Ceda - La Celada

Ceda – La Celada Tafallan dagoen aztarnategi arkeologiko bat da, Brontze Aroko aztarnak dituena.

Prestazio Handiko Trenaren (TAP) Zaragoza-Iruña linea eraikitzen ari ziren bitartean, legar-fabrika baten ustiapenak argitara atera du Brontze Aroko (K.a. II. milurtekoa) aldi baterako kokaleku baten aztarnategia. Ordura arte ustekabeko erritu- eta ekonomia-jarduerak dokumentatzeko aukera eman du, denbora-testuingururako.

Aurkikuntzen artean, hauek nabarmentzen dira: Bi ehorzketaren hondarrak; Brontze Aroko Nafarroako zeramika-ontzi multzorik osoena eta Kobrezko lingote multzo bat, ia 6 kilokoa, garai hartarako aberastasun txiki bat zena.

 Indusketa lanak 
Indusketa-lanak Nafarroako Gobernuko Kulturako Zuzendaritza Nagusiarekin – Vianako Printzea Erakundearekin- eta Tafallako Udalrekin lankidetzan egin dira, eta 2020tik 2023ra bitartean egin ditu Adifek, legar-maileguen eremu batean.

130 egitura aurkitu zituzten 2 hektareako azaleran. Beheragune xumeak dira morfologia desberdineko lurretan, hainbat elementu ezberdinen azatarna: bi etxolen zutoin-zuloak, siloak, sutondoak, bestelako su aztarnak eta abar. Aztarnategia Brontze Aroan sortu zen, K.a. II. milurtekoaren erdialdean, eta aldi baterako habitat txiki bat izan zen, oso ohikoa Nafarroan.

Mota horretako aztarnategiak, “zulo-eremuak” izenekoak, egitura galkorrekin eraiki ziren, eta, beraz, ez dira haien eraikuntza-hondarrak kontserbatu (gutxieneko harrizko egiturak dituzten etxebizitzak, lurzoruak, harrizko itxiturak, etab.), hauskortasuna eta luberritze-efektua direla eta. Hala ere, bertako biztanleen bizirauteko moduei, ingurumen-baldintzei, teknologiari eta abarri buruzko tresna eta datu esanguratsuen hondarrak dokumentatzea ahalbidetu dute. Hala ere, indusketari esker, informazio ugari azaleratzen da eta, batzuetan, ustekabeko aurkikuntzak egiten dira.

Aztarnategiko arkeologia-lanak amaituta, aurkitutako hondakinak Nafarroako Gobernuko Arkeologia Funtsetan kontserbatu dira, eta bertan zaharberritzen ari dira. Aldi berean, ikerketa zientifiko bat egiten ari dira Vianako Printzea Erakundearen eta Kulturaren Zuzendaritza Nagusiaren arteko lankidetzaren bidez. Bertan, Ondare Historikoaren Zerbitzuko, Olcairum SLko eta hainbat ikerketa-zentrotako (Valladolideko Unibertsitatea eta Madrilgo Unibertsitate Autonomoa, CSIC, etab.) teknikariek parte hartzen dute. Lan horien artean daude erradiokarbonako datazioa, metalen eta horien jatorriaren analisia, zeramika egiteko teknologia, hondakin organikoak, arkeofauna, antropologia, etab.

 Kobre totxoak 
Hobi bat egon zen lekuan, gaur egun beteta dagoena baina kolore ezberdin duen lurraz, buztinezko lapiko bat aurkitu zuten kobrezko lingotez betea, bi eredu ezberdinekoa.Berako industria metalurgikoaren azterketak herri hura Akitaniako kostaldearekin lotzen du. Aurkikuntzaren arabera, garai hartako ekonomia uste baino konplexuagoa zen. Nafarroako eta Bordeleko lingoteen arteko antzekotasunak esan nahi du arragoan urtutako kobrea buztinezko molde berdinean isuri behar zela, forma eta tamaina jakin bat har zezan.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Aztarnategi arkeologikoak
Kategoria:Brontze Aroa
Kategoria:Tafalla