Xabier Tolaretxipi

Xabier Tolaretxipi Lizarralde (Donostia, Gipuzkoa, 1923ko martxoaren 17a – Donostia, Gipuzkoa, 1976ko urtarrilaren 16a) antzerki aktorea eta kultura-kolaboratzaile gipuzkoarra izan zen.

Donostiako antzerki eszenan nabarmendu zen, antzerkigile gisa, batez ere, amateur talde edo talde zaleetan parte hartuz. Gerra Zibilaren aurretik, Donostiako Kursaleko Poxpolinetan eman zion hasiera bere ibilbideari haur paperak egiten. Askotariko antzezlanak antzeztu zituen, bai tokiko taldeekin bai beste lekuetako egile batzuen obrekin. Lan horien artean Toribio Altzaga, Abelino Barriola, eta T. de Monzón-Olaso bezalako autoreren obrak interpretatu zituen. Lehendabiziko obra, Toribio Altzaga “Aterako gera” izan zen, eta Donostiako Ande Mariaren elizako lokaletan eraman zen aurrera eta gerora Aizarnara atera ziren, zuzendari eta apuntadore lanetan Mikel Urreta aritu zelarik. Urteetan aritu zen Joxe Mari Etxebeste lagun minarekin antzerki lanak egiten.

Halaber, antzerkiaren jardueraz gain, kritika idazlea ere izan zen eta bere kazetaritza-bokazioa garatu zuen La Voz de España eta El Diario Vasco de San Sebastián egunkarietan, antzerki-kritikak aurkeztuz. Xabier Tolaretxipik euskarazko aldizkarietan ere kolaborazioak egin zituen, hala nola, antzerki edo kultura gaietan Zeruko Argia eta Aranzazu bezalako euskarazko argitalpenetan aritu zen.

Umetan, gerra aurreko eskola ezagutu zuen, eta Scola Cantorum-en abesteko aukera izan zuen. Familiari dagokionez, bost mutil eta bi neskak osatutako zazpi seme alabako familia bateko seme zen. Bere aita Inuzentzio Tolaretxipi, ez zen musikaria, baina bazuen bertsotarako joera eta gainera euskal kantutegia goitik behera ezagutzen zuen. Aita oso euskaltzalea zen, eta zazpi urte egin zituen Ondarreta eta Talavera de la Reinako espetxeetan, espioitza eta traizioa egitearen salaketa jasota. Bestalde, ama, Cristina Lizarralde, 1944. urtean hil zen Xabier Tolaretxipik 21 urte besterik ez zituela. Zentzu berean, bere ahizpa gazteena, Begoña Tolaretxipi Lizarralde (Gipuzkoa, Donostia, 1938) musikari esanguratsua izan da bere inguruan, izan ere, musika ikasiz, irakatsiz eta interpretatuz igaro du bizitza osoa. 1998an erretiroa hartu zuen musika irakasle bezala, baina oraindik irakasteari eusten dio denborapasa gisa, eta gainera, Andoain eta Urnietako parrokietan organoa jotzen du.

 Bibliografia 
[https://w390w.gipuzkoa.net/WAS/CORP/DKPAtzokoPrentsaWEB/argitalpen/179997/data/193792200000/orriaZbk/22?hitzak=&argitalpenak=&hasieraTimestamp=0&amaieraTimestamp=0&indiceFila=0&entitatea=0&iragaziArgitalpena=&iragaziHasieraTimestamp=&iragaziAmaieraTimestamp=&aukeratua=21&contenido=&orria=1/

https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/tolaretxipi-lizarralde-xabier/ar-140058/ 

https://w390w.gipuzkoa.net/WAS/CORP/DKPAtzokoPrentsaWEB/argitalpen/179997/data/193792200000/orriaZbk/22?hitzak=&argitalpenak=&hasieraTimestamp=0&amaieraTimestamp=0&indiceFila=0&entitatea=0&iragaziArgitalpena=&iragaziHasieraTimestamp=&iragaziAmaieraTimestamp=&aukeratua=21&contenido=&orria=1