Jone San Martin Astigarraga

Jone San Martin Astigarraga (Donostia, Gipuzkoa, 1966) gipuzkoar dantzari, performer, koreografo, eta Inprobisazio Teknologien irakasle gorra da. 2026ko otsailaren 7an, sORDA ikuskizun autobiografikoa estreinatu zuen Madrilgo Matadero Dantza Zentroan.
Joneren esanetan dantza, «Beharrezko dudalako egiten dut dantza, bizitzeko modu bat da. Nik dantza hautatu nuen hizkuntza gisa neure burua adierazteko eta gorreriak are gehiago zabaldu du, tresna koreografikoak ematen dizkit»

 Bizitza 
Jone San Martin Astigarraga Gipuzkoako hiriburuan jaio zen, Donostian, 1966an. Lehenengo jaioterrian bertan ikasi zuen Mentxu Medelekin eta gero Institut del Teatre-n Bartzelonan eta Mudra Internationalen, Maurice Béjarteren Bruselako eskolan. Inprobisazio Teknologiak Wwilliam Forsytherekin batera garatu zituen.

 Gortasuna 
Dantzari eta koreografoak entzumena galdu zuen bere nazioarteko ibilbideko une garrantzitsu batean, 30 urterekin eta Frankfurteko Balleteko kide zela. 32 urterekin audifonoak jarri zituen. Gortasun horren arrazoietako bat  izan da “zarata handiekiko esposizio kronikoa, beharrezko babesik gabe”. Saihestezina da William Forsytherentzat Frankfurteko Balletean dantzatu zituen koreografia haiek ez gogoratzea, bereziki zaratatsuak bai kirrinkariak. Edo Thom Willemsen musikaren hasierako burrunba gogoratzea, In The Middle Somewhat Elevated (1987) lan ospetsuenean, hain zuzen ere, ikuslea ikaratzeko diseinatua, baina denboraz, dantzarien tinpanoak zulatzeko gai ere bai. 2015etik Berlinen bizi da.
 Lan ibilbidea 
Espainian eta Belgikan freelance edo langile autonomo moduan lan egin ondoren, 1992an "Ballett Frankfurt"ean hasi zen lanean. William Forsytheren zuzendaritzapean aritu zen 2004ra arte, eta, ondoren, Forsytheri  jarraitu zion "The Forsythe Company"-n 2015era arte. Dance On Ensembleren lehen edizioan parte hartu zuen Berlinen eta bigarrenean ere kolaboratu zuen. 

Hainbat lan sortu ditu, eta solas/conferencearekin, gainera Forsytheren notazio koreografikoan, "Legitimo / Rezo" mundu osoan zehar biran ibili da. Bere azken lanak zeinu-hizkuntzaren bidezko ikerketa koreografikoari buruzkoak dira, pertsona gorrekin elkarlanean.

Urte hauetan guztietan lan egin du, besteak beste, hauexekin: William Forsythe, Nacho Duato eta Jacopo Godani, Saburo Teshigawara, Fabrice Mazliah, Agnès Chekroun, Carlotta Sagna, Jan Lawers, Jan Fabre, Josh Johnson, Tim Etchells, Matteo Fargion, Rabih Mroué, Deborah Hay, Jan Marteens, Ersan Mondtag, Johannes Wieland, Mikel R Nieto, Emanuele Soavi, Susanne Kennedy, Ildikó Tóth, Auxiliadora Gálvez Pérez, Yannis Adoniou, Ivana Müller, Mathilde Monnier edo Yodfat Mirón.

 sORDA , entzuteko modua berrasmatzen 
sORDA lana, gortasun eta dantzaren inguruko ikerketa lan autobiografikoa da. Komunikazio fisikoaren mugen miaketa dantzatua, hizkuntza bakar eta ultraadierazkorra eraikitzen duena. Gorputza bera entzuteko lurralde bihurtzen da, erresonantzia mutu, bibrazio partekatu.

Lan hau gorrtasunaren, isolamendu orduen, nahasmenaren, presentzia ausente eta lagunduaren esperientzia intimotik sortu da. Isiltasun hori, barneko isiltasun gisa bizitua, etengabe kanpoko soinuarekin erkatzen da, material koreografikoa bilakatuz: keinua, arnasketa, taupada, mugimendua.

sORDA lana, batez ere, soinu-ikuskizuna da, urritasunetik hautemandako gorputzaren eta soinuaren arteko elkarrizketa, berarekin erlazionatzeko modu berriak sortuz. Eszenan, koreografiak Manuel Escorihuela eta Paola Álvarezen konposizioekin egiten du elkarrizketa, eta zuzenean parte hartzen dute eta erresonantzia partekatuko espazio bat zabaltzen dute. Emaitza arritmia ospatzen duen dantza da, sormen aukera bezala ulertu behar dena, desinkronia gidari bihurtzen den lurralde emankor bezala. Isiltasunetik soinura artikulatutako magia, non hauskortasuna potentzia bihurtzen den eta gabezia hizkuntza.

sORDAk entzutearen ideia lekualdatzen du: belarritik larrura, hezurretara, begiradara eta irudimenera. Dantza, barne isiltasuna, kanpo soinua eta zeinu hizkuntzaren artean, normaltasuna galdekatu eta desberdintasuna ospatzen duen espazio poetiko eta politikoa sortzen da. Ikuskizuna baino gehiago, sORDA pertzepzio hedatuaren esperientzia da: ikusgaia eta ikusezina, soinuduna eta mutua, intimoa eta kolektiboa elkartzen diren lurraldea, entzuteko modua berrasmatzeko.

 Sariak eta aintzatespenak 

 2016an, Donostiak  arte eszenikoei buruzko “Carte Blanche” bat eman zion.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Donostiarrak
Kategoria:Gorrak
Kategoria:Emakume dantzariak
Kategoria:Euskal Herriko dantzariak
Kategoria:Emakume koreografoak
Kategoria:Euskal Herriko koreografoak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Euskal Herriko irakasleak