Dioxigeno

Dioxigenoa, oxigeno molekularra, oxigeno diatomikoa edo oxigeno gaseosoa (normalean oxigeno bakarrik deitua) 2 oxigeno atomoz osatutako molekula diatomikoa da. Gas koloregabea, usaingabea eta zaporegabea da (presio- eta tenperatura-baldintza normaletan). Oxigenoaren beste aldaera alotropiko bat ere badago, hiru atomoz osatua: O3, ozono izenekoa. Atmosferan duen presentziak Lurra babesten du Eguzkitik datorren erradiazio ultramorearen eraginetik.

Oxigeno likidoak eta solidoak kolore urdinxka arina dute, eta bi egoeretan oso paramagnetikoa da. Oxigeno likidoa, normalean, aire likidoaren destilazio zatikatuaren bidez lortzen da, nitrogenoarekin batera.

Ia metal guztiekin erreakzionatzen du (metal nobleak izan ezik), eta korrosioa eragiten du.

 Aplikazioak 
Oxigenoaren erabilera nagusia suziri motorretan oxigeno likidoa erabiltzen dute; prozesu industrialetan eta garraioan, berriz, errekuntzarako oxigenoa airetik zuzenean hartzen dute. Beste industria-aplikazio batzuk soldadura eta altzairuaren eta metanolaren fabrikazioa dira.

Medikuntzak oxigenoa ere erabiltzen du, arnasa hartzeko zailtasunak dituzten pazienteei gehigarri gisa emanez; eta oxigeno-bonbonak erabiltzen dira hainbat kirol-praktikatan, hala nola urpekaritzan edo lan-jardueretan, leku itxietara edo gutxi aireztatutako lekuetara sartzean, atmosfera kutsatuekin (biltegien barruko garbiketa, pintura-geletan lan egitea, etab.). Aireontzietan ere erabiltzen da, fuselajea deskonprimituz gero ("oxigeno-maskarak" deiturikoak).

Oxigenoak euforia eragiten du arnasten dutenengan; horregatik, historikoki dibertimendu gisa erabili izan da, eta praktika horrek gaur egun ere irauten du. XIX. mendean, oxido nitrosoarekin nahastuta, analgesiko gisa ere erabili zuten.

 Historia 
Oxigenoa, grezierazko ὀξύς «azido» da, eta -geno, berriz, γεν «sortu» hitzetik ekarria, Lavoisierrek 1774an emandako izena, azken finean oxigenorik ez duten azido asko dauden neurrian zehaztugabe bilakatu dena, Carl Wilhelm Scheele botikari suediarrak aurkitu zuen 1771n, baina bere lanak ez zuen berehalako errekonozimendurik lortu, eta batzuetan Joseph Priestleyri egozten zaio, zeinek 1774ko abuztuaren 1ean modu independentean aurkitu zuen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Oxigenoa
Kategoria:Gas industrialak