Selva Almada

Selva Almada (Villa Elisa, Entre Ríos, 1973ko apirilaren 5a) argentinar idazlea da. Argentina eta Latinoamerikako idazle garaikide aipagarrienetakotzat jotzen dute, eta William Faulkner, Juan Carlos Onetti, Carson McCullers eta Flannery O’Connorrekin alderatu dute haren lana. Bere lehen eleberria, El viento que arrasa (2012), irakurleek eta kritikak goraipatu zuten, Revista Ñ-k urteko nobelatzat jotzeaz gain. Chicas muertas (2014) ez-fikziozko kronikak, Argentinan laurogeiko hamarkadan gertatutako hiru feminizidiori buruzkoak, idazle feminista gisa sendotu zuen. Liburu hori hizkuntza hauetara itzuli da: frantsesa, ingelesa, italiera, portugesa, alemana, nederlandera, suediera, norvegiera eta turkiera.

 Bizitza 

 Lehen urteak 
Selva Almada 1973ko apirilaren 5ean jaio zen Villa Elisa hirian, Entre Rios probintzian, Argentinan. 1991n, 17 urte zituela, Paranara joan zen, eta han Gizarte Komunikazioa ikasten hasi zen. Baina, karrera utzi eta Literaturako irakasletza ikasten hasi zen Paranako Goi Mailako Irakaskuntza Institutuan, aldi berean bere lehen literatur ekoizpenei forma eman zien. Horietako batzuk Maria Elena Lothringerrek Komunikazio Fakultatean eskaini zuen tailerretik abiatuta landu zituen.

Bere lehen kontakizunak Paranako Análisis astekarian argitaratu ziren. Hiri horretan bertan, «Caelum Blue» izeneko proiektu literario eta kultural autogestionatu bat zuzendu zuen 1997 eta 1998 artean. 2000. urtean, Buenos Aires hirira joatea erabaki zuen. Han, Alberto Laiseca idazlearen literatur tailerrean parte hartu ondoren, sendotu egin zen bere narratzaile-prestakuntza.

 Ibilbide literarioa 
Almadak bere lehen poema-liburua argitaratuz hasi zuen idazle ibilbidea, Mal de muñecas (2003), eta ondoren lehen ipuin-liburua argitaratu zuen, Niños (2005). 2007an, bigarren ipuin bilduma argitaratu zuen, Una chica de provincia. 2010ean, berriz, Arteen Funts Nazionaleko beka bat eskuratu zuen.

2012an, Almadaren literatur ekoizpenak ospea eta laudorioak jaso zituen El viento que arrasa bere lehen eleberria argitaratuta. Liburuak hainbat berrargitalpen izan zituen, Revista Ñ delakoak urteko nobelatzat hartu zuen, kanpoan argitaratu zen eta hainbat hizkuntzatara itzuli zen. 2016an, Beatriz Catanik eta Luis Menachok operarako egokitzapena estreinatu zuten. 2019an, gainera, Edinburgoko First Book Award saria eskuratu zuen eleberriak, ingelesezko itzulpenagatik.

,2012an, Intemec e-book-a argitaratu zuen. 2013an, Ladrilleros bigarren eleberria argitaratu zuen, bi gizonen arteko erromantzeaz eta haien familien arteko norgehiagokaz. 2014an, idazle feminista gisa proiektatu zen laurogeiko hamarkadan Argentinan gertatutako hiru feminizidio ezagutzera eman zituen Chicas muertas bere ez-fikziozko kronika argitaratuta eta Anfibia aldizkarirako «Desde entonces, sigue viva» kontakizunarekin.

2015ean, El desapego es una manera de querernos ipuin liburua argitaratu zuen. Urte horretan bertan, Gijongo Aste Beltzeko Rodolfo Walsh Sarian finalista izan zen Chicas muertas lanagatik. 2017ko martxotik uztailera, «Mirarse el ombligo» izeneko irakurketa eta idazketa tailer bat eman zuen, eta El mono en el remolino. Notas del rodaje de Zama de Lucrecia Martel liburua argitaratu zuen, Lucrecia Martelen izen bereko filmaren errodajeari buruzkoa.

2020an, Salvaje Federal liburu-denda zabaldu zuen, eta Los inocentes haurrentzako ipuin-liburua argitaratu zuen, Lilian Almada ahizparekin elkarlanean, zeinak ilustrazioak egin baitzituen. Gainera, bere hirugarren eleberria, No es un río, argitaratu zuen, eta horrekin amaitu zuen «gizonezkoen trilogia» deiturikoa, aurreko bi eleberriekin hasi zena. 2021ean, Maximiliano Schonfeld zuzendari argentinarrarekin batera aritu zen Jesús López filmaren gidoian, eta Mario Vargas Llosa Bi Urteko Eleberri Sariaren finalista izan zen No es un río filmagatik.

2023ko azaroan, El viento que arrasa filmaren zinemarako egokitzapena estreinatu zen Mar de Platako Zinemaldian. Urte horretako abenduan, Almadak IILA-Literatura saria jaso zuen Erroman, No es un río lanagatik. 2024ko martxoan, Booker Sariaren finalista izan zen, Charco Press argitaletxeak egindako No es un río lanaren ingelesezko itzulpenagatik. Hilabete horren amaieran, El viento que arrasa filmaren zinemarako egokitzapena estreinatu zen nazioartean. 2025eko otsailean, lau kiderekin batera, Laiseca, el Maestro. Un retrato íntimo argitaratu zuen. Los sorias lanaren egilearen biografia koral bat.

 Bizitza pertsonala 
Almadak Chaco probintziara hainbat bidaia egin zituen, eta horrek, Argentinako itsasertzean izandako haurtzaro eta gaztaroko esperientziarekin batera, bere liburuetako hainbat eszenatoki eta gai eragin zituen. Zentzu horretan, idazleak «probintziako neska» bezala definitu zuen bere burua. 2000. urtetik Buenos Aires hirian bizi da eta bertan literatur tailerrak ematen ditu.

 Lanak 

 Eleberria 

 El viento que arrasa (2012, Mardulce)
 Ladrilleros (2013, Mardulce)
 No es un río (2020, Penguin Random House)

 Ipuina 

 Niños (2005, La Platako Unibertsitate Nazionaleko Argitaletxea)
 Una chica de provincia (2007, Gárgola)
 Intemec (2012, e-book)
 El desapego es una manera de querernos (2015, Penguin Random House)
 Los inocentes (2020, Entre Rios argitaletxea, Lilian Almadarekin elkarlanean)

 Poesia 

 Mal de muñecas (2003, Carne Argentina)

 Kronika 

 Chicas muertas (2014, Penguin Random House)
 El mono en el remolino. Notas del rodaje de Zama de Lucrecia Martel (2017, Penguin Random House)

 Gidoia 

 Jesús López (2021, gidoia, Maximiliano Schonfeldekin elkarlanean)

 Biografia 

 Laiseca, el Maestro. Un retrato íntimo (2025, Penguin Random House, «Chanchín» gisa argitaratua eta Rusi Millán Pastori, Guillermo Naveira, Sebastián Pandolfelli eta Natalia Rodríguez Simón-ekin elkarlanean)

 Sariak eta bekak 

 2010: Arteen Funts Nazionalaren beka.
 2019: Edinburgoko First Book Award, El viento que arrasa lanagatik.
 2023: Erromako IILA-Literatura saria No es un río lanagatik.
 2024: Booker Nazioarteko Sariaren finalista, No es un río filmagatik.
 2024: Konex Saria Letrak - Nobelak: 2018-2020 aldia. Merezimenduaren diploma.

 Erreferentziak 

Kategoria:Argentinako eleberrigileak
Kategoria:Argentinako ipuingileak
Kategoria:Emakume idazleak