Mentxu Arrieta

Mentxu Arrieta Ormazabal (Beasain, Gipuzkoa, 1961eko maiatzaren 15a) psikologian doktorea, sexologoa, kriminologa, clown eta begien mugimenduen bidez komunikatzeko Arrieta metodoaren  asmatzailea da bere ahizpa Lourdesekin batera. Jaiotzetik azidemia glutarikoa I izeneko gaixotasuna  dute bi ahizpek. 

 Bizitza 
Esteban Arrieta eta Kontxi Ormazabal zegamarren alaba da. Beasainen jaio zen eta Donostian bizi da.

Mentxu azidemia glutarikoa I gaixotasunarekin jaio zen, eta hitz egin dezakeen arren, apenas ahoska dezake. Amak etxean irakatsi zien bi alabei irakurtzen eta idazten. 

EHUko Kriminologiaren Euskal Institutuan, kriminologian diplomatu zen. 1998an, Gizarte Psikologiako doktoregoaren tesi irakurketa egin zuen EHUko Psikologia Fakultatean, "Euskal gazteek minusbaliotasun fisikoari buruz dituzten jarrerak eta usteak" tesia idatzi zuen. Sexologiako masterra egin zuen INCISEXen, Alcala de Henaresko Unibertsitatean. 

Clown aktorea da eta Bazen Behin Clown antzezpen taldean antzezteaz gain, aholkulari eta zuzendaritza laguntzaile ibili zen.  

Arrieta Metodoa dokumentalaren protagonista da, ahizparekin batera.II. Congreso de Coeducación y  Pedagogías Feministas 2023 

Gaixotasunaren eraginez, dibertsitate funtzionala du eta bizitza independente duina aldarrikatzen duen elkartean aktibista da, ahizparekin batera.  

 Arrieta metodoa 
Gaixotasunaren eraginez, bere ahizpa Lourdesek barneko burutazioak ezin adieraziz eman zituen lehenengo hamasei urteak. Irakurtzen eta idazten ikasi zuen arte, ez zen erabat komunikatzeko gai izan. Amak irakatsi zien irakurtzen erietxez erietxe zebilen bitartean, eta horri esker, mugi dezakeen hatz bakarraz ahizparen gorputz gainean hizkiak irudikatzen hasi zen. Lourdesek 22 urte bete zituenean, ohartu zen Mentxurekin begien bidez komunika zitekeela. 1979an komunikazio arina ahalbidetu zien metodo bat sortu zuten. XXI. mendean, garapen digitalari esker, Arrieta metodoaz gain, mundu digitalak komunikazio errazagoa ahalbidetu die biei.

Bi ahizpak elkarrekin komunikatzeko zailtasunaren aurrean, begiak mugituz, hizkiak airean marrazten hasi ziren elkar ulertzen hasi ziren arte. Horrela sortu zen ondoren garatu eta erregistratu zuten Arrieta metodoa 1979an.SS 357/85

Arrieta metodoa, konplexutasun eta berezitasunekin, hizki simetrikoak begien bidez alderantziz airean idaztean, hau da, ispiluan ikusten ditugun moduan idaztean datza. Euren bizimoduan metodo horrek izandako garrantzia ez da, ordea, islatu beste esparru batzuetan izan duen erabilpenean. 


 Arrieta metodoa filma 
Jorge Gil Munarriz (1981) legazpiarraren gidoia eta zuzendaritzapean, Moriarti zuzendaritzapean Arrieta metodoa filma ekoitzi zuen 2013an.  Lourdes Arrieta, Mentxu Arrieta, Esteban Arrieta, Conchi Ormazabal, Julene Beldarrain, Tulio Riveros, Juanmi Gutierrez, Mamen Tercero, eta Yadira Pluasek interpretatu zuten. 

Donostiako Zinemaldiko 61. edizioan, Zinemira atalean parte hartu zuen filmak 2013an. Urte berean, Giza Eskubideen XI. Zinemaldiko sari nagusia jaso zuen .

 Bazen Behin Clown 
Mentxu Bazen Behin Clown taldearen sorreratik antzezle, zuzendari laguntzaile eta gidoilari lanetan ibili zen.

2004an taldea sortu zenetik, hainbat arlotako kideak jardun dira bertan: psikologoak, sexologoak, irakaskuntza mundukoak, musikoak...  Taldeak mezu soziala daukaten lanak egiten ditu: eskolako larderia, transexualitatea, suizidioa... guztia modu ludiko eta dibertigarrian.

2008an Peio Arnaez, Itziar Larrinaga eta Itziar Saenz de Ojerrekin batera, Peio Arnaezek zuzenduriko ¿Y por qué no? antzezlanean lan egin zuen Mentxuk.  

Antzerki taldearen Sexijentziak askatuz antzezlanean, zuzendari laguntzailea izateaz gain, psikologia eta sexologia aholkularia izan zen lana sortzerakoan Sexune sexologia elkartekoekin eta Elena Jimenez sexologarekin batera. Sexijentziak askatuz antzezlanak, Donostiako Poltsikoko Antzerkiaren Sariketan bigarren saria  jaso zuen  2016an. 

2010ean Zu zeu izan haur eta gaztetxoek ikastetxeetan jasaten dituzten erasoei buruzko antzezlana taularatu zuten antzerkiko, hezkuntzako eta psikologiako hainbat kideren tartean, haietako bat Mentxu zen. Clown izaerak berezkoak dituen umoretik eta inozentziatik abiatuta, gizarteko mezuz betetako antzezlanak jorratzea zuten helburu. 

 Zu zeu izan unitate didaktikoa 
Eskola jazarpenaren gaia ikasgelan lantzeko aukera baliatu nahi zuten. Hortaz, unitate didaktiko bat eskaintzea ere garrantzitsua zela pentsatu zuten. Unitate didaktikoa Mentxu Arrieta, Itziar Saenz de Ojer eta Cristina Nogalesek egin zuten.

 Elkartean, bizitza independentea 
Dibertsitate funtzionala duten beste lagunekin batera autonomo izateko eskubidearen alde aktibistak dira Lourdes eta Mentxu bizitza independentea aldarrikatzen duen elkartean.

Elkarlanean elkarteko kideak ordezkatzen dira pertsonen herritartasun aktiboari buruzko eskubideak defendatzeko. Erakundeetan eragina duten jarduerak garatzen dituen elkartea da, proposamenak egin eta diskriminazio edo injustizia sozialak ezagutzera ematen ditu, desgaitasuna duten pertsonen onurarako arlo hauetan aurrera egiteko: irisgarritasun unibertsalean, bizimodu independentean, partaidetzan, gizarteratzean eta pertsona guztientzako aukera-berdintasunean. 

 Lanak 

 Arrieta metodoaSS 357-1985 
 Doktorego tesia: Euskal gazteek  minusbaliotasun fisikoari buruz dituzten jarrerak eta usteak. 
 Zu zeu izan unitate didaktikoa
 Diversidad funcional física y sexualidad (Arrieta-Ormazabal, 2010) 

Mentxu Arrietak idatzitako artikulu horrek desgaitasun fisiko orokorraren inguruko ibilbide historikoa egiten du, ondoren, Espainian zentratuz. Gerora, desgaitasun fisikoa duten pertsonen sexu-heziketaren zein sexualitatearen inguruko mitoei buruz hitz egiten du, eta, azkenik, desgaitasun fisikoa duten pertsonen zenbait testigantza jasotzen ditu.

 Ereferentziak 

 Kanpo estekak 

 Arrieta metodoa: Arrieta Ahizpen hitzaldia EBEuskadi 13an

 Zinemaldia

 Arrieta metodoa. Filma

 ‘El Metodo Arrieta’, komunikazio oztopoak gaindituz

 Paula Aierbe argazkilariaren bloga

Kategoria:Beasaindarrak
Kategoria:Emakume sortzaileak
Kategoria:Emakume aktibistak
Kategoria:Gaixotasun arraroak
Kategoria:Sexologoak
Kategoria:Emakume sexologoak
Kategoria:Psikologoak
Kategoria:Emakume psikologoak