Ada Wright

Ada Wright (c. 1862 - 1939) ingeles sufragista  izan zen. 1910eko azaroaren 19an Daily Mirror-en azalean argitaratutako bere argazkia emakumeen sufragioaren mugimenduaren irudi ikonikoa bihurtu zen.

 Biografia 
Ada Cecile Granville Wright Granvillen (Frantzia) jaio zen 1862 inguruan.

Londresko University College-ko Slade School of Fine Art-era joan zen ikasketak egitera, bertan Margaret Whelpdale-ren (Octavia Hill-en ahizpaordea) fisika klaseak eta Edward Aveling-en ingeles klaseak jarraitzeko aukera izan zuen.

Bolada batez Bonnen irakasle jardun zuen, eta ondoren Ingalaterrara itzulita, gizarte-lana egin nahi izan zuen, baina aitak eragotzi egin zion. Berak emakumeen desberdintasuna antzeman zuen, eta «gizon jaio izana desiratzen zuen». Familiarekin asko bidaiatu ondoren, 1885ean, Sidmouth-en finkatu zenean, bere aurreko nahiari jarraitu ahal izan zion. Abegi-etxe batean lan egin zuen Elizabeth Barrett Browningen iloba batekin, eta emakumeen sufragioaren tokiko elkartearekin bat egin zuen.

Sidmouth utzi ondoren, Wrightek Londresko Mendebaldeko Misioan lan egin zuen Maude Stanley ohoragarriarekin, Greek Streeteko neska langileentzako klub bat zuzentzen, Sohon (Londres). Geroago, Londresko Ospitalean praktiketako erizaina izan zen.

 Sufragioaren mugimenduan 
Aita zaharra zaintzeko Sidmouth-en zuen etxera itzuli ondoren, Bournemouth-era joan eta Emakumeen Sufragio Elkarteen Batasun Nazionalaren tokiko adarrean sartu zen.

1907ko martxoan Emakumeen Parlamentuan egon zen Caxton Hallen eta bi astez espetxeratu zuten. Hori baino lehen, Annie Kenney eta Christabel Pankhurstek txundituta utzi zuten, eta NUWSS utzi zuen, «emakumeentzako justiziaren auzia indar bizia bihurtzeko eraginkortasunik ez zuelako», eta bere aurrezkiak (12 libera esterlina) bidali zizkion Emmeline Pankhursti. Espetxean zegoen bitartean, hainbat jardueratan parte hartzea erabaki zuen.
Gizarte Batasuna eta Emakumeen Politikan (WSPU).

1908ko urrian Komunen Ganbara «apurtzeko» saiakeran sartuta egon zen eta hilabetez espetxeratu zuten. 1909ko ekainean Komunen Ganberako diputatu izan zen, Whitehalleko gobernuaren bulego bateko leihotik bi harri botatzeagatik atxilotua izan zen eta beste hilabete batez espetxeratu zuten. Kriminaltzat hartzea errefusatuz, sei eguneko gose-greba egin eta askatu egin zuten.

1910eko azaroaren 18an, "Ostiral Beltzean", berrogeita hamar urte zituela, Wrightek Parliament Squareko Emakumeen Sufragioaren aldeko manifestazioan parte hartu zuen, eta Komunen Ganberako Strangers' Entrance aldera korrika zihoala, polizia batek kolpatu eta lurrera erori zen. Wright azaroaren 19an Daily Mirror-eko portadan agertu zen argazki ezaguneko emakumea dela esaten da eta sufragioaren aldeko mugimenduaren irudi ikoniko bihurtu zela, erreportariak esan zuen bera zazpi manifestaziotan ibili zela eta «ez zuela inoiz polizia hain bortitza ezagutu» eta «edozein gizonekin egingo zukeen bezain zakar bultzatu» zuela, baina esanez ez ziola «atxilotzearen poza» emango.
1911ko azaroan atxilotu zuten, Kontziliazio Proiektuaren aurkako protestan 'Loulou" Harcourt Kabinete Ministroaren leihoa apurtzeagatik, eta 14 egunez espetxeratu zuten. Berak esan zuenez, aktibismo horren aurreko gauean «suspentsoak izugarri frogatzen dit beti». 1912ko martxoan, Charlotte Marshekin batera, Strand-en leihoak apurtzeko kanpainan parte hartu zuen, eta Aylesburyko espetxean sei hilabeteko kartzela-zigorra ezarri zioten, aurreko kondenak zirela eta.

Presondegian gose greban jarri zen «dardarka burutik oinetaraino eta ahul eta zorabiaturik» eta elikatu zuten indarrez, «hatz baldar eta ez trebeek eztarrian sarturik», itoko zelakoan, eta lurrean partzialki kontziente utzi zuten lehen aldian, 10 egunez egunean bitan errepikatu zen tortura. Wrightek gogoan zuen guardiak larrituta zeudela medikuari «zeregin lazgarri» horretan laguntzeagatik. Sufragistak preso politiko gisa tratatuak izan behar zirenean gose greba bertan behera utzi ondoren, berriro jateari utzi zion epaiaren iraupenagatik protesta eginez.

Maud Arncliffe Sennettek idatzi zuen Wrighten elikatze behartuan, zorigaitz nazionala zela. Bere osasunean izan zuen eragina dela eta, Wright aske utzi zuten epaiak iraun zuen sei hilabeteetatik lau bete ondoren, eta Suitzara joan zen Charlotte Marshekin sendatzera. 1914an Emmeline Pankhursti Mouseko gaztelutik ihes egiten lagundu zion, eta 14 egunez atxilotu eta espetxeratu zuten. 1914ko maiatzean Pankhurstekin Buckinghameko jauregira joan zen, beste 61 pertsonarekin atxilotu zuten «zaplazteko eta tratu txar bortitz askoren ondoren», gau bat espetxean igaro zuen eta hilabete batera edo isun batera zigortu zuten, bere ahizpak bere baimenik gabe ordaindu zuena, bere osasunaren beldur.

Hunger Strike Medal bat jaso zuen Wrightek, WSPUren 'ausardiagatik'.

1914an, Alice Green, Emmeline Pethick-Lawrence, Lady Constance Bulwer-Lytton eta Rose Lamartine Yatesekin batera, Estatu Batuetara emigratzeko Kitty Marionen txartela ordaintzeko behar zen dirua bildu zuen, Erresuma Batuan antialeman sentimendua altxa ez zedin. Wrightek bere burua eskaini zuen gerran boluntario gisa Posta Bulegorako, zaldiak zaintzen, jantokietan lan egiten eta anbulantziak gidatzen.

Ada Wrightek hilkutxa eraman zuen Emmeline Pankhursten hiletan, 1920ko hamarkadan gizarte-lanean aritu zen eta Sufragisten Elkartean parte hartu zuen.

 Heriotza eta legatua 
Bigarren Mundu Gerraren aurreko urtean, Aireko Erasoen Patruilaren Zaindari gisa aritu zen. Finchley-n hil zen 1939an, eta honela deskribatu zuten: «emakume lasai horietako bat, zeinaren molde leun eta lasaiek ustekabeko sakontasunen izaera ausart eta menderaezina ezkutatzen baitute».

Wrightek bere testamentuan argazki bat utzi zion bere lagun Adeline Bourne aktoreari (1873-1965), 100 libera (6.246 libera 2019an) Evie Hamilli (Cicely Hamiltonen ahizpa), 150 libera (9.368 libera 2019an) Nina Boyleri, 200 libera esterlina (12.491 libera esterlina 2019an) Flora Drummondi animalien ongizatearen aldeko kanpainarekin jarraitzeko, 500 libera esterlina (31.228 libera esterlina 2019an) Rosamund Massyri, 1.600 libera esterlina Christabel Pankhursti (99.930 libera esterlina 2019an).

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Frantziarrak
Kategoria:Sufragistak
Kategoria:Sufragista britainiarrak