Masala chai

Masāla chāi, edo Te Chai,  espeziak dituen te-esnedun edari bat da, jatorriz Indiakoa. Te beltza, kardamomoa, jengibrea, kanela eta, askotan, baita iltze-usaina, anisa eta piperbeltza ere nahasten ditu.

Chai masalaren bertsio tradizionalak bero izenez ezagutzen diren espeziak erabiltzen ditu, honako hauek gehituz: kardamomoa, iltzea, izar anisa, jengibrea eta kanela. Herrialdearen mendebaldean ez dute anisa edo piperbeltz beltza erabiltzen; te berdearekin egiten dute, beltzaren ordez, eta gehitu egiten dira: almendrak, kardamomoa, kanela, iltzea eta, batzuetan, azafraia.  

Gaur egun prestatuta saltzen da eta esnea edo ur beroa botatzen zaio. Estatu Batuetako ostalaritza-establezimendu askok handizkako salmentarako prestatutako nahasketa erabiltzen dute. Hotza edo esne-gain harrotuarekin irabiatua ere hartu izan ohi da udako denboraldian.

 Etimologia 
Jatorrizko izena Masālā chāy da. Masaxia, berriz, "masi"  hitzetik dator, hau da, mortero batekin birrindu esan nahi du, eta espezien nahasketak izendatzeko erabiltzen da, garam masala kasu. Chāy hitza tea esateko erabiltzen da, hindieraz eta Asia eta Ekialdeko Europako zati handi batean, eta  "cha" () txinatarretik dator, persiar "chay" () hitzaren bitartez. Mendebaldeko kafetegietan batzuetan chai latte deitzen zaio.

 Historia 
Assam eskualdea oso emankorra da tea landatzen, baina historikoki, bertakoek, medikuntzatzat hartu zuten sukalderako balioa duen edariaren ordez.1830eko hamarkadan, British East India Company kezkatuta agertu zen Txinak tearekin zuen monopolioaz, merkataritza gehiena osatzen zuena eta Britainia Handiko te kontsumo itzelaren alde egiten zuena, pertsona eta urte bakoitzeko 1 libra (0,45 kg) ingurukoa izanik. Kolono britainiarrak berriki ohartu ziren ipar-mendebaldeko indiar te-landareen existentziaz, eta te-sailak maila lokalean landatzen hasi ziren. 1870ean, Britainia Handian kontsumitutako tearen% 90 baino gehiago txinatar jatorrikoa zen oraindik, baina 1900ean% 10era jaitsi zen kopuru hori; neurri handi batean, Indian (% 50) eta Zeilanen (% 33) landutako teak ordeztu zuen.

Hala ere, India barruko te beltzaren kontsumoa txikia izan zen XX. mendearen hasieran, Indiako Te Elkarteak egindako promozio kanpainara arte. Kanpaina horrek lantegiak, meategiak eta ehun-errotak bultzatu zituen langileei tea hartzera.
Tearen promozio ofiziala ingeles eran egiten zen, esne fresko hotzarekin eta azukre gustuarekin. Indiako Te Elkarteak hasieran gaitzetsi egin zuen saltzaile independenteek espeziak handitzeko zuten joera, eta, hala, murriztu egiten zen te-orrien erabilera (eta, beraz, erosketa) bolumen likidoaren unitateko. Hala ere, gaur egun duen moldean, oso edari herrikoia bezala finkatu da, ez bakarrik britainiar domeinuaren gainean, baizik eta bere mugetatik haratago. 

 Prestaketa 
Ez dago errezeta finkorik, eta familia askok tearen bertsio propioa egiten dute.

Masala chai prestatzeko metodorik errazena esnea eta ura te, azukre eta espezien hostoekin nahastuta irakitea da. Indiako azoka txikiek “chai masala” mota asko saltzen dituzte. Badira, baita ere, etxean beren masala chai propioa egiten duten familiak. Dena irakin ondoren, hostoak eta espeziak kendu behar dituzu zerbitzatu aurretik, hondakinik gera ez dadin eta likidoa bakarrik egon dadin. Metodoa desberdina izan daiteke pertsona bakoitzaren gustuen arabera. Adibidez, etxe batzuetan osagai guztiak batera konbina ditzakete hasieran, ondoren nahasketa irakin eta berehala zerbitzatu. Beste batzuek denbora gehiagoz uzten dute nahasketa irakiten, edo espeziak geroago gehitzen dituzte prozesuan. 

Luzaroegi ez irakiten uztea gomendatzen da, zapore mikatza sortzen baitu. Normalean, ¼ esnerekin hartzen da, edo, batzuetan, ½ esnerekin.

 Aldaerak munduan zehar 
Bere ospea dela eta, hainbat aldaera sortu dira munduan zehar, eta osagaiak aldatu egin dira, bai espeziak, adibidez intxaur muskatua erabiliz, edo tearen ordez belar matea erabiliz, edo baita nahasketa desberdinetan txokolatea erabiliz ere.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Esnedun edariak
Kategoria:Indiako gastronomia
Kategoria:Te motak