Julio Rey Pastor

Julio Rey Pastor (Logroño, 1888ko abuztuaren 14a - Buenos Aires, 1962ko otsailaren 21a) espainiar matematikaria izan zen. 1934an, Espainiako Matematikako Errege Elkarteko presidente eskaini zion Rey Pastorri, garai hartan Madrilgo Unibertsitate Zentraleko Analisi Matematikoko katedraduna zena eta Buenos Airesko Unibertsitatean zebilena; itxaronaldi baten ondoren, hark uko egin zion. 1955ean, CSICeko Matematika Institutu Nazionaleko zuzendaria zela, Espainiako Matematikako Errege Elkarteko presidente hautatu zuten.

 Biografia 

José Rey Canca malagar eta militarraren eta Julia Pastor Vallejo logroñotar eta irakaslearen semea izan zen. Lehen ikasketak bere jaioterrian egin zituen amaren familiaren zuzendaritzapean, eta Logroñoko Sagasta Institutuan jarraitu zuen, 1903an Batxilergo titulua lortuz. Hasieran karrera militarrerako prestatzeko asmoa izan zuen, baina ez zuten Zaragozako Akademia Militarrean onartu, matematikako ariketa gainditu ez zuelako. Orduan, Zientzia Zehatzak ikastea erabaki zuen Zaragozako Unibertsitatean, non Zoel García de Galdeanoren ikasle izan zen; Rey Pastorrek "matematika modernoaren apostolu" gisa definitu zuen Galdeano.

1909an bere doktore-tesia irakurri zuen Madrilen "Irudi elementalen korrespondentzia" gaiari buruz. Hiru horretan, beste matematikari batzuekin batera, Espainiako Matematika Elkartea sortu zuen. 1911n Oviedoko Unibertsitateko Analisi Matematikoko katedra lortu zuen oposizio bidez. Ikasketak Zabaltzeko Batzordearen (JAE) bekei esker, Alemanian jarraitu zuen prestatzen: 1911n Berlinen eta 1913an Gotingan, Felix Kleinen tutoretzapean. Horri esker, Erlangengo Programa bertatik bertara ezagutu ahal izan zuen. 1913an Oviedoko Unibertsitatean ikasturtea ireki zuen "Espainiako Matematikaren Historia" buruzko hitzaldi batekin.

1914tik aurrera Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean izan zen katedradun. Bere jarduera akademikoarekin batera, matematikaren jatorria eta bilakaera ikertu zituen, arreta berezia jarriz matematikari espainiarrei. Lan horren fruitu izan zen "Analisi Matematikoko ikasgaien laburpena" (Resumen de las lecciones de Análisis Matemático). 1915ean Madrilgo Ateneoan hitzaldi ziklo bat eman zuen, ondoren "Matematika gorenerako sarrera" (Introducción a la matemática superior) izenarekin argitaratu zena; lezio horiek matematikak hartzen ari ziren orientazio berriaren aitzindari izan ziren.

 Argentina eta azken urteak 

1917an Buenos Airesera bidaiatu zuen lehen aldiz, Espainiako Kultur Erakundeak gonbidatuta, José Ortega y Gassetek utzitako katedra betetzeko. Bere hitzaldiek ikasleen artean eragin handia izan zutenez, hurrengo urteetan ere itzuli behar izan zuen. 1919an, Espainian, berak sortutako Laborategi eta Mintegi Matematikoan ekin zion lanean berriro. Urte hartan, Espainiako Matematika Elkartearen aldizkariak krisia jasan zuen artikulu zientifiko faltagatik; Rey Pastorrek "Revista Matemática Hispanoamericana" argitaratzea proposatu zuen, gastuak bere gain hartuz.

Zientzia Zehatz, Fisiko eta Naturalen Errege Akademian sartu zen 1920an, Argentinara behin betiko bizitzera joan baino urtebete lehenago. Buenos Airesko Unibertsitatean postu bat lortu zuen, ezkondu eta bi seme-alaba izan zituen. Hala ere, harreman estua mantendu zuen Espainiako matematika munduarekin, oporraldiak hara joateko aprobetxatzen baitzituen. 1954an Espainiako Errege Akademian sartu zen, "F" eserlekuan. 1959an Buenos Airesko Unibertsitateak irakasle emeritu izendatu zuen eta urte berean Alfontso X.a Jakitunaren Ordena Zibileko Gurutze Handia eman zioten.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:XIX. mendeko matematikariak
Kategoria:XX. mendeko matematikariak
Kategoria:Espainiako matematikariak
Kategoria:Logroñotarrak
Kategoria:Zaragozako Unibertsitateko ikasleak