Riqq

Riqq edo Rekk () panderoaren itxura duen musika tresna bat da, menbranofonoen multzokoa, Egipton eta Ekialde Hurbilean jatorria duena.

Arabiar herri-musikan erabiltzen da, Egiptoko eta Siriako arabiar musika klasikoan (takht) dantzariak gidatzen ditu. Sufien musika erlijiosoan (hadhra) ere oso erabilia da.

 Hedapen geografikoa 
Gaur egun riqq izenarekin Egipton, Iraken, Libanon, Palestinan eta Sirian erabiltzen da. Sudanen riqq-aren erabilera berriagoa da, eta gurtzarekin lotuta dago. Libian mriqq deitzen zaio.

Riqq-aren antzekoa persiarren Daf () panderoa da, baina hura handiagoa da.

 Deskribapena 
Riqq-ak zurezko uztai borobila du. 15-18 cm inguruko diametroa izan ohi du eta 2,5 eta 3,5 cm arteko altuera. Ondo tinkaturiko larruzko partxea dauka alde batean. Tradizionalki arrain larruzkoa zen partxea, arraiarena edo marrazoarena, gaur egun ahuntz-larrua erabiltzen da gehienbat. Uztaian zehar dauden zuloetan binaka jarritako metalezko 10 txinda pare ditu, normalean letoizkoak izaten dira eta 0,8-0,9 mm-ko lodiera izaten dute.

Txuriz, beltzez eta grisez margotua dago eta apaindurak ditu erantsita, sarritan hennazko edo nakarrezko margoak erabiltzen dira.

 Teknika 
250px|thumb|Adel Shams El Din musikari egiptoarra.
Riqq jotzaileari dabet al-iqa‘ izena ematen zaio zaio. Jotzaileak ez du abesten.

Riqq panderoa ezkerreko eskuarekin eusten da bertikalki eta astindu egiten da txindek soinua atera dezaten. Eskumako eskuarekin partxea kolpatzen da erdialdean, hatzekin edo esku ahurrarekin. Sarritan darbuka izaten duenez alboan harentzako erritmo ziklikoa markatzen du, iqa’at edo awzan, baina inprobisazio aukera handiak ere ematen ditu. 

Esku biak erabiltzen direnez, eta azala, zura eta txindak konbinatzen direnez, konplexutasun handiko erritmoak sortzen dira.

Jotzaileak bortizki astindu dezake buruaren gainean eta ondoren belaunen parera jaitsi, eta horizontalean ere mugitzen du. Horregatik ohikoena zutik dagoela jotzea izaten da.

 Historia 
Egipton eta Ekialde Hurbilean antzinatik jo izan da, baina riqq izena XIX. mendetik aurrera erabili izan da. 

Aipamenik zaharrena VII. mendekoa da, baina posible da aurretik sortu izana. Arabiarrek Ekialde Hurbileko beste musika tresna batzuekin batera XIII. mendean Iberiar penintsulara eraman zuten eta pandair izenaz ezagutu zen. Espainiarrek ondoren Erdi Aroan Europan zehar zabaldu zuten eta beranduago espainiar zein portuges kolonoek Ameriketara eraman zuten. 

XVII. mendean otomandarrek eraman zuten berriz Europara, oraingoan ekialdetik sartu zen.

 Musikari ezagunak 
Michel Baklouk Merhej (1928-2020) palestinar-libanoarra 50 urtez aritu izan zen riqq-a jotzen Fairuz abeslariarekin batera. Gaur egungo riqq jotzaile ezagunenetakoa Adel Shams El Din egiptoarra da.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Soinueneako fitxa

Kategoria:Danborra
Kategoria:Asiako musika tresnak
Kategoria:Afrikako musika tresnak