Anne Cobden-Sanderson

Julia Sarah Anne Cobden-Sanderson, Cobden (Londres, 1853ko martxoaren 26a - Hammersmith, 1926ko azaroaren 2a) sozialista britainiarra, sufragista eta begetarianoa izan zen.

 Azalpen biografikoa 
Anne Cobden Londresen jaio zen 1853an, Catherine Anne eta Richard Cobden politikari erradikalaren alaba zelarik. Aita hil ondoren, Britainia Handiko eta Alemaniako eskoletan hezia izan zen. Denbora batez George MacDonalden etxean bizi izan zen eta geroago William Morrisen etxean. 1882an, TJ Sanderson abokatu langabetuarekin ezkondu zen, eta biek Cobden-Sanderson abizena hartu zuten.

Anne kezkatuta zegoen senarra zerbait egin beharrean pentsatzeari bakarra ematen ziolako eta egoerari aurre egiteko helburuz, liburuak koadernatzen hasteko iradoki zion. William Morris eta Jane Burdonen lagunartea osatzen zuten. Senarrak asmatu zuen lehen aldiz 'Arteak eta lanbideak' terminoa. Morrisek Kelmscott Press sortu zuen Anneren senarrak eta Emery Walker izeneko argazkilari batek, prentsa bat sortzea adostu zutenean. Inprimategiak Doves Press zuen izena eta irabaziak partekatuak izango ziren arren, Anne izan zen negozioa hasteko behar ziren 1.600 libera esterlinako kapitala jarri zuena. Adostu zuten baita ere, elkartea amaituz gero, Walkerrek eskubidea izango zuela sortu nahi zuten letra-tipoaren kopia bat eskuratzeko. Doves (usoak) tipoa sortu zen eta Anneren senar tematiak Arts and Crafts-en  printzipio zorrotzak jarraitu zituen iturriaren eskuliburua sortzeko, 500 libra esterlinako irabaziarekin saldu zena. 1906an, bazkideak Walkerren interes faltagatik eta senarraren interes obsesiboagatik borrokatu ziren. Akordioa lortu arren, Anneren senarrak ez zuen iturriaren kopiarik eman eta, aldiz, diseinuaren kopia bakoitza Tamesis ibaira botatzea bideratu zuen.
ezkerrera|thumb| Cobden-Sanderson Downing Streeteko 10. zenbakian atxilotu zuten, 1909an.
Cobden-Sandersonek Alderdi Laborista Independentearentzat lan egin zuen eta 1906ko urrian atxilotu zuten sufragista gisa (Minnie Baldock eta Nellie Martelekin batera). George Bernard Shaw-ek protesta gutun bat idatzi zuen irailean eta Cobden-Sanderson hurrengo hilabetean askatu zuten. Women's Freedom League mugimenduaren sortzaileetako bat izan zen. Women's Tax Resistance League eratzen ere lagundu zuen 1909an.

1907an, Harriot Stanton Blatchek Estatu Batuetan hitz egitera gonbidatu zuen, Britainia Handian erabilitako protesta-metodoen berri emateko estatubatuar sufragistei. Bryn Mawr College Suffrage Society-n eman zuen lehen hitzaldiaren izenburua 'Zergatik joan nintzen kartzelara' izan zen. Bere senarrarekin Estatu Batuetara joan zen eta emakumearen eskubideen aldeko taldeekin hitz egiten zuen bitartean, Arte eta lanbideen arloan ospetsu bezala hartu zuten.

1910ean, Cobden-Sandersonek, bere ahizpa Ellen Melicent Cobdenekin batera, Emakumeen Sufragio Prozesioan parte hartu zuen. Cobden-Sandersonek beste kausa batzuetan ere parte hartu zuen, hala nola, haur behartsuen otordu eta ikuskaritza medikoaren kanpainan eta Zuzenbide Pobreko Tutore gisa lan egiten. Labur bada ere, Ikerketa Fisikoaren Elkartean (SPR) parte hartu zuen.      

1922an hil zitzaion senarra. Hil ondoren, Cobden-Sandersonek diru-kopuru handia ordaindu zuen Emery Walkerrekin izandako liskar bat konpontzeko eta senarrak Walkerrekin zuen lotura amaitu zuenean Tamesisera botatako tipografia galtzeagatik konpentsatzeko.

Cobden-Sanderson Hammersmithen hil zen 1926an.

Hil eta bi urtera, Herriaren Ordezkaritza legea  lege bihurtu zen. Londresko Cecil hotelean ospatu zen gosari bat, eta Manchester Guardian-ek jakinarazi zuen hitzaldi bat eman zuela emakumeen sufragioaren aldeko lau aktibista nabarmenen omenez, bozketa azkenean berdintasunean irabazi aurretik hil zirenak: Emmeline Pankhurst, Emily Davidson, Constance Lytton eta Cobden-Sanderson.

 Begetarianismoa 
Cobden-Sandersonek teosofia eta begetarianismoa ikasi zituen. 20 urterekin egin zen begetariano, eta How I Became a Vegetarian idatzi zuen, 1908an.

Urte horretan bertan, New Food Reform Movement sortu zuen, Sarah Grand eta Charlotte Despard, Beatrice Webb eta Seebohm Rowntree begetarianoekin.Chung, Ji Won. (2016). Picturing Women's Health. Routledge. pp. 54-55.  Dieta osasungarriei buruz iritzi publikoa argitzea zuen helburu mugimenduak. Cobden-Sanderson garaiko haragi ugariko dietaren aurka zegoen, osasunerako kaltegarria eta digestiorako txarra zela argudiatuz.

 Egunerokoa 
Joanna Kelley XX. mendeko Hollowayko gobernadorearen dokumentuak Londresko Ekonomia Eskolako liburutegian daude, eta, bitxia bada ere, tartean dago konfiskatutako Sandersonen presondegiko egunerokoa.

 Erreferentziak  

Kategoria:Londrestarrak
Kategoria:1926ko heriotzak
Kategoria:1853ko jaiotzak
Kategoria:Emakumea
Kategoria:Sufragista britainiarrak
Kategoria:Sozialistak herrialdearen arabera