Roya Rahmani

Roya Rahmani (Kabul, Afganistan,1978ko maiatzaren 4a)  afganiar diplomatikoa da, eta Afganistango lehen enbaxadore kargua bete zuen Estatu Batuetan. Mexiko, Argentina, Kolonbia eta Dominikar Errepublikan bizi ez den enbaxadorea da 2018ko abendutik 2021eko uztailera arte.  Gaur egun, garapenaren finantzaketarako nazioarteko aholkularitza-enpresako presidentea da — Delphos International LTD. Georgetowneko Emakumeen, Bakearen eta Segurtasunaren Institutuko kidea ere bada,  Kontseilu Atlantikoko Asia Hegoaldeko Zentroko aholkulari nagusia,  eta New America Foundationeko nazioarteko segurtasuneko ikertzaile nagusia. 2016tik 2018ra, Afganistanek Indonesian zuen lehen enbaxadorea, Asiako Hego-ekialdeko Nazioen Elkartearen aurrean lehen enbaxadorea eta Singapurren bizi ez zen enbaxadorea izateko kargua hartu zuen.

Aurretik, Kanpo Harremanetarako Ministerioan lan egin zuen, Eskualde Lankidetzako lehen zuzendari nagusi gisa (2012-2016).

Gobernuan sartu aurretik, irabazi asmorik gabeko hainbat erakundetan lan egin zuen, batez ere emakumeen eskubideetan eta hezkuntzan. McGill Unibertsitatean softwarearen ingeniaritzan lizentziatu zen 2003an, eta Columbiako Unibertsitatean masterra egin zuen administrazio publikoan eta nazioarteko zuzenbidean, 2009an.

 Lehen urteak eta hezkuntza 
Rahmani Kabulen jaio zen 1978an, tropa sobietarrek Afganistan inbaditu baino urtebete lehenago. 1989an sobietarrek alde egin ondoren, herrialdea gerra zibil batean erori zen. Bere eskola hainbat hilabetez itxita egon zen, hirian jotzen zituzten misilen ondorioz. 1993an, bere familiak Pakistanera ihes egin zuen. Gogoan du: “90eko hamarkadatik aurrera, gosetea eta lehortea izan ziren, eta 1992-96ko gerra zibilean, literalki bota gintuzten gure etxeetatik. Gogoan dut gure familiak elkar besarkatu zuela, gure bizitzako azken gaua izango zelakoan.”

Behin Peshawarrera iritsita, Saudi Arabiak finantzatutako errefuxiatuentzako eskola batera joan zen, eta geroago gogoratu zuen han urtebete osoa eman zuela sabaian ikasten, pilaketa zela eta. Rahmanik bere esperientziei buruz hitz egin zuen, esanez:"Afganistango emakume bezala, oso txikitatik, nire taldeko beste guztiak bezala, daukagun onena ateratzen saiatu behar dela ikasi genuen. Horregatik, ziurgabetasuna izan zen nagusi gure bizitza gehienetan". 
Berak dioenez, bere gaztaroko esperientziek bere bizitza osoko leloa hartzera eraman zuten: "daukagunarekin onena egitea"

Rahmani 1998an itzuli zen Kabulera, baina uko egin zion etxetik irteteari burka jantzi beharrik ez izateko, talibanek eskatzen zuten bezala. 1999an, Kanadako Munduko Unibertsitate Zerbitzuaren beka bat jaso zuen eta McGill Unibertsitatera joan zen, non software ingeniaritzako lizentziatura bat osatu zuen. 2004an graduatu ondoren, Afganistanera itzuli zen Rahmani, eta irabazi-asmorik gabeko hainbat erakunderentzat lan egin zuen, azkenean bere karreraren ikuspegia aldatu eta eskolara itzultzea erabaki zuen arte. Berak esaten du:"Misio moduko bat bihurtu zen nire bizitzan: edozer gauza egin ahal banezakeen, edozein gauza, bonba batek eztanda egin eta jendea hil ez zezan, edo pertsona bat ere hil ez zezakeen, hori egin ahal banezakeen, bizitzan dudan misioa beteta egongo litzateke”.

2009an, administrazio publikoan eta nazioarteko zuzenbidean masterra egin zuen Columbiako Unibertsitatean, New Yorken .Fue. Fulbright bekaduna izan zen.

 Ibilbidea 

 Gobernuz kanpoko erakundeetan lan egitea 
2004an lizentziatu ondoren, Rahmani Afganistanera itzuli zen, eta giza eskubideetan, emakumeen ahalduntzean eta hezkuntzan oinarritutako irabazi-asmorik gabeko Kanadako zenbait erakunderentzat lan egin zuen. Lanaldi partzialean aritu zen NATOko Indar Bateratuen Entrenamendu Zentroan aditu gisa, eta aholkulari gisa New Yorkeko Hezkuntza Sailean, New Yorkeko Nazio Batuen Idazkaritzan, Kanadako Merkataritza eta Nazioarteko Gaietarako Sailean, Canadian Women for Women in Afghanistan, Women Living Under Muslim Laws eta beste OING batzuen aholkulari gisa.

Denbora horretan, Rahmanik ezkontzari buruzko dokumentu bat landu zuen, familiarentzat eskubide bidezkoak bermatzen zituena, eta nazio mailako datuak biltzen lagundu zuen. 2007an Afganistango Giza Eskubideen Batzorde Independentearen Giza Eskubideen Aktibista Onenaren Saria jaso zuen dokumentu honetan egindako lanagatik.

 Lana gobernuan 
Rahmani Afganistango gobernuko kide izan zen, Hezkuntza Ministerioan lehenik, geroago Kanpo Harremanetarako ministrordearen aholkulari nagusi 2011n. 2012tik 2016ra, Kanpo Harremanetarako Ministerioko Eskualde Lankidetzako zuzendari nagusi izan zen. Kargu horretan, eskualde mailako kooperazio ekimen garrantzitsuak hasi eta sustatu zituen, Asia-Istanbulgo Bihotz Prozesua kasu.

 Enbaxadorea Indonesian 
2016ko ekainetik 2018ko abendura arte,  Rahmani izan zen Indonesian Afganistango lehen enbaxadorea, Singapurren bizi ez zen enbaxadorea eta Asiako Hego-ekialdeko Nazioen Elkartearen aurrean historiako lehen enbaxadore izan zen. Ashraf Ghani presidenteak enbaxadore izendatu zuen bigarren emakumea izan zen, honek emakumeei lidergo postu gehiago emango zizkiela agindu ondoren. Emakume musulmanek "musulman dinamiko" baten narratiba sar lezaketela esan zuen, erlijioa indar estatikoa ez dela frogatuz.

 Enbaxadorea Estatu Batuetan 
2018ko abenduaren 14an, Rahmani Estatu Batuetako enbaxadore izendatu zuen Ghani presidenteak, eta kargua hartu zuen lehen emakumea izan zen. Trump presidenteak tropak bere herrialdetik erretiratzeko asmoa zuela iragarri zuenean hartu zuen kargua."Emakumeak gutxiengo gisa tratatuak izan dira, baina ez dira. Elkarrekin, emakumeak eta gazteak gehiengo bat dira berez, eta ez daude prest beren eskubideei uko egiteko. Ez daude prest beren giza eskubideak arriskuan jarri eta garai zaharretara itzultzeko", adierazi zuen. Hamdullah Mokosta ordezkatu zuen, hiru hilabete lehenago segurtasun nazionaleko aholkulari izateko dimisioa eman baitzuen.

Rahmani enbaxadoreak Afganistango enbaxadore ez-egoiliar gisa ere jardun zuen Mexikon, Argentinan, Kolonbian eta Dominikar Errepublikan.

 Gaiak 

 Emakumeen eskubideak 
Rahmanik hainbat urte eman zituen irabazi-asmorik gabeko erakundeetan lanean, emakumeen eskubideetan eta hezkuntzan oinarrituta. Une horretan, bere lana, batez ere, testuinguru musulmaneko familia eskubidearen erreforman zentratu zen. Musawahrekin lan egin zuen Afganistanen ezkontza kontratu bat berritzeko, familia eskubide bidezkoagoak bermatzeko. Rahmanik eta Musawahk “senar-emazteen kontratua lehenestea erabaki zuten, familien barruan emakumeen eskubideak bermatzeko erremedio egingarri eta praktikoa zela zirudielako. “Familia legea erreformatzeak prozedura konplexuak eskatzen zituen, ezkontza kontratuak, aldiz, Gorte Gorenaren onarpena besterik ez zuen behar”.

Estatu Batuetan enbaxadore bihurtu ondoren, emakumeen eskubideen alde egiten jarraitu zuen, batez ere emakumeek bake prozesuan duten zereginaren alde. Berak etengabe esan du herritarren erdiari entzungor egiten dion bake akordio batek ez duela funtzionatuko. Bere ustez, emakumeek bake prozesuan duten funtsezko zeregina dela eta, emakumeen eskubideak ez dira soilik kontu etiko bat, segurtasun nazionaleko kontu bat baizik.

Talibanak 2021eko abuztuan boterera itzuli ondoren, eta, ondorioz, herrialdeko emakumeen eskubideek okerrera egin ostean, Roya Rahmani bereziki mintzatu da egoera horri buruz. Kabul eta beste hirietako kaleetan beren eskubideengatik protesta egiten duten emakumeak “funtsean beren buruaz beste egiten ari dira”, adierazi zuen Rahmanik.

 Bake prozesua 
2019ko maiatzean, Rahmanik Trumpen gobernua kritikatu zuen, Zalmay Khalilzad enbaxadoreak talibanekin zuzeneko elkarrizketak izan ondoren. Izan ere, talibanek uko egin diote Afganistango gobernuarekin hitz egiteari, esanez "ez direla gure gobernua, ez direla gure ordezkariak" eta gerraren amaiera "prozesuak gehien eragiten dien pertsonek erabaki beharko luketela".

TIME aldizkariak Rahmani "Afganistango baldintzetako bakearen defendatzaile sutsua" zela esan zuen.  Behin baino gehiagotan hitz egin du talibanek Afganistango gizartearekin eta gobernuarekin zuzenean interakzioan aritzeko beharraz, haien parte bihurtu nahi badute. Rahmaniren arabera, "[talibanek] bakea nahi badute, gobernuarekin eseri beharko dute".

 Sariak eta aintzatespenak 

 2007an, Rahmanik Giza Eskubideen Aktibista Onenaren Saria jaso zuen Afganistango Giza Eskubideen Batzorde Independentean, senar-emazteen agiri batean egindako lanagatik. Dokumentu horrek bidezko eskubideak bermatu zizkion familiari, eta Estatu mailako datuak biltzen lagundu zuen.
 2017an, Indonesian egindako lanaren ondorioz, Tatler Indonesiak "Herriaren Enbaxadore" izendatu zuen.
 2019an, TIME aldizkariaren "100 Next zerrendan" sartu zuten, "Afganistango bake terminoetan bakearen defendatzaile sutsua" izateagatik.
 2019an, Bakea Eraikitzeko Aliantzak bake prozesu inklusibo bat sortzeko egindako ahaleginengatik aitortu zuen.

 Eztabaidak 
Pajhwok Afghan News-ek Rahmaniren aurkako akusazioak egiten dituzten prentsa-txostenak argitaratu ditu, baita Washington D. C. enbaxadako eraikuntza-proiektu bati buruzkoak ere. Afganistango Kanpo Arazoetako Ministerioak irmoki errefusatu zituen bere baieztapenak, eta Pajhwokek egindako akusazio espezifikoei ekin zien.

Rahmanik 8AM hedabide afganiarraren bidez artikulu bat argitaratu zuen akusazioak ukatuz eta ikerketa osoa eskatuz. Artikuluan, berak esan zuen Pajhwoken txostena partziala zela, bere ondorioak argitaratu zituzten dokumentuen kontra zetozela eta emakumea zelako argitaratu zutela pertsonalki suntsitzeko. Tokiko albiste agentzien aldetik behin eta berriz funsgabeko erasoak jasan dituela ere adierazi zuen.

TOLOnews-i filtratutako akusazio agiriek erakusten dutenez, Fiskal Nagusiak bi funtzionario ohi eta Rahmani ustelkeria leporatu die Afganistanek Washington D. C.-n duen enbaxadan 70 metroko horma bat eraikitzean. Hala ere, TOLOnews-ek jakinarazi zuen "kontraesan batzuk" zeudela akusazio idazkiaren testuan, eta Fiskaltza Nagusia eta kasuaren inguruko galderak ez zeudela erantzuteko prest.

Halaber, dokumentuek erakusten dutenez, Afganistango ustelkeriaren aurkako auzitegi nagusia den Ustelkeriaren Aurkako Justizia Zentroko (ACJC) apelazio-auzitegiari eskatu zaio proiektuko 790.000 dolar bidegabe eralgitzeagatik akusatutako funtzionarioak epaitzeko. ACJCk, ordea, akusazioak baztertu egiten zituela esan zuen, eta akusazio dokumentuak Fiskaltza Nagusiari itzuli zizkion, gabezia teknikoak eta ikerketakoak aipatuz. 2021eko uztailaren 31n, Washington Post egunkariak ikerketa txosten bat argitaratu zuen, Rahmaniren kontrako arrazoi politikoak zituen kasua zela frogatzen zuena.

Hau guztia emakumeen eskubideen zapalketa bortitzaren testuinguruan gertatu zen. 2014an, gobernuak atzera bota zituen NBEko kide diren herrialdeek egindako gomendioak, delitu moralak deiturikoengatik emakumeen prozesamendua ezeztatzeko. 2014an, emakumeen eskubideen aurkako beste ezbehar batzuek profil handiko emakumeen aurkako eraso, mehatxu eta hilketa ugari ekarri zituzten, emakume poliziak eta aktibistak barne, eta gobernuak ez zien erantzun arriskuan dauden emakumeak babesteko neurri esanguratsuekin.

2021eko abuztuan talibanak boterera itzuli ostean, emakumeen eskubideen egoerak are gehiago egin du okerrera. Richard Bennett Afganistango giza eskubideen egoerari buruzko NBEko Errelatore Bereziak, 2022ko apirilean izendatuak, 2022ko maiatzaren 15etik 26ra egin zuen lehen bisita. Emakumeak bizitza publikotik kentzea bereziki kezkagarria zela ere esan zuen Bennetek, neskatoen bigarren hezkuntza bertan behera uztea, enplegurako oztopo zorrotzak eta mugimendu, asoziazio eta adierazpen askatasunerako mugak aipatuz, besteak beste.

 Argitalpenak 
+ArtikuluakDataIzenburuaFuete2010eko ekainaren 5a"Condemning Weapon Shows won't stop wars"Ottawa Citizen2012ko maiatzaren 1a"Donors, beneficiaries, or NGOs: whose needs come first? A dilemma in Afghanistan"Development in Practice Journal2019ko uztailaren 21a"Pakistan can benefit from a stable and thriving Afghanistan"CNN2019ko irailaren 27a"Amb. Roya Rahmani: Elections in Afghanistan are critical -- They need US support on the path toward peace"Fox News2020ko maiatzaren 16a“Afghanistan’s two wars: terrorism and the coronavirus”The Hill2020ko uztaila"هتک‌ حرمت زیر نام آزادی بیان"
Translation: "Freedom of Expression or Attack on Dignity"8AM2020ko abuztuaren 10a“Afghan Women Should Be the Centerpiece of the Peace Process”Foreign Policy2020ko irailaren 11“After the terror of Sept. 11, Sept. 12 is about progress and hope for Afghanistan”Washington Examiner2021eko urtarrilaren 26a"Afghanistan’s ambassador: The U.S. must help us build peace for generations to come"Washington Post2021eko otsaila"A new lens: Economic diplomacy in Afghanistan"Global Ambassador's Journal2021eko azaroaren 10a"Afghanistan veterans’ sacrifices were not made in vain"Atlantic Council2022ko martxoaren 8a"The best path to gender equality is through family law reform"Al Jazeera2022ko apirilaren 3a"The world must demand the Taliban stop restricting girls' education"The Washington Post2022ko ekainaren 27a"Women's rights can mitigate climate impacts"The Ecologist2022ko abuztuaren 3a"Experts react: Ayman al-Zawahiri, leader of al-Qaeda, killed by US drone strike in Afghanistan"Atlantic Council2023ko otsailaren 7a"The women of Afghanistan are suffering – but not forgotten"The Hill2023ko ekainaren 29a“Women as the Way Forward: Lessons from Afghan Women's Empowerment Journey-And What Can Be Done Now”Atlantic Council

 Bizitza pertsonala 
Rahmani ezkonduta dago eta alaba bat du, 2014an jaioa. Musulmana da.Dari, pastun eta ingeles jarioz hitz egiten du eta urdu eta frantsesaren oinarrizko ezagutzak ditu.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 



 Embassy biography

Kategoria:Kabuldarrak
Kategoria:1978ko jaiotzak
Kategoria:Emakumea
Kategoria:Gainbegiratu gabeko itzulpenak