Carmen Maura Amunátegui

Carmen Maura Amunátegui (Madril 1945eko abenduaren 28a – Hondarribia 2018ko abenduaren 5a) margolaria eta irakaslea. Madrilgo San Fernando Eskolan Arte Ederretan lizentziaduna, hainbat gai aztertzen joan da bere olioetan, betiere errealismotik abiatuta.  

 Historia 
Arte Ederretan lizentziatu zen Madrilgo San Fernando Eskolan eta, lizentziatura titulua baliozkotzeko, bere aitona zen Francisco Maura (1857-1931) margolariari buruzko ikerketa lan bat egin zuen. Aitonaren figura izan zen, hain zuzen ere, Juan eta Carmen gurasoen laguntzarekin batera, Arte Ederretako karrera ikastera bultzatu zuena. Garai hartan ez zen oso ohikoa karrera hori, bai emakumeek unibertsitatean zuten presentzia eskasagatik, baita Arteak praktika gutxiko diziplina gisa zuen ospeagatik ere. 

Murtzian hazi izan zen baina 1970tik Hondarribian bizitu da, fakultatean ezagututako Jose Luis Noain Cendoyarekin ezkondu eta gero. Hiru seme-alaba izan zituzten: Santiago, María José eta Carlos. 

 Ibilbide artistikoa 
Margolari gisa egindako ibilbidean, bere olio-pinturetan hainbat gai arakatu zituen, betiere errealismotik abiatuta. Hastapeneko lanetan bere egunerokoa agertzen zen elementu nagusi bezala, hau da, etxeko unibertsoan zentratutako lanak eta "Gipuzkoako Margolariak" lehiaketan hainbat sari jaso zituenak, hala nola:

 1974. Hirugarren saria.
 1976. Bigarren saria.
 1977. Bigarren saria.
 1979. Lehen saria.

Lehen koadro horietan, bere lanbidea, eta ama eta etxekoandre papera uztartzeko zailtasunak azaltzen zituen.  

Denboraren poderioz, paisaiarekiko eta espazio irekiekiko begirada zabalduz joan zen, zeinetan giza irudia ez dagoen edo ia zirriborratu ere ez den egiten, bakardade sentsazio bat transmitituz. Bere paisaiei dagokienez, Maya Aguiriano arte kritikariak esan zuen:“Zuri biziei Carmen Maurak landarediaren masa ilunak kontrajartzen dizkie paisaian, edo arrokak edo itsasoa. Esan liteke, euskal margolari gehienek ez bezala, ugarienak ez diren baina denok amesten ditugun egun argitsu haiek aukeratzen dituela margotzeko. Baliteke bere pinturak duen amets-puntua koloreen eta argien bat-bateko trantsizio horietan duen nagusitasunagatik izatea.”Lan hauetan bi gai sartzen dira indarrez: txalupak eta itsasargiak. Txalupen kasuan, ez du inoiz ikuspegi osoa aukeratzen, baizik eta bere errealismoa motibo ia abstraktu bihurtzen duten zatiak. Edorta Kortadiren hitzetan: «Mimoz eta neurriz egindako bere pinturan, bakezko eta lasaitasunezko zurrunbilo bat ugaritzen eta zabaltzen du, pinturari berari transmititzen dion barne oreka handi baten ondorioz. Gogo behatzaile eta kontenplatzaile asko dago obra hauetan, ia abstrakzioaren ertzean, poesia hutsaren mugetako sinplifikazio maximoaren ertzean». Itsasargietan, bere haurtzaroko Mediterraneoaren antzekoa izan nahi duena iparraldeko argia da protagonista, Edward Hopper bere margolari gustukoenetako bati omenaldia eginez. Hala zioen berari buruz Carmenek: “Beti mirestu izan dut. Bere koadroek transmititzen duten bakardadeak liluratu egiten nau. Gizakiaren presentziak duen lekua gustatzen zait, baina agerikoa izan gabe. Itsasargia, eraikina... gizakiak eginak dira, baina bera ez dago une horretan hor”. Itsasargietatik arkitekturara jo zuen, inoiz ikusi gabeko angeluak bilatuz, obra handien txokoak, hala nola, Bilboko Guggenheim, Bartzelonako Mies van der Rohe pabiloia edo Rotterdameko Renzo Piano eraikina.  

Carmenek teknika berriekin esperimentatu zuen, serigrafiak tarteko, faroei, txalupei edo Bilboko Guggenheim Museoari buruzko hainbat serie egin zituelarik. 

Bere azken etapak erreflexuen mundura eraman zuen, beti kolore indartsu eta distiratsuekin, eta argia protagonista zen espazioetara. Beirate eta erakusleihoen isletan zentratuz, elementuak nahasten diren mundu onirikoa sortzen du, forma ia abstraktuak lortuz, zeinetan kristalen atzean edo kristaletan proiektatutako objektu batzuk ezagutu ditzakegun.



Carmen Maurak berak honela deskribatzen zuen bere «Reflejos» saila: “Erreflexuen munduari erreparatzen hasi nintzen nire azken bidaietan. Halakoak edozein testuingurutan existitzen dira, baina bidaiariaren begiradak, ohi baino arretatsuagoa eta harkorragoa izaki, aukera eman zidan, lehenik aireportuetako leihate handietan eta gero hirietako erakusleihoetan, errealitatearen eta fikzioaren arteko erdibidean zegoen mundu bat ikusteko. Bertan, oinezkoak eta bidaiariak islatzen dira, beren irudiak nire argazkietan harrapatuta geratzen diren objektuekin bat eginez, non nire begiradaz baino xehetasun gehiagorekin ikusten diren. Formek, kristaletan diluituta, ia abstrakzioa ukitzen dute batzuetan, eta ikuslearen interpretazio eta ametsetara irekita uzten dudan errealitate bat sortzeko aukera ematen didate. Aliziak beste mundu batera iristeko ispilua zeharkatzen duenean bezala, nire obra behatzen duenari errealitatearekin, imajinatutakoarekin eta islatutakoarekin jolasteko gonbita egiten diot.” Bere lanak galeria ugari bisitatu zituen, besteak beste Donostian, Bilbon, Madrilen, Murtzian, Bartzelonan edo Biarritzen egindako erakusketa kolektibo zein indibidualetan parte hartuz. 

Bere obra aztertu izan zen San Telmo museoko "Baginen Bagara" Emakume Artistak: Ikusgarritasun(ez)aren logikak izeneko ekitaldian. 

Azkeneko erakusketa 2018ko otsailaren 16ean egin zuen, Irungo Menchu Gal aretoan. Bere ibilbide artistikoa errepasatzen zuten hirurogei lan jarri zituen ikusgai, Santiago Noain semeak komisario lanak eginda.

 Irakasle eta dibulgatzaile 
Beti liluratu zuen pinturarekiko grina transmititu ahal izateak, horregatik uztartu zituen artista gisa egindako ibilbide profesionala eta Irungo Marrazketa eta Pinturako Udal Akademiako eta Hondarribiko kale Nagusian zuen bere estudioko irakaskuntza, lan horretan hogei urte inguru eman zituelarik.  

Pinturaren historiari buruzko hitzaldiak ere eskaini zituen, Artearen historian askotan ahaztutako emakume artistak azpimarratuz. 

 Heriotza 
Hondarribian hil zen Carmen Maura Amunátegi, 2018ko abenduaren 5ean, 72 urte zituela. Hondarribiko udalak bere dolumina adierazi zion familiari eta Hondarribiko kultura eta arte-ondareari egindako ekarpen baliotsua eskertu. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
Margolan-bilduma
Eskela DV

Kategoria:Madrildarrak
Kategoria:Hondarribiarrak
Kategoria:Margolariak
Kategoria:Emakume margolariak
Kategoria:Irakasleak
Kategoria:Feministak
Kategoria:Margolari feministak