Braña

300px|thumb|Branizas Lunadan, Cuvalruyo begiratokitik ikusiak (1300 imgm). 

Braña edo, montes de Pas aldean, braniza, Kantauriar mendikatean, udan ganaduak portuetako larredi berantiarrak aprobetxatzen dituen mendialdeak hartzen duen izena da.

Kantauriar alturako larre fresko eta heze horietan, 1000 eta 1300 metro bitarteko altueran, txabola txikiak egoten ziren batzuetan, artzainak ekaitzetatik babesteko edo gauak pasatzeko erabiliak. Belardiak, herri-basoak izan ohi zirenak, behi-aziendaren trasterminantziaren praktikan paper nagusia betetzen dute. Bi datek markatzen dute gora joatearen hasiera- eta amaiera-prozesua: maiatzaren 8ak eta irailaren 29ak.Colectivo de Investigadores sobre las Montañas Españolas (CIMA): Las montañas españolas: conceptos y vocabulario, Ed. Entinema

Montes de Pas-eko eremuan, branizek beste zeregin bat dute; izan ere, larrerik garaienetan daude, gailurretatik gertu, eta eremu horretan ez dira hain altuak. Pas-eko branizak ez dira herrikoak eta udan bakarrik erabiltzen dituzte. Haranen hondoaren antolaketa bera jarraitzen dute, harrizko hormatxoekin itxitako finketan, non cabaña pasiegak dauden. Iraganean, familiak altuera desberdinetako etxola artean lekualdatzen ziren urtaroaren arabera, behi-aziendarentzako larreen bila, kasu honetan esne-behiak direnak, muda izeneko sistema transterminante berezi batean. Gaur egun, praktika hori oso txikia da.

Antzeko jarduerak gertatzen dira mendietako beste eremu batzuetan, hala nola Alpeetan, altitudeko larreak izendatzeko alpage hitza erabiltzen baitute. Briançon inguruko eskualdean, adibidez, biztanleriaren zati handi batek haraneko herriak utzi ohi zituen udako hilabeteetan tokiko okzitanieraz muanda (latinezko mutare aditzetik ekarria) izeneko altitudeko etxola txikietan bizitzeko.

 Tipologia 
Hainbat braña mota daude: negukoak, itsasertzetik gertu dauden behealdeetan; ekinokziokoak, garaiera ertainean; eta udakoak, barnealdean eta altuera handiagoan. Ganaduak negua braña baxuetan pasatzen du eta, udaberria iristean, gorenetara itzultzen dira.

 Etimologia 
Braña hitza latinezko verania hitzetik dator, nahiz eta autore batzuek brakna hitz zeltikoarekin ere lotzen duten. Brañak leku fresko eta hezeak dira, mendi ertain-altuetan daude, eta larre berde ugari daude urteko edozein garaitan.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Belardiak
Kategoria:Gaztelaniazko hitzak eta esaldiak
Kategoria:Kantauriar mendikatea
Kategoria:Landa geografia