Rahime Perestu Sultan

Rahime Perestu Sultan, Rahîme Pîristú Vâlide Sultân, mendebaldean Rahime Kad edo Perestu Sultan (turkiar-otomandarrez:پرستو قادین; Circasia, Errusiar Inperioa, c.1830 – Istanbul, Otomandar Inperioa, c.1906) Abdulmezid I.aren lehen emazte legala izan zen, Valide Sultanen (Erregina ama) titulua eta posizioa eman zitzaizkion, seme adoptibo Abduhamid II.a 1876. urtean tronura igo zenean, Otomandar Inperioko azken Valide Sultan bihurtuz, errege zen sultanaren ama titulua eramatean.

 Bizitza 

 Familia 
Jatorri zirkasiarra zuen, nahiz eta beste iturri batzuen arabera Sotxin jaio zen, sasoi hartan Errusiar Inperioan kokatua. Perestu 1830 edo 1826 inguruan jaio zen ziur aski Ubykh familia noble batean. Ahizpa bat zuen, Mihrifidan Hanimm (1865ean hila), Yusuf Pasharen seme Fazill Beyren emaztea zena.

Esma Sultan, Sultan Abdulhamid I.aren alaba, luxuz bizi izan zen Istanbuleko bere etxe zoragarrian, baina hala ere bere bizitza tristuraz igaro zen, bizitzan gehien nahi zuena ezin izan zuelako izan; haur bat, sultanak azkenean haur bat adoptatzea erabaki zuen. Aitarekin eta amarekin harreman onak izan ostean, Esmak Perestu bere alabatzat hartu zuen, urtebete baino ez zuenean. Honek Nazif Hanim izeneko ahizpa adoptibo bat ere zuen, horixe ere Esma Sultanek adoptatua.

Bereziki txikia, delikatua eta edertasunean atsegina zen, eta horregatik Perestu izena eman zion, persieraz loriatsua edo enara esan nahi duena. Esma Sultan hiribilduko kalfa guztiek errespetuzko eta maitasunezko portaera izan zuten neskatoarekiko, otomandar printzesa inperial baten alaba izan balitz bezala, eta hain xarmangarriak ziren bere jarrera eta jokamoldeak, ezen haren deboto bihurtu baitziren, neskato gaztea ''Hanimsultan''' deitu zioten, sultanen bilobei emakumeen lerroaren bidez emandako titulua. Perestu emakume eder deskribatua izan zen, larru zuri zeharrargiko figura txiki eta lirain bat zuena; ile horia eta begi urdinak; ahots melodiatsua zuen, nahiz eta ahots apal eta bakanaz hitz egiten zuen, eta guztien maitasuna eta errespetua zuen.

 Abdulmezid I.a maitemindu 
Abdulmeziden bilobak, Hamide Ayşe Sultanek, gogoratu zuen bezala. 1844. urteko udaberriko egun batean, aitona izeba Esma Sultan bisitatzera joan zen eta haremeko lorategietan paseatzen zebilela, Perestu ikusi zuen 14 urte zituenean. Kronikek diotenez, oso txundituta geratu zen berarekin, eta izena galdetu zion, baina izututa zegoen neskak erantzun ez eta korrika alde egin zuen. Izebak iloba sultana ikustean ondo zegoen galdetu zion. Sultanak bere etxean bizi zen ninfa nor zen galdetu zion (neskatila gaztearen edertasunak hainbesteraino maitemindu zuen sultana, non bere ninfa bezala aipatzen zuen). Esma Sultanek berehala konturatu zen zer gertatu zen, baina ez zuen adierazi. Bere neskameetako bat zela esan eta neskatoei deitu zien, iloba sultanak haietako bat aukeratuko zuelakoan. Baina Abdulmezid haserretu egingo zela-eta, Esmak bere ninia erakustea erabaki zuen. Haren aginduz, Perestuk kafea zerbitzatu zion Sultanari, eta Esma eta Abdulmezid bakarrik geratu zirenean, sultanak onartu zuen kafea zerbitzatzen zuen neska zela bere ninfa.

Ezkontzeko eskatu zion izebari. Lehenik eta behin, Esma Sultanek uko egin zion Peresturi ezkontzeko eskua emateari; Esmak asaldaturik esan zuen: “Nire haur maitea! Neska hau nire alaba da; urtebete zuenetik zaindu dut, pertsona garrantzitsu batekin eta dagokion zeremoniarekin ezkondu ahal izateko. Bere ezkontza ikusi nahi dut, hori da agindu dezakedan guztia". Orduan sultanak esan zuen ez zegoela bera baino garrantzitsuagoa zen inor, eta Esmak halaxe nahi bazuen, orduan ezkonduko zela Peresturekin. Ilobak esandakoaren aurrean, Esmak onartu egin zuen, beti ere Perestu bere legezko emazte bihurtzen bazen eta ez ezkontide ohaide. Handik astebetera, Perestu Topkapi Jauregira bidali zuten eta Abdulmecziden lehen emazte legala bihurtu zen.

 Ezkontza 
Ezkontza handik astebetera izan zen, 1856. urteko urtarrilaren 20an, Esma hirian, Estatuko goi-funtzionarioen aurrean. Zeremoniaren ostean, ezkonberriak solemneki sartu ziren sultanaren jauregira ate nagusitik. Harem inperialean ospakizun bikainak egin ziren, eta dinastiako ordezkariak, sultanaren emazteak eta oinordekoak eta inperioko ministroen emazteak izan ziren bertan. Esma ez zen ospakizunetan luzaro geratu: ezkonberriei musu eman, haien osasunaren aldeko otoitz bat irakurri eta bere etxera erretiratu zen, alaba maiteak bizitza baketsua eta bedeinkazioz betea izango zuen lasaitasunarekin. "Ikbal nagusi" titulua eman zioten. 1845. urtean, Sexto Kadin maila eman zioten, 1851. urten, Kinto Kadin, eta 1861ean, Laugarren Kadin. 

Sultanaren maitasun handia gorabehera, senar-emazteek ez zuten seme-alaba propiorik izan. 1845. urteean, Abdülmeziden bederatzigarren emazteak, Düzdil Kadín hil egin zen eta, bi urte zituen alaba bat utzi zuen, Cemile Sultan. Abdulmezidek emazte Peresturen aurrera eraman zuen eta haren zaintzapean utzi zuen. Zortzi urte geroago, gero Abdulhamid II.a izan zenaren adopziozko ama ere bihurtu zen haren Tirimüjgan Kadin ama, haurrak 11 urte zituenean hil ondoren, Peresturen hurbilekoa zenez, hil baino lehen semearen zaintza hari emateko eskatu zion sultanari 1852. urtean. Hortaz, bi anaiak elkarrekin hazi ziren etxe berean eta elkarrekin igaro zuten haurtzaroa.

1861. urtean Abdulmezid senarra hil eta gutxira, Abdulaziz I.a sultanak Peresturi Machkako (Niantaşidin) hiribildu bat eman zion, eta han denbora pasatzea gustatzen zitzaion. Hiribildu horretan jakin zuen seme adoptatua tronura igo zela. Valide bihurturik, Mačkara joaten zen sarritan ostiraletako otoitzen ostean.

 Ondorengotza 
Perestuk ez zuen seme-alaba biologikorik izan, baina Abdulmeziden seme bat eta alaba bat adoptatu zituen:

 Abdulhamid II.a (1842ko irailaren 21etik 1918ko otsailaren 10era). Ama biologikoa Tirimüjgan Kadin izan zen, 1852an hil zena, Otomandar Inperioko 34. sultana.
 Cemile Sultan (1843ko abuztuaren 17a - 1915eko otsailaren 26a). Ama biologikoa Düzdil Hanñm izan zen, 1845. urtean hil zena. Behin ezkondu zen eta hiru seme-alaba eta hiru alaba izan zituen.

 Valide Sultan 
1876. urtean Abdulhamid II.a tronura igo ostean, berak Valide Sultan kargua eman zion, sultanaren ama zela-eta, eta haremaren buru izan zen. Perestuk  Cemile eta biak seme-alabak bezala hazi zituen eta, esker onez, Abdulhamidek adopziozko amari Valide Sultan titulua eman zion. Bere aurrekoek ez bezala, Perestuk ez zuen inolako interesik agertu politikarekiko. Abdulhamidek berak uste zuen Şevkefza Sultanen (Murad V.aren ama) eta Pertevniyal Sultanen (Abdulazizen ama) esku-hartzeak eragin negatiboa izan zuela estatuko arazoetan eta dinastiaren ospean. 

Tronura igo eta hurrengo egunean, bere Valide-ri bisita egin eta hauxe esan zion: “Egun bakar batean ere ez didazu sentiarazi nire amaren absentzia. Dena dela, uste dut ez zarela nire amaren desberdina, eta, beraz, Sultanaren ama titulua ematen dizut... eta horrek dakartzan eskubide eta pribilegio guztiak. Baina ez dut nahi zu Estatuko kontuetan sartzerik, ez kontseiluren bat ez funtzionarioren baten babesa”.Hala ere, Perestu artean jauregiko arazoetan sartuta zegoen; gainera, bere erlijiotasunarengatik ezaguna zen eta denbora asko ematen zuen otoitzean. Harrera ofizialetan ere parte hartu zuen: esaterako, 1885. urteean Oskar II.a Suediakoa eta Sofía Nassaukoaren bisitan, Perestuk Suediako erregina haremean hartu zuen. Perestu Otomandar Inperioko azken Valide Sultana bihurtu zen.

Perestu izan zen titulu hori izan zuen lehen emakumea, sultanaren ama biologikoa izan barik, eta historiako azken emakumea titulu hori izan zuena, bai Mehmed V.a bai Mehmed VI.a, azken bi sultan otomandarrak, umezurtz geratu baitziren tronura igo zirenean. Abdulhamidek esan zion kategorikoki politikan ez sartzeko. Horrela, bere aurreko askok ez bezala, berak ez zuen aktiboki politikan parte hartu, ama adoptiboaren balorazioa egiten bazuen ere, aurreko Valide Sultans-ek politikan egindako gehiegizko esku-hartzeak Inperioa kaltetu zuela uste baitzuen.

1879an Abdulhamiden aurrean bitartekari lanak egin zituen Mediha Sultan ahizpa ertainaren eta Verdicenan Kadin ama adoptiboaren izenean. Mediha printzesak berarekin maiteminduta zegoen gizonarekin ezkondu nahi zuen, ezkontzea onartu beharrean, eta Valide Sultanen laguntza bilatu zuen sultanari eskaera aurkezteko. Abdulhamidek eskaera onartu zuen.

Abdulhamid sultan bihurtu baino hiru egun lehenago, Peresturen hiribildura joan zen eta eskuan musu eman zion, bere Valide Sultan bezala errekonozituz, eta handik Topkapi Jauregira joan zen tronura igotzeko omenaldi zeremoniara. Perestuk etxe hori maite zuen. Noizean behin haraxe joan nahi izaten zuen, baina Abdulhamidek jauregian egon nahi zuenez, baimena ukatzen zion. Behin, sultanak, ama bere ondoan ikusi nahi zuenak, bere ausentziaz ohartzean, gurdi bat bidali zuen bere bila. Perestuk etxe horretan kokatu nahi zuen etengabe, baina Abdulhamidek kontra egin zion. Ama hil ostean, sultanak ezin izan zuen Mačka hirian geratu eta, beraz, jabetza guztiekin Ahmed Ryzari eman zion. 

1885. urteean, Oscar II.a Suediako erregeak eta Sofía Nassauko erreginak Otomandar Inperiora egindako bisitan, Sofía erreginari harem inperiala bisitatzeko baimena eman zitzaion.

Jauregiko barne-arazoak Peresturen kargu zeuden. Baina berak ez zuen inoren sentimenduak mindu nahi, ez zen arazoetan sartzen, justizia eta ekitatea bilatzen zituen, eta fededuna izateagatik denbora asko ematen zuen otoitzean. Estandar moral on eta altuak zituen, eta horrek behartsuei laguntzera eraman zuen.

Abdulhamidek bereziki nahi zuen Perestu Errege Meskitaren Prozesiora joan zedin ostiralero. Batzuetan, zeremoniaren ostean, ezkutuan ihes egiten zuen etxe kutunera, baina Abdulhamidek horren berri izan zuenean, berehala lagundu zion jauregitik zalgurdi batekin irteten, eta etxera ekarri zuen.

1891. urtean, Perestuk iturri bat (sebil) enkargatu zuen Bala Tekkesin, Silivrikapidin eta beste iturri bat (çeşme) leku berean, 1895. urtean.

 Heriotza 
1904. urteko abenduaren hasieran gaixotu ostean. Perestu Maçkan, Istanbulen, 1906. urtean hil zen, 74 urte inguru zituela. Shaziliya Derviche Komentuan eta Yld Hamidiye Meskitan gauzatu zen, Peresturen alde Profetaren Jaiotzaren Poema errezitatu zen. Mihrişah Valide Sultanen mausoleoko hilobi batean dago, Eyüp-en, Istanbulen. Baina haren gorpuzkiak bere hirira eraman zituzten.

 Ohoreak 

 Osman Etxearen Ordena
 Karitatearen Ordena
 Medjidietarren ordena

 Literaturan eta herri kulturan 

 Perestu Kadínen eleberri historikoko pertsonaia bat da. Eleberri historikoa Himinfz Topuz Abdülmecit: Imparatorluk Çökerken Sarayda 22 Ylimitl: Roman (2009).

 Sherlock Holmes eta Tim Symondsen Osmanen ezpata eleberri historikoko pertsonaia da Perestu Kadim. (2015).

 2017ko Payitaht: Abdülhamid telesailean, Turkiako  aktoreak antzezten du Perestu Kadim.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
  Brookes, Douglas Scott (2010). The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-78335-5. 
  Sakaoğlu, Necdet (2008). Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık. ISBN 978-9-753-29623-6. 
  Uluçay, Mustafa Çağatay (2011). Padişahların kadınları ve kızları. Ankara: Ötüken. ISBN 978-9-754-37840-5. 

 Ikus, gainera 

 Valide Sultan
 Haren inperial otomandarra
 Gülcemal Kadin
 Tirimüjgan Kadin
 Abdulhamid II.a

 Beste irakurketa batzuk 
  Osmanoğlu, Ayşe (2000). Babam Sultan Abdülhamid. Mona Kitap Yayinlari. ISBN 978-6-050-81202-2. 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Otomandar sultanen ezkontideak
Kategoria:Testuan turkiera duten artikuluak
Kategoria:Sultanak