Jelena Kostiutxenko

Jelena Gennadievna Kostiutxenko (Jaroslavl, Errusia, 1987ko irailaren 25a) erbestean dagoen kazetari eta gay eskubideen aldeko ekintzaile errusiarra da. Novaya Gazeta egunkariko ikerketa-erreportaria da.

Pussy Riot punk protesta bandari buruz eta Zhanaozen-eko sarraskiari buruz idatzi zuen lehen kazetaria izan zen Kostyuchen-ko, 2011n.  Khimki basoan zehar 12 erreiko autobide polemiko bat eraikitzearen aurkako protestei buruz idatzi zituen, eta Ukrainako ekialdeko Donbas-eko Gerran errusiar borrokalarien presentzia azaldu zuen.

Kazetaritzagatik eta aktibismoagatik hainbatetan eraso eta atxilotu dute ordainetan. 2022ko urrian Munichen (Alemania) izandako balizko pozoi-eraso batetik bizirik atera zen.

 Ibilbidea 
Kostiutxenko, Jaroslavl herrikoa da, Moskutik ez oso urrun. 16 urterekin jada Jaroslavleko tokiko egunkarian lanean ari zen. Geroago esan zuenez,“kazetari lanetan hasi nintzenean, ez nuen helburu handirik. Belarridun neguko botak erosi nahi nituen, besterik ez; nire familia pobrea zen. Eskola sei hilabetez garbitzea, edo herriko egunkarian zerbait idazten saiatzeko aukera nuen."Orduan, Anna Politkovskaia-ren Txetxeniari buruzko artikulu bat irakurri zuen Novaya Gazeta-n. The Guardian-ek honela deskribatu zuen: "Kremlineko boterearekin etengabe kritikoa den azken argitalpen nagusia" eta egunkari gisa"benetako kazetaritzari eskainia, Errusiako telebistak eta beste egunkari gehienek ez bezala, dena [Vladimir] Putinen erpurupean". Artikulua Kostyuchenko-ren begiek zabaldu zituen:"Konturatu nintzen herri honi buruz nekien guztia, gertatzen ari zenari buruz, gaizki zegoela".Kostyuchenko Moskura joan zen bizitzera, kazetaritza ikasi zuen Moskuko Estatu Unibertsitatean, eta 17 urterekin Novaya Gazetako urgazle gisa hartu zuten. Geroago langile osoa bihurtu zen, eta egunkariko langile gazteena izan zen. Politkovskaia hil zutenean, 2006ko urrian, esan zuen Kostyuchenko-k bi urte eta erdi geroago,"konturatu nintzen ez niola inoiz esan nire idoloa zenik." Orain, adierazi zuen, bere lankide guztiak goraipatu zituen,"Lanera etortzen zara, zure lankideak ikusten dituzu eta pentsatzen duzu: 'Nor da hurrengoa?' '”Kostyuchenko 2011ko gay harrotasunaren desfilean jipoitu eta ospitaleratu zuten.

Kostiutxenko izan zen 2011ko abenduan Zhanaozen-eko sarraskian Zhanaozen-eko hiriaren inguruko informazio blokeoa hautsi zuen lehen kazetaria.

Filipp eta Tikhon Dziadkok “The Dzyadko Three” TV Rain saiorako elkarrizketatu zuten 2013ko urtarrilaren 24an, Dumak homosexualitatea sustatzea debekatzen zuen legearen lehen irakurketa onartu bezperan. Kostyuchenko-k “Musuen Eguna” komentatu zuen, non aste horretan bertan parte hartu zuen. Ekintzak zekarren «Dumara joatea bakarrik, pertsona talde misto batekin, homosexualekin, heterosexualekin, bikoteekin, ezkongabeekin, eta, dituztenentzat, beste esanguratsu batzuekin. Pertsona batek ez badu inor musukatzeko, bere ondoan dagoena besarkatu besterik ez du egiten».Emaitza Errusiako ekintzaile ortodoxoek eta beste batzuek parte hartzaileen aurka egindako indarkeria izan zen: «Nire bi laguni sudurra hautsi zitzaien», esan zuen, «eta nire neskalaguna jipoitu zuten».Manifestazioari buruz galdetuta, «zerbait egitea beti da hobea, etxean eseri eta inguruan Dumako diputatuek bigarren mailako herritar deklaratu zaitzaten itxarotea baino».Azpimarratu zuenez, «ni ez naiz Errusiako LGTB aktibismoaren erdigunea. Egia esan, ez dut hainbeste aktibismo egiten: beste lan asko daukat. Hain zuzen ere, horretan zentratu naiz azken aste honetan, badakidalako nire bizitza berariaz oso kaltetua izango dela luzaroan, Errusiako milioika gay eta lesbianen bizitzak bezala»

2013ko maiatzean atxilotu zuten Kostyuchenko, Moskuko gay harrotasunaren mitin batean parte hartzeagatik.

2013ko irailean, Kostiutxenkok Twitter bidez mehatxu egin zuen homosexualitatea alkoholismoarekin eta drogen gehiegizko kontsumoarekin parekatzen zuen eta haurrak guraso homosexualengandik urrunduko zituen lege-proiektu baten alde bozkatu zuten armairu barruko politikari errusiarrak “ateratzeko”.

«Hau abisu bat da», idatzi zuen. «Gure bizitzak suntsitu nahi dituzte, eta guk haiek suntsituko ditugu».Errusiako parlamentuko kideen sexu bereko jarduera pribatuak publikoki ezagutaraztea «azken baliabide gisa» soilik erabili beharreko «bonba nuklearra» zela esan zuen, baina haurrak guraso gay eta lesbianen etxeetatik aterako zituen lege proposamena kontuan hartuta, «halako garaia» iritsi dela esan zuen.Dumako kideek itxitako txosten bat argitaratuko zuela agindu zuen, lege proiektuak Estatu Dumako lehen irakurketa izan zuen egunean.

2014ko otsailean, Kostiutxenkoko Moskuko Plaza Gorrian egindako protesta batean atxilotu zituzten LGBT hamar bat ekintzaileetako bat izan zen. Sotxiko Olinpiar Jokoen inaugurazio ekitaldiak egiten ari ziren bitartean, Errusiako ereserki nazionala abestu zuten ortzadar bandera bat erakusten zuten bitartean. Aske utzi ondoren, Kostyuchenko-k adierazi zuen susmatzen zuela poliziak protestaren berri aldez aurretik jakin zuela bere telefonoa zulatu zuelako, eta haien zain egon zela. Esan zuen protesta baino ordu erdi lehenago aldatu zuela kokalekua, eta telefono deien eta testu mezuen bidez bakarrik jakinarazi zuela kokaleku berria, bere ustez atzeman baitzituzten.

2014ko ekainean, Kostiutxenkok Errusiako agintarien itxurazko ahaleginen berri eman zuen, Ukrainako Donetskeko aireportuko guduan hil ondoren Errusiako milizianoen gorpuak Errusiara itzultzea estaltzeko.
Radio Free Europe / Radio Liberty irrati-telebistaren 2014ko azaroko erreportaje batek Children -404 (“Deti-404” errusieraz) laguntza taldea deskribatu zuen Vkontakte errusiar sare sozialeko gunean, LGBT nerabeei “espazio birtual seguru bat eskaintzea helburu duena”. Txostenak Kostyuchenko aipatzen zuen "une honetan Errusiako LGBT komunitatearentzat lan egiten duen proiekturik onena eta humanistikoena" dela esanez, "homosexualen aldeko "propaganda" debekatzen duen Errusiako lege berriaren arabera, "gizartearen atalik ahulena LGBT nerabeak dira"." Gaineratu zuen: "Lege honen arabera, LGBT nerabeak ez dira existitzen"

2018an, Kostiutxenko Paul Klebnikov Errusiako Gizarte Zibilaren Bekaduna izan zen Columbiako Unibertsitateko Harriman Institutuan.

2022 hasieran, Kostiutxenko Ukrainara joan zen Ukrainako inbasio errusiarraren berri emanez, Odesa, Mykolaiv eta Kherson okupatua bezalako lekuetatik. Martxoaren 30ean, Zaporizhzhia-n, Mariupol inguratua bisitatzeko prestatu zen tokian, ohartarazpen bat jaso zuen: Errusiako kontrol postuetako unitate txetxeniarrek hura hiltzeko agindua jasoko zutela. Herrialdea utzi eta EBra ihes egin zuen, azkenean Berlin-en geratu zen Meduza online erbesteko egunkariko erreportari gisa.

2022ko urrian, Kostiutxenko Munichera joan zen ukrainar bisa berri bat lortzeko, eta, beharbada, pozoiak eraso egin zion. Jatetxe batean bazkaldu ondoren, hainbat sintoma erakutsi zituen. Hamar egun igaro arte analisi medikurik egin gabe, ezin izan zen pozoirik detektatu, baina gibeleko kalte larriak eta zantzu gehigarriak diagnostikatu ziren. Geroago, pozoiaren espezialistek konposatu organokloratuei iradoki zieten erabilitako substantzia posible gisa.

2023an, Kostiutxenkok saiakera bat argitaratu zuen, 2022an Errusiako Estatuak pozoitu zuela susmatzen zuela azalduz, Ukrainako errusiar inbasioa estaltzen zuen bere kazetaritzaren erantzun gisa.

2023ko urrian bere idazki sorta bat argitaratu zen ingelesez, I Love Russia: Reporting from a Lost Country izenekoa, Bela Shayevich eta Ilona Yazhbin Chavassek itzulia, eta Penguin Press-ek argitaratua. Mundu osoan estimua eta hainbat sari jaso ditu, besteak beste, The New Yorker eta Time aldizkariaren Urteko Liburu Onena, New York Times Book Review Editors' Choice, eta 2024ko Pushkin House Book Prize. Gerora, beste hizkuntza batzuetara ere itzuli dute liburua; Russie, Mon Pays Ongiz-aimé (Errusia, Nire Herrialde Maitea) da frantsesezko izenburua.
 Bizitza pertsonala 
Kostiutxenko lesbiana irekia da. 2024ko martxoan, Jana Kutxina “Takie Dela” kazetariarekin ezkondu zen.

 Kazetaritzari buruzko ikuspuntuak 
Kostiutxenkok esan duenez,

“kazetaritza sozial berriak helburu bat duela esan badezakegu, helburu hori guztiei ahotsa ematea da”.Errusiarrek “gurean gertatzen ari dena erabat ez dakitela... eskualdeko prentsa tokiko agintariek ia erabat suntsitu dutelako, ez dakigu ezer eskualdeetan gertatzen ari denaz” ere esan du.

Gainera, kexu agertu da probintzietako gertakariei buruzko telebistako erreportaje errealista gutxi daudelako. Internetek bakarrik, gaineratu du, eskualde mailako erreportaje baliotsu bat eskaintzen du.

 Ohoreak eta sariak 

 2013ko maiatzean, “Freedom” [Asaktasuna] saria irabazi zuen zazpi pertsonetako bat izan zen, Zhanaozen-en protestei buruzko erreportajeagatik.

 2013an Fritt Ord (Free Word) [Hitz askea] saria irabazi zuen Norvegian.

 Kostyuchenko 2015eko Osloko Askatasunaren Foroko hizlaria izan zen.

 2015ean, Europako Prentsa Sariak Idazle Bikainaren Saria eman zion.

 I Love Russia: Reporting from a Lost Country  [Errusia maite dut : Herri galdu batetik berri ematen] liburuagatik Kostyuchenko-k 2024ko Pushkin House Book Prize saria jaso zuen, eta 2023. urteko liburu onenen barruan izendatu zuen The New Yorker and Time aldizkariak.

 Bibliografia 

 Kostyuchenko, Elena (2023-). Maite dut Errusia: herrialde galdu batetik informatzen. New York, Penguin Press.  

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Elena Kostiutxenko: "Ezintasun sentipena zabaldu da Errusian, Putinek eraginda" Elkarrizketa 2025eko abenduaren 26a Berria Egunkaria, Kazetaria: Ricard Gonzalez

Kategoria:Jaroslavl oblasteko jendea
Kategoria:Testuan errusiera duten artikuluak
Kategoria:Lesbiana feministak
Kategoria:Errusiako LGBT pertsonak
Kategoria:Errusiako kazetariak
Kategoria:Emakumeen eskubideen aldeko ekintzaileak
Kategoria:XXI. mendeko idazleak
Kategoria:Errusiako emakumeak
Kategoria:Gainbegiratu gabeko itzulpenak