Oviedoko katedraleko erretaula nagusia

Oviedoko katedraleko erretaula nagusia, Oviedoko katedralean kokatua, gotiko berantiarreko erretaula nagusi hispano-flandestar bat da, erabat zur polikromatuz egina. Katedraleko kapera nagusiaren atzeko pareta hartzen du bere altueraren ia bi herenetan eta zabalera osoan.

 Kontestua 
XV. mendean Gaztelako Koroak Flandriarekin zituen merkataritza-harreman sendoek, Errege Katolikoen erregealdian areagotu zirenak, Europako iparraldetik etorritako artista flandestar askok garai hartako Gaztelako katedral eta eliza askotan lan egitea ekarri zuten. Lan horren tamaina ikusita, XV. eta XVI. mendeetan estilo gotikoko erretaulak eta erlijio-imajineria eraikitzen jarraitu zuten, errenazimendua ondo sartua zegoenean, hori bihurtu baitzen elizaren lehentasun-estiloa.

Hala ere, Europako iparraldeko erretauletan eszena gutxi eta irudi asko sartu ohi ziren; Iberiar penintsulan, ordea, erretaulako altzari-hutsuneetan enkasamentu izeneko laukiak ugaritu ziren, geometrikoki eta kronologikoki ordenatuta, irudi eta apaingarri ugarirekin. Irudiek adierazkortasun eta zentzu dramatiko handia dute, eta hurbilago daude flandestar gustutik errenazimenduko italiarretik baino. Erretaula, Ebanjelioen ulermena errazteko eta ikusten duen herrian erruki eta erlijiotasun goratuak sustatzeko asmoz, lengoaia ikonografiko bat bilakatu ziren.

Tamainaz ere, hazi egin ziren erretaula nagusiak hormen espazioa betetzera. Eta horretan, garaiko Gaztelako erresuma zeneko hirugarren edo laugarren handiena da, Sevillako (erretaula hau), eta Toledoko (erretaula hau) katedraletakoen ondoren, eta lehian hortxe-hortxe Euskal Herriko adibide bikain batekin, Lekeitioko basilikako erretaula nagusiarekin.

 Ikonografia 
Oviedoko egitasmo ikonografikoari dagokionez, Jesukristoren bizitzako gertaerak kontatzen dituzten 23 eszenatan banatuta dago erretaula, hiru ziklotan antolatuta: Haurtzaroa, Bizitza publikoa eta Nekaldia, Heriotza eta Berpizkundea. Hala ere, erretaulako poisizio nagusi eta zentratuak Andre Mariaren Jasokundearen eszenak okupatzen du. Gai hori ez da berez ebanjelikoa, baina debozio handikoa garai hartako Gaztelako erresuman. Lauki berean jarri zuten erretaularen sustatzaile nagusiaren irudia, Ordoñez de Villaquiranena gotzainarena.
erdian|thumb|480x480px|Kristo Maiestatean, Jesus bizitzaren pasarteak ixten dituen irudia.
erdian|thumb|480x480px|Altzariaren erdialdea, lauki nagusian Andre Mariaren Jasokundea agertzen delarik.

 Historia 
Hain zuzen ere, eraikuntza Ordoñez de Villaquiran gotzainak Giralte de Bruselas zeritzon eskultoreari agindu zion. 1512 eta 1517 urteen artean egin zuen, beste artista batzuekin batera, hala nola, Juan de Balmaseda, Guillermo de Holanda eta Esteban de Amberes. Polikromatua Diego de Acuña gotzainak enkargatu zion 1529tik 1531ra lan egin zuen León Picardo artistari.

Giralte erretaularen maisutzat hartzen zen, hau da, erretaularen diseinuaz, lana gainbegiratzeaz eta antolatzeaz eta zizelkatzeaz arduratzen zen, hau da, zati apaingarriak (droselak, gailurreriak, orratzak eta pinakuluak) egiteaz, eskultura-lanaz gain.

 Zaharberritzeak 
Erretaularen 21. mendeko egoera funtsean 19. mendean azken laurdenean Benito Sanz y Forés gotzainak eskatuta egindako zaharberritzeari zor zaio. 1878ko apirilean hasi zen, eta erliebe eta zurezko parteetan Oviedoko lantegiek egin zuten lan. Urreztatzea eta polikromatzea, berriz, Antonio Gasch valentziarraren tailerraren ardura izan zen eta 1879ko urriaren 30ean amaitu zen.

Zaharberritzeak, garaiko pentsamoldeari jarraituz, 16. mendeko polikromia guztia ezabatu zuen, erretaula osoa berriro pintatuz, orokorrean jatorrizko koloreei jarraituz, baina kasu askotan une horretan komenigarriagoak iruditu zitzaizkien beste batzuk erabili ziren. Irudiak, hasiera batean enkasamentuetan besterik gabe sartuta zeudenak, torlojuz eta altzairuzko kablez finkatu ziren, eta horrek kalteak eragin zituen irudietako batzuetan.

Erretaulak jasandako kalte handienak Espainiako gerra zibilaren ondorioz gertatu ziren. Katedralak jasandako bonbardaketen ondorioz, erretaularen gaineko beirateak apurtu egin ziren, eta ondorengo itoginek polikromia ezabatu zituzten, lau profeten identifikazio argia ere bai gainera. Gainera, apaingarri, drosel, gailurreria eta pinakulu ugari ere erori ziren erretaulatik. 1950eko hamarkadan konpondu ziren kalte horiek.

Azkenik, 1989an egin zen erretaularen azken zaharberritzea, osoena, eta urte hartako abuztuan Joan Paulo II.a aita santuak Oviedoko katedrala bisitatzeko prest geratu zen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:1512ko eskulturak
Kategoria:Asturiasko monumentuak
Kategoria:Oviedoko kultura
Kategoria:Espainiako katedraletako erretaula nagusiak