Graziella Galán

Graziella Galán Bueno, artistikoki «Miss Kay» edo «La farfalla rossa» (Madril, 1958ko maiatzaren 17a), diziplina anitzeko espainiar zirkuko artista da, akrobazian eta trapezioan espezializatua. Ezaguna da XX. mendean 'giza eulia' deituriko teknika egin zuen lehen emakumea izan zelako munduan, hau da, buruz behera oinetatik zintzilik ibili zelako lurretik 15 metro inguruko altueran, eta XX. mendeko trapezista bakanetako bat izan zelako, bere jardueretan segurtasun-mekanikarik erabiltzen ez zuena. Bere ibilbide artistikoan zehar, besteak beste, Angel Cristo (Ángel Papadópoulos Dordid) domatzailearen zirkuan, Raluy zirkuan edo Alemaniako Roncalli zirkuan lan egin zuen. 2022. urtean Espainiako Arte Ederretan Merituaren Urrezko Domina eman zioten.

 Bizitza 
Familia ugari batekoa zen. Carlos Galán Bueno konpositore, orkestra-zuzendari eta Cosmos 21 musika taldearen sortzailea neba zuen. Hamabost urterekin hasi zen Madrilgo Moscardó gimnasioan entrenatzen, eta Espainiako txapeldun izatera heldu zen ohe elastikoaren espezialitatean. Biologia ikasketak egiten ari zen unibertsitatean, zirkuan aritzea erabaki zuenean.

 Lan ibilbidea 
1980. urtean, Juan Fargarekin batera, Los Graziella izeneko Angel Kristoren zirku Errusiarrean egin zuen lehen denboraldia ohe elastikoan akrobata gisa. Handik urtebetera,  Cardenal zirkuan jardun zuen, eta 1982. urtean, trapezista hegalari gisa, Portoko Kristalezko Jauregian.

1985 eta 1990 urteen artean, Galán Cristal duoko kideetako bat  izan zen, José Crespo eramailearekin batera. Harekin koadrante bat egiten zuen airez, eta zenbait denboralditan ibili ziren ikuskizun horrekin  Circo Royal Londonen Asian eta Circo Mundialen.

1990. urtean, La 1ko No te lo pierdas saioan parte hartu zuen, Pista de estrellas zirkoari eskainitako atalean, eta bere aireko koadrante ariketa erakutsi zuen. Urtebete geroago, Europa zirkuko trapezista hegalarien taldean sartu zen, eta Europan zehar ibili zen, besteak beste, Erromako Cittá zirkua, Hellas zirkua, Hanburgoko Hansa Theatre eta Faggioni familiaren zirkuan parte hartuz. Zaldizko dantzari gisa ere jardun zuen, Yasmine Smart zaldiak hezten zituen artista ingelesarekin batera. 

1993. urtean kontratatu zuten zirku italiarreko atrakzio nagusi gisa, indar trapezio ariketa egiten zuelako. Handik urtebetera, 1994. urtean, Roncalli zirkuan hasi zen lanean, eta 2005. urtera arte. 1996. urtetik aurrera, Raluy zirkuaren programazioaren parte izan zen, Argentina, Luxenburgo, Belgika eta Norvegiako nazioarteko birak barne.

1998. urtean, Kay Leclarc Kanadako akrobata ezagutu zuen, gizon euliaren ariketa egiten zuena, eta bere espezialitate artistikoaren bertsio femeninoa sortzea proposatu zion. Upside down ikuskizunarekin egin zuen debuta, Israelen, 2002. urtean; «Miss Kay» izen artistikoa hartu zuen, eta XX. mendean giza euliaren teknika egin zuen munduko lehen emakumea izan zen. Urte berean, Galanek bere «emakume euli» ikuskizuna Txinara eraman zuen, Mickael Edgleyren Circus Bonito australiarrarekin. Bi urte geroago, Parisko Cirque Phénix-en eta Roncalli zirkuan jardun zuen. Urte horretan bertan, abenduan, Mavila Laerteren Curatola familiaren zirkuan jardun zuen Palermon.

2006. urtean, Suitzako Gasser familiaren Connyland parkean, Madrilgo Price zirkuan eta Danimarkako Benneweis zirko taldearekin jardun zuen. Gero, Zurichen egin zuen, Circus Conellyrekin. Bi urte geroago, 2008. urtean, Arlette Gruss zirkuko Mirages show-ean parte hartu zuen eta hamaika hilabeteko bira egin zuen Frantzian zehar, emakume eulia malabareekin edo saxofoi bat jotzearekin nahasten zuen zenbakiarekin. 2009. urtean, Jesús Silvaren Circo de los Horrores izenekoan parte hartu zuen, Psicósis ikuskizunean emakume euliaren papera egin zuen ariketa batekin, hanketatik zintzilik zegoen auditorioko sabaian buruz behera ibiliz. Galanek trapezista gisa parte hartu zuen, 2010. urtean, bere nebaren operan, Babel, Madrilgo Zarzuela Antzokian antzeztu zena. 2018. urtean, Luc Petit belgikarraren Le Voyage des Mages ikuskizunean parte hartzen hasi zen, Gaspar Erregearen pertsonaiarekin. Raúl Alegriaren Kimera zirkuaren programazioan ohiko artista izateaz gain.

2019. urteko maiatzean, Miss Mara. Quien se reserva no es artista ikuskizunean jardun zuen, Miss Mara (María del Pino Papadopoulos Vaquero)  trapezistaren inguruan; Pricek ekoiztutako ikuskizuna, Teatro en Vilo konpainiaren zuzendaritzapean, Fátima Baeza aktore eta Sabrina Catalán trapezistaren parte-hartzearekin, eta Lise Belperronen zuzeneko musikarekin. Urte horretan, urtero Madrilgo Price zirkuko antzokian egiten den Festival Iberoamericano de Circo (FIRCO) jaialdiko epaimahaikide lanetan hasi zen.

2023. urteko Greziar Jaialdian estreinatu zen Leandro Mendozak zuzendutako Vetus Venustas ikuskizunaren parte da, eta zahartzeak gizartean duen eraginari buruzkoa da. Zirkuko artisten bi belaunaldiren esperientzia uztartzen du: 65 eta 78 urte bitarteko beteranoena (Galán, Miguel Ángel Fernández Vanelli eta Peter Panero, besteak beste), eta Iara Gueller eta Christian Padilla gazteena.

Galánek ere lan egin du, arrisku bikoitzarekin eta zirku, zinema eta antzerkiko artisten prestatzaile gisa, hala nola Mary Lamberten Siesta (1987) filmerako, Miguel Narrosen El sueño de una noche de verano (1987) antzezlanerako, Cats musikalerako (Alemania, 2003), Quimera zirkurako eta Price zirkuko zenbait ikuskizunetarako.

 Sariak eta aintzatespenak 

 2007an, Madrilgo Udalak Villa de Madrid saria eman zion Galáni, “Circo Price” zirku-jardueraren kategorian, Navidades en el Price ikuskizunean egindako lanarengatik. Jaime de Armiñán idazlea izan zen epaimahaiko burua, eta Miss Mara trapezistak, Pedro Rocamora idazleak, Joan Montanyès “Monti” aktore eta eszena-zuzendariak eta Carampa Donald B. Lehn Zirku Eskolako zuzendariak osatu zuten epaimahaia.
 2021. urteko abenduan, Ibilbideari Zirkòlika Saria eman zioten Galáni, zirku-arteari eskainitako 40 urteengatik. Sari hori Zirkòlika Aldizkariak 2010ean hasi zen ematen urtero, Bartzelonan ospatutako Nit de circ (euskaraz: Zirko gaua) galan, Espainiako artisten eta zirku-konpainien lana aitortzeko helburuarekin.
 2022. urtean, Espainiako Kultura eta Kirol Ministerioak Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina eman zion. Sari horrek arte- eta kultura-sorkuntzaren arloan ibilbide nabarmenak saritzen ditu, edo artea eta kultura sustatzeko, garatzeko edo zabaltzeko edo arte-ondarea zaintzeko zerbitzu nabarmenak.

 Galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Graziella Galanen bideoa YouTuben.
 Elkarrizketa Graziella Galán-i Circo Price-ren eskutik
 Graziella Galáni elkarrizketa iVoox-en.
 Graziella Galán y su número de «mujer mosca», en YouTube.
 2018ko Alaitasunaren Erromesak Saria, YouTuben

Kategoria:Madrildarrak
Kategoria:Artistak
Kategoria:Emakume artistak