Saadah Alim

Saadah Alim (Padang, 1897 - Jakarta, 1968) idazlea, antzerkigilea, itzultzailea, kazetaria eta hezitzailea izan zen Ekialdeko Herbeheretar Indietan eta Indonesian, independentziaren ondoren. Kolonialismo garaian argitaratu zen Indonesiako emakume egileen eskukadako bat baino ez zen izan, Fatimah Hasan Delais, Sariamin Ismail, Soewarsih Djojopoespito eta beste gutxi batzuekin batera. Ezaguna da batez ere bere kazetaritzagatik,  (1941) ipuin bildumagatik eta  (1940) antzezlan komikoagatik.

 Biografia 

 Haurtzaroa 
Saadah Minangkabau familia batean jaio zen Padang-en, Sumatra-ko Westkust Erresidentzian, Ekialdeko Herbeheretar Indietan, 1897ko ekainaren 9an.  batean ikasi zuen (eskola irakasleak prestatzeko eskola koloniala) Bukitting-in eta baliteke Bandung-eko (Java) irakasle eskola batean ere ikasi izana denbora batez. 1920an Alim Sultan Maharaja Besarrekin ezkondu zen.

 Ibilbidea 
Saadah lehen hezkuntzako irakasle bihurtu zen Padang-eko nederlander-azko eskola batean 1918an. Urte horretan emakumeei zuzendutako  (Emakumeen ahotsa) izeneko hilabetekari aurrerakoi bat kaleratu zuen, berak editatu zuena eta malaysierazko eta nederlanderazko edukien nahasketa zuena. Bere gaien artean ideia modernoen hedapena, emakumeen baldintzak eta Poligamia bezalako praktika batzuen aurkako jarrera zeuden. Hala ere, batez ere gizonezko idazle gazteak errekrutatzea lortu zuen, hala nola Mohammad Hatta, Bahder Djohan, Mohammad Yamin eta Adi Negoro. 1930eko hamarkadan idatzi zuen atzera begirako baten arabera, aldizkaria etsaitasun handiz hartu zuten hasieran Minangkabau gizarteko elementu kontserbadoreek, nahiz eta onartu zuen emakumeen eta nesken hezkuntzarekiko jarrerak aldatu egin zirela ondorengo urteetan. Mahyuddin Datuk Sutan Maharadja bera ere, malaysiar hizkuntzako kazetari aitzindaria, berak emakumeei zuzendutako egunkari bat argitaratu zuena (Soenting Melajoe),  -en ahots kritikaria izan zen. 1920an Padang-eko eskola utzi eta inguruko Padang Panjang-eko neskentzako eskola pribatu bateko lehen irakasle bihurtu zen,   izenekoa, eskulanak egiten irakastea helburu zuena. Hala ere, 1921erako eskolak zailtasunak zituen ikasleak erakartzeko eta atxikitzeko.

Hurrengo hamarkadetan Indietako kazetaritzan murgildu zen buru-belarri, eta editore eta idazle gisa jardun zuen askotariko argitalpenetan. 1925ean, Bintang Hindia astekariaren editore laguntzaile bihurtu zen, eta, 1926an, Bintang Timur-en, Parada Harahap-ek egunero argitaratzen zuen aldizkari berrian. 1930eko hamarkadan, Zij izeneko hilabetekari holandar batentzat ere idatzi zuen, Die Volksstern egunkariaren gehigarri bat.  emakume irakurleei zuzenduta zegoen eta Alimen artikuluek hezkuntza eta familia bat zuzentzearen inguruko gaiak ukitzen zituzten. Krekots Magazine aldizkariaren editore ere bihurtu zen 1930ean, 1943an Holandako agintearen amaierara arte mantenduko zuen kargua, eta, azkenean, aipatutako Bintang Timur-en osagarri bihurtu zen. 1939an, editore laguntzaile bihurtu zen Andjar Asmara-ren  astekarian eta , 1940an Java Bode-k kaleratutako egunkarian.

Nahiz eta bi hamarkada zeramatzan idazten, 1940an baino ez ziren argitaratu bere lanak liburu moduan. 1910eko hamarkadatik liburuak argitaratzen zituzten Indonesiako gizonezko idazleek ez bezala, garai honetara arte ez zen ia emakume idazle indonesiarrik argitaratu, Fatimah Hasan Delais, Sariamin Ismail eta 1930eko hamarkadan argitaratu zuen Soewarsih Djojopoespito izan ezik. 1940an Saadahk bere lanik ezagunenetako bat argitaratu zuen,  (indonesieraz: bere mendekua), Sandiwara estiloko antzezlan komikoa, Balai Pustaka-n, estatuko argitaletxean. (Aspaldidanik zuen interesa antzerki eszenaratuan, eta 1930eko  hamarkadan Sumatra-ko eskola-umeen talde batekin antzezlanak egin zituen). Indonesiako emakume batek idatzitako antzezlan argitaratu baten adibide bakarra izaten jarraitu zuen hainbat hamarkadatan. Bere argumentua ezkontza hitzartuen ingurukoa zen. -rekin (indonesieraz: Dibertsioaren lorategia) jarraitu zuen, 1941ean, maitasun-istorio sentimental eta baikorren bilduma laburra. Istorio laburrak inprimatu zituen Pandji Poestakan, Balai Pustaka-ren literatur aldizkarian. Horrez gain, atzerriko hizkuntzan egindako hainbat lan itzuli zituen indonesierara 1930eko eta 1940ko hamarkadetan, besteak beste, Mark Twainen Huckleberry Finn eta Pearl S. Buck-en East Wind: West Wind [Ekialdeko haizea: mendebaldeko haizea], baita gero ezezagunak izan diren autore ez hain ezagun batzuk ere, hala nola G. A. Leembruggen.

1951n Indonesiako zinema-konpainia auzitara eraman zuen (indonesieraz: Perusahaan Film Negara),  antzezlanean oinarritutako  filma estreinatzeagatik, eskubideak berari ordaindu gabe. Antza, enpresak bere izenean saltzeko inolako autoritaterik ez zuen hirugarren bati erosi zizkion haren eskubideak,   izenburu ezberdinarekin, eta afera korapilatu egin zen Herbehereak Indonesiatik erretiratzen ari ziren garaian gertatu zelako zinema ekoizpena.1968ko abuztuaren 18an hil zen, Jakarta-n.

 Hautatutako lanak 

 Jatorrizko lanak 

  (Balai Pustaka, 1940,  Sandiwara antzerkia)
  (Balai Pustaka, 1941, Ipuin laburren bilduma)

 Itzulpenak 

  ( F. A. Volkers-Schippers-en neerlander hizkuntzako lan baten itzulpena, 1939)
  (Pearl S. Buck, 1941)
  (Noordhoff-Kolff, 1949,  Freddy Hagers and Hans Borrebach-en Ipuin laburren bilduma)
  (Frederick Marryat, 1949)
  (Mark Twain, 1949)
  (1950s, G.A. Leenbruggen-en neerlander hizkuntzako lan baten itzulpena)
  (data gabea, Diet Kramer-en  neerlander hizkuntzako lan baten itzulpena) 
  (Riesco)

 Saadahren lanaren ingelesezko itzulpenak 

 XX. mendeko Indonesiako ipuin laburren lontar antologia fikzio laburra (Lontar Fundazioa, 2017)
 Indonesiako dramaren Lontar antologia (Lontar Fundazioa, 2010)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Emakume antzerkigileak
Kategoria:Emakume itzultzaileak
Kategoria:Emakume kazetariak
Kategoria:Hezitzaileak
Kategoria:XX. mendeko kazetariak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Jakartan hildakoak