Andres Izagirre Gogorza "Gogor"

Andres Izagirre Gogorza “GOGOR” 1951n jaio zen familia proletario batean, futbolaria izan zen, jarduera kultural eta sozialetan parte hartu zuen, eta 1973an espetxeratu zuten, 1975ean erbesteratu, eta baldintza zailetan lan egin zuen. Euskal Herrian, bere lagunek eta senideek gazte eredugarri, kirolari, solidario, maitekor eta bere komunitatearekin eta kulturarekin konprometitua bezala ikusten zuten. Kiroletan, dantza tradizionaletan eta euskal nortasunaren zentzu sendoan parte hartu zuen..

1981. Urriaren 21ean “GOGOR”eta Joxe Jauregi Guardia Zibilak tiroz hiltzen dituzte, bide kontrol batean ihes egiten saiatzean.Euskal Herrian mobilizazioekin eta protestekin erreakzionatu zuten, eta "Gogor" eta "Jauregi" ren heriotza "erailketatzat" jo zuten. Manifestazioak, batzarrak eta lokal publikoen itxiera antolatu ziren, poliziaren indarkeriaren aurkako dolua eta gaitzespena adierazteko, eta borroka-egun bat prestatu zen.

 Historia 
Pakita Gogorza Lizartzakoa zen, Joaquin Izaguirre Ibarrakoa. Elkarrekin familia handi bat osatu zuten. Lan eta sakrifizio handiz hazitako zazpi seme-alaba. Anton zaharrena, Maritxu, Izaskun, Itziar, Andres, Bego eta gazteena, Arantzi. Lehenengo laurak Gipuzkoan jaio ziren, baina Joaquinek jaso zuen lan-eskaintza bati esker, familia Bizkaira aldatu zen. Joaquin izan zen Zornotzan lurreratzen lehena. Lanbidez makinista zen, eta Astepe auzoko "El Carmen paper-fabrikara" iritsi zen, enpresak erositako makineria berria gainbegiratzeko eta martxan jartzeko. Sei hilabeteko lanaren ondoren, familia osoa Zornotzara joan zen bizitzera. 1949. urtea zen, eta gerraosteak gogor jotzen jarraitzen zuen. 
Pakita, atsegina eta maitagarria, etxekoandrea zen. Bere nortasuna eta bizitasuna oso markatuak geratu ziren alaba guztiengan, baina batez ere Andresengan. Andresek, bere bizitza ibilbideak eta jarduera militanteak sortutako oztopoak gorabehera, oso harreman berezia izan zuen azkenera arte bere etxekoandrearekin.

Familia Joaquinek lan egiten zuen enpresan bertan zegoen etxebizitza batean egokitu zen. Bi urte geroago, 1951ko urriaren 8an, Andres jaio zen. Hainbat urtez Astepen egon ondoren, familia Zornotzako San Pedro kalean dagoen pisu-bloke txiki batera joan zen, "terraza" izenez ezaguna. Familia handituz zihoan eta hiru logelako etxebizitza hartako espazioa gutxitzen ari zen. Antonek gela partekatzen zuen Andresekin, arrebak baino egoera lasaiagoa.

Aurreko jauzi handiaren ondoren, etxebizitza-aldaketa hori ez zen arazo izan familiarentzat. Oso ondo egokitu ziren lekura eta auzo berrian harremanak zabaltzera.

Oraindik ere Astepen askok Andresin bezala izendatzen dute, bere bizitzaren zati handi batean bere familia eta lagunak deituko zioten moduan, hiru urterekin eskolatu zuten Zornotzako "Karmengo ama" eskolan. Oso txikitatik urduri eta bizi-bizi agertu zen bere ikaskideekin harremanak izateko zuen gaitasuna. Bere irakasleekin ere ondo konpontzen zen, behin baino gehiagotan eliz mutil lanak egiteraino.

Oso ume maitagarria zen, eta gazte-gaztetatik oso gogoko zuen haren itxura zaintzea. Neba txikia zen, eta bere arrebei eta anaia zaharrenari probetxua ateratzeko erabiltzen zuen. Urte asko geroago, militantziako kide batek honela kalifikatu zuen: "Gauzak kentzen zizkizun eta mesede bat egiten ari zitzaizula zirudien".

Zazpi urte bete ondoren, eskola-ibilbidea "eskola nazionaletara" eraman zuen. Diktadura Frankistak eta errepresioaren beldurrak ia ezinezko egiten zuten euskaraz komunikatzeko aukera, etxean eta leku oso zehatzetan izan ezik. Pakita eta Joaquin euskaldunak ziren arren, euskara bidean geratu zitzaien Gipuzkoatik Bizkaira jauzi egitean, euskaraz bizitzetik ia erdara hutsera pasatuz. Horrek Andresinen etorkizuna ere markatu zuen, gazte-gaztetatik eta gerora ere oso gutxitan erabiliko baitzuen euskara.

Eskola giro berria, non hurrengo urteetan moldatuko baitzen, ez zen bere garaiaren oso ezberdina "monjetan". Zazpi urterekin, bere harreman-zirkulua nabarmen zabalduko zen. Lagun berriak izatera pasa zen, eta agian adinagatik, azken hauek denboran zehar mantenduko zituen ia bizitza osoan zehar.

Eskola eta kalearen artean igarotzen zuten eguna, herrian eta inguruan trostan. Aresti, Ixer eta Larrea auzoen arteko "matxinada" edo Forjas enpresaren oinetan zegoen Ibaizabal ibaiko presa bezalako tokiek eskaintzen zizkieten aukerez baliatzen ziren. Futbol partidetan ere parte hartzen zuen, trafikoa gorabehera N-634 errepidean antolatzen baitziren parkearen parean, etxe aurrean. Kirolak eta, zehazkiago, futbolak, espazio garrantzitsu bat beteko zuen bere bizitzan.

Hamabi urterekin lan-eskolan sartu zen, eta hiru urte gehiago eman zituen bertan. Bere lagunek bezala, oraindik ez zuen oskola hautsi. Lan-eskolatik irten zenean eta aitak lan egiten zuen enpresa berean lanean hasi zenean, bere jarrera aldatu egin zen nolabait, eta ordura arte bezain jostalari eta zoriontsu agertu zen, baina esperientzia eta pausagune handiagoa izan zuen beste gai batzuk jorratzeko orduan, eta adin batetik aurrera interesatzen hasi zitzaizkion.

Andresinek bazekien bere lanaren ahaleginak ez zuela bere baitan bakarrik eragin behar. Familia aurrera ateratzeko Pakitak eta Joaquinek egin behar izan zituzten sakrifizioak ikusita hazi zen, eta bere garaiko gazte asko bezala, "soldata" etxean entregatzen hasi zen. Bere "paga" ahalik eta ongien kudeatzen zuen, baina lagunak beti ibiltzen ziren zurituta, justu-justu. Inori ez zitzaion ezer falta, eta baten bati iristen ez zitzaionean, banatzea beste erremediorik ez zegoen.

Bere bizikleta distiratsuan egiten zuen paperontziko lanerainoko bidea. "Txori urdina", bere lagunek bataiatu zuten bezala, bere anaia Antoni egindako beste ebasketa liluragarri baten emaitza besterik ez zen. Batzuetan erabiltzen hasi zen, eta anaiak konturatu nahi izan zuenerako, bizikleta jabez aldatuta zegoen.

Denborarekin, lankideekin eta baita nagusiarekin ere lan-harreman ona izatea lortu zuen. Ez zen harritzekoa lanegunaren ostean lagunekin afaritan Bediako taberna batera joatea. Han, Agustinek, koadrilako beste lagun batek, lan egiten zuen okindegiko labean aurrez erretako arkume edo antxumeren baten kontu ona ematen zuten.

Joan den mendeko 60ko hamarkada zen, eta Andresin euskal gaztediaren zati handi baten esnatze kultural eta politikoa izan zen. Udabarri dantza taldearekin bat egin zuen, lehen dantzari taldean parte hartuz. Denborarekin eta beste ikaskide batzuen modu berean, begirale lanak egin zituen, taldean izena ematen zuten beste kide gazteagoei dantzatzen irakatsiz.

Asko mugitzen ziren eta Euskal Herriko hainbat tokitan antolatzen ziren alardeetan parte hartzen zuten. Basauri, Getxo, Eibar, Zarautz... Udabarri taldearen irteera guztiak oso bereziak izan ziren Andresinentzat, baina erretinan grabatuta geratuko zen beti Donostian zegoela gaueko hamarretan Kontxako hondartzako hondarretan ezpata dantza dantzatu zutenean.

Inolako formazio politikorik gabe, atentzioa ematen zion Euskal Herriko kultura eta ohiturekin zerikusia zuen guztiak. Udabarri jauzi bat izan zen bere lurrari, kulturari eta hizkuntzari buruz zuen pertzepzioan. Koadrilan beste termino batzuk erabiltzen hasi ziren. Herria, nazioa, "Zazpiak bat".

Euskaraz kantatzen zuten aldiro. Andresin ideia bat sortzen hasi zen, bere herria diktadura frankistan pairatzen ari zena bere ukazioa eta deuseztapena besterik ez zela pentsatuz. Aldi batez taldean eskolak emango zituen irakasleetako batek ere lagundu zuen horretan. Gaztedi dantza klubetik etorria eta Santutxuko ORT (Langileen Erakunde Iraultzailea) elkarteko kidea, entsegu eta entsegu artean Euskal Herriko egoera politiko eta sozialari buruz hitz egiten zuen.

Garai hartan, gure kultura edo hizkuntzarekiko keinurik txikienak ere ondorio oso desatseginak ekar zitzakeen. Hala eta guztiz ere, Andresinek eta Udabarriko bere lagunek kaikua jantzietan sartzea erabaki zuten, eta ikurrina gehitu zioten dantza taldearen banderaren ikurrari.

Santakrutzak egutegiko data oso seinalatua zen inguruko gazte askorentzat. Guardia zibila egon arren, Bizkargi mendiko erromeriara igotzen ziren ikurrina nola eramaten zuten edo euskaraz kantatu ahal izateko itxaropenarekin. Dantza eta dantza artean propaganda lortzen zuten, konpromisoa partekatzen zuten eta beren kontaktu sarea ehuntzen zuten. Ondorengo urteetan mendi-irteerek beste itxura bat hartuko zuten. Euskal Herri osoan mugimendu euskaldun eta antifrankista ezberdinen sorreraren babesean, Andresin eta bere koadrilaren zati bat konpromiso irmoagoak hartuz joan ziren.

Oso mendizalea zen. Ibilaldia eta lagunarte ona elkarbanatzea gustatzen zitzaion, baina hamasei urterekin futbolean hasi zen eta asteburuko irteerak noizbehinkakoak izaten hasi ziren. Lan egiten nuen, astean bitan entrenatzen zuen eta igandeetan partida izaten zuen. Ez zitzaion tarte handirik geratzen beste aisialdi mota batzuetarako, eta, beraz, udako oporraldia beste jarduera batzuk egiteko baliatzen zuen. Kirola maite zuen oro har, eta ez zen arraroa herriko jaietan pilota partidetan parte hartzen ikustea. Baina futbola nahiko ondo ematen zitzaion eta Amorebietan jokatzen hasi zen, ondoren Gernikara eta handik Arratiara pasatzeko. Ibilbide hori bost urte geroago eten zen, 1972an bigarren aldiz atxilotu ondoren. Kontu handia zuen bere entrenatzaileak bere koadrilarekin pote bila ez zezan, baina batzuetan ahaztu egiten zitzaion, "oroimen txarrak" jota edo "Zornotzan" errioxa libreko porroi batzuk hartuta.

Hirurogeiko hamarkadaren amaieran gogortu egin zen Euskal Herriko egoera politikoa. 1968. urteak inflexio-puntu bat markatu zuen euskal gazteen artean Euskal Herriaren askatasunaren aldeko borrokarekiko konpromisoa zein gogorra izan daitekeen hautematean. Hilabete gutxi barru gertaerak azkartzen dira. Ekainaren zazpian guardia zibilak Txabi Etxebarrieta hil zuen Benta Haundin, eta handik hilabetera ETAk gauza bera egin zuen Melitón Manzanas torturatzaile ezagunarekin eta Gipuzkoako poliziaren brigada politiko sozialaren buruarekin. 31/69 prozesu sumarisimoa, normalean Burgosko Prozesua bezala ezagutzen dena, nagusiki ekintza armatu honetan oinarritu zen.

Zornotzako zenbait bizilagun atxilotu eta modu basatian torturatu zituzten. Gipuzkoan ezarritako salbuespen-egoera aprobetxatuz, Donostiara eraman zituzten inkomunikazio-aldia luzatu ahal izateko. Ziegetatik igarotzeak halako ondorioak utzi zizkien, ezen senideak komisariara joan zirenean, atxilotuetako baten arreba ez baitzen gai izan bere senidea begi hutsez ezagutzeko, aurpegia erabat desitxuratuta zuelako. Guardia Zibilak etengabe emandako kolpeek itxuragabeturik eta odoletan utzi zuten. Bi poliziaren artean arrastaka eramanda, kalbarioa luzatu egin zitzaion egun batzutan.

1970eko abenduaren 3an hasi zen epaiketa. Bi egun lehenago, ETAk Eugene Beihl kontsul alemaniarra bahitu zuen, eta hilabete bereko 12an, erakundeko hamar militantek Basauriko espetxetik ihes egitea lortu zuten. Euskal Herriak gero eta tentsio sozial handiagoa zekarren eta mobilizazioak luzaro luzatu ziren Euskal Herri osora hedatuz. Enpresetan egindako lanuzteek eta grebek eta lurraldearen luze-zabalean egindako mobilizazioek markatu zuten negu hartako bilakaera. Abenduaren hogeita bostean ETAk Beihl kontsula askatu zuen eta hiru egun beranduago epaiketaren epaia argitaratu zen. Hainbat heriotza-zigor eta ehunka urteko kondena izan ziren auzitegi militar haren erantzuna, gertakariek gainezka egindako erregimen faxista pertsonifikatzen zuena eta errepresioa euspen-tresna bakarra zuena.

Giro horretan, Andresinen inplikazioa gero eta handiagoa izan zen, eta, hain zuzen ere, Burgosko prozesuan gertatzen ari zen guztia salatzeko mobilizazio batean izan zen, guardia zibilak beste bi kiderekin batera atxilotu zuenean, istilu batzuk izan eta barrikadaren bat jarri ondoren.

Laster ulertu zuen “koartelillotik” pasatzeak zer suposatzen zuen, eta gonbidatuei ematen zitzaien tratua, gaua han emateko zoritxarra baitzuten. Egun eta erdi eman zuten torturak eta tratu txarrak jasaten, eta, ondoren, udal-ziegetan espetxeratu zituzten. Ikaskideetako batek hainbat haustura izan zituen eskuetako behatzetan, tortura-metodo mingarri baten ondorioz. Andresini hiru eguneko ziega partekatzea tokatzen zaio, eta senideek laguntza ematen zieten, baina batez ere ogitartekoak ematen zizkieten. Medikuaren partea beste alde batera begiratzean oinarritu zen.

Horrek gehiago berretsi zuen Andresinen konpromisoa. Bazekien konpromiso maila handitzeak erantzukizun handiagoak zekarrela eta kontzientzia sakonago bat izateak  egoera politiko eta soziala hobeto ulertzea zekarrela. Hurrengo urteetan Zornotzara etortzen ziren militante liberatuek emandako ikastaro eta hitzaldietan parte hartu zuen, baina Jon Idigorasekin militantzia ezagutzea eta partekatzea izan zen, zalantzarik gabe, borroka abertzale eta antifrankistaren pertzepzioan mugarri izan zena. Bere eskutik teorizazioan sakontzen zuten eta Euskal Herriko borroka nazional eta soziala maila berean jartzen zuten kontzeptuak erabiltzen hasi zen, eta zentzu horretan fronte kultural bat zein beste langile bat sortzeko beharra. Adinez desberdinak izan arren, Jonen eragina politikoa baino haratago zihoan, bere portaera eta izateko modua oso garrantzitsuak izan ziren Andresinen, eta bere ibilbide pertsonal eta militantean figura nabarmena izatera igaro zen.

Jarduera politiko handiko urteak izan ziren, hala ere entrenamendu eta futbol partiden errutinarekin jarraitzen zuen. Hitzaldi gehienak mendian egiten ziren eta beste batzuk fraideen lokaletan. Hain zuzen ere, ikastetxe horretako kanpoko horman egindako pintada batek apaizen errieta gogorra ekarri zion ikaskide bati. Denbora ematen zuten propaganda banatzen, eta baliabide eskasak zituztenez, metodo berriak edo berrituak behar izaten zituzten. Horrela, lagun baten koinatuaren seat 1400 distartalatua erabili zuten denbora batez panfletoak Zornotzan eta Txori Herri inguruko hainbat herritan zehar zabaldu ahal izateko, autoak bere etxabean, eskularru-ontziaren eta kopilotuaren eserlekuaren artean, zuen zulo handitik erortzen utziz.

Jon erreferentzia bihurtu zen bezala, laster ulertu zuen zein garrantzitsua zen belaunaldi ezberdinen arteko transmisioa. Ez zitzaion kostatu dantza taldera lotsati hurbiltzen ziren gazteen edo mendi irteeraren bat partekatzen zutenen kezkak zein ziren ikustea. Komentarioak eta eztabaidak laster bihurtu ziren solasaldi eta ikastaro, ia beti mendiak eskaintzen zien lasaitasunean eta diskrezioan babestuak. Oiz izango zen asteburu osoa irauten zuten ikaskuntza-jardunaldi horiek eramango zituzten lekuetako bat. Garrantzi handia ematen zion gazteen prestakuntza ideologikoari, eta ez zen harritzekoa horretarako liburu batzuk gomendatzea.

Hura bezalako gazteek martxa behartuan heldu behar izan zuten, baina beti aurkitzen zuten bizitzaz, lagunez edo familiaz gozatzeko tartea. Asteburuko ihesaldiren batek "Patxiren lagunak" mendi aterperaino eramango lituzke, gaur egun ere Gorbeiako mendigunean bisitatu daitekeena. Eztabaida politikoak ziurtatuta zeuden, Jonen txantxak edo Sabinek prestatzen zituen txantxak bezala.

Gogor ezizena jarri zioten, ia bere ibilbide militante osoan zehar hil zen arte, eta jarduera ez zen eten, garai hartan ETAren baitan bizi izan ziren egoera politiko korapilatsua, errepresioa eta eztabaida eta zatiketa ugariak gorabehera.

1972ko irailaren bostean, Gogor eta beste sei kide atxilotu zituzten, Mikel Martinez de Murgia "Mikelon" eta Benito Mujika "Xenki" militanteak Lekeition guardia zibilak hil ondoren. La Salveko kuartelean ematen zen ohiko "abegikortasunaz" gozatu ondoren, Basauriko espetxean espetxeratu zituzten. Laster iritsi ziren beste sarekada batzuetako atxilotuak, tartean Patxi Bisquet. Patxiren kasuan, inkomunikazioa Zornotzakoena baino egun batzuk gehiago luzatu zen. Lehertuta eta oinutsik iritsi zen, oinak ubelduta eta erabat handituta zituela, tortura-saioetan guardia zibilek oin-oinetan borraz eta gomazko mahukaz emandako kolpeen ondorioz. Egoera horretan ezin zituen zapatilak jantzi, eta lehen egunetan asko kostatzen zitzaion ibiltzea.

Gogor Jabi lagunarekin ziega partekatzea egokitu zitzaion eta ondoren Emilio, Zornotzako beste lagun bat, batu zitzaien. Handik bi hilabetera, Carabanchelera eraman zituzten hamalau hilabeteko zigorra bete arte.

Kartzelako egoera gogorra izan arren, Gogorrentzat “Carabanchel” eskola handia bihurtu zen. Oso espetxe masifikatua zen, eta FRAPeko eta LKIko militanteekin edo UGTko eta CCOOko sindikalistekin modulua partekatzen amaitu zuen. Hainbat militante antifrankistekiko harreman horrek Estatuan ezkerraren barruan zeuden joera politiko desberdinen berri eman zion, baita bere postulatuen eta bertan itxita zeuden militante askoren postulatuen artean zeuden desberdintasunen berri ere. Jabi, berriz ere, itxialdiko laguna izan zen, eta, berarekin batera, hainbat aldiz elkartu zen bisita-ordutegiaren aurreko itxaronaldietan, frankismoaren aurkako militante ezagunekin, hala nola Nicolas Sartorius eta Marcelino Camachorekin. Azken horrek ohartarazi zien Estatuan erregimen aldaketa bat gertatuko balitz eta ezkerreko gobernu bat eratuko balitz, tankeak Euskal Herrira bidaliko lituzketela. Laster ulertu zuen Gogorrek frankismoaren aurkako borrokaz haratago, alde handiak zeudela etorkizuneko Euskal Herria ulertzeko orduan militante komunista haien eta besteen artean.

Gogor ez zen lehen aldiz atxilotu zuten Andresin bera. ETAko militante ospetsu batek geroago esango zuen: "Borroka armatua ez zaigu inori gustatzen. Borroka armatua desatsegina da, gogorra. Horren ondorioz, kartzelara joaten da, erbestera, torturatu egiten dute. Horren ondorioz hil daiteke, hiltzera behartua aurkitzen da, gogortu egiten du pertsona, min egiten dio. Baina borroka armatua ezinbestekoa da aurrera egiteko "

Andresinek Gogor utzi zuen Euskal Herrian, burua hilzorian ikusi eta Luis Carrero Blanco bere oinordekoa izango zena hegan egiten. ETAk Ogro hil baino hilabete eskas lehenago, Gogor espetxetik atera zen zigorra beteta. Kalean bere konpromiso militantearekin jarraitu zuen, baina espetxean egon zenean soldadutza egin behar izan zuen. Jabi lagun zutela, marroitik libratzen saiatu ziren, eta ahalik eta gehien luzatu zuten askatasuna. Alferrik izan zen, eta 1974ko martxoan biek soldaduskara joan behar izan zuten, oraingoan bakoitza bere aldetik.

Gogor Burgosera bidali zuten, Briviescako kuartelera, non "ibilbide jakin batzuk" zituzten errekluta batzuk atrezozko armekin instrukzioa egitera behartzen zituzten. Tiro egin ez, hori zen euskal "matxinatuentzako" araua, tartean Gogor. Han beste Zornotzarren batekin batera aritu zen, eta kuarteleko futbol taldeko kide ere izan zen, baita banda militarreko kide ere, danborrari gisa. Denetarik egin zuen instrukziotik eta guardia amaigabeetatik libratu ahal izateko.

1975eko martxoan soldadutza amaitu zuen, finkatu eta etorkizun lasaia landu beharrean, bere herriaren askatasunarekin konprometituta jarraitzea erabaki zuen. Hainbat gazterekin batera, Jon Paredes Txiki eta Anjel Otaegi eta FRAPeko beste hiru militante fusilatu zituztenean burutu zen salaketa eta propaganda kanpainan parte hartu zuen. Uda horretan bertan, opor-egun batzuk igarotzen zituen Pirinioetan lagun batzuekin. Hilabete eskas geroago eta ezkutuan zenbait egun igaro ondoren, Gogor eta Jonek erbesterako bidea hartu zuten. Elur-erauntsi gogor batek Ipar Euskal Herrira pasatzeko muga asko zaildu zuen, non leku desberdinetatik igaro behar izan baitzuten.

Oso garai nahasiak izan ziren euskal gizartearentzat eta ETArentzat berarentzat. Aurreko zatiketa batzuen ondoren, erakundea bitan zatitu zen, alde batetik miliak eta bestetik polimili norabidea eta Bereziak taldeak. Gogor azken horiekin jarri zen, eta hurbiletik ezagutu zituen bi erakundeetako militanteen artean sortu ziren gatazkak.

Bi urte geroago, polimilien barruko ezberdintasunak hainbesteraino larriagotu ziren, non beste zatiketa bat gertatu baitzen. Lehendik ere baziren harremanak militante milien eta Bereziak taldeen artean, azken horiek zuzendaritzarekin zituzten harremanek okerrera egin baitzuten nabarmen. 1977an, ETAm-k eta Bereziak taldeek bat egin zuten lehenengoen siglen inguruan, estrategia politiko-militar berarekin jarraitzeko.

Gogor eta Berezi kide ugari bildu ziren erakunde berriaren egitura osatzeko. Erbestean, Ipar Euskal Herrian eta Estatu Frantziarrean, nahiz barnealdean, Hego Euskal Herrian eta Estatu Espainiarrean ardura desberdinak zituzten taldeetan banatzen zen. Txominek sartu zuen azken horietako batean, borrokan jarraitzeko zuen erabakiagatik. "Pen, pentsatzen nuen nitaz ahaztu zinetela" bota zien proposatu ziotenean.

Taldea hiruzpalau militantek osatzen zuten, denborarekin taldekideak aldatuz zihoazenak. Klandestinitateko militantzia zein iragankorra izan daitekeen ikusita, Gogor denbora luzez egon zen talde horretan. Ikaskide eta lagun batzuen atxiloketek edo heriotzek ez zuten, antza, haien izaera alai eta lotsagabea zapuzten. Guztien estimua eta maitasuna irabazi zituen. Bere kide batzuen arabera, jarrera eta konbentzimendu handia zuen borrokarekiko, "Ni, nirekin kontatu nahi duzuenerako. Be, behar denerako ". Konfiantza handia ematen zuen militantea zen, eta egoerak eskatzen zuen mailan zegoen beti. Bere izaerak eragin handia izan zuen bere kide batzuengan, lehen minututik bizitza guztitik ezagutuko balitu bezala tratatu baitzituen. Lehen sentipen hori denborak aurrera egin ahala berretsi besterik ez zen egin.

Erbesteak ez zuen kirola egiteko gogoa baretu. Hendaiako talde batean hasi zen futbolean eta ahal zuen guztietan mendira edo bizikletara joaten zen. Sasoian egoten saiatzen zen. Bere egoera fisiko onak taldekideei apusturen bat edo beste irabazteko ere balio izan zion. Horietako batean, afari bat tarteko, oinez egin zuen Senperetik Larrun mendirako bidea, gaur egun gailurrera igotzen jarraitzen duen kremailera-trena baino azkarrago.

Gogorrek hainbat garai ezagutu zituen erbestean. Lehen urteak lasaiagoak izan ziren eta errefuxiatuak askatasun handiagoz mugitzen ziren. Ez zuten zailtasun handirik tokiz aldatzeko. Batzuek paperak zituzten, eta baziren lanean ari zirenak ere, baina urteak aurrera joan ahala egoerak okerrera egiten zuen. Poliziaren presio handiagoarekin eta talde parapolizialen gerra zikineko ekintzekin, errefuxiatuen bizitza diskretuagoa eta anonimoagoa bihurtu zen. Egoera hartan, Gogorren izateko moduak eta jarrerak asko laguntzen zuten militanteen arteko elkarbizitza eramaten.

Gainerakoei bezala, etxez etxe ibiltzea egokitu zitzaion.

Errefuxiatuen kolektiboarentzat oso garrantzitsua zen militanteen eta babesa eskaintzen zuten edo haiekin kolaboratzen zuten pertsonen arteko elkarreragina. Enpatia eta diskrezioa nahitaez bete beharreko arauak ziren, ateak irekitzea edo ixtea eragiten zutenak. Horrelako egoeretan ez zegoen Gogorrek irribarrerik ateratzen ez zion pertsonarik. Afari baten ondoren lagun batzuen seme-alabekin jolastuz betikotu zitekeen, hainbat astez elizgizonen kongregazio batekin hitz egin, igandeko pregoia idazten laguntzeraino, edo lorezain eta etxezain gisa jardun, senar-emazte boteretsu bat bere egoitzatik aste luzez joaten zenean.

Bere militantziaren klandestinitateak eta betebeharrek ez zioten harreman sentimentalak hasteko aukera kendu. Ikaskide batzuen arabera, horrelako harreman batekiko konpromiso-maila hori ia ezinezkoa da. Militante askatu baten iraungipena oso laburra zen, atxiloketa eta tortura, kartzela edo heriotza bera izkinatik gertu zeuden. Haietako batzuek hogei urte bete gabe hartu zuten erbesterako bidea. Zer egiten zuten sinetsita baina itzuliko ziren jakin gabe joaten ziren etxetik, eta, hala eta guztiz ere, Gogorrek harreman bat hastea eta bikotekidea izatea erabaki zuen. "Ho, honek jarraitzeko indarra ematen dit" esango zuen behin baino gehiagotan.

Haren itxura zaintzen saiatzen zen. Ondo janztea eta dotore joatea gustatzen zitzaion. Madrilera egindako bidaia batean, zenbat diru zeukaten galdetu zion lagun bati. Honek billete sorta handi bat erakutsi zionean, Gogorren erreakzioak ez zen itxaron, "Go, goazen Corte Inglesera arropa erostera". Esana eta egina. Prakak, alkandorak eta txaketa bat edo beste jantzita itzuli ziren.

Oso gaztetatik izan zuen nolabaiteko zailtasuna hitz egiteko orduan. Ez zen totela, baina lagunen arabera "batzuetan kosta egiten zitzaion abiatzea". "Di, dirua daramazu? Ate, atera dena, igual ez gara itzuliko eta". Denborarekin nahiko kontrolatu zuen, batez ere egoera zailetan. Ez zitzaion beste erremediorik geratu, bere kide askok erdaraz egiten zutenean euskal kutsu nabarmena baitzuten, eta horrek susmoak sor zitzakeen Euskal Herritik kanpo mugitzen zirenean.

Oso barneratuta zeukan bere konpromisoaren dimentsioa eta ondorioak. Familiarekin, bikotekidearekin eta lagunekin ematen zituen uneak ahalik eta gehien estutzen saiatzen zen.

Bere familiak ez zuen ia harremanik politikarekin, agian horregatik saiatu zen une oro bere militantzia eta familia-harremana banatzen. Deseroso sentitzen zen politikaz hitz egitea edo eztabaidatzea, erbestean bisitatzen zutenean bertan zeudela. Bereziki babeslea zen Arantzi bere ahizpa txikiarekin. Bere familiakoak ere talde parapolizialen helburu izan ziren, estatuko aparatuek babestuta, Euskal Herrian nahi bezala ibili baitziren.
"Madrileko komandoa" , bereziki ETAren zelula beldurgarri bat zen, polizia-operazio baten ondoren 1981 urteko urrian neutralizatu zuten. Urriaren 21ean, Guardia Zibilak, eliteko operatibo baten bidez (GAR), "Gogor" eta "Jauregi" atxilotu zituen Errenteria eta Pasaia arteko autobidean. Liskar horretan, bi militanteak tiroz hil zituzten, arrastaka eraman eta torturatu zituztelako zantzu nabariekin, eta ordu batzuk eman zituzten bertan, inor haien gorpuetara hurbildu gabe. Nahasteak gertaeraren xehetasunak inguratu zituen.

 Bibliografia 

 Comando Madrid Cronica de una persecución (1981). Punto y Hora, 240,  17. orri.

https://memoriadigitalvasca.eus/applet/libros/JPG/212790/1981_10_23/212790_1981_10_23.pdf