Datu-base bibliografiko

Datu-base bibliografiko bat edo aipuen datu-base bat edo erreferentzia bibliografikoen datu-basea erregistro bibliografikoen datu-base bat da, argitaratutako idatzitako lanen erreferentzien bilduma digital antolatu bat, liburu, aldizkari eta egunkarietako artikuluak, hitzaldi-aktak, txostenak, liburuen kapituluak, gobernu- eta lege-argitalpenak, patenteak, liburuak eta abar barne. Datu-base bibliografikoetako erregistro bibliografikoek artikuluak, hitzaldien dokumentuak eta abar deskribatzen dituzte, dokumentuetan dagoen informazioa osorik eman beharrean, eta, oro har, oso gai aberatsen deskribapenak izaten dituzte: hitz gakoak, gaiak sailkatzeko terminoak edo laburpenak.  Datu-base bibliografikoak, tematikoak direnean, jakintza-arlo jakin bati dagokion ahalik eta produkzio bibliografiko gehien biltzea dute helburu.
Datu-base bibliografiko bat izan daiteke, liburutegi bateko liburuei eta bestelako materialei buruzko informazioa duen datu-basea (adibidez, gaur egun erabiltzen diren online liburutegi-katalogoak), edo, terminoaren adiera erabilienari jarraituz, aldizkari multzo baten eta beste argitalpen zientifiko batzuen edukiaren aurkibide bibliografiko bat, hala nola artikulu zientifikoak, hitzaldi eta biltzarretako aktak, liburuen kapituluak, etab. Datu-base horiek formatu elektronikoa izan ohi dute, eta Internet bidez kontsultatzen dira. Aipu bibliografikoak, erreferentziak, abstract-ak (argitalpen zientifiko bateko goiko partean egin ohi den laburpena, irakurleak zer aukituko duen jakin dezan) eta, sarritan, indexatutako edukien testu osoa edo testu osorako estekak dituzte. 
Datu-base bibliografikoak, gaur egun, formatu informatikoetan biltzen dira. Horien bidez, azkar eta zuzenean eskura daiteke datu baseetan gorde den informazio erreferentziala, baina oraindik ere fitxategi fisikoak aurki daitezke liburutegietan, katalogo osoa biltzen dutenak.

Datu base mota hauen jatorria "Laburpenen aldizkariak" dira, XX. mendearen hasieran argitaratzen hasi ziren inprimatutako errepertorioak. Argitalpenak zeuden espezialitate zientifiko bakoitzeko. Informatikaren etorrerari esker, errepertorioak digitalizatu egiten dira, eta, horrela, informazioa eskuratzeko eta banatzeko erraztasunak ematen dira.

Erakunde publikoek nahiz enpresa pribatuek sortzen dituzte, eta, beraz, ordainpekoak nahiz doakoak izaten dira, oro har, Internet bidez.

Gaur egun, datu-base bibliografiko ugari daude. Eskuarki, diziplina edo arlo jakin batean espezializatuak dira. Irismen orokorragoa ere izan dezakete, edo horri lotutako diziplina multzo bat. Testu osoa ez da beti eskuragarri datu base bibliografiko batean.Reitz, Joan M. (2004). «bibliographic database». Dictionary for Library and Information Science. Westport, Connecticut : Libraries Unlimited. 70 or. (ISBN 1-59158-075-7). Horietako batzuk doan eskuratu daitezke, baina gehienak ordainpekoak dira. Instituzioek, hala nola unibertsitateek edo liburutegiek erosten dituzte, askotan urteko harpidetza bidez.Feather, John; Sturges, Paul, eds. (2003). International Encyclopedia of Information and Library Science (2. arg). London: Routledge. 127. or. (ISBN 0-415-25901-0).

 Datuen egitura 
Hemen erabiltzen den datu-base terminoa kontuz ulertu behar da. Izan ere, datu edo ohar bibliografikoen bilduma bat da. Itxuraz sinplea den egitura honek konplexutasun faktoreak ezkuta ditzake.

Erregistroen egitura erlatiboki oinarrizkoa izan daiteke (eremu bilduma soila), konplexuagoa MARC formatuekin (edo ISO 2709 arauaren araberakoa), eta are gehiago, XML egituradun edozinekin.

Datu-base erlazionalei dagokienez, konplexutasun-faktore bat datuen tamaina finkatzeko ezintasunetik dator. Ia eremu guztiak luzera aldakorrekoak dira, eta errepikapen faktoreak oso garrantzitsuak izan daitezke. Adibidez, autore izenak, gehinetan, 10 karaktere baino gutxiago izaten dituzte hainbat hizkuntza eta kulturatan, baina, demagun, adibidez, euskal zientzialari bat: Pedro Miguel Etxenike Landiribar, 32 karaktere baino geahigoko izena da, izenaren osagaiak banatzeko hutsuneak barne. Artikulu zientifiko batek, batez beste, 2 edo 3 egile ditu, baina  aurki daitezke fisikako artikuluak 500 egilerekin.

 Indexazioa eta terminologia-erreferentzialak 
Datu-base bibliografiko ugarik edukiak deskribatzen dituzten informazioak dituzte, indexazio-terminoen edo gako-hitzen zerrenda baten bidez. Gako-hitz horiek terminologia-erreferentzialak dira, eta horien izaera aldakorra da: hitz kontrolatuen zerrenda soila, sailkapen-planoa, thesaurus dokumentala edo ontologia.

Hiztegi kontrolatua duten datu-base bibliografikoek, beraz, thesaurus bat dute. Hiztegi kontrolatuak ikerkuntzan espezifikoagoa izateko aukera ematen du, polisemia arazoak eta anbiguotasunak saihesten baitira ikerketa terminoetan. Beste datu-base batzuk, aldiz, hizkuntza naturalez indexatzen dira, eta, beraz, guztiek ez dute lotutako tesaurorik.

Indexazioaz gain, datu askok gordailu espezializatuen erreferentziak eman ditzakete, hala nola aldizkako argitalpenenen gordailuak.

Azkenik, datu-base batzuek aldez aurretik landutako artikuluen erreferentzia bibliografikoak ere kodetzen dituzte, Science Citation Index Expanded, SCIE (Science Citation Index, SCI) aurretik,  adibidez.

 Liburutegiko katalogoak eta datu-base bibliografikoak 
Datu-base bibliografikoek liburutegi katalogo baten bidez baino bilaketa zehatzagoak egiteko aukera ematen dute. Erabiltzaile batzuek biak nahas litzakete, batzuetan liburutegiko katalogo batean agertzen den aurkibide nagusi batek bilaketa liburutegian eskuragarri ez diren iturrietara zabaltzea ahalbidetzen baituWong, M. A., & Saunders, L. (arg.). (2020). Reference and information services : An introduction. Bloomsbury Publishing USA. (adibidez unibertsitateetako liburutegietako online katalogoek, aukera ematen dute OCLCren Worldcat mundu-mailako katalogoan bialtzeko, Worldcat discobery bidez). Izan ere, liburutegien katalogoek normalean ez dute aldizkarietako eta egunkarietako artikuluak eskuratzeko aukerarik ematen, monografia osoak baizik.

 Erreferentzia bibliografikoen datu-baseak eta datuen datu-baseak 
Datu-base zientifiko asko datu-base bibliografikoak dira, baina beste batzuk ez. Bestalde, datuen datu-baseak ere aurki daitezke, adibidez, arrainei buruzk odatuek eamten dituen FishBase, osagai kimikoen inguruko PubChem.  

 Chemical Abstracts Service, CAS, adibidez, CAS Registry tresna kudeaten du, 200 mniloi sustantzai organiko eta inorganikoren informazioa duen datu-basea.
 Entrez (Global Query Cross-Database Search System) bilaketa aplikazio bat da, osasunari buruzko datu baseetan bilaketa egiten dituena datu bse bibliografikoetan zein bestelako edukiak dutenetan.

Zientziaren eremutik kanpo, gauza bera gertatzen da: alde batetik, artearen historiako aldizkarietako artikuluen aipuak dituzten datu-baseak daude, eta bestetik, irudi artistikoen datu-base irekiak, ARTstor kasu.

 Datu-base bibliografikoen zerendak eta sarrera 
Datu-base bibliografikoen gaikako zerrenda bat ikus daiteke ingelesezko Wikipedaiko orri honetan: List of academic databases and search engines. Bestalde, uibertsitatetako liburutegiak datu base bibliografikoen eta adlizkarien harpidetza kontratu egiten dute. Aurreko hamarkadetan, unibertsitateek argitaletxeei adlizkariak erosi eta paperezko foramtuan jasotzen zituzten. Gaur egun, gero eta gehiago, online jasotzen dira aldizkariak eta datu-base bibliografikoak. Datu-base bibliografikoek, ahal bezain artikulu gehienei  buruzko informazioa emango dute, izan artikulu horiek irekiak, unibertsitateak harpidetzan erositakoak edo itxiak, aparte ordaindu beahrrekoak. 

Adibidiez, EHUren liburutegiaren web orrian, alfabetikoki edo gaiaren arebaera sailkatuta ematen du unibertistateak harpidetuta dituen datu-baseak. Mondragon Unibertsitatean datu-baseei eta atari espezializatuei buruzko informazioa eta sarbidea ematen dute. Nafarroako Unibertsitaete Publikoaren (UPNAren) liburutegiak ere hainbat datu-baseetara sartzeko aukera ematen du. Espainiako Liburutegi Nazionalak (BNEk), liburutegi erraldoai izanik, hainbat datu-base bibliografiko askotara harpidetuta dago, eta hoirek  ikusteko alfabetikoki ordetatua dagoen zerenda bat kontsulta daiteke, baina  zerrenda luzea denez, BNEk bilaketa bat eskaintzen du bere web-gunean hainbat bilaketa irizpideren bidez:  irekiak diren edo ez diren arabera, gaika, eta ornitzailearen arabera.

 Historia 

Datu base bibliogafikoetan, datu base tresna moduan eta biblbiografia sailkatzeko eta indezatzeko tekniak batzen dira.
 Liburutegiko katalogo eta inbentarioen historia 
Antzinaroan (Asiria, Grezia, Erroma, Alexandria), liburutegietan dokumentu-funtseko unitateen existentzia kontrolatzeko bakarrik erabiltzen ziren katalogoak/inbentarioak zeuden. Hala eta guztiz ere, liburuzainek dokumentu bakoitzetik deskribatzeko eta indibidualizatzeko aukera ematen zuten elementuak nabarmentzen zituzten, eta dokumentu-analisi moduko bat osatzen zuten.

Erdi Aroan, Albert Derolezen arabera, katalogoek eta inbentarioek izendapen desberdinak izan zituzten, nahiz eta katalogoaren egungo izena oso gutxitan lotzen zen liburutegiekin. Derolezen arabera, inventarium edo inventorium terminoak ziren erabilienak, pertsona fisiko edo moralen ondasun higigarrien inbentarioak egiteko erabiltzen ziren zerrendak. Hau da, helburu administratiboa zuen argi eta garbi, liburutegian benetan zeuden aleekin inbentarioan zerrendatutako dokumentuekin parekatzeko erabiltzen zelako, hau da, liburutegian bildutako ondasunak egiaztatzeko.

XVI. mendetik aurrera, funtsezko aldaketa gertatu zen informaziorako "sarbide anizkoitza" kontzeptua sortu zenean, eta haren ordezkari nagusietako bat Konrad Gesner bibliografoa izan zen. Bere Bibliotheca universalis (1545) lanak informazioa egituratzen du (autore grekoak, latinoak eta hebrearrak, baita bere lanak ere) "Bibliothecaren" bi liburukiei dagokien irizpide bikoitzari jarraituz: lehen liburukian egileak beren pila izenaren arabera ordenatzen ditu, eta zerrenda bat gehitzen dio, non abizenaren arabera ordenatuta agertzen diren eta ondoren izena; bigarrenean, Pandectarium (1548-9) izenekoan, materiaren araberako sailkapen alfabetikoko sistema bat aurkezten du, materiazko hogeita bat sarrera dituena, eta horien azpian lehen liburukian bildutako lanak ordenatzen ditu. Gainera, bere lana liburutegiko katalogo gisa erabiltzea iradokitzen du; horretarako, liburuen signatura topografikoa eta prezioa gehitu beharko liratekeela dio. Gesner-en, beraz, egileen izenen normalizazioari buruzko lehen kezka-adierazpen bat ikusten da, baina ez du bereitzen inbentario eta katalogoa.

XVII. mendean, deskribapen bibliografikorako hainbat saiakera egin ziren, egilearen abizena eta, lan anonimoen kasuan, izenburuko lehen hitz esanguratsua konbinatzen; adibidez, Oxfordeko Unibertsitateko Liburutegiko katalogoa (1605), Thomas Jamesek eta Thomas Bodleyk idatzia. Katalogo horren beraren bigarren edizioak (1620) jarraibideak ezartzen ditu egileen izenak aurkezteko moduak normalizatzeko, eta berrikuntza bat egiten du: erreferentzia gurutzatuak gehitzen ditu, onartzen ez den izenaren aldaeratik, normalizatura jotzen dutenak. Beste jarraibide batzuk ere ematen dituzte. Bodley-ren katalogotik hirugarren edizio ofizial bat egin zen (1674), arau berriak finkatzen zituena, adibidez, talde lanetan,  lehen egilearen izena jartzea, besteak beste.

XVIII. mendeko iraultzaren ondoren, Frantziako gobernuak katalogazio-arau batzuk ezarri zituen, desamortizatutako elizaren eta nobleen liburutegien funtsak antolatzeko. Lehen aldiz fitxak erabiltzen dira, eta ez zerrendak. Parsiko gobernuak, hainabt datu eskatzen zituen katalogorako: zenbaki korrelatiboa, egilea azalean agertzen zen moduan, libruan agertzen zen izenburu zehatza,  argitalpen-lekua, argitaratzailearen izena eta agitalpen urtea, alearen neurriak... gaur egun oraindik erabitlzen diren datu asko.  Fitxak lafabetikoki antolatzen ziren.

XIX. mendean zehar, tipologia eta funts aberats eta askotariko liburutegi ugari sortu zirenez, beharrezkoa zen bibliotekonomia katalogatzeko autonomia izatea eta diziplina "independente" bat eratzea. Deskribapen bibliografikoa normalizatu zuten arau katalografiko zehatzak egin behar ziren, eta arau horiek eboluzionatzen jarraitu zuten XX. mendean. Jakintzaren arlo guztietan bezala, konplexutasuna areagotzearekin batera, espezializazio handiagoa behar zen.

XX. mendearen bigaren erdiraino, liburuak eta aldizkarietako artikuluak aurkitzea lan nekeza zen. Brown, C. C. (2021). Librarian’s guide to online searching : Cultivating database skills for research and instruction (6. arg). Libraries Unlimited. Katalogoak edo arukibideak inprimatua zeuden eta ikerlariek maiz, liburutegi edo artxibategi fisikoetara joan beaharra zuten bertako indizeak eta katalogoak kontsultatzeko. Metodo hori hainbat hamarkadatan erabili zen, eta oraindik badira paperezko indizeak, baina oso gutxi.Cassell, K. A. eta Hiremath, U. (2018). Reference and information services : an  introduction. (4. arg.). Chicago: ALA Neal Schuman.  147-148 or.

Liburu eta artikuluen bilaketak eta argitaltzen zen literatura zientifikoaren zabalkundea errazteko, kartalogoak eta indizeak argitaratzen eta banatzen hasi ziren, nahiz eta nahiko garesita zen. katalogo kolektiboetan, libruutegiek zituzten idazlanen katalogoa egiten zen, eta aleak zer liburutegitan zeuden jakiarazten zen. Beste kasu batzuetan, jakintzagai bati buruz publikatzen zen guztia jaso eta horren indizea publikatzen zen formatu fisikoan.  

Beraz, XX. mendearen erdialdea baino lehen, argitaratutako literatura bilatzen zuten pertsonek aurkibide bibliografiko inprimatuak erabili behar zituzten. Informatikaren garapenari esker, memoria eramangarriak egiten hasi ziren, hala nola, disketeak, CD-Romak eta beste.  Biltegiratzen formatu horiek oso egokiak izan ziren zerrenda bibliografikoak gordetzeko eta banatzeko. Baina urrats handienak eman ziren zerrenden ordez, datu bibliografikoak datu beseetan gordetzen hasi zirenenean (eta horiek ematen diztuzten bilaketa eta antolaketa ahalmenekin), eta datu base horiek Internetera konektatu zirenean. Science Citation Index (gaur egun  Science Citation Index Expanded, SCIE), 1955an hasi zen egiten eta argitaratzen, nahi eta helburua ez zen bilaketa direktorioa izate, baizik eta zientzialariek publikatuatkoa kontroaltzea eta artikuluen zitazioak jasotzea eta baloratzea. Hasiera hasieratik, informatika erabili zuten zerrenda egite lana errazteko.

 Datu-baseen historia 
Datu-base terminoa 1963an Kalifornian egindako sinposio batean entzun zen lehen aldiz.  Lehen hurbilketa batean, esan daiteke datu-base bat taldekatuta edo egituratuta dagoen erlazionatutako informazio-multzo bat dela. Informatikaren ikuspegitik, datu-base bat diskoetan biltegiratutako datu-multzo batez eta datu-multzo hori manipulatzen duten programa informatiko batzuez osaturiko sistema bat dela.

Bestalde, datu-baseak kudeatzen duen sistema bat oso software espezifikoa da, datu-basearen, erabiltzailearen eta datu-basea erabiltzen duten aplikazioen arteko interfaze gisa erabiltzen dena. 

Gaur egun, datu-baseak eragin erabakigarria izaten ari dira ordenagailuen erabilera gero eta handiagoan.

"Datu-baseen" edo datu bildumen jatorria Antzinaroan dagoela esan daiteke, non liburutegiak eta mota guztietako erregistroak baitzeuden. Datuen bilketa egiten zen: uzta eta erroldei buruzko informazioa biltzeko ere erabiltzen ziren. Hala ere, bilaketa geldoa eta eraginkortasun gutxikoa zen, eta ez zegoen eskuzko lana ordezkatuko zuen makinarik.

Datu-base informatikoak informazio edo datu kopuru handiak gordetzeko beharrei esker garatu ziren. Batez ere, lehenengo konputagailuak agertu zirenetik, datu-baseen kontzeptua informatikari lotuta egon da.

1884an, Herman Hollerithek txartel zulatuen makina automatikoa sortu zuen, eta historiako lehen estatistika-ingeniaria izan zela esan ohi da, ordura arte, eskuz egiten baitziren erroldak. 

Egoera horren aurrean, Hollerith tabuladore edo zentsoa egiteko makina bat diseinatzen hasi zen, txartel zulatuetan oinarrituta.

Geroago, berrogeita hamarreko hamarkadan, zinta magnetikoak sortu ziren, informazioa automatizatzeko eta kopiak egiteko. Horri esker, industria berrien informazio-premiak ase ziren. Eta mekanismo horren bidez, informazioa automatizatzen hasi ziren, baina desabantaila batekin: modu sekuentzialean baino ezin zen egin.

 1960ko hamarkada 
Hirurogeiko hamarkadan, konputagailuen prezioak jaitsi ziren konpainia pribatuek eros zitzaten, eta diskoen erabilera hedatu zen. Aurrerapen hori oso eraginkorra izan zen garai hartan, euskarri horretatik abiatuta informazioa zuzenean kontsulta baitzitekeen, datuen kokapen zehatza jakin beharrik gabe.

Garai horretan bertan hasi ziren sareko datu-baseen eta datu-base hierarkikoen lehen belaunaldiak, datu-egiturak zerrendetan eta zuhaitzetan gorde baitzitezkeen.

Hirurogeiko hamarkadako beste lorpen nagusietako bat IBMk eta American Airlinesek SABRE garatzeko egin zuten aliantza izan zen. SABRE American Airlines konpainiako bidaiarien hegaldien, transakzioen eta informazioen erreserbak kudeatzen zituen sistema eragilea izan zen.  

Eta, ondoren, hamarkada horretan bertan, Charles Bachman-ek IDSa garatu zuen (CODASYLren parte zen). Horrek "sareko eredu" izenaz ezagutzen den datu-base sistema mota berri bat sortzea ekarri zuen, eta horrek aukera eman zuen datu-base sistemetan estandar bat sortzeko, informazio-sistemen lengoaia berriak sortzeari esker.

CODASYL (Conference on Data Systems Languages) informatikako industrien partzuergo bat zen, ordenagailu askotan erabili ahal izango zen programazio-lengoaia estandar bat erregularizatzea helburu zuena.

Partzuergo horretako kideak datu-prozesuarekin lotutako industrietakoak eta gobernu-erakundeetakoak ziren, eta haien helburu nagusia zen datu-sistema eraginkorrenen azterketa, diseinua eta inplementazioa sustatzea; eta COBOL bezalako hainbat programazio-lengoaiatan lan egin bazuten ere, ez zuten inoiz estandar finkorik ezarri. Estandar hori, azkenean, ANSIk (Amerikar Estandar Nazionalen Institutua) egin zuen.

 1970eko hamarkada 
Hirurogeita hamarreko hamarkadari dagokionez, Edgar Frank Coddd-ek, datu-base erlazionalen teoriari egindako ekarpenengatik ezaguna den zientzialari informatiko britainiarrak, eredu erlazionala definitu zuen eta, aldi berean, datu-sistema erlazionaletarako arau batzuk argitaratu zituen “Datu-banku partekatu handietarako datu-eredu erlazional bat” artikuluaren bidez.

Horren ondorioz, Datu Baseak Kudeatzeko Sistemen bigarren belaunaldia sortu zen.

Horren ondorioz, 1970eko hamarkadan, Lawrence J. Ellisonek —Larry Ellison izenez ezagunagoa—, Edgar F Codd-ek datu-base erlazionalen sistemen gainean egindako lanetik abiatuta, "Relational Software System" garatu zuen, gaur egun Oracle Corporation deritzona, eta, hala, konpainia horren izen bereko datu-base erlazionalen kudeaketa-sistema bat garatu zuen.

Geroago, 80ko hamarkadan, SQL (Structured Query Language) ere garatuko da, hau da, datu-base erlazionaletara sartzeko kontsulta-lengoaia edo adierazpen-lengoaia bat. SQLari esker, kontsultak egin daitezke datu-base batetik informazio interesgarria berreskuratzeko, bai eta datu-basean aldaketak erraz egiteko, datuak idazteko alegia. Gainera, informazio-kantitate handiak aztertzen ditu, eta informazio beraren aurrean hainbat eragiketa-mota zehazteko aukera ematen du, laurogeigaren hamarkadan diseinatu ziren datu-baseetan ez bezala, transakzioen bidezko prozesamentuen bidezko aplikazioatarako eigetn zirenak.

Baina nabarmendu behar da ORACLE munduan dagoen datu-base sistema osoenetakotzat jotzen dela, eta enpresa-zerbitzarien merkatuan ia duela gutxi arte erabat menderatu duen arren, gaur egun Microsoft konpainiaren SQL Server eta lizentzia librea duten Datu-base Erlazionalen beste Sistema Administratzaile batzuen lehia jasaten ari dela. Lizentzia librekoak dira, besteak beste, PostgreSQL, MySQL edo 1990eko hamarkadan agertu zen Firebird.

 1980ko hamarkada 
Bestalde, laurogeiko hamarkadaren hasieran hasi zen harreman-sistemen komertzializazioaren gorakada, eta SQL industriaren estandarra izaten hasi zen, bere taula-sistemarekin (errenkada eta zutabez osatua) erlazionaturiko datu-baseek hierarkia- eta sare-oinarriekin lehiatu ahal izan baitzuten, programazio-maila erraza eta programazio-maila nahiko baxua izatearen ondorioz.

 1990eko hamarkada 
1990eko hamarkadan, objektuetara bideratutako datu-baseen inguruan egin zen datu-baseen ikerketa. Horiek nahiko arrakastatsuak izan dira datu-base erlazionalak modu eraginkorrean garatu ezin izan diren eremuetan datu konplexuak kudeatzeko orduan. Hala, Microsoft Office paketeko Excel eta Access tresnak garatu ziren, objektuetara bideratutako datu-baseen hasiera markat  zutenak.

Horrela sortu zen datu-baseak kudeatzeko sistemen hirugarren belaunaldia.

Garai horretan hasi zen, halaber, ANSIk SQL lengoaiari buruz egindako lehen argitalpena aldatzen, eta adierazpen erregular berriak, kontsulta errekurtsiboak, triggers eta objektuetara bideratutako ezaugarri batzuk gehitzen. Ondoren, . mendean, berriro ere aldaketak izango ditu, XML ezaugarriak, funtzioetan aldaketak, sequence objektuaren eta zutabe autonumerikoen estandarizazioa gehituz. Eta, gainera, SQL XMLrekin batera erabiltzeko aukera sortuko da, eta XML datuak SQL datu-base batean nola inportatu eta gorde zehaztuko da. Horrela, aplikazioei XQuery (XML kontsulta-lengoaia) erabilera integratzeko aukera ematen die, SQL datu arruntetara eta XML dokumentuetara aldi berean sartzeko. Eta ondoren, "order by" agindua erabiltzeko aukera emango da.

 XXI. mendea 
Gaur egun, datu-baseen merkatuan nagusi diren hiru konpainia handiak IBM, Microsoft eta Oracle dira. Internet arloan, berriz, informazio asko sortzen duen konpainia Google da. Hala ere, datu-baseak oso erraz sortzeko eta erabiltzeko aukera ematen duten software ugari daude; adibidez, LINQ, Microsoft-en proiektu bat, SQL-ren antzeko jatorrizko kontsultak gehitzen dizkiona .NET plataformaren lengoaiei. Proiektu horren helburua da Visual Studion egindako kode guztia objektuetara bideratua izatea; izan ere, LINQren aurretik, kanpoko datuen manipulazioak kontzeptu egituratuagoa zuen objektuetara bideratua baino, eta, horregatik, objektu horietarako sarbidea errazten eta estandarizatzen saiatzen da.

Nabarmentzekoa da Visual Studio Windows sistema eragileetarako garapen-ingurune integratua dela, eta hainbat programazio-lengoaia onartzen dituela, hala nola Visual C++, Visual J#, ASP.NET eta Visual Basic.NET. Gainera, beste batzuentzat beharrezko luzapenak garatzen ari dira, eta helburua da aplikazioak, web-guneak eta web aplikazioak sortzea, bai eta .Net plataforma babesten duen edozein ingurunetarako web-zerbitzuak sortzea ere, eta web-orrien, gailu mugikorren eta lan-orrien arteko komunikazkioa ahalbidetzen duten aplikazioak sortzea.

 Erreferentzia bibliografikoen datu-baseen sorrera eta garapena 
Erreferentzia bibliografikoen datu-baseak 1960ko hamarkada inguruan hasi ziren ezartzen dokumentazioaren informatizazioarekin . Bigarren Mundu Gerraz geroztik, dokumentazioa pilatzen eta handitzen hasi zen. Ikerketa hainbat esparrutan garatu zen, eta aldizkari zientifiko eta profesionalak ugaldu ziren.

Informazioa tratatzeko teknikak ezarri eta garatu ziren1950 eta 1960ko hamarkadetan.Arsenault, C., Da Sylva, L., Forest, D., Marcoux, Y., eta Maurel, D. (2009). 3. “La recherche d’information”. In, J.-M. Salaün & C. Arsenault (arg.), Introduction aux sciences de l’information (1‑). Presses de l’Université de Montréal. Informazio ugaritasun horren aurrean, indexazio sistema eskuzkoak eta mekanizatuak ez ziren aski eraginkorrak dokumentazio bolumen handia kudeatzeko. Aurrerapen teknologikoei eta arloko ikerketei esker, sistema eraginkorragoak garatu ahal izan ziren informazioa prozesatzeko eta hautemateko. Ordenagailuen teknologia iritsi zenean, paperezko aurkibideak migratzen hasi ziren.

1960-1970 urteetan, datu-bankua terminoa lehenestu zen. Datu-bankua da "Ezagutza eremu zehatz bati buruzko datu multzoa, erabiltzaileen kontsultetara emana izateko antolatua. Banku edo biltegi horietan, erreferentzia bibliografikoen oinarriak izendatzen ziren maiz, "ezagutza eremu mugatu eta antolatu bati" buruzkoak, "erabiltzaileen kontsultetara eskaintzeko"Arlette Boulogne (koord.) (2004) Vocabulaire de la documentation, L’association des professionnels de l’information et de la documentation (ADBS).. Termino horrek aukera ematen zuen dokumentu-sistema horiek eta softwarea edo datu-baseak kudeatzeko sistemak bereizteko.

Datu base bibliografikoek bilakaera bat izan zuren, batez ere 2000ko hamarkadatik, konbinatu daitezkeen bi ardatzen arabera:

 Ardatz edo osagaietako bat liburutegi digitalak dira. Baliabideak euskarri digitalean integratu ziren eta elkartu, horrela, funtzionalki, 1970-1980 hamarkadaz geroztik organismoetan ezarri ziren dokumentuen kudeaketa elektronikoko sistemetara hurbildu ziren. Biana espezializazio tematikoka ere bultzatu ziren; horioso nabarmena izan da zuzenbidearen arloan;
 Bigarren ardatzen datu-baseetan datza, (datu baseak oro har), bereziki datuak dituzten baseakl (zientifikoak, ekonomikoak...), sortutako plataformak sortu ziren, hala nola datu-base kimikoak dituzten Chemical Abstracts Service-ek proposatutakoa edo "Entrez" medikuntzaren munduan.

 Datu-base akademikoen sailkapena edukiaren arabera 

 Datu-base bibliografikoak 
Lehen mailako iturriaren ordezkari bat baino ez dute, erregistroa berreskuratu eta jatorrizko dokumentua aurkitu ahal izateko. Datu-base bibliografiko baten ohiko erregistro batek oinarrizko informazio bibliografikoa du, eta jatorrizko argitalpenaren laburpen bat edo laburpen bat izan dezake, baina inoiz ez testu osoa; bestela, "testu osoko datu-base" bati buruz hitz egiten da. Baina, izatez, datu base bibliografiko askok testu osoak ere eskintzen dituzte erregistroen zati baterako. 

Monografia edo liburu baterako oinarrizko informazioa honako hau da: egilea, argitaratze-data, argitaletxea, izenburua, edizioa, ISBN. Aldizkariko edo aldizkako argitalpeneko artikulu baterako, oinarrizko informazio bibliografikoa honako hau da: egilea, izenburua, aldizkaria, argitaratze-urtea, bolumena, zenbakia eta orrialdeak eta ISSN.
Datu-base bibliografiko oso erabilia Espainian, Dialnet da, Errioxako Unibertsitateak martzan jarri zuena.  Frantzian, CNRS ikerketa erakunde nazionalak Pascal-Francis kudeatzen du. Ingumak, bestalde, euskaraz idatzitako euskarazko ekoizpen zientifikoa biltzen du.

Nazioarte mailan, oso erabiliak eta ezagunak dira: Web of Science, Scopus, SCImago Journal & Country Rank (SJR) eta Proquest. osasuanren zientzietan, Medline eta PubMed da ezagunena. Google Scholar nahiko soila da eta erabiltzen erraza.

Interes orokorreko liburuen DBBen barruan, Internet Speculative Ficition Database (ISFDB) dugu. Bertan, zientzia-fikzioari eta horrekin lotutako generoei buruzko informazio bibliografikoa biltzen da, hala nola fantasia eta izua. Kasu horretan, boluntarioek sortutako eta bermatutako BBBa da, eta, gainera, erabiltzaileei laguntzeko aukera ematen die.

 Testu osoko datu-baseak 
Ez diraa, berez, datu base bibliogafikoak, baina horiekin oso erlazionatua dago. Lehen mailako iturriak gordetzen dituzte, adibidez, aldizkari zientifikoen bilduma bateko edizio guztietako eduki guztia. Erakunde batek, aldizkari bat argitartzen duen etxe batek edo argitaletxe batek bere artikuluak, edo bestelako testuak, online osorik eskaintzen baditu, orduan, edukien biltegi edo gordailu digital bati buruz hitz egingo dugu. Horrelakoa da adibdiez, Aranzadi Zientzia Elkarteko Munibe aldizkarien web aplikazioa.

 Informazio kimiko edo biologikoko datu-baseak edo "liburutegiak" 
Hauek ere ez dira, berez, datu-base bibliografikoak. Kimikatik, bizi-zientzietatik edo medikuntza-zientzietatik datozen hainbat informazio-mota biltzen dituzten datu-baseak dira. Hainbat azpimota daude: Nukleotido- edo proteina-sekuentziak biltegiratzen dituztenak; Ibilbide metabolikoen datu-baseak eta Egituraren datu-baseak, biomolekulen 3D egiturei buruzko datu esperimentalen erregistroak barne hartzen ditu. 

 Datu klinikoen datu-baseak 
Medikuntzararen ikerketarako baliagarriak diren erregistro medikuak, adibidez, Espiniako Osasun Ministeritzaren Base de Datos Clínicos de Atención Primaria - BDCAP eta BIFAP (Base de Datos para la Investigación Farmacoepidemiológica en el Ámbito Público).

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Sarbide irekia
 Gordailu digital / Eduki biltegi
 Liburutegi digital

 Kanpo estekak 

 National Federation of Advanced Information Services (NFAIS)
 The American Society of Indexers
 Karl F. Stock - German Online Bibliographic Database: International Exlibris literature
 NISC Export Services (NES)

Kategoria:Bibliografia datu-baseak
Kategoria:Gainbegiratu gabeko itzulpenak