Elena Vecino Cordero

Elena Vecino Cordero (Zamora, 1963) ikertzailea da, Biologia Molekularrean eta Histologian katedraduna eta neuroftalmologian aditua. Glaukomari, malkoari eta erretinosi pigmentarioari buruzko lanak nabarmentzen dira. Gainera, Arte Ederretan lizentziaduna da, dibulgazio zientifikoaren zerbitzura jarri duen alderdi artistikoa, eta erakusketak egin ditu museo eta espazio kultural desberdinetan, bain nazioan, bai nazioartean.

 Biografia 
Elena Vecino Cordero Zamoran jaio zen 1963an. Berak azaltzen duen bezala, neskatila urduria eta bitxia izan zen, inguratzen zuen guztiaz interesatua. Oso txikitatik erakutsi zuen naturari buruzko dokumentalekiko grina, eta bertan aurkitu zituen bere lehen erreferente zientifikoak, besteak beste, Jacques Cousteau ozeanografo frantziarra eta Felix Rodriguez de la Fuente naturalista espainiarra. Hala ere, azkenean liluratu zuena Santiago Ramón y Cajal neurozientzialaria izan zen, eta ez du zalantzarik bere idolotzat jotzeko. Estimulu horiek, Errege Magoek txikitan ekarri zioten mikroskopioarekin batera, bere joera zientifikoa erabaki zutena izan ziren azkenean.Ereñaga, Amaia (12 de julio de 2023). «El mundo, visto a través del ojo de una ballena». www.naiz.eus. Consultado el 14 de enero de 2026.

 Prestakuntza eta ibilbide akademikoa eta ikertzailea 
1980an,18 urte bete baino lehen, bere interes zientifikoek gidatuta, Elena Salamancako Unibertsitateko zitologia-laborategian sartu zen. Horri esker, munduko hainbat tokitan egiten ziren ikerketekin laster sartu zen harremanetan eta  horiekin kolaboratu zuen. Handik gutxira, Salamancako Unibertsitatean biologia ikasten hasi zen. 1986an lizentziatu zen eta hiru urte geroago doktoretza lortu zuen, 1989an. Horrekin guztiarekin batera, Salamancako Arte eta Lanbide Eskolan buztinezko modelatze-eskolak eman zituen, eta, horren ondorioz, garuneko buztinezko ereduak erabili zituen euskarri didaktiko gisa, biologiako tesina defendatzeko. Hori izan zen bere ibilbidean etengabea izan denaren lehen zantzuetako bat: artea, zientzia eta hezkuntza uztartzeko interesa.

1990 1992 urteen bitartean, doktoratu-osteko bat lortu zuen eta 1996an Ikusmenaren Zientzietako bigarren doktorego bat, biak Lund-eko Unibertsitatean. 1995ean, Neuro-Oftalmo Biologia Esperimentaleko Ikerketa taldeko zuzendari izendatu zutenean, bere ikerketa-ibilbideko mugarri nagusietako bat gertatu zen. Postu horretan, ikusmen-sistemari buruzko lan garrantzitsuen buru izan da, mundu osoan erreferente bihurtu diren hainbat ikerketa-lerrorekin:

 Malkoa: gure osasunari buruzko informazio-iturri gisa erabiltzen da, eta modu ez-inbaditzailean laguntzen du gaixotasunak goiz diagnostikatzen eta prebenitzen.SER, Cadena (08/12/2024). «Entrevista a Elena Vecino Cordero. Todo lo que una lágrima dice de tu salud (minuto 23.50)». Cadena SER. Consultado el 22 de diciembre de 2024.
 Glaukoma: patologia neurodegeneratiboa eta itsutasunaren lehen kausa munduan denaren horren azterketa . Bere aurkikuntzei esker, patologia horren tratamendurako saiakuntza klinikoaren aurreko urratsak zehaztu ahal izan dira.
 Erretinosi pigmentarioa: Pennsylvaniako Unibertsitatearekin lankidetzan, patologia horren lehen terapia genikoa eratu zen.

Elena Vecino Corderok bere zientzia-lana irakaskuntzarekin uztartu du, lehenik eta behin Salamancako Unibertsitatean 1990etik 1995era, urte horretan Euskal Herriko Unibertsitatean eskolak ematen hasi baitzen titular gisa, 2004an Biologia Molekular eta Histologiako Katedra lortu zuenarik.«Grupo Oftalmo-Biología Experimental - Grupo Oftalmo-Biología Experimental (GOBE) - UPV/EHU». Grupo Oftalmo-Biología Experimental (GOBE). Consultado el 22 de diciembre de 2024.

 Artea, zientzia eta dibulgazioa 
Elena Vecino Corderoren ibilbideak bere bokazio zientifiko, artistiko eta pedagogikoa uztartzeko borondate argia izan du ezaugarri. Bere heziketa artistikoa Salamancako Arte eta Lanbide Eskolan hasi zuen , Salamancako Unibertsitatean Biologia ikasten zuen bitartean, eta 2014an sendotu egin zen, Euskal Herriko Unibertsitatean Arte Ederretan lizentziatu zenean, eskulturako espezialitatean.

Interes horiek gidatuta, Elenak arteari eta zientziari buruzko dozenaka hitzaldi eman ditu, hala nola Bilboko Guggenheim Museoan emandakoa, Artea, Zientzia eta Sinestesia izenekoa.«Arte, ciencia y sinestesia Impartida por Elena Vecino». Argazkilaritza zientifikoari buruzko hainbat erakusketa egin ditu, nazionalak zein internazionalak, ikusmen baxua duten eta itsuak diren pertsonentzat irisgarriak direnak, natura-zientzietako eta argazkigintzako museoetan eta arte-galerietan, Espainian, Portugalen, Frantzian eta Erresuma Batuan.Horien artean. Horien arten El ojo de la ballena nabarmentzen da.Vecino Cordero, Elena (2022). El ojo de la ballena. Exposición de fotografía científica. Zamora. ISBN 978-84-09-37533-2.

Era berean, dibulgazio-borondate horrek bultzatuta eta emakumezko erreferente zientifikorik ez zegoela jabetuta, Vecinok material pedagogiko bat egin zuen txikienentzat, baleen begiei eta ondoriozko erakusketari buruz,bai eta horiek aniztasun funtzionala duten pertsonetara egokitzeko prozesuari buruz ere. Hiru bideotan banatzen da materiala:

 Elena y la ballena. Elena Vecino Cordero beraren istorioa kontatzen du txikitatik, bere kezkak eta balearen begien gainean ikertzera zerk bultzatu zuen. Sopelako hondartzan, ikertzailearen laborategiaren ondoan, lehorreratutako balea bat aurkitu ondoren –zere arrunt bat, zehazki– zetazeoaren begiak aztertzeko ideia sortu zen.
 ¿Cómo ven las balleneas? Elena Vecinok eta bere taldeak balearen begiari buruz aurkitu zutena azaltzen dute hizkera ulergarrian.Elena Vecino (30 de julio de 2024), 👁️¿Cómo Ven las BALLENAS? 🐳, consultado el 14 de enero de 2026
 ¿Cómo adaptar la exposición de El ojo de la ballena a personas con diversidad funcional? Erakusketa diseinatzeko eta horretarako prestatzeko prozesu osoa kontatzen da.

 Sariak eta aintzatespenak 
Bere ikerketa-lanak estatuko eta nazioarteko hainbat erakunderen sariak jaso ditu , besteak beste:

 American Glaucoma Foundation (2004).«Elena Vecino, catedrática de Biología Celular de la UPV/EHU: “Queremos descubrir los mecanismos celulares de la ceguera por glaucoma”». diciembre de 2004. Consultado el 14 de enero de 2026.
 Itsutasunaren aurkako Borrokaren Fundazioaren Saria –FUNDALUCE– (2004).«Ayudas Fundaluce a la Investigación (2) – FARPE». 9 de junio de 2011. Consultado el 14 de enero de 2026.
 ONCEren Nazioarteko Lehen Saria (2005).
 Alcon Fundazioaren Glaukomako Ikerketa Bikaintasunaren  Saria (2015).
 FECYTaren fotozientzia (2023). Balearen neurona erraldoiari buruzko argazkietako baten hautaketa; edertasuna eta sormena ikerketarekin eta zientziarekin uztartzen ditu."María, Cazcarra Barbanoj José (22 de mayo de 2024). «El ojo de la ballena. Una exposición de fotografía científica | Museo Nacional de Ciencias Naturales». Museo Nacional de Ciencias Naturales. Consultado el 20 de diciembre de 2024.

 Erreferentziak 

 Kanpo-loturak 

 Elena Vecino Corderoren Youtubeko kanala
 Elena Vecino Corderoren webgunea

{{bizialdia|1963ko||Vecino Cordero, Elena}

Kategoria:Euskal Herriko Unibertsitateko katedradunak
Kategoria:Euskal Herriko Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:Gizabanako biziak
Kategoria:1963ko jaiotzak
Kategoria:Emakumea
Kategoria:Biologoak
Kategoria:Ikertzaileak
Kategoria:Artistak