea. Zegamakoa bere hirugarren paper-fabrika izan zen (lehena Tolosakoa izan zen, eta ondoren Alegiakoa). Bigarren arrazoia izan zen fabrika jauregiaren lurretan eraiki zela. 1869ko dokumentu baten arabera, fabrika Artzatarrenak izandako baratzeen gainean zegoen, ibaiaren eta jauregiaren ondoan. Lantegiak, denboran zehar aldaketak eta handitzeak jasan zituen arren, kokaleku hori 1986an itxi zen arte mantendu zuen.

Artzaenea jauregia 1755ean eraiki zen eta proiektua Martin Karrera arkitekto beasaindarrak egin zuen. Bere lanik ezagunenetako bat Arrasateko udaletxea da. Zegaman jauregi bat eraikitzeko enkargua jaso zuen bere aitaginarreba Frantzisko Javier Artzarengandik (bere hirugarren emaztea Isabel Artza Oro zen). Hala, barroko estiloko jauregi bikain eta dotore bat diseinatu zuen, gaur egun oso kontserbazio-egoera onean mantentzen dena. Fabrikaren aztarnarik, ordea, ez da geratzen.

 Deskribapena 
Jauregia Oria ibaiaren ondoan dago, hirigunetik gertu, eta oinplano irregularra du. Hormak harlangaitzezkoak dira oro har fatxada nagusian izan ezik, non harlanduzkoak baitira. Harlandua eskantzu-kateetan eta baoen markoetan ere agertzen da. Eraikinak hiru altuera, ganbara eta lau isurkiko teilatua ditu.

Elementurik nabarmenena fatxada nagusia da, material nobleagoak eta apaingarri gehiago baititu. Altuera bakoitzean 5 bao irekitzen dira, guztiak ateburudunak eta molduradun elementuz dotoreki errematatuak. Beheko solairuan, jauregira sartzeko atea nabarmentzen da (jatorrizkoa), egurrezkoa da eta dotore apainduta dago. Lehen bi solairuetan leihoek balkoi luzeetara ematen dute; balkoiak molduretan bermatuta daude eta burdinazko baranda dute. Ganbarako baoak txikiagoak dira, baina apaingarriak dituzte halaber, beste solairuetako estiloa mantenduz. Estalkiak egurrezko erlaitz irtena du, eta azpian, fatxada osoa alderik alde zeharkatzen duen friso bat ageri da.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Kultura Ondarearen webguneko fitxa.

Kategoria:Zegamako eraikinak
Kategoria:Gipuzkoako jauregiak
Kategoria:XVII. mendeko arkitektura
Kategoria:Gipuzkoako Kultura Ondasunak
Kategoria:1755ean amaitutako eraikinak
Kategoria:1755 Euskal Herrian