Suhaila Seddiqi

Suhaila Siddiq (Sediqqi bezala ere idatzia; paxtuneraz:  جنراله ډاکټره سهيلا صديقي‎; Kabul, 1949ko martxoaren 11 – 2020ko abenduaren 4a), askotan Suhaila jenerala deitua, Afganistango politikaria eta militarra izan zen. Osasun Publikoko ministro izan zen 2001eko abendutik 2004ra. Hori baino lehen, zirujau gisa lan egin zuen Afganistango armadan.  Gobernuko ministro gisa, "Ohoragarri" titulua eman zaio bere izena baino lehen. Siddiq hil arte Afganistango gobernuburu izan zen emakume bakarrenetakoa izan zen, eta Afganistanen teniente jeneral titulua izan zuen emakume bakarra izan zen. Afganistango gobernuarentzat lan egin zuen Mohamed Zahir Shah-en erregealditik.

 Lehen urteak eta hezkuntza 
Suhaila Kabulen jaio zen, Afganistanen. Sei ahizpetako bat izan zen. Barakzai Mohammadzai Pashtun leinukoa da.

Aita Kandahar probintziako gobernadorea izan zen eta ama, berriz, maistra tituluduna. Bi gurasoek beren alaba guztiak animatu zituzten kualifikazio profesionalak lortzera eta karrera bat garatzera. Bere ahizpa Masturak medikuntza klaseak ematen zituen Kabuleko Unibertsitatean eta berak ere medikuntza karrera bat jarraitzea erabaki zuen, 1961ean bere promozioko lehen graduatu izan zelarik.

Errege familia paxtun baten alaba —Zahir Shah erbesteratutako laurogei urtetik gorako erregearen ahaidea—, Siddiqi errespetatua izan zen, bai bere abertzaletasunagatik, bai bere leinuagatik. Beste afganiar aberats eta influentziadunek ez bezala, erbestealdi erosoari uko egin zion eta nahiago izan zuen herrialdean geratu, hogei urte baino gehiagoko gerra eta suntsipena jasanez. «Harro egoteko modukoa da niretzat. Nire herrian geratu nintzen eta nire herriari zerbitzatu nion. Ez nuen sekula atzerrira ihes egin», zioen.

Bigarren hezkuntza amaitu ondoren, Kabuleko Medikuntza Unibertsitatera joan zen, baina medikuntza ikasketak Moskuko Estatu Unibertsitatean osatu zituen, garai hartan Sobietar Batasuna zena.

 Ibilbidea 
Mohammad Najibullah-en gobernuan (1987–1992), Siddiq-ek zirujau orokor maila jaso zuen, Wazir Akbar Khan-eko Kabul-eko ospitale nagusiko kirurgiako buru izan zen Talibanen Erregimenaren aurretik eta ondoren. Erregimen honen pean, emakumeentzako medikuntza arauak mantendu zituen eta lan egiten zuen ospitaleko emakumeen atala berriz irekitzea lortu zuen, talibanek itxi ondoren.

Seddiqik ere lortu zuen talibanen gobernuaren bost urteetan lanean jarraitzea, baina soilik erregimen berria konturatu zenean zenbat behar zuten. Hasiera batean, Kabuleko Wazir Akbar Khan ospitaleko kirurgia-buru postua kendu zioten talibana 1996an boterera iritsi zenean. Baina buruzagi berriek berehala jakin zuten akatsa zela Afganistango zirujau ospetsuenaren trebeziak kentzea.

Zortzi hilabete geroago, talibanak etorri zitzaizkion erregutzera kirurgia-zerbitzuak emateko, alabak eta emazteak tratatzeko. "Behar ninduten eta itzultzeko eskatu zidaten". Siddiqik baiezkoa eman zuen, baina baldintza bakar batekin: berak eta bere ahizak Shafiqari, burka erabili beharrik ez izatea, gorputz osoa aurpegiaren gaineko sare-estalki batez estaltzen duen jantzia,  talibanek emakume afganiar guztientzat derrigorrezkotzat ezarri zutena. Talibanak ados egon ziren. "Ez zen garaipen bat izan niretzat, baina ni han egotea behar zuten. Kandaharrera joan nintzenean ere [talibanen sorlekua izan zen hegoaldeko hiri basamortua] ez nuen inoiz burka erabili ", zioen.Garaipen pertsonal horrek Siddiqi, Afganistango elitearentzako arrakasta femeninoaren sinboloa, heroi herrikoi bihurtu zuen.

AEBetako Indar Armatuek, Britainia Handiko Indar Armatuek eta Espainiako Indar Armatuek 2001eko Afganistango Inbasioaren ondoren gobernu talibana erretiratu ondoren, Siddiq Osasun Publikoko ministro izendatu zuten eta Hamid Karzai bitarteko presidentearen aurrean zin egin zuen. Bere lehen ekintzetako bat nazioarteko komunitateari laguntza eskatzea izan zen, emakumeentzako lan-indar mediko bat ezartzeko. Gerrak suntsitutako herrialdera bidali zuten Osasunaren Mundu Erakundeko talde batekin bildu zen, haien osasun-beharrak aztertzeko, eta esan zuen Afganistango emakumeen trebakuntza funtsezkoa zela, osasun-sistemako funtsezko aktiboa direlako.Suhaila Siddiq es considerada una heroína del período talibán por muchas feministas.  

Bai bera eta bai bere ahizpa Sidiqa, Kabuleko Institutu Politeknikoko irakaslea, burka erabiltzeari uko egin zioten emakume bakanetako bi izan ziren. Hau esaten zuen: 

Hona hemen Suhaila Siddiqek ministro gisa iragarritako jarduera batzuen zerrenda:

 2002ko apirilean, Seddiqek poliomielitisaren aurkako 6 milioi haur afganiarren txertaketa ikuskatu zuen, Haurrentzako Nazio Batuen Funtsaren izenean.
 2002ko uztailean, Seddiq Txinako ordezkaritza batekin bildu zen, eta Afganistango ospitalerik modernoena izango zela agintzen zuena berritzea finantzatzea adostu zuen.
 2006ko azaroan, Seddiqek hiesari buruzko hitzaldi bat eman zuen Afganistanen, Eurasianeten, New York hirian.

 Bizitza pertsonala 
Siddiq Afganistanen bizi izan zen bizitza osoan. Ez zen inoiz ezkondu, bere lanbidean gehiegi aritzen zelako eta senar batentzat denborarik ez zuelako eta esten zuen:

 Heriotza 
Seddiqik Alzheimer gaitza zuen. Kabulen hil zen 2020ko abenduaren 4an, COVID-19aren konplikazioen ondorioz.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 "Geure buruaz fidatu besterik ezin dugu egin gure herrialdea berreraikitzeko"

Kategoria:Kabuldarrak
Kategoria:Afganistango militarrak
Kategoria:Emakume militarrak
Kategoria:Emakume politikariak
Kategoria:Afganistango politikariak
Kategoria:Afganistango feministak
Kategoria:Afganistango aktibistak
Kategoria:COVID-19 gaixotasunaren biktimak