Santakutze kobazuloa

Santakutze kobazuloa, Mendaron dagoen eta Paleolito garaiko hainbat grabatu aurkitu duten leizea eta aztarnategia da. Santakurutz mendiaren magalean dago, itsas mailatik 170 metro gora, Santa Ana baselizaren gainena.

Kobazuloa 1985ean aurkitu zuen Azkoitiko Munibe taldeak, eta 2023an topatu zuten labar-artea Suharri kultur elkarteko kideek, EHUko Maria Jose Iriarte eta Alvaro Arrizabalagaren koordinazioarekin egindako lanetan. Kantabriako Unibertsitateko Cesar Gonzalez Sainz ikerlariak egiaztatu zuen aurkikuntza. Egin beharreko azterketa arkeologiko eta artisitikoak egin ondoren erabaki zuten grabatuen berri ematea. Grabatuen ezaugarri teknikoen eta duten antolaketaren arabera, denak garai berean ikusi zuten ikerlariek.

Kobaren kanpoaldean egindako arkeologia lanei esker, bertako faunaren eta harrizko materialak ere berreskuratu ahal izan dituzte, eta  egindako analisien arabera, giza taldeek noizean behin erabiltzen zuten haitzuloa. Paretetako koprolitoek eta atzaparkaden markek erakusten dute batez ere animaliak bizi izan zirela bertan, besteak beste, hartzak eta hienak. Azterketa arkeologikoak eta artistikoak egin ondoren, eta babesteko asmoz haitzuloa itxi egin zen.

Haitzuloaren barruan, gizakeik egindako grabatu paleolitikoak dituzten lau panel txiki identifikatu dira; horien artean, nabarmentzen dira animalien bi irudi bukatu gabe — bisonte bat eta ahuntz bat— eta irudirik osatzen ez duten zenbait marra.

 Antzeko koba inguruan 
2018an, gisa horretako azken aurkikuntza egin zen, Mendaron bertan, Agarre haitzuloan, baina geroztik, Gipzukoan ez zen horrelakorik topatu. Agerren, zintzilikario bat eta labar artea aurkitu ziren; Paleolito garaikoak horiek ere. 

Mendaron egiten ari diren ikerketek berresten dute irudikapen grafiko eta artistikoak ez zirela soilik horma-euskarriaren gainean egin, baita hezurra bezalako material organikoaren gainean ere.

Ikeralrien esanetan, "Santakutzeko aurkikuntzak indartzen du Deba bailararen garrantzia Gipuzkoako arte paleolitikoaren testuinguruan. Aizkotxo, Agarre eta Santakutzeko haitzuloek erakusten dute Mendaro inguruak garrantzi berezia izan zuela" .

 Babes maila 
Eusko Jaurlaritzak Balizko Arkeologia Gunea kategorian sailkatua dauka, eta Ustezko arkeologia-eremua babes-maila eman zion 1997. urtean.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Miquel Sasieta Larrañaga (2011) Cueva Santakutz III (Garagartza) XX. kanpaina, Arkeoikuska: Investigación arqueológica,  0213-8921, 2011 zk., 369-370

Kategoria:Labar-pinturak
Kategoria:Mendaro
Kategoria:Euskal Herriko aztarnategi arkeologikoak