Theodora Bosanquet

Theodora Bosanquet (Sandown, 1880ko urriaren 3a - 1961eko ekainaren 1a) britainiar idazle, zuzentzaile, editore eta idazkaria  izan zen, Henry Jamesen amanuarra. Unibertsitateko Emakumeen Nazioarteko Federazioko Idazkari Exekutibo gisa lan egin zuen, "Time and Tide"  aldizkari politiko eta literarioaren kolaboratzaile eta, ondoren, zuzendari eta editore gisa. "Henry James at Work" (1924) bere memoria-liburua "biografia kritikoaren lan aitzindaritzat" hartzen da gaur egun.

 Bizitza 
Theodora Bosanquet 1880ko urriaren 3an jaio zen Sandownen, Wight uhartean, Gertrude Mary Foxen (1854-1900) eta Frederick Charles Tindal Bosanquet (1847-1928) apaiz lagunkidea izan ziren bere gurasoak. Familiak 'Dora' deitzen zion. Cheltenham Ladies 'College-en hezi zuten, Ingalaterran emakumeentzako lehen hezkuntza-erakundeetako batean, 1853an sortu zena. Ondoren, biologia, geologia eta fisika ikasi zuen  University College Londonen lizentziatura lortuz.  1907an, Bosanquet Mary Petheridge-ren Idazkaritzan inskribatu zen, mekanografia eta takigrafia barne hartzen zituzten trebetasunak ikasiz.
 Henry James (1907-1916) eta gerra garaiak 
ezkerrera|thumb| Henry James at work (1924)
1907ko urrian, 27 urte bete eta gutxira, Bosanquet Henry Jamesentzat lanean hasi zen. Berak nahi zuena zen norbaitek bere lan mamitsuaren edizioak eta gehikuntzak transkribatzea, Jamesek bere idazkiak berrikusteari ekin baitzion hogeita lau liburukiko New Yorkeko ediziorako. Bosanquet Jamesen lanaren mireslea zen eta nerabezaro aurreko garaitik ezagutzen zituen bere idatziak. Amanuar leial bihurtu zen, edo, Jamesek behin deitu zion bezala, bere 'Remington apaiza', eta berarekin egon zen 1916an hil zen arte. Rol horretan hasi eta astebetera, Jamesek William anaiari idatzi zion deskribatzeko:

Izkribatzaile berri eta bikain bat... Bosanquet andereño gazte bat, bildu ditudan beste (emakume) guztiengatik balio duena... Ez dago konparaziorik!Jamesen osasunak bere bizitzako azken hilabeteetan okerrera egiten zuen bitartean, Bosanquet leial mantendu zen, baita nobelagilearen lagunak bere osasunari buruz informatuta edukiz ere. Hala ere, William Jamesen emaztea eta alaba iristean, bera eta beste batzuk Jamesengandik urrun mantendu ziren. Bosanquetek aitaginarrebek "harroegi" ikusten zutela idatzi zuen, batez ere Edith Wharton bezalako pertsonaia batzuk mantentzen zituztenean, bere adulterioa gaitzesten zutenak, nobelagilearen ongizateari buruz informatuta. James 1916an hil zenean, Bosanquetek uko egin zion Parisen Whartonen idazkari izateko gonbidapenari eta, aldiz, Lehen Mundu Gerrako azken bi urteetan Gerrako Inteligentzia Komertzial Departamentuan eta Elikadura Ministerioan lan egitea erabaki zuen. 1919an, Britainiar Inperioaren Ordena (MBE) jaso zuen gerra garaian egindako lanagatik.

James hil ondoren, Bosanquetek hari buruzko hainbat artikulu idatzi zituen Ingalaterra eta Estatu Batuetako aldizkarietarako, besteak beste, Fortnightly Review aldizkarirako eta The Little Review aldizkari modernista estatubatuarrerako (1918). Geroago, Woolftarren eskariz, Little Review artikulua luzatu zuen memoria bihurtzeko, Hogarth Press-ek 1924an "Henry James at Work" izenburuarekin argitaratua, eta 1927an berriz argitaratu zuen, pixka bat berrikusia. Memoria liburu hau biografia kritikoaren lan aitzindaritzat jotzen da gaur egun, eta bereziki baliotsua da Bosanqueten 'ikuspuntu objektibo eta konparatiboki inpartzialagatik', 'lekuko eta erreportari adimentsu eta behatzaile' baita.

 Gerraosteko urteak 
1920an, Emakume Unibertsitarioen Nazioarteko Federazioko (IFUW) idazkari bihurtu zen Bosanquet. Erakunde hori aurreko urtean sortu zen, "mundu osoko emakume unibertsitarioen artean nazioarteko ulermena eta adiskidetasuna sustatzeko". Hamabost urtez izan zen kargu horretan, 1935era arte. Urte horretan, Time and Tide aldizkariko literatur editore bihurtu zen. Kargu horretan zortzi urtez aritu zen, zuzendaritza batzordeko kide izendatu aurretik, eta 1958 arte egon zen bertan. Bosanquet aldizkariko ohiko kolaboratzailea izan zen 1927tik, eta arteari, biografiari eta literatura modernistari buruzko piezekin lagundu zuen. Bere kazetaritzaz gain, Harriet Martineau eta Paul Valéryri buruzko ikerketak idatzi eta argitaratu zituen.

1930eko hamarkadaren hasieratik, Bosanquetek gero eta harreman estuagoa izan zuen Lady Margaret Rhondda Time and Tide-ren sortzailearekin, eta biak elkarrekin bizi izan ziren 1933tik aurrera. Feministak eta sufragista aktiboak, biak bikote izan ziren 25 urtez, euren denbora Londresen eta Kenten zituzten etxeen artean banatuz, Lady Rhondda 1958an hil zen arte.

 Heriotza eta legatua 
Lady Rhondda bere bikotekidearen heriotzaren ondoren, 1958an, Bosanquet banakako gela batera aldatu zen Crosby Hallen, Kensingtonen, Britainiar Unibertsitateko Emakumeen Federazioaren jabetzakoa. 1961ean hil zen. CV Wedgwood-ek idatzitako The Times egunkarian idatzi zuen obituarioak "Bosanquet-en antolaketa gaitasuna, giza sinpatia zabalak eta idealismo eutsia eta nazioarteko lankidetzan zuen fedea" azpimarratu zituen, Unibertsitateko Emakumeen Nazioarteko Federazioan postua lortzeko "miresgarriki balio" izan ziotenak. Wedgwoodek honela deskribatzen du Bosanqueten idazkera: "ezagutza-zabaltasunak, idazketa-zehaztasun finak, iritzi orekatuak eta umore lasaiak bereizten dute". Testamentuan, Bosanquetek dirua utzi zien Crosby Halleko Hornidura Funtsari eta Ikerkuntza Psikikorako Elkarteari, luzaroan bertako kide izan baitzen. Bere hileta Chelsea Old Churchen izan zen 1961eko ekainaren 6an.

1973an, emakume graduatuentzako Theodora Bosanquet beka sortu zen haren oroimenez. Beka horrek laguntza ematen die historia edo literatura ingelesean ikerketak egiten dituzten emakume akademikoei edo graduondoko ikasleei.

Duela gutxi, arreta handiagoa jarri zaio Leon Edel-en "Henry James-en gutunak" transkribatu eta hautatzeko Bosanquet-ek egindako ekarpen baliotsuari. Gero eta gehiago ikusi da, ez bakarrik Jamesen izkribu gisa, baizik eta haren "kontrapuntu sortzaile" eta "gertuko kolaboratzaile literario" gisa. Henry James at Work-en 2007ko edizio bat, Lyall H. Powers-ek argitaratua:

... Bosanquet historia literarioaren itzaletatik erreskatatzen du, eta bere eskubideak liluratzen duen figura gisa erakusten du, idazle eta editore trebea, Bloomsburyko komunitate literarioaren feminista goiztiar eta garaikidea.Lanaren ikuskatzaileek Bosanqueten errebelazioa azpimarratu zuten, "ideien bizitzan eta kultur produkzioan bere homologo maskulinoak bezain konprometitua dagoen emakumezkoen ulermen gisa, ustez bigarren mailakoa den posiziotik ahal den guztia ustiatuz".

Bere bizitza eta lanaren fikziozko irudikapen ugari ere egon dira Jamesekin batera, tartean "Author, Author" (2004), "The Typewriter's Tale" (2005), "Dictation" (2008) eta "The Constant Listener: Henry James eta Theodora Bosanquet" (2017).

 Bibliografia 

 "Henry James at work" - Londres: L. eta V. Woolf The Hogarth Press-en (1924)
 "Harriet Martineau an essay in comprehension" - Londres: F. Etchells & H. Macdonald (1927)
 "Paul Valéry" - Londres: L. eta V. Woolf Hogarth Press-en (1933)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Theodora Bosanqueten lanak WorldCat-en
 Henry James Internet Archive-n lanean
 Theodora Bosanquet eta Burgess Noakesen argazkia Lamb Housen, National Trust
 Theodora Bosanqueten 'Henry James' lanaren erreprodukzioa The Fortnightly Review-n

Kategoria:LGBT emakumeak
Kategoria:Sufragistak
Kategoria:Sufragista britainiarrak