Ezagutza boterea da

Ezagutza boterea da esaldia ( edo ) aforismo bat da, maiz Francis Baconi esleitzen zaiona. Baconek Meditationes Sacrae lanean (1597) erabili zuen "" ("ezagutza bere horretan da boterea") esaldia. "Scientia potentia est" esaldia, horrela, lehen aldiz Thomas Hobbesek idatzi zuen 1668ko Leviathan liburuan. Hobbes Baconen idazkaria izan zen gaztea zela. 

 Historia 
 Jatorria eta antzeko esaldiak 
Oso antzekoa den esaldia irakur daiteke hebreeraz Bibliako Esaera Zaharren liburuan (): . Latinezko Vulgatan horrela itzuli zen: "vir sapiens fortis est et vir doctus robustus et validus". Esaldiak esan nahi du "gizon jakintsua indartsua da, eta gizon jakintsuak indarra handitzen du", baina euskarazko bertsioan desberdin itzuli da: "hobe gizon zuhurra indartsua baino, eta gizon ikasia ahaltsua baino." Ferdowsi persiar poetak (940–1019/1025) ere horrela idatzi zuen: توانا بود هر که دانا بود (tavânâ bûd har ke dânâ bûd) "Indartsua da ezagutza duen hura."

 Thomas Hobbes 
Esaldiaren lehen aipamen zehatza Leviathan liburuaren latinezko bertsioan agertu zen (1668; ingelesezko bertsioa 1651ean argitaratu zen). "De Homine" lehen liburuaren X. atalean ("De Potentia, Dignitate et Honore") boterea osatzen duten gizonaren hainbat ezaugarriren zerrenda dago. Zerenda horretan "zientziak" leku txikia du.

Ingelesezko bertsioak horrela irakurtzen da atal berbera:

Euskarazko bertsioa ingelesezkoaren testuan oinarrituta dago, eta ez du "Scientia potentia est" hura jasotzen hasieran:

 Francis Bacon 
Baconen lanetan dagoen esaldirik gertukoena "ipsa scientia potestas est" esamoldea da, Meditationes Sacrae (1597) liburuan emana, maiz "ezagutza bere horretan da boterea" gisa itzuli dena:

Novum Organum ezagunenean, Baconek idatzi zuen: «Giza ezagutza eta giza boterea bakar batean batzen dira, zeren kausa ezagutzen ez denean, ezin da efektua sortu. Natura menperatzeko obeditu egin behar zaio, eta kontenplazioan kausa dena, ekintzan erregela da».

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Aforismoak
Kategoria:Ezagutza
Kategoria:Thomas Hobbes
Kategoria:Boterea
Kategoria:Francis Bacon