Leonor de Cortinas

Leonor de Cortinas (Arganda del Rey, Gaztelako Koroa,  1519 –  Madril, Gaztelako Koroa, 1593ko urriaren 19a) espainiar dama izan zen, Miguel de Cervantes idazlearen ama.

 Bizitza 

 Familia 
Leonor de Cortinas 1520. urtean jaio zen, ziurrenik Arganda del Rey herrian, Alcarria eskualdean, gero Madrilgo Erkidegoa, non bere familiak —jatorriz Gaztela Zaharreko nonbaitekoa— nekazaritza-lur ugari zituen. Elvira de Cortinasen (1495?-1566) alaba zen. 

 Heziketa 
Aberastasun moderatu horren jakitun, Cortinas familiak Leonor gazteari hezkuntza kulturala eman zion, oinarrizkoa izan arren (irakurtzen eta idazten zekien), harrigarria izan zen bere sasoiko emakume batentzat, egunen batean ezkontza abantailatsu baten bidez bere gizarte-maila hobetu ahal izango zuelakoan. 

 Ezkontza 
Heziketa gorabehera, gurasoek etsipena izan zuten alaba gaztea, berrogeiko hamarkadaren hasieran, Rodrigo de Cervantes zirujau xumearekin ezkondu zenean. Zirujau hori Salamancako Unibertsitateko Zuzenbidean lizentziatu zen eta Juan de Cervantes kordobarraren semea zen, baina Cortinas familiak Leonorrentzat nahi zutena baino askoz pribilegio gutxiagoko sektore sozial batekoa zen (sasoi hartan, Rodrigo de Cervantes bezalako "zirujau" batek osasunari eskainitako profesionalen artean mailarik baxuena hartzen zuen).

Hala ere, Cervantes familiak leinu noblea zuen, Rodrigok berak hainbat aldiz frogatu zuen bezala bere bizitza zailean zehar; eta oso posible da Leonor gazteak bere etorkizuneko senarra ezagutu eta harekin maitemindu izana, bere urte oparoenetan, Juan de Cervantes abokatua Alcalá de Henaresen bizi zen bere familia osoarekin, aberastasuna eta handitasuna zaldiekin, morroiekin eta apaingarriekin erakutsiz. Sasoi hartan, Rodrigok berak ere ospea izan zuen zaldizko gisa eta aukera izan zuen bere zaldiketa eta zaldi hezte trebetasunak erakusteko Alcalá de Henaresen eta inguruetan egiten ziren hainbat joko eta txapelketatan.

 Ondorengoak 
Ezkondu eta gutxira, Leonor de Cortinas haurdun geratu zen eta, 1543. urtean, bere ondorengoen lehen semea izan zuen, zorigaiztoko Andrés de Cervantes, Alcalá de Henaresen bataiatua 1543. urteko abenduaren 12an, eta mundura etorri eta gutxira hil zena. Geroago, Cervantes familia ondorengo zaratatsu batek inguratu zuen, eta neurri batean, Rodrigoren arazo ekonomikoen iturria izan zen hogei urte baino gehiagoz: 

 Andrea de Cervantes (1544. urteko azaroaren 24an Alcalá de Henaresen bataiatu zen, eta 1609. urteko urriaren 9an hil zen; Florentziako Sanctes Ambrosirekin eta Álvaro Mendaño jeneralarekin ezkondu zen; ondoren Hirugarren Ordenako moja izan zen 1609. urteko ekainaren 8an; Konstanza de Ovandoren ama, Nicolás de Ovandoren (1577 - Madril, 1624ko irailaren 22a) alaba, bere osaba ospetsuaren etxean hainbat urtez bizi izan zen emakumeetako bat);
 Luisa de Cervantes (1546. urteko abuztuaren 25ean Alcalá de Henaresen bataiatu zen, eta XVII. mendeko hirugarren hamarkadan hila; Alcalá de Henareseko Kontzepzioaren Karmeldarren komentuan sartu zen, 1565. urteko otsailaren 11n); 
 Miguel de Cervantes (1547-1616); 
 Rodrigo de Cervantes (1550. urteko ekainaren 23an Alcalá de Henares-en bataiatu zena, eta Miguel anaiarekin batera Italian militarra eta besteak beste, Aljerren gatibu egoteko patua partekatu zituena; alferezaria, 1600. urteko uztailaren 2an Mendebaldeko Flandrian hil zena, Dunetako guduan parte hartzen ari zela); 
 Magdalena de Cervantes (1552. urteko ekainaren 22an Alcalá de Henares-en jaioa eta 1611. urteko urtarrilaren 28an hila, ... Pimentel de Sotomayor-ekin ezkonduta, eta honek ere bere anaiarekin bizilekua partekatu zuen, familiaren etxetik kanpo); 
 Juan de Cervantes (1554 edo 1555. urtean Alcalá de Henares-en jaioa eta 1593 urtea baino lehen data ezezagun batean desagertua).

 Familia mantendu ezinean 
Familia mantentzeko lan aukera hobeak bilatuz, Leonor de Cortinasek senarrari lagundu zion Valladolidera (ikus Rodrigo de Cervantes), non zirujauak bere jaioterrian baino bezero leialagoak eta kaudimentsuagoak lortu nahi zituen. Gaztelako iparraldean bi urte iraun zuen (1551-1553) abentura negargarri horren ostean, bikotea Alcalá de Henaresera itzuli zen, eta han Leonor geratu zen seme-alabak zaintzen, Rodrigok, berriz, Kordobara, bere arbasoen lurraldera, bidaiatu zuen bitartean, bertan lan aukera hobeak aurkitzeko asmoz.

Sasoi hartako Leonor de Cortinasi buruzko dokumentu gutxi batzuek erakusten dute Leonor de Cortinasek urte batzuk eman zituela Alcalá de Henaresen, bere senarrengandik bananduta. Senarra 1565ean ikusi zuen berriro, Rodrigok Alcalára joan zenean bere alaba Luisaren boto-profesia egitera La Concepcióneko karmeldarren komentuan otsailaren 11n. Handik gutxira, Leonor bakarrik geratu zen berriz bere familia zaintzen, Rodrigok, ostera, bizibidea ateratzeko moduak bilatzen jarraitu zuen, orduko horretan Sevilla hirian.

 Leonorren amaren herentzia 
Baina 1566. urtean Elvira de Cortinasen, Leonorren amaren heriotzak bikotea berriz elkartu zuen. Jasotako herentziari esker, Rodrigo eta bere emaztea erreinuko hiriburu berrian finkatu ahal izan ziren, eta zirujau ohiak diru-emaile gisa diru-sarrera batzuk lortu ahal izan zituen (bere izenean zeuden mailegu guztien zorduna izan ondoren beti). Handik aurrera, Cervantes familia Madrilen bizi izan zen, finantza-kezka gutxiagorekin, nahiz eta inoiz zailtasunen bat izan. 

 Miguel eta Rodrigoren askapenerako dirutza 
Haien egoera berriro okerrera egin zuen 1575 eta 1580 urteen artean, Miguel eta Rodrigoren gatibualdiak gurasoak eta anai-arrebak Aljerren eskatutako erreskate neurrigabea lortzera behartu zituenean. Etorkizuneko idazlearen bizitzako sasoi zail horretan, bere amaren figura indarrez agertu zen berriz. Bere eragin guztia erabili zuen, kontaktuak egin zituen eta dirua bildu zuen ahal zuen leku guztietan. Nekaezin lan egin zuen irmotasun eta lasaitasun miresgarriarekin, bere semeak askatzeko behar ziren funtsen zati handi bat lortu arte. Bere ahaleginak nabarmen kontrastatzen dira Rodrigoren pasibotasunarekin, zeinak, nolabait, Juan de Cervantesek bere seme-alabekiko erakutsi zuen axolagabekeria bera erakusten baitzuen seme-alabekiko.

Nolanahi ere, miresgarria da Leonor de Cortinas bezalako emakume batek hainbesteko irmotasun eta erraztasunarekin jokatzea, 1576. urtean Gurutzadako Kontseilura joan eta hirurogei dukateko mailegua lortu zuen arte eta horrekin erreskatea estaltzeko asmoz. Miguelen egoera okerrera zihoala ikusita, Aljeriako gatibutasunean, bere ama nekaezinak berriro jo zuen Kontseilu berera 1579. urteko martxoan, eta hiru urte lehenago maileguan eman zizkion hirurogei dukaten itzulketa luzatzea lortu zuen. Azkenean, Leonor de Cortinasek berak ez zuen atsedenik hartu 1579. urteko uztailaren 31n Juan Gil fraide trinitarioari hirurehun dukateko zenbatekoa eman zion arte, berariaz aginduz bere seme Miguelen erreskaterako erabiltzeko, zeinaren dokumentuan adierazi baitzuen horretarako sinatutako dokumentuan "33 urte dituela, ezkerreko eskua falta zuela eta bizar horia zuela". Beraz, esan daiteke Leonor de Cortinasen irmotasuna eta borondatea izan ez balitz, oso litekeena dela Miguel de Cervantes Aljerretik itzultzea, eta horrek, aldi berean, ezeztatzen du Don Kixoteren mailako lan literario bat idazteko aukera.

Madrilen eman zituen azken urteetan, Leonor de Cortinasek nolabaiteko finantza-erosotasuna izan zuen, neurri batean senarraren finantza-harreman zalantzagarrietatik eta neurri batean bere familiako emakume batzuen ezkontza-jarduera ilunetatik eratorria. Emakume horiek ezkontzeko promesak betetzen ez zituzten jaunengandik doteak eta kalte-ordainak erreklamatzen adituak ziren. Gainera, amaren aldeko Cortinas familiaren oinordetzak nabarmen handitu behar izan zuen bere aberastasuna bizitzaren amaieran, hil zenean egindako hileta-erritu oparoek frogatzen duten bezala.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Gaztelarrak
Kategoria:Madrilen hildakoak
Kategoria:Damak
Kategoria:XVI. mendeko emakumeak