Magdalena de Cervantes

Magdalena de Cervantes Cortinas (Valladolid, 1553 – Madril, 1611ko urtarrilaren 28a) josla eta zaintzailea izan zen eta Literaturaren historiako idazle garrantzitsuenetako baten Miguel de Cervantesen arreba gazteena. Bere bizitza nebaren ospeak estali bazuen ere, Magdalenak zeregin erabakigarria izan zuen Cervantesen familia-ingurunean. Haurtzarotik azken hatsa arte, Magdalenak Miguel de Cervantesekin izan zuen harremana etengabea eta esanguratsua izan zen, bere bizitza pertsonalean, bereziki maila emozionalean, figura gakoetako bat izanik.

 Bizitza 
Magdalena de Cervantes, 1553an Valladoliden jaio zen. Gurasoak Leonor de Cortinas eta Rodrigo de Cervantes izan ziren. Garai nahasian jaio zen, aita zorte gutxiko zirujaua zen eta hiri batetik bestera aukera hobeen bila aritzen zen. Mugikortasun eta zailtasun ekonomikoen testuinguru horrek markatu zuen Magdalena gaztearen bizitza. Zoritxarrak gorabehera, harreman hurbila izan zuen beti Miguel nebarekin, eta harexekin bizi izan zen bere bizitzako hainbat etapatan, bai Valladoliden, bai Madrilen.

 Lehenengo urteak Valladoliden eta Alcalá de Henaresen 
Magdalenak bizitzako lehen urteak Valladoliden eman zituen, baina bi urte besterik ez zituenean, familia Alcalá de Henaresera itzuli zen, Miguel de Cervantesen eta bere nebaren bizitzan funtsezkoa izan zen hirira. Alcalán eman zuen haurtzaroa, beti familia giroan, amarekin eta ia neba-ahizpa guztiekin. Familia ugari eta nahiko pobretu baten barruan hazi zen, aitak zituen zailtasunen ondorioz. Rodrigo de Cervantes, Magdalenaren aita, funtsezkoa izan zen familia-bizitzaren eraketan. Gizon ikasia izan arren, bere egoera ekonomikoa ezegonkorra izan zuen. Ezegonkortasun ekonomiko horrek eragin zuzena izan zuen haurrengan. Magdalenak zailtasun materialak eta gizarte klasista eta kontserbadore batean bizirik irauteko etengabeko borrokan jardun zuen.

 Miguel de Cervantes nebarekin harremana 
Magdalenaren eta neba Miguelen arteko harremana beti izan zen hurbila eta elkarri laguntzekoa. Adin desberdintasuna gorabehera, bien arteko konplizitatea nabarmena izan zen. Behin baino gehiagotan, Magdalenak familiaren etxea partekatu zuen Miguelekin Valladoliden zein Madrilen. Jakina da bien arteko harremana bereziki sendoa eta afektiboa zela, eta horrek bultzatu zuen Magdalena Miguelekin nolabaiteko rol babesle eta ulerkor bat hartzera, bereziki Miguelek bere ibilbide eta bizitza pertsonalean une latzak igaro zituenean.

 Ibilbidea 

 Auziak 
Magdalena hazi ahala, luze gabe sartu zen garai hartan hain ohikoak ziren gatazka legalen familia-dinamikan. 17 urterekin, familia Madrilen kokatu zenean, Magdalena bere ahizpa zaharrenaren, Andrea de Cervantesen, urratsak jarraitzen hasi zen. Magdalenaren kasuan, bere maitasun-bizitza hainbat harremanek markatu zuten, hautsitako ezkontza-promesetatik eta etsipenetik harago joan ez zirenak. Madalenaren ahizpa nagusia zen Andrea de Cervantesen figura erabakigarria izan zen bere bizitzan, Andrea ezaguna baitzen legezko auzien bidez konpentsazioak lortzeko zuen gaitasunarengatik. Testuinguru horretan, Magdalena lege-eztabaida berberak izan zituen, batez ere bete gabeko ezkontza-promesengatik ordaina eskatu behar zenean. Oso ohikoa zen hori garai hartako emakumeen artean, estatus sozial eta ekonomiko handiagoko gizonekin itunak eginez etorkizuna ziurtatu nahian.

Magdalena, ahizpa bezala, hainbat auzitan sartu zen gaztaroan. 1578 eta 1580 artean, ezkontzeko hitza eman zuten, baina azkenean hitza bete ez zuten hainbat gizonekin harremana izan zuen eta. Horien artean Fernando de Lodeña izeneko bat eta Juan Perez de Alcega izeneko euskal kaparea egon ziren, Magdalenarekin ezkontzeko konpromisoa hartu zutenak, baina azkenean ez zutenak ezkontza gauzatu. Gertaera horiek Magdalenaren bizitza markatu zuten, eta hark justiziara jo behar izan zuen bete ez zituen promesengatik kalte-ordainak eskatzeko.

Juan Perez de Alcegaren kasua nabarmenetako bat izan zen, 1581eko abuztuaren 12ko notario-akta batean, Perez de Alcegak konpromisoa hartu baitzuen Magdalenari hirurehun dukat emateko, hitza ez betetzeagatik konpentsazio gisa. Egoera hori Magdalenak emakume gisa bizi izan zituen tentsioen isla izan zen, ezkontzeko promesak eta harreman pertsonalak legezko bidegabekerietarako eremu emankorra ziren gizarte batean. Hainbat gizonekin harremanak izan bazituen ere, haietako bat bera ere ez zen ezkondu, eta hori garaiko emakumeentzat desabantaila handitzat hartzen zen. Magdalena harreman egonkorren dinamika batean murgildu zen, baina ez zen gizartean aintzat hartua izan, eta, ondorioz, bizirik irauteko ordain ekonomikoak bilatu behar izan zituen. Testuinguru horretan, Magdalena Pimentel de Sotomayor andrearen izenpean egin zen ezagun. Ziur aski, izen horrek nolabaiteko estatusa ematen zion, eta garai hartako gizartean ohore-itxura oso baloratua zen. Hala ere, huts egindako maitasun-harreman horiek Magdalenak gaztaroan izan zituen zailtasun sozial eta ekonomikoen isla baino ez ziren izan.

 Iloba Isabel de Saavedraren ardura 
XVI. mendearen amaieran, Magdalena diskrezio fase batean sartu zela dirudi. XVI. mendearen amaieran, Ana Franca de Rojas, Isabel de Saavedra gaztearen ama, hil ondoren, Magdalena bizitza publikora itzuli zen, ordukoan ardura guztiz desberdinarekin. Isabel de Saavedra 'adoptatu' zuen, Miguel nebaren alaba. Kontratu notarial baten bidez, Magdalenak ostatu eta heziketa emateko konpromisoa hartu zuen, batez ere etxeko lanetan.

Notario-kontratu baten bidez, Magdalenak ostatu eta mantenua gutxienez bi urtez emateko konpromisoa hartu zuen. Horrez gain,  josten, etxe bat  antolatzen eta administratzen erakusteko ardura hartu zuen, garai hartako emakumeentzat funtsezkoak ziren trebetasunak. Jakina, Isabelen bizitza ez zen konplikazioetatik salbu egon, eta Magdalenaren keinua nabarmena izan zen, ez bakarrik bere laguntza pertsonalarengatik, baita gauzatu zen testuinguruan ere.

Magdalenaren keinu horrek eragin nabarmena eman zion Isabel de Saavedrari bizitzan, eta, horrez gain, bere heziketa markatu zuten familia-irakaskuntzak praktikan jartzeko aukera eman zion, batez ere, etxeko kudeaketarekin eta garaiko gizarte-testuinguruak emakumeei eskatzen zizkien eguneroko lanekin zerikusia zutenak. Nahiz eta Isabel de Saavedra ez zen inoiz bere etxean neskame gisa bizitzera iritsi, harreman horrek garrantzitsua izaten jarraitu zuen, Isabel Cervantes familiarekin zuzenean lotuta zegoelako, eta horri esker familiaren genealogiaren barruan bere posizioa aldarrikatu ahal izan zuen.

 Magdalena bizitza erlijiosora itzuli zen eta komentuan erretiratu zen 
Urteetan zehar, hainbat ekitaldi konplexuren ondoren eta Isabel de Saavedra ilobarent zaintzaile-rola hartu ondoren, Magdalena de Cervantes bizitza publikotik aldendu zen. XVII. mendearen hasieran, bere bizitzan erabaki garrantzitsu bat hartuz, bizitza erlijiosoan sartzea erabaki zuen. 1608. urtearen amaieran edo 1609. urtearen hasieran egin zituen Magdalenak bere obedientzia, pobrezia eta kastitate botoak San Frantziskoko Hirugarren Ordenako Madrilgo komentuan, non Magdalena de Jesus izen erlijiosoa hartu zuen.

Bizitza erlijiosorako pauso hori esanguratsua izan zen, ez bakarrik aukeratu zuen bizitzarengatik, baita Andrea de Cervantes ahizparekin eta Katalina de Salazar Palacios koinatarekin, Miguel de Cervantesen emaztearekin, partekatu zuelako ere. Magdalena komentuan sartu izanak amaiera eman zion bere bizitzako etapa bati, familia-borrokekin, bete gabeko promesekin eta zailtasun ekonomikoekin zuzeneko inplikazioa izan baitzuen.

Komentua bakerako eta erretirorako gunea izan Magdalenarentzat, baina familiak bultzatutako debozio-tradizioarekin jarraitzeko lekua ere bazen. Erabaki hori, kanpoko tentsioetatik askatzeko modu bat izateaz gain, kezka materialei uko egiteko eta bizitza espiritualago eta familiarrago bati ekiteko nahia ere sinbolizatu zuen.

 Obedientzia, pobrezia eta kastitate botoak 
San Frantziskoko Hirugarren Ordenako komentuan, Magdalena de Cervantesek bizimodu latza hartu zuen, obedientzia, pobrezia eta kastitate botoak betez. Boto horiek ohikoak izan ziren garai hartako monasterioetako bizitzan, eta erlijiozko bizitzari erabateko dedikazioa ematen zitzaiola islatzen zuten. Bizitza erlijiosoa hartzen zuten bere garaiko emakume askok bezala, Magdalenak inguru horretan babesleku bat aurkitu zuen, eta han fede idealak kanpoko munduaren distrakziorik gabe bizizteko aukera eman zion. Hala ere, erabaki horrek ez zuen bere familiarekin zuen harremanaren amaiera ekarri. Izan ere, bere bizitzako azken urteetan, Magdalenak bere familiako kideentzako laguntza- eta gida-figura izaten jarraitu zuen. Erretiroan, Isabel de Saavedrari lagundu zion bere amaren, Ana Franca de Rojasen, herentzia berreskuratzeko azken horrek egiten zituen erreklamazioekin lotutako hainbat alderditan, eta horrek erakusten du, erretiroa hartu arren, Magdalenak familiako kontuetan funtsezko figura izaten jarraitu zuela.

 Heriotza 
Magdalena de Cervantes 1611ko urtarrilaren 28an hil zen San Frantziskoko Hirugarren Ordenaren komentuan, eta bertan igaro zituen bere azken egunak. Cervantes familian bigarren mailako pertsonaia izan arren, bere bizitza familiaren leialtasun sakonak, debozio erlijiosoak eta justiziaren aldeko etengabeko borrokak markatu zuten, emakumeak askotan rol pasibo batera baztertzen ziren mundu batean.

 Magdalena de Cervantesen legatua 
Magdalena de Cervantesek legezko dokumentuak eta erregistro ofizialak gainditzen dituen ondarea utzi zuen. Bizitzan zehar, Cervantes familia markatu zuten borroka eta gorabehera askoren lekuko izan zen Magdalena. Bere izenak Miguel de Cervantes nebaren ospea lortu ez bazuen ere, bere bizitza familiaren historiarekin lotuta egon zen modu esanguratsuan. Magdalena nebaren itzalean egon zen beti, baina, hala ere, paper garrantzitsua izan zuen familiaren eguneroko bizitzan. Zaintzailea, kontseilaria eta bere duintasunaren eta bere familiaren alde borrokatu zuen emakumea izan zen, nahiz eta egoera ez zuen beti aldekoa izan.

Madalenaren testamentuak, 1610eko urriaren 11n emandakoak, bere azken nahiak agerian uzten ditu. Testamentu horretan, Magdalenak «nire hileta itxura ahalik eta ponparik txikienarekin» ehortzia izateko nahia adierazi zuen, bere apaltasunaren eta banitate mundutarrekiko desatxikimenduaren adierazgarri. Bere azken uneetan, bere ondare material bakarra, urte batzuk lehenago Fernando de Lodeñarengandik jasotako ordaina izan zen, ezkontzeko promesa bat bete ez zuena, eta altxor publikoak zor zizkion soldadua, neba Rodrigo de Cervantes Dunetako guduan hil zen eta. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Valladolidtarrak
Kategoria:Jostunak
Kategoria:Emakume zaintzaileak