Txillardegi (eta Monzon) Bergaran

Txillardegi (eta Monzon) Bergaran Jose Luis Alvarez (Txilardegi) hizkuntzalariaren eta Telesforo Monzonen bizitzetako pasarte baten narrazio grafikoa da. Egilea Kote Camacho da.  2023an Udalbiltzak antolatutako Geuretik sortuak ekimenaren baitan Bergaran egonaldia egin zuen eta Koteren gidoi eta marrazkiz osatutako istorio bat "Hona bostekoa" komiki bilduman jaso zen. 2025ean istorio hori grapa-formatuan argitaratu zuen bere kabuz Txillardegi (eta Monzon) Bergaran izenburupean.

Komiki Films SLek 2025ean argitaratutako edizio horretan Telesforo Monzonen ekarpena ere azpimarratzen da. Txillardegi Liburutegia Herri Ekimenak taldearekin elkarlanean egin zuten liburuaren zabalkuntza, eta salgai jarri zuten elkartearen eta hizkuntzalariaren familiaren laguntzarekin.

 Argumentua 
Lehenengo orrietan euskara batzeko beharra planteatzen da, Txillardegiren ikasle garaietan, 1948 urtean Bilbon dagoela. Hurrengo orrialdeetan hamarkadek aurrera egiten dute, Txillardegik Telesforo Monzonekin erbestean dituen eztabaidak ardatz. Baionan eratutako elkarteak 1964 urtean adostutako arauak Euskaltzaindiak onartuko ditu 1968an Arantzazun. Ondoren osatuko dute, azkenean 1978an Bergaran elkartuko direlarik batzuk eta besteak, Euskaltzaindiaren VIII. biltzar historikoan.

Baionako Euskal Idazkaritza euskara batuaren sorrera bultzatzeko elkarte bat izan zen. 1963an Baionan sortu zen eta Txillardegiren gidaritzapean lan egin zuen. Lurralde guztietako euskaltzaleak zeuden bertan, eta garaiko erakunde nagusien babesa eskuratzen saiatu ziren. Euskara batuaren lehen araudiak osatu, jendaurrean aurkeztu eta eztabaidatzea zen helburua, momentu haietan Euskaltzaindiak batasunaren auzian erakusten zuen geldotasuna gainditu nahi zuten.

1964ko abuztuaren 29 eta 30ean, 40 bat lagun elkartu ziren, eta bi eguneko eztabaiden ondoren, euskara batuaren oinarritzat jo litekeen testua onartu zuten bigarren egunean. Urtebete geroago, txosten bat plazaratu zen hartutako erabakiekin. Txostenak hiru atal zituen: ortografia, deklinabidea eta aditza. Gainera, amaieran h letraz idatzi beharreko hitzen zerrenda luzea zekarren. Txosten hura izan zen Euskaltzaindiaren Arantzazuko Batzarrak 1968an onartu zuen txostenaren aurrekari nagusia, eta euskara batuaren sorrera-agiritzat hartu izan da geroago.

Baionako Euskal Idazkaritza elkartearen «arima» Txillardegi  izan zen. Txillardegik elkarte horretan egin zuen lana ilustratzen du komikiak.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Kote Camacho – IMDb
 Kote Camacho – FilmAffinity
 La Gran Carrera – FilmAffinity
 Don Miguel – Kimuak
 La Gran Carrera – Kimuak
 Elkartea – Banatu Filmak
 European Film Awards Talent
 Txillardegi Gogoeta Gunea, XXI. mendeko hizkuntza politika pentsatzeko. Aize Otaño, berria.eus, 2021-09-24)