Boloniako arkupeak

Boloniako arkupeak Bolonia (Italia) hirigunearen beheko solairuetako zati handi bat hartzen duten arkupe edo galeria estalien multzoa dira. Boloniako ondare arkitektoniko eta kultural garrantzitsua dira, hiriaren ikur ere bai. Ez da beste hiririk munduan horrenbeste arkupe dituenik: ia 40 km luze dira hirigune historikoan, eta 62 Erdi Aroko harresitik kanpo daudenak kontuan hartuz gero.

Bere garrantzi kultural eta artistikoagatik, arkupeen zati bat Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk 2021an.

 Historia 
Litekeena da Boloniako lehen arkupeak plangintza berezirik gabe eraiki izana, ziurrenik Erdi Aroaren hasieran, espazio publikoan eraikin pribatuak pilatzen hasiak zirela eta, haien azalera handitzeko. Lehen erreferentzia historikoa 1041. urtekoa da. Denborarekin, tamaina handitu ahala zutabeak eraiki behar izan ziren solairuei eusteko.

Arkupeen orokortzea Boloniako unibertsitateko ikasle eta letragileen kopuruaren gorakada handiari aurre egiteko beharretik etorri zen, baita landa inguruetatik etorri zen immigrazioari aurre egiteko beharretik ere. 1288an ofizialdu zen joera: udal agindu baten arabera, etxebizitza berri orok arkupeak izan behar zituen, eta lehendik zeuden eraikinei ere gehitu behar zitzaizkien. 

Erdi Aroan, arkupeak zurez eraikita zeuden; 1658ko dekretu batek adreiluz edo harriz berreraikitzea agindu zuen. Egurrezko arku batzuk, hala ere, zutik diraute, Via Marsala edo Corte Isolani kaleetan kasu.

 Ondare izenapena 
Arkupeen zati bat Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk 2021eko uztailaren 28an, Munduko Ondarearen Batzordearen 44. bilkuran.

Italiak 1996an Boloniako hirigune historikoaren zati gisa sartu zituen arkupeak, hirigunea ondare izendatzeko eskaeran. 2006an, berriz, eskaera propioa egin zuten arkupeei zegokiena. 

Onarturako ondare izendapenak 12 arkupe multzo aipatzen ditu, hiriko adierazgarrienak kontsideratzen direnak:

 Via Frassinago, Saragozza, Santa Caterina eta Ca' Selvatica kaleak.
 Santo Stefano auzoan, Piazza della Mercanziatik Santo Stefano basilikaraino.
 Via Gallierak zeharkatzen duen multzoa, Via Riva di Renotik Via Indipendenzaraino.
 Piazza del Baraccanoko arkupeak.
 Via Rizzoli eta Via Fariniren artean: Piazza Maggiore, Banchi jauregia, San Petronio basilika, eta Piazza Galvani hartzen dituen ingurua.
 Portico di San Luca esaten zaiona, luzeena 3,5 kilometrorekin, zeinak lotzen dituen Madonna di San Luca santutegia eta Saragozza atea, Meloncello arkutik igaroz.
 Unibertsitate eta Akademiaren auzoa, Zamboni kalearen inguruan.
 Kartusiako hilerria.
 Piazza Cavour, Via Farini eta Piazza Minghetti multzoa.
 Strada Maggiore kale nagusian, Asinelli dorretik Santa Maria Lacrimosa degli Alemanni elizaraino (1.6 km).
 Treno della Barca deritzon multzoa: Via Tommasso eta Da Vinci kaleetan zehar, non hormigoizko arkupe garaikideak diren.
 Arte Modernoko Museoaren ingurukoak.

Guztira, eremu hauek 52,18 hektarea hartzen dituzte azaleran.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Gizateriaren Ondarea Italian
Kategoria:Arkupeak
Kategoria:Boloniako arkitektura