Salomé Ureña

Salomé Ureña Díaz de Henríquez (Santo Domingo, 1850eko urriaren 21a - 1897ko martxoaren 6a) dominikar poeta eta hezitzailea izan zen, XIX. mendeko poesia lirikoaren irudi nagusietako bat izan zen eta bere herrialdeko emakumeen hezkuntzan berritzailea, Eugenio María de Hostos-en eskola positibista eta hezkuntza normalistaren eraginez, azken honen ikasle bikaina izan baitzen. 

Nahiz eta obra ez oso zabala izan, Latinoamerikako zati handi baten arreta erakartzea lortu zuen, bere lanen sakontasunagatik. Bere lanik aipagarrienen artean daude: Ofrenda a la Patria, El ave y el nido, Sombras eta A mi madre, besteak beste.

 Biografia 
Santo Domingon jaio zen, 1850eko urriaren 21ean.Nicolas Ureña Mendoza  abokatu eta idazlea izan zuen aita, ama, berriz, Gregoria Diaz de Leon. Amak, amonak eta amaren aldeko izeba batek eman zizkioten Salomeri lehen hezkuntza lezioak. Gazte zela, literaturarekin harremanetan sartu zen. Aitak autore espainiar eta frantsesen obra klasikoak erakutsi zizkion, Salome gazteari bere karrera propioa eta deklamazio artea garatzen lagundu ziotenak, bere ahizpa Manuelarekin batera.

15 urterekin hasi zen bertsoak idazten, eta ondoren 17 urterekin argitaratu zituen bere lehen lanak, bat-batekotasun eta samurtasun arrasto bereizgarriarekin. 1867an argitaratu zituen bere lehen lanak, «Herminia» izengoitiarekin, eta izen hori erabili zuen 1874ra arte. 

Denboraren poderioz, bere lana tragiko eta triste bihurtu zen En horas de angustia bezalako poemekin; edo abertzale eta kementsu, A la Patria y Ruinas bere poemetan ikusten den bezala. Ondorengo urteetan, gai autobiografikoak sartu zituen bere poesietan, semeari eskainitako Mi Pedro lanean ikus daitekeen bezala. Agian bere poemarik maitekorrena, Neguaren etorrera eta Esteban izeneko liburu bat, oso ezaguna egin zena, non bere herriaz, familiaz, landare eta loreez hitz egiten duen. 

Ureña tuberkulosiak jota hil zen 46 urte zituela, Mesedetako Amaren elizan lurperatu zuten eta 1972an Aberriaren Panteoira eraman zuten.

 Bizitza pertsonala 
1880ko otsailaren 11n, hogeita bederatzi urte zituela, Francisco Henríquez y Carvajal doktore eta idazlearekin ezkondu zen. Lau seme-alaba izan zituen berarekin: Francisco, Pedro, Max eta Camila. Bere seme-alabak, geroago, XX. mendearen erdialdeko eta amaierako literatura garaikideko figura oso errespetatuak bihurtu ziren, idazle, filosofo, poeta, humanista eta arte-kritikari gisa.

 Heriotza eta legatua 
Tuberkulosiaren konplikazioen ondorioz hil zen 1897an, 46 urte zituela. Mesedetako Amaren elizan lurperatu zuten eta 1972an Aberriaren Panteoira eraman zuten. Dominikar Errepublikako idazlerik onena dela diote askok. Urriaren 21a «Poetaren Eguna» izendatu zuten bere omenez.

 Lanak 

 Obra poetikoa 
Sus obras poéticas, cerca de sesenta composiciones, incluyen la épica y la lírica.

 1873 - La gloria del progreso
 1876 - Ruinas
 1877 - La llegada del invierno
 1878 - La fe en el porvenir
 1880 - Anacaona
 1880 - Poesía de Salomé Ureña de Henríquez
 1881 - Sombras
 1897 - Mi Pedro
 1897 - Herminia”

 Beste lan batzuk 

 A la Patria
 A mi madre
 A Quisqueya
 [4]Amor y anhelo
 Angustias
 Caridad
 El ave y el nido
 El cantar de mis cantares
 En defensa de la sociedad
 En el nacimiento de mi primogénito
 Impresiones
 Las horas de angustias
 Luz
 Melancolía
 Mi ofrenda a la Patria
 ¡Padre mío!
 Quejas
 Sueños
 Locuras
 Una esperanza
 Pobre niño
 Tristeza

 Bibliografia 
 Alvarez, Julia (2003).  Alfaguara, ed. En el nombre de Salomé. p. 410. ISBN 9789505118519.  |fechaacceso= requiere |url= (ayuda)

 Kanpo estekak 

 Salomé Ureñaren biografia - Pucmm-ko liburutegia
 Salomé Ureñaren aipamen laburra eguneroko aurkibidean
 Salomé Ureñak Andereñoen Institutua sortu zuen 

Kategoria:Santodomingoarrak
Kategoria:Gaztelaniazko idazleak
Kategoria:Wikipedia:16 elementuko autoritate kontrola duten orriak
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Tuberkulosiak hildakoak