Meyer Lansky

Meyer Lansky (Grodno, 1902ko uztailaren 4a - Miami Beach, Florida, 1983ko urtarrilaren 15a) estatubatuar mafioso judua izan zen.  

Charles “Lucky” Lucianorekin batera, XX. mendeko judu-estatubatuar krimen antolatuaren erreferente nagusietako bat izan zen. Mafiaren dirua garbitzeko finantza-sistema gehienaren sortzailea.

 Biografia 
Meyer Lansky Majer Sutxowliński izenarekin jaio zen Grodnon, Errusiar Inperioaren zati batean, gaur egun Bielorrusian. 1911n bere familia Estatu Batuetara joan zen bizitzera, Manhattango (New York) Lower East Side delakoan finkatuz.
Eskolan Lucky Luciano ezagutu zuen. Eskolan Lucky Luciano ezagutu zuen, eta honek menderatzen saiatu zen, baina aurrez aurre jarri zitzaionean, haren ausardia miresten zuen eta lagun minak bihurtu ziren. Meyerren beste lagun handi bat Bugsy Siegel zen. “Debekuaren” garaian klan bortitzenetako bat osatu zuten biek. Jacob "jake" Lanskyren anaia zen Lansky, 1959an Habanako (Kuba) Hotel Nazionalaren administratzailea zena.

 Jokoarekin lotutako negozioak 
1936. urtearen inguruan joko-sareak ezarri zituen Floridan, New Orleansen eta Kuban. 1940ko hamarkadan, Bugsy Siegel Lanskyren bazkideak Las Vegaseko hotel berrian, Flamingoan, inbertitzeko konbentzitu zituen Mafiako buruak. Atzerapen garestien ondoren, Flamingo hotela oraindik ez zegoen zabalik negozioetarako. Flamingoaren auziaz eztabaidatzeko, Mafiak hitzaldi sekretu bat egin zuen Habanan, Kuban, 1946an. Beste buruzagiek Siegel hiltzea eskatzen zuten bitartean, Lanskyk bigarren aukera bat eskatzen zuen bere lagunarentzat. Aukera hori izan arren, Siegelek Mafiako dirua xahutzen jarraitu zuen Flamingo hotelean. Familiaren bigarren bilera deitu zuten. Hala eta guztiz ere, kasinoak irabazi txikiak zituen. Lanskyk beste behin, Lucianoren laguntzarekin, Siegeli denbora gehiago emateko konbentzitu zuen familia. 

Flamingoak dirua galtzen segitzen zuen. Hirugarren bilera batean, familiak erabaki zuen Siegel bukatuta zegoela. Buruzagiak umiliatu zituen eta ez zien aukerarik eman. Oso onartua da Lanskyk berak eman zuela Siegel hiltzeko azken "baiezkoa", Siegel familiarekin zuen harremanagatik. 

1947ko ekainaren 20an, Siegel tirokatu eta hil zuten Beverly Hillsen, Kalifornian.
Siegel tirokatu eta hogei minutura, Lanskyko kideak, Gus Greenbaum eta Moe Sedway barne, Flamingo Hotelean sartu ziren, jabetzaren kontrola beren gain hartuz. FBIren arabera, Lanskyk interes komertzial ugari mantendu zituen Flamingo hotelean hurrengo 20 urteetan. Lanskyk elkarrizketa askotan esan zuen, kasurik egin izan baliote, Ben Siegel bizirik egon zitekeela.

Horrek Las Vegasen botere transferentzia bat ere markatu zuen, New Yorkeko familia kriminaletatik Chicagokoetara. Hala ere, eta nahiz eta bere boterea aurreko urteetan baino mugatuagoa egon, Lanskyk Tony Accardo Chicagoko buru mafiosoari aholkatu eta lagundu zion negozio hori ezartzen.
eskuinera|thumb|Meyer Lansky 1958an atera zen New Yorkeko polizia-etxetik, alferkeriagatik atxilotu ostean.

 Gerra garaian 
1930eko hamarkadan, Meyerrek eta bere taldeak nazien alderdiko kideak eta Estatu Batuetako jarraitzaileak aurrez aurre jartzen zituzten. Lanskyk Yorkvilleko (Manhattan) ekintza bitxi bat gogoratu du. Auzo alemaniarra da, eta Lanskyk eta haren hamabi kidek eraso egin zuten.

Bigarren Mundu Gerran, Lansky erabakigarria izan zen Itsas Inteligentziako Bulegoaren Underworld operazioan. Operazio horretan, Estatu Batuetako gobernuak kriminalak errekrutatu zituen, infiltratu naziak eta U-boot-ek zabaldutako saboteatzaileak bilatzeko.

Lucky Lucianoren autobiografia baimenduaren arabera, garai horretan, Lanskyk Estatu Batuetako Armadako goi mailako ofizialekin tratu bat zehazten lagundu zuen. Tratu horrek Lucky Luciano kartzelatik askatzea zekarren; ordainetan, Mafiak New Yorkeko Portuko ontzioletan eraikitzen ziren ontziak segurtatzen zituen. Itsaspeko alemaniarrek egunero hondoratzen zituzten ontzi aliatuak kostaldean, eta beldur handia zuten jarraitzaile naziek sabotajea egingo ote zieten.

 Kubako inbertsioak 
II. Mundu Gerraren ondoren, aske utzi zuten Lucky, espetxetik, baldintzapean: Siziliara itzuli behar zuen. Hala ere, Luciano Kubara joan zen ezkutuan, eta Mafia estatubatuarraren operazioen kontrola hartu zuen berriz. Lucianok ere kasino batzuk kudeatzen zituen Kuban, Fulgencio Batista Kubako diktadorearen laguntzarekin, nahiz eta Estatu Batuetako gobernuak presio ahula egin Batistak Luciano deporta zezan. Turismoak Kubara izandako gorakadarekin, Meyer ere irlan gogor inbertitzen hasi zen. 1957an, Meyerrek eta Batistak Riviera eraiki zuten, Lanskyren ametsik handiena.

Estatu Batuetako Mafian Batistaren lagunik minena Lansky zen. Elkarrekin harreman iraunkorra izan zuten hiru hamarkadatan. New Yorkeko Waldorf-Astorian 40ko hamarkadaren amaieran egon zen bitartean, harreman sinbiotikoa zuten, eta Batistak hipodromoen eta kasinoen kontrola eskaintzen zien Lanskyri eta Mafiari. Batistak apustu handietara ireki lezake Habana, eta bere gobernuak dolar bakoitzeko dolar bat irabaz lezake US$1 milioi gaineko hotel-inbertsio guztiak, kasinoko lizentzia barne. Lansky, noski, Kubako apustu operazioen erdigunean egon liteke. Habanan mafiaren goi-bilera batera deitu zituen berehala bere kideak. 

 Habanako Konferentzia 
Habanako Konferentzia 1946ko abenduaren 22an egin zen Hotel Nazionalean.  1932ko Chicagoko bileraz geroztik, Ameriketako Estatu Batuetako Mafiaren lehen bilera handia izan zen hau. Bertan izan ziren, besteak beste, Joe Adonis eta Albert "The Mad Hatter" Anastasia New Yorkekoak, Frank Costello, Joseph "Joe Bananas" Bonanno, Vito Genovese, Moe Dalitz, Thomas Luchese, eta Santo Trafficante Jr. Tampakoak, Carlos "The Little Man" Marcello New Orleansekoa eta Stefano Magaddino, Joe Bonannoren Buffaloko iloba. Chicagotik etorri ziren Anthony Accardo, Fischetti anaiak, "Trigger-Happy" Charlie, Rocco eta, juduen mafiaren ordezkari gisa, Lansky eta "Dandy" Phil Kastel Floridakoak. Lehenengo iritsi zena Salvatore Lucky Luciano izan zen, Italiara deportatua izan zena, eta Habanara pasaporte faltsu batekin bidaiatu behar izan zuena. Lansky liluratuta geratu zen Habana berri baten ikuspegiarekin, diru kopuru egokia inbertitzeko prest zeudenentzat aproposa. "Las Vegas latinoa" izango zen hiri bat, eta droga trafikoa, prostituzioa, legez kanpoko lan negoziazioak eta estortsioa negozioan zituen edonorentzat leku aproposa izan zitekeena. Lucianoren testigantzen arabera, Mafiaren errege izendatuko zuten, Kubatik negozioak zuzentzeko Estatu Batuetara itzultzen utzi arte. Gaueko entretenimendua, besteak beste, Frank Sinatrak eskaini zuen, Fischetti anaiekin Kubara hegan egin zuena.

 Delitua Kubaz jabetu zen 
1952an, Lanskyk Carlos Prio Socarrás presidenteari 250,000 dolarreko SESeko funtzionario-eroskeria eskaini zion, Batista boterera itzul zedin. Batistak boterea hartu zuenean, apustuen, prostituzioaren eta narkotrafikoaren negozioak gora egin zuen. Diktadorea Lanskyrekin harremanetan jarri zen eta urtero E.H. $25,000ko soldata eskaini zion Apustuetako Ministro ez ofizial gisa. 1955ean, Batistak apustuen legeak aldatu zituen, eta gaueko klub berri batean milioi bat dolar inbertitzen zuen orori apustuen lizentzia bermatu zion. Las Vegas-ko joko-lizentzietan ez bezala, inork ez zekien nondik zetorren dirua. Inbertsio-epea zenbat eta luzeagoa izan, gutxienez 10 urte behar izan ziren zergarik gabe. Gobernuak lizentzietarako 25,000 dolarreko U.S. eman dezake, gehi irabazien portzentaje bat kasino bakoitzean. Kubako txanpon-makinak, txanpon-kopuru txikiak ematen zituztenak barne, Batistaren anaia politikoaren probintzian zeuden, Roberto Fernandez y Miranda, Armadako jenerala eta kirol-zuzendaria, eta Fernandezek Habanako parkimetroekin ere irabaziak lortzen zituen. Hoteletarako inportatutako materiek gora egin zuten, eta Kubako kontratistek behar baino dezente gehiago gastatzen zuten. Zurrumurrua zebilen lizentzia bat lortzeko behar ziren 250,000 dolarren atzean eroskeria dezente gehiago behar zela. Aldizkako ordainketak beharrezkoak ziren eta politikari ustelek jasotzen zituzten.

 Zabalkundea hasten da 
Lansky Montmartre Club berritzen hasi zen eta berehala jarri zen martxan Habanan. Hotel Nazional esklusiboan kasino dotore bat martxan jartzeko interesa ere adierazi zuen, El Castillo de los Tres Reyes del Morro, Habanako badia menperatzen zuen gotorleku zaharra, menderatzen zuena. Lanskyk parte bat hartu eta goi-mailako jokalarien gune bat egin nahi zuen. Lanskyren ideia Ernest Hemingway bezalako estatubatuar erbesteratuen ideien gainean sortu zen eta hotel dotorea 1955ean ireki zen negoziora Eartha Kitten show batekin. Kasinoak berehalako arrakasta izan zuen

Hotel eta kasino guztiak amaitu zirenean, Batista bere irabaziak kobratzen hasi zen. Gauero, "maleta gizona" k Trafficantekoen interesen %10 kobratzen zuen; Sans Souci kabareta eta Sevilla-Baltmore, Commodoro, Deauville eta Capri hotelak (George Raft aktorearen jabego partzialekoak). Lanskyren kasinoen barruan, Habana Riviera, Nacional, Montmartre Club eta beste batzuk zeuden, %30 ematen ziotenak. Lanskyk eta bere gaizkileek beren delituengatik jasotzen zuten kopuru osoa ez da inoiz ziurtatu. Makina txanponjaleek milioi bat dolar baino gehiagoko ekarpena egiten zuten erregimeneko banku-kontuetan.

 Iraultza 
Hala ere, 1959ko Kubako iraultzak eta Fidel Castro boterera igotzeak Mafiak Kuban egin beharreko inbertsioetarako giroa erabat aldatu zuen. 1958ko Urte Berrian, Batista Dominikar Errepublikara ihes egiteko prestatzen ari zen bitartean, eta handik Espainiara (1973an erbestean hil zen), Lansky 18 milioi dolar eta 440 logelako Habana Riviera hotelean egindako US $3 milioi ospatzen ari zen. Kasino asko arpilatu eta suntsitu zituzten gau hartan, Lanskykoak barne. 

1959ko urtarrilaren 8an, Castro Habanan sartu zen eta boterea hartu zuen, Hilton bertan kokatuz. Lansky aurreko egunean Bahametara eta Karibeko beste leku batzuetara joana zen. Presidente berriak, Manuel Urrutia Lleók, kasinoak itxi zituen, hotel-jabetzekin batera nazionalizatzeaz gain. 

1960ko urrian Castrok uharteko kasino eta hotelak nazionalizatu zituen, eta legez kanpo utzi zituen apustuak. Honek Lanskyren irabaziei eragin zien bereziki. Gutxi gorabehera US $7 milioi galdu zituen. Miamiko kasinoen porrot gehigarriarekin, Lansky Las Vegaseko bere diru-sarreren menpe egotera behartu zuten.

 Azken urteak 
Azken urteetan, Meyerrek bizimodu sedentarioa eta profil baxukoa egin zuen Miamiko etxean, batez ere FBIren etengabeko jazarpenetik ihesi.

70eko hamarkadan, babesa eskatu zuen Israelen, itzuleraren LegeanMeyer Lansky  oinarrituta, baina eskubide hori ukatu egin zioten, mafiosoaren estatus ezagunean eta Ameriketako Estatu Batuek Israelen aurka egindako presio handian oinarrituta, berriro estraditatu eta epaitegietara eramateko.

Biriketako minbiziak jota hil zen, 1983ko urtarrilaren 15ean, 80 urte zituela, alargun bat eta hiru seme-alaba utzita. Egunkarietarako, Lansky inoiz baino aktiboago zegoen. Garai hartan, FBIk uste zuen 300 milioi dolar baino gehiago zituela banku-kontuetan ezkutatuta, baina ez zuten inoiz dirua aurkitu. 

Hala ere, bere biografo Robert Laceyk Lansky ekonomikoki arazoak zituela deskribatzen du, ezin zuela bere seme elbarrituaren gastu medikoak ordaindu, eta azkenean pobrezian hil zela. Laceyrentzat, ez zegoen inolako frogarik " Lansky Amerikako krimen antolatuaren buruzagia, burua, motor sekretua, inspiratzailea eta kontrolatzailea zelako ideia" babesteko.  Lansky familiako bizirik iraun zuten kideekin egindako elkarrizketen bidez ondorioztatzen du oso gehiegizkoa zela eta gangsterren kontu-hartzaile gisa aipatzea zehatzagoa dela bera gangster gisa baino. Bere bilobak J.T. English idazleari esan zion 1983an hil zenean, Lanskyk 37.000 dolar baino ez zituela utzi eskudirutan.  Bere azken urteei eta gauzak nola gaizki joan zitzaizkion Kuban galdetu ziotenean, Lanskyk ez zuen azalpen gehiago eman... "Kanporatu egin ninduten, hori izan zen dena", izan zen esan zuen guztia.

1982ko irailean, Forbesek bere zerrendan sartu zuen Estatu Batuetako 400 gizon aberatsenen artean. 100 milioi dolarretan kalkulatu zuten haren dirutza.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Israelgo telebistari emandako elkarrizketaren bideoa
 Meyer Lansky - The Most Senior Jew in The Mafia 1-6
 Meyer Lansky - The Most Senior Jew in The Mafia 4-6

Kategoria:Bielorrusiako juduak
Kategoria:Kubako historia
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako mafiakideak