Tomas Goikoetxea

Tomas Goikoetxea hernaniar politikari ezkertiarra izan zen. Hernin jaioa 1949an, hainbat ezizenez ezagutua izan da, eta haien artean aurkitzen dira Garikoitz, Gaurthus eta Fermin Gorraitz. Baina ezizen horietan famatuenan Flanagan da.  

Ibilbide politiko luze eta esanguratsua izan zuen Tomas Goikoetxeak, baina beti gelditu ohi zen bigarren plano batean, bere figura ez zelarik oso ezaguna bilakatu. Ibilbide hori Alderdi Komunistan hasi zuen, langilegoaren egoera onartezina eta klase borrokaren ideiak bereak egin, eta ondorengo ibilbide guztia baldintzatuko zutelarik. 

Alderdi komunistatik, ordea, euskal nazionalismorako bilakaera egin zuen. Bilakaera hori ETA politiko militarraren garaian gauzatu zuen eta bertako kide bihurtu zen. ETA politiko militarretik, ordea, Euskal Iraultzarako Alderdira (EIA) aldatu zen hura sortu zenean; hain zuzen ere, 1977 inguruan. Euskal Iraultzarako Alderdia Euskadiko Ezkerra (EE) deituriko koalizio baten parte bilakatu zen. 

Goikoetxearen, eta beste hainbaten usteetan, EEk porrot egin zuen; izan ere, espainiar estatuko ezker guztiari gertatu zitzaion bezala, sozialdemokratizatu egin zela zioen Goikoetxeak, bai eta eskuindartu egin zela, ez baitzuen inork gizarte eredua eztabaidatzen. Hori guztia euskal edo espainiar nazionalistak zirenaren eztabaidaren azpian ezkutatu zutela zion Goikoetxeak, ezkertiar nazionalista izatea, nazionalitate eta gizarte gaiak bateratzea zela eta nazioa klase-borrokarako marko gisa hartzea zela defendatzen zuelarik.  

EEren porrotaren ondoren, Ezker Batuan (Izquierda Unida) sartu zen. Ezker Batuan sartzeko arrazoiak bi izan ziren: alde batetik, erradikaltze berri baten beharra zegoela iruditzen zitzaiolako eta berriro ere gorri izan behar zutelako; eta bestetik, espainola zen alderdia izan arren, EBk estatu federalaren alde serio lan egiteko prest zegoelako eta herrialdeen autodeterminazioa defendatzen zuelako, Flanaganek EBren barruan euskal independentziaren alde borrokan jarraitu zuelarik. 

1995an udal hauteskundeen baitan, Hernian HBrekin batera elkarlanean ibili zen. Hala esan zuen Argiari eskainitako urte hartako elkarrizketa batean: “Alkatetza HBri itzultzeko asmotan gabiltza, baina programa baten baldintza normaletan, ez soilik kontzientzia demokratikoagatik, alegia, irabazleari zor zaiona itzultzeko. Udaletan gastu publikoaren dinamika biziatuta dago oso. Espekulazio guztiak ahantzi, eta dirutza bera beste modu batera gastatu behar da, udaletxea beste modu batera enfokatuz. HBrekin gai horien inguruan hitz egiten hasi gara, eta sintonia ona dago. Politika ezkertiarragoa egin behar da, oraingoa eromena baita.”. Eta azkenean, hauteskundeak HBk irabazi zituen, bozken %38,65arekin 7 zinegotzi eskuratu zituelarik. 

Ibilbide politikoaz harago, baina aldi berean estuki lotuta, Tomas Goikoetxeak ibilbide literario, teoriko eta kazetari bat ere egin zuen. Hainbat liburu argitaratu zituen. Haietan lehenengoa Gaurthus izenekoa izan zen. Ondoren, Sobre el nacionalismo revolucionario, socialismo abertzale y marxismo nacional vasco izeneko testu teorikoa argitaratu zuen Hendaian 1976an, Mugalde deituriko argitaletxearekin. Argitaratutako hurrengo liburua, ordea, Gaurthusen jarraipena izan zen, eta Hernani izenburua izan zuen. Liburu hau, 1978an atera zuen kalera Hordago argitaletxearekin eta bertan literatura eta politika nahastu zituen. Azkenik, 1980an, La venganza de vivir eleberria argitaratu zuen.

Honekin estuki lotuta, 1978an, Iñaki Mujika Arregik Hordago argitaletxea sortu zuenean, Goikoetxea, Txema Larrearekin batera, ETAren dokumentuak biltzen zituzten liburuak editatu zituen. Gainera, aurretik aipatu diren liburu batzuk, hain zuzen ere, 1978tik aurrerakoak, argitaletxe horrekin argitaratu zituen.

Kazetaritzari dagokionez, “Euskadi Sioux” deituriko Diario Vascoko eranskin batean, Eginen eta Punto y Horan kolaboratu zuen.

Lan politiko eta literario guzti honi beste lan bat ere gehitu behar zaio, hain zuzen ere, Donostiako alde zaharreko Morgan jatetxeko sortzaileetako bat izan zen Sole anaia-arrebekin batera. 

Bizitza pertsonalari erreparatuz gero, Hernian jaio zen, baina urte gehienak Donostian eman zituen. Bertan jaio zen bere seme-alaba bakarra, Jule Goikoetxea Mentxaka, zeina 1981ean jaio zen. Julek, aitak bezala, ibilbide politiko luzea du, eta hainbat liburu argitaratu ditu, lehenengoa, Tratactus, aitari eskaini ziolarik. Tomas Goikoetxea 2010eko otsailaren 21ean zendu zen Donostian, 62 urte zituelarik. Haren agurra izandako bizitzaren erakuslea izan zen, familiakoek zein lagunek Eusko Gudariak eta Internazionala euskaraz kantatzen amaitu zutelarik. 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
LA VENGANZA DE VIVIR : Zabala Garikoitz: Amazon.es: Libros

Hernani I | Bibliotecas UPV/EHU Bibliotekak