Zohran Mamdani

Zohran Kwame Mamdani (Kampala, Uganda, 1991ko urriaren 18a) politikaria da eta New Yorkeko (Ameriketako Estatu Batuak) alkate da 2026tik. Ugandan jaioa, Ameriketako Estatu Batuetan bizi da zazpi urte zituenetik, eta bi herrialde horietako nazionalitatea du.

2021etik, New Yorkeko Estatu Batzarreko kide da. Alderdi Demokrataren eta Amerikako Sozialista Demokratikoen kidea da. 

Aita Mahmood Mamdani akademikoa du; eta ama, Mira Nair zinemagilea. Familiak Ugandatik Hegoafrikara emigratu zuen Zohranek bost urte zituenean; eta gero, Ameriketako Estatu Batuetara, zazpi urte zituenean. New York hirian finkatu ziren. Mamdani Bronxeko Goi Mailako Zientzia Eskolan graduatu zen, eta Afrikar Ikasketetako lizentzia lortu zuen Bowdoin Collegen.

Etxebizitzako kontseilari eta hip-hop musikari gisa lan egin ondoren, tokiko politikan sartu zen, Khader El-Yateem eta Ross Barkanen kanpaina-arduradun gisa. Mamdani 2020an hautatu zuten lehen aldiz New Yorkeko Estatu Batzarreko kide. Oposiziorik gabe hautatu zuten berriro 2022an eta 2024an. 

2024ko urrian New York hiriko alkate izateko hautagaitza iragarri zuen. Bere kanpainako proposamenak hauek ziren: debaldeko autobusak, haurrentzako zaintza publikoa, hiriaren jabetzako janari-dendak, alokairua izoztea errenta estabilizatuta dutenei, etxebizitza eskuragarri gehiago sortzea, segurtasun publikoaren erreforma integrala eta orduko 30 dolarreko gutxieneko soldata 2030. urterako. Mamdanik, gainera, zergak igotzea babesten du korporazioei eta urtero milioi bat dolarretik gora irabazten dutenei. 2025eko azaroaren 4an alkatea aukeratu zuten. 

Demokraten primarioetan politikari aurrerakoi nabarmenek babestu zuten Mamdani, besteak beste, Bernie Sandersek, Ilhan Omarrek eta Alexandria Ocasio-Cortezek.

 Hasierako urteak eta hezkuntza 
Mamdani 1991ko urriaren 18an jaio zen Kampalan (Uganda). Bere gurasoak Mira Nair zinemagilea eta Mahmood Mamdani postkolonialismoaren ikertzailea dira. Seme bakarra da. Bere bigarren izena, Kwame, aitak eman zion, Ghanako lehen presidentea izan zen Kwame Nkrumahren omenez. Bi gurasoak indiar jatorrikoak dira; ama Rourkelan jaio eta Bhubaneswarren hazi zen punjabi hindua da, eta aita Bombayn jaio eta nagusiki Ugandan hazi zen musulman gujaratiarra da. Aitaren aldeko aiton-amonak egungo Tanzanian jaio ziren eta aitaren familia Afrikako hego-ekialdeko indiar diasporaren parte zen. Amaren aldeko amona gizarte-langilea eta Salaam Baalak Trust erakundearen sortzailea izan zen.

Mamdani Kampalan bizi izan zen bost urte bete zituen arte. Gero bere familia Lurmutur Hirira joan zen. St. George's Grammar Schoolean ikasi zuen, aitak Lurmutur Hiriko Unibertsitatean Afrikako ikasketak irakasten zituen bitartean. 

Mamdanik zazpi urte zituenean familia Amerikara joan zen bizitzera,  New York hirian finkatuz. Morningside Heightsen hazi zen eta bere heziketa "pribilegiatua" izan zela esan du

Mamdani Manhattango Upper West Sideko Bank Street School for Children eskolara joan zen. 2003an Kampalara itzuli zen urtebetez eta hango eskolara joan zen, aitak urte sabatikoa hartu baitzuen Good Muslim, Bad Muslim liburua idazteko.

Mamdani Bronxeko High School of Science-n graduatu zen, eta han eskolako lehen cricket taldea sortu zuen. Futbolean ere jokatu zuen. Ondoren, Bowdoin College-ra joan zen, Mainera, eta Palestinan justizia lortzeko elkartea sortu zuen. 2014an graduatu zen Afrikar ikasketetako lizentziatura batekin.

 Ibilbide profesional eta politikoa 
Hauteskundeetara aurkeztu aurretik, Mamdanik etxebizitza kontseilari gisa lan egin zuen. Lan horretan Queensen diru-sarrera txikiak zituztenei lagundu zien, etxebizitzak ez galtzeko. Esan duenez, esperientzia hark hauteskundeetara aurkeztera bultzatu zuen, etxebizitzaren krisiari aurre egiteko.

 Ibilbide musikala 
Mamdani hip-hop zalea da eta rap musika konposatu eta ekoiztu du. 2016an Ugandako HAB raperoarekin kolaboratu zuen  izeneko EPan. Urte hartako Nyege Nyege jaialdian jo zuen bikoteak, Jinjan (Uganda).

2019an Mamdanik "Nani" izeneko single bat atera zuen, amaren aldeko amonari egindako omenaldia. Bere amaren 2016ko Queen of Katwe filmaren soinu banda ere ekoitzi zuen. 2017ko Musika Ikuskatzaileen Gremioaren Sarietan izendatu zuten.

 Inplikazio politiko goiztiarra 
Ali Najmiren kanpainako boluntario gisa aritu zen 2015eko hauteskundeetan. 2017an Mamdani New York hiriko Amerikako Sozialista Demokratikoen (DSA) elkartean sartu zen eta Khader El-Yateem ministro luterano palestinar eta sozialista demokratikoaren kanpainarako lan egin zuen. Ross Barkanen kanpainaren kudeatzailea ere izan zen 2018ko New Yorkeko Estatuko Senaturako hauteskundeetan, eta Tiffany Cabán sozialista demokrataren 2019ko kanpainako antolatzailea ere izan zen.

 New Yorkeko Estatu Batzarra (2020–gaur egun) 
2019ko urrian New Yorkeko Estatu Batzarreko 36. barrutia ordezkatzeko kanpaina hasi zuen. Ameriketako Demokrata Sozialistek babestu zuten. Bere proposamenen artean zeuden etxebizitza politika, polizia eta espetxeak erreformatzea. 2020ko ekainean Alderdi Demokratako primarioak irabazi zituen eta azaroan hauteskundeak. Mamdani oposiziorik gabe hautatu zuten berriro 2022an eta 2024an.

 New Yorkeko alkate izateko 2025eko kanpaina 
2024ko urriaren 23an Mamdanik New York hiriko alkate izateko hautagaitza iragarri zuen. Haren plataformak aldarrikapen hauek zituen: debaldeko autobusak, errenta txikiko pertsonei alokairuak izoztea, hiriak janari dendak edukitzea janarien prezioa jaisteko, haurren zaintza unibertsala, 200.000 etxe eskuragarri eraikitzea eta orduko 30 dolarreko soldata minimoa. Korporazioei eta miloi bat baino gehiago irabazten dutenei zergak igotzea ere proposatzen zuen.

2025eko azaroaren 4an egindako hauteskundeetan New Yorkeko alkatea aukeratu zuten, botoen %50,4 lortuta.

 Jarrera politikoak 
Mamdani sozialista demokratiko gisa identifikatzen da. Amerikako Sozialista Demokratikoak alderdiko kidea da. Mamdani aurrerakoia dela ere esan izan da.Mamdani, Zohran; Thier, Hadas (February 9, 2021). Fitzsimmons, Emma G. (April 1, 2025). Mays, Jeffery C.; King, Maya (March 23, 2025). 

Bernie Sandersen 2016ko presidentetzarako kanpainak eraginda, Sozialista Demokratikoen taldera batu zen.Haag, Matthew; Goldberg, Emma (June 27, 2025). Mamdani, Zohran; Thier, Hadas (February 9, 2021). 

 Haurtzaindegiak eta hezkuntza 
Mamdanik haurtzaindegi sistema unibertsal baten alde egiten du. New Yorkeko familia berri guztiei "haur-saskiak" ematea proposatu du, pixoihalak eta erizaintzako materiala bezalako produktuak dituztenak.

 Krimena eta polizia 
Mamdanik argudiatu du polizia gehiagok eta espetxeratzeen igoerak ezer gutxi egiten duela kalteak saihesteko, eta "lan duinak, egonkortasun ekonomikoak eta baliabide oneko auzoek" eraginkortasun handiagoz mantendu dezaketela jendea salbu. Delinkuentzia murrizteko ikuspegi komunitarioago baten alde egin du, indarkeriaren aurkako programetan arreta jarriz.Fitzsimmons, Emma G. (April 1, 2025). 

 Israel-Palestina gatazka 
Mamdani oso kritikoa da Israelekin. 2023an Israelgo apartheid-a gaitzetsi zuen. Boikot, Desinbertsio eta Zigorren mugimendua babesten du.Sterne, Peter (July 16, 2024). 

2025ean Mamdanik esan zuen uste zuela Israel genozidioa egiten ari zela Gazan, eta Benjamin Netanyahuk New York hirira bidaiatuz gero, atxilotu egin beharko luketela, Nazioarteko Zigor Auzitegiak hura atxilotzeko emandako aginduari jarraituz.Glueck, Katie; Lerer, Lisa (June 25, 2025). Stack, Liam (June 25, 2025). 

 Immigrazioa 
Mamdani-k New Yorkeko santutegien legeak babesten ditu. Horien arabera Inmigrazio eta Aduana Indarrak (ICE) ezin dira sartu eskoletan, ospitaleetan eta hiriko jabetzetan agindu judizialik gabe. Santutegien lege sendoagoen alde ere egin du. Alkate aukeratzen badute, hitzeman du atxilotze prozesuetan dauden etorkin guztiei udalak legezko ordezkaritza emango diela.

 LGTBIQ+ eskubideak 
Mamdanik LGTBIQ+ eskubideak babesten ditu. LGTBIQIA+ Gaien Bulegoa ezarri nahi du.

 Bizitza pertsonala 
Mamdanik Ugandako eta Estatu Batuetako hiritartasuna du. Musulman xiita da. 2025eko otsailean Rama Duwaji siriar-estatubatuar ilustratzailearekin ezkondu zen New Yorkeko udaletxean egindako zeremonia zibil batean.Shoki, William (February 9, 2020). Jung, E. Alex (May 20, 2025). 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Kampalarrak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokratako politikariak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako musulmanak
Kategoria:Xiiak
Kategoria:Gainbegiratu gabeko itzulpenak
Kategoria:Indiar estatubatuarrak