Gneisenau (1936)

Gneisenau Alemaniako Kriegsmarineko gerraontzi bat izan zen Bigarren Mundu Gerran. Ontzi korazatua zen, gudu gurutzaontzi bat, bere klaseko bigarren itsasontzia, klase bereko Scharnhorst ontziarekin batera. Kielgo Deutsche Werke ontziolan eraiki zuten, 1935eko maiatzaren 6an jarri zuten itsasoratze tranpalean eta 1936ko abenduaren 8an uretaratu zuten. 1938ko maiatzean osatu zuten, 280 mm-ko bederatzi C/34 kanoiko bateria nagusi batekin armatuta, hiru dorretxo hirukoitzetan. August Neidhardt von Gneisenau prusiar mariskalaren omenez izendatu zuten.

Gneisenau eta bere bikia zen Scharnhorst elkarrekin aritu ziren Bigarren Mundu Gerraren lehen zatian, Atlantikoan eraso ugari eginez Aliatuen merkataritza ontziei. Biek parte hartu zuten Weserübung operazioan, alemaniarrek Norvegiaren inbasioa antolatu zutenekoa. Norvegiako kostaldearen aurrean egindako ekintzetan, bi ontzi germaniarrek HMS Renown britainiar gudu ontziari eraso egin zioten eta HMS Glorious hegazkin ontzia hondoratu zuten. Gneisenau ontziak kalteak izan zituen Renow gudu ontziaren aurkako ekintzan eta, geroago, itsaspeko ingeles batek torpedoak jaurti zizkion Norvegiaren aurrean. 1941ean Atlantikoan egindako sartu-irten arrakastatsu baten ondoren, Gneisenau eta bere bikia Bresteko portuan gelditu ziren. Bi itsasontziok etengabe jasan zuten Britainia Handiko Aireko Indarren erasoa, eta Gneisenau maiz gertatu zen kaltetua, baina konpondu egin zuten.

Cerberus operazioa berariaz horretarako antolatuta, 1942ko urte hasieran, Scharnhorst klaseko bi ontziek egun argiz nabigatu zuten Frantzia okupatutik Alemaniaraino, Mantxako kanalaren bidez, eta otsailean iritsi ziren Kielera, lehorrean sartzeko. Otsailaren 26ko gauean britainiarrek aireko eraso bat jaurti zuten Gneisenau ontziaren aurka, eta bonba bat haren ontzigain korazatuan sartu eta brankako munizioen biltegian lehertu zen, kalte larriak eta hildako ugari eraginez. Eraso horren ondoren egin beharreko konponketek hainbeste denbora behar zutenez, erabaki zuten ontzia berreraikitzea eta 380 mm-ko kanoiekin hornitzea, hasieran pentsatu ―baina egin ez― zuten bezala. Hala, 280 mm-ko bateriak kendu eta kostaldeko bateria gisa jarri zizkioten; haietako bat oraindik Bergenen (Norvegia) dago instalatuta. 1943an, Adolf Hitlerrek  birmoldaketa lanak etetea agindu zuen, eta 1945eko martxoaren 27an Gneisenau blokeo ontzi gisa hondoratu zuten Gdyniako portuan. 1951n txatarrerako desegin zuten.

 Eraikuntza eta konfigurazioa 
ezkerrera|thumb|Gneisenau ontziaren marrazkia, 1942ko otsaileko itxurarekin.
Gneisenau eraikitzea erabaki zuten Ersatz Hessen bezala, Hessen pre-dreadnought korazatu zaharra ordezteko, «E» kontratu izenarekin. Kielgo Deutsche Werke ontziolak enkargua jaso zuen eta han jarri zuten bere gila, 1935eko maiatzaren 6an. Itsasontzia 1936ko abenduaren 8an uretaratu zuten, eta horren ostean hasi zituzten egokitze lanak. 1938ko maiatzean osatu zuten, eta hilaren 21ean jarri zuten jardunean, itsas frogak egiteko, Erich Förste ontzi kapitainaren agindupean. Frogek agerian utzi zuten ontziak ur kopuru handiak hartzen zituela, branka urez bete eta aurreko dorretxoetako sistema elektrikoak hondatzen zituena. Horrenbestez, ontzia lehorrera itzuli behar izan zen brankan birmoldaketa sakonak egiteko. Besteak beste, jatorrizko bular zuzenaren ordez branka atlantiko biribildu bat jarri zioten. Tximinian tapa bat jarri zuten, masta nagusia kerik gabe edukitzeko. Aldaketak 1939ko irailean amaitu ziren, korazatua guztiz operatibo egon zenean.

Gneisenau ontziak 32.100 tona estandar eta karga betean gehienez 38.100 tona desplazamendu indarra zeukan. Guztira 234,9 m-ko luzera, 30 m-ko erruna eta 9,9 m-ko gehienezko zingoa zituen. Engranatutako hiru lurrun turbinek bultzatzen zuten, guztira 165.930 ZP (123.730 kW) ematen zituena, eta 31,3 korapiloko abiadura maximoa. Tripulazio estandarra izan zen 56 ofizial eta 1613 marinel, nahiz eta gerran zehar kopurua handitu egin zen, 60 eta 1780ra arte, hurrenez hurren. Eskuadroiko bandera ontzi gisa jarduten zuenean, korazatuak 10 ofizial eta 61 marinel gehigarri eraman zituen.

Armamentuaren aldetik, 280 mm-ko bederatzi L/54.5 kanoi zituen, hiru dorretxo hirukoitzetan antolatuak: bi branka aldera —«Anton» eta «Bruno»— eta bat popa aldera —«Zesar»—. Bigarren mailako bateria gisa,  150 mm-ko hamabi L/55 kanoi, 105 mm-ko hamalau L/65 eta 37 mm-ko hamasei L/83 izan zituen, eta, hasieran, 20 mm-ko aireko kontrako hamar kanoi ere bai. Azken horien kopurua 38ra igo zen gero. Flotazio lerroaren azpian 533 mm-ko sei torpedo hodi jarri zizkioten, Nürnberg eta Leipzig gurutzaontzi arinetatik hartuak.

Bere ontzi bikiak bezala, bi FuMG 38G Seetakt radar unitate zituen. Haietako bat gabian zegoen muntatuta, zubiaren goialdean zegoen brankako tiroko zuzendariari itsatsita. Bigarren radar multzoa txopako bateria nagusiaren zuzendariarenean jarri zuten. Radarrek 368 megaziklo (MHz) maiztasunean jarduten zuten, hasieran 14 kW-tara. geroago, ekipoak aldatu egin ziren 100 kW-eko potentziarekin lan egiteko, 80 cm-ko uhin luzeran (375 MHz), irismen handiagoarekin.

 Zerbitzuak 
eskuinera|thumb|Gneisenau, portuan, 1939an.
Gneisenau Alemaniatik abiatu zen Atlantikoan proba batzuk egiteko, 1939ko ekainean. Bake garaian egin zirenez, korazatuak artilleria praktikak burutu zituen, batez ere, benetako suarekin egindako erronda gutxi batzuekin. Alemanian zen ostera, 1939ko irailean gerra hasi zenerako. Hil horren 4an, Erresuma Batuak Alemaniari gerra deklaratu eta hurrengo egunean, hamalau Vickers Wellington bonbaketarik eraso zuten Gneisenau, inolako inpakturik jaso ez bazuen ere. Azaroan, Harald Netzbandtek ordezkatu zuen Förste kapitaina. Korazatuaren lehen borroka, Wilhelm Marschall almirantearen agindupean, 1939ko azaroaren 21ean hasi zen, Scharnhorst bere ontzi bikiarekin, Köln gurutzaontzi arinarekin eta bederatzi destruktorerekin batera, Islandia eta Feroe Uharteen arteko eremua patruilatu zuenean. Operazio honen helburua zen unitate britainiarrak erakartzea, indar aliatuak Hego Atlantikoan jazartzen ari ziren Admiral Graf Spee gurutzaontzi astunaren gaineko presioa arintzeko.

Azaroaren 23an, Alemaniako ontzidiak HMS Rawalpindi britainiar gurutzaontzi laguntzailea geldiarazi zuen. Scharnhorst ontziak tiro egin zion lehenengo, eta Gneisenau korazatuak zortzi minutu geroago. Gurutzaontzia laster geratu zen hondakinetan, eta Marschall almiranteak, Gneisenau ontzian zegoela, bizirik zeudenak erreskatatzeko agindu zion Scharnhorst ontziko tripulazioari. HMS Newcastle gurutzaontzia bertaratu zelarik, Marschall almiranteak erreskate operazioak amaitu eta ihes egiteko agindua eman zuen. Aliatuen lau ontzi kapital, HMS Hood, HMS Nelson eta HMS Rodney britainiarrak eta Dunkerque frantziarra irten ziren haien atzetik. Alemaniarrak azaroaren 27an iritsi ziren Wilhelmshavenera, nahiz eta bidean bi korazatu bikiek kalte handiak jasan zituzten itsaso zakarraren eta haizeen kariaz. Kielera itzuli ondoren, Gneisenau dike lehorrean sartu zuten ekaitzen kalteak konpontzera; branka bigarren aldiz birmoldatu zuten, bere nabigagarritasuna hobetzeko ahaleginean. 1940ko urtarrilaren 15ean, ontzia Baltikora joan zen probak egitera, eta Ipar Itsasora itzultzeko bidaia otsailaren 4ra arte blokeatu zuen izotzak, Kielgo ubidean.

 Weserübung operazioa (1940) 
Gneisenau itsasontzia Weserübung operazioa gauzatu zuten indarrei esleitu zitzaien, hau da, Danimarkaren eta Norvegiaren inbasio operazioa. Bere ontzi bikiarekin batera, Narvik eta Trondheim herrien aurkako  erasoen estaldura indarra izan zen. Horretarako, 1940ko apirilaren 7ko goizean Wilhelmshavendik abiatu ziren Admiral Hipper gurutzaontzi astunaren eta hamalau destruktoreren ondoan. Gurutzaontziak eta destruktoreek erasoa burutu zuten bi korazatuek haien estaldura ematen zuten bitartean. Geroago, egun hartan, 14:30ak aldera, hiru ontziak bonbaketari britainiarren indar baten erasopean erori ziren, baina ez zuten inolako ondorio txarrik izan. Apirilaren 8ko goizean Bernd von Arnim destruktoreak HMS Glowworm britainiar destruktorearekin topo egin zuen. Hondoratu aurretik, Glowworm itsasontzia Admiral Hipper ontziarekin talka egin zuen, baina ez zion kalte larririk eragin. Gneisenau eta Scharnhorst ontzietako tripulazioak borrokarako prestatu ziren, baina ez zuten borroka labur hartan parte hartu. Gaueko 21:00etan, bi korazatuak Vestfjorden mendebaldean jarri ziren, Narvikeko eta Trondheimeko lehorreratzeei urruneko estaldura emateko.
ezkerrera|thumb|Gneisenau, 1938an.
Apirilaren 9an, gaueko 04:30ak inguruan, Gneisenau itsasontziaren radarrak HMS Renown britainiar gudu ontzia aurkitu zuelarik, alemaniar korazatu bietako eskifaiak borrokarako prestatu ziren. Renown ontziak 05:05ean egin zuen tiro, baina Gneisenau korazatuaren kanoiek bi aldiz asmatu zuten tiroa: lehenak ez zuen eztanda egin, baina bigarrenak gainaldearen estalkia lehertu zuen eta irrati ekipoa kaltetu zion. Ondoren, Gneisenau eta Scharnhorst erretiratu egin ziren, baina une horretan Renown ontziaren 381 mm-ko bi obusek Gneisenau jo zuten. Lehenak zuzendariaren dorrea lehertu gabe zeharkatu zuen, baina hainbat kable mozteaz gainera, ofizier bat eta bost marinel hil zituen; bigarrenak txopako dorretxoa desgaitu zuen. Horren ondorioz, ontzi alemaniarrak su egiteari utzi behar izan zion, eta abiadura handitu, britainiar gurutzaontziaren irismenetik ihes egiteko. Izan ere, Marschall almirantea beldur zen Renown eskoltatzen zuten destruktoreak torpedoekin erasoko ote zuten. Borrokaldian zehar, Gneisenau ontziak baterietako hirurogei tiro bota zituen, 280 mm-koak, eta sekundarioetako zortzi, 150 mm-koak. Ziztu bizian ihes egitean, bi korazatu alemanak urez bete ziren brankan, brankako bi dorretxoetan kalteak eraginda.

Admiral Hipper apirilaren 11ko goizean bildu zen korazatuekin Trondheim aurrean, eta elkarrekin ekin zioten Wilhelmshavenera itzultzeko bideari, hurrengo egunean iristeko. Han konpondu zizkieten izandako borrokaren kalteak, baina, berehala, Gneisenau Bremerhaveneko portuko dike lehorrean sartu zuten, aldizkako mantentze lan baterako, apirilaren 26tik 29ra bitarte. Konponketak osatzeko, Baltikorako bidea hartu zuen, baina maiatzaren 5eko goizean, Elba ibaiaren estuarioaren aurrean 22 korapilotan nabigatzen zihoala, korazatuak mina magnetiko bat leherrarazi zuen bere txopatik 21 m-ra eta kroskoaren azpian 24 m-ra. Eztandak kroskoa gogor kaltetu zuen eta konpartimentu batzuk urez beterik utzi zituen. Eztandaren astinaldiak barneko eta gainegiturako osagai asko kaltetu zituen, istriborreko presio baxuko turbina eta atzeko telemetroak barne. Konponketak Kielgo dike lehor flotatzaile batean egin behar izan zituzten, maiatzaren 6tik 21era. Horren ondoren, Baltikoan zehar itsas bidaia laburra egin zuten, eta maiatzaren 27an Gneisenau Kielen zegoen berriro, borrokarako prest.

Gneisenau eta Scharnhorst Wilhelmshavendik ekainaren 4an abiatu ziren Norvegiara bidean, eta Admiral Hipper eta lau destruktore batu zitzaizkien. Helburua zuten norvegiarrei hornidura etetea, horrela herrialdean borrokan ari ziren tropa alemaniarren gaineko presioa arintzeko. Ekainaren 7an, eskuadroia Dithmarschen petrolio ontziarekin bildu zen, Admiral Hipperrek eta lau destruktoreek erregaia hartu behar baitzuten. Hurrengo egunean, Juniper arraste ontzi armatuarekin eta Oil Pioneer petrolio ontziarekin topo egin zutelarik, biak hondoratu zituzten. Alemaniarrek Arado Ar 196 ur hegazkinak aireratu zituzten berehala, ontzi aliatu gehiago aurkitu nahirik. Admiral Hipper eta destruktoreak 19.500 tonako Orama bidaiari ontzia suntsitzera bidali zituzten. Atlantis ospitale ontzia, aldiz, aurrera jarraitzen laga zuten bakean. Marschall almiranteak Admiral Hipper eta destruktoreak aurreratu zituen Trondheimen erregaia har zezaten, bera korazatuekin Harstad aldera zihoan bitartean.
eskuinera|thumb|Gneisenau ontziaren 280 mm-ko kanoi dorretxoa. Atzean, Scharnhorst bere ontzi bikia.

Horrela, ekainaren 7an bertan, arratsaldeko 17:45 aldera, korazatu alemaniarrek HMS Glorious britainiar hegazkin ontzia eta bi destruktore, Ardent eta Acasta, bistaratu zituzten, 50 km ingurura. Scharnhorst ontziak, abiadura handituta, pixka bat bertaragotu eta tiro egin zien lehenengo, baina galdaretan arazoak sortu zitzaizkionez, abiadura 29 korapilora murriztu behar izan zuen. Horrela, Gneisenau berarekin elkartu zen. Destruktoreak ahalegindu ziren arren hegazkin ontzia kezko hesiekin ezkutatzen, alemaniarren radarrak eraginkorrak izan ziren tiro zuzendariei laguntzen. Kanoikadak iraun zuen ordubetean, HMS Glorious guzti suntsitu zuten; orduan, Gneisenau tiroka hasi zen Acasta destruktorearen aurka, eta Scharnhorst, berriz, Ardent ontziaren aurka. Hondoratu baino lehen, lehen destruktoreak torpedo sail bat jaurti zuen Gneisenau jo nahian, baina honek arrakastaz saihestu zuen. alabaina, torpedo batek Scharnhorst jo zuen eta oso larri kaltetu zuen. Hiru ontzi britainiarrak hondoratu zirenean, Marschall almiranteak Trondheimera eraman zituen bi itsasontziak, torpedoaren tiroa jasandako korazatua konpon zezaten. Lanak egin bitartean, Marschall berriro itsasoratu zen Gneisenau, Admiral Hipper eta lau destruktoreak hartuta, baina bi egun geroago itzuli zen, konboi britainiarrek eskolta indartsua zutela egiaztatu ondoren. Hildakoak edo desagertuak guztira 1.519 izan ziren (HMS Glorious 1.207, Acasta 160 eta Ardent 152), eta bizirik 40 atera ziren.

Günther Lütjens almiranteak Marschall ordezkatu zuelarik eskuadroiko komandantetzan, ekainaren 20an Gneisenau, Admiral Hipper eta destruktoreekin Islandiarantz abiatu zen. Helburua zen itxurak egitea, britainiarrek pentsa zezaten Atlantikoan eraso bat prestatzen ari zirela, eta horrela Scharnhorst ontziaren gaineko arreta gal zezaten, Alemaniara joateko baitzen. Alabaina, Ipar Atlantikoan zihoala, HMS Clyde itsaspekoak torpedo batez jo zuen Gneisenaua ontziaren branka. Eztandak matxura handiak eragin zizkion, ur kantitate handia ontziratu baitzuen aurreko konpartimentu iragazgaitzetan, eta, ondorioz, Trondheimera itzuli behar izan zuen abiadura apalean. Norvegiako portuan, Huascaran konponketa ontziak behin-behineko moldaketa batzuk egin zizkion, eta, horri esker, Kieleraino nabigatu ahal izan zuen, maiatzaren 25etik 27ra bitartean, Admiral Hipper, Nürnberg, lau destruktore eta sei torpedo ontzi lagun zituela. Britaniarren Etxeko Fllotaren indar boteretsu bat alemaniar ontzidia geldiaraztera itsasoratu zen, baina ez zuen aurkitu. Gneisenau dike lehorrean sartu zen Howaldtswerke ontzioletan, bost hilabetez konponketak egiteko. Abuztuan, Otto Fein ontzi kapitainak hartu zuen itsasontziko komandante postua; hura izango zen bere ibilbidearen zatirik handienean korazatuaren kapitaina.

 Berlin operazioa (1941) 
Scharnhorst eta Gneisenau itsasontziak batu ziren Berlin operazioa prestatzeko, Ozeano Atlantikoan aliatuen merkantzia ontzien ibilbideak desegiteko xedez. Itsasoan, baina, 1940-1941eko negua izugarri hotz eta gogorra izan zen: enbata gogorrek Gneisenau kaltetu zuten, Scharnhorst onik atera zen bitartean. Biek portuan egon behar izan zuten ekaitza baretu arte; orduan, bi ontziak konponketa lanak egitera joan ziren, Gneisenau Kielera eta Scharnhorst Gdyniara. Konponketak arin burutu ziren eta 1941eko urtarrilaren 22an bi korazatuak, Lütjens almirantearen agindupean, Atlantikorantz abiatu ziren. Skagerrak itsasartean bistaratu zituztelarik indar aliatuek, Etxeko Flotako unitate astunak Islandia eta Feroe uharteen arteko pasabidea estaltzeko hedatu zituzten. Alemaniarren radarrek oso urrunetik atzeman zituztenez, Lütjensek etsaien patruilak saihestea lortu zuen, ekaitzaren laguntzaz. Otsailaren 3rako, alemaniarren bi ontziek britainiarren azken patruilari izkina egin eta Atlantikoan sartu ziren.
ezkerrera|thumb|Gneisenau, brankaren bigarren berreraikuntzaren ondoren.Otsailaren 6an, Schlettstadt petrolio ontzitik erregaia hartuta, Farewell lurmuturraaren hegoaldera, bi egun geroago, otsailaren 8ko 08:30ak aldera, behatzaileek HX-106 konboia bistaratu zuten, HMS Ramillies britainiar korazatuaren babesean. Lütjens almirantearen aginduen arabera, debekatu zuten aliatuen bandera ontziak erasotzea, eta ekintza bertan behera geratu zen. Hala ere, Scharnhorst ontziko komandantea 23 km ingurura hurbildu zen, Ramillies korazatua erakartzeko asmoz; horrela, Gneisenau libre izango zen konboiari eraso egiteko. Lütjensk berehala itzultzeko agindu ziolarik, Alemaniako bi korazatuek ipar-mendebalderantz nabigatu zuten, merkataritza ontzi gehiago aurkitzeko asmotan. Horrela, otsailaren 22an, eskoltarik gabeko konboi bat bistaratu zuten, mendebalderantz zihoana, eta alemaniar ontziak ikusi orduko sakabanatu egin zena. Gneisenau hiru ontzi hondoratzeko gai izan zen, eta bere bikia beste ontzi bat. Bien artean, 25.784 tonako merkataritza ontzi aliatu hondoratu zituzten egun bakarrean.

Lütjens almiranteak beste leku batera mugitzea erabaki zuen orduan, bizirik iraun zuten ontziek haien kokapena zabaldua baitzuten. Lurmutur Hiria-Gibraltar ibilbidea aukeratu zuen eta Cabo Verdeko ipar-mendebaldean kokatu zen. Alemaniako ontziek beste konboi bat topatu zuten, HMS Malaya korazatuak eskoltatuta, martxoaren 8an. Lütjensek berriro debekatu zuen erasoa, baina konboiari jarraitu eta U-bootak zuzendu zituen erasotzeko: horietako bik guztira 28.488 tonako itsasontziak hondoratu zituzten, martxoaren 8tik 9rako gauean. HMS Malaya korazatuak bira egin zuen alemaniar korazatuei aurre egiteko, eta 24 km-ra hurbildu zen, ontzi bikien kanoien irismenera, baina Lütjens almiranteak ez zuen borroka batean parte hartu nahi izan. Horren ordez, Atlantikoaren erdialderantz abiatu zen, non Scharnhorst eta Gneisenau erregaiz hornitu baitziren, Uckermark eta Ermland petrolio ontzietatik, martxoaren 12an.

Martxoaren 15ean bi korazatuek, bi petrolio ontziekin batera, konboi bat aurkitu eta sakabanatu zuten Atlantikoaren erdian. Gneisenau korazatuak hiru petrolio ontzi aliatu harrapatu zituen eta laugarren bat hondoratu, guztira 20.139 tona. Hurrengo egunean, beste konboi bateko azken itsasontziak bistaratu zituzten, eta Gneisenau korazatuak zazpi ontzi hondoratu zituen, guztira 26.693 tona; Scharnhorst haren bikiak, berriz, sei ontzi suntsitu zituen, 35.088 tona. Bizirik atera zen ontzietako batek alemaniar korazatuen kokapenaren berri eman zuelarik, HMS Rodney eta HMS King George V. britainiar korazatu boteretsuak bertaratzen saiatu ziren. Alabaina, Scharnhorst eta Gneisenau lasterragoak zirenez, ihes egitea lortu zuten, ekaitz baten laguntzaz. Britainiar Errege Itsas Armadako ontzien esku hartzeak agerian utzi zuen arrakastarako aukera estua gelditzen zitzaiela. Horrenbestez, Lütjens almiranteak erabaki zuen Brestera jotzea, Frantzia okupatuan, eta hara iritsi ziren bere korazatuak martxoaren 22an. Han Gneisenau dike lehorrean sartu zen.

 Aire erasoak Bresten 
eskuinera|thumb|Gneisenau dike lehorrean, Bresten, 1941ean.
Brestera iritsi zelarik, Gneisenau behin eta berriz eraso zuten britainiarrek airez. Lehenen erasoa martxoaren 31ko gauean izan zen, eta bigarrena apirilaren 4tik 5era. Bigarren saiakeran, 227 kg-ko bonba zulatzaile baten inpaktua jasotzear egon zen. Erasoetatik aldentzeko, korazatua dike lehorretik portura eraman zuten. Apirilaren 6an, britainiar torpederoek berriro eraso zioten, eta talka egitea lortu zuten. Torpedoa 280 mm-ko atzeko dorretxotik gertu jo zuen, eta 3000 tona ur sartu zitzaizkion, horrek 2 graduko eskora sortu zuelarik istriborrera. Jasotako urak propultsio sistemaren zenbait osagai ere hondatu zituen, eta eztandak alboko zenbait xafla suntsitu zituen, baita erdiko eta istriborreko ardatzak ere. Zirrarak kalte larriak eragin zizkien ontziaren osagai elektronikoei. Salbamenduko atoiontzi bat jarri zitzaion alboan, ponpaketa lanetan laguntzeko. Eraso horren ondoren, Gneisenau berriro lehorrera eraman behar izan zuten konponketak egitera.

Hiru egun geroago, apirilaren 9tik 10erako gauean, britainiar bonbaketari multzo batek 25 t bonba zulatzaile bota zituzten korazatuaren gainean, bakoitza 227 kg; haietako lauk helburua lortu zuten. Bi lehertu ziren bizkar korazatu nagusian, baina beste biak ez ziren lehertu. Erasoak 72 gizon hil eta 90 zauritu zituen, eta horietako 16 hil egin ziren ondoren, zauriengatik. Bonbek kalte apalak eragin zizkioten ontzigain korazatu nagusiari, baina egiturazko kalteak sortu zituzten istriborrean. Lehorrera eramanda, ontzian aldaketak egitea erabaki zuten: 20 mm-ko hamalau kanoi antiaereo eta 533 mm-ko sei hodi torpedo jaurtitzaile jarri zizkioten kroskoaren erdialdean. Aireontzien hangarra berrantolatu egin zuten eta gainean jarritako katapulta kendu egin zuten. Konponketa eta aldaketa horiek luzatu egin zirenez, itsasontziak ezin izan zuen parte hartu Rheinübung operazioan, 1941eko maiatzean Bismarck korazatu berriarekin batera. Dike lehorrean egon zen bitartean, britainiarrek erasoan jarraitu zuten, baina ez zioten kalte egiterik lortu.1942ko otsailaren 6an bonba batek Gneisenau inguruan jo zuen, baina kalterik eragin gabe.

 Cerberus operazioa (1942) 
Cerberus operazioa () Kriegsmarinek Bigarren Mundu Gerran egindako itsas operazio arrakastatsuenetako bat izan zen, alemaniar ontzian Bresteko portutik (Frantzia okupatuan) Alemaniara eramateko, 1942ko otsailean.

1942ko urtarrilaren 12an, Alemaniako Itsas Agintaritzak, Hitlerrekin izandako konferentzia batean, erabaki zuen Gneisenau, Scharnhorst eta Prinz Eugen gurutzaontzi astuna Alemaniara eramatea. Asmoa zen Norvegian itsasontziak hedatzea, aliatuen konboiei Sobietar Batasunerako bidea galarazteko. Cerberus operazioak aliatuen radar gero eta eraginkorragoak eta Atlantikoko aireko patruilak saihestu behar zituen. Otto Ciliax almiranteordeak hartu zuen operazioaren agintea. Otsailaren hasieran, Alemaniako minaketari batzuek Mantxako kanaletik egin beharreko ibilbidea ekortu zuten, britainiarrak hartaz ohartu gabe.
ezkerrera|thumb|Gneisenau, itsasoan.
Otsailaren 11ko gaueko 23:00etan, Scharnhorst, Gneisenau eta Prinz Eugen itsasontziek Brestetik abiatu eta ordubetera sartu ziren Mantxako kanalean, 27 korapilotan nabigatuz eta Frantziako kostaldea bistatik galdu gabe. Bresteko portua zaintzeko ardura zeukan britainiar itsaspekoa etxeratua zenez bateriak kargatzera, britainiarrak ez ziren irteeraz ohartu. Otsailaren 12ko 06:30ean Cherburgo gainditu zuten, eta han Erich Bey kapitainak Z29 destruktoretik zuzendutako torpedo ontzidi bat gehitu zitzaien. Adolf Galland Ehiza Hegazkinen Indarraren jeneralak Luftwaffeko ehiza hegazkin eta bonbaketariak zuzendu zituen Cerberus operazioan. Ehiza hegazkinek hegan aritu ziren itsasontzien gainean, britainiarren radar sareak antzeman ez zitzan. Lotura ofizialak hiru itsasontzi nagusietan izan ziren. Alemaniar hegazkin batzuk heldu ziren geroago, etsaien radarrak oztopatu eta tronpatzeko. 13:00ak aldera, ontziek Calaisko itsasartea atzean utzi zuten, baina ordu erdi geroago, Fairey Swordfish torpedo ontziek, Supermarine Spitfire ehiza eskolta batekin, eraso egin zieten alemanei. Britainiarrek ezin izan zuten germaniarren ehiza hegazkinen hesia gainditu, eta Swordfish guztiak eraitsiak izan ziren. Hurrengo bi orduetan eraso gehiago izan ziren, baina Luftwafferen estaldurak bota zituen atzera.

Britainiarrek bost destruktore elkartu zituzten, eta erasoa jo zuten alemaniar ontzi taldearen aurka arratsaldeko 16:17an. Britainiarrak gogotik saiatu ziren torpedoen irismen mugara hurbiltzen, baina enbata handi batek eta laino itxiak oztopatu zieten erasoa. Gneisenau eta Prinz Eugen, aldiz, gai izan ziren HMS Worcester destruktoreari kalte handiak eragiteko, baina, ostean, 19:55ean Gneisenau mina magnetiko batek jo zuen, Terschelling uhartearen parean. Atzeko dorretxoaren aurrean lehertu zen, nahiz eta ez zuen kalte larririk eragin. Uholde txiki batzuk berehala geldiaraztea lortu bazuten ere, zirrarak erdiko turbina desgaitu zuen. Korazatuak gutxienez ordu erdiz egon behar izan zuen geldirik, baina otsailaren 13ko 03:50erako Gneisenau eta bi destruktore Helgoland uhartera iritsi ziren. Han, Prinz Eugen gurutzaontziarekin elkartu ondoren, denak Kielerantz abiatu ziren; alabaina, kanalean izotzak pilatuta zeudenez, Brunsbüttelen geratu behar izan zuten. Portu horretan sartzeko maniobrak egiten ari zela, Gneisenau ontziak urperatutako itsasontzi batekin talka egin zuen, eta kolpeak zulo bat ireki zion kroskoan. Hurrengo egunean, otsailaren 14an, Kielera iritsi ahal izan zen, Deutsche Werke ontzioletako dike lehor flotagarrian sartzeko.

 Amaiera 
Gneisenau konpontzeko lanak 1942ko otsailaren 26an amaitu ziren, eta Norvegian martxoaren 6rako hedatzea programatu zen. Bere munizio biltegiak berriz hornituta zeuden eta abiatu aurretik proba labur batzuk egiteko prest zegoen. Hala ere, otsailaren 26tik 27rako gauean, britainiarrek aire eraso handi bat egin zioten korazatuari; brankako gazteluan talka bakarra jaso zuen, baina aski izan zen korazatutako ontzigaina zulatu eta barrenean lehertzeko. Bonbaren zatikiek, gori-gori, atzeko dorretxoaren munizioa erre zutenean izugarrizko leherketa eragin zuten. Dorretxoa bere muntaiatik erauzi zuen eta branka guztia erre zen, nahiz eta tripulazioak munizioen biltegia urez betetzea lortu zuen, leherketa katastrofiko bat saihestearren. Ehun eta hamabi gizon hil ziren eta beste hogeita bat zauritu.
ezkerrera|thumb|Gneisenau itsasontziaren Cesar dorretxoa, 280 mm-ko kanoiez hornitua, Norvegiako Austrått gotorlekuan, museo gisa ikusgai.
Itsasontziak jasandako kalte izugarriak ikusita, Kriegsmarineko buruek erabaki zuten Gneisenau berreraikitzea eta hasiera batean pentsatutako 380 mm-ko sei kanoiak muntatzea, konponketa soil bat egin ordez. Brankako sekzio txikitua kendu egin zuten, branka luzeago bat eransteko, 380 mm-ko kanoien pisuak eragingo zuen frankobordoaren beherakada zuzentzeko. Apirilaren 4an iritsi zen ontzia Gdyniara, SMS Schlesien entrenamendu ontziak eta Castor izotz hausleak lagunduta. Formalki eginkizunetatik kanpo utzi zuten uztailaren 1ean. 1943aren hasierarako, korazatua konbertsio prozesua hasteko adina konpondua zen, baina Hitlerrek, haserre 1942ko abenduan Barents itsasoko guduan ur azaleko unitateek izandako porrotagatik, lan guztiak bertan behera uztea agindu zuen. Gneisenau desarmatu egin zuten, 280 mm eta 150 mm-ko bere dorretxoak kostako bateria bezala jartzeko. Zesar dorretxoa Trondheimeko kostaldeko gotorleku batean jarri zuten, kostaldeko bateria bezala, «Orlandet» izena emanik.

Gneisenau itsasontzia Gdynian abandonaturik egon zen gerra amaitu arte. Armada Gorriak hirian aurrera egin zuenean, gelditzen zen tripulazioak portura eraman zuen ontzia eta sarreran hondoratu zuen, blokeo gisa, 1945eko martxoaren 27an. 1947an, Poloniako gobernuak itsasontzia erretiratzeko agindua eman zuen eta berreskuratze operazioak hasi ziren. Korazatua 1951ko irailaren 12an zigilatu eta ur gainera ekarri zuten. Horrela, ordura arte desegindako ontzirik handiena izan zen. Norvegiak, 1979an, Trondheimen ezarritako dorretxoa itzultzea eskaini zuen, baina Alemaniak ez zuen eskaintza onartu eta, egun, Eskandinaviako herrialde horretan dago, oroigarri gisa.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
















 Ikus, gainera 
 Scharnhorst gurutzaontzia
 Bismarck korazatua
 SMS Schleswig-Holstein

 Kanpo estekak 




Kategoria:Alemaniako korazatuak Bigarren Mundu Gerran
Kategoria:1936ko itsasontziak
Kategoria:Alemanian eraikitako itsasontziak
Kategoria:Kriegsmarineren gurutzaontziak