Jagannath tenplua (Puri)

Jagannath tenplua  Puri (Odisha, India) hirian dagoen tenplu hindu historikoa da, Vishnuren aldaera den Jagannathi eskainia. Egungo tenplua, X. mendetik aurrera berreraiki zuten, aurreko tenplu baten tokian, eta Anantavarman Chodaganga erregeak, Ekialdeko Ganga dinastiako lehenak, lanak hasi zituen.

Puriko tenplua bere urteroko Ratha Yatra edo karrozen jaialdiagatik da ezaguna, non hiru jainko nagusiak tenpluko karroza erraldoi eta landuek arrastatzen dituzten. Karroza hauek ingelesezko Juggernaut izena eman zioten. Indiar tenplu gehienetan dauden harrizko eta metalezko ikonoak ez bezala, Jaganatharen irudia egurrez egina dago eta hamabi edo hemeretzi urtean behin erreplika zehatz batek ordezkatzen du. Tenplua Char Dham edo Lau Bizilekuetako bat da.

Tenplua sakratua da indiar guztientzat eta batez ere vaishnavistentzat. Santu handi asko, Ramananda eta Rāmānuja Āchārya kasu, estuki lotuta zeuden tenpluarekin. Ramanujak Emar Mutt ezarri zuen tenplutik gertu, eta Govardhan Mutt, lau Shankaracharyetako baten egoitza. Era berean, garrantzi berezia du vaisnavismo gaudiya mugimenduaren jarraitzaileentzat. Haren sortzailea, Chaitanya Mahaprabhu, Jaganathajainkotasunak erakarria, Purin bizi izan zen urte askoan.

 Historia 
Tenplua Ganga dinastiako errege Anantavarman Chodagangak eraiki zuen XII. mendean, bere ondorengo Narasimhadeva II.ak Kendupatnako kobrezko plakan egindako inskripzioak iradokitzen duen bezala. Anantavarman, jatorrian, shivaita zen, eta, noizbait, vaishnavita bihurtu zen, 1112an, Utkala eskualdea konkistatu ondoren (bertan dago tenplua). 1134-1135 urteen inguruko inskripzio batek tenpluari egindako dohaintza erregistratzen du. Beraz, tenpluaren eraikuntza 1112. urtearen ondoren hasi bide zen.

Tenpluaren kroniketako historia baten arabera, Anangabhima-deva II.ak eratu zuen: kronikek 1196, 1197, 1205, 1216 edo 1226 eraikuntza-urteak aipatzen dituzte. Honek iradokitzen du tenpluaren eraikuntza amaitua izan zela edo tenplua Anantavarmanen seme Anangabhimaren erregealdian berriztatua izan zela. Tenpluaren multzoa, hurrengo erregeen erregealdietan garatu zen, Ganga dinastiakoak eta Sūryavanśha dinastiakoak (Gajapati Inperioa) barne.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Tenplu hinduistak
Kategoria:XII. mendean amaitutako eraikinak
Kategoria:Odishako eraikinak
Kategoria:Indiako tenpluak
Kategoria:Erlijioa Odishan