Larruzko paleta trinketean binaka

Larruzko paleta trinketean binaka pala-paleta jokamolde bat da, trinketean (pilotaleku mota) jokatzen dena. Jokamolde honetan, lau pertsonek jokatzen dute aldi berean, bi taldetan banaturik, bi gorriz jantzita eta beste bi urdinez. Partaide bakoitzak modalitate honetan erabiltzen den egurrezko paleta batekin jotzen du pilota. Bikoteek txandaka jotzen dute pilota, txanda bakoitzean talde bakoitzeko batek pilota joz, hau da; urdinetako batek jo eta gero gorrietako batek joko du, gero urdinetako batek... Ez da bikotekide arteko txandarik errespetatu behar.

 Materialak 
Modalitate honetan jokatzeko beharrezkoak ditugu paleta, pilota eta kaskoa. Kategoriaren arabera paleta eta pilotaren ezaugarriak aldatzen dira, hauek gizonezkoen kategoria altuenean erabiltzen diren materialak dira:
 Pilota: 
Pilota material desberdinez osatuta dago. Erdialdean egurrezko nukleo gogorra dago. Hortik abiatuta, hariz inguratzen da tamaina egokia izan arte. Azkenik, larruzko bi zatirekin estaltzen da. Disziplina honen pilotek:

 4,6/4,8cm-ko diametroa dute. 
 Nukleoak 18/20g-ko pisua du.thumb|Larruzko paleta.|296x296pxPilotak osotara 50/52g pisatzen ohi du.
Pilotak normalean, kolore zurixka dute larruarengatik, horregatik trinketeak kolore ilunez margotzen dira, modu honetan pilota ikustea errazagoa delako.

 Paleta: 
Egurrez eginda dago, normalean pago-zuraz. Gaur egun, goiko aldean errefortzu moduko bat jartzen zaie indartsuagoak izateko. 

 Paletak gehienez 50cm-ko luzeera izan dezake eta bere zatirik zabalenean (goialdean), 13,5cm neurtu behar du. 
 Paletaren lodiera 2-3cm-koa da. 
 Paletak 550/600g-ko pisua du.

 Instalazioa 
Trinketea lau paretako pilotaleku itxia da, kontrakantxarik gabea, jokorako baliagarriak diren lau paretaz mugatua: frontisa, atzeko edo erreboteko pareta, ezker-pareta eta eskuinekoa. Bertan integratuta, hala nola teilatutxoa eta fraidea.

 Frontisa: 
Trinketean jokatzen diren modalitateen artean esku-pilota eta erreminta daude, eta eragin handia dute frontisean, bai pilotaren gogortasunagatik eta pisuagatik, bai modalitate horietan pilotari ematen zaion abiaduragatik. Frontisa hainbat elementuk osatzen dute (joko-pareta, perimetro-pareta, beheko txapa, beheko txaparen azpigunea, eta gainerako txapak). Elementu horien ezaugarriak eta neurriak honako hauek dira:

 Joko-pareta: Joko-pareta Frontisen eremua da, eta bertan pilotak jo dezake jokoan zehar. Altuera: 7,70 m (Goiko txapatik beheko txapara neurtuta) eta zabalera: 9,30 m.
 Perimetro-pareta: Perimetro-pareta deitzen zaio goiko aldean joko-pareta mugatzen duen frontisaren horma-zatiari, non pilotaren inpaktua ez den baliozkoa "pilota txarra". Altuera: 2 m gutxienez.
 Beheko txapa: Beheko txapak joko-hormaren behealdea mugatzen du, eta jolaserako funtsezko elementua da. Txaparekin edo txaparen azpiko aldearekin talka egiten duen pilotak ez du balio. Txapa horizontalean jartzen da, goiko ertza kantxako zorutik 80 zentimetrora duela, eta joko-hormaren zabalera osoa zeharkatuko du. Beheko txapak 15 cm-ko zabalera izatea proposatzen da.
 Beheko txaparen azpigunea: Joko-hormaren eta beheko txaparen azpian dagoen frontisaren eremuari "Beheko txaparen azpigunea" esaten zaio. Zona horretan, pilotak ez du balio "pilota txarra". Altuera: 0,65 m eta zabalera: 9,30 m.
 Gainerako txapak: Frontiseko joko-paretaren goiko aldean falta adierazten duen seinaleztapen-txapa bat dago, 10 cm-ko zabalerakoa. Goiko txapa horren beheko ertza kantxako zorutik 8,50 m-ko altuerara kokatuta egongo da.

 Atzeko edo erreboteko pareta: 
Errebotea frontoiaren atzealdean dago, frontisarekiko paraleloan, eta argi eta garbi mugatzen du joko-eremua edo kantxa. Parametro honetan errebotatuko dituzte kantxaren luzera osoa egiten duten pilotak. Errebotea hainbat elementuk osatzen dute (joko-pareta, perimetro-pareta eta perimetro-txapak). Elementu horien ezaugarriak eta neurriak honako hauek dira:

 Joko-pareta deitzen zaio pilotak jokoan zehar jo dezakeen erreboteko eremuari. Altuera: 5,50 m eta zabalera: 9,30 m.
 Perimetro-pareta deitzen zaio joko-hormaren goiko aldea mugatzen duen erreboteko horma-zatiari, non pilotaren inpaktua ez den baliozkoa "pilota txarra". Altuera: 5 m eta zabalera: 9,3 m.
 Perimetro-txapak: Erreboteko joko-paretaren goiko aldean falta seinaleztatzeko txapa bat dago, 10 cm-ko zabalerakoa. Goiko txapa horren beheko ertza kantxako lurretik 5 m-ko altuerara kokatuta egongo da.

 Ezker-pareta: 
Ezkerreko pareta paramentu bertikala da, eta bertan, joko-pilotak zuzenean jo behar du jokaldi jakin batzuetan, edo irrist egin behar du lehenago frontisean jo badu. Ezkerreko pareta hainbat elementuk osatzen dute (jolas-pareta, perimetro-pareta, goiko txapa eta seinaleztapen-lerroak). Hona hemen elementu horien ezaugarriak eta neurriak:

 Jolas-pareta: Joko-pareta deitzen zaio jokoan zehar pilotak jo dezakeen ezkerreko paretari:

- Aurrealdea (lehen 4,50 metroak Frontisetik): Altuera: 8.50 m eta zabalera: 4.50 m.

- Atzealdea (Frontisetik Errebotera 4,50 metro): Altuera: 5.50 m eta zabalera: 24 m.

 Perimetro-pareta: Perimetro-pareta esaten zaio goiko aldean joko-pareta mugatzen duen eta pilotaren inpaktua baliogabea den ezkerreko paretari "pilota txarra":

- Aurrealdea (lehen 4,50 metroak Frontisetik): Altuera: 2 m.

- Atzealdea (Frontisetik Errebotera 4,50 metro): Altuera: 5 m.

 Goiko txapa: Ezkerreko hormaren joko-paretaren goiko aldean falta dagoela adierazten duen seinaleztapen-txapa bat dago, 10 cm-ko zabalerakoa. Goiko txapa beheko ertza Kantxako zorutik 8,50 edo 5,50 m-ko altueran kokatuta egoteko moduan jarriko da.

 Eskuineko pareta: 
Eskuineko pareta parametro bertikala da, eta joko-pilotak zuzenean jo behar du jokaldi jakin batzuetan, edo irrist egin behar du lehenago frontisean jo badu. Eskuineko pareta hainbat elementuk osatzen dute (jolas-pareta, perimetro-pareta, goiko txapa eta seinaleztapen-lerroak). Elementu horien ezaugarriak eta neurriak honako hauek dira:

 Jolas-pareta: Jokoan zehar pilotak jo dezakeen eskuineko paretaren eremuari deitzen zaio joko-pareta:

- Aurrealdea (lehen 4,50 metroak Frontisetik): Altuera: 8,50 m eta luzera: 4,50 m.

- Atzealdea (Frontisetik Errebotera 4,50 metro): Altuera: 5,50 m eta luzera: 24 m.

 Perimetro-pareta: Perimetro-pareta esaten zaio goiko aldean joko-pareta mugatzen duen eta pilotaren inpaktua baliogabea den eskuineko paretari "pilota txarra":

- Aurrealdea (lehen 4,50 metroak Frontisetik): Altuera: 2 m.

- Atzealdea (frontisetik 4,50 metrora, erreboteraino): Altuera: 5 m.

 Goiko txapa: Eskuineko hormaren joko-paretaren goiko aldean, falta dagoela adierazten duen seinaleztapen-txapa bat dago, 10 cm-ko zabalerakoa. Goiko txapa beheko ertza kokatuta egongo da, kantxako zorutik 8,50 edo 5,50 m-ko altueran dauden eremuen arabera.
 Seinaleztapen-lerroak: Eskuineko horman seinaleztapen-lerro batzuk margotuko dira, pilotan egiten diren modalitate desberdinen sake- eta falta-lerroak adierazteko. Seinaleztapen-lerroen distantziak memoria honekin batera doazen planoak dira.

 Teilatutxoa: 
Teilatutxoa trinketeko elementu bat da eta jolaserako gainazal gisa erabil daiteke. Funtsean, ezkerraldeko hormari atxikita doan korridorea da, kantxaren luzera osoan zehar. Korridore horrek estalki inklinatu bat eta leihate jarraitu bat ditu, jokoa barrutik ikusteko. Teilatutxoak ate bat du, Errebotearen ondoan, jokalariak kantxara sartzeko. Teilatutxoko sabai inklinatua pilotariek erabili ohi dute pilotaren boterako gune gisa. Teilatutxoak hainbat elementu berezi ditu, hala nola:

 Teilatutxoko pareta: Lehen azaldu dugun bezala, teilatutxoa horma bertikal batek osatzen du, 1,90 m-ko altuerakoa, eta luzetara garatzen da kantxa osoan zehar, ezkerreko paretarekiko paraleloan eta bertatik 1,30 m-ko distantziara.
 Teilatua: Teilatua inklinatua da eta 1,90 m-ko altueraren artean dago, Teilatutxoko paretaren inguruan, 2,25 m-ko altueraraino, trinketearen ezkerreko alboko paretarekin bat egiten duen lekuan.
 Lehiatea: Teilatutxoko paretak leihate jarraitu bat du, jokoaren jarraipena barrutik egiteko aukera ematen duena, baita kantxara sartzeko atea ere. Leihateak 85 zentimetroko altuera du, eta 95 zentimetroko altueratik aurrera dago kokatuta, Kantxako lurrarekiko, eta sare batek babesten du, pilota bertara sar ez dadin.
 Babes-sarea: Teilatutxoko leihatea tenkatuta geratu behar ez duen sare batekin babestuko da, pilotaren inpaktua leuntzeko eta, era berean, teilatutxo barrutik jokoa ikusteko.
 Panel mugikorra: Panel hori, esku-modalitatea egiten denean, frontisetik hurbilen dagoen leihatearen aldean jarriko da. Zurezko panel desmuntagarria da, eta trinketean egiten den diziplinaren arabera, desmuntatu egin daiteke, leiho osoa askatuz, edo muntatu, zati bat estaliz. Altuera: 0,85 m eta zabalera: 2,75 m.
 Tarteko zutoinak: Zurezko bi zutoin desmuntagarri dira, eta esku-modalitatean bakarrik jartzen dira. Falta eta paseko sake-lerroak leihoan seinalizatzea da haien helburua. Leihoaren kanpoaldean daude, Falta eta Pasa lerroen distantzia berean.
 Ikusleentzako eserlekuak: Lehen azaldu bezala, teilatutxoko barnealdea ikusleek eta taldeetako partaideek erabili ohi dute jokoaren jarraipena egiteko. Horregatik, teilatutxoaren barruan banku luze batzuk jarri izan dira, ikusleak eseri ahal izateko.

 Frailea: 
Frailea alboko eranskin angeluzkoa da, Frontiseko hormaren eta eskuineko hormaren arteko elkargunean egina. Frailea Frontisen eta eskuineko Hormaren arteko 45º-ko elkargunea da, bi hormetan bi kateto berdin ditu, 33 zentimetroko luzerakoak. Hipotenusak, beraz, 47 zentimetroko azalera du. Frailea jolas-hormaren altuera osoan garatzen da. Falta-lerroak eta txapak Frailearen kanpoko aldean garatuko dira, Frontiseko lerroekin jarraituta.

 Trinkete nagusiak 

 Moderne trinketa (Baiona)
 Groseko trinketa (Donostia)

 Trinketean jokatzen diren pilota espezialitateak 

 Esku huskakoa (banaka edo binaka). 15 tantoko bi joko, berdinketa hausteko hirugarrena 10 tantora.
 Larruzko pala. 15 tantoko bi joko, berdinketa hausteko hirugarrena 10 tantora.
 Gomazko paleta. 15 tantoko bi joko, berdinketa hausteko hirugarrena 10 tantora.
 Xare. 15 tantoko bi joko, berdinketa hausteko hirugarrena 10 tantora.

 Triketeko jokalari ospetzuak 
Trinketeko jokalarien artean, gaur egun ospetsuenak Waltary Agusti, Thierry Etxeto, Pascal Ezkurra eta Patrick Ozafrain dira.

 Arauak 

 Sake-errestoa: 

 Lehenengo jokorako lehen sakea zozketan zehaztuko da. 
 Bigarren jokoaren lehen sakea, hasierako sakea egin zuenaren kontrako taldeak egingo du. 
 Hirugarren jokoa behar izanez gero, lehenengo sakea zozketan egingo da.

Larruzko paletan, frontisetik 20 m-ra atera behar da, 20 m-ra, eta kantxa erdiaren eskuinaldean uretaratu behar da. Kantxaren ezkerretik atera beharko da, horretarako adierazitako eremuan, eta pilota frontisaren ondoren itzuli beharko da, joko-kantxaren eskuinaldean, horretarako markatutako eremuan.

Trinketako erreminta-proba honen sakean, pilotak ezin du ezkerreko pareta ukitu, baina bai eskuina. Pilotak ezker pareta ukitzen badu frontiserako bidean edo frontisatik itzultzen denean, falta erditzat hartuko da, baldin eta pilota punpa egiten badu ona deritzon eremuan. Bestela, hutsegitetzat hartuko da.

Era berean, jokaldia egiten duenarentzat ere txarra edo falta izango da, pilota zuzenean frontisetik sarera badoa, joko-kantxan uretaratu gabe, sakez edo tanto bat egin bitartean. Era berean, txarra izango da paletarekin pilota jotzen ez denean.

 Tanto amaierak: 

 Pilota frontisetik zuzenean ateratzen bada edo botearekin teilatutxoaren azpian dagoen azken taula jotzera, jokoak aurrera jarraitzen du.
 Pilotak frontiserako bidean teilatutxoaren azpian dagoen lehen taula jotzen badu, jokoak aurrera jarraituko du.
 Tantoa jokatzen den bitartean pilotak teilatutxoko beste edozein gune jotzen badu, pilota jaurti duenaren aurka (falta) dagoela ulertuko da.
 Tanto bat jokatzean, pilota frontisetik errebotera joango balitz, eta, errebotetik, berriz ere frontisera, beheko txaparen gainetik, aldez aurretik lurrean botea eman gabe, jokoak aurrera jarraituko luke.
 Aitzitik, pilota frontisetik errebotera badoa, eta hortik berriro frontisera, lurrean uretaratu gabe, eta frontiseko beheko txaparen azpian jotzen badu, faltarekin zigortuko da pilota jo edo jaurti duen taldeari.
 Trinketeko espezialitate guztietan, pilota frontisetik atera, kantxako zoruan bota eta berriz ere frontisa jotzen badu, jokoa gelditu egiten da, pilota jaurti edo jo duen taldearen alde.

 Puntuazio sistema: 
Partidak bi jokotara jokatuko dira eta, beharrezkoa bada, berdinketa haustea. Denbora-mugarik gabe.

 1-2. Jokoan: 15 tanto.
 3. Jokoan: 10 tanto.

Joko bakoitzaren artean 2 minutuko nahitaezko atsedenaldia egongo da. Joko batean zehar, talde bakoitzak minutu bateko atsedenaldia hartzeko eskubidea izango du, sakea edukita edo ez.

 Jokalarien kokapena: 
Jokalariak kantxan: Partidak dirauen bitartean, bando bereko jokalariek nahi beste aldiz alda ditzakete beren posizioak, aktan nola inskribatu diren kontuan hartu gabe. Tanto bat hasi eta pilotak jokalari batekin estropezu egiten badu, epaileak honako kasu hauek bereiziko ditu:

A.- Frontisetik itzultzean pilotak lehiakideetako bat edo haren erreminta ukitzen badu, epaileak falta egingo dio pilota ukitu duen bandoari.

B.- Pilotak, behin jo edo jaurtita, pilota jo edo jaurti zuen jokalariaren kideari jotzen badio, epaileak beti alde horren kontrako falta egingo du.

C.- Pilotak, kolpatu edo jaurti ondoren, kontrako aldeko jokalariren bat ukitzen badu, epaileak honako hau erabakiko du:

1. - ITZULERA: Epaileak ikusiko balu pilotak zeraman ibilbideak eta abiadurak pilota ona izatea eragingo zukeela.

2. - FALTA: Epaileak ikusiko balu pilotak daraman ibilbideak eta abiadurak pilota EZ zela ona izango.

3.- Pilota, kontrario bat ukitu ondoren, ona bada, epaileak jokaldi hori zehatuko du, aurretik C-ko 1. eta 2. puntuetan azaldutakoaren arabera.

 Kolpe motak 
Abiadurari dagokionez, airez sartzen zara pilotara.

Beste kolpe mota bat "bote pronto" da. Kolpe honetan, pilota punpa egiten duenean, kolpea zuzenean ematen diozu pilotari, punpa egin bezain laster.

Bestalde, efektu mota desberdinak emateko pilotari, adibidez, pilotariek goitik ematen diete, bote korrido deitzen da kolpe mota honek. Saketan behetik ematen diete, indar gehiago lortuz saketan modu honetan. Tantoan zehar, trinketa txikia denez eta abiadura sartzen diotenez pilotari, ez diotelako altuera asko ematen, saiatzen dira alboz ematen pilotari.

 Jokaldi nagusiak 
Jokaldi nagusiena hormatik jokatzea da. Arrisku gutxiago duzulako txapa izateko. Beste adibide batzuk dira: Horma bikoa, fraileari eman anal diozu ere, hirugarren paretara ematen, pilota trinketeko atera eramatea...

 Kanpo estekak 
Larruzko paleta binaka trinketean.

 Bibliografia 

 Microsoft Word - Reglamento de Juego. 2021.docx.
 REGLAMENTO DE JUEGO.
 Microsoft Word - MEMORIA TRINQUETE v.0.doc.
 Paleta Cuero.
 Modalitateak | euskalpilota.eus.
 Pelota Paleta ¡Divertido y dinámico! ¿Como jugar? Origen, Reglas Básicas.