Isabelle Ferreras

Isabelle Ferreras (Brusela, Belgika, 1975eko abuztuaren 21a) soziologoa eta politologoa da. Soziologiako irakaslea da Lovainako Unibertsitatean (Louvain-la-Neuve, Belgika), eta Centre de recherches interdisciplinaires Démocratie, Instituciones, Subjectivité zentroan afiliatuta dago. Gainera, Harvardeko Zuzenbide Fakultateko Lan eta Lan Bizitza Programako ikertzaile seniorra da. Gainera, Ferreras Belgikako Zientzia Fundazio Nazionaleko (F.N.R.S., Brusela) kide titularra da. 2017ko udaberritik Classe Technologie et Société izeneko taldeko kidea da Belgikako Zientzien, Humanitateen eta Arteen Errege Akademian, non 2021ean eta 2022an akademiako presidente kargua duen, baita bere taldeko presidentea ere.

Ferrerasek soziologia politikoa, ekonomiaren soziologia eta teoria politikoa lantzen ditu. Langileen esperientziak, gizarte kapitalistetako berdintasun demokratikoa, gobernu korporatiboa, lan-kudeatzaileen arteko harremanak, sindikatuak eta lan-merkatua bezalako gaiak interesatzen zaizkio. 2017an, Ferrerasek "Firmak entitate politiko gisa – Demokrazia salbatzen bizameralismo ekonomikoaren bidez" izeneko liburua argitaratu zuen, arlo akademikoan arreta handia jaso zuena. Era berean, #DemokratizazioaWork mugimenduaren ko-sortzailea eta bere manifestuaren ko-egilea da.

 Ibilbide akademikoa eta prestakuntza 
2004an, Ferrerasek soziologiako doktoregoa lortu zuen Lovainako Unibertsitatean, baita zientzia politikoetako doktoregoa ere, Massachusettseko Teknologia Institutuan. 2000. urtean, Ferreras akademiko bisitaria izan zen Wisconsin-Madisongo Unibertsitatean. 2005ean Harvard Trade Union Program-en graduatu zen.

 Lana 
Ferrerasen ikerketa-interesak estatuaren, enpresen eta langileen arteko tentsioan kokatzen dira mundu globalizatu batean, bereziki enpresen gobernantzan eta lantokiko demokraziaren inguruan. "Lanaren soziologia politiko kritikoa" deitu duena garatu du, eta bere lan zentroak "kapitalismo/demokrazia kontraesana" deitzen duenaren inguruan.

2016an, Ferrerasek eta Hélène Landemorek lan bat argitaratu zuten, non negozioak estatuen analogo gisa ikus daitezkeela defendatzen duten. Antolakuntzaren antzekotasunak direla eta, sinadurak demokratikoki gobernatu behar direla aldarrikatzen dute. Ferrerasek eta Landemorek sinaduraren teoria politiko bat gehiago garatzeko beharraren alde egiten dute. Gainera, Ferrerasek langileen hainbat kasu enpiriko azterketa egin ditu lankide akademiko ezberdinekin elkarlanean. Jean De Munckekin batera Volkswagenek Bruselan duen lantegi batean berregituraketa prozesuetan ari diren langileen ahotsa aztertu du. Beste kasu kualitatibo batean, Ferrasek SMart-Belgika izeneko Freelancers' kooperatiba bat aztertu du, Julien Charles eta Auriane Laminerekin batera "lan hobea lortzeko esperimentazio instituzional demokratikoa" kasu gisa.

 Enpresak entitate politiko gisa 
Firms as Political Entities: Saving Democracy through Economic Bicameralism (2017) liburuan, Ferrerasek gobernantza korporatibo demokratikoaren teoria aurkezten du. Bere ustez, enpresak entitate politiko gisa aitortu behar dira, eta gizarte demokratikoetan kapitalismoaren eta demokraziaren arteko tentsioa hobekien islatzen duten erakundeak dira. Enpresek munduko ekonomian eragin handia dute, baina kapital-inbertitzaileek gobernatzen dituzte. Zuzendaritza-erabakiak hartzean, inbertitzaileek ez dute soilik enpresaren etorkizuna baldintzatzen, baizik eta langileen etorkizuna eta enpresa kokatzen den komunitatearena ere. Horregatik, Ferrerasek enpresak demokratizatzea proposatzen du, gizarte demokratikoen testuingurura egokitzeko, enpresetan bikameralismo ekonomikoa ezarriz. Liburua hiru atal nagusitan banatuta dago.:

 1. zatia – Boterearen historia kritikoa sinaduran: Lanaren trantsizio motela eremu pribatutik publikora 
Atal honetan, Ferrerasek azaltzen du nola izan den lanaren eraldaketa historikoa gure kulturan, pribatua izatetik publikoa izatera. Lana jada ez dago eremu pribatuan, eta arau feudalek eta etxeko arauek eta, geroago, fabrikek eragiten dute. Hala, jatorrian, langilearen eta objektu fisikoen eta objektuak ekoizteko makinen arteko harremanaren inguruan eraiki zen lana. Gaur egun, lana esparru publikoaren, demokratikoaren zati bat da, eta bereziki zerbitzu-lana du ezaugarri. Lan egiteko modu hau langileen eta bezeroen arteko harremana berez politikoa bihurtzen da. Halaber, industria-enpresek negoziatzeko eta erabakiak hartzeko egitura demokratikoa ezarri dute langileen artean.

 2. atala – Zer ulertzen dugu enpresa batez? 
Ferrerasek dio enpresak eraikuntza juridiko hutsak baino gehiago direla. Bere ustez, entitate politiko gisa ere ulertu behar dira, izan ere, enpresetan gertatzen diren lan-jarduerak eta langileen arteko harremanak harreman juridiko soilak izatetik harago doaz. Hala ere, enpresak oraindik ere eremu pribatu gisa tratatzen dira, eta horrek hierarkia eta menderatze sistemak espazio publikoan iraunaraztea ahalbidetzen du. Testuinguru horretan, Ferrerasek kapital-inbertitzaileen gobernu pribatua ilegitzat jotzen du.

Ferrerasek argudiatu du bi arrazionaltasun mota daudela firma batean. "Arrazionaltasun instrumental" terminoak enpresen jardueren arau multzoa etiketatzen du, kanpo-ondasuna sortzen dutenak, hala nola kapital-inbertitzaileentzako finantza-etekinak. Arrazionaltasun instrumentalaren beste adibide bat da langileak bere jarduerak bere soldata txekea lortzeko bitarteko gisa ikusten dituenean. Irmotasun batean arau multzo baten ezaugarri den beste arrazionaltasun forma "arrazionaltasun adierazkorra" da, langileak bere izate esentziala adierazten duen zentzuan. Hau da, langilea sinadurari lotzen zaionean, e.a. beste langile batzuekin adiskidetasuna sortzen du eta enpresen tradizioari atxikitzen zaio. Langilea bere lanean buru-belarri ari denean gertatzen da, eta ez bakarrik lana helburu gisa ikusten duenean. Arrazionaltasun espresiboarekin lotutako lanak ideal moralak, etikoak eta politikoak ditu ezaugarri. Arrazionaltasunaren bi formak elkarren artean lehiatzen dira eta Ferrerasen proposaturiko sistema bikameralak arrazionaltasun instrumentalaren eta adierazkorraren arteko oreka eman dezake.

 3. zatia – Etorkizunera begira: Bikameralismo politikotik bikameralismo ekonomikora 
Ferrerasek proposatzen du enpresak bi ganberako legegintzaldi politikoetan inspiratutako gobernu korporatiboko sistema batean antolatzea. Asmoa da sinaduren antolaketa horrek enpresa bateko langileei kapital-inbertitzaileen eskubide berberak ematea. Bai kapital-inbertitzaileak, bai langileak, funtsean, enpresa bateko "inbertitzaileak" dira, modu desberdinetan bada ere, eta, beraz, esan berdina izan beharko lukete. Enpresen gobernantzak bi ordezkaritza-organo operatibo izan behar ditu, bat asmatzaile kapitalistentzat eta bestea enpresako langileentzat. Erakundearen erabaki nagusiak organo bakoitzean botoen gehiengoarekin onartu behar dira. Horrela, akziodunen kontseiluek eta langileen kontseiluek testu eta erabaki estrategiko berak adostu eta hartu behar dituzte. Bi erakundeek beto-ahalmena dute, eta horrek esan nahi du konpromisoak eraiki behar dituztela eta sinaduren araua zilegi bihur daitekeela.

 Inspirazioa eta ikuspegi akademikoa 
Bere lan akademikoan Ferrerasek Jürgen Habermas, Jean-Mar Ferry, Amartya Sen, Jean-Phillippe Robé, Joel Rorger eta Jon Elster ditu eragin eta inspirazio iturri.

Ferrerasek zientzialari kritiko gisa ikusten du bere burua, eta Jürgen Habermasen gizarte zientzialari kritikoaren ideian inspiratzen da; zientzialari horren lana gizateria emantzipatzeko ezagutza eratzeko interesak mugitzen du (Ezagutza eta Giza Interesa). Herritarrei bizi duten historiako une zehatzean duten egoera hobeto ulertzen lagundu nahi die, "maila kolektibo eta indibidualean autonomia bilatzeko duten gaitasunari laguntzeko", eta norberaren etorkizunari eragiteko. Metodologikoki hermeneutikoki lan egiten du "aurre egin behar dieten egoerei buruz gizarte-aktoreak dituen intuizio kritikoak identifikatzeko". 

 #Democratizingwork mugimendua 
2020ko maiatzean, Isabelle Ferrerasek, Julie Battilanak eta Dominique Médak lana eta lantokiak demokratizatzeko ekimen globala hasi zuten. Atentzioa deitzen dute nola COVID-19aren pandemiak agerian utzi duen gure ekonomiaren eta sistema politikoaren "pitzadura eta ahultasun" gisa ikusten dutena. Zehazki, COVID-19aren krisian zehar gizarteak martxan mantendu zituzten langileen lan-baldintza txarrek arrisku mental zein fisikoak zekartzaten. Egileek adierazi dute langileak "erradikalizatutako komunitateetako kideak, migratzaileak eta ekonomia informaleko langileak" izan ohi direla, eta "funtsezko langileak" direla. "Sinaduren demokratizazioa" eskatzen dute egileek, eta langileei hitza eman eta sinadura baten gobernuan parte izan behar dutela eta soldatak igo behar zaizkiela. Gainera, Ferrerasek, Battilanak eta Médak argudiatzen dute gizaki langileen bizitzak ez dituztela merkatu indarrek eta kapital inbertitzaileek bakarrik gobernatu behar. "Lana desmerkantilizatzeko" eskatu dute, eta aldarrikatu dute gizakiak ez direla soilik instrumentalki enplegatzaile batentzat zerbitzu bat ematen duten baliabideak edo merkantziak. Aitzitik, jendeak bere burua inbertitzen du, eta bere lanpostuetan engaiatzen da; Ferrerasek "lan inbertsioa" deitzen dio horri. Hiru ikerlariek beren mezua Le Manifeste Travail – Démocratiser, Démarchandiser, Dépolluer liburuan argitaratzen den "lan-manifestu" batean laburbildu dute. 36 herrialdetan ekimena publikoki prentsa-ohar gisa iragarri eta gutxira, bost akademiko gehiagok proiektua babestu zuten komunitate akademikoan hainbat diziplinatan kontzientzia sortzeko. Julia Cagé, Lisa Herzog, Sara Lafuente Hernandez, Hélène Landemore eta Pavlina Tcherneva dira.

Ekimenak arreta zabala lortu du, bai komunikabide globaletan, bai akademiko akademikoen artean. 2021eko maiatzetik aurrera 6.700 norbanakok baino gehiagok sinatu dute ekimena.

 Liburuak 

 Liburuak ingelesez 

 Jean De Munck, Claude Didry, Isabelle Ferreras eta Anette Jobert (arg. ), Europan Deliberazio Demokratikoa Berritzen. Elkarrizketa sozial eta zibilaren erronka, Bruxelles, Berna, Berlin, Frankfurt am Main, New York, Oxford, Wien: Peter Land Press, 2012.  
 Isabelle Ferreras, Firmas como entidades políticos: salvar la democracia a través del bicameralismo económico, New York: Cambridge University Press, 2017. ISBN 978-1108415941

 Liburuak frantsesez 

 Isabelle Ferreras, Crítica politique du Travail. Travailler à l'heure de la société des services, Paris: Les Presses de Sciences Po, 2007. ISBN 978-2-7246-1012-3
 Isabelle Ferreras, Gouverner le capitalisme? Pour le bicamérisme économique, Paris: Presses Universitaires de France – PUF, 2012. ISBN 978-2-13-060674-1
 Isabelle Ferreras, Julie Battilana, eta Dominique Méda, Le Manifeste Travail -Démocratiser, démarchandiser, dépolluer. Paris: Seul, 2020. ISBN 978-2021470499

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Bruselarrak
Kategoria:Emakume soziologoak
Kategoria:Unibertsitateko irakasleak
Kategoria:Belgikako soziologoak
Kategoria:Politologoak