Léonie de Waha

Léonie Marie Laurence de Chestret de Haneffe, Léonie de Waha izenez ezaguna (1836 –1926) valoniar frankofonoa  feminista, filantropo, hezitzaile eta ekintzailea izan zen. Neskato eta emakume gazteentzako hezkuntzaren alde egiteagatik eta eskolak eta liburutegiak ezartzeagatik oroitua. 1868an, Institut supérieur libre de demoiselles sortu zuen, neskentzako bigarren mailako eskola bat, Liejan, ondoren Athénée Léonie de Waha izenez ezagutzen dena. Emakumeen eskubideak sustatzeko interesaren ondorioz, 1912an Wallonieren Union des femmes ezarri zuen, 1926an hil zen arte zuzendu zuena.

 Biografia 
1836ko martxoaren 3an Liejako probintziako Tilffen jaioa, Léonie Marie Laurence de Chestret de Haneffe nobleziaren gurasoen alaba zen: Hyacinthe de Chestret de Haneffe senatari belgikarra (1797-1881) eta Amanda Laurence de Sélys Longchamps (1809 –1838), Schamps Belgikarraren arreba nagusia. Bi urte besterik ez zituela ama hil ondoren, Colonsterreko gazteluan irakasle eta tutore pribatuek hezi zuten. Artean gaztea zela, Liejako Institut d'Éducation pour Demoiselles institutuan izan zen eta urte batzuk Flandesen eman zituen. 1863ko abuztuaren 20an, Waha-Baillonvilleko Victor Louis Auguste abokatuarekin ezkondu zen, eta alaba bat izan zuten, Louise Amanda. 1866an alaba txikia hil zitzaion eta 1867ko abuztuaren 1ean senarra.

 Ibilbidea 
Alargun zegoela, bere bizitza emakumeen emantzipazioa eta neskatoen hezkuntza sustatzera dedikatzea erabaki zuen. Tilff-en jostundegi eskola bat sortu ondoren, 1868an "Institut supérieur de demoiselles" (Nesken Bigarren Eskola) ezarri zuen Liejan, irakasle adituak giro sekular batean sartuz. Erlijioan hautazko ikasgaiak eman zituzten elizgizon katolikoek, protestanteek edo juduek. Eskola, beranduago, zabaldu egin zen, Jean Moutschen arkitektoak diseinatutako instalazio berriak eskatuz. Ondoren Waharen Lycée Léonie izena hartu zuen.

Bertako historiari buruz zuen interesaren ondorioz, XX. mendearen hasieran Valon Mugimenduak erakarri zuen, Julien Delaite eta Jules Destrée bezalako pertsonaia nabarmenekin bat zetorrena. Herrialdea valoientzat, flandestarrentzat eta Bruselako biztanleentzat eskualdeetan banatzeko proposamenak babestu zituen. 1912ko urriaren 28an, Wallonieren Union des femmes de Wallonie sortu zuen, Valoniari laguntzeko interesaren gorenean. Hasiera batean, emakumeak eskualdeko kultura-tradizioen babesean parte hartzera animatu zituen, baina, Lehen Mundu Gerra amaitu ondoren, Emakumeen eskubideen babes orokorragoan jarri zuen arreta. Hezkuntza, emakumeen sufragioa eta lan-indarraren aukerak hobetzeko.

1926ko uztailaren 8an, 90 urte zituela, bere etxean bakean hil zen Tilffen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Belgikako feministak
Kategoria:Liejarrak
Kategoria:Emakumeen eskubideen aldeko ekintzaileak