Mandawa

Mandawa (), Indiako Rajastan estatuko hiri bat da, Jhunjhunu barrutian dagoena. Jaipur hiriburutik 190 kilometro iparraldera kokaturik dago. 2011ko erroldaren arabera 23.335 biztanle ditu. 

XVIII. mendeko Zetaren bideko karabanen geltoki garrantzitsua izan zen, gotorlekua ere bazuelako. "Arte galeria irekia" ezizenaz ezagutzen da dituen haveli jauregi ugariengatik.

 Geografia eta klima 
India mendebaldeko Rajastan estatuan kokaturik dago, itsas mailatik 316 metrotako altitudean.

Klima beroa eta lehorra du. Euria montzoi garaian baino ez du egiten orohar.

 Historia 
XVIII. mendean Jaipur estatuko thikana gisa sortu zen. Hasiera batean Mandu ki dhani, Mandu ka bas edo Manduwas izena izan zuen gerora Mandawa-ra aldatuz joan zena. Shekhawati eskualdean Txinatik eta Ekialde Hurbiletik zetozen karabanentzako geralekua zen. 

Merkatal erdigune hau babesteko Nawalgarheko agintaria zen Thakur Nawal Singhek gotorlekua eraiki zuen 1755. urtean. Gotorleku honen anparoan merkatari askok bertan ezartzea erabaki zuten eta haveliak (jauregiak) eraiki zituzten. Ondoren hauen inguruan herria handituz joan zen. 

 Demografia 
25.000 biztanle inguru ditu. Alfabetatze tasa %58koa da, Indiako batazbestekoa baino zerbait baxuagoa. Generotan bereizita gizonezkoek %70eko alfabetizazio tasa dute eta emakumezkoek %45ekoa.

Mandawako hiritarren %18ak 6 urte baino adin txikiagoa du.

 Azpiegiturak 
Jhunjhunu tren geltokia da Mandawatik hurbilen dagoen azpiegitura.

 Ondasun nabarmenak 

 Mandawa gotorlekua 
280px|thumb|Mandawa gotorlekua.
Mandawa gotorlekua XVIII. mendean eraikitako jauregia da. Gotorleku handia da eta Erdi Aroko estiloan eraikita dago. Sarrerako arkuetan Kishnaren eta haren behien fresko polikromatuak ditu. Barruko geletan Krishnaren irudiak, eskultura lan ederrak eta ispilu landuak agertzen ditu. Durbar aretoan antigoaleko gauza eta pintura ugari daude. Gaur egun hotel bihurturik dago.

 Haveliak 
280px|thumb|Mandawako haveliak.
Haveli jauregi eder asko daude Mandawan. Guztira 40 inguru kontserbatzen dira, batzuk berriztuta eta beste batzuk dagoeneko ia hondarretan. Honako hauek dira aipagarrienak:

 Sewaram Saraf havelia: 100 urtetik gora dituen jauregia da, arkitekturagatik eta hormirudiengatik ezaguna. Bollywoodeko grabazioak egiteko jauregi gustokoenetakoa da.
 Ram Pratap Nemani havelia: XVIII. mendeko freskoak ditu. Sarritan berriztu izan den arren xarma mantentzen du. Gaur egun hotela da.
 Hanuman Prasad Goenka havelia: Indra Dev elefante gainean eta Shiva Nandi idiaren gainean erakusten duten margoak ditu.
 Goenka Double havelia: Fatxada nagusiak bi ate ditu eta elefanteak eta zaldiak ikusten dira. Kanpoaldeko hormetan balkoiak, gelak eta zintzilikaturiko goiko solairuak ditu, diseinu eta margoz bete beteak, Rajastango emakumezko tradizionalak, erlijio gaiak eta kapela dotoreak dituzten europarrak agertzen dituztenak.
 Murmuria havelia: Balu Ram margolariak 1930ean egindako margoetan trenak, autoak, Jurgi V.a eta Venezia ikusten dira. Haveli honetan ekialdea eta mendebaldea lotzen dute margoek. Patio inglesean Krishna eta haren behiak ikusten dira eta Nehru gazte bat zaldiz Indiako bandera aldean duela. Friso luze bat ere badu eta han trena ikusten da, lokomotoraren gainea belea hegan doala eta trenbide ertzean jarduera ugari.
 Jhunjhunwala havelia: Urre-xaflaz margoturiko gela bat du, patio nagusiaren eskumatara.
 Mohan Lal Saraf havelia: Maharajaren margo bat dago bibitea laztantzen ari dena.
 Gulab Rai Ladia havelia: Hiriaren hegoaldean dago eta Shekhawati eskualdeko apaindura ederrenak izatearen fama du. Irudi erotikoak zituen baina XX. mendeko zentsurak margo urdinez estali zituen.
 Aakharam ka havelia: 100 urtetik gora dituen haveli hau hiriko merkatu nagusian dago.

 Sonthalia Gate 
280px|thumb|Sonthalia Gate, hirirako sarrera nagusia zena.
Hiriko sarrera nagusia izan zen. Goian Krishnaren irudia dago, alboetan behi bana dituela. Honi jarraiki beste jainko batzuen estatua txikiagoak daude. Bi solairutako begiratoki apain bat du, azpian arkuak eta gainean leihoak dituena.

 Thakurji tenplua 
Goenka Double eta Murmuria havelien parean dago. Hormirudian 1857ko Zipaioen matxinada ikusten da, kainoiaren ahoan bertan dauden soldadu tirokatuak ikusten dira. Merkatariek eraiki zuten tenplua eta Krishnari dedikaturik dago.

 Harlalka ur-putzua 
Lau zutabek markatzen dute ur-putzua. 70 metrotako sakonera zuen eta karabanetako animalien egarria asetzeko erabiltzen zen. Zutabeek kupula dute eta zenotafio ederrak, eta bidaiariek haien itzalean atseden hartzen zuten. Arranpa bat ere badu, handik zezenak ibiltzen ziren soka batez lotuta putzuko ura ateratzeko kuboak tiratzen zituztela.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Rajastango hiriak