Nun-Kun

Nun Kun Himalaiako mendikate handiko mendigune bat da, Indiako iparraldean Jammu eta Kaxmirren eta Ladakh-en mugan kokatua. Bi gailur nagusik osatzen dute: Nun (7.135 m) eta Kun (7.077 m), elkarrengandik 4 km distantzia luzeko elur-lautada batez bereizita, mendigunearen hirugarren gailurra duena, Lingsarmo izenarekin ezagutzen dena (6.930 m), ekialdeko muturrean kokatua.  Nun Jammu eta Kaxmirko mendirik altuena da, eta bere ahizpa den Kun mendia Ladakhen dago. Srinagarrendik 250 km ekialdera dago gutxi gorabehera. Nun Kun mendigunea iparraldean Suru haranak eta Zanskar mendilerroak mugatzen dute, ekialdean Pensi La (4.400 m) mendiak inguratzen du, Suru eta Zanskar haranak bereizten dituenak, eta hegoaldean Kishtwar Parke Nazionala eta Krash Nai ibaia daude. Arrokak gehienbat eskistoz eta hareharriz osatutako arroka sedimentario estratifikatuak dira. Arroka metamorfikoak eta granitozko formazioak ere ikusten dira leku batzuetan. Eremua mineraletan aberatsa da, batez ere granateetan. 

 Mendizaletasuna 
ezkerrera|thumb|Moja-ezkerra, Kun-eskuina
Mendigunearen lehen esplorazioen artean, 1898an bisita bat eta Arthur Nevek hiru bisita egin zituen, 1902an, 1904an eta 1910ean. 1903an, H. Sillem mendizale herbeheretarrak mendigunea ikertu eta gailurren arteko goi-ordokia aurkitu zuen; 6.400 m-ko altuerara iritsi zen Nun-en. 1906an, Fanny Bullock Workman esploratzaile bikote ospetsuak eta bere senar William Hunter Workmanek Pinnacle Peak-era igo zirela aldarrikatu zuten. Mendigunean zehar bidaia asko egin zituzten eta mapa bat egin zuten; hala ere, Workmanen aldarrikapenen inguruan eztabaida sortu zen, eta puntu trigonometriko gutxi eman ziren eskualdearentzat, beraz, sortu zuten mapa ez zen erabilgarria izan.

1934, 1937 eta 1946an mendia igotzeko saiakera hutsalen ondoren, Nun mendira lehen aldiz igo zen 1953an, Bernard Pierre eta Pierre Vittozek gidatutako frantziar-suitzar-indiar-sherpa talde batek, mendebaldeko gandorretik. Gailur bikotea Vittozek, tibetarren misiolari moraviarra eta alpinista esperientziaduna, eta Claude Koganek, emakumezko mendizale aitzindaria, osatzen zuten. Ordutik, beste bide batzuk ireki dira.[5][6] Ipar-mendebaldeko aurpegia lehen aldiz igo zuten 1976ko urriaren 27an eta 28an, F. Čejkak gidatutako txekiar espedizio bateko zazpi eskalatzaileek. Lehen britainiar igoera Steve Berry eta lagunek egin zuten ekialdeko gandorretik 1981ean (bere aitak Nun igotzen saiatu zen 1946an).

Mario Piacenza mendizale italiarrak Kun mendira igo zen lehen aldiz 1913an, ipar-ekialdeko gandorretik. Berrogeita hemezortzi urte igaro ziren gailurrera igotzeko bigarren saiakera erregistratu aurretik, eta horren ondorioz Indiako armadako espedizio batek arrakastaz igo zuen. 

Nun mendira igotzearen historia eta deskribapen geografiko eta topografiko osoa aurki daitezke Himalayan Journal aldizkariaren 2018ko alean. Abbey, Brigadier Ashok (2018).  2022ko abuztuaren 20an IAF operazio bat egin zen italiar mendizale bat erreskatatzeko. Kargilgo barrutiko administrazioak talde berezi bat bidali zuen altitude handian mendiko gaixotasun akutua jasan zuen mendizalea artatzeko.

Mendigunera erraz iristeko modukoa da Kargil eta Leh lotzen dituen errepidetik. Mendebaldeko errepidearen abiapuntua Tangol da, Kargiletik bi orduko auto-bidaian gutxi gorabehera. Ibilbidea Sankoo eta Panikhar herrietatik igarotzen da.

Mendiak iparraldeko gandorra du, luzeena, ipar-mendebaldeko eta ipar-ekialdeko gandorretan banatzen dena, gailurretik 500 metrora gutxi gorabehera. Ipar-mendebaldeko gandorrak Kangriz glaziarra mendebaldean eta ekialdean banatzen du. Hegoaldeko gandorra menditik jaisten da 500 metro igaro ondoren, hegoaldeko horma ikusgarriari bide emanez. Mendebaldeko gandorra zuzenagoa eta irisgarriagoa da mendebaldeko aurpegiko elur-horma igoz. Bertara iristeko, Kangriz glaziarraren elur-eremua zeharkatzen da, oinarrizko kanpalekutik (4600 m) iristen dena, normalean Sentik haranaren goialdean kokatuta dagoena. Abbey, Brigadier Ashok (2018). 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Suru eta Zanskar harana
 Nun Kun-en topografia, 1920ko Geografia Aldizkaria

Kategoria:Ladakheko mendiak
Kategoria:Himalaiako zazpimilakoak