Lisa Taraki

Lisa Taraki (arabieraz: ليزا تراكي persieraz: لیزا تاراک) (1948) Afganistanen jaiotako palestinar  kazetari, irakasle eta soziologoa da. Soziologiako irakasle elkartua da Zisjordaniako Birzeit Unibertsitatean eta graduondoko ikasleen dekano ohia. Unibertsitateko Emakumeen Ikasketen Institutuaren sortzailekidea eta gizarte zientzietako doktorego programaren sortzaile eta zuzendaria da. Taraki Israelen aurkako Boikot Akademiko eta Kulturalerako Palestinako Kanpainaren (PACBI) sortzailekidea ere bada, BDZ mugimendua bultzatu zuena eta Israelen aurkako boikot akademiko eta kulturalen alde egiten duena, palestinarren giza eskubideen urraketatzat jotzen dutena gelditu arte. Al Haq-eko administrazio kontseiluko zuzendari gisa ere aritu da. 

 Bizitza 
Ama estatubatuarra du eta aita afganiarra. Bigarren hezkuntza Kabulen amaitu ondoren, Estatu Batuetara bidaiatu zuen, non hamar urte inguru bizi izan zen. Soziologia ikasi zuen Kaliforniako Mills Collegen eta bere ikasketak jarraitu zituen Buffalon (University at Buffalo) New Yorkeko Estatu Unibertsitatean, non doktoregoa lortu zuen 1982. Ameriketako Estatu Batuetan eman zituen urteetan, Vietnamgo gerraren aurkako ikasleek gidatutako mugimendu bakezalearekin eta Irango Sha erregimenaren aurka zeuden ikasle irandarrekin harremanetan jarri zen. Doktoretza-ikasketak egiten ari zela, George Giacaman ikasle palestinarra ezagutu zuen, eta harekin ezkondu zen. 1976an, Ramallah-ra bizitzera joatea erabaki zuten eta berak Birzeit Unibertsitatean Zisjordanian postu bat onartu zuen. Soziologiako irakasle elkartua da Birzeiten Zisjordaniako Unibertsitatean eta bere graduondoko ikasleen dekano ohia.

 Ibilbidea 
Unibertsitateko Emakumearen Ikasketa Institutuaren sortzaileetako bat da eta Birzeit Unibertsitateko gizarte zientzietako doktoretza programaren zuzendari sortzailea. Taraki Israeli Boikot Akademiko eta Kulturalerako Kanpaina Palestinarraren (PACBI) sortzaileetako bat ere bada. Kanpaina horren buruan BDZ mugimendua dago, eta boikot akademiko eta kulturalen alde egiten du Israelentzat, horiek palestinarren giza eskubideak urratzeari uzten dioten arte. Al Haq-eko administrazio kontseiluko zuzendaria ere izan da.

Hasiera batean, bere unibertsitateko irakaskuntza hizkuntza ingelesa zen, baina arabizaziora deitutakoak ugaritu ahala, arabieraz ikastaro gehiago eman ziren eta berak ikasi behar izan zuen hizkuntza. 

1980ko hamarkadaren hasieran, Palestinaren askapenaren aldeko ikasle aktibismoa hasi zen. Horri erantzunez, Israelek 854 Ordena Militarra eman zuen 1980an, Jordaniako hezkuntza lege baten egokitzapena, goi mailako hezkuntza erregimen militarraren menpe erabat jartzen zuena. Israel Palestinako unibertsitateetan ikasleak onartzearen, ikasketa planen eta enpleguaren gaineko kontrola egiten hasi zen. Gainera, nazioarteko irakasleek PAE erakunde terrorista gisa kondenatzen zuen dokumentu bat sinatu behar izan zuten, Israelgo agintarien lan baimenak lortzeko.

Taraki eta lankideei bururatu zitzaien irtenbidea dokumentua sinatzea izan zen, baina 18. artikulua, PAEri buruzko zatia, ezabatuta.  Azkenik, unibertsitatearen erresistentziaren eta nazioarteko elkartasun kanpainen ondorioz, ordena militarra 1982an izoztu zuten. Birzeiteko ikasle asko atxilotu zituen Israelgo armadak eta unibertsitatea behin baino gehiagotan itxi zuten. Taraki aktibista bihurtu zen eta ikasleak espetxetik ateratzeko mugimendu legalean murgildu zen. Birzeit itxi zenean, bera eta bere kideak elizetan, meskitetan, etxe partikularretan edo alokatutako apartamentuetan irakasten ari ziren. 1987an Lehenengo Intifada hasi zenean, Birzeit unibertsitatea lau urtez itxita egon zen.

1994an, Tarakik Emakumearen Ikasketa programa sortu zuen Birzeit-en, mendebaldeko Asian bere motako lehena. 2015ean, Birzeit-en gizarte ikasketetako doktoretza programa abiarazten lagundu zuen, bere motako lehena Palestinako unibertsitate batean. 

2002an, Taraki Israeli boikota egiteko kanpainan sartu zen. Horrek PACBI fundatzera eraman zuen 2004an, eta handik sortu zen hurrengo urtean palestinarrek gidatutako BDZ mugimendua. Mugimenduak boikot zabalak eta desinbertsio ekimenak eskatzen ditu Israelen aurka, apartheid garaian Hegoafrikari aplikatutakoen antzekoak, Israelek nazioarteko zuzenbidearen arabera Israelen betebeharrak deritzona bete arte. Halaber, Israeli Boikot Akademiko eta Kulturalerako Kanpaina Estatubatuarraren (USACBI) aholku-batzordeko kidea da.

Tarakiren ikerketak hiri historia soziala, Palestinako mugimendu nazionala, generoa Ekialde Ertainean eta justizia sistema informalak izan ditu ardatz.

Living Palestina: Family Survival, Resistance, and Mobility under Occupation lanaren editorea da Taraki, 2006an argitaratua, okupaziopean bizi diren palestinarren eguneroko bizitzari buruzko ikerketa saiakeren bilduma. 1999ko udan Zisjordaniako eta Gazako 19 komunitatetan egindako 2.000 etxe palestinarren inkestaren datuetan oinarritzen da liburua. Liburuak Annelies Moors-en aldeko aipamena jaso zuen, eta honako hau idatzi zuen: "Ekarpen horiek etxeetako inkestetatik lor daitezkeen ezagutzak adierazten dituzte, lanari, hezkuntzari, ezkontzari eta abarri buruzko generoarekiko sentikorrak diren galderak sartzen direnean". Maya Rosenfeld-en ustez, liburua "Palestinako gizarteari buruzko ikerketa akademikoko kidego urri eta kezkagarriari dagokion gehikuntza", Israelgo okupazio militarraren egungo fasean.

 Argitalpenak 

 Liburuak 

  Palestinian Society: Contemporary Realities and Trends. Women's Studies Program, Birzeit University. 1997. 
  Living Palestine: Family Survival, Resistance, and Mobility under Occupation. Syracuse University Press. 2006. ISBN 978-0-8156-3107-1. 

 Kapituluak 

  Naseer Aruri, ed. (1989). «Mass Organizations in the West Bank». Occupation: Israel Over Palestine. Belmont, MA: AAUG Press. pp. 431-463. 
  Jamal Raji Nassar; Roger Heacock, eds. (1990). «The development of political consciousness among Palestinians in the Occupied Territories». Intifada: Palestine at the Crossroads. Praeger. ISBN 978-0-275-93411-8. 

 Artikuluak 

 Taraki, Lisa (2008). «Enclave Micropolis: The Paradoxical Case of Ramallah/al-Bireh» Journal of Palestine Studies 37 (4): 6-20. ISSN 0377-919X. doi:10.1525/jps.2008.37.4.6
 Taraki, Lisa (2015). «Higher Education, Resistance, and State Building in Palestine». International Higher Education (18). ISSN 2372-4501. doi:10.6017/ihe.2000.18.6857
 «Review: Even-Handedness and the Palestinian-Israeli/Israeli-Palestinian "Conflict"». Contemporary Sociology 35 (5): 449-453. 2016. ISSN 0094-3061. doi:10.1177/009430610603500503
 Taraki, Lisa (1989). «The Islamic Resistance Movement in the Palestinian Uprising». Middle East Report (156): 30-32. ISSN 0899-2851. doi:10.2307/3012813
 Taraki, Lisa (1995). «Islam Is the Solution: Jordanian Islamists and the Dilemma of the 'Modern Woman'». The British Journal of Sociology 46 (4): 643-661. ISSN 0007-1315. PMID 7493154. doi:10.2307/591576
 «In the Service of Oppression and Militarism: the Complicity of Israeli Universities in the Structures of Domination and State Violence»  World Congress for Middle Eastern Studies. July 19–24, 2010.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Palestinako kazetariak
Kategoria:Testuan arabiera duten artikuluak
Kategoria:Emakume kazetariak
Kategoria:Emakume soziologoak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume aktibistak