Sava Kovačević

Sava Kovačević (serbieraz zirilikoz: Сава Ковачевић) Jugoslaviako partisanoen dibisioko komandantea izan zen Bigarren Mundu Gerran, eta partisanoen mugimendu komunistaren heroietako bat.

 Lehen urteak 
Kovačević Nudo herrian jaio zen, Grahovo ondoan, aita Blagoje eta ama Jovana (jaiotzez Perović) zituela, nekazari familia batean. Gaztetan, egurgile eta errementari gisa lan egin zuen eta komunismoa bereganatu zuen, Jugoslaviako Alderdi Komunistako (KPJ) kide bihurtuz 1925ean. Pixkanaka alderdiko mailan igo zen, Montenegroko buruzagi komunistetako bat bihurtuz. Maiz atxilotu zuten bere jardueregatik.

 Bigarren Mundu Gerra 
Alemaniak gidatutako Ardatzak Jugoslavia inbaditu ondoren, Kovačević Montenegroko matxinadaren antolatzaile nagusietako bat izan zen Italiako okupazioaren aurka. Nikšić Alderdien Destakamenduko komandante bihurtu zen, Montenegroko Egoitza Nagusiko komandanteorde eta, azkenik , Jugoslaviako Herri Askapen Armadako Estatu Nagusiko kide.

1942ko ekainean, YPLAko 5. Montenegriar (Sandzak) Brigadako lehen komandante bihurtu zen. Bere unitateak 1942ko Bosanska Krajina Kanpainan (Bosniako Mugako Kanpaina) parte hartu zuen - Kroaziako Estatu Independentearen goarnizioen aurkako operazioa, Bosnia-Herzegovinako zati handi bat partisanoen kontrolpean jarri zuena. 1943ko otsailean eta martxoan, Neretvako guduan (alemaniar Weiss operazioa), Kovačevićek bere brigada zuzendu zuen Prozorren aurkako italiarren aurkako erasoetan eta Konjicen, italiar, ustasha eta alemaniar defentsen aurka. Ekainaren 6an, Sutjeskako guduan (alemaniar Schwarz operazioa), Jugoslaviako Herri Askapen Armadako 3. Talka Dibisioko komandante bihurtu zen. Bere dibisioak beste partisano unitateen atzealdea estali zuen, hauek alemaniar lerroak arrakastaz hautsi zituzten bitartean. Zauritutako partisanoz betetako 3. Talka Dibisioak ez zuen hainbesteko arrakastarik izan ihes egiteko saiakeran. Ekainaren 13an, Kovačević hil zuten bere gizonak berak gidatzen ari zela, Krekovin, Tjentište ondoan, Ekialdeko Herzegovinan, Sutjeska ibaian, zeuden 118. Jäger Dibisio alemaniarrak zituen lubakien aurkako eraso batean.Bere jatorri xumeagatik eta maila-pribilegioekiko mespretxua izateko ohituragatik, Kovačević partisanoen komandante ezagunenetako bat izan zen. Bere ausardia pertsonalagatik zen famatua: pasarte ezagunenetako bat 1943ko otsailaren 20an gertatu zen Ostrožacen, Neretva ibaiaren ondoan, berak, bere brigada- komisario Dragiša Ivanovićekin batera, italiar tanke talde batekin ustekabeko topaketa batean, bi tanketara igotzea lortu zuten, Sava bigarrenean eta Dragiša hirugarrenean, hiru tanketatik, haien tripulazioak hiltzeko eta tanke bana hartzeko.

Milovan Đilasen arabera, Montenegroko alderdi komunistaren buruzagitzak arazoak izan zituen Kovačevićekin, honek ez baitzituen montenegroarrak serbiarrengandik bereizitako nazio gisa onartzen. 

 Heriotza eta legatua 
Sava Kovačević 1943ko ekainaren 13an hil zen Sutjeskako guduan, Nevesinje ondoko Krekovin 118. Jäger Dibisioak mantentzen zituen alemaniar posizioen aurkako erasoa zuzentzen ari zela. Dibisioko komandantea izan arren, lehen lerroko rola hartu zuen, bere gizonak eskuan metrailadore batekin bilduz. Bere ausardiak partisanoen heroismoaren ikur bihurtu zuen.

Bere heriotza heroikoak partisanoen ikonoetako bat bihurtu zuen.

Jugoslaviako Herri Heroi izendatu zuten hil ondoren.

Kovačevićen omenez, kale ugariri izena jarri zioten, baita Zemun eta Palilulako auzoei ere. Vojvodinako Savino Selo (literalki: Savaren herria) ere haren izena darama. Montenegroko Tivat- en funtzionatzen zuen itsas konponketa instalazioari "MTRZ Sava Kovačević" izena jarri zioten (Arsenal deitzen zioten herrian), "Porto Montenegro" belaontzi-portu bihurtu zuten arte.

 Herri kulturan 
1973ko Sutjeska Kovačević filmean Ljuba Tadić aktore serbiarrak antzeztu zuen.

Kovačevićen oroitzapen gisa hainbat abesti idatzi dira, Sutjeskan izandako heroismoari eta heriotzari buruz abesten dutenak. Ezagunenen artean "  dago. " (Zertan ari da Sutjeska) "Što to huči Sutjeska" 1943ko urrian idatzi zuen gerra garaian, 4. Montenegroko eta 2. Brigada Proletarioko idazle eta orduko zuzendari Puniša Perovićek. Kovačević gerraren hasieran Lastvan ezagutu zuen. Gerra garaian entzun eta gustuko zituen abestietan oinarritu zuen melodia, "Shchors-i buruzko abestia" (Mykola Shchors) eta "Po šumama i gorama". Abestia azkar bihurtu zen ezaguna, eta gerra ostean, lehen hezkuntzako liburuetan agertzen hasi zen eta herri abestitzat hartu zen."  " ( Belatz handia ) eta " Kraj Sutjeske hladne vode " ( Sutjeskaren eskutik, ur hotza).

 Erreferentziak 
Kategoria:Alemania Naziak eraildako erresistentziako kideak
Kategoria:Jugoslaviako Herriaren Heroiak
Kategoria:1943ko heriotzak
Kategoria:1905eko jaiotzak

 Kanpo estekak