Nafir

Nafir (, an-nafīr), baita ere nfīr, pluralean anfār, turkieraz nefir, tronpeta natural (balbula gabekoa) zuzen liraina da. Funtzio militarra eta zeremoniazkoa izan du antzinako garaietatik.

 Etimologia 
XI. mendean aipatzen da lehen aldiz "nafir" izena. Arabierazko "nafir" izenak "gerrarako deia" esan nahi du eta tropeta honi būq al-nafīr izena eman zioten, "gerrarako adarra/tronpeta". XIX. mendean nafīr-nāma esaten zitzaion Persian tropa bateko soldaduak biltzeari.

Espainian añafil esaten zitzaion gurutzatuek eraman zuten tropeta mota honi, Indian nafiri eta Txinan nempiri.

 Hedapen geografikoa 
Kultura islamiarrean aurkitzen da Ipar Afrikan, Ekialde Hurbilean eta Hegoaldeko Asian, izan ere arabiar eta persiar konkistatzaileek Indiaraino eraman zuten. Antzinako Egipton, Asirian eta Etrurian ere aurkitzen dira antzerako tronpeten irudiak.

 Deskribapena 
250px|thumb|Marokoko nafir bat hiru zatitan.
Hodi zilindriko luzea du eta metalezko kanpai konikoa, tonu altuko nota bat edo bi sortzen dituena. Tresna luzea denez hiru zatiz osatuta egoten da. Letoia edota kobrea erabiltzen dira nagusiki, iraunkorra, arina eta sendoa izateko.

Marokoko nafirrek batazbeste 150 metrotako luzedra eta 1,6 cm-ko diametroa izaten dute. Abd al-Qadir (c. 1350–1435) persiar musika adituak 168 cm (bi gaz) neurtzen dituela esan zuen.

 Teknika 
Balbularik gabeko musika tresna izanik jotzailearen ahokadurren eta arnasketaren kontrolaren baitan dago soinuaren ekoizpena. Jotzaileak ezpainetako tentsioa eta putzaren abiadurarekin aldatu dezake tonua.

Nota garbi bakarra ateratzen duenez ezin da melodiarik osatu eta militar seinalizaziorako edo erlijio ospakizunetan soilik erabiltzen da, esate baterako Ramadan garaian edota ekainean ospatzen diren prozesio handitsuetan.

 Historia 
250px|thumb|Gaztelako añafilak, Cantigas de Santa María liburuko ilustrazioa (XIII. mendea).
Elkarrekin harremanik ez zuten antzinako kultura ugarik erabili zituzten adar konikoak. Hari hodi zilindrikoa gehitu ziotenak Antzinako greziarrak, egiptiarrak eta erromatarrak izan ziren. Berdin egin zuten Ekialde Hurbilean egiptoarrek, asiriarrek, persiarrek, turkiarrek eta haratago indiarrek. Hasiera batean zurezko zilindroak ziren, ondoren metalezkoak egin zituzten.

Persian erregetzaren sinbolo bihurtu zen nafirra eta nafir jotzaileek osatzen zuten taldeari naqqāra-ḵāna edota nawbat izena ematen zitzaion. Taldea hauen helburua eguneko ordu zehatzak markatzea zen. Gerra egoeratan borrokarako faseak markatzen zituzten eta garaipen militarren ondorengo ospakizunak abiatzen zituzten.

Gurutzatuek Erdi Aroan eraman zuten Europara Ekialde Hurbiletik. Europan zilindroa bihurtu eta forma konpaktoagoak agertu ziren, ondoren islamiar kulturara ere eraman zirenak.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Soinueneako fitxa

Kategoria:Marokoko musika tresnak
Kategoria:Nigeriako musika tresnak
Kategoria:Indiako musika tresnak
Kategoria:Turkiako musika tresnak
Kategoria:Tronpeta