Amalia Fraguela

Amalia Fraguela (Santo Estevo de Sedes, Coruña, 1884 - Ferrol, Coruña, 1958) galiziar  anarkosindikalista izan zen.

 Ibilbidea 
Amalia Fraguela Santo Estevo de Sedes landa-parrokian jaio zen, Narongo udala, Coruñako probintzian. Berari buruzko lehen berriak 1912koak dira, tokiko prentsan argitaratutako argitalpen bati esker. Berriak Fraguelaren alaba eta bere lankide Vicente Couce Ferrolgo Erregistro Zibilean inskribatu zirela iragartzen zuen. Luz Armonía izena eman zioten. Biak militante libertarioak ziren eta kontserbadorismoaren eta elizak gizartean zuen boterearen aurka protesta egin zuten horrela. Garai hartako anarkismoarentzat ohiko ohitura zen, ezkontza, jaiotzen inskripzio eta ehorzketen gisako edozein ospakizun zibilen aurrean, langile eta errepublikar prentsan argitaratzea, garrantzi eta zabalkunde handiagoa emateko.

 Aktibismoa 
1912ko udan, Amalia Fraguelak, Rosario Sardinak eta Emilia Corak Ferrolen emakume anarkisten lehenengo taldeetako bat osatu zuten, eta La Antorcha izena eman zioten. "A las mujeres" ("Emakumeei") izeneko manifestua eginez ekin zioten jardunari. Emakumeen eta antzeko beste talde batzuen emantzipazio-propagandan laguntzea zuen helburu.Hala ere, La Antorcharen jarduerek ez zuten denbora asko iraun, Amalia Fraguela Ferroletik Euskal Herrira joan baitzen.

Hala ere, Amalia Fraguelaren arrastoa Cultura Libertaria egunkari anarkista ferrolarrean ere nabaritu zen. Egunkari horretan, garai hartako emakume libertario ospetsuenen zenbait artikulu argitaratu ziren, hala nola Isabel Barea eta Teresa Claramuntenak.

Barakaldora iritsi zenetik, oso sindikalista aktiboa izan zen, eta bere ekintzak alderdi askotan jasota utzi zituen. Dirua biltzeko hainbat kanpaina solidariotan parte hartu zuen, hala nola, gai sozialengatik preso zeuden pertsonei laguntzen eta 1912an Mexikoko libertarioei laguntzen.

Berehala hartu zuen parte mitinetan, eta nabarmentzekoa da 1912ko azaroan Barakaldon, Sociedad de Cargadores del Muelle elkartearen lokalean, egin zena. Bertan, ekitaldia beste kide batzuekin batera itxi zuen, askatasunaren eta aurrerapenaren aldeko hezkuntzaren garrantzia azpimarratuz.

Amalia Fraguelak emakumeak antolatzeko eta haien arteko ideal anarkisten propaganda egiteko ideiarekin jarraitzen zuen.  Ahalegin horren emaitza izan zen Luz y Armonía emakume-talde anarkistaren sorrera, 1913ko martxoan. Horrela, ideal anarkistak liburuxka eta prentsaren bidez zabaltzeko helburua adierazi zuten, hezten eta norbera hezten saiatuz.

Garai hartako hainbat argitalpenetan parte hartu zuen, hala nola "El látigo de Baracaldo" egunkarian (emakume langileen defentsan egunkari aitzindaria) , eta baita "Tierra y Libertad" egunkarian ere (bertsio digitalarekin jarraitzen du gaur egun).  Amalia Fraguelaren "A las Mujeres" artikulua 1913an argitaratu zen, eta hasieratik islatzen du "Luz y Armonía" taldearen sorrera-konpromisoa emakumeen emantzipazio-borrokarekin:

 Azken urteak 
II. Errepublika garaian Ferrolera itzuli zen, baina militantziatik aparte egon zen.

Bere semea, Vicente Couce Fraguela, (Juventudes Libertarias) Gazte Libertarioetako militantea, Ferrolgo Dolores kuartelean soldadutza egiten ari zen 1936an Estatu Kolpea hasi zenean. Vicente Couce hiltzera zigortutako hainbat presoren askapenean parte hartzen saiatu zen, baina ekintza agerian geratu zen eta inplikatuak sumarioki zigortu zituzten. 17 urte zituen.

Ez dago informazio askorik ondorengo urteetako bere bizitzari buruz. Jakina da 1942tik aurrera Ferroleko Udaleko garbiketa zerbitzuan lan egin zuela. Erretiroa hartu eta denbora gutxira anonimatuan hil zen, 1958an.

 Aintzatespenak 

 Kale batek bere izena darama Naron herrian.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Barakaldon XX
 interuniversitario Nomes e voces.   zen .
 Mullerren albuma

Kategoria:Coruñarrak
Kategoria:Galizian hildakoak
Kategoria:Anarkistak
Kategoria:Emakume anarkistak
Kategoria:Feminismoa
Kategoria:Feministak
Kategoria:Galiziarrak