Maria Johansdotter

Maria Johansdotter, edo Maja Jansdotter, Magnus Johansson izenez ere ezaguna (Suedia, 1683 – 1706tik aurrera hil zen), emakumea izan zen, identitate maskulinoa hartu zuen eta spelman (musikari tradizional) eta parrokiako langile lanetan jardun zuen. Suedian lehen emakume langilea —gizon jantzita, gizonen lanak egiten— izan zen. Homosexuala izateagatik eta 1705. urtean gizonezko itxurak egiteagatik epaitu zuten.

 Bizitza 
Maria Johansdotter Ålurretik iritsi zen Stockholmera, aitaordearekin, Iparraldeko Gerra Handian. Geroago aitortu zuenez, haurtzaroan prakak janzten zituen askotan, eta gizonezkoen zein emakumezkoen lanak egiten zituen. Stockholmen, hiriburuaren kanpoaldeko granjetan gizonezkoei eman ohi zitzaizkien lanetan aritu zen. Interprete ibiltari gisa ere ezaguna egin zen, Gamla Stan alde zaharreko tabernetan harpa spelman gisa jotzen zuela. Prakak zeramatzan arren, bere emakumezko nortasunari eusten zion artean. 

 Gizon bizimodua 
Gau batez taberna bateko ostatuan zegoen gizon batek erabat gizonez janzteko esan eta Magnus Johanssonen izenean pasaporte faltsu bat eman ziola esan zuen. Handik aurrera, jantzi erabat maskulinoekin ibili zen, eta senarrari aitortu zion hermafrodita zela eta handik aurrera gizon bezala biziko zela. Ondoren, emakume gisa ezagutzen ez zuten hiriko beste alde batera joan zen.

 Soldata hobea gizon izanda 
Bere erabakia, neurri batean behintzat, lanbide maskulinoak femeninoak baino hobeto ordainduta zeudelako izan zen. Gizon bezala, nekazaritzako peoi bezala lan egin zuen eta zapatari  trebatzen hasi zen. Ahots ederra zuenez, Lovön kontratatu zuten parrokiako langile lanetarako, eta herrialdeko historian lehen sakristaua bihurtu zen. Bere bizitza pribatuan, neskameekin maitasun-harreman ugari izan zituen, eta horregatik "gizon" promiskuoaren fama txarra hartu zuen. Azkenean, neskame asko saiatu zen hura uxatzen. Maitasun-harreman eta gona-nahaste ugariren ostean, Maria Andersdotter neskameaz maitemindu zen. Andersdotteri amak ohartarazi zion bazirela zurrumurruak Johansdotter emakumezkoa zela, baina Andersdotterrek erantzun zion ez ziotela kezkarik sortzen esamesek, eta Johansdotterren ezkontza-proposamena onartu zuen. Zapatari-ikasketak amaitutakoan egia azalduko ziola agindu zion Johansdotterrek. Maria Johansdotter emakume bezala ezagutzen zuten parrokia bateko bikarioaren gutuna jaso zuen orduan. Bikoteak suizidio bikoitza egitea erabaki zuen, baina Johansdotterren nagusiak jakin zuen, eta orduan bikarioari erantzun eta aitortza egitea erabaki zuen.

 Epaiketa 
1705. urtean Maria Johansdotter  epaitu zuten Svartön. Åkers parrokiako bikarioak, Johan Acreliusek, Tuna etxetzarrean sarritan zerbitzatu zuenean gizon jantzita ikusi zutela adierazi zuen. Johansdotterrek adierazi zuen Åland enpresan ohikoa zela emakumeek gizonezkoen lanak egitea. Askotan bi generoetako lanak egiten zituela esan zuen, baina hazi ahala maskulinoak gehiago gustatzen zitzaizkiola, eta gizonezko izena hartu zuenean, gizonezkoak alde batera utzi zituela, neska politak baino ez maitatzeko asmoz. Gizon jantzi izanagatik epaitutako emakumeen artean kasu bakarra da Maria Johansdotter, kargu guztien erruduntzat jo baitzuen bere burua, epaimahaiaren aurrean damurik edo beldurrik erakutsi barik. Bere generokoekin maitasun kontuak zituela onartu zuen, baina neska gazteak dibertitzeko baino ez zituela izan, dantzatu, musukatu eta ez zituela "mindu" — koitoa iradokitzeko eufemismoa— adierazi zuen. Maria Johansdotter 1706. urtean zigortu zuen Svea Hovrättek, zortzi eguneko kartzela-zigorra ezarri baitzioten gizonez jantzita ibiltzeagatik eta elizan langile jarduteagatik.

 Biblia eta kontrako sexuko arropak janztea 
Baina kontrako sexuko arropak janztea delitu larria zen, heriotza zigorra ekar zezakeena, Biblian oinarrituta. Suedian gertatu ziren hainbat kasu, eta han fenomeno ezaguna zen publikoki. Normalean, soldadu gisa aritzen ziren emakumeak izan ziren, eta, beraz, lanbide zibiletarako sarbidea lortzeko, gizon jazten zen bakanetakoa izan zen Maria Johansdotter. 

Säbyn, 1571. urtean, zapatari-ikastun bat haurdun zegoen emakume bat zen, eta Finlandiako Kangasalako Karin Johansdotter gizonezko morroi jardun zuen 1723-1726an, soldata hobea zelako gizon batentzat emakume batentzat baino. Petter Cederlöf atezaina  emakume batekin konprometitua zegoela 1780an hil zenean jakin zen emakumea zela, eta Gustafva Juliana Cederström (1746-1801) oso ezaguna izan zen gizonezkoei egokitutako hainbat lanbide maskulinotan lan egiteagatik, gizon jantzita.

 Aintzatespenak 

 Maria Johansdotterren istorioa musika lan bihurtu zuten Unna Musikteaterreko Anders Peev musikariak eta Johan Theodorssonek. 2012ko Stockholmeko LGTB Harrotasunaren egunean erakutsi zuten, eta 2013. urteko Erromako Nazioarteko Historia Jaialdian ere antzeztu zuten.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Suediarrak
Kategoria:Emakumea
Kategoria:Trabestiak
Kategoria:Musikariak
Kategoria:Emakume musikariak
Kategoria:Suediako musikariak
Kategoria:Zapatariak