Via Claudia Augusta

Vuia Claudia Augusta bidea Erromatar Inperioaren garaian Alpeak zeharkatu zituen erromatar galtzadarik handiena izan zen, Po ibaiaren bokalea eta Retia (antzinako eskualdea) lotzen zituena. Bidea, beraz, Adriatiko itsasoaren eta Danubio ibaiaren goi-ibilguaren artean zegoen. thumb|333x333px|Itailako Cesio herrian aurkitutako  miliarioa, Klaudio enperadoreak bere aita Druso Germanikok herrepidea eraiki zuela gogoratzeko jarrita. Danubioraino 350 milia erromatar zeudela adieraztzen du ere.Claudia Augusta bidea da bi miliarritan ( eta ) idatziz dokumentatu den galtzada erromatar bakarra. Mugarri horietako bat Rabland/Rablà herrian (Hego Tirol) aurkitu zen, eta bestea Cesiomaggiore herrian, Feltre (Veneto) inguruan. Bi mugarriek adierazten digute galtzadaren izena, noiz eraiki zen, ipar eta hego muturrak, ibilbidea, jabea eta, nahiko ezohikoa dena, haren «asmatzailea». Azken titulu biak Klaudio Augusto enperadorearenak izan ziren, zeinak argi eta garbi bere menpekoen eta hurrengo belaunaldien artean ospetsu egin nahi baitzuen. 

 Historia 
K. a. 15. urtean eraiki zuen Drusok (Druso Zaharrena), Augusto enperadorearen semetzakoa, buruzagi militar gaztea zelarik, gaur egungo Austria den Norikoan (Arturo Oliver Foixen arabera, Retia eta Vindelicia lurraldeak konkistatzeko) kanpaina militarra zuzentzen zuenean. 47. urtean handitu eta amaitu zen, Drusoren seme Klaudio enperadorearen aginduz, eta harengandik hartu zuen bideak izena. 

2007tik, Giontech gune arkeologikoak, Mezzocorona udalerrian (Trento, Italia), Via Claudia Augusta nazioarteko ikerketa zentro gisa dihardu, David Tomasiren zuzendaritzapean, Piana Rotaliana Fundazioaren eta Mezzocorona Hiriko Gobernuaren babesarekin.Melchiori, Leone (2008), Studi di archeologia romana nella Piana Rotaliana, InMezzo,  8. or.Fellin, Umberto (2008), 2000 anni di storia, Alto Adige,  28. or.

 Idazkunak 

Rabland/Rablà herrian 1522.urtean aurkitutako miliarrian idatzitako testuak honela irakur daiteke:

Ti[berius] Claudius Caesar / Augustus German[icus] / Pont[ifex] max[imus] trib[unicia] pot[estate] VI  / con[n]s[ul] desig[natus] III imp[erator] XI p[ater] p[atrie] / [vi]am Claudiam Augustam / quam Drusus pater Alpibus / bello patefactis derexserat / munit a flumine Pado at  / [f]lumen Danuvium per [milia]  / p[assuum] CC[CL]

Eta itzulpena hau da: Tiberio Klaudio Zesar Augusto Germaniko, pontifize nagusia, seigarren aldiz potestas tribunicia-ren eramailea, laugarren aldiz kontsul izendatua, hamaikagarren aldiz enperadore, aberriaren aita, Via Claudia Augusta handitu du, bere aitak, Drusok, gerran Alpeak ireki ondoren eraiki zuena, Potik Danubioraino, 350 miliako tarte batean.

Cesiomaggiore herrian, Feltretik gertu (Veneto), beste miliharri abt aurkitu zuten 1786. urtean. Beran irakur daitekeen idazkuna hau da:

Ti[berius] Claudius Drusi f[ilius] // Caesar Augustus Germa /  nicus pontifex maxu / mus tribunicia potesta / te VI co[n]s[ul]  IV imp[erator] XI p[ater] p[atrie] / censor viam Claudiam / Augustam quam Drusus / pater Alpibus bello pate / factis derex[e]rat munit ab / Altino usque ad flumen // Danuvium m[ilia] p[assuum] CCCLthumb|178x178px|Galtzadaren zati zaharberritu baten seinale modernoa, Unterdießen inguruan, Bavaria.Itzulpena: Tiberio Klaudio Zesar Augusto Germaniko, Druso-ren sema, pontifize nagusia, seigarren aldiz potestas tribunicia-ren eramailea,  laugarren aldiz kontsul izendatua, emperor for the eleventh time, hamaikagarren aldiz enperadore, aberriaren aita, zentsore, Via Claudia Augusta luzatu du, bere aitak, Druso, gerran Alpeak ireki ondoren eraiki zuena, Altinotik Danubioraino, 350 miliako tarte batean.”.

 Ibilbidea 
Ibilbidea bi abipuntu zituen, bi aukera. Lehenengoa, Vicus Hostiliatik, Veronarako norabidean egiten zuen aurrera, Via Postumiako beste merkataritza-gune garrantzitsu bat zeharkatuz. Bigarrena, historialari batzuek eztabaidatua, Altinum mendatean (Altino, Veneto) hasiko zen, Adriatiko itsasoan, Feltria (Feltre) pasatuz eta Sugana harana zeharkatuz Tridentumera iritsi arte.

Bi ati horiek Italia iparraldeko Tridentum-en (Trento) elkartzen ziren eta handik gaur egungo Donauwörth hirira iristen zen, Alemaniako Bavaria eskualdean.Melchiori, Leone (2008), Studi di archeologia romana nella Piana Rotaliana, InMezzo,  8. or.

 Xendazaletasun eta txirrindulari bidea 
Ibilbideak hor dirau, eta 1990eko hamarkadatik aurrera distantzia luzeko ibiltariek eta txirrindulariek gero eta gehiago erabiltzen dute, eta horrek turisten artean ezagutarazi du. Claudia Augusta Bideko Alemania eta Austriako tarteetan egokitzapenak eta seinaleztatze modernoak jarri dira erromatar ibilbidea identifikatu ahal izateko. Alpeetako aranak zeharkatzen ditu eta paisaia ikusgarriek ibilbidea inguratzen dute. Alemanian, bigarren txirrindularitza ibilbide eabiliena da.

Txirrindulariek erabiltzen dute batik bat. Alemaniako Donauwörth-en hasi eta bi adarretan banatzen da Trenton. lehenengoa, eta historikoki zuzena dan, Ostigliatik gertu amiatzen da, bigarrena, gehienerabiltzen dena,  Venezian.

ibilbideak 700 bat kilometro ditu. Autobus zerbitzu bereziak daude,  bizikletak eta txirrindulariak hartzen dituztenak, bai Fern pasabidean, bai Reschen pasabidean.

 Ikus, halaber 

 Galtzada erromatarra
 Zerrenda: Erromatar galtzadak

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

  Silvano, Salvador (1993) “La via Claudia Augusta Altinate. Nuovi contributi di studio” 114-127 or.
  Basso, Patrizia et alii (2014) “La via Claudia Augusta: recenti indagini archeologiche dell’Università di Verona a Gazzo Veronese (Verona)” The Journal of Fasti Online (ISSN 1828-3179), Roma.

 Kanpo estekak 
 Itiner-e – The Digital Atlas of Ancient Roads
  “Via Claudia Augusta”. Viator Imperii
  Omnes Viae: Via Claudia Augusta

 Aisialdirako ibilbide moduan 
  Argazkiak Kaluwi
    Via Claudia Augusta Tirolean 
   Königsbrunn y Epfach arteko tarteko argazkiak eta dokumentazioa
  Txirrindualrientako argazkiak eta deskribapenak 
  “Cycle Route Via Claudia Augusta - to Venice”, Bicycle Routes and tours : Bicycle routes and tours for multi-day bicycle touring in Europe
  Via Claudia Augusta Cycling Guide: Cross the Alps from Germany to Italy. Veloplanner
 Via Claudia Augusta. European Cultural Axis - From the Danube across the Alps to the Adriatic and the Po
 (2014) Hereditas, Virtual Via Claudia Augusta. Programme 2014 - 2020 INTERREG V-A Italy - Austria. keep.eus

 Kanpo estekak 

Kategoria:Italiako antzinaroko historia
Kategoria:Italiako erromatar galtzadak
Kategoria:Erromatar galtzadak