Eugenio Arozena

Eugenio Arozena (Oiartzun, 1940) euskal antzerkigintzako antzerkigile, zuzendari, sustatzaile eta ikertzailea da. Bere ibilbidea euskal antzerkia sortu, zuzendu, sustatu eta zabaltzean oinarritu da, baita antzerkigintzaren artxibo eta bildumak antolatu eta belaunaldi berrientzat gordetzean ere. Euskal antzerkigintzan figura klabea izan da, hura bizirik mantentzen eta zabaltzen saiatu baita. 

Oiartzunen jaio zen 1940an, eta umeetatik izan du antzerkiarekin harremana. Harek gogoratzen duen lehena hamar bat urte zituenekoa da; hain zuzen ere, 1950ean Manuel Lekuonaren Eun Dukat obra egiteko castinga egin zuen,  ez zen, ordea, aukeratua izan.  

1963an, ordea, bete-betean sartu zen antzerkigintzan, bizikletan zihoala Xabier Leterekin topo egin eta Letek antzerkia egiten hasi nahi omen zuen galdetu zion. Baietz esan eta harekin batera Oiartzunen Lartaun Antzerki Taldea sortu zuen. Talde hori 1963tik 1969ra egon zen aktibo, eta Arozena Leterekin batera alde batetik bestera ibili zen, beste herri batzuetako antzerki taldeekin harremanak sortzen. 

Orduko egoerak, batez ere 1967-68koak, ordea, ez zion euskal antzerkiari batere lagundu. Honela gogoratzen du Arozenak hari egindako elkarrizketa batean: “Dena zen debekua, dena zen isuna edo atxiloketa. Salbuespen egoeran geunden eta ez zen erraza euskarazko edo zein emanaldi antolatzea, zentsurak eta debekuak gainean genituela”. 

Lartaun indarra galtzen hasi zenean, Arozenak Intxixu Antzerki Taldea sortu zuen, eta hamar urtez jardun zuen zuzendari nagusi gisa. Talde horrekin Lartaunen historia, Aralar, Orria 778, Antzerkia deuseztik izatera, Karlistadaren kronika, Inexa de Gaxen eta Iparragirre ama-zorro bezalako obrak aurkeztu zituen, eta bere zuzendaritza estiloa taldearen sormen eta prestakuntza-lanean nabarmendu zen. Arozenak 1981an zuzentzen du haren azken lana talde honen baitan. Intxixuren historia, ordea, ez da bertan amaitzen; izan ere, taldeak funtzionatzen jarraitzen du.  

1977ko Urnietako Euskal Antzerki Taldeen Biltzarrean Hegoaldeko elkartearen arduradun izendatu zuten, eta urte luzez talde berriak sortu, indartu eta prestatzeko lan egin zuen, herriz herri hitzaldiak eta ikastaroak eskainiz. Biltzar horretan Iparraldekoa ere sortzen denez, urte horietan Arozenak Daniel Landartekin soinez soin egiten du lan.  

Horietan zebilela, 1982an, Eusko Jaurlaritzak, Labaien Kultur Kontseilariaren eskutik, ANTZERTI, antzerki zerbitzua sortu zuen, eta bertako zuzendari teknikoa izendatu zuten oiartzuarra. Horretan aritu zen 1997ra arte. 

Urte horien guzti horietan, aipatutako guztiaz gain, hainbat artikulu eta hitzaldi eman zituen antzerkiaren inguruan, bai eta euskal antzerkiaren inguruko hainbat elkarrizketa ere. 

Horretaz guztiaz gain, Arozenak bost hamarkadatan zehar bildutako euskal antzerkigintzako ehunka dokumentuko bilduma osatu du. 2016an Oiartzungo Udalaren bitartez, Euskaltzaindiari eman zion. Bilduma honek euskal antzerkiaren historian izandako ibilbide luzea eta lan praktikoaren arrastoak jasotzen ditu. 

 Obrak 

 ANTZERKIA DEUSEZTIK IZATERA (Xabier Leterekin batera) (1977)  
 ALTABIZKARKO KANTUA (1983)  
 AGUSTIN ZUBIKARAI ETA EUSKAL ANTZERKIA (1991)  
 IÑAKI BEGIRISTAIN ALBISU ANTZERKIGILEA (1995)  
 AITA JOSE ANTXIETA DOHATSUA (1997)  
 SANTA KRUZ APAIZA GERLARI (Anastasio Albisuk idatzia) nire sarrera eta prestakuntzarekin. (1997) 
 PIARRES LARZABAL CARRERE (1997)  
 NEMESIO ETXANIZ TEATROZALEEN GOGOAN (1999)  
 HIRU ANTZERKIGILEEN BARATZA JORRATZEN (2000)  
 GABRIEL ARESTI EUSKAL ANTZERKIAN BIOLA ETA MAILUAREKIN (2000)  
 EUSKAL ANTZERKIA OIARTZUNEN (2006)  
 ZENTSURAREN GURPILEAN EUSKARAZKO ANTZERKIA (2007)

 Erreferentziak