Jose Angel Ubieta

Jose Angel Ubieta Bilbon jaio zen 1926ko martxoaren 21ean. Filosofia eta Teologia ikasketak Gasteizko Seminarioan egin zituen 1943tik 1945era bitartean, eta jaioterrian apaiz ordenatu zuten 1950eko ekainaren 29an. Ondoren, Erroman zabaldu zuen bere heziketa, non Teologiako lizentziatura lortu zuen Gregoriar Unibertsitate Pontifizioan (1951) eta Idazteuna Pontifize Institutu Biblikoan (1954). Bere prestakuntza akademikoa Jerusalemen osatu zuen, École Biblique-n, non Bibliako Zientzietan diplomatu zen 1956an. 

Espainiara itzultzean, Ubietak irakaskuntzan eta pastoralgintzan ibilbide sendoa hasi zuen: Bilboko Elizbarrutiko Seminarioan Idazteuneko prestatzaile eta irakasle izan zen 1956 eta 1968 artean, eta Itun Berriko irakasle Deustuko Unibertsitateko Teologia Fakultatean 1967 eta 1970 artean. Urte horietan zehar, Nuestra Señora del Perpetuo Socorro Ermandadearen zentsore eta kontsiliario gisa ere jardun zuen ofizioz. 

1968an, Ubieta Bilboko Elizbarrutiko Bikario Nagusi izendatu zuten, eta 1980ra arte bete zuen kargu hori. Bere bikarioa frankismoaren urterik zailenekin bat etorriko zen, Euskal Herrian errepresio politiko eta sozial handiko garaia. Denbora horretan, Ubieta eliz agintearen nukleoa izan zen, eta haren pean apaizak eta laikoak zeuden, beren konpromiso sozial, nazional eta humanitarioagatik jazarriak, atxilotuak edo erbestera behartuak. Bera ere 1969ko apirilean atxilotu zuten hiru egunez, Fermin Monasterio taxilariaren hilketarekin zerikusia zuen Mikel Etxebarria larri zauritutako ETAko militanteari ihes egiten lagundu izana leporatuta. 

Ubietak ere berebiziko garrantzia izan zuen 1974ko “Añoveros auzia” n, Antonio Añoveros gotzainak euskal herriaren nortasuna eta eskubideak defendatzen zituen pastoral bat irakurri zuenean. Erregimenaren erreakzioa ikusita, Añoveros eta Ubieta etxean atxilotuta egotera behartu zituzten, eta herrialdetik kanpora eramateko zorian egon ziren, indarrez. Ubietak bere gotzainari lagundu zion krisialdi osoan zehar eta bere aholkularitza pastoralean lagundu zuen, euskal Elizarekiko eta bere apaizen babesarekiko konpromiso irmoa agertuz. 

Bikaritza nagusitik harago, Ubietak jarduera akademiko eta pastoral bizia garatu zuen: Iruñea, Bilbo, Donostia eta Gasteizko Elizbarrutien arteko Idazkaritzako zuzendaria izan zen (1969-1986); Bilboko Elizbarrutiko Teologia eta Pastoraltza Institutuko zuzendaria (1980- 1990); Bilboko Elizbarrutiko Batzarraren Batzorde Antolatzaileko lehendakariordea (1984-1987); Bilboko Elizbarrutiko Katedraleko Presidenteordea (1990-1998); eta Santiago Katedraleko idazkariordea (1990-1998). Apaizen heziketa bultzatu zuen, diakonatu iraunkorra, eta ebanjelizazio eta pastoraltzari buruzko biltzar eta batzordeetan aktiboki parte hartu zuen. 

Arlo akademikoan, Ubieta ikasketa biblikoetan espezializatu zelako nabarmendu zen. Jerusalemgo Biblia aldizkariaren espainiar edizioa zuzendu zuen hainbat alditan (1967, 1975, 1998) eta Salbazioaren Historia (1978) eta Tesalonikako Eliza (1988) bezalako lanak argitaratu zituen. 

2011n Zamorako apaiz-kartzela, Eliza eta Presondegia (1968-1976) liburua argitaratu zuen ikasle ohi eta ikaskideekin batera, Elizak eta Espainiako Estatuak sortutako Zamorako kartzela konkordatariari buruz. Ubietak, frankismoaren errepresio urteetan apezpiku-bikario ohia izaki, Elizaren bertsio ofiziala irudika zezakeen euskal Herrikoa, nahiz eta planteatutako galdeketari banaka ez erantzutea erabaki zuen, gertaera haiei buruzko hausnarketa orokor bat baino ez eskainiz. 

Jose Angel Ubieta Bilbon hil zen 2024ko abenduaren 11n, 98 urte zituela, San Bizente apaiz-etxean. Eskuzabaltasuna, umiltasuna, jakinduria eta adeitasuna erakutsi zituen, baita apaizen heziketan eta elizbarrutiko ikasketa biblikoan egindako ekarpena ere. Carmelo Etxenagusia 2018an ohorezko aipamena jaso zuen eta apaiz diskretu, zuhur eta bere lan pastoral eta akademikoarekin sakonki konprometitua bezala gogoratua izan zen.

 Erreferentziak