Maria Eufrosina Zweibrückengoa

Maria Eufrosina Zweibrückengoa (alemanieraz: Maria Euphrosyne of Zweibrücken; Östergötland, Suedia, 1625eko otsailaren 14a – Höjentorp, Suedia, 1687ko urriaren 24a) Palatinatuko kondesa izan zen, Kristina Suediako erreginaren ahizpa, lehengusina eta adopziozko ahizpa. Neba Karlos X.a Gustavo Suediako erregea (1654) tronura igo ostean, Suediako errege printzesa titularra ere izan zen.

 Bizitza 
 Bizitzako lehen urteak 
ezkerrera|thumb|200x200px|Makalös jauregia (Peerless), Gardie familiakoa, Tre Kronor-eko uraren beste aldean, sasoi hartan Stockholmeko errege-gaztelua zena.
Maria Eufrosina Stegeborgeko gazteluan jaio zen, Östergötlanden. Gurasoak Juan Casimiro Zweibrücken konde palatituaeta Katalina Vasa Suediako printzesa izan ziren. 1622. urtean, familiak Alemaniatik ihes egin zuen Hogeita Hamar Urteko gerran, eta amaren jaioterrian, Suedian, finkatu zen, non Maria Eufrosina hiru urte geroago jaio zen. Lehen urteak Stegeborgeko gazteluan eman zituen, amaren feudoan. 1632. urtean, amak lehengusinaren, Kristina erreginaren, ardura jaso zuen, eta Maria Eufrosina lehengusina erreginarekin batera hazia izan zen: haurrideekin batera gortean egon zen 1638. urtean ama hil ostean ere, aita Stegeborgen geratu zen bitartean. Maria Eufrosinak heziketa ona jaso zuen, Kristinarekin neskame zela, baina azkenean apartean irakatsi zioten, Kristinak, monarka zenez, bere sexurako desegokia zen beste modu bateko heziketa behar zuela uste zelako.

 Kristinaren erregetzaldian 
1643. urtean, Henrike Nassauko kondearen ezkontza-proposamena jaso zuen. Kristinaren eskutitz baten arabera, Henrike printze aberats eta ederra zen eta Maria Eufrosinak asko maite zuen. Hala ere, erabakia aitaren esku utzi zuen: berak ez zekien Henrikek bere alde egingo zuen ala ez, eta 1645. urtean, Kristinak Suedian senidearentzat estatus bera izango zuen ezkontza bat adostu zezakeela adierazi ostean, Henrike baztertu zuen. 1645. urteko martxoaren 15ean, Maria Eufrosina erreginaren faboritoarekin, Magnus Gabriel De la Gardie kondearekin, ezkondu zen, eta 1647. urteko martxoaren 7an Stockholmgo Tre Kronor errege kaperan ezkondu zen harekin. Kristinak hitzartu zuen ezkontza. Mito tradizionalak maitasun triangelu bat zela pentsatu da: Kristina eta Maria Eufrosina Magnus Gabrielekin maiteminduta zeudela uste zen eta, azkenean, Kristinak berarekin ezkontzeko asmoei uko egin eta lehengusinari eman zion hitz hauekin: «Nik neuk eduki ezin dudana ematen dizut». Afera horri buruz, antzezlan famatu bat idatzi da. Hala ere, ez dago jakiterik maitasun-triangelu ospetsu hori zenbateraino izan zen egia. Maria Eufrosinak berak zioenez, biei mesedea egitea zen asmoa. Magnus Gabriel hamazortzi urte zituela maitemindu zen berarekin, bere oroitzapenen arabera, eta ezkonduta egon zen bitartean trukatu zituzten maitasun-eskutitzak zirela-eta, Maria Eufrosinak, behintzat, atxikimendu handia sentitu zuen berarekiko. Hala ere, ezkontza ez zen zoriontsua deskribatua izan. Ezkontzan, Kristinak hainbat ondasun eman zizkion, besteak beste, amonaren bizileku kutuna, Höjentorp, Eufrosinarentzat ere kutuna izan zena, baita esleipen pertsonal handi bat ere, gerora nebak berretsi zuena ondorengotzaren ostean. 1653. urtean, Magnus Gabrielek Kristinaren mesedea galdu zuen eta gortetik kanporatua izan zen, hortaz, Eufrosina bitartekari lanak egiten ahalegindu zen. Maria Eufrosinak harreman estua izan zuen neba Karlosekin eta ahal zuena egin zuen Kristinarekin planeatutako ezkontza hori babesteko.ezkerrera|thumb|345x345px|Magnus Gabriel de la Gardie bere emazte Maria Eufrosinarekin, Palatinatua-Zweibrücken, Suediako Karlos X.a erregearen arreba. Hendrik Munnichhoven-en 1653ko pintura. Irudia detaile sinbolikoz beteta dago: Magnus Grabriel emaztea baino beherago dago zutik, bera erregearen arreba delako; bere esku helduek fideltasuna sinbolizatzen dute; Maria Eufrosinaren eskuan dagoen babarrunak haurdun dagoela erakusten du. Pintura Suediako aldi barroko goiztiarreko onenetakotzat jotzen da.
 Ezkontza 
1647ko martxoaren 7an Magnus Gabriel De la Gardie kondearekin ezkondu zen. Haurdun egon zen askotan, eta hamazortzi urtean hamaika seme-alaba izan zituen, baina horietako hiru baino e ziren heldutasunera iritsi. Horietatik, batek (Hedvig Ebba) baino ez zituen ondorengoak izan.  
 Ondorengoak 

 Gustavo Adolfo De la Gardie (1647-1695), ezkongabea, seme-alabarik gabea.
 Cristina Catalina De la Gardie (1648-1648), haurtzaroan hila.
 Jakob Augusto De la Gardie (1650-1661), haurtzaroan hila.
 Johann Casimiro De la Gardie (1651-1651), haurtzaroan hila.
 Karl Magnus De la Gardie (1652-1653), haurtzaroan hila.
 Magnus Gabriel De la Gardie (1654-1667), ezkongabe hil zena.
 Katalina Carlota De la Gardie (1655-1697), Otto Wilhelm Königsmarck kondearekin ezkondu zen, ondorengorik gabe.
 Hedvig Ebba De la Gardie (1659-1700), Carl Gustaf Eriksson Oxenstierna kondearekin ezkondu zen Södermören eta seme bat izan zuena, haurtzaroan hila.
 Johann Karl De la Gardie (1661-1662), haurtzaroan hila.
 Maria Sofia De la Gardie (1663-1667), haurtzaroan hila.
 Ludwig Pontus De la Gardie (1665-1672), haurtzaroan hila.

 Karlos X.aren eta Karlos XI.aren erregealdian 
1654. urtean nebaren koroatzean, Karlos X. Gustavo erregeak, Suediako errege printzesaren maila eta estatusa eman zion Maria Eufrosinari. Hori nobleziako sektore batzuek arbuiatu zuten. Maria Eufrosinak ez zuen kondesa titulua erabili, baina normalean printzesa bezala ezagutzen zen. Maria Eufrosinak senarra eta neba bisitatzen zituen gerran: Alemanian senarra bisitatu zuen eta, 1656. urtean, Suediako Livoniako Rigan, eta handik ihes egin behar izan zuen berriro bere gortesauekin, errusiarrek hiria erre zutenean bi aste baino ez bertan zegoela. Suediar-daniar Gerran (1658-1660), koinatarekin, Eduvigis Leonor Holstein-Gottorp erreginarekin, Kronborgen bizi izan ziren Danimarkan, Carl Gustaf Wrangel jeneral suediarrak hartu ostean. 1658. urtean, nebak, Karlos erregeak, senarra lord Suediako goi kantziler (rikskansler) izendatu nahi zuela esan zion, baina Eufrosinak ez egiteko konbentzitu zuen, Magnus Gabriel postu militarretarako egokiagoa zela esanez. 1660. urtean, nebaren heriotzean oheburuan egon zen, Göteborgen. Neba erregeak jabetza handiak agindu zizkion Danimarkan, seme-alabentzako pentsioak eta testamentuan Eufrosinaren nahien kontra, senarra Suediako goi kantziler lord izendatu zuela esan zio .thumb|Maria Eufrosina Zweibrücken-eko Palatinatuko kondesa.|328x328pxIlobarekin lekukorik gabeko audientzia ukatu zitzaion eta ez zuen arrakastarik izan senarraren faborea lortzean. Hala ere, bere kontaktuekin erregearekin audientzia pribatua lortu ostean, Gyllenstierna orduan infernuan egotea espero zuela esan zion, eta ondorioz senarra seneskal izendatu zuten.

Maria Eufrosina oso aktibo egon zen bai senarrarekin bai neba erregearekin (eta geroago iloba erregearekin) haren izenean hitz egin nahi zuten eskatzaileen bitartekari eta bozeramaile gisa. Arazo txikiez ez ezik, harremanak senide gizonezkoentzat garrantzi politiko handiko karguak lortzeko erabiltzeko eskatzen zioten emakumeez ere aritu zen. Halaber, ezkontidearen eta errege-etxearen arteko bitartekari aritu zen, batez ere hura zorigaitzean zegoenean. Karlbergeko jauregian, neba erregearen eta amaren margoak eskegita zegoen gela batean egiten zien harrera eskatzaileei, erregeak etxean gonbidatuta egon zenean lo egin zuen gelarako ate bat irekita zuela. Gaur egun uste da, senarraren ibilbide arrakastatsua Eufrosinari zor ziola.

1676. urtean, Lisbeth Carlsdotter, Gävleko haur ospetsuak inspiratutako Katalinaren sorginen epaiketetan lekukoa hartu zuena, Maria Eufrosina eta koinata Maria Sofia sorginkeriarengatik inplikatzen ahalegindu zen. Akusazio horiek ez ziren serio hartu; Lisbeth Carlsdotter lekuko gisa sinesgarri izateari utzi zioten eta, azkenean, epaiketa osoa bertan behera utzi zuten.

 Senarrak erregearen mesedea galdu 
1680. urtean, senarrak iloba erregearen mesedea galdu zuen, Johan Göransson Gyllenstierna hil ostean. Ilobarekin lekukorik gabeko audientzia ukatu zitzaion eta ez zuen arrakastarik izan haren emaztearen faborea lortzen. Kontaktuen bidez erregearekin audientzia pribatua lortu ostean, hala ere, Gyllenstierna orduan infernuan egotea espero zuela esan zion, eta ondorioz senarra seneskal izendatu zuten. Iloba Karlos XI.a erregearen murrizketa handiaren sasoian, 1680. urteko hamarkadan, koroak familiaren jabetzaren zati handi bat konfiskatu zuen. Maria Eufrosinak ez zuen erreparorik izan konfiskazioa saihesteko erregearen izeba izaera erabiltzeko, baina neurrizko arrakasta baino ez zuen izan: 1685. urtean, esleipen pertsonala eta bizileku gogokoena, Västergötlandeko Höjentorp gaztelua, mantentzeko baimena eman zitzaion, baina senarraren ondasunen konfiskazioak etenik gabe jarraitu zuen. 

 Heriotza 
Maria Eufrosina 1686. urtean alargundu zen, biztanleriaren murrizketa betean. Erregeak uko egin zion  senarraren hileta ordaintzeari eta hartzekodunei ondasun pertsonal eta bitxien inbentarioa egitea galarazteari. Maria Eufrosina Höjentorpen hil zen.

Emakume erlijiosoa deskribatua izan zen. «Gott ist mir allés» alemanezko leloa Läcköko gazteluko horma batean grabarazi zuen, baita medailoi batean ere, eta 1681ean alemanezko Der geistlich-hungerigen seelen himmelisches manna otoitz-liburua kaleratu zuen anonimoki. 1682. urtean bere autobiografia idatzi zuen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Sven Axel Hallbäck - Läckö slott (Läckö palace) 
  Anteckningar om svenska qvinnor, Wilhelmina Stålberg, P. G. Berg (Notes on Swedish women) 
 Svenska Familj-Journalen (Swedish family journal) 
 Norrhem, Svante (2007). Kvinnor vid maktens sida : 1632-1772. Lund: Nordic Academic Press. Libris 10428618.  
 Svenska Familj-Journalen 
 Riksarkivet SBL Maria Euphrosine De la Gardie 

Kategoria:Kondesak
Kategoria:Printzesak
Kategoria:Suediako printzesak
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Suediako idazleak
Kategoria:Zweibrückengo kondesa palatinoak
Kategoria:Palatinatua-Zweibrücken etxea