Ajwain

Ajwain edo ajowan (Trachyspermum ammi) Apiaceae familiako landare belarkara da. Indiakoa, Pakistangoa eta Ekialde Hurbilekoa da jatorriz, eta [[espezia gisa erabiltzen dira haren haziak.

 Deskribapena 
Landareak perrexilaren antza du. Haziekin duten antzeko itxura dela eta, lekeei batzuetan haziak esaten zaie, arrautza formakoak eta grisaxkak direlako.

"Hazia" (hau da, lekaren fruitua) mendi-apioaren haziarekin nahasten da askotan, eta hiztegi batzuek ere oker baieztatzen dute mendi-apiotik datorrela.

 Zaporea eta aroma 
Ajwainen fruitu gordinak ezkaiaren usain bera du ia, timola ere baduelako, baina aromatikoagoa eta ez hain sotila da zaporean, eta mingotsa eta mina ere bai. Ajwainen kopuru txiki batek ere plater baten zaporea menderatzeko joera du.

 Historia 
Ajwaina Ekialde Hurbilean sortu zen, ziurrenik Egipton eta Indiako azpikontinentean, baina baita Iranen eta Afganistanen ere. Batzuetan, bereber-janariaren osagai gisa erabiltzen da; espezien nahasketa bat Eritrean eta Etiopian erabiltzen dute. Indian, ekoizle nagusiak Rajastan eta Gujarat estatuak dira, Rajastanek Indiako ekoizpen osoaren % 90 inguru ekoizten baitu.

Sendabelar honen erabilera zaharra da, Karlomagnok emandako Capitulare de villis vel curtis imperii aginduan agertzen den bezala. Agindu horrek belarrak eta ongailuak hazteko eskatzen du bere soroetan, baita "ameun" ere, gaur egun Trachyspermum ammirekin identifikatzen dutena.

 Propietateak 
Karminatibo, estimulatzaile, urdail-babesgarri, aromatiko, toniko, antiespasmodiko, antihelmintiko eta antiseptiko gisa erabiltzen dute, baita ongailu gisa ere.

Haziak timola lortzeko erabili dira, ezkaiak baino onura hobeekin.

 Taxonomia 
(Linneo) Thomas Archibald Spragueek Trachyspermum ammi dekribatu eta Bulletin of Miscellaneous Information Kew (1929(7): 228. 1929) aldizkarian argitaratu zuen.
''Sinonimia
 Ammi copticum L.
 Ammi glaucifolium Blanco
 Ammios muricata Moench
 Apium ammi (L.) Urb.
 Athamanta ajowan Wall.
 Bunium copticum (L.) Spreng.
 Carum ajowan Benth. & Hook.f.
 Carum aromaticum Druce
 Carum copticum (L.) Benth. & Hook.f. ex C.B.Clarke
 Carum korolkowii Lipsky
 Carum panatjan Baill.
 Cyclospermum ammi (L.) Lag.
 Daucus anisodorus Blanco Daucus copticus (L.) Lam.
 Daucus copticus (L.) Pers.
 Helosciadium ammi (L.) Oken
 Helosciadium ammi (L.) Britton
 Ligusticum ajawain Roxb. ex Fleming
 Ligusticum ajawain Spreng.
 Ptychotis ajowan DC.
 Ptychotis coptica (L.) DC.
 Selinum copticum E.H.L.Krause
 Seseli ammoides Jacq.
 Seseli foeniculifolium Poir.
 Sison ammi L. basonimoa
 Trachyspermum copticum (L.) LinkTrachyspermum ammi en PlantListUSDA GRIN entry ITIS entry for Trachyspermum ammi

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Apiaceae
Kategoria:Ongailuak
Kategoria:1929. urtean deskribatutako taxoiak
Kategoria:Asiako flora
Kategoria:Indiako espeziak
Kategoria:Sendabelarrak
Kategoria:Txinatar medikuntza tradizionala