Asma Rasmya

Asma Rasmya edo Asma Rasmiya Khanum (Damasko, 1877 – 1945), Afganistango editorea, eskolako zuzendaria eta feminista izan zen. Lehen emakume editore kudeatzailea izan zen, baita Afganistango lehen emakume zuzendaria ere. Soraya Tarzi erreginaren ama eta Amanullah Khan erregearen amaginarreba izan zen (1919–1929).

 Bizitza 
Damasko-n jaio zen, Siria otomandarrean. Saleh Mossadiah El-Fattal omeiar meskitako muezzinaren alaba zen. 1891n, Mahmud Tarzi politikari eta editore afganiarrarekin ezkondu zen. 1901ean Afganistanera joan zen bizitzera. Afganistan puntu horretan oso kontserbadorea zen, eta bera, berriz, liberalagoa bere ikuspegian. Mendebaldeko ikuspegiarekin ere irekiagoa izan zen, Otomandar Inperioan hezia izan baitzen Tanzimat-eko erreformen ondoren. Esate baterako, mendebaldeko modak maiz janzteagatik nabarmendu zen.

1913an, bere alaba Soraya errege izango zenarekin ezkondu zen. 1919an tronua lortu zuenean, Asmaren suhiak, Amanullah erregeak, modernizazio erradikalaren erreforma programa bat hasi zuen. Honek emakumeen posizioaren erreforma bat barne hartzen zuen, eta errege familiako emakumeek, bereziki bere alaba Soraya erregina, eredu gisa jokatu behar zuten Afganistango emakume moderno berriarentzat. Mahmud Tarzik eta Asma Rasmyak babestu zituzten erreformak, eta Asma Rasmyak eta bere familiako emakumeek, batez ere Bilqis Afiza eta Ruh Afiza ilobek, aktiboki parte hartu behar zuten erreforma horietan.

Bere ezkontidea kazetaritzaren aitzindaria izan zen Afganistan-en, eta Asma Rasmya Irshad-e Naswan  [ Aldizkaria astero argitaratzen zen eta "emakumeen eskubideei, haurren zaintzari, etxeko ekonomiari eta etiketari" buruzko artikuluak argitaratzen zituen,[3] gai sozialak, politikoak eta nazioartekoak, emakumeen eskubideak baina baita moda eta etxeko aholkuak ere.]  [4] Emakumeen arazoetan eta erreforman hartu zuen gaia, eta Afganistango emakumeen historian aitzindaritza handia izan zuen, eta Afganistango emakumeak argitu zituen lehen egunkaria dela esan da. emakumeen lehen aldizkariaren zuzendari kudeatzailea bihurtu zen, 1922ko martxoaren 17tik aurrera argitaratu zena. Aldizkariaren koeditorea izan zen bere iloba Ruh Afzarekin, Habibullah Tarziren ahizparekin, eta bere alaba Soraya erreginak ere aldizkarian lagundu zuen. Editore gisa, Afganistango kazetaritzako lehen emakumea izan zen. 

Bere alabak sortutako nesken eskoletako bateko zuzendari ere izendatu zuten: Maktab-i Masturat, Afganistango nesken lehen eskola. Era berean, Afganistanen lehen emakume zuzendari nagusia izan zen.

1929an, ordea, suhia kargutik kendu eta erbesteratu egin zuten alabarekin, eta haren erreforma guztiak atzera bota zituzten.  Boteretik kendu zituztenean, emakumeen eskubideen aurkako erreakzio gogorra izan zen, Habibullah Ghazi oinordekoaren agintaldian. Anjuman-i Himayat-i-Niswan emakumeen elkartea nahiz Irshad-e Naswan debekatu egin zituzten, nesken 'eskolak itxi egin zituzten, eta Turkian ikasteko baimena izan zuten emakumezko ikasleak Afganistanera ekarri zituzten gogora, eta beloa jantzi eta berriro purdahn sartzera behartu zituzten.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 M. Saed:Women in Afghanistan history [Emakumeak Afganistanen historian]
 (Ingelesez):Afghanistan Quarterly Journal. Establishment 1946. Academic Publication of the Academy of Sciences of Afghanistan.[Afganistaneko hiruhileko aldizkaria. 1946ko establezimendua. Afganistango Zientzia Akademiaren argitalpen akademikoa.] Serie-zk.: 32 & 33 Artxibatuta 

Kategoria:Afganistango kazetariak
Kategoria:Siriako feministak
Kategoria:Otomandar Inperioa
Kategoria:Afganistango emakumeak
Kategoria:XX. mendeko idazleak
Kategoria:Emakume idazleak