Sesklo

Sesklo edo Sesclo () Greziako herri bat da, Volos udalerrian dagoena, Magnesia unitate periferikoan eta Tesaliako kanpoaldean. Europako hego-ekialdeko historiaurrean, Sesklo Neolitoko Greziako kokaleku garrantzitsua izan zen, Brontze Aroaren aurretik eta Mizenastar aroa baino milaka urte lehenago.

 Historia 
Kokaleku honek Europako lehen kultura neolitikoari ematen dio izena, Tesalian eta Greziako Mazedoniaren zati batean barrena hedatzen zena. Aurkitutako aztarna zaharrenek adierazten dute kultura material hau K.a. 6850 inguruan sortu zela +/- 660 urteko errore-marjinarekin. Lehen kokalekuak, K.a. VI. milurtekoaren aurrekoak, Aitzin-Sesklo (talde nagusia) eta Aurre-Sesklo (bigarren mailako taldeak, ezaugarri berezituekin) izenez ezagutzen dira, eta nekazaritza aurreratua eta zeramikaren erabilera Ekialde Hurbilean baino goiztiarragoa erakusten dute.

Seskloko biztanleek mendixketan eraiki zituzten herrixkak, garia eta garagarra lantzen ziren haran emankorretatik hurbil, eta batez ere, ardi eta ahuntz taldeak zituzten, behiak, txerriak eta txakurrak ere bazituzten arren. Etxeak txikiak ziren, gela bat edo bi zituztenak, hasieran egurrez edo buztinezko adreiluz (adobez) eginak. Geroago, eraikuntza-teknika homogeneoagoa bihurtu zen, eta etxe guztiak adobez eraikita daude, harrizko zimenduekin. K.a. VI. milurtekoan, bi mailako lehen etxeak daude eta hirigintza argia sumatzen da.

Herrixkako etxeak elkarren ondoan zeuden eta angeluzuzeneko oinplanoa zuten, ia karratuak, buztinezko edo adobezko hormak, kontrahormak barrualdean eta zutoin-ilara bat erdian, teilatuari eusten ziotela. Atea, hormarik motzenean zegoen, eta aurrean, bi zutoinek eutsitako ataria zuten. Barnealdea horma luzeekiko perpendikularrak ziren paretek zatitzen zuten espazioa eta gela nagusia barruan zegoen azken aretoa zen. Mendetan zehar eraikuntzan hainbesteko eragina izango zuen megaroiaren bertsio primitiboa zen, beraz. 
Aitzin-Seskloko maila baxuenetan (zaharrenetan) ez da zeramikarik aurkitu, baina bertako biztanleek berehala garatu zuten zeramika oso fina (edalontziak eta kopak), kolore gorri edo marroiko pintura geometrikoekin apaintzen zutenak. Sesklo osoaren garaian zeramika mota berriak sartu ziren. Aroaren amaiera aldean, dekorazioa sugar motiboekin egiten da. Sesklo estilo "klasiko" horretako zeramika Mendebaldeko Mazedonian eta Serbian ere erabili zen.

 Asia Txikiko aztarnategiekin konparazioak 
Biztanle horiek Asia Txikitik emigranteak izan ote zitezkeen ikertzen denean, antzekotasun handiak daude Asia Txikiko zeramika bitxiaren eta Neolito hasierako zeramika greziarraren artean, baina antzekotasun horiek Ekialde Hurbileko zeramika primitibo guztien artean daudela dirudi. Formen errepertorioa ez da oso desberdina, baina Asia Txikiko ontziak, Tesaliako bere homologoak baino sakonagoak direla dirudi. Sesklo kulturaren berezko kaikuak ez dira oso sakonak, apur bat irekiak dira eta ez dira aurkitu Asia Txikiko kokalekuetan. Eraztun-oinarria ia ezezaguna zen Anatolian; oinarri lau eta plano ganbilak, berriz, ohikoak ziren han. Oro har, ontzien itxura desberdina da, eta lehen irudien itxura, gainera, guztiz desberdina.
Çatal Hüyuk XII. eta XI. mailetan oso ezohikoa den zeramikak Seskloko Neolito Goiztiarraren I. mailako zeramika motaren antza du, baina pasta oso bestelakoa da, eta partzialki begetala da. Zeramika hori garaikidea da, hobeto egina dagoen Tesaliako zeramikarekiko, eta ez da han erabilitako materialaren aitzindaria. Oro har, aurkitutako aztarna arkeologikoetan oinarrituz, pentsatzen da Seskloko zeramikaren garapena, Greziako kokaleku neolitikoetatik independentea izan zela. Seskloko zeramikaren bereizgarria hondo horiaren gaineko dekorazio gorria da, edo zuria hondo gorriaren gainean.
Eskura dauden datuek adierazten dute, halaber, abereen etxekotzea Argisan gertatu zela K.a. 6300. urtean, Neolitikoko zeramika aurreko garaian; zeramikarik ez zuten Sesklo mailetan,  etxekotutako abereen hezur zatiak zeuden. Ekialde Hurbilerako, mota horretako lehen gertakari bati buruzko informazioa, Çatal Hüyük-etik dator, zehazki VI. mailatik, K.a. 5750 ingurukoa dena, nahiz eta XII. geruzan (K.a. 6100 ingurukoa) ere egon daitezkeen horren aztarnak. Horrek esan nahi du abereen etxekotzea Greziako kontinenteko bertakoa dela.The Petralona Cave and Anthropological Museum

 Emakumeen iruditxoak 
Kultura honen ezaugarri garrantzitsu bat emakumeen estatuatxoen ugaritasuna da, sarritan haurdun daudenena. Ordurako ezaguna zen giza irudiak Ekialdeko Mediterraneoko Mesolitoan eta lehenago Paleolitoan irudikatu zirela, baina Neolitoan garatu zen eskultura txikia, dela buztinezkoa, dela harri iraunkorragoetan (marmola edo esteatita). Emakume esteatopigoaIpurdi eta izter handiak irudikatzen dute gehienetan, kultura neolitikoan hain zabaldua dagoen jainkosa ama edo ugalkortasunaren sinboloa irudikatuz, antza denez. Eskultura mota hori Balkanetan eta Danubioko multzo neolitiko gehienetan milaka urtetan egin ziren, nahiz eta ezin den esan eremu horretakoak bakarrik zirela. Aipagarria da, bere berritasunagatik, Seskloko iruditxo bat, emakumezko irudi batena, besoetan  haur bat duena eta lerro margotuekin apaindua dagoena: Inudea.

 Seskloren garrantzia 
Seskloko kultura garrantzitsua da Neolitoaren hedapenean Europan. Ikerketak eta haren datazioak adierazten dute kultura horrek Balkanetako beste kultura batzuetan (Karanovo I-II eta Starčevo-Körös) eragina izan zuela eta horiek piztuko dituzte Danubioko kultura neolitiko garrantzitsuak. 

 Amaiera 
"Inbasioaren teoriak" dio Diminiko neolitikoko jendea, K. a. 5000 inguruan Sesklo Kulturaren konkista bortitzaren erantzule izan zela. Teoria horren arabera, Dimini eta Sesklo  identitate kultural desberdinak zituzten. Baina, Ioannis Liritzis arkeologo fisikoak, ordea, bestelako historia bat kontatzen du, R. Galloway-rekin batera, Diminiko eta Seskloko material zeramikoak konparatu baitzituen, datatzeko termoluminiszentzia erabiliz. Horri esker, Dimini-n kokaguneetako biztanleak K. a. 4800 inguruan agertu zirela jakin zuen, Sesklo kultura erori baino lau mende lehenago (K. a. 4400). Horren aurrean, Lyritzisek ondorioztatu du Seskloko biztanleak eta Díminikoak elkarrekin bizi izan zirela aldi batez.

 Erreferentziak 
Kategoria:Europako Neolitoko kulturak

 Kanpo estekak 

  Greziako Kultura Ministerioaren webgunea: Sesklo (grekoz)