Eva Le Gallienne

Eva Le Gallienne (Londres, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1899ko urtarrilaren 11 – Weston, Connecticut, AEB, 1991ko ekainaren 3a) britainiar aktore, ekoizle eta antzerki-zuzendaria izan zen. Ezaguna da Resurrección (1980), The Royal Family (1977) eta Play of the Week (1959) lanengatik.

 Bizitza 
Eva Le Gallienne Erresuma Batuko hiriburuan jaio zen, Londresen. Aita Richard Le Gallienne, jatorri frantseseko poeta ingelesa, eta ama Julie Norregard, kazetari feminista daniarra, izan zituen. Evaren gurasoak dibortziatu egin ziren hiru urte zituenean, eta haurtzaroa Paris eta Ingalaterra artean eman zuen.

 Ibilbidea 

 Aktore 
15 urterekin egin zuen debuta antzerkian, Maurice Maeterlincken 1914ko ekoizpen batean, Monna Vanna.

Hurrengo urtean New Yorkera joan zen, eta gero Arizona eta Kaliforniara, non zenbait antzerki produkziotan lan egin zuen. Denboraldi batez Europan zehar bidaiatu ondoren, New Yorkera itzuli zen eta Broadwayko antzerkiko izar bihurtu zen hainbat lani esker, tartean Arthur Richmanen Not So Long Ago (1920) eta Ferenc Molnáren Liliom (1921).

Antzerki komertzialak hogeiko hamarkadan bizi zuen egoerak desilusionatuta, Evak Civic Repertory Theatre sortu zuen New Yorken, bere maitaleetako baten, Alice DeLamarren, laguntza finantzarioarekin. Delamar Coloradoko urre naturaleko meategien oinordeko aberatsa zen eta eman zuen laguntza erabakigarria izan zen Estatu Batuetako errepertorioko antzerki mugimenduaren arrakastan. 1928. urtean, Henrik Ibsen antzerkigile norvegiarraren Hedda Gabler lanean bere bizitzako emanaldia egin zuen, eta talentu handia zuela erakutsi zuen. Civic Repertory Theatre Depresio Handian desagertu zen, 1935. urtean.

Evak ez zuen inoiz ezkutatu aktoreen komunitatean homosexuala zela, nahiz eta bere sexualitatearekin gustura ez zegoela esan. Antzinako Hollywooden eta interpretazio-zirkuluetan, lesbianismoa arrunta zen, eta, normalean jendeari zabaltzen ez zitzaion arren, banbalina artean onartu egiten zen. 1918. urtean, Hollywooden zegoela, maitasun-abentura bati ekin zion Alla Nazimova aktore handiarekin, eta, segur aski, azken horren jelosiarengatik bukatu zen. Geroago, 1920 urte inguruan, Mercedes de Acosta idazle estatubatuarrarekin izan zuen harremana. Tallulah Bankhead aktorearekin ere izan zuen harremana denboraldi batez. Bere harreman heterosexual ezagun bakarra Basil Rathbone aktorearekin izan zen.

Acosta eta Abram Poolerekin ezkondu eta bost urtera hasi zuten harremana Acosta eta Eva Le Gallienek. Askotan bidaiatu zuten elkarrekin, eta, batzuetan, Natalie Barney idazle eta goi-klaseko pertsonaiaren saloia bisitatzen zuten. De Acostak bi lan idatzi zituen Evarentzat tarte horretan, Sandro Botticelli eta Jehanne de Arc. Batek ere ez zuen arrakastarik izan, eta galera ekonomikoen eta Acostaren izaera jeloskor eta posesiboaren konbinazioak harremana hautsi zuten azkenean. 1927. urtearen hasieran, Evak abentura bat izan zuen Josephine Hutchinson aktorearekin. Azken hau ekonduta zegoen. Prentsa lesbianismoa leporatzen hasi zitzaion Josephine Hutchinsoni. Handik gutxira, Le Galliennek Emily Dickinsoni buruzko Alisons House obra ausartean parte hartu zuen. Lan horrek Pulitzer Saria irabazi zuen. 

Hutchinsonen eskandaluaren ostean denbora batez, Le Galliennek edanari eman zion. Richard Schanke biografoaren arabera, Le Galliennek lesbianismoarengatik zuen antsietatea areagotu egin zen. Gau batean, mozkortuta, auzoko baten etxera joan zen. Izan zuten solasaldian, ondoko lagunari hauxe esan zion: «Inoiz lesbiana izatea pentsatu baduzu, ez ezazu egin. Zure bizitza tragedia bat besterik ez da izango». 

Beste biografo batek, Helen Sheehyk, baztertu egin zuen Shankek aktoreari buruz egiten zuen erretratua, bere egoerarekin pozik ez zegoen lesbiana bat zela esanez. Sheehyk Le Gallienneren animo-hitzak May Sarton lagun lesbianari adierazi zion: «Jendeak ulertzen ez duena gorrotatzen du, eta hura suntsitzen ahalegintzen da. Tinko eutsi eta ez utzi indar suntsitzaile batek zuretzat sinplea, naturala eta ederra den zerbait hondatzen». Antzera batean, Le Galliennek Eloise Armen lagun heterosexualari esan zion emakumeen arteko maitasuna «munduko gauzarik ederrena» zela.

Eva Le Galliennek Peter Pan interpretatu zuen 1928. urteko azaroaren 6an aurkeztu zen berrestreinaldi batean, eta gizonezkoaren graziaz eta kemenez beteriko pertsonaia karakterizatu zuen. Efektu hegalariak modu harrigarrian diseinatu ziren, eta lehen aldiz Peter Pan ikusleen gainetik hegan joan zen. Kritikak 'LeG' txalotu zuen, eta askok Maude Adams aktore handiarekin alderatu zuten, pertsonaia hori aurretik interpretatua baitzuen. Civic Repertory Theatre-k 129 aldiz aurkeztu zuen Peter Pan.

1929. urtean, burtsaren crack handiaren ostean, Le Gallienne TIME egunkariko azalean atera zen. Ondoren etorri zen Depresio Handian, Franklin Delano Roosevelt presidenteak National Theater Division of the Works Progress Administration erakundearen zuzendaritza eskaini zion. Karguari uko egin zion, aktoreen biziraupenerako lanak lortu baino "benetako talentuarekin" lan egitea nahiago zuela argudiatuz. 

Hogeita hamarreko hamarkadan Le Galliennek harreman sentimentala izan zuen Margaret Webster antzerki-zuzendariarekin. Berak, Websterrek, eta Cheryl Crawford antzerki-ekoizleak, American Repertory Theater sortu zuten geroago, eta 1946. urtetik 1948. urtera jardun zuen bertan. 

Hurrengo urteetan Marion Evensen lankidearekin bizi izan zen. 1950. urteko hamarkadan arrakasta handia lortu zuen Elisabet I.a Ingalaterrako zoragarria antzeztu zuen María Estuardo lanean, Broadwayz kanpoko ekoizpena. 1960. urtean, Mercedes de Acosta idazleak liburu eztabaidagarri bat kaleratu  zuen, Here Lies the Heart, Hollywoodeko emakumezko aktore eta pertsona ospetsuekin izan zituen amodiozko abentura ugarien xehetasunak dokumentatuz eta jendaurrean erakutsiz.

 Azken urteak 
1964. urtean, Le Gallienne-k Tony Sari berezia jaso zuen, berrogeita hamar urteko ibilbide artistikoarengatik eta National Repertory Theatre-rako egindako lanarengatik.

Batez ere antzerkirako egindako lanarengatik ezaguna bada ere, pelikuletan eta telebistako produkzioetan ere agertu zen. Oscar sarietarako izendapena lortu zuen Resurreccion (1980) filmean egindako interpretazioarekin, eta ordura arte ohore hori jaso zuen aktorerik zaharrena bihurtu zen. Horrez gain, Emmy sari bat irabazi zuen The Royal Family telesailaren telebista-bertsioarekin, 1976. urtean Broadwayko antzoki batean lan hori berriro antzeztu ostean. 

Izar gonbidatua izan zen St. Elsewhere, 1984. urtean, Brenda Vaccaro eta Blythe Dannerrekin batera hiru emakumek ospitale bateko gela partekatzen zuten eszena batzuetan agertuz.

Eva estatubatuar hiritar bihurtu zen. National Endowment for the Arts-ek Artes-National Medal of Arts-en Domina eman zion 1986. urtean.

1991ko ekainaren 3an Connecticuteko etxean hil zen, arrazoi naturalengatik, 92 urte zituela.

 Sariak eta izendapenak 

 Oscar sariak

UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1981Antzeztaldeko emakumezko aktore onenaResurrectionIzendatua

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Eva Le Gallienne en IBDb - Internet Broaway Database (ingelesez)
 glbtq >> arts >> Eva Le Gallienne
 Argazkiak George Eastman Housen artxibatua

Kategoria:Londrestarrak
Kategoria:Anglo-estatubatuarrak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetan hildakoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako emakume aktoreak
Kategoria:Emakume ekoizleak
Kategoria:Antzerki ekoizleak
Kategoria:Antzerki aktoreak
Kategoria:Zinema mutuko aktoreak
Kategoria:Aktore lesbianak