Ergyng

Ergyng (edo Erging) Britaniar Erroma-osteko eta goi erdi aroko erresuma bat izan zen, V. eta VII. mendeen artean existitu zena. Geroago, ingelesez Archenfield izenaz ezagutu zen, lurralde historiko ohia.

 Kokapena 
Erresumaren lurraldea gaur egungo Herefordshire mendebaldean zegoen (gaur egun Ingalaterrako lurraldearen parte), bere erdigunea Monnow eta Wye ibaien artean kokaturik. Hala ere, gaur egungo Monmouthshire-n ere sartzen zen eta Wye ibaiaren ekialdera hedatzen zen, non Ariconium (galesez: Ergyng) izeneko antzinako hiri erromatarra zegoen, Weston under Penyard-en, bere izena hortik jaso zezakeena; baliteke lehen hiriburua izan izana. Mapa batzuek erakusten dute Ergyng gaur egungo Deango Basoa zeharkatuz Severn ibairaino hedatzen zela.

 Monarkia 
Erromatar legioak Britainiatik 410. urtean erretiratu ondoren, egitura zentralizatuaren ordez hainbat erakunde politiko txikiago sortu ziren. Ergyng erresumaren lurrak hasieran Glywysing (gaur egungo Glamorgan) eta Gwent erresumen parte zen, baina badirudi une batez independente bihurtu zela V. edo VI. mendean Peibio Clafrog-en agintaldian, eta berriz ere VII. mendearen hasieran Gwrfoddw Hen-en garaian.

Peibio izan zen San Dubrizio (edo Dyfrig) santuaren aitona, Ergyngeko lehenengo apezpikua eta Hego Galesen kristautasuna ezartzen lagundu zuen pertsona garrantzitsua. Honek irakaskuntza monasterio handiak sortu zituen Llanfrothen-en (Hoarwithy inguruan) eta Moccas-en, eta badirudi apezpikutzaren egoitza San Konstantin-en elizan (Goodrich-en) egon zela.

Dubrizioren lehengusua, Gwrgan Fawr ("Handia"), bere errege nagusienetako bat izan zen, eta litekeena da Glamorgan-eraino hedatzea bere eragina, Neath ibairaino. VII. mendearen erdialdean. Onbraust Ergyngekoa Meurig Gwentekoarekin ezkondu zen, eta haien seme Athrwys bi erresumen errege bihurtu zen. Azkenean, Ergyngeko erresuma cantref soil bihurtu zen, hundred (azpi-probintzia) baten pareko galestar administrazio unitate bat.)

 Historia berantiarra 
VIII. menderako, Merciako erresumaren boterearen hedapenak gatazkak sortu zituen bertako britainiarren aurka, eta IX. menderako merciarrek Hereford eta bere inguruko bereganatu zituzten. Antzinako eliza britainiarrak Merciaren esku geratu ziren, eta britainiarrak "atzerritarrak" bihurtu ziren —ingelesez, "Welsh"— beren lurretan bertan. Hego Galesko beste eremu batzuekin alderatuta, oso leku-izen zahar gutxi mantendu dira, eta hori neurri batean ingelesaren goiztiar etorrerari egotzi izan zaio.

Ergyngeko lurra ingelesez Arcenefelde edo Archenfield izenez ezagutu zen. Bere biztanle galesdunek eskubide berezi batzuk mantendu bazituzten ere, lurraldea zalantzarik gabe Hereford-eko konderri ingelesaren barruan sartu zen Galesko Legeetan 1535 eta 1542 urteetan.

Archenfielden oraindik nahiko gales hitz egiten zen Elisabet I.a erreginaren garaian, Hereford-eko apezpikua lau apezpiku galesekin batera Bibliaren eta Otoitz Liburu Orokorraren galeserako itzulpenaz arduratu baitzen. Galesa oraindik ohiko hizkuntza zen XIX. mendearen lehen erdian, eta diote elizako zaindarien iragarkiak bi hizkuntzetan -galeseraz eta ingelesez- jartzen zirela 1860. urtera arte.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Galesko historia
Kategoria:Erdi Aroko Europako estatuak
Kategoria:Desagertutako erresumak