Carmen Ruiz Moragas

María del Carmen Ruiz Moragas (Madril, 1896ko irailaren 11 – ibidem, 1936ko ekainaren 11) aktorea eta errepublikarra izan zen.

 Bizitza 
Gurasoak Leandro Antolin Ruiz Martinez, Ciudad Real probintziako Almadengo profesional liberala eta María de las Mercedes Moragas Pareja izan ziren. Familia aberats batean Malagan jaioa XX. mendearen hasierako klase ertain aberatseko bikote arketipikoa osatu zuten. Bi neba izan zituen, Jose eta Maria. Familian, "Karmela" deitzen zioten.

 Lan ibilbidea 
Interpretazioaren munduan murgilduta egon zen gaztetatik, eta Maria Guerrero eta Fernando Diaz de Mendozaren konpainian eman zituen lehen pauso profesionalak. Konpainia horrekin egin zuen ibilbide artistikoan, besteak beste, Eduardo Marquinaren El retablo de Agrellano (1913), Jacinto Benaventeren La malquerida (1913an estreinatu zuen) eta egile beraren Campo de armiño (1916) lanak antzeztu zituen.

Espainiako Antzokiko lehen emakumezko aktore izatera heldu zen, eta, besteak beste, Lope de Vegaren El castigo sin venganza (1919), Agustin Moretoren El desdén con el desdén (1920), Francisco Acebalen El antepasado (1920), Eduardo Marquinaren La danza de la cautiva (1921), eta Luis de Guevararen Sierra (1921) interpretatu zituen. Fontalba Antzokira pasatu zen gero, eta Fernández Ardavínen La nave sin timón (1925) eta Luis Manzanoren La perla de Rafael (1925) estreinatu zituen. Gai zen frantsesezko eta ingelesezko paperak aise antzezteko, menperatzen zituen hizkuntzak baitziren.

 Alfontso XIII.aren maitalea 
1919. urtean Rodolfo Gaona toreroarekin ezkondu zen. Bere ospearen zati handi bat urte batzuetan Alfonso XIII.a Borboikoa eta Espainiako erregearen maitalea izanari zor dio, zeinarekin bi haur izan zituen, Leandro Alfonso eta Maria Teresa. Erregeak antzoki bat oparitu zion, Alfontso Errege Antzokia izena hartu zuena, eta goiko aldean apartamentu bat zuena. Sepulvedan (Segovia) ere noizbehinkako topaketak izan zituzten, Carmenek hantxe zuen etxean eta. 

 Geroko bizitza 
1928. urtetik bere azken maitasun handia Juan Chabás idazlea izan zen, lehen abangoardiako poeta errepublikarra, nobelagilea, saiogilea, egunkarietako kolaboratzailea eta antzerki kritikaria. Madrilgo Ateneoko kidea izan zen, eta bertako erregistroan aktore gisa ageri da.Especiales Leandro de BorbónLa Caja Deluxe 

Antzerkian hainbat urtez lan egin gabe egon ostean, eszenatokietara itzuli zen, eta Chabásekin antzerki-konpainia bat sortu zuen Fontalban. 

 Heriotza 
Antzerkian lanean jardun zuen umetokiko minbiziaren ondorioz hil baino hilabete batzuk lehenago arte, 1936. urteko ekainaren 11n. Otsailaren 19an Madrilen hildako Mercedes amaren urte berean hil zen.

 Herri kulturan 
2006. urtean biografia bat kaleratu zen La rival de la reina. Carmen Ruiz Moragas, la gran pasión de Alfonso XIII izenburupean, Emilio Calle eta Ada Simonek idatzia. 2015. urtean, Javier Perez Bazok, Juan Chabasen ibilbide intelektualean eta obran adituak, La Borbona izeneko eleberria argitaratu zuen. Pérez Bazo irakasle bera da Carmen Moragas, la Borbona. La actriz republicana amante de Alfonso XIII zinema-gidoiaren egilea, egilearen izen bereko eleberrian oinarritua.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Nekrologikoa 1936ko ekainaren 12ko ABC Egunkarian
 Dibortzio epaia ABC egunkarian, 1919ko martxoaren 26an

Kategoria:Madrildarrak
Kategoria:Madrilen hildakoak
Kategoria:Espainiako aktoreak
Kategoria:Emakume aktoreak
Kategoria:Errepublikarrak
Kategoria:Espainiako errege-erreginen maitaleak