Aljerko espedizioa (1541)

Aljerko espedizioa, espainiar historiografian Aljerko Jardunaldia () deitua, 1541ean Karlos I.a espainiar erregeak Hayreddin Bizargorria almirante otomandarrari Aljer kentzeko egindako operazio militarra izan zen, espainiar porrotean amaitu zena. Planifikazio eskasak eta klima txarrak espedizioaren porrota ekarri zuten.European warfare, 1494–1660 by Jeremy Black p.177E.J. Brill's first encyclopaedia of Islam, 1913–1936 by Martijn Theodoor Houtsma p.258 

 Aurrekariak 
Karlos I.a Espainiako erregeak 1535ean Bizargorria almirante otomandarraren aurkako Tunisko konkistan lortutako arrakasta gorabehera, almiranteak Mediterraneoko kristau-kostaldeak mehatxatzen zituen Aljerretik.

Otomandarrek moriskoekin zituzten harremanak zirela eta, Espainiarentzako arriskua bikoitza zenez, Karlos I.ak Aljer konkistatzea erabaki zuen. Paulo III.a aita santua erdialdeko Europan turkiarrei eraso egitea garrantzitsuagoa zela esaten saiatu zen, Budapest hartu berria baitzuten. Bestalde, Andrea Doria almirante genovarra eta Alfonso de Ávalos Vastoko markesa ere saiatu ziren plana uxatzen, 1541eko uda amaitzen ari zela eta ekaitzen garaia hurbiltzen ari zela iritzita. Hala ere, Karlos I.ak espedizioari ekin zion.

 Operazioa 
Urriaren 21ean espainiar flota Aljeriako kostaldean zegoen. Maótik Aljerrerako bidaian, ekaitzak jo zuen, eta ontzidia ia hondoratu egin zen.The Story of the Barbary Corsairs by Stanley Lane-Poole p.114ff  Azkenean, Aljeriako kostaldera iritsi ziren, baina eguraldi txarrak lehorreratzea atzeratu zuen, eta itsasgizon trebeenek erregeari operazioa bertan behera utz zezala aholkatu zioten, zeren, klima kontrakoa izateaz gain, Hasan Agha hiriko gobernadoreak ondo babesturik baitzuen kostaldea. Baina bere plana gauzatzen tematu zen, itsasontzietan kalteak gertatzen hasiak ziren arren.

Bernardino de Mendozaren eskuadra senadi baten babesean geratu zen, eta gainerako itsasontziek kostaldeari jarraitu zioten lehorreratzeko leku egoki baten bila. Khemir eta Harzach errekastoen artean aukeratu zuten, Aljerretik kilometro gutxira.

Igandean, hilaren 23an, egunsentian, ekaitza baretu eta lehorreratzen hasi ziren. Tropek bide luzea egin behar izan zuten ura gerrira arte zutela, armak, hatuak eta hiru egunetarako janariak zeramatzatela. Eguerdian, tropa ia guztiak lehorreratu ziren, baina ekaitzak gogor jo zuen, eta, ondorioz, ezin izan zituzten material astunak, zaldiak eta janariak lehorreratu.

Karlos I.ak, lehorreratzean, mezu bat bidali zion Aljerko defentsaz arduratzen zen Hasan Aghari, errendizioa eskatuz, baina ez zuen erantzunik jaso.

Astelehenean, lehorreratutako tropak aurrera egiten hasi ziren, hiru gorputzetan banatuta. Abangoardian zeuden espainiarrak, Hernando Gonzagaren agindupean; alemaniar landsknechtak, erdian, Albako dukeak aginduta eta enperadoreak lagunduta, eta italiarrak, Camilo Collonaren agindupean, eta Maltako Ordenako 400 zaldun itsasertzean zehar. Zaldizko indigena irregularrek eraso zieten, eskopetaz eta baleztaz armaturik.

Hiria ondo gotortuta zegoen, baina tropa gutxi zituen. 800 bat turkiar eta 5.000 bat espainiar mairu eta morisko.

Setioa ezarri eta erasorako plana prestatu zen, itsasotik galeren laguntza zuena. Baina material astuna ez zegoenez (setio-artilleria, hormetako eskalada-erremintak, etab.), erasoa atzeratuz joan zen.

Klimak okerrera egin zuen, euri-jasekin eta haize urakanatuekin, kanpamenduko dendak eraitsi zituztelarik. Lurra lokaztuta eta babesik gabe, tropek ezin izan zuten lorik egin gau osoan. Biharamunean, eguraldiak okerrera egin zuen, eta setiatuek irteera bat egin zuten, italiar destakamendu bat ihes egitera behartuz. Alemaniarrak eta Maltako zaldunak etorri zitzaizkion laguntzera, eta liskarra Aljerreko ateetan geratu zen. 300 bat hildako eta beste hainbeste zauritu izan ziren, baina tropa inbaditzaileek setioa ia osorik ixtea lortu zuten. Hassan Agha gogor defendatu zuen Bab Azzoun atea, Maltako zaldun asko akabatuz. Hurrengo egunean hiria hartzea espero zuten.

Urriaren 24an eta 25ean ekaitza gogortu eta, denbora gutxian, 150 itsasontzi hondoratu ziren janariz, munizioz eta zaldiz beteta. Aljeriarrek denboraleak hondartutako itsasontzietako tripulazioak hil zituzten. Itsasontzi asko, artilleria bezalako elementu astunak uretara botaz salbatu ziren. Doriak bizirik atera zirenak bildu eta Matefu lurmuturraren babesean eraman zituen.

Egoera eta janaririk eza ikusirik, lehorrean kontseilu bat egin zuten, eta jeneralek setioa altxatzea eta Doriaren itsasontzietarantz joatea erabaki zuten, lehorreratzeko. Karlos I.ak onartu egin zuen erabakia. Ia janaririk gabe eta espainiarrekin erretagoardia babesten hasi ziren. Matefu lurmuturrera iritsitakoan, Hernán Cortések proposatu zion enperadoreari ontziratzeko eta tropak uzteko, Aljer berriro konkistatzen saiatzeko. Baina Karlosek ez zuen onartu.

Lehorreratzeko, zaldiak uretara bota zituzten gizonei leku egiteko. Lehorreratzea amaitu bezain laster, klimak okerrera egin zuen berriro, eta, beraz, presaka amaitu zen, eta itsasoratu egin ziren. Itsasontzi batzuek itsaslabarren kontra jo zuten, beste batzuek Aljerrera jo zuten, bizia errespetatuko zietela aginduz amore emanez.

Flota sakabanatu egin zen, batzuk Oranera, besteak Italia, Sardinia edo Espainiara. Karlos I.a zihoan Doriaren galerak Bejaian lehorreratu ziren, eta hogei egun eman zituzten han. Azaroaren 23ra arte ez zuen ekaitza baretu, eta Eivissara eta Cartagenara joan ziren; abenduaren hasieran iritsi ziren hara.

Siziliako Tertzio Zaharra mairu-zalditeriaz osaturiko armada batek setiaturiko Tunisa joan behar izan zuen laguntzera. Tertzioak hiria salbatzea lortu zuen Álvaro de Sande landako maisuaren lan onari esker.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 


 Garnier, Edith L'Alliance Impie Editions du Felin, 2008, Paris 





 Kanpo estekak 

Kategoria:Setioak
Kategoria:Otomandar Inperioak parte hartutako guduak
Kategoria:Espainiak parte hartutako guduak
Kategoria:Aljeriako historia
Kategoria:1541eko gatazkak
Kategoria:Karlos Habsburgokoaren erregealdia
Kategoria:Aljer
Kategoria:Genovako Errepublikak parte hartutako guduak