Louis Artan

Louis Victor Antonio Artan de Saint-Martin ( Haga, 1837ko apirilaren 20a - Oostduinkerke, 1890eko maiatzaren 23a) herbeheretar margolari eta grabatzailea izan zen.

Artan talentu artistikoak zituen familia noble batekoa zen. Bere aita Frederik van Oranje-Nassau printzearen goi-mailako ofiziala eta laguntzailea zen. Familia Ixellesera (Belgika) joan zen bizitzera 1842an eta belgikar nazionalitatea eskuratu zuen. Aitaren heriotzaren ondoren, urte berean, Artan txandaka bizi izan zen Bruselan eta Span.

 Ibilbibea 
ezkerrera|thumb| Ontzi-hondoratzea (1871)KMSK Brusela
Prestakuntza militarra hasi zuen, baina laster utzi zuen armada, hogei urte zituela. Hurrengo sei urteetan, Belgikako Ardenetan zehar bidaiatu zuen, naturaren azterketa ugari eginez. Biografo askok diotenaren aurka, ez zen inorekin ikastun izan. Hala ere, Édouard Delvaux (1806–1862) eta Henri-Joseph Marcette (1824–1890) paisaia-margolariak ezagutu zituen. 1858tik aurrera, neguak Parisen eman zituen. Sena ibaiaren ertzetan margotu zuen, Fontainebleautik gertu, eta Barbizonen, non Gustave Courbet eta Camille Corot frantziar margolariekin elkartu zen. Eugène Boudin itsas margolari frantziarrak ere eragina izan zion.
1860an Spa-ra itzuli zen. 1861ean Elisabeth Gavage-rekin ezkondu eta berriro Ixelles-en kokatu zen. Han, 1863an, Louis Dubois ezagutu zuen, errealismoaren defendatzaile sutsua. Kontaktu honen bidez, Hippolyte Boulanger paisaia-margolaria ezagutu zuen, eta honek Tervurengo Soignesko basora eraman zuen. Garai hartan, hainbat paisaia margotu zituen estilo errealistan, koloreari arreta sotila jarriz, baita Genk-en ere. 

Holandan Breskens, Vlissingen eta Terneuzenen margotu zuen. Arazo ekonomiko baten ondorioz, bere fortuna galdu zuen 1864an eta margolaritza bere lanbide bihurtzera behartuta egon zen. Urte hartan, Cercle Artistique et Littéraire-k antolatutako lehiaketa bat irabazi zuen, Henri Van der Hecht-ekin batera.

Buru urduria zuen eta Bretainia esploratu zuen (1867-1868), baita Ipar Itsasoko Belgikako eta Frantziako kostaldeak ere. Bretainian egon zen bitartean, itsasoa bere alderdi guztietan irudikatzeko zuen lehentasuna agerian geratu zen. Sotiltasunez egin zuen hori, paisaiaren argitasuna urdin eta gris tonu mota guztien bidez atzematea lortuz, hodeien atzean ezkutatutako eguzki-argiak leunduta. Ondoren, denbora batez Blankenbergen egon zen eta handik Ipar Itsasoko kostaldean, Mantxako kanalean eta Eskalda ibaiaren ertzetan ibili zen.
1868an, Société Libre des Beaux-Arts sortu zuen elkarrekin. Elkarteak errealismoa defendatu zuen eta Akademiaren eta Salonen ahalguztiduntasunaren aurka borrokatu zen. Bere bozeramailea L'Art libre (1871–1872) aldizkaria izan zen, 1871n sortua. Sortzaile kideak, Artanekin batera, Théodore Baron, Charles de Groux, Louis Dubois, Constantin Meunier, E. Smits, C. Van Camp, Alfred Verwee eta Jean-Baptiste Robie izan ziren. Courbet ohorezko kidea zen. 1869an, Société Internationale des Aquafortistes sortu zuen elkarrekin, Félicien Rops- en ekimenez.

1869-1872 aldian, aldizka joan zen Heist-era eta are maizago Blankenbergera .

1873-1874 urteetan Anberesen egon zen. Isidore Meyers, Jan-Baptist Stobbaerts, Henri De Braekeleer, Adrien-Joseph Heymans eta Florent Crabeels-en zirkuluetara joan zen maiz; Crabeels margolari aurrerakoiak ziren, eta Nicaise De Keyser bezalako margolari akademikoekin gatazkan zeuden, Anberesko arte akademiako zuzendariarekin.

Théodore Baronekin batera, Tervurengo eskolako, Kalmthoutse eskolako eta Dendermonde eskolako paisaia-margolarien arteko loturatzat har daiteke.

1875ean estudio bat partekatu zuen Parisen Félicien Ropsekin. Aldi baterako Berck-sur-Merren kokatu zen, Frantzia iparraldean, eta han egin zituen bere mihise onenetako batzuk.

1880tik aurrera estilo inpresionistara aldatu zen, eskema lausoekin eta tonu ilunagoekin. Inguruko alderdi iheskorrek liluratu zuten eta argi eta itzalen margolari bihurtu zen. 

1881ean Leopoldoren ordenako zaldun izendatu zuten, Théodore Baron, Bouvier, Alphonse Asselberghs eta Adrien-Joseph Heymansekin batera.
Bere bizitzako azken urteak De Pannen eman zituen. Aduana zaharreko estalpe batean kokatu zen, estudio gisa erabili zuena, eta bere maisulanetako bat den Mon atelier à La Panne lanean irudikatu zuen (lehen MSK Ganten zegoena, baina orain suntsituta).

Louis Artan gripeaz hil zen 53 urte zituela Nieuwpoort-baden (orduan Oostduinkerke-ren parte zen). Oostduinkerken lurperatu zuten, Victor Hortak diseinatutako hilobi baten azpian. Hilobia 1895era arte ez zen inauguratu. Charles Van der Stappen eta Alfred Verwee-k, besteak beste, dirua bildu zuten helburu horretarako.

Hil zenean, 70 mihise, zirriborro, azterketa eta marrazki inguru zituen bere estudioan.

Badakigu, halaber, bi ikasle izan zituela: Alexandre Marcette eta André Joseph Toussaint.

 Obra 
Bere garaikideek Belgikako itsas margolari onenetakotzat hartzen zuten. Mendearen bigarren erdiko mugimendu errealistako pertsonaia garrantzitsu bat izan zen siglo Kolore eta giroaren erabilera berritzailearekin, inpresionismoaren bidea ireki zuen. Hippolyte Boulanger eta Guillaume Vogelsekin batera XIX. mendearen bigarren erdiko belgikar paisaia-margolari onenetakotzat hartzen da..

Hainbat aldiz gonbidatua izan zen Salons des XX-era, eta itsas pinturaren berritzaile handia izan zen. Errealista sutsua izanik, Ipar Itsasora mugatu zen bere burua, ezaguna baitzitzaion eta egunero aztertzen baitzuen. Efektu dramatikoekiko eta aparteko baldintza atmosferikoekiko grina zuen. 

Tervuerengo eskolako beste kideen antzera, pigmentuen erabilera eskuzabalaren bidez lortutako bere pinturak, geruza ugaritan edo trebetasunez banatutako masa handietan zabalduta eta gero espatula batekin landuta, zabaltasun eta berehalakotasun itxura ematen die margolanei.

Bere lanak Anberes, Brusela, Ixelles, Gante, Lieja, Kortrijk eta Ostendeko museoetan daude. Lan ugari bilduma pribatuetan ere badaude.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Herbehereetako margolariak
Kategoria:Belgikako margolariak