Maixux Zugarramurdi

Maixux Zugarramurdi Zestau (Goizueta, Nafarroa Garaia, 1955) abeslaria da. Ibilbide luzea du abeslaritzat; baina, bere belaunaldiko beste emakume askoren kasuan bezala, ibilbide horrek ez zuen oihartzun handirik izan gizartean. Ospea 2024an iritsi zitzaion, Pello Reparazekin batera Zetak taldearen Hileta kantu nafarra (2024) abestearekin. Urtebete geroago, oihartzun handia izan zuen 24. Korrikarako atera zen Xiberutikan mendebaldera abestiak ere (Zugarramurdik ZETAK taldearekin eta Erramun Martikorenarekin batera abestua).

 Bizitza 
Goizuetako (Nafarroa Garaia) Danbolin bordan 1955. urtean jaioa eta herri bereko Artantxu baserrian hazia, umetatik entzun zituen etxean leitzar aitona-amonen istorioak, amaren kantak eta oiartzuar aitaren bertsoak. Hamar anai-arrebetan zaharrena izanik, berak ere sarritan abestu zuen txikienentzat.



Hogei urte zituela, Aranora (Nafarroa Garaia) joan zen bizi izatera, Beltsoko bordara, hango Jose Antonio Ansarekin ezkondu baitzen. Hiru alaba izan zituen: Arantxa, Ainhoa eta Maider. Amak musikarekiko zuen maitasunak kutsatuta, alabek ere musika ikasketak egin zituzten, eta hainbat urtez abestu dute elkarrekin.

Etxean eta etxekoekin ez ezik, Maixuxek abesbatzetan eta tokiko ekimenetan ere abestu zuen, harik eta 2017an agertokira atera zen arte. Hiru alabek bultzatuta eta haiekin batera, Artantxuriketa ikuskizuna egitera atera zen agertokietara. Nafarroa Garaiko iparraldean artoa erruz landatzen zuten, garai batean. Auzotarrak artoa zuritzeko biltzen ziren, jai giroan. Ohitura hori oroitarazteko saioa zen Artantxuriketan, kontu kontari eta kantuan. Ikuskizun berezia izan zen Maixuxentzat: bere haurtzaroko istorio, kantu eta bertsoetan oinarritutako kontzertu antzeztua. Hasiera batean, Oiartzunen eskaini beharreko ikuskizuna zen; baina Euskal Herriko bazterretan barrena eraman zituen. Hainbat emanaldi egin zituzten, harik eta 2020an COVID-19 pandemiaren ondorioz utzi behar izan zuten arte. Garai hartan, Joxe Antonio senarrari gaixotasun bat diagnostikatu zioten, eta hiru urtez familiak kantatzeko gogoa galdu zuen. Joxe Antonio 2023ko abuztuan hil zen, eta ordutik Maixuxek kantua utzita zuen.

Maixux Zugarramurdi 2024an itzuli zen kantatzera. Oraindik doluaren aldian zegoela eta, hasieran ezetz esan zion Pello Reparazen proposamenari. Pellok, ordea, bere garaian plazetan merezitako lekurik izan ez zuten emakumeei omenaldia egin nahi zien, eta Maixux nahi zuen abestikide. Halaxe, Pellok, arian-arian, Maixux konbentzitu zuen berekin batera Zetak taldearen Hileta kantu nafarra kantua abestera berriz plazaratu zedin. Hileta kantu horretan, senarra izan zuena pentsamenduan zuen Zugarramurdik. Zugarramurdi grabazio estudio batean sartu zen, lehen aldiz, abesti hori grabatzeko.

2024ko abenduan adierazi zuenez, adinak eragindako ajeak direla eta, Zugarramurdik ez du uste musikaren bideari jarraituko dionik. Hala ere, 2025ean, Hileta kantu nafarra abesten parte hartu zuen Mitoaroa I eta Mitoaroa II ikuskizunetan. Bigarren horretan, koruak besterik ez zuen abestu, eta gehienbat antzezle gisa parte hartu zuen, lamina baten rolean. Mitoaroa I ikuskizunak 30.000 ikus-entzule izan zituen; Mitoaroa II ikuskizunak, 40.000.

2025eko abenduaren 11an plazaratu zen Xiberutikan mendebaldera abestian, Zugarramurdik parte hartu zuen, ZETAK taldearekin eta Erramun Martikorenarekin batera. 2026ko Korrikarako abestia da.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Goizuetarrak
Kategoria:Emakume abeslariak
Kategoria:Euskal abeslariak
Kategoria:Nafarroa Garaiko abeslariak
Kategoria:Aranoarrak