Lucy Wills

Lucy Wills (Sutton Coldfield,1888ko maiatzaren 10a – Canterbury, 1964ko apirilaren 16a) britainiar hematologoa izan zen, XX. mendeko 20ko hamarkadaren amaieran eta 30eko hamarkadaren hasieran haurdunaldiko anemia makrozitikoari buruzko ikerketa bat gidatu zuena Indian. Anemia makrozitikoa globulu gorrien handitzeak ezaugarritzen du eta bizitza arriskuan jartzen du. Tropikoetan dieta desegokia duten haurdun dauden emakume pobreak bereziki sentikorrak dira. Lucy Willsek identifikatutako nutrizio-faktorea ('Wills faktorea') folatoa zela frogatu zen ondoren, azido folikoa forma naturalean.

 Bizitza 
Wills familiako belaunaldi asko Birminghamen edo inguruan bizi izan ziren, "munduko tailerra" bezala ezagutzen zen hirian, bere fabrika eta industria ugariengatik. Lucy Wills 1888ko maiatzaren 10ean jaio zen gertuko Sutton Coldfield-en. Bere aitaren aldeko birraitona, William Wills, abokatu oparoa izan zen familia unitario ez-konformista batekoa. Bere semeetako batek, Alfred Willsek, legegintzan aritu zen eta epaile eta mendizale gisa ospetsu egin zen. Beste seme batek, Lucyren aitonak, ertz-tresnen negozio bat erosi zuen Nechellsen, AW Wills & Son, segak eta igitaiak bezalako tresnak fabrikatzen zituena. Lucyren aitak negozioa kudeatzen jarraitu zuen eta familia ondo bizi zen.

Lucy Willsen aita, William Leonard Wills (1858–1911), Owens Collegen zientzietan graduatu zen (gero Manchesterreko Victoria Unibertsitatearen parte, gaur egun Manchesterreko Unibertsitatearen parte). Bere ama, Gertrude Annie Wills jaiotzez Johnston (1855–1939), Birminghameko mediku ezagun baten, James Johnstonen, alaba bakarra zen (sei nebarekin). Familiak interes handia zuen zientzia gaietan.

Lucy Wills Birmingham ondoko landa eremuan hazi zen, hasieran Sutton Coldfield-en, eta gero 1892tik aurrera hiriaren hegoaldean dagoen Barnt Green-en. Hasieran Tanglewood izeneko tokiko eskola batera joan zen. 

Ingalaterrako neskek hezkuntzarako eta lanbideetan sartzeko aukera gutxi izan zituzten XIX. mendearen amaierara arte. Willsek Cheltenham Ladies' Collegen, Newnham College Cambridgen eta London School of Medicine for Women-en ikasi ahal izan zuen. Cheltenham Ladies' College-n izan zen, zientzietarako eta matematiketarako emakumeen prestakuntzan aitzindaria den barnetegi britainiarrean. Azkenik, Botanika eta Geologian graduatu zen Cambridgeko Unibertsitateko Newnham College-n, London School of Medicine for Women eskolatik igaro ondoren.

 1911 to 1914 
1911ko otsailean, Willsen aita hil zen, 53 urte zituela. Oso gertukoa zen berarekin, eta litekeena da haren ustekabeko heriotzak eragina izan izana uda hartako azken azterketen emaitzetan. 1913an, bere ahizpa zaharrena, Edith, hil zen, 26 urte zituela. Urte berean, Wills eta bere ama Zeilanera joan ziren, gaur egun Sri Lankara, eta han senideak eta lagunak bisitatu zituzten. 1914an, bere neba gazteagoa zen Gordonekin batera Hegoafrikara joan zen. Newnhameko lagun bat, Margaret (Margot) Hume, botanikako irakaslea zen Hegoafrikako Unibertsitatean, garai hartan Esperantza Oneko Lurmuturreko Unibertsitatearen parte zena. Wills eta bera Sigmund Freuden teorietan interesa zuten. 1914ko abuztuan gerra hasi zenean, Gordon Transvaal Eskoziako Erregimentuan sartu zen. Willsek aste batzuk eman zituen erizaintza boluntario gisa Lurmutur Hiriko ospitale batean, bera eta Margot Hume Ingalaterrara itzuli aurretik, abenduan Plymouthera iritsiz.

 Prestakuntza medikoa 
1915eko urtarrilean, Wills Londresko (Royal Free Hospital) Emakumeen Medikuntza Eskolan matrikulatu zen, Britainia Handian emakumezko medikuak prestatzen zituen lehen eskolan. Eskolak lotura sendoak zituen Indiarekin, eta handik ikasle ugari izan zituen, horien artean Jerusha Jhirad, 1919an obstetrizia eta ginekologian titulua lortu zuen lehen emakume indiarra izan zena.

Wills mediku legalki gaitua bihurtu zen, 1920ko maiatzean Londresko Medikuen Errege Elkargoko lizentziadun titulua lortuz (LRCP Lond 1920), eta Londresko Unibertsitateko Medikuntzako eta Kirurgiako lizentziatura 1920ko abenduan (MB BS Lond) lortuz, 32 urte zituela.

 Ibilbide profesionala 

 1920tik 1928ra 
Titulua lortu ondoren, Willsek Royal Free-ko Haurdunaldiko Patologia sailean ikertzea eta irakastea erabaki zuen. Han, Christine Pillmanekin (geroago Ernest Ulysses Williams OBErekin ezkondu zena, irakasle taldeko mediku batekin), Girtonen egon zena Wills Newnhamen zegoen garai berean, haurdunaldiaren metabolismo-azterketetan lan egin zuen.

 Indiara 
1928an, Willsek Indian hasi zuen bere ikerketa-lan garrantzitsua haurdunaldian anemia makrozitikoa aztertzeko, hau da, globulu gorriak ohi baino handiagoak diren egoera bat. Gaixotasun hori larria zen, elikadura-gabeziak zituzten emakume pobreen artean, batez ere ehungintzako industrian lan egiten zutenen artean. Margaret Balfour doktoreak, Indiako Medikuntza Zerbitzukoak, eskatu zion Indiako Ikerketa Funtsaren Elkarteak Mumbaiko Haffkine Institutuan egindako Amaren Hilkortasunari buruzko Ikerketan parte hartzeko.

Wills Indian egon zen 1928 eta 1933 artean, gehienbat Haffkinen. 1929ko apiriletik urrira, bere lana Coonoor-eko Indiako Pasteur Institutura eraman zuen (non Sir Robert McCarrison Nutrizio Ikerketako zuzendaria zen). 1931 hasieran Chennaiko Caste and Gosha Ospitalean ari zen lanean, gaur egun Chennaiko Emakume eta Haurren Kasturba Gandhi Ospitalea dena.

1930-32ko uda bakoitzean Ingalaterrara itzuli zen hilabete batzuetarako eta Royal Free-ko patologia laborategietan jarraitu zuen lanean. 1933an Royal Free-ra itzuli zen denbora osoz, baina beste 10 asteko lan-bisita bat egin zuen Haffkine Institutura 1937ko azarotik 1938ko urtarrilaren hasierara. Oraingo honetan, eta lehen aldiz, Willsek airez bidaiatu zuen Karatxira eta aurrera itsasoz.

1937ko urrian Indiara bidaiatu zuen airez, bost eguneko bidaia Imperial Airways-ek duela gutxi inauguratu zuen ibilbidean, posta eta bidaiari batzuk eramanez. Ibilbidea Southamptonen hasten zen eta Marseillan, Erromatik gertu dagoen Bracciano-n, Brindisin, Atenasen, Alexandrian, Tiberiadesen, Bagdad mendebaldeko Habbaniyah-n, Basoran, Bahrainen, Dubain, Gwadarren eta Karatxin erregaia hartzeko lurreratzeak barne hartzen zituen, eta gaueko geldialdiak Erroman, Alexandrian, Basoran eta Xarjan (Dubaitik kanpo). Hau izan zen Alexandriatik harago joan zen lehen IA hegaldia.

Mumbain, Wills gobernadoreekin eta haien emazteekin bazkaltzen egon zen Gobernuaren Etxean – Sir Leslie Wilson-ekin 1928an eta Sir Frederick Sykes-ekin 1929an. 1929an Mysuru bisitatu zuen eta bere nebari idatzi zion: "Oso zorte onekoa izan nintzen Sir Charles Todhunter-en hegalpean egoteagatik, han oso pertsona garrantzitsua baita". Todhunter Chennaiko gobernadorea izan zen eta 1929an Mysuruko maharaja-ren idazkaria zen.

 Haurdunaldiko anemia 
Willsek Mumbaiko emakumeen klase ezberdinen dieta-ohituren eta haurdunaldian anemia izateko probabilitatearen arteko korrelazioa ikusi zuen. Emakume musulman pobreak ziren dieta eskasenak eta anemia izateko joera handiena zutenak.

Anemia horri orduan "haurdunaldiko anemia kaltegarria" deitzen zitzaion. Hala ere, Willsek berak ikusitako anemia benetako anemia kaltegarritik desberdina zela frogatu ahal izan zuen, pazienteek ez baitzuten aklorhidriarik, hau da, urdaileko azidoa ekoizteko ezintasunik. Gainera, anemia makrozitikoa zuten pertsonek ez zioten erantzuten B12 bitamina puruaren tratamenduari, anemia kaltegarria tratatzeko balio baitzuen. Pazienteek hobera egiten zuten, ordea, B12 bitamina "gordina" ematen zitzaienean, hau da, garbitu gabe. Anemia makrozitiko honen erantzule beste nutrizio-faktore bat egon behar zuela, B12 bitaminaren gabeziaz gain postulatu zuen. Urte batzuetan nutrizio-faktore horri 'Wills Faktorea' deitu zitzaion, eta geroago, 1940ko hamarkadan, folatoa zela frogatu zen, eta haren forma sintetikoa azido folikoa da.

Willsek tratamendu nutrizional posibleak ikertzea erabaki zuen, lehenik eta behin arratoi albinoen anemia makrozitiko batean dieta-manipulazioak dituen ondorioak aztertuz. Lan hau Indiako Pasteur Institutuko Nutrizio Ikerketa Laborategietan egin zen, Coonoorren. Mumbaiko emakume musulmanek bezala elikatzen ziren arratoiak anemiko bihurtu ziren, haurdun zeudenak erditu aurretik hiltzen ziren. Arratoien anemia legamia B bitaminarik gabeko dieta sintetikoei gehituz saihestu zen. Lan hau geroago errepikatu zen rhesus tximinoekin, arratoien emaitzak zorrien infekzio batek kutsatuta baitzeuden, eta horrek emaitza horiek okertu zitzakeen.

Mumbaira itzuli zenean, Willsek anemia makrozitikoa zuten pazienteen entsegu klinikoak egin zituen, eta esperimentalki frogatu zuen anemia mota hau legamia-estraktuen bidez prebenitu eta sendatu zitekeela, eta horien iturririk merkeena Marmite zela.

 Indiaren ostean 
Wills Londresko Royal Free Ospitalera itzuli zen 1938tik 1947an erretiratu zen arte. Bigarren Mundu Gerran, patologo lanetan aritu zen denbora osoz Larrialdietako Medikuntza Zerbitzuan. Patologia saileko lana eten egin zen egun batzuetan 1944ko uztailean  ospitalea V1 bonba hegalari batek zuzenean jo zuenean. Gerra amaitu zenerako, Royal Free Ospitaleko patologiaren arduraduna zen eta han sortu zuen lehen hematologia saila.

Erretiroa hartu ondoren, Willsek bidaia ugari egin zituen, Jamaikara, Fijira eta Hegoafrikara barne, nutrizioari eta anemiari buruzko behaketak jarraituz. Fijin, Muriel Bell zeelandaberritar doktorearekin batera, emakumeen eta haurren lehen nutrizio-inkesta multietnikoa egiteaz arduratu zen (1950). Anemia, proteina eta bitamina gabeziak bertan aztertu zituzten. Haien lana arazo horien kausen inguruko zenbait uste okerretan oinarritzen zen, eta, aldi berean, haien gomendioek emakume anemiko haurdunentzako burdinazko pilulak doan ezartzea eta haurrei proteina-ingesta handiagoa emateko saiakerak egitea eragin zuten eskoletan eta osasun-zentroetan elikadura-programen bidez.

Wills ez zen inoiz ezkondu. Gurasoekin, anai-arrebekin eta haien seme-alabekin harreman estua izan zuen. Hainbat adiskidetasun estu izan zituen bizitza osoan zehar, besteak beste, Christine eta Ulysses Williamsekin, bere garaikidea zen Cambridgeko Margot Hume-rekin (Surrey-n etxola bat zuten elkarrekin, eta haren lorategi botanikoa landu zuten), eta Kait Lucan-ekin (Lucango kondesa alarguna, John Bingham-en, Lucango 7. kondearen ama), Chelseako Alderdi Laboristako zinegotzia zena.

Hil-oharrek eta beste argitalpen batzuek independente, autokrata, irakasle alai eta sutsua, ibiltari eta eskiatzaile menperaezin, bidaiari sutsua, naturaren edertasunaren maitale, alai eta entretenigarri gisa deskribatzen dute.

Wills 1964ko apirilaren 26an hil zen.
 Argitalpenak 
Willsen lehen artikulu akademikoa 1914an argitaratu zen, landareen kutikulei buruz. Beste bi artikulu argitaratu zituen 1920ko hamarkadan, Indian lanean hasi aurretik. Indian egindako landa- eta laborategiko ikerketen lau txosten argitaratu ziren Indian Journal of Medical Research aldizkarian 1930ean eta 1931n. Ingalaterrara itzuli ondoren, anemia makrozitiko tropikalari buruzko bere lanari buruzko beste hainbat artikulu argitaratu zituen.

Bere argitalpen nagusien zerrenda behean dago:

 Wills, L. (1914). "I. Plant Cuticles from the Coal-Measures of Britain". Geological Magazine. 1 (9). Cambridge University Press (CUP): 385–390. Bibcode:1914GeoM....1..385W. doi:10.1017/s0016756800152987
 Wills, L.; Warwick, Joan (1924), "The Adenoid Child: A Histological and Clinical Study", QJM, 17 (66): 162–169, doi:10.1093/qjmed/os-17.66.162
 Pillman-Williams, EC & Wills, L (1929), "Studies in blood and urinary chemistry during pregnancy: blood sugar curves". Quarterly Journal of Medicine 22 493–505
 Wills, L & Mechta, MM (1930), "Studies in 'pernicious anaemia of pregnancy. Part I Preliminary report". Indian Journal of Medical Research 17 777–792
 Wills, L & Talpade, SN (1930), "Studies in 'pernicious anaemia' of pregnancy. Part II A survey of dietetic and hygienic conditions of women in Bombay". Indian Journal of Medical Research 18 283–306
 Wills, L & Mechta, MM (1930), "Studies in 'pernicious anaemia' of pregnancy. Part III Determination of normal blood standards for the nutritional laboratory's stock albino rat". Indian Journal of Medical Research 18 307–317
 Wills, L & Mechta, MM (1930), "Studies in 'pernicious anaemia' of pregnancy. Part IV The production of pernicious anaemia (Bartonella anaemia) in intact albino rats by deficient feeding". Indian Journal of Medical Research 18 663–683
 Wills, L (1931), "Treatment of 'pernicious anaemia' of pregnancy and 'tropical anaemia,' with special reference to yeast extract as a curative agent". British Medical Journal 1 1059–1064
 Wills, L (1933), "The nature of the haemopoietic factor in Marmite". Lancet 221 1283–1285
 Wills, L (1934), "Studies in pernicious anaemia of pregnancy. Part VI. Tropical macrocytic anaemia as a deficiency disease, with special reference to the vitamin B complex". Indian Journal of Medical Research 21 669–681
 Wills, L & Stewart, A (1935), British Journal of Experimental Pathology 16 444
 Wills, L & Clutterbuck, PW & Evans, BDF (1937), "A new factor in the production and cure of certain macrocytic anaemias". Lancet 229 311–314
 Wills, L & Evans, BDF (1938), "Tropical macrocytic anaemia: its relation to pernicious anaemia". Lancet 232 416–421
 Wills, L (1945), "Nutrition surveys". London School of Medicine Magazine 6–7 NS 2–5

 Sariak eta aintzatespenak 
2019ko maiatzaren 10ean, bere jaiotzaren 131. urteurrenean, Google bilatzaileak Wills oroitu zuen doodle batekin, Ipar Amerikan, Hego Amerikako eta Europako zenbait tokitan, Israelen, Indian eta Zeelanda Berrian erakutsia. Testu osagarriak zioen: "Gaurko doodleak Lucy Wills hematologo ingelesa ospatzen du, haurdunaldiko anemiaren analisiak emakumeentzako haurdunaldiko arreta prebentiboa aldatu zuen mediku ikertzaile aitzindaria".

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Cambridgeko Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:Erresuma Batuko zientzialariak
Kategoria:1964ko heriotzak
Kategoria:1888ko jaiotzak
Kategoria:Emakume medikuak
Kategoria:Hematologoak
Kategoria:Patologoak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume zientzialariak