Les Lalanne

Les Lalanne (batzuetan ingelesez "The Lalanne" bezala itzulita) François-Xavier Lalanne (1927–2008) eta Claude Lalanne (1924–2019) frantziar artista taldearen izena da.

 Biografiak 
Francois-Xavier Lalanne Agenen (Frantzia) jaio zen eta jesuiten hezkuntza jaso zuen. 18 urte zituela, Parisera joan zen bizitzera eta eskultura, marrazketa eta pintura ikasi zituen Académie Julian-en.  1948an, Lalanne Louvre museoan laguntzaile gisa lan egin zuen, Ekialdeko Antzinako Gauzen atalean. Marchesseau, D. (1998). The Lalannes. Flammarion. p. 27.   Francois-Xavierrek estudio bat alokatu zuen Montparnassen, Constantin Brâncuși lagunaren ondoan, derrigorrezko zerbitzu militarra amaitu ondoren. Brâncușik Lalanne Max Ernst, Man Ray, Marcel Duchamp eta Jean Tinguely bezalako artistekin aurkeztu zuen.  Claude Lalanne ezagutu zuen bere lehen galeria erakusketan, 1952an.  Erakusketak pinturaren amaiera ekarri zuen François-Xavierrentzat, berak eta bere emazte Claudek elkarrekin eskulturagintzan hasi baitzuten beren ibilbidea. Claude Lalanne Frantzian ezagun egin zen publiko zabalagoan 1976an, Serge Gainsbourg abeslariak bere lan bat, "Aza burudun gizona", aukeratu zuenean bere album baten izenburu eta azalerako.

1983an, Frantziako Kultura Ministerioak Lalanne-ri Parisko Hôtel de Ville-ren aurreko plazarako iturri monumental berriak diseinatzeko enkargua eman zion, eta baita Parisko erdiguneko Les Halles berreraikiaren lorategiak diseinatzeko ere. 

Claude Lalanne (1924–2019) Parisen jaio zen eta arkitektura ikasi zuen École des Beaux-Arts eta École des Arts Décoratifs-en. Parisko Montparnasseko Impasse Ronsin auzoko artista komunitatean parte hartu zuen eta Larry Rivers eta Jimmy Metcalf artista estatubatuarrekin adiskidetu zen, eta hauek galvanizazio artea garatzen lagundu zioten.  1988az geroztik, Les Lalannesek Jean-Gabriel Mitterrand-ekin estuki lan egin zuen, eta honek Parisko Mitterrand Galerie-n ordezkatu ditu. Marchesseau, D. (1998). The Lalannes. Flammarion. p. 27.    Les Lalanne New Yorkeko Paul Kasmin Gallery-k eta Londreseko Ben Brown Fine Arts-ek ordezkatu zuten.

 Artelanak eta erakusketak 
Bikoteek elkarrekin aztertutako gaiak 1960ko hamarkadako arte abstraktuaren joeraren aurka zihoazen. Bikoteak uste zuen, eta Francois-Xavier-ek aldarrikatu zuen, "arte gorena bizitzeko artea dela".  Bikoteak publikoaren arreta erakartzen hasi zen Parisen 1960ko hamarkadan , Yves Saint Laurent eta Pierre Bergé-k enkargatu zietenean. Bereziki, Francois-Xavier-en larruz estalitako brontzezko ardi errealistak, Claude-k egindako lili-palekin batera, Yves Saint Laurent eta Pierre Bergé-ren liburutegian erakutsi ziren. Elkarrekin egindako lehen erakusketan Francois-Xavier-en errinozero-mahaia ospetsua, Rhinocrétaire, eta Claude-ren oilasko-hankak dituen aza eskultura zeuden. Les Lalanne-ren antzeko gaiek haien lanak surrealismoaren eta Art Nouveau-ren oda gisa sailkatu dituzte. 

Claude eta François-Xavier Lalanne ezagunak ziren proiektuetan elkarrekin sortzen aritzeagatik, elkarlanean aritu beharrean. François-Xavier-ek animalien gaiak eskultoretzea nahiago zuen bitartean, Claudek landaredia nahiago zuen. "Animal, vegetable, mineral". The Economist. 8 April 2010. Gai hauek parekatuta daude 1989an Santa Monicako Third Street Promenade kalerako egindako iturri topiarioen arte publiko instalazioan, Santa Monicako Dinosauroak izenekoan, non 4,6 m-ko dinosauro topiario altuek ur zorrotadak botatzen dituzte. 

XXI. mendean, Les Lalanneren lanak New Yorkeko hainbat tokitan erakutsi dira. 2009an, artista bikoteak " Park Avenue Recession Art" ekimenean parte hartu zuen, Paul Kasmin Galeriak, New Yorkeko Parkeen Departamentuko arte publikoaren dibisioak eta Park Avenueko Eskultura Batzordearen Funtsak garatutako ekimena.  Proiektuak Park Avenueko oinezkoen pasabideen artean kokatutako eskultura sorta bat osatzen zuen. Pieza nabarmenak hauek ziren: Pomme de New York izeneko brontzezko sagar bat 52. kalean, Moutons 53. kalean, Choupatte (Très Grand) 56. kalean eta Singe Avisé (Très Grand) 58. kalean, François-Xavierren azken eskultura izan zena. 

2013ko amaieran, Lalanne jaunaren ardiak izan ziren Getty Station- en lehen instalazio publikoa, Manhattaneko Chelsea auzoan Michael Shvo higiezinen sustatzaile eta arte bildumagileak sortutako gasolindegi ohia, oso ospea lortuz.

2021ean, Clark Art Institute-k Claude & François-Xavier Lalanne: Natura Eraldatua erakusketa egin zuen. Erakusketak aztertu zuen “bi artistek natura eraldatzeko moduak, flora eta faunaren konbinazio surrealisten, eskala-aldaketen eta fantasia-hegaldien bidez, aldi berean eskulturalak eta, askotan, funtzionalak diren objektu hibridoak sortuz”. 

 Erreferentziak 

 Bibliografia hautatua 

 Ho, Karen K., “René Magritte eta Les Lalannes bikoteka aurkeztuko den lehen erakusketa New Yorken irekiko da urrian”, ArtNews, 2025/07/30.
 Kinsella, Eileen, "Sotheby's-ek S|2 salmenta pribatuak bultzatu ditu London Hires-ekin, NYC Lalanne Show-n", Artinfo, 2013/10/7.
 Gross, Michael Joseph, "Grass Station", The New Yorker, 2013/09/24.
 Cochran, Samuel, "François-Xavier Lalanne -ren Mouton eskulturak ikusgai 'Sheep Station'-en", Architectural Digest, 2013/09/18.
 Grey, Tobias, "Naturaren ondoan, artea", The Wall Street Journal, 2013/06/20.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Frantziako eskultoreak