Naginata

adar-arma bat da, ohiko fabrikazioko japoniar xafla (nihontō) barietate ugarietako bat dena. Naginata, jatorrian, Japonia feudaleko samurai klaseak erabili zuen, baita ashigaru (infanteriako soldaduak) eta sōhei (monje gerlariak) klaseek ere. Naginata onna-mushen arma ikonikoa da, japoniar nobleziaren gerlari mota bat.

 Deskribapena 
Batzuetan Europako alabarda edo archa batekin konparatzen den arren, konparazio hori ez dator bat arma horiek garatu zireneko helburuen errealitatearekin; izan ere, naginata ebaketa-arma bat da, eta alabarda edo archa, berriz, aizkora baten antz handiagoa dute, haga luze batekin eta punta batekin amaieran. Arma horien pisua eta proportzioak hain ezberdinak direnez, ezin dira parekatu.

Arma militar gisa, naginata oso garrantzitsua izan zen gudu-zelaietan, non, hasiera batean, infanteriak zalditeriatik defendatzeko eramaten zuen, nahiz eta Japoniako historiako garai berantiarragoetan, zaldizko borrokalariek ere adoptatu zuten. Naginatarekin borrokatzeko teknika   deitzen da, eta koryū budō (edo kobudō) estilo askotan agertzen da.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren sortu zen atarashii naginata (), kirolezko forma martzial modernoa (gendai budō), Naginatajutsu oinarri hartuta sortu zena, kendoaren garapenaren antzera (modalitate modernoa), kenjutsu delakotik abiatuta (ezpatarekin borrokatzeko samurai forma).

 Historia 
Historikoki, naginataren batailako erabilera Heian Aroaren amaierari dagokio. Sōheiek (monje gerlariak) eta yamabushiek (mendiko monjeak) hasieran erabiltzeari ekin zioten, gero samuraien eta ashigaruen (nekazari-soldaduak) artean hedatuko zena. Arma militarra sendoa zen. Bere xafla kurbatuak 30 eta 60 cm arteko luzera izaten zuen, nahiz eta metro bat baino gehiagoko naginata motak egon. Xafla batez ere haritzez egindako adar bati lotuta zegoen, 120 eta 240 cm bitarteko luzera zuena. Adarraren kulata, ishizuki izenekoa, naginataren zati handi bat zen. Metalez egina zegoen eta etsaiak jo edo jipoitzeko erabiltzen zuten.

Denborarekin, gudu zelaietan borrokatzeko japoniar modua aldatuz joan zen. Sengoku Aroan, yariak (lantza), erabilerrazagoa eta irismen handiagokoa, naginaten lekua hartu zuen, eta oso gutxitan erabili zituzten gudu-zelaian. Garai berean, naginatajutsu samurai familiako emakumeek praktikatzen zuten, defentsarako modu gisa, gerra-garai zurrunbilotsuan.

Edo Aroan, naginata estatus sozialaren sinbolo bihurtu zen samuraien familietako emakumeentzat. Ametik alabetara pasatzen ziren, eta sarritan ezkonsarien parte izaten ziren. Garai hartako arte martzialetako eskola askok naginatajutsu mantentzen zuten beren curriculumean, nahiz eta ia bat ere ez zen horretan bakarrik espezializatu, baizik eta sistema horietako bigarren mailako osagaia zen.

Naginatajutsu, beste borroka-arte batzuekin batera, ez zen erabiltzen, Meiji berrezartzearen ondoren gertatu zen mendebaldartzearen ondorioz. Baina 1890eko hamarkadan japoniar nazionalismoak izan zuen hazkunde handiak arte martzial tradizionalen balioa handitzea eragin zuen. 1895ean Dai Nihon Butokukai sortu zen Japonian arte martzialak sustatzeko asmoarekin; honek, 1904an, naginataren erabilerari eskainitako dibisio bat ezarri zuen.

1900eko hamarkadan, naginatajutsu eskola publikoetan eta emakumeentzako unibertsitateetan irakasten hasi ziren. 1913tik aurrera, erdi- eta goi-mailako eskolek irakasgai erregular gisa aukeratu ahal izan zuten, 1936ra arte, emakumeen generorako derrigorrezko ikasgai bihurtu zen arte. 

Aliatuek, Bigarren Mundu Gerraren amaieran Japoniak errenditu ondoren, herrialdeko arte martzialak debekatu zituzten. Entrenamendua pixkanaka birinstalatuz joan zen, 1955ean Japonia osoko Naginata Federazioa sortu zen arte. Batzorde berezi bat eratu zen naginatajutsuren estilo berri bat garatzeko, estilo tradizionaletik nabarmen bereiziko zena, eskola publikoetan berriz sartzeko asmoz. Horretarako, teknika berriak garatu ziren, entrenatzeko metodologia berriak, eta estilo berria kirol bihurtu zen. 1959an, Japoniako gobernuak proposamena onartu zuen eta bere entrenamendua goi mailako eskoletan baimendu zen. Sistema berri horri eskola-naginata (gakko naginata) izena eman zitzaion, baina berehala aldatu zen atarashii naginatagatik (naginata berria), estilo tradizionalarekiko desberdintasunak nabarmentzeko.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Lantzak
Kategoria:Japoniako armak
Kategoria:Japonierazko hitzak eta esaldiak