Mary Lasker

Mary Woodard Lasker (Wisconsin, Ameriketako Estatu Batuak, 1900eko azaroaren 30a - Connecticut, 1994ko otsailaren 21a) estatubatuar osasun aktibista eta filantropoa izan zen. Ikerketa medikorako dirua biltzeko lan egin zuen eta Lasker Fundazioa sortu zuen. Albert Lasker publizistaren emaztea izan zen.

 Bizitza 

 Lehen urteak 
Lasker Watertownen jaio zen, Wisconsinen, Sara Johnson Woodard eta Frank Elwin Woodarden alaba. Lasker Wisconsingo Unibertsitatera (Madison) joan zen eta Radcliffe College-n graduatu zen Artearen Historian espezializatuta. Ondoren, Oxforden egin zituen graduondoko ikasketak, New Yorken finkatu aurretik. Lasker hazten zen bitartean, bere amak, lider zibiko aktiboak, Laskerrengan hiri-edertzearen balioak txertatu zituen. 

Laskerrek New York hiriko Reinhardt Galleries-en egin zuen lan arte-merkatari gisa. Paul Reinhardt jabearekin ezkondu zen. Dibortziatu ondoren, oihal konpainia bat sortu zuen: Hollywood Patterns.

 Osasunaren defendatzailea 
1938an Amerikako Jaiotzen Kontrolerako Federazioko presidente bihurtu zen, Planned Parenthood Federazioaren aitzindaria.

Bere bigarren ezkontza Albert Lasker publizitate exekutiboarekin izan zen, Lord eta Thomas-en presidentea izan zena, 1950eko hamarkadaren hasieran koloneko minbiziak jota hil zen arte. Ironikoki, bere senarraren publizitate agentziak "L.S.M.F.T.- Lucky Strike Means Fine Tobacco" leloarekin erretzea sustatu zuen, erretzeko arriskuak ongi ezagutzen ez zirenean. Izan ere, Albertek bere enpresan zuen kargu berezia emakume gehiagok erre dezaten lortzea zen, gizonen oso atzetik baitzeuden erretzaile gisa.

Laskertarrek osasun aseguru nazionalaren proposamena babestu zuten Harry S. Truman presidentearen agintaldian. Porrotaren ondoren, Mary Laskerrek ikerketa finantzaketa ikusi zuen osasun publikoa sustatzeko modurik onena zela. 

Senarrarekin batera, Lasker Fundazioa sortu zuten 1942an, ikerketa medikoa sustatzeko. Lasker saria ikerketa medikoko saririk ospetsuena kontsideratzen da Amerikako Estatu Batuetan. 2015etik, laurogeita zazpi Lasker saridunek jaso dute Nobel saria.

Elkarrekin, publizitate eta sustapen modernoaren indarra minbiziaren aurka borrokatzeko erabili zuten lehenak izan ziren. Garai hartan eraginkortasunik gabekoa zen Minbiziaren Kontrolerako Amerikako Elkartean sartu ziren, eta Amerikako Minbiziaren Elkartera eraldatu zuten. Laskertarrek zuzendaritza batzordea kendu zuten. Ondoren, diru kopuru errekorrak bildu zituzten eta zati handi bat ikerketara bideratu zuten. Laskerrek paper garrantzitsua jokatu zuen Osasun Institutu Nazionalak sustatu eta zabaltzen, haien aurrekontua 2000 aldiz handitzen lagunduz, 1945eko 2,4 milioi dolarretik 1985eko 5.500 milioi dolarretara. 

Amerikako Minbiziaren Elkarteak biriketako minbiziaren aurka borrokatu zuen erretzearen aurkako kanpainen bidez prebentzioa bilatuz. Telebistako denbora berdineko xedapenak erabiliz, zigarroen publizitateari beren mezu propioarekin aurre egiteko gai izan ziren. 1970ean, Kongresuak telebistan zigarroen publizitatea debekatzen zuen legea onartu zuen, beraz, erretzearen aurkako iragarkiak ere ez ziren emititu. Laskerrek funtsezko lana egin zuen AEBetako gobernuak minbiziaren aurkako gerra finantzatzeko 1971n.

Laskerrek ere garrantzi handia izan zuen Eleanor Roosevelt-i Lyndon B. Johnsonek 1960ko Alderdi Demokratako hautagai izateko egindako ahaleginak babesteko presioa egiteko. Lady Bird Johnsonek hainbat aldiz idatzi zuen Laskerri buruz bere A White House Diary liburuan, bere etxea "xarmangarria... bitxientzako apaingarri bat bezala" zela esanez eta Potomac ibaiaren ertzeko parkeetarako nartziso erraboilak oparitzeagatik eta Pennsylvania Avenue-n zehar milaka azalea zuhaixka, eta beste landare batzuk jartzeagatik eskerrak emanez. 

 Braniff Airwayseko Batzordeko kidea 
1971ko irailaren 15ean, Lasker Incorporated Braniff Airways-eko Zuzendaritza Batzordeko kide hautatu zuten. Braniffeko bigarren emakumezko zuzendaritza-batzordeko kide bihurtu zen, Braniffeko sortzailekide Thomas Elmer Braniffen emazte Bess Clark Braniffen ondoren, zeina zuzendaritza-batzorderako hautatu baitzuten bere senarraren heriotza goiztiarraren ondoren, 1954ko urtarrilean. Mary Lasker Braniff-eko zuzendaritza batzordean izendatzea arraroa zen, eta Amerikako korporazio handietan zuzendari ziren emakume talde oso txiki batean sartu zen.

Lasker 1994ko otsailaren 21ean hil zen. Hil zenean, 10 milioi dolar baino gehiago utzi zizkion Lasker Fundazioari.

 Sariak eta aintzatespenak 
 Mary Laskerrek Askatasunaren Domina Presidentziala jaso zuen 1969an.
 Lau Askatasunen Saria jaso zuen 1987an.
 Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuko  Urrezko Domina jaso zuen 1989an.
 2000. urtean, Alfred Lasker Zerbitzu Publikoaren Saria Mary Woodard Lasker Zerbitzu Publikoaren Saria izatera aldatu zen haren omenez.
 2009ko maiatzaren 14an, Estatu Batuetako Posta Zerbitzuak Lasker omendu zuen 78 zentimoko balioa zuen zigilu bat jaulkiz. Zigilua, neurri batean, AEBetako gobernuak ikerketa biomedikoaren finantzaketa lortzeko duen konpromiso berrituaren aitorpen gisa kaleratu zen. Askapen ekitaldia Laskerren jaioterrian egin zen 2009ko maiatzaren 15ean.

 Erakundeak 

 Birth Control Federation of America
 Planned Parenthood
 National Committee for Mental Hygiene
 Lasker Foundation
 National Health Education Foundation
 National Institutes of Health
 American Cancer Society
 Research to Prevent Blindness
 Cancer Research Institute
 United Cerebral Palsy Research and Education Foundation
 Museum of Modern Art
 American Heart Association

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 New Yorkeko biztanle aipagarriak - Mary Lasker Mary Laskerren biografia, argazkiak eta elkarrizketak Columbia Unibertsitateko Ahozko Historiaren Ikerketa Bulegoko Notable New Yorkers bildumatik.
 Mary Laskerren dokumentuak Profilak Zientzian, Medikuntzako Liburutegi Nazionala (ingelesez)

Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako filantropoak
Kategoria:1994ko heriotzak
Kategoria:1900eko jaiotzak
Kategoria:Emakumea
Kategoria:Emakume aktibistak
Kategoria:Emakume filantropoak
Kategoria:Arte bildumagileak