Zesta punta binaka

Zesta punta binaka, frontoi luzeetan bikoteka jokatzen den euskal pilotako jokamoldeetako bat da eta Xistera izeneko saski batekin jokatzen da.

Zesta punta euskal pilotako espezialitaterik hedatuena  eta ikusgarriena da mundu zabalean. Hala da ezaguna Euskal Herritik kanpo kirol hau jokatzen duten herrialdeetan: Frantzian, Mexikon, Espainian, Filipinetan eta Ameriketako Estatu Batuetan, kasu. Zesta puntan jokatzen duen pilotariari puntista edo zestalari deritzo. Pilotaleku bereziek ere Jai alai izena daramate munduan. Pilota ziztu bizian doa, batzuetan orduko 300 km.ko abiaduran.

 Norgehiagoka mota 
Bi biren aurkako norgehiagoka da. Pilota txandaka jo behar du bikote bakoitzak, baina bikoteko pilotari bakoitzak ez du errespetatu behar txanda hori. Hau da, bikoteari pilota jotzea dagokionean bikoteko pilotari batek nahi adina aldiz jo dezake pilota jarraian. Beste modu batera esan da, ez da bikote barneko txandarik errespetatu behar.

 Materialaren ezaugarriak eta pilotarekin erlazionatzeko modua 
Pilotari dagokionez, zesta punta binakako jokamoldean erabiltzen den pilota larruzkoa da.  125-130 gramoko pisua eta 60-62 milimetroko diametroa eduki behar du pilotak Euskadiko Euskal Pilota Federakuntzaren arautegiaren arabera, nagusien kategorietan.
Bestetik, modalitate honetan, zesta puntako xistera erabiltzen da. Jokoan zehar, jokalariak pilotarekin erlazionatzeko modua atxikia da. Atxikia, pilota zuzenean jo edo bideratu beharrean, jaurti baino lehen une batez xisteran edukitzea da. Xistera, gaztainondoz eginikoa, zarratutako zumez ehundutakoa, ubide itxurakoa eta ondua, eta, pilotari eusteko poltsa bat duena, tako, kosta (saihets itxurako egitura), uztai eta puntaz osatutakoa. Eskularrua larruzkoa edo antzeko materialen batez eginikoa izanen da, eta bi elementu berezi ditu: txortena eta mihia. Plastikozko zestak ere erabiltzen dira, baldin eta besteen egitura bera badute. Kaskoaren erabilera, pilotaren izugarrizko abiadura dela eta ezinbestekoa da buruko kolpeak babesteko. Pilota ziztu bizian doa eta  batzuetan orduko 300 km.ko abiadura har dezake.

•Luzera, lerro zuzenean: 62-69 cm.
•Pilota eusteko poltsaren sakonera: 15-16 cm.

• Luzera kurba eta guzti: 90-100 cm.

• Zabalera: 13 cm

 Instalazioa 
Zesta punta binaka frontoi luzean jokatzen da. Frontoiaren luzera 54 metrokoa da eta zabalera eta altuera 10 metrokoa.  Frontoi luzeak zati ezberdinak ditu: Ezker horma, errebotea eta frontisa. Pilotak, frontisaren txapa azpian eta txapa gainean jo ezkero tantoa aurkariarentzat izango da. Lurrean ere eremu ezberdinak daude, kantxa eta kontrakantxa hain zuzen ere. Kantxan, koadroak daude eta hauek ezker horman ditugu zenbakituta. Kontrakantxak 5 metro inguru ditu eta pilota harmailetara joan ez dadin sare batek mugatzen du. Pilotak frontisean jo eta kontrakantxan bote egiten badu zuzenean aurkariarentzat tantoa izango da. 

 Sake-errestoa 
Jokamolde honetan, derrigorrean sakea egiterakoan punpa egin behar da eta ezker paretatik gutxienez 4 metrora egin behar da (kontrakantxatik hurbil). Sakea frontisetik 42 metrotara egiten da 10,5eko koadroaren atzetik  eta ondoren, frontisa jo ondoren, 16 eta 28 metro bitartean egin behar du punpa, hau da, 4 eta 7 koadroen artean. Pilotak pasako marraren atzetik egiten badu punpa (28m edo 7ko koadroa gainditzea) pasa izango da. Bost aldiz egin daiteke pasa, seigarrenean faltatzat hartzen da. 4. koadrora ez bada heltzen, berriz, falta da. Errestoari dagokionez, errestoa ezin da airez egin, hau dela eta, errestalaria sakeko marraren atzealdean kokatzen da.

 Sakalaria 
Normalena aurrelariak sakatzea izan ohi da. Sakeko lehenengo botea egiteko marra frontisetik zein distantziara dagoen ikusita, frontisetik gertuen dagoenak egin ohi du sakea.

 Sakean pilotarien kokapena 
Borobilak, sakea dutenak izanik (eskuinean dagoen irudia), eta laukiak errestokoak izanik, sakean honela kokatzen dira. Sakatzailea, (aurrelaria) 10-11 koadroen artean kokatzen da eta bertatik sakatzen du eta bere bikotea ere inguru horretan kokatzen da normalean ezker hormatik gertu. Errestoan daudenak, aurrelaria 4 eta 7 koadroen artean kokatzen da pilota airez topatuz eta bestea atzean botera kokatzen da 12. koadro inguruan, errebotetik gertu.

 Espazioaren erabilera eta tanto amaierak 
Jokamolde hau zeharkako jokamoldea da. Hau da, pilotari batek pilota jotzean derrigorrezkoa da frontisera bideratzea (nahiz eta lehenago edo ondoren espazioko beste hainbat espazio eraginkor ukitu pilotak) jokoak bizirik jarrai dezan. Baldintza nagusi hau kontuan izanda, pilotariek pilota joko eremura bideratzean espazio eraginkorretara bidera dezakete. Espazio eraginkorretara bideratzean tantoak bizirik jarraituko du. Frontisa, ezker horma, errebotea edo kantxa dira espazio eraginkorrak.

Tantoak amaitzeari dagokionez, pilota debekatutako espazioetara bideratuz gero, txarra edo falta izango da pilota jo duenarentzat. Berriz, pilotari batek pilota jo eta frontisean talka egin ondoren kantxan bi bote ematen baditu, aurkariak tantoa galduko du. Beraz, hori ez gertatzeko, bi bote baino lehen (airez edo bote bat egin ondoren) jo beharko du pilota.

 Postu espezifikoa 
Joko espazioaren ezaugarriak kontuan hartuta, eta pilotarien jokatzeko modua aztertuta, bikoteko pilotari bakoitzak, hau da, aurrelariak eta atzelariak kantxako eremu ezberdinetan jokatu ohi du. Hau da, pilotari batek frontisetik gertuago jokatzen du (aurrelariak) eta besteak (atzelariak) urrunago. Postuaren arabera, distantzia edo joko eremu horretan jokatzen espezializatuko da. Hau da, kolpe motak, jokaldiak edo pilota norabideak, kokapenak edo lekualdatzeak frontisarekiko distantziak baldintzatuko ditu.

Binakako partidetan, normalean, batek aurrean (aurrelaria) eta besteak atzean (atzelari) jokatu ohi dute. Jokalariak nahieran jar daitezke eta edozein momentutan alda dezakete postuz. Aurrelaria frontisetik gertuago kokatzen da, atzelaria, ordea, frontisetik urrunago.

 Puntuazio sistema 
Partidak 35 tantora izaten dira. Profesional mailako txapelketetan 12 puntuko bi set-era jokatzen da.

 Kolpe motak 

 Aurrelariak 
Joko azkarragoa egiten du eta tantoak amaitzeko joera izaten dute. Horregatik, goiko eta erdiko kolpeak eta aireko kolpeak gehiago erabiltzen  dute. Gainera, sakea egiteko ardura du eta erreboteko pilotak ere berak jo ohi ditu. Bi kolpe hauetan ezin du pilota hartu, gelditu eta bota. Hain zuzen, pilota hartu eta ondoren zuzenean bota behar du.

 Atzelariak 
Pilota frontisetik distantzia handiagoetara jotzen dute, punpa ondorengo beheko kolpeak gehiago erabiliz, pilota ahalik eta gehien atzeratuz eta aurrelari aukariari jokoan sartzen ez utziz. Orokorrean atzerantz doazen pilotak eramateko ardura du, baina pilota errebotera helduz gero aurrelariak jotzen dio. 

 Jokaldi nagusiak 

 Aurrelariak 
Gehien egin ohi dituzten jokaldiak eskubiz aldakaren alturatik egiten dituzte. Alde batetik mozketa (eskuinetik ezkerrera) eta bestalde horma bikoa. Azken kolpe hau benetan ikusgarria da, pilotak lehenik ezker paretan jotzen du, ondoren frontisean jo eta  eta abiadura handiz zuzenean kontrakantxan amaitzen baitu pilotak.

 Atzelariak 
Normalean eskuinez pilota jarraitzeko ardura dute, hau da tantoa amaitzea ez dago euren eskutan. Hala eta guztiz ere, teknika oso oneko atzelariak horma bikoa egiteko gai dira eta aurkariari min asko egiten dion jokaldia da hau.

 Erreferentziak 
 ↑ «Araudia | Dokumentuak | euskalpilota.eus» www.euskalpilota.eus (kontsulta data: 2025-12-02).
 ↑ «Modalitateak | euskalpilota.eus» www.euskalpilota.eus (kontsulta data: 2025-12-02).

Kategoria:Zesta punta