Luis XIV.aren gobernu absolutua

Luis XIV.a Frantziakoaren, Eguzki Erregea bezala ezagutzen zenaren, 1691tik 1715era arteko erregealdi absolutua izan zen bere erregealdi luzearen (1643–1715) gailurra, absolutismo monarkikoak, boterearen zentralizazioak eta frantziar estatuaren indartzeak ezaugarritu zutena, baina baita zailtasun ekonomiko gero eta handiagoak, gatazka armatuak eta errege-boterearen higadurak ere.

 Absolutismoaren sendotzea 
Luis XIV.ak jainkozko zuzenbideko monarkia absolutua ordezkatzen zuen: uste zuen bere boterea zuzenean Jainkoagandik zetorrela. Bere esaldi ospetsuak:

“L’État, c’est moi” (“Estatua ni naiz”) laburbiltzen du ideia hau.

 Nobleen boterea ezabatu zuen: noblezia Versaillesen mantendu zuen, bere begiradapean, errege-botere politikotik kenduz.

 Gobernuaren kontrol absolutua: ez zituen Estatu Nagusiak bildu, eta bere ministroek obedientzia osoa zor zioten.

 Zentralizazio administratiboa: intendente izeneko funtzionarioak erabili zituen probintziak bere izenean gobernatzeko.

 Gerrak eta kanpo politika 
Garai hau bi gerra nagusik markatu zuten:

Bederatzi Urteko Gerra (1688–1697)

1691 baino lehen hasi bazen ere, garai honetan garatu zen:

 Frantziak Europako koalizio handi baten aurka borrokatu zuen (Augsburgoko Liga).

 Gatazkak erreinua finantzarioki agortu zuen.

Espainiako Ondorengotza Gerra (1701–1714)

 Karlos II.a Espainiakoa hil ondoren hasi zen, Luis XIV.aren biloba, Filipe Anjoukoa, oinordeko gisa utzi zuena.

 Aurkariek beldur ziren Frantzia eta Espainia monarka bakar baten pean batu egingo zirela.

 Frantziak Ingalaterra, Austria eta Herbehereek zuzendutako koalizio handi bati aurre egin behar izan zion.

 Emaitza: Filipe V.a Espainiako errege gisa onartu zuten, baina Frantziako tronurako eskubideak uko egin zizkion. Frantziak bere helburua lortu zuen, baina herrialdea agortuta eta pobretuta geratu zen.

Krisi ekonomikoa eta fiskala

 Gerra luzeek finantza krisi kroniko bat ekarri zuten.

 Estatua izugarri zorpetu zen, eta herriaren gaineko zerga-zama handitu egin zen.

 Zerga-sistema ez-eraginkorra eta desberdina zen: noblezia eta kleroa salbuetsita zeuden, eta herri xeheak, berriz, zerga gehien jasaten zuen.

Kultura eta propaganda

 Luis XIV.ak artea eta kultura botere-tresna gisa erabili zituen.

 Versailles absolutismoaren eta errege-boterearen ikur bihurtu zen.

 Arteak, literatura eta zientzia sustatu zituen, baina beti estatuaren kontrolpean.

 Azken urteak eta ondarea 

 Bere azken urteetan, Luis XIV.ak tragedia pertsonal asko jasan zituen (bere semearen, biloben eta birbiloben heriotza).

 1715ean hil zen, 72 urteko erregealdiaren ondoren, eta bere birbiloba Luis XV.a oinordeko gisa utzi zuen.

 Frantzia potentzia errespetatu gisa utzi zuen, baina pobretuta eta tentsio sozialek jota, azkenean Frantziako Iraultzara eramango zutenak.

 Kabinetea 
+Osaketa, 1691eko uztailaren 16a – 1715eko irailaren 1aFuntzioaIrudiaTitularraEpeaFrantziako erregea95x95pxLuis XIV.a Borboikoa1691eko uztailaren 16a – 1715eko irailaren 1aLehen Estatu MinistroaGanbera Handia125x125pxGodefroy-Maurice de la TourGerrarako Estatu idazkaria100x100pxLouis-François-Marie Le Tellier de Barbezieux1691eko uztailaren 16a – 1701eko urtarrilaren 15a100x100pxMichel Chamillart1701eko urtarrilaren 8a – 1709ko ekainaren 9a109x109pxDaniel Voysin de La Noiraye1709ko ekainaren 9a – 1715eko irailaren 1aZigiluen zaintzailea1714ko uztailaren 2a – 1715eko irailaren 1a97x97pxLouis Boucherat1691eko uztailaren 16a – 1699ko irailaren 2a85x85pxLouis II Phélypeaux de Pontchartrain1699ko irailaren 5a – 1714ko uztailaren 1aItsas Armadako Estatu idazkaria1691eko uztailaren 16a – 1699ko irailaren 5aErrege Etxearen Estatu idazkaria102x102pxJerôme Phélypeaux de Pontchartrain1699ko irailaren 5a – 1715eko irailaren 1aItsas Armadako Estatu idazkariaKanpo Arazoetako Estatu idazkaria109x109pxCharles Colbert de Croissy1691eko uztailaren 16a – 1696ko uztailaren 28a98x98pxJean-Baptiste Colbert de Torcy1696ko uztaiaren 28a – 1715eko iraialaren 1aErlijio Erreforma deituriko Estatu idazkaria119x119pxBalthazar Phélypeaux de Châteauneuf1691eko uztaialren 16a – 1700eko apirilaren 25a114x114pxLouis II Phélypeaux de La Vrillière1700eko apirilaren 25a – 1715eko irailaren 1aKantzilerra97x97pxLouis Boucherat1691eko uztailaren 16a – 1699ko irailaren 2a109x109pxDaniel Voysin de La Noiraye1714ko uztailaren 2a – 1715eko irailaren 1a85x85pxLouis II Phélypeaux de Pontchartrain1699ko irailaren 5a – 1714ko uztailaren 1aFinantzetako kontrolatzaile nagusia1691eko uztailaren 16a – 1699ko irailaren 5a98x98pxMichel Chamillart1699ko irailaren 5a – 1708ko otsailaren 20a99x99pxNicolás Desmartes1708ko otsailaren 20a – 1715eko irailaren 1aMaisu Handia103x103pxLouis III de Bourbon-Condé1691 – 1710104x104pxLouis IV Henri de Bourbon-Condé1710 – 1715Poliziako teniente nagusia95x95pxGabriel Nicolas de La Reynie1691 – 169793x93pxLouis Auguste de Bourbon1697 – 1715