Estela Canto

Alba Estela Canto (Buenos Aires, 1915eko irailaren 4a - ibíd., 1994ko ekainaren 3a) argentinar idazle, kazetari eta itzultzailea izan zen.

 Biografia 
Uruguaiko familia tradizional baten ondorengoa, bere arbaso batzuk militar garrantzitsuak izan ziren. Bere neba, Patricio Canto, El caso Ortega y Gasset saiakeraren egilea izan zen, Jose Ortega y Gasset espainiar filosofo ospetsuari buruzkoa.

1930eko hamarkadaren amaieran eta 1940ko hamarkadaren hasieran hainbat lan egin zituen. Besteak beste, korrikalaria eta dantzaria izan zen "piezaka", dantzatzeko moduko lokal batean, non gizonek emakumeei diru kopuru bat ordaintzen zieten haiekin pieza jakin batzuk dantza zitzaten.
1944an, Adolfo Bioy Casares eta Silvina Ocamporen etxean, Jorge Luis Borges ezagutu zuen. Hasieran Borgesek ez zion erreparatu, baina Estelak mirespenez begiratu zion (Borges ezaguna zen literatur esparruetan), intelektualekiko erromantzeak interesatzen ez bazitzaizkion ere. Bioyren etxean beste bilera bat egin ondoren, Borgesek laguntzeko eskaintza egin zion. Berandu arte ibili eta hitz egin zuten, besteak beste George Bernard Shaw miresten zutela deskubrituz. Borges Cantorekin maitemindu zen, hainbesteraino non idazlearen zenbait gutun erromantikoren hartzaile izan baitzen, gero Borgesi buruzko 1989ko bere liburuan argitaratuko zituenak. Cantok honela dio liburu honetan izandako harremanari buruz:Borgesen jarrerak hunkitu egiten ninduen. Gustatzen zitzaidan berarentzat nintzena, berak nigan ikusten zuena. Sexualki ez zitzaidan askorik axola. Bere musu baldar, zakarrak, beti erdeinuz onartuak ziren. Ez nuen inoiz sentitu nahi izan sentitzen ez nuena.Bere ama Leonor Acevedo Suarezi kontra eginez, honek ez baitzuen begi onez ikusten Canto bere pentsamendu eta liberalismo sexualagatik (Estela Cantok gizonekin abentura iragankorrak izateko aukera ematen zuen), Borgesek ezkontzea proposatzen dio. Estelak erantzuten zion:Atsegin handiz egingo nuke, Georgie, baina ez ahaztu Bernard Shawren ikaslea naizela. Ezin gara ezkondu lehenago oheratzen ez bagara.

Denbora aurrera joan ahala, Borgesek berarenganako sentitzen zuen maitasuna ezabatu egin zen, eta urte asko geroago berriro elkartu ziren, adiskide gisa.

Aleph ipuina berari eskainia dago, eta originala Borgesek oparitu zion, mekanografiatzean emandako laguntzagatik esker onez. Eskuizkribu hau Cantok Sotheby's enkante etxeari saldu zion hogeita hamar mila dolarren truke, eta Espainiako Liburutegi Nazionalak (Madril) erosi zuen. Gertaeren berreraikuntzaren arabera, Estelak baimena eskatu zion Borgesi Aleph saltzeko hamaiketako batean, ardo zuri botila bat hartuz, Maipú-ko 900 zenbakiko Dora hotelean, Borgesen etxearen aurrean.

Sur aldizkarian lan egin zuen eta hainbat itzulpen egin zituen, Marcel Prousten Denbora galduaren bila lanarena nabarmenduz.
1979an Luis Saslavskyk zuzendutako El Fausto criollo filmaren gidoian parte hartu zuen.

 Lanak 
Peronismoaren aurreko garaietako Buenos Airesko bizimodua deskribatzen du bere obrak. 1989an, Borges a contraluz argitaratu zuen, idazle ezagunaren biografia, non intimitateak kontatzen zituen eta gutunak argitaratzen zituen.

 1945 El muro de mármol
 1950 El retrato y la imagen
 1953 El hombre del crepúsculo
 1956 El estanque
 1962 Luz era su nombre. Firmada por Silvia Moyano del Barco pero atribuida a los hermanos Estela y Patricio Canto
 1962 La noche y el barro
 1966 Isabel entre las plantas
 1973 Los otros, las máscaras
 1976 La hora detenida
 1978 El jazmín negro
 1980 Ronda nocturna
 1982 Detrás de la medialuna (con el seudónimo de Evelyn Clift)
 1989 Borges a contraluz

1990ean, La novia de Borges film ertaina Peruko Ricardo Arroyo zinemagileak ekoitzi zuen, Omar Perez Santiago idazle txiletarrak idatzitako istorio bat oinarri hartuta.
Gero, zinemarako egokitzapena egin zen 1999an, Un amor de Borges izenekoa, eta Javier Torrek zuzendu zuen.

 Sariak 

 1945 Udal Saria El muro de mármol lanagatik
 1945 Imprenta López saria El muro de mármol lanagatik

 Ikus, gainera 

 Jorge Luis Borges
 Adolfo Bioy Casares

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Estela Canto: un retrato (Andres Rivera). Diario Página/12, 2008ko apirilaren 20a.
 Estela Canto: sabotaje del género en una poética de la visión, por María Rosa Lojo. Anales de literatura hispanoamericana aldizkaria, 1999.
 Heriotza aktaren faksimilea, Clarín egunkariak Bidaia aparta Estela Cantoren misterioen atzetik oharrean argitaratua, 2017ko uztailaren 28an.

Kategoria:Buenosairestarrak
Kategoria:Emakume anarkistak
Kategoria:La Chacarita hilerrian lurperatutakoak
Kategoria:Wikipedia:14 elementuko autoritate kontrola duten orriak
Kategoria:Argentinako idazleak
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Argentinako itzultzaileak
Kategoria:Emakume itzultzaileak
Kategoria:1994ko heriotzak