Josune Urrutia Asua

Josune Urrutia Asua (Bilbo, Bizkaia, 1976) artista bisuala da, batez ere marrazkia eta komikia ardatz dituena. Ilustrazio, kolaborazio, irakaskuntza eta ikerketa lanak uztartzen ditu. 

 Bizitza 
Arte Ederretan lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean, eta Ikusizko Arteetan, Diseinuan eta Ilustrazioan diplomatu zen Madrilgo ArteDiez Eskolan.

 Lan ibilbidea 
Hamar urtez diseinatzaile grafiko gisa lan egin ondoren, ilustrazio eta komikigintzan murgildu zen, eta irakaslea da Andaluziako Nazioarteko Unibertsitateko Medikuntza Grafikoko masterrean. Angoulême-ko Maison des auteurs delakoaren beka bat jaso zuen, eta bertan Hoy no es el día (Astiberri, 2022) lanaren zati bat sortu zuen, bere lehen eleberri grafikoa, emakumeei, arteari eta minbiziari buruzkoa.

2015ean marrazkiaren, begiradaren eta gaixotasunaren inguruko ikerketa, sorkuntza edota hezkuntza proiektuak garatzen hasi zen, batez ere minbizia, non autobiografikoa ikuspegi sozialarekin lotzea interesatzen zaion, hala nola: Breve diccionario enciclopédico ilustrado de MI cáncer (2017), minbiziarekin duen esperientziari buruzko kontakizun autobiografikoa, alfabeto moduko txartelez osatua; Compendio colectivo sobre cáncer (2020), Panarnau Ospitaleak sustatutako arte eta osasun proiektu bat, non Vilanoavako Arnau ospitaleko komunitate osoak parte hartzen duen; eta Así me veo (2015), liburu autoeditatua, marrazkiaren bidez elkarri begiratzeko tresna gisa sortua. Horrez gain, Josune Urrutia Asuak parte hartu du Votes for Women: The Battle for the 19th Amendment (Little Red Bird Press, 2020), emakumeen sufragioaren aldeko borrokari buruzko komiki kolektiboetan, eta Efectos secundarios  (Kultura Zainetan eta Astiberrin, 2021), koronabirusaren pandemiari eta haren ondorio sakonenei buruz hausnartzen duena.

Josune Urrutia Asua artista bisualak ilustrazio, kolaborazio, irakaskuntza eta ikerketa lanak uztartzen ditu. Bere ikerketak eta praktika artistikoak narratiba grafikoak aztertzen dituzte, batez ere marrazketak ikerketarako tresna, ingurune epistemologiko eta elkarrizketa eta elkartrukerako leku gisa dituen potentzialitateak.

 Sortzaile 
Sortzaile gisa hainbat proiektu egin ditu marrazkiaren, begiradaren eta osasunaren/gaixotasunaren inguruan, non minbiziaren konplexutasunari buruzko ikuspuntu desberdinak aztertzen dituen.

Josuneren lehen eleberri grafikoak, Hoy no es el día (2022), emakume artisten istorioa kontatzen du, artearen bidez, eta beren esperientziatik abiatuta, begirada kritiko, feminista eta eraldatzailez minbizia esploratzen duten emakume artistena. Non è questo il giorno (2024) bezala argitaratu da italieraz, eta Ce n’est pas encore le jour (2024) bezala frantsesez.

2022an Volver a brotar (2022) argitaratu zuen Elizabeth Casillas Valbuenarekin, Mugarik gaberen enkargua izan zen, klima larrialdiari eta lurraren eskubideen defendatzaileei buruzkoa.

 Erraztaile bisual 
Erraztaile bisual gisa marrazkiak egiten ditu, denbora errealean edo aurrez grabatuta, jardunaldietako, hitzaldietako edo lantaldeetako edukiak sintetizatu eta komunikatzeko marrazkia behar duten ekitaldietarako. 

 Irakasle 
Ikastaroak ematen ditu Andaluziako Nazioarteko Unibertsitateak (UNIA) eskaintzen duen Medikuntza Grafikoko Masterrean, 2021ean lehen edizioan hasi zen.

 Lanak 

 Hoy no es el día (2022)
 Volver a brotar (2022) Elizabeth Casillas Valbuenarekin batera .

 Komiki kolektiboak 

 Ekotopiak. Etorkizuna irudikatu, oraina aldatzeko (2023), 
 Txakomic! (2022), 
 Tupust! (2021), 
 Efectos secundarios. 19 historietas del covid (2021) 
 Votes for Women: The Battle for the 19th Amendment (2020).

 Proiektuak 
Hona hemen proiektu batzuk:

 Thinking Drawing Device (2024), marrazketan oinarritutako metodologia bat, elkarrizketatik sortutako ideiak, kontzeptuak eta ezagutzak bistaratzeko, ulertzeko eta konektatzeko diseinatua, Aix-Marseillako Unibertsitateko Ikasketa Aurreratuen Institutuko Onkologia eta Immunologiako ICI/Iméra Ikerkuntza-Sorkuntza bekaren esparruan (2023-2024).

 Hoy no es el día (2022) komikiak minbiziaren antzinako artisten bizitza jasotzen du, eta gaitzarekin eta artearekin nola erlazionatzen garen hausnartzera gonbidatzen gaitu.

 Crónicas complejas (2021) gaixotasunari buruzko kontakizun kolektiboa haur eta gazteekin, Bilboko Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko Pediatria Zerbitzuarekin lankidetzan.

 Compendio colectivo sobre cáncer  (2018), Vilanovako Arnau Ospitaleko ospitale-komunitatearekin (pazienteak, senideak eta osasun-langileak) egindako ariketa kolektibo eta parte-hartzailea, Lleidako Centre d’Art la Panerak sustatua.

 Breve diccionario enciclopédico de MI cáncer (2017), minbiziarekin izan duen bizipena islatzen duen postalen abezedarioa.

 Así me veo (2015), marrazkiaren bidez autoirudiaz hausnartzeko tresna, marraztuz geure buruari begiratzeko.

Halaber, diziplina arteko (trans)lankidetza-prozesuetan nahastea interesatzen zaio, artearen potentziala elkarrekin aztertzeko, ikuspegi eta perspektiba epistemologikoak zabaltzeko.

 Shared dialogues/ Diálogos compartidos (euskaraz: elkarrizketa partekatuak) proiektuaren parte da. Elkarrizketa partekatuak, tresna parte-hartzaileak eta artistikoak esploratzen dituen proiektu transdiziplinarra, galera ekologikoaren eta ingurumen-gatazkaren esperientziei buruz kolektiboki hausnartzeko, zehazki Mar Menor aintziraren eutrofizazioari buruz. 

 Imagine adaptation proiektuaren laguntzailea da. Proiektu horretan, hiriguneetan klima-aldaketara nola egokitzen diren ebaluatu behar da, eta gobernantza-mailetan egindako aurrerapenak ulertu. BC3 - Basque Centre for Climate Change erakundeak bultzatua eta Europar Batasunak finantzatua (ERC, IMAGINE adaptation, 101039429). (De)imaginarioak eraikitzeko eta klima-aldaketara egokitzeari buruzko diskurtsoak desglobalizatzeko arte-zientzia kolaborazioen balioaz, Irakurri Nature Nat Commun aldizkarian argitaratu zen artikulua 15, 2971 (2024).
 Wikitoki-ren parte da 2014tik, I+G laborategi sozial / kultural / ekonomiko / politikoa, ‘lo co-’ (kolektiboa, kolaboratiboa, kooperatiboa, komunitarioa…) lotune komuntzat duena. Bilboko San Frantzisko auzoan dago.

 Sariak eta aintzatespenak 
Hainbat sari, beka edo aintzatespena jaso ditu:

 2025-2026 Senior fellowship Iméra, Aix-Marsella Unibertsitateko Ikasketa Aurreratuen Institutuko Artea eta zientzia: diziplinarik gabeko ezagutza eta diziplina arteko esplorazioak programen esparruan.
 2023-24 Ikerketa-sorkuntza beka onkologian eta immunologian - ICI / Iméra katedra, Aix-Marsella Unibertsitateko Ikasketa Aurreratuen Institutuko Artea eta zientzia: diziplinarik gabeko ezagutza eta diziplina arteko esplorazioak programen barruan.
 2021 Bizkaiko Emakume Hautetsien VI. Asanbladak emandako Bizkaiko Kulturaren Bizkaiko Emakumeen Saria.

 2018 Ohorezko aipamena Maison des Auteurs Angoulême-n nobela grafikoaren erresidentzia. Acción Cultural Española (AC/E) eta Cité internationale de la bande dessinée et de l’image. Artista egoiliar gisa gonbidatu zuten (2019-21) maison des auteurs d’Angoulême-n, non Hoy no es el día lanaren zati handi bat garatu zuen.
 2018 Sormen grafikorako beka Minbiziari buruzko bilduma ilustratuak, Compendio colectivo sobre cáncer lanarengatik
 2020 Komikiak eta Eleberri grafikoak sormen grafikorako beka Hoy no es el día lanagatik.

 2017 Bilbao Arte Fundazioak Gran enciclopedia universal de mi cáncer halanarekin proiektu artistikoak egiteko sorkuntza-beka.
 2017 Kultura-sorkuntzarako beka - Sormen-prozesuak Gran enciclopedia universal de mi cáncer, prototipo para crear nuevas narrativas de la enfermedad lanarekin
 2015 Sormen Fabrikak Beka - Ikertu Mirar dibujando.
 2014 Beka Arte Plastikoak - Argitalpenak Así me veo

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Bilbotarrak
Kategoria:Euskal Herriko artistak
Kategoria:Emakume artistak
Kategoria:Euskal Herriko ilustratzaileak
Kategoria:Emakume ilustratzaileak
Kategoria:Euskal Herriko irakasleak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Euskal Herriko ikertzaileak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume sortzaileak