Miren Aire

Miren Aire (Urepele, Nafarroa Beherea, 1976) artzaina eta abeslaria da. Aire ahizpak hirukotea osatzen du Amaia eta Paxkalin ahizpekin batera. 2014an, Josu Zabalak bultzaturik eta Zenbat Gara elkarteak babesturik, Bidexka (Erroa argitaletxea) lehen diskoa argitaratu zuten. Ezagunagoak egin ziren, batez ere hegoaldean, Mikel Markez errenteriar abeslariarekin batera grabatu zuten Konplize ditut eta izeneko abestiarekin. 

 Bizitza 

 Familia 
Aita Mixel Aire Etxebarren (1944-2024) bertsolaria izan zen eta ama Mari Michel Bertart. Aitaren aldeko aitona-amonak Xalbador (Fernando Aire Etxart, 1920-1976) bertsolaria eta Leoni Etxebarren (1923-2014) bertso-jartzailea izan ziren. Henriete Aire idazlea eta Xole Aire Urepeleko auzapez eta artzaina izebak dira.

Aita eta ama transmisio lanetan, hiru ahizpak txikitatik egunero aritu dira etxean kantuz. Eta gero, naturalki irten ziren plazara. Lehenik, auzo herrian eta Iparraldea txikia denez, jendeak elkar ezagutu eta kantaldietarako deitzen hasi zitzaien, ofizialki euren burua kantari gisa aurkeztu gabe ere.

 Lan ibilbidea 
Artzain izan nahi zuen txikitatik, eta kantuan aritzea gustuko du . Kantuan ari da etxean zein plazaz plaza a cappella abesten duen Aire ahizpak hirukotea osatzen duten Amaia eta Paxkalin ahizpekin. Kantuak aukeratzeko orduan hitzen zentzuaren araberakoa izaten da.

 Artzain 
Miren Aire ardi buru beltzen artzaina da, aita eta aitatxi bezala, eta amaren eta amatxiren sortetxean, Urepeleko Iturribeltzia baserrian, bizi da. Han lanean ari zen osaba erretretan sartu zenean, Mirenek hartu zuen segida. Artzantzaz bizi da 2001 urtetik. Hasieran, ardi esne guztia gasta egiteko transformatzen zuen. Denborarekin, ostera, beste ekoizpen batzuk ere egiten hasi zen: gazta mota desberdinak, iaurtak, eta izozkiak. Azken hauek  bederatzi gustu desberdinekoak egiten ditu: txokoleta, banilla, zitroina, hurra, pistatxoa… Horietatik bost aurkeztu zituen Lyongo lehiaketan. Pistatxozko eta hurraren gustuekin urrezko bi medaila irabazi zituen, eta esne hutsez egindako izozkiarekin, zilarrezkoa.

 Abeslari 
Paxkalinek kantuan aritzea gustuko du eta kantuan ari da etxean zein plazaz plaza a cappella abesten duen Aire ahizpak izeneko hirukotea osatzen duten Miren eta Paxkalin ahizpekin batera. 1991an hasi ziren ahizpak kantaldiz kantaldi. Taldeak kantu ezagun asko ditu. Kantuak aukeratzeko orduan hitzen zentzuari erreparatzen diote.

Aita-amek etxean zituzten diskoen artean baziren batzuk, anitzetan entzuten eta kantatzen zituztenak, hala nola, Ez Dok Amairu taldearen inguruan zebiltzan musikarien kantak, Mikel Laboa, Benito Lertxundi, Lourdes Iriondo, edo Xabier Leterenak, esaterako, baita Mixel Labéguerie, edo Eñaut Etxamendirenak ere.

 Bidexka diskoa 
2014an, Josu Zabalak bultzaturik eta Zenbat Gara elkarteak babesturik, Bidexka lehen diskoa argitaratu zuten Erroa argitaletxearekin. 13 abestik osatzen dute albuma: 1. Eia, eia; 2. Hala ere, 3. Semeari, 4. Euskal Herri poeta, 5. Arrosako zolan, 6. Maitasun honek zugan dirudi, 7. Gogo eta gorputzaren zilbor-hesteak, 8. Neska bat haur beharretan, 9. Hitzak dira, 10. Lore bat zauri bat, 11. Mendiaren deia, 12. Martxa baten lehen notak eta 13. Ni gatibu hartzeko.

Disko horren bidez Aire ahizpek omenaldi gisako bat egin nahi izan diete nola sortzaile horiei hala beren gurasoei, kulturaren transmisioan bidea ez eteteagatik.

2014ko abenduaren 7an aurkeztu zuten Bidexka diskoa Durangoko Azokan, Landako gunean. Erroa argitaletxeak azokarako kaleratu zuen CDa. Bertan, doinu tradizionalak, Ez dok amairu garaikoak eta aitatxi Xalbadorrek sortutako letrak kantatzen dituzte, hiru ahotsen armonian.

 Harmonizanioa 
Bozen harmonizazioa amarekin landu zuten, amak pianoa jotzen zuela. Aitarekin bertsolaritzara hurbildu ziren. Kantuan hasi zirenenan, gehienetan Amaiak egiten zuen boz nagusia eta gero Paxkalin beti aritzen zen beste bozen xerkatzen. Mirenek harrapatzen zuen arrunt aise apala eta Paxkalinek gorakoa. Gero ohitura horrekin jarraitu dute. Paxkalinek zinez belarri fina du bozen eta harmonizazioen atzemateko. Hasieran amarekin landu zuten aunitz. Gero, euron kabuz.

 Diskografia 

 Bidexka (Erroa argitaltxea 2014)

 Sariak eta aintzatespenak 

 2025ean, Lyonen pistatxozko eta hurraren gustuko izozkiekin urrezko bi medaila.
 2025ean, Lyonen esne hutsez egindako izozkiarekin zilarrezko medaila.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Konplize ditut eta abestia, Uxue Alberdiren letragilea, Mikel Markez eta Aire ahizpak abeslariak
 Eia, Eia abestia, Aire ahizpak abeslari
 Ahadi: izotz ondoko izozki  Berria: 2026.01.09

Kategoria:Urepeldarrak
Kategoria:Emakume artzainak
Kategoria:Euskal Herriko artzainak
Kategoria:Nafarroa Behereko abeslariak
Kategoria:Emakume abeslariak
Kategoria:Euskal Herriko abeslariak
Kategoria:Emakume gaztagileak
Kategoria:Emakume izozkigileak