José del Prado Palacio

José del Prado y Palacio espainiar ingeniari eta politikaria izan zen, Alfontso XIII.aren erregealdian Hezkuntza Publikoko eta Arte Ederretako ministroa, baita Jaéngo eta Madrilgo alkatea ere.

 Biografia 
Torredonjimenoko (Jaén) familia aristokratikoetako batekoa zen, eta familia horiek Jaén hiriburua bizileku bihurtu zuten. 1890eko urtarrilaren 7an, María Teresa Fernández de Villalta y Cocarekin ezkondu zen, Aita Santuen Villalta Estatuko lehenengo markes alabarekin, Tosirianakoa.

Alderdi Kontserbadorearen kidea, hogeita sei urte zituela (1891), Jaéngo alkate izendatu zuten. 1893an, Santiagoko Ordenako Zaldun izendatu zuten. 1899-1910 hauteskundeetan Jaéngo diputatu hautatu zuten eta 1914ko hauteskundeetan Lugokoa, nahiz eta 1915ean bere kargua utzi zuen bizitza osorako senatari izendatu zutenean. Hezkuntza Publikoko eta Arte Ederretako ministro izan zen 1919ko uztailaren 20tik abenduaren 12ra, Joaquín Sánchez de Toca Calvok zuzendutako gobernuan. Madrilgo alkate izan zen bi aldiz, 1915ean eta 1917an.
1920an, Alfontso XIII.ak Rincón de San Ildefonsoko markes titulua eman zion.

Aipatutako karguez gain, idazkari eta, geroago, Kongresuko presidenteorde, Herri Lan eta Nekazaritzako zuzendari nagusi, Erresumako senatari, Alfontso XIII.aren morroi, Granadako Errege Zalditeriako zaldun izan zen, eta Isabel Katolikoaren Ordenako Gurutzea eta Meritu Militarraren Gurutzea jaso zituen, eta San Gregorio Handiaren Ordenako zaldun izendatu zuten.

Politikari gisa ez ezik, erregenerazionista intelektual gisa ere nabarmendu zen. 1917an, Europa Lehen Mundu Gerran odolusten ari zen bitartean, José del Pradok "Hagamos patria" liburua argitaratu zuen, non geroago gauzatzen saiatuko zen programa politikoa azaldu zuen. Jaéngo Kultur Ligaren bultzatzaileetako bat ere izan zen, baita Alfredo Cazabán Lagunak editatutako Don Lope de Sosa-ren hileroko kultura aldizkaria babesten zuen babesle nabarmenenetako bat ere. Baina ez zen konformatzen aldizkaria babestearekin; noizean behin artikuluren bat idazten zuen bere orrialdeetan.

Luma erabiltzeko zuen umore zorrotzaren erakusgarri dira bere konposizio kontrajarriak: "Jaén, herri ederra" eta "Jaén, leku tristea". Esaten da bi pieza hauek bere ibilbide politikoaren hasieran, Jaéneko diputatu izateko aurkeztu zen une batekin lotuta daudela. Boto-emaileen aldeko aldeko laudoriozko pieza hau idatzi zuen:

Jaén, herri ederra.

Hasdrubalek sortu zuen,

Eszipio bat jaio zen bertan,

bertako jendea ona eta ohoragarria da,

eta oso hezia.

Eta "zurrungaka" egiten dutela... Ezer ez!!

Gehiegikeria da.

Baina ahaleginak egin arren, ez zuen espero zuen babesa jaso, eta honako pieza satiriko hau eskaini zien Jaéni eta bertako jendeari:

Jaén, leku tristea.

Bertako biztanle gaiztoak,

aberats ergela eta harroputzak,

eta emakume herrenak.

Eliza bakarrik da bakarra.

Moja lotsagabeak,

eta fraide eskaleak.

Esadazu!! Leku honetan,

Zer egingo luke ezezagun batek?

José de Prado y Palaciok Jaénen hedapenean eta modernizazioan eragina izan zuen Paseo de la Estación hiri-ardatzaren diseinuaren bidez, eta bere ibilbidean zehar Probintziako Museoa, Asiloa, Probintziako Liburutegia eta gobernu-eraikinak eraikiz, baita Guduen Plazako monumentu bereizgarria ere, Navas de Tolosa eta Bailénen garaipenak oroitzeko eskainia, Jacinto Higuerasen brontzezko moldeekin apainduta.

 Kanpo estekak 

 Erreferentziak