Odrisiar Erresuma

Odrisiar Erresuma (antzinako grezieraz: Βασίλειον Ὀδρυσῶν), Odrisia izenez ere ezaguna, antzinako traziar estatu bat izan zen, K.a. V. mendearen hasieratik K.a. III. mendearen hasierara eta K.a. I. mendearen amaiera bitartean loratu zena. Traziar tribu batzuen batasunetik sortutako erresuma, hartzen zuen eremua Errumaniatik Grezia iparralderaino eta Anatoliaraino hedatzen zen, jatorrian Hebro (Maritsa) ibaiaren arroan, gaur egungo Bulgariako lurraldera. Beraz, gaur egungo Bulgaria, Errumaniako hego-ekialdea (Ipar Dobruja), Grezia iparraldea eta Europako Turkian kokatua, tribu desberdinen batasun bat zen, odrisiarrek nagusitua, eta Balkanetako ekialdean garatu zen lehen entitate politiko handia izan zen.

Bere hiriburua Uskudama zen, traziarrek horrela deitua, edo Odrisas, greziarren izendapenaren arabera, eta beranduago Adrianopolis izena izango zuena, eta gaur egun Edirne dena, Turkiaren europar zatian. 

Bere hasierako historiaren zati handi batean Atenasen aliatu izan zen eta Peloponesoko Gerrara ere batu zen bere aldean. K.a. 400. urterako, estatuak gainbeherako joera erakusten hasi zuen, baina trebea zen Kotis I.ak berrikunde labur bat bultzatu zuen, K.a 360. urtean hil zuten arte.

Odrisiar Erresuman Teres I.a erregea izan zen lehena tribuak batu zirenean, Persiarren Europako presentziaren gainbehera aprobetxatuz, pertsiarren Greziaren aurkako inbasioak (Bigarren mediar gerrak, K.a. 480-479) bitartean porrot egin ondoren. Teres eta bere seme Sitalkesek hedapen politika bat jarraitu zuten, erresuma bere garaiko boteretsuenetako bat bihurtuz. 

Odrisiar estatua izan zen eskualdean boterea eskuratu zuen lehen traziar erresuma. Hasieran, estatuak Traziako ekialdea eta iparralderago zeuden eskualdeak hartzen zituen, hala nola Istroko bokalea (gaur egun, Danubio). Dario I.a Handiaren persiar espedizioa egin zuen lurraldearen barnean, K.a. 513-512an, eta horri esker odrisioen lurraldea Akemenestar Inperioaren zati izatera iritsi zen. Odrisiarrak ez ziren persiarren aurka egin, eta Megabazo satrapak eta Mardonio jeneralak botere handia eman zieten odrisiar buruzagiei. Persiarren presentziak eragin handia izan zuen Traziarren artean. 

Teresen garaian, K.a. 450 urte inguruan, odrisioak (latina, odrysius) Traziako hego-ekialdean zeuden, Itsaso Beltzaren hego-mendebaldeko kostaldetik Helespontoraino. K.a. 445ean hil zen bere kanpaina militar ugarietako batean. Teresen semea, Sitalces, buruzagi militar handia izan zen, pertsiarrekin zuten aliantza puskatzea behartu zituen tribuak eta berari subiranotasuna aitortzera. Estatu aberatsa izan zen eta Danubiotik Egeo itsasoraino hedatu zen, merkataritza garatzeko errepideak eraiki zituen eta 150.000 soldadu lortu ahal izan zituen armada boteretsu bat lortu zuen. K.a. 429an, Atenas hiri estatuaren aliatuak izanik, mazedoniarren aurkako kanpaina abiatu zuten, baina 30 egun geroago erretiratu ziren, Tuzididesen esanetan, elikagai faltagatik eta atenastarrak ez zirelako joan bere ontzidiarekin laguntzera. 

Sitalzesek traziar guztien batasuna nahi izan zuen, eta traziar tribalotarrei erasotzea erabaki zuen, baina guduan hil zen. Seutes I.ak bere erresumak oparotasun garaia izatea lortu zuen, nahiz eta traziar tribu batzuek aliantza utzi zuten. Seutes Esparádocoren seme eta Sitalzesen iloba zen. Seutes, Perdikasmazedoniar jeneralaren koinatu zen eta tronua lortu zuenean, atenastarren aldekoa zen bere lehengusu Sádokoare ordez, dudarik gabe, Brasidas espartarrak Trazian zituen asmoen alde egin zuen, Tuzididesen kaltetan. 

Herodotok traziar tribuen artean odrisioak aipatzen ditu, baina beste hainbaten artean, bereziki ahaltsuak izatea aipatu gabe. K.a. IV. mendean, Kotis I.a hil ondoren, Cersobleptes, Berisades eta Amadiko II .a printzeek erresumaren agintea lortzeko lehiatu ziren, eta azkenean, hiru erresuma txikitan desegin zen. 

Trazia hegoaldea eta erdialdea hiru odrisiar erregeren artean banatu ziren, eta ipar-ekialdea Getarren erresumaren menpe geratu zen. Azkenean, gorakadan zegoen Makedoniako erresuma hiru odrisiar erresumak konkistatu zituen, Filipo II.aren agintaldian, K.a. 340an. Seutes III.ak askoz txikiagoa zen odrisiar estatu bat berreraiki zuen K.a. 330 inguruan, Seutopolis izeneko hiriburu berria sortuz, eta K.a. III. mendearen lehen laurdena arte garatu zen. Ondoren, oso froga gutxi daude odrisiar estatua existitzen jarraitzen zuela baieztatzeko, salbu eta susmagarri den Kotis izeneko odrisiar errege bat, Hirugarren Gerra Mazedoniarrean parte hartu zuena.

Erromatar Errepublikak odrisiarrak erasotu zituen K.a. I. mendearen amaieran, eta orduan odrisiarren lurralde nagusiak Sapeotarren Erresuma bihurtu ziren, Erromatar Errepublikaren bezero-estatu bat, eta azkenean abolitu eta Trazia erromatar probintzian eratu zuten, K.o. 45-46an.

 Erregeen zerrenda 

 Teres I.a (K.a 480-450/30)
 Sparatokos (K.a 465 inguru-430 inguru), Teres I.aren semea
 Sitalkes (K.a 431-424), Teres I.aren semea
 Seutes I.a (K.a 424-396), Sparatokosen semea
 Maisades, Seuthes II.aren aita. Ekialdeko Traziako erregetxoa
 Teres II.a. Ekialdeko Traziako erregetxoa
 Amadoko I.a, (K.a 410-390), Sitalkesen semea?
 Seutes II.a (K.a 405-391), Maisadesen semea
 Hebrizelmis (K.a 390-380), Seutes I.aren semea ala anaia
 Kotis I.a (K.a 384-359), Seutes I.a edo II.aren semea
 Kersobleptes (K.a 359-341), Kotis I.aren semea. Ekialdeko Traziako erregetxoa
 Berisades (K.a 359-352), Kersobleptesen aurkaria. Mendebaldeko Traziako erregetxoa
 Amadoko II.a (K.a 359-351), Kersobleptesen aurkaria. Erdialdeko Traziako, Gallipolliko eta Maroneiako erregetxoa. 
 Ketriporis (K.a 358-347), Mendebaldeko Traziako erregetxoa
 Teres III.a (K.a 351-342), Amadoko II.aren semea?. Erdialdeko Traziako, Gallipolliko eta Maroneiako erregetxoa.
 Seutes III.a (K.a 324-312 eta gero), Mazedoniako Erresumaren aurkako erege matxinoa
 Roigos (K.a III. mendearen hasiera), Seutes III.aren semea?
 Zenbat errege existitu ziren aldi honetan, baina bere kokapena eta leinua zehaztezina da.
 Kotis IV.a (K.a 171-166 eta gero), "Odrisiar" jatorriko azken erregea.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Errumaniako historia
Kategoria:Antzinako Trazia
Kategoria:Desagertutako erresumak
Kategoria:Balkanetako desagertutako herrialdeak