Salgueiro Maia

Fernando José Salgueiro Maia GOTE • GCIH • GCL (Castelo de Vide, 1944ko uztailaren 1a - Lisboa, 1992ko apirilaren 4a) portugaldar militarra izan zen.   1974ko apirilaren 25eko Iraultzan indar iraultzaileak zuzendu zituen Portugalgo Armadako kapitainetako bat izan zen: horrek Portugalgo diktaduraren amaiera ekarri zuen.

 Biografia 
Francisco da Luz Maia trenbideetako langilearen eta haren emazte Francisca Silvéria Salgueiroren seme bakarra izan zen. Ama 29 urterekin hil zitzaion, autobus batek jo zuenean, Praça de Espanha, Lisboan, Fernando Salgueiro Maiak lau urte zituela. 

Castelo de Viden jaio zen, Portalegre auzoan, Alto Alentejon, Coruchen bizi izan zen gero (São Torcato Lehen Hezkuntzako eskolan ikasi zuen) eta Tomarren bizi izan zen. Bertan, Colégio Nun'Álvaresera joan zen, eta hantxe ezagutu zuen, adibidez, Carlos Matos Gomes. Hamasei urte zituela, familia Pombalera joan zen bizitzera, eta Salgueiro Maia Leiriako Lizeo Nazionalean (egun Escola Secundária Francisco Rodrigues Lobo) egin zuen Bigarren Hezkuntza.  Tren geltoki-zuzendariaren semea izanik, haren aitaren kokapen aldaketekin batera leku batetik bestera ibili zen. 

1964ko urrian Lisboako Akademia Militarrean onartu zuten, urtebete lehenago bere eskaera ukatu ondoren, eta Santarémgo Escola Prática de Cavalaria-n ("Zalditeria Eskola Praktikon) jarri zuten entrenamendua egiteko. Erakunde berean, instrukzio komandante mailara iritsi zen eta komando konpainia batean sartu zen Gerra Kolonialean. 

Iraultzaren ondoren, Zientzia Politiko eta Sozialetan graduatu zen Lisboako Zientzia Sozial eta Politikoen Goi Mailako Institutuan.

Maia Natércia Maia irakaslearekin ezkondu zen, Minde parrokiakoa, 1970ean.  Bi seme-alaba adoptatu zituzten. 

1984an, Azoreetan, ezkontzaz kanpoko harreman bat izan zuen Filomena izeneko emakume batekin, eta horren ondorioz, seme bat izan zuen, Andrew Philip, geroago Salgueiro Maia deitura hartu zuena. New Jerseyn jaio zen, Ameriketako Estatu Batuetan, jaio zenean ama hantxe bizi baitzen. Geroago, aitaren alargunarekin eta seme-alabekin komunikazio adeitsua izan ondoren, Andrewek aitatasun-auzi bat hasi zuen, baina ez zuen arrakastarik izan Portugalgo auzitegietan, nahiz eta prozesuan zehar egindako DNA probak emaitza positiboa eman. Auzia bertan behera utzi zuten, Portugalgo Kode Zibilean halako auzi bat aurkezteko ezarritako hamar urteko preskripzio-epea zela eta.   

 Apirilaren 25eko iraultzan izandako papera 
ezkerrera|thumb|334x334px|Salgueiro Maia Santaremgo desfile militar batean, 1975eko urtarrilean - Natércia Maiaren argazkia
1973an, Indar Armatuen Mugimenduaren bilera klandestinoak hasi ziren, eta Salgueiro Maia, Zalditeriako Delegatua zenez, Mugimenduaren Koordinakundean sartu zen. 1974ko martxoaren 16an eta Caldaseko matxinadaren ostean, Salgueiro Maia izan zen, urte horretako apirilaren 25ean, Santarémdik zetorrela Terreiro do Paçoko ministerioak inguratu zituen zutabe blindatua agindu zuena, arratsaldean bukaeran, Otelo Saraiva de Carvalhok Pontinhako Agintaritza postuko aginduak betez, Marcello Caballeroren errendizioa behartuz, Carmoko kasernan. António de Spínolaren esku utzi zuen gobernuaren ardura. Salgueiro Maiak Marcello Caetano eskoltatu zuen Brasilera erbestera eraman zuen hegazkineraino.

1974ko apirilaren 25eko goizaldean, Santarémgo Zalditeria Eskola Praktikoaren desfilean, hitzaldi ospetsu hau eman zuen:
+PortugesezEuskarazMeus senhores, como todos sabem, há diversas modalidades de Estado. Os estados socialistas, os estados capitalistas e o estado a que chegámos. Ora, nesta noite solene, vamos acabar com o estado a que chegámos! De maneira que, quem quiser vir comigo, vamos para Lisboa e acabamos com isto. Quem for voluntário, sai e forma. Quem não quiser sair, fica aqui!Ene jaunak, denok dakizuen bezala, estatu mota desberdinak daude. Estatu sozialistak, estatu kapitalistak eta dugun estatua. Orain, gau gogoangarri honetan, dugun estatuari amaiera emango diogu! Beraz, nirekin etorri nahi duena, goazen Lisboara eta amaiera eman diezaiogun. Boluntario dena irten eta lerroka bedi. Irten nahi ez duena, hemen gera!
Hitzok entzun zituzten 240 gizon guztiak, Salgueiro Maiaren ezaugarrien arabera, modu lasai baina sendoan esanak, berehala lerrokatu ziren haren aurrean. Gero, Lisboara joan eta diktaduraren aurka abiatu ziren.  

1975eko azaroaren 25ean, Zalditeria Eskola Praktikotik irten zen, Errepublikako Presidentearen agindupean, tanke talde baten komandante gisa. Azores uharteetara bidali zuten, eta 1979an Santarémera itzuli zen: bertako Espetxe Militarra zuzendu zuen. 1984an Zalditeria Eskola Praktikora itzuli zen.

 Iraultzaren ondoren 
Iraultzaren ondoko aldiak zerbait itzalpean utzi zuen.

Urteetan zehar, Iraultzaren Kontseiluko kide izateari, berak aukeratutako enbaxadako atxiki militarrari, Santarém barrutiko gobernadore zibilari eta Errepublikako Presidentetzako Etxe Militarreko kide izateari uko egin zion. 1981ean maior izendatu zuten eta, geroago, teniente koronel.

Salgueiro Maia Santarémdik Azoreak uharteetara eraman zuten. Carlos Matos Gomesek aldaketa hori interpretatzen du erregimen berriak prozesu iraultzailearekin haustura mezua kanpoko munduari bidaltzeko behar gisa. 

1988an, orduko lehen ministro Cavaco Silvak ez zuen Salgueiro Maiarentzat biziarteko pentsioaren eskaerari erantzun, "Fiskaltza Nagusiaren Bulegoko Aholku Kontseiluaren aldeko iritzia" izan arren. Eztabaida piztu zen, lau urte geroago, lehen ministro berak PIDEko bi agenteri pentsio horiek eman zizkienean. 1992an, bere azken elkarrizketetako batean, Salgueiro Maiak salatu zuen: "Gu [apirileko kapitainok] baztertu gisa tratatzen gaituzte". 

 Heriotza eta sariak 
1989an minbizia diagnostikatu zioten eta, ebakuntzak egin arren, 1992ko apirilaren 4an hil zen.   Ohorerik gabe lurperatu zuten, berak halaxe eskatuta. 

1983ko irailaren 24an Askatasunaren Ordenako Gurutze Handia jaso zuen eta, hil ondoren, Dorrearen eta Ezpataren, Balorearen, Leialtasunaren eta Merezimenduaren Antzinako eta Nobleen Ordena Militarreko Ofizial Handi maila, 1992ko ekainaren 28an,  eta 2007an, Santarémgo Urrezko Domina.

2009an, Aníbal Cavaco Silva presidenteak Salgueiro Maia omendu zuen ekainaren 10ean, Santarémen zuen estatuan lore-koroa bat jarriz. Expresso egunkariak honako titulua jarri zuen: "Cavaco hogei urteko akats bat zuzentzen saiatzen da", bizitza osorako pentsioa eskatzeko eskaerari uko egin ondoren. 

2016ko apirilaren 25ean (Askatasunaren Egunean), Marcelo Rebelo de Sousa presidenteak Henrike Nabigatzaileren Ordenako Gurutze Handia eman zion hil ondoren,  eta alargunari eman zion kondekorazioa 2016ko ekainaren 30ean, 72 urte bete behar zituen egunaren bezperan. 

 Kulturako irudikapenak 

 Pantailan 

 A Hora da Liberdade (1999), Manuel Wiborg-ek antzeztua.
 Capitães de Abril (2000), Stefano Accorsik antzeztua, João Reisek ahotsa eman dio.
 Salgueiro Maia - O Implicado (2022), Tomás Alvesek antzeztua.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Duarte, António de Sousa (2004). Salgueiro Maia: Fotobiografia. Lisboa: Âncora. ISBN 972-780-133-1 
 Letria, José Jorge (2004). Salgueiro Maia: o Homem do Tanque da Liberdade. Lisboa: Terramar. ISBN 972-710-371-5 
 Constenla, Tereixa (2024). Abril es un país. Tusquets editores. ISBN: 978-84-1107-450-6

 Kanpo estekak 

 Salgueiro Maia Elkartearen webgune ofiziala
 Salgueiro Maiari buruzko bideo bilduma RTP Artxiboetan
 Salgueiro Maiaren hitzaldia [Santarémen egindako Armadaren eta Zalditeriaren Eguna ospatzeko ekitaldietan (1974ko uztailaren 25a, bideoa, 4:57 minutu, RTP Artxiboetan )]
 Salgueiro Maiarekin egindako elkarrizketa (1991, bideoa, 28:53 minutu, RTP Archives- en)
 Salgueiro Maiaren hileta (1992ko apirilaren 5a, bideoa, 1:36 minutu, RTP Archives -en)
 Salgueiro Maiaren hil osteko dotorezia [ Henrike Nabigatzailearen Ordenako Gurutze Handiaren emanaldia bere familiari – bere alargun Natércia Salgueiro Maiaren eskuetan, Marcelo Rebelo de Sousa Errepublikako presidenteak ] (2016ko ekainaren 30a, bideoa, 00:44 minutu, RTP Artxiboak )
 Catarina, Salgueiro Maiaren alaba eta Luxenburgoko emakume garbitzaileen defendatzailea [Aitari idatzitako mezua] (2020ko apirilaren 5a, Diário de Notícias, artikulua)
 Heroiaren aurreko gizona: «pertsona alaia, jatorra, zintzoa eta umore handikoa» (2022ko apirilaren 25a, Correio do Ribatejo, artikulua)
 «Badirudi apirilaren 25a ahanzturan erortzen ari dela», dio Salgueiro Maiaren bilobak [ Daniela Salgueiro Maia ] (2024ko apirilaren 20a, Rádio Renascença, artikulua)
 «Oso kezkatuta egongo litzateke, noski» — Natércia Salgueiro Maiak bere senarra gogoratzen du Iraultzaren 50 urte geroago (2024ko apirilaren 24a, SIC, elkarrizketa, bideoa, 12:03 minutu)

Kategoria:1992ko heriotzak
Kategoria:1944ko jaiotzak
Kategoria:Gainbegiratu gabeko itzulpenak