Rattus (finlandiar taldea)

Rattus Vilppula hiriko (Finlandia) hardcore punk talde bat da, 1978an sortua. Finlandiaz gain, taldeak atzerrian ere maiz jo du, eta hardcore punk zirkuluetan ospea lortu du. 1988an banandu ziren, baina 2001ean elkartu ziren berriro.

 Historia 
Sortzaileak Jarkko Marjamäki (Jake) eta Veli-Pekka Hyvärinen (Vellu) izan ziren 1978an. Hasieran, ingelesezko bertsioak jotzen zituzten ongi pasatzeko. Jakeren anaia Tomi Marjamäki (Tomppa) elkartu zitzaien aste batzuk geroago. Izena The Stranglers taldearen Rattus Norvegicus (arratoi arruntaren zientzia izena) lehendabiziko albumaren izenburutik hartu zuten.

1980an, lehen zazpi hazbeteko single Khomeini Rock kaleratu zuten beren zigilu Hilipili Recordsen, 200 kopiako edizioarekin. B aldean Muotipunk ("Modako punka") kanta zegoen. Hurrengo grabaketa 1981eko hasieran egin zuten. Fucking Disco EPa kaleratu zuten beren Hilipili Recordsen berriro bi ediziotan, guztira 300 kopia: haietako 50 Ingalaterran saldu ziren. Aldiz, hurrengoak egiazko diskoetxe batek argitaratu zizkien, Tampereko Poko Rekordsek: 1981ean, Rattus on rautaa ("Rattus burdinazkoa da") 12"-ko EPa kaleratu zien; 1982an, Rajoittettu ydinsota ("Gerra nuklear mugatua") 7"-ko EPa: Brasilgo eta Frantziako diskoetxe batzuek ere kaleratu zuten; 1983an, WC räjähtää ("Komunak eztanda egiten du") 12"-ko mini-LP-a kaleratu zen. Album horretako eta ondorengo Uskonto on vaara ("Erlijioa arriskua da") 12"-ko mini-LPko azala (1984) Pushead artista estatubatuarrak diseinatu zien, geroago Metallica eta beste talde batzuen azaleko artista izan zenak, Septic Death taldean aritzeaz gain.

Pokorekin egindako lau grabazioak —7"-ko single eta 12"-ko bina single— 1993an kaleratu ziren CD formatuan: Levytyksete 1981-1984. Taldeak nazioartean izandako eraginaren frogatzat, CDak Max Cavalerak Sepultura taldeari egindako inskripzio bat dauka. Rattus oso ezaguna zen Hego Amerikako hardcore punk munduan eta Ipar Amerikan ere bai, Metallicak goraipatu baitzituen. 1984an, estatubatuar Rat Cage Recordsek AEBetan eta Ingalaterran grabatutako bilduma bat kaleratu zuen, Rattus izenburu soilarekin. Suitzako Chainsaw Recordsek albuma berrargitaratu zuen 2003an.

1981eko urrian, Finlandian zehar bira egin zuten The Exploited punk ingelesekin. 1983an, kantari baten bila hasi ziren, Jakek gitarra jo nahi baitzuen. Hasieran, Keuruuko Astro Lihjamo elkartu zitzaien entseguetara, baina haren hitzetan, ez zen ezer gertatu. Lankidetzaren emaitza kanta bat izan zen, Rumia ruumiita ("Gorputz itsusiak"). Lihjamoren hardcore punk talde Hiljainen Kevät-ek kanta grabatu zuen 2001ean Raippatanhut CD-EPrako.

Anssi Nieminen, Annikki ezizenaz ezaguna, taldearen hasieratik laguntzailea izan zena, aukeratu zuten kantari. 1983an, atzerriko lehen kontzertua eman zuen Aarhusen (Danimarkan). 1984ko udaberriko Europako biran, Suedia, Mendebaldeko Alemania, Italia, Jugoslavia, Danimarka eta Ingalaterrara joan ziren. Urte berean, Ihmiset ("Jendea") EPa grabatu zuen Sairaita diskoetxean, Poko Rekordsek argitaratu behar zuena. Hala ere, konpainiak ez zuen uste punkak nahikoa saltzen zuenik eta 1985ean EPa azkenean Ann & Archie diskoetxe berriak kaleratu zuen. EPa Uskonto on vaara ("Erlijioa arriskua da") LParen Brasilgo edizioan ere sartzen da.

Garai hartan hasi zen taldea metal musikara aldatzen eta, besteak beste, Venom, Slayer eta Metallicaren eragina jaso zuen. 1986an, Annikkik kantari izateari utzi eta Jakek haren lekua hartu zuen. Stolen Life ("Bizitza lapurtua") albumak ez zitzaion Dekadenz diskoetxeari interesgarri iruditu, baina albuma geroago Frantzian eta Brasilen kaleratu zen.

1986ko abenduan, Kari taldean sartu zen bigarren gitarra-jotzaile. Taldearen 1987ko kontzertuak Danimarkan eta Suedian etsigarriak izan ziren, metal estiloak ez zuen arrakastarik izan eta jarraitzaileek material zaharra nahi zuten. 1988an, zazpi hazbeteko Win or Die singlea kaleratu zuen. B aldea I'm Gonna Kill You (Mentally) ["Hilko haut (mentalki)"] zen. Azken kontzertuak Jyväskylän eman zituzten 1988ko otsailean.

2000. urtean, Finlandiako Fight-records diskoetxeak eta 2001ean Brasilgo Bombardeio konpainiak omenaldi albuma kaleratu zieten; hor, besteak beste, Japonia, Brasil, Alemania, Ingalaterra, Italia, Frantzia eta Finlandiako talde batzuek haien kanten bertsioak jo zituzten.

 Itzulera 
2001ean itzuli ziren, Vantaa hiriko kontzertu batean. Jatorrizko hirukotea ziren, kontzertuaren zati baterako Annikiren laguntzaz. 2002an, taldeak Hämeenlinnako Ämy jaialdian jo zuen, noizbehinkako beste kontzertu batzuen artean. 2003ko udazkenean, Alemaniako iparraldean bira labur bat egin zuten: horren ondoren, jatorrizko hirukotearen formaziora itzuli zen.

2004ko udaberrian, Norvegian bira labur bat egin zuten eta udazken berean, Ameriketako Estatu Batuetako Ekialdeko Kostaldean hamalau eguneko itzuli bat. 2005eko udaberriko bira Alemaniako hegoaldean, Suitzan, Frantzian eta Herbehereetan jo zuten. Rattus izeneko itzulera-albuma kaleratu zuten 2005eko azaroaren 23an, Poko Rekordsen bidez.

2007ko maiatzean, Uudet piikit ("Punta berriak") albuma grabatu zuten Sundi Coop estudioan Tuomo Valtonenen zuzendaritzapean, eta Poko Rekordsek urrian kaleratu zuen, Brasilen zehar hiru asteko eta hamabi kontzertuko bira batetik itzulitakoan. 2007ko udazkenean, Black Konflik Records diskoetxe malaysiarrak ere 30. urteurreneko bilduma bat kaleratu zuen. Albumak batez ere 1979-2006 aldiko zuzeneko grabazioak dauzka. 2008an, taldeak Obscene Society jaialdian jo zuen Pardubicen, Txekian. Urtearen amaieran, Rat Massacre Records alemaniarrak beren lehen bi diskoak berrargitaratu zituzten: Khomeini Rock eta Fucking Disco EPa. 2009ko hasieran, Psycho Wolf Records diskoetxe estatubatuarrak Rattus Invades the USA izeneko 7 hazbeteko binilozko disko bat kaleratu zuen, W.F.M.U. New Jerseyko irrati-kateaz Ameriketako Estatu Batuetako ekialdeko kostaldean egindako biran grabatua.

2009ko neguaren hasieran, The Stranglers taldearen kontzertuak ireki zituzten Finlandiako kontzertuetan. Udan, Monteparadiso jaialdian jo zuten Pulan, Kroazian. 2010eko udazkenean, zortzi eguneko bira egin zuten Mexikon. Hurrengo urteko udazkenean, azken kontzertua eman zuten jatorrizko formazioarekin Los Angelesen, AEBetan. Jake Marjamäkik taldea utzi ondoren, Jouni Rantanenek hartu zuen haren lekua. Lehen kontzertua eman zuten formazio berriarekin Mänttän, 2011ko urriaren 29an.

2012ko udan, Kroazian, Serbian eta Txekian jo zuten. Udazkenean, AEBetako mendebaldeko kostaldean egindako bira bat antolatu zen, Kalifornia, Nevada, Oregon eta Washingtonen. Birari lotuta, Las Vegasko Ecophagy Recordsek King EP kaleratu zuten. Handik itzulitakoan, September to Dismember jaialdia bisitatu zuten Bolonian, Italian. Azken disko luzea, Turta ("Lokartuta", 2013), Finlandiako Svart Recordsen bidez kaleratu zuten eta albuma oso ongi hartu zuten bai zaleek bai komunikabideek.

2013ko udazkenean, hamahiru kontzertuko bira egin zuten Brasilen. 2014an, Errusiako lehen bira egin zuten, baita Ingalaterra, Polonia eta Suedia bisitatu ere. 2015ean, Txekiako eta Belgikako jaialdi batzuetan ibili ziren. Udazkenean, hamaika kontzertuko bira bat antolatu zen Mexikon. Aldi berean, azken disko Turta kaleratu zieten Mexikon. 2016ko azaroaren 5ean, Donostian jo zuten, 14. zarata jaialdian, eta 2019an, hamabi kontzertuko bira bat egin zuten Brasilen.

2023an, Kolonbian jo zuten eta Terveet Kädet taldearekin Finnish Invasion izeneko Brasilgo bira egin zuten, hamabi emanaldirekin. Aldi berean, Brasilgo Criminal Attack Recordsek Rikki disko berria kaleratu zien. Urte berean, Tomppak (Tomi Marjamäki), gaiaz denbora luzean hausnartutakoan, taldearen 45 urteko ibilbidea amaitzea erabaki zuen. Jeekki (Jarkko Katajamäki) aukeratu zuten ordezko.

 Taldekideak 

 Egungoak
 V-P - bateria
 Jopo - gitarra, ahotsa
 Jeekki - baxua

 Kide ohiak
 Tomppa - baxua
 Jake - gitarra, ahotsa
 Annikki - ahotsak

 Diskografia 

 Albumak 

 WC räjähtää, 1982 ("Komunak eztanda egiten du")
 Uskonto on vaara, 1984 ("Erlijioa arrisku bat da")
 Stolen Life, 1987 ("Bizitza lapurtua")
 Rattus, 2005
 Uudet piikit, 2007 ("Arantza berriak")
 Turta, 2014 ("Lokartuta")

 EPak 

 Fucking Disco, 1981
 Rattus on rautaa, 1981 ("Rattus burdinazkoa da")
 Rajoitettu ydinsota, 1982 ("Gerra nuklear mugatua")
 Ihmiset on sairaita, 1985 ("Jendea gaixorik dago")

 Singleak 

 Khomeini Rock, 1980
 Win or Die, 1988 ("Irabaz ala hil")

 Bildumak 

 Rattus, 1983, AEBetan (BCT) eta Britainia Handian kaleratua
 Levytykset 1981-1984, 1993 (1981-1984ko grabazioak)
 Täältä tullaan kuolema, 1996 ("Heriotza hemendik dator")
 30th Anniversary of Rattus, 2007 (Black Konflik Records, Malaysia)

 Omenezko diskoak 

 Rajoitettu ydinsota, Tribute to Rattus (Fight, Finlandia, 2000)
 Rajoitettu ydinsota, Tribute to Rattus (Bombardeio, Brasilia, 2001)

 DVDak 

 Live at Drunken Unicorn, Atlanta, Georgia, Subversionary, Yhdysvallat, 2004
 Ao vivo no Galpaozinho do Gama, Dirty Job Distro, Brasilia, 2008

 Kanpo estekak 

Kategoria:Finlandiako musika taldeak
Kategoria:Hardcore musika taldeak