Arnasketa aerobio

Arnasketa aerobioa glukosa oxidatzeko bide metaboliko bat da, bizidun gehienen zelulek burutzen dutena, zeinean oxigeno molekularra da elektroien azken hartzailea.

Bizidunek substratu bat (gluzido, lipido edo proteina bat) oxidatzeko eta energia kimikoa lortzeko hiru bide metaboliko hauek dituzte:

 Arnasketa aerobioa: elektroien azken hartzailea oxigenoa da
 arnasketa anaerobioa: elektroien azken hartzailea oxigenoa ez den beste konposatu inorganikoa (SO42-, NO3-, CO2...) da
 hartzidura: oxigenorik gabe burutzen bada ere, elektroien azken hartzailea molekula organiko bat da (azetaldehidoa, azido pirubikoa...)

Arnasketa aerobioa eukarioto ia guztiek egiten dute, eta baita prokarioto askok ere. Bizidun horiek guztiek oxigenoa behar dute hazteko, hots, aerobioak dira.

Arnasketa mota honetan erregai batek eta oxigenoak parte hartzen dute.

 erregaia elikagaien digestioaren bidez lortzen da animalien kasuan, eta zirkulazio-aparatuaren bitartez organismoaren zelula guztietara iristen da. Gluzido eta gantz-azidoak izan ohi dira. Landareen kasuan, fotosintesian lortutako glukosa, sakarosa eta almidoia dira arnasketa mota honetan degradatzen diren molekulak

 oxigenoa da arnasketa aerobioan parte hartzen duen funtsezko elementua. Animaliengan oxigenoa arnasketa fisiologikoaren prozesuan hartzen da (birikak, zakatzak edo trakeen bidez) eta odolaren bitartez ere zelula guztietara iristen da, eritrozitoen dagoen hemoglobinari atxikituta.

Zelula eukariotoetan arnasketa aerobioa zitoplasma eta mitokondrioetan burutzen da, hiru etapetan: glukolisia, Krebs zikloa eta arnas katea eta fosforilazio oxidatiboa.

Arnasketa aerobioaren ekuazio kimikoa honako hau da:

C₆ H₁₂ O₆ + 6O₂ -→ 6CO₂ + 6H₂O + energia (ATP)

 Arnasketa aerobioaren faseak 

 Glukolisia 

Glukolisia arnasketa aerobioaren lehen fasea da, glukosa oxidatzen duena azido pirubikoko bi molekula sortzeko. Bizidun aerobioek ez ezik, anaerobioek ere glukolisia burutzen dute. 

Azido pirubikoa sortzeaz gain, glukolisiak 2 ATP eta bi NAD+ erreduzituak ere sortzen ditu.

Lipidoak katabolizatzen direnean, lehenik lipido horiek hidrolizatu egiten dira, haien osagaiak (glizerina eta gantz-azidoak) aske geratuz. 
Glizerina edo glizerola glizeraldehido-3-fosfato bihurtu eta glukolisira pasatzen da.

 Krebs zikloa 

Arnasketa aerobioaren bigarren fasea da. Glukolisiaren aldean, Krebs ziklorik ez dago bizidun anaerobioetan.

Organismo eukariotoen mitokondrioetan burutzen da Krebs zikloa, eta prokariotoen zitoplasman.

Ziklo honetan CO2ko lau molekula askatzen dira, molekula energetikoak sortzen dira (GTP moduan) eta molekula erreduzituak ere (NADH, H+ eta FADH2), arnasketa aerobioaren hurrengo fasean oxidatuko direnak energia gehiago lortuz.

 Arnas-katea eta fosforilazio oxidatiboa 

Arnasketa aerobioaren azken etapak dira, zeinetan aurreko faseetan sortutako NADH2 eta FADH2 oxidatzen diren, haien elektroiak bitartekari batzuei emanez oxigenora iritsi arte (elektroien azken hartzailea). Elektroi horiek beheko maila energetikoetara igarotzen direnez, sistemaren energia askea jaisten da, eta horri esker energia handiko molekulak (ATP) sortzen dira.

Fosforilazio oxidatiboa eta elektroien garraio katea oso loturik dauden bi prozesu dira. Eukariotoetan, mitokondrioetan dauden konplexu entzimatikoetan gertatzen dira, eta prokariotoetan beren zelula mintzean.

Arnasketa aerobioan ez ezik, arnasketa anaerobioa egiten duten hainbat bakteriotan ere elektroien garraio katea eta fosforilazio oxidatiboa daude. Hartzidurak egiten dituzten mikrobioek, aldiz, ez dute elektroien garraio katerik ezta fosforilazio oxidatiborik ere.

Kategoria: Zelularen arnasketa