Jeannette Jara

Jeannette Alejandra Jara Román (Santiago, Txile, 1974ko apirilaren 23a) administratzaile publikoa, abokatua eta politikaria da. Gabriel Boric presidentearen gobernuan, Lan eta Gizarte Aurreikuspeneko ministro kargua bete zuen, 2022ko martxotik 2025eko apirilera bitartean. Aurretik, Gizarte Aurreikuspeneko idazkariorde gisa aritu zen Michelle Bachelet presidentearen bigarren gobernuan, 2016. eta 2018. urteen artean. Txileko Alderdi Komunistako (PCCh) militantea da.

2025eko apirilaren 7an uko egin zion Lan ministro karguari, apirilaren 5ean bere alderdiko presidentegai izendatu ostean. Ondoren, apirilaren 14an, Acción Humanista alderdiaren babesa jaso zuen.

2025eko ekainaren 29an egungo gobernua osatzen duten alderdi guztien hautagai bakar izendatu zuten ofizialki, 2025eko azaroko hauteskunde presidentzialetara aurkezteko, Unidad por Chile itunaren hauteskunde primarioak irabazi ondoren.

Bere hautagaitzak ofizialismotik haratago zabaldu du sostengu oinarria. Hautagaiaren alde agertu dira Txileko Alderdi Komunista, Txileko Alderdi Sozialista, Demokraziaren Aldeko Alderdia, Txileko Alderdi Erradikala, Txileko Alderdi Liberala, Fronte Zabala, Federazio Erregionalista Berde Soziala, Ekintza Humanista, Demokrazia Kristaua, Alderdi Popularra, Berdintasuneko Alderdia eta Txileko Ezker Kristaua.

 Familia eta ikasketak 
Santiago hirian jaio zen 1974an, Conchali komunako El Cortijo herrixkan. Aita Sergio Elías Jara Ulloa mekanikari industriala zen eta ama Jeanette del Carmen Román Guzmán. Bost anai-arrebetan zaharrena da.

Bigarren mailako ikasketak Santiagoko Isaura Dinator lizeoan amaitu zituen. Bere esanetan, hamabi edo hamahiru urterekin hasi zen lanean, eta bere lehen lanpostua nekazaritzako sasoikako langile izan zen, frutak ebakitzen.

Bigarren mailako ikasketak amaitu ondoren, zuzenbidea ikasi zuen urtebetez Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifizioko Zuzenbide Fakultatean. Ondoren, Santiagoko Unibertsitateko Administrazio eta Ekonomia Fakultatean Administrazio Publikoko karreran sartu zen. Geroago, zuzenbide ikasketak egin zituen Unibertsitate Zentralean. Santiagoko Unibertsitateko gerentzia eta politika publikoetako master bat ere egin zuen. Gainera, kontralorea, irakaslea eta Administrazio Publikoko karrerako burua izan zen Humanismo Kristauaren Akademia Unibertsitatean.

19 urte zituela, bere ama aurka egon arren, Gonzalo Garrido Rojasekin ezkondu zen, USACHeko militante komunista eta ingeniari elektrikoa, unibertsitate horretako ikasle mugimenduarekin lotura zuena. Garridok 1996an bere buruaz beste egin zuen, 21 urteko Jara alargun utzita.

2013an Víctor Gajardo Aguilerarekin ezkondu zen eta, 33 urte zituela, seme bat izan zuten. 2021ean dibortziatu ziren. Bere egungo bikotekidea Claudio Rodriguez Diaz da, Erregistro Zibileko Zuzendaritza Nazionaleko kabineteko eskualdeko koordinatzailea.

 Ibilbide politikoa 
1989an hasi zen politikan trebatzen, Txileko Gazteria Komunistetan (JJCC) sartu zenean, eta hamar urtez aritu zen bertan, 1999an Alderdi Komunistan sartu arte. Han Batzorde Zentraleko kide izan zen. 1997an Santiagoko Unibertsitateko Ikasleen Federazioko presidente izatera iritsi zen. 

Administratzaile publiko izateko ikasketak amaitu ondoren, Barne Zergen Zerbitzuan (SII) hasi zen lanean, eta han oinarrizko langile gisa geratu zen 1999an, fiskalizatzaile gisa. Gainera, SIIaren Fiskalizatzaileen Elkarteko (AFIICH) buru sindikala izan zen. Erakunde horretan, lotura estuak izan zituen beste buruzagi gremial komunista batekin eta Carlos Insunza Zerga Langileen Talde Nazionaleko (ANEF) presidentearekin.

 Bachelet-en gobernua (2016-2018) 
Michelle Bacheleten bigarren administrazioan, Julia Urquietaren Gizarte Aurreikuspeneko Idazkariordetzako kabineteko buru gisa aritu zen, eta, ondoren, Marcos Barrazak zuzentzen zuen Gizarte Garapeneko Ministerioan (MDS).

Gizarte Aurreikuspeneko Idazkariordetzaren titulartasuna 2016ko urriaren 10ean hartu zuen bere gain —Urquietaren ordez—, eta Bacheleten bigarren gobernua amaitu arte jardun zuen, 2018ko martxora arte.

 2018 eta 2022 bitarteko jarduerak 
Gobernua utzi ondoren abokatu lanetan aritu zen, Santiagoko Unibertsitateko irakaskuntza-lanekin eta gerentzia publikoko masterrerako ikasketekin txandakatuz. Gradu hori 2022an lortu zuen.

2021eko udal-hauteskundeetan Conchalíko alkatetzarako lehiatu zen, baina ez zen hautatua izan.

2021eko uztailetik 2022ko martxora arte, Santiagoko udal administratzaile gisa aritu zen, Irací Hassler alkatearekin.

 Estatuko ministroa (2022-2025) 
2022ko urtarrilaren 21ean Gabriel Boric presidente hautatuak bere lehen ministro-kabinetea iragarri zuen. Zeremonia horretan, Laneko eta Gizarte Aurreikuspeneko ministro izendatu zuten Jara. Txileko Alderdi Komunistako (PCCh) lehen militantea izan zen kargu horretan 1990ean demokrazia itzuli zenetik. 2022ko martxoaren 11n hartu zuen kargua.

Ministerioan egon zen bitartean lege hauek onartu ziren: Lan Jazarpenaren Aurkako Legea (Karin Legea bezala ere ezagutzen dena), 40 lan-orduen Legea eta pentsioen erreforma; hala ere, herrialdeko langabezia ere nabarmen igo zen, batez ere emakumeen artean. 

 Hautagaitza presidentziala 
2025eko ekainaren 29an Unidad por Chile koalizioko lehendakarigai izendatu zuten 2025eko azaroko hauteskunde presidentzialetarako, ezkerreko primarioak irabazi ondoren. Aldi berean, Alderdi Komunistaren historian presidentetzarako hautagaitza bat hartu zuen bigarren emakumea bihurtu zen, Gladys Marinen ondoren.

Inkesten buruan daude Jara bera eta José Antonio Kast, eta badirudi bigarren itzulian elkarren aurkari izango direla.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Txileko politikariak
Kategoria:Txileko Lan ministroak
Kategoria:Txileko komunistak
Kategoria:Emakume politikariak
Kategoria:Emakume komunistak
Kategoria:Emakume abokatuak
Kategoria:Txileko abokatuak