Basilia Catari Torres

Domitila Basilia Catari Torres (Moco Moco, La Paz, Bolivia, 1965eko apirilaren 15a - 2021eko urtarrilaren 7a) Boliviako etxeko langileen eskubideen aldeko lider sindikala eta aktibista izan zen. Boliviako Etxeko Langileen Federazio Nazionala (FENATRAHOB) sortu zuen, Boliviako etxeko soldatapeko langileen sindikatu-elkartea. 

 Bizitza 
Basilia Catari Torres Chualluma komunitatean jaio zen, Moco Moco udalerrian, La Paz departamentuan. Aitak La Paz hirira eraman zuen 10 urte zituenean, amabitxiaren etxean etxeko langile gisa lan egiteko. Bertan, 13 urte bete arte lan egin zuen inolako ordainsaririk jaso gabe, bere ikasketak babestuko zituela agindu ziotelako ordainketen ordez.

Denbora horretan, Basilia Catarik hiri-dinamiketara egokitu behar izan zuen:  hizkuntzaz aldatu eta gaztelera erabili aymararen ordez; gainera, pollera jantziak ere baztertu zituen. Hala ere, komunitatera itzultzean biak berreskuratu zituen.  

Denbora labur baten ondoren, Basilia Catari hirira itzuli zen, oraingoan El Altora, Rio Seco ingurura, non lehenengo enplegatzailearen ilobaren etxean hasi zen lanean. Bere kontakizunean adierazten zuenez, bi haur zaintzeagatik Bs 50eko soldata agindu zioten leku horretan. Bertan, bi urte eta zortzi hilabetez lan egin zuen, baina lau hilabeteko ordainketa baino ez zuen jaso, tratu txarrak jasateaz gain, eta beraz, ihes egitea erabaki zuen.   

Handik denbora batera, Montículo parrokian, Sopocachi inguruan, antolatu zen emakumeen klubean parte hartzea erabaki zuen. Han, etxeko langileentzako eskulan ikastaroak ematen zituzten. Talde horretatik abiatuta, bere kideekin batera, etxeko langileen eskubideak aldarrikatzen eta defendatzen zituzten sindikatuak antolatzen hasi zen Basilia Catari, lehenik Sopocachi inguruan, 1984ko maiatzaren 20an; gero, San Pedro eta Max Paredes inguruetan.       

De Chualluma he venido lanean bere ideien zati bat azaltzen du.       

Basilia Catarik berebiziko garrantzia ematen zion etxeko soldatapeko langileek egiten zuten lanari. Bere hitzetan:       "Gu gabe profesionalak diren andreek ezingo lukete lanik egin, beren etxeak zaindu beharko lituzketelako. Orduan, guk asko laguntzen dugu produkzioan" 

 Aktibismoa 

 1993an Boliviako Etxeko Langileen Federazio Nazionalaren sortzaileetako bat izan zen, Casimira Rodriguezekin batera.
 1995ean, Guatemalan, Latinoamerikako eta Karibeko Etxeko Langileen Konfederazioko (CONLACTRAHO) idazkari nagusi hautatu zuten.
 2450. Lege-proiektuaren proiekzioa bultzatu zuen, Etxeko Soldatapeko Lana Arautzeko Legea.

 Heriotza 
Basilia Catari pobrezian hil zen, eta diabetesak jota. Etxeko Soldatapeko Lana Arautzeko 2450. Legeak xedatzen zuen osasun-asegurua 2021ean arautu zen, baina berak ez zuen lortu eskuratzea. 

Basilia Catariren lankidea zen Yola Mamaniren kontakizunaren arabera, honelakoa izan zen bere beilatokia:        "Beilatzen ari zen etxea etxe pobrea zen, eta ez zegoen eserlekurik esertzeko; beraz, bere ahizpa gazteenetako batzuek harrizko, adobezko eta zurezko aulkiak armatu zituzten, etxeko langile ohi bakanek eta senitarteko batzuek beilatokian lagun zezaten. Zorua hain zen desberdina, ezen ez baitzegoen loreak geldiarazteko modurik, eta makilak balantza egiten zuen [...]. Minutu batzuk igaro ondoren, hilerrira eramateko ordua zen, bertan ehorzteko. Ordurako ez zegoen hilkutxa altxatzen lagunduko zuenik. Gizon bakarra auzokoen laguntza eske joan zen eta horretan kristau talde bat iritsi zen, hor jakin nuen Basilia eliza ebanjeliko batera joaten ari zela. Haiek lagundu zuten hilobia zulatzen, eta ehorzketa osoan aymaraz abestu zituzten Basilia bizirik ez zela baloratu esaten zuten abestiak, eta alaxpacha-n (zeruan) hobeto egongo zela eta bizitza duina izango zuela"

 Ikus, gainera 

 Casimira Rodríguez Romero

 Erreferentziak 

Kategoria:Emakume aktibistak
Kategoria:Emakume sindikalistak
Kategoria:Boliviako aktibistak