Muriel Robertson

Muriel Robertson FRS (Glasgow, Eskozia, 1883ko apirilaren 8a - Derry, 1973ko ekainaren 14a) Eskoziako protozoologo eta bakteriologoa izan zen, Londresko Lister Institutuan lan egin zuena 1915etik 1961era. Tripanosomaren bizi-zikloari buruzko aurkikuntza garrantzitsuak egin zituen. Alexander Fleming eta Marjory Stephensonekin batera, Mikrobiologia Elkartearen sortzaileetako bat izan zen.

 Bizitza 
Robertson Glasgowen jaio zen, eta Robert Andrew Robertson ingeniariaren eta Elizabeth Ritter emaztearen hamabi seme-alabetako zazpigarrena izan zen. Glasgowko Unibertsitatera sartu arte etxean ikasi zuen. Aitaren bat-bateko heriotzaren ondoren, 16 urte zituela, bere hasierako pentsamenduak Medikuntza ikastea izan ziren; baina amak lehenik Arte Ederretan lizentziatura bat egitea eskatu zion. Aurretiazko zientzia-ikastaroak gradu horretan sar zitezkeen, eta han jaso zuen bere lehen irakaskuntza zientifiko formala. Graham Kerrrekin ikasten ari zela eman zion protozooen bizi-zikloetan lan egiteko lehen aukera. Gai eta interes nagusi bat izango zen hau bere bizitza osorako. Bi urtez lan egin zuen Glasgowen graduatu ondoren. Lehenengo proiektuetako bat Pseudospora volvocis-en azterketa bat izan zen, Volvox algaren protozoo parasito bat.

 Ibilbidea 
1907an Carnegie beka bat eman zioten, eta 1907tik 1910era eduki zuen. Horri esker, Zeilanera (gaur egun Sri Lanka) joan ahal izan zen narrastietan tripanosomen infekzioak aztertzera, Arthur Willeyk, Colomboko museoko komisarioak, lan egiteko lekua eman zionean. Ondoren, Londresko Lister Institutuko langile gisa aritu zen Edward Alfred Minchin irakaslearen agindupean 1910etik 1911ra.

Garai hartan gertatu zen loaren gaixotasunaren agerraldi larri bat Ugandan, 200.000 heriotza baino gehiagoren erantzule izan zela uste dena. Hiru batzorde bidali ziren jarraian gaixotasuna aztertzera, Royal Society-ren babespean. Robertson Ugandako Protektoratu zenaren protozoologo izendatu zuten 1911tik 1914ra. Mpumuko Royal Society laborategian lan egin zuen, Victoria aintziratik gertu, Nyanzatik: gaixotasunaren epizentroa. Laborategian, Trypanosoma brucei-ren (Afrikako tripanosomiasia edo loaren gaixotasuna eragiten duena) bizi-zikloa ikertu zuen odolean eta bere intsektu garraiatzailea den tse-tse eulian, eta bere emaitza iraultzaileak argitaratu zituen, bereziki tripanosomak euliaren listu-guruinetara nola mugitzen den ezarriz.

1923an Zientzia Doktoregoa lortu zuen Glasgowko Unibertsitatean, "Tripanosoma batzuen bizitza-historiaren azterketa" izeneko tesi batekin; tesi horretan, oso xehetasun handiko zitologia-azterketak egin ziren. Nature aldizkarian argitaratutako bere hil-oharrean ikerketa honen berrikuspen batek honako hau dio: "Gai honi buruzko bere lana ez da inoiz ordezkatua edo parekatua izan, eta bere ondorio batzuen zehaztasuna... orain bakarrik baloratzen ari da guztiz".

1936an Medikuntza Ikerketa Kontseiluak Medikuntza Ikerketa Tropikaleko Batzordea sortu zuenean, Robertson Batzorderako hautatutako lehenengoen artean izan zen.
Robertson Lister Institutura itzuli zen 1914an, Lehen Mundu Gerraren aurretik. Bigarren Mundu Gerran Cambridgeko Animalien Patologia Institutuan egindako aldi batez izan ezik, Lister Institutuan lan egin zuen 1961era arte. Bere lan gehiena protozoologo gisa egin zuen, baina bakteriologian lan egin zuen bi mundu gerren bitartean. Bere lanak gangrena gaseosoaren erantzule nagusiak diren bakterio anaerobioak (Clostridia) argitzen eta sailkatzen lagundu zuen.

1947an Royal Society-ko kide hautatu zuten, Dorothy Hodgkin bezala urte berean, eta lehen emakumeak, Marjory Stephenson eta Kathleen Lonsdale, hautatuak izan eta bi urtera bakarrik. Hurrengo urtean, Glasgowko Unibertsitatean Zuzenbideko Doktore Honoris Causa (LLD) izendatu zuten. Medikuntza Tropikalaren Errege Elkarteko eta Biologia Institutuko kide ere izan zen, eta Elkarte Patologikoko, Biologia Esperimentaleko Elkarteko eta Ikerketa Medikoko Klubeko kide. Mikrobiologia Orokorreko Elkarteko sortzaileetako bat izan zen eta 1945etik 1948ra kontseiluan aritu zen.

1948an ofizialki erretiratu ondoren, Robertsonek lanean jarraitu zuen, Nekazaritza Ikerketa Kontseiluak babestuta, Lister Institutuko ikertzaileei bere trebetasunak irakasten 1961era arte. 1950eko hamarkadan glaukoma akutua izan zuen eta begi bat kendu zioten. Denbora labur batez Cambridgen lanean jarraitu zuen, azkenean Ipar Irlandako Limavadyko familiaren etxaldera erretiratu aurretik. Gaixotasun aldi baten ondoren, Derryko Altnagelvin Area Ospitalean hil zen 1973ko ekainaren 14an.

 Erreferentziak 

Kategoria:Eskoziako biologoak
Kategoria:Royal Societyko kideak
Kategoria:1973ko heriotzak
Kategoria:1883ko jaiotzak
Kategoria:Emakumea
Kategoria:Emakume biologoak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume zientzialariak