La Zumayana zementu fabrika

La Zumayana zementu fabrika Pedro Gurrutxaga Uriarte eta haren beste bazkide batzuek 1893an Zumaiako Narrondo auzoan ireki zuten lantegia zen.

1893. urtean Pedro Gurrutxagak, Eusebio Gurrutxagaren semea zenak, Narrondo auzoko Baiona baserriaren lurrak erosi zituen bertan zementu fabrika bat eraikitzeko. Ordurako, baina, lantegia eraikita ba omen zegoen.

1902ko apirilean fabrikak sua hartu zuen, eta galera ekonomikoak handiak izan ziren. Lanean berriro hasi, eta 1903. urtetik aurrera, Pedro hil ondoren, Hermanos de Pedro Gurruchaga izenarekin jarraitu zuen denbora txiki batez; izan ere urte horretako abenduan Gurruchaga, López y Cía. sozietatea sortu baitzuten.

Lau urte beranduago, 1907an, fabrikak betirako itxi zuen.

 Ezaugarriak 

Eraikinak bi isuriko tekatua zuen eta elkarrekin komunikatutako pisu bakarreko bi nabe zituen. Izkinak harlanduzkoak dira eta hormak, berriz, harlangaitzez eginikoak. Alboko hormetan adreiluz eraikitako bost leiho zituen. Tximinia erregogorrezko adreiluzkoa da.

Ekoizpen prozesuak bi fasetan egiten zen, kaltzinazioa eta ehotze lanak, eta biak bertan egiten ziren bi eraikin paralelotan banatuta.. Hasieran, harria egosteko edo kaltzinatzeko hiru labe zituen, baina zazpira ere igo zen kopurua. Ehotzeko, Morel sistemako bolazko errota zentrifugoa zuen, eta Loizeau markako mailudun birrintzeko lurrun-makina bat ere bazuen.

Auzoaren hegoaldeko San Jose zementu fabrikaren inguruan gertatzen den bezala, gunea industrien inguruan sortzen zen egitura sozialaren erakusgarri da eta lantegia ekoizpenerako eraikuntzak eta langileentzako etxebizitzak osatutako multzoa zen Zumaiako iraganeko industria gunetarako panelen edukien eta diseinu proposamena (argitaragabekoa). Xabier Alberdi Lonbide, Oihana Artetxe Fernández, Patricia Prieto Soto. Zehazten Zerbitzu Kulturalak (2013)..

Tupa Debako Sakonberriko harrobitik ekartzen zuten hasieran, eta 1901. aurrera herri bereko Urberuagakotik edo Zestoako Sansinenea parajetik ekarritakoa .

Gaur egun, ikusgai daude fabrikaren kanpoko hormak, tximinia, kaltzinaziorako zazpi labeen multzoa, errota eta biltegi gunea eta langileen etxebizitzak.

 Babesa 
Euskal Autonomia Erkidegoko Zerrendatutako Kultura Ondasunaren inbentariatutako ondasuna da, 25 zenbakiarekin.

14. zenbakiarekin Zumaiako Arau Subsidiarioen Natura eta eraikuntza historiko-arkitektonikoko ondarearen katalogoan dago.

 Irudi galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Industria ondarea
 Zementugintza hizpide izan da gaur goizean Narrondon
 Zumaian barrena herri bideetatik
 Urola Beheko zementu naturalaren egileak

Kategoria:Fabrikak
Kategoria:1893an sortutako enpresak
Kategoria:Zumaiako ondarea
Kategoria:Zumaiako ekonomia