Maude Stanley

Maude Alethea Stanley (Alderly Park, Cheshire, Ingalaterra 1833ko maiatzaren 4a - Ibidem, 1915eko uztailaren 14a) britainiar gazte lanaren aitzindaria eta emakumeen ongizatearen aldeko ekintzailea izan zen.

 Haurtzaroa eta familia 
Stanley, Alderley Park-en jaio zen, Cheshireko Chelford, Edward Stanley politikariaren eta Henrietta Stanley emakumeen hezkuntzako kanpainariaren (geroago Alderleyko Baroia eta Stanley baronesa) laugarren alaba eta 12 seme-alabetatik bosgarrena. 1834an, aitaren aldeko aitonak, John Stanley-k, Alderley-ko Stanley lehen baroiak, bere biloba jaioberriari eskainitako filosofiari buruzko eskuizkribu bat idatzi zuen, Alethea's Book izenekoa.

Stanley-k familiaren erlijioarekiko ikuspuntu tolerante eta liberalak partekatzen zituen: gurasoak anglikanoak ziren, neba zaharrena Henry islamera bihurtua, neba gazteena Algernon apezpiku katoliko erromatarra eta ahizpa gazteena Rosalind agnostikoa. Stanley bera eliza baxu gisa deskribatu izan da. Bere ahizpa gazteenak, Katharine Russell, Amberley bizkondesa, eta Rosalind Howard, Carlisleko kondesa, biek emakumeen sufragioaren aldeko kanpaina egin zuten. Stanley-k ezkondu gabe jarraitu behar zuela erabaki zen, eta Lady Amberley-k bere ahizpari ziurtatu zion gurasoek eta neba-arrebek etxean behar zutela. Lady Amberley-ren seme Bertrand Russellek "Izeba Maude zorrotz eta goibel" gisa deskribatu zuen, Stanley-k bere neba-arreben seme-alaba ugariei izkin egin zien. Russell-ek berak izeba perfektua eta ontasunaren haragiztatzea zela pentsatu zuen. Bere azken urteetan, honela gogoratzen zuen:"Gustura joaten nintzen bera ikustera txikitan, hitz egiten zuen loro bat zuelako, eta batzuetan marrons glacés-ak ematen zizkidalako".1894an, Stanley-k bere iloba eraman zuen Algernon monsinorea bisitatzera Erromara.

Bost Stanley ahizpen artean, Maude da ezkongabe jarraitzen duen bakarra. Bera zen, noski, familiaren "spinster [neska zaharra] izendatua" deituko zena. Kate ahizpari 1860ko hamarkadan idatzi zizkion gutunek, Maudek hogeita hamar urte zituenean, etxean utzitako alaba bakarra izatean zuen depresioa agerian uzten dute. Katek, orduan, «ahizpa faboritoa» zela esaten zion.

Stanley-ren aita 1869an hil zen eta bera bizi zen Londres-ko Smith plazako etxea neba zaharrenak heredatu zuen. Hurrengo urtean, Stanley-k kontinentera bidaiatzea pentsatu zuen, Frantzia-Prusia Gerrako zaurituak erizteko. Atzerrira egindako bidaia luze baten ondoren, ama eta biak Dover kalera joan ziren bizitzera.

 Gazteentzako lana 
ezkerrera|thumb|Camille Silvy-ren albumen Maude Stanley-ren inprimaketa
Stanley-ren posizio sozialeko emakume batek karitateari eta gizarte-lanari denbora eskaintzea espero zen, baina bere inplikazioak aurreikuspenak gainditu zituen. Five Dials-en bisitari gisa hasi zen, gaur egun desagertuta dagoen Londres-ko auzo pobre  batean, non bere neba txikia, Algernon, komisario gisa aritu zen, "zaharkitutzat" jotzen zuena, baina "beste inor sar ez zitekeen etxeetan sartzea" ahalbidetzen ziona.

Stanley-ren ikuspegia pixkanaka laikoagoa bihurtu zen eta gazteentzako lanean kontzentratzen hasi zen. Neskentzako gau eskolak eta klubak irekitzen hasi zen, diru-sarreren zati handi bat horretarako gastatuz. Kaleetan eta patioetan gizon eta emakume gazteengana iristea jarri zuen helburu, haiekin hitz eginez, kartetan eta apustuetan jokatuz. Kluben arteko lankidetza sustatu nahian, 1880an Girls Club Union elkartea sortu zuen (azkenean London Youth bihurtu zena). Stanley-k Poor Law Guardian bezala ere funtzionatu zuen, 1884an Metropolitar Zaharren Kontseiluko gerente eta 1892an Borough Politeknikoko gobernadore bihurtu zen. 1890ean, Club for Working Girls idatzi zuen, emakume gazteen klubei buruzko lehen testua, eta bizitza osorako interesa hartu zuen lanean ari ziren neska nerabeen ongizatean. Bere filantropoen taldean Henry Solly eta Octavia Hill zeuden.

Gazte lanaren aitzindaria, gazte lanaren testu integral goiztiarra sortu zuena - eta Londresko Nesken Kluben Batasuna aurkitzen lagundu zuena. Lady Stanley-ren alaba. Soho Club eta Home for Working Girls sortu zituen.

 Heriotza eta oroimena 
Stanley amarekin bizi izan zen azken hau 1895ean hil zen arte. Lehen Mundu Gerraren hasierak larritu egin zuen, eta Londres-etik alde egitea eragin zion. Bihotzeko gaitz batek jota hil zen Alderley Parkean. Hileta elizkizuna Alderley Park-en egin zen bi egun geroago, eta ondoren Smith Plaza-n oroimenezko ekitaldia egin zen. Bai Maria erreginak eta bai Alexandra erreginak ordezkariak bidali zituzten oroimen zerbitzura. Alexandra erreginaren gutuna idatzi zuen: "Miss Stanley maitearen eta bere lan on guztien oroimenez. Bere Alexandra elizkoiarena"

Sir Robert Lorimer-ek Honen oroitarria diseinatu zuen Maude Stanley ohoregarria-ri 1916an. Bere kokapena ez dago argi.
 Bibliografia 

 Stanley, Maude: Macmillan 1878ko  Five Dials [ Bost Dialei ]buruzko lana 
 Stanley, Maude: Clubs for Working Girls [Neska langileentzako klubak] Macmillan 1890

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak

Kategoria:Ingelesak
Kategoria:Ingalaterrako nobleak
Kategoria:Ingalaterrako aktibistak
Kategoria:Ingalaterrako feministak