Marlene McCarty

Marlene McCarty New Yorken bizi den artista eta aktibista multidiziplinarra da. Gran Fury HIESaren aurkako kolektiboko kidea izan zen eta Bureau diseinu estudio transdiziplinarraren sortzaileetako bat izan zen. Eguneroko materialak erabiliz, besteak beste, grafitoa, boligrafoa eta nabarmengarriak, McCarty-k marrazki muralak sortzen ditu, sexu eta gizarte eraketatik, genero eta boteretik, parrizidio eta infantizidiora doazen gaiekin lotuta.

 Haurtzaroa eta hezkuntza 
McCarty 1957an jaio zen eta Lexington-en, Kentucky hazi zen. Sayre Eskolan graduatu ondoren, McCarty Cincinnatiko Unibertsitateko Diseinu Arkitektura, Arte eta Planifikazio Fakultatera joan zen (1975 -1977), Suitzako Basilean Schule fur Gestaltung (1978 - 1983)  eskolan ikasi aurretik, non `diseinuan espezializatu zen. 1980ko hamarkadaren hasieran, Basilea-n, McCarty-k instalazio eszenikoak egin zituen Punk eta New Wave taldeentzat, Leistal-eko Kulturhaus Palazzo-n.[Kulturetxe jauregian]

 Ibilbidea 

 Gran Fury [Amorru handia] 
1983an Basilean graduatu ondoren, McCarty New York hiriko East Village-ra joan zen artista izateko. 1987an, M&Co-n [ Sasoi hartan, M&Co. New York-en oinarritutako diseinu estudio garrantzitsu bat izan zen, Tibor Kalmanek sortua, bere lan berritzaile eta kontzeptualagatik ezaguna. Urte horretan, hainbat proiektu ekoiztu zituen, besteak beste, Artforum aldizkarirako azalak, Matewan bezalako filmetarako film tituluak, eta gero eta bezero zerrenda handiagoan lan egin zuen, hiriko konpainiak eta artistak barne hartzen zituena. M&Co. kulturgintzan ere zeresana eman zuen, eta horren adibide da Florent jatetxe ezagunaren eta Maira Kalmanen Stay Up Late lehen liburuaren diseinu lana.]  diseinatzaile gisa lan egiten zuen bitartean, McCarty Gran Fury hiesaren aurkako aktibista arte kolektiboko kide bihurtu zen. Gran Furyk hiesaren aurkako politikei eragiteko borrokatu zuen, hiesaren aurkako aktibista publikoen esku-hartzeak eszenaratuz. Gobernua gai horri buruz hitz egiten ari ez zen garaian hiesari buruzko informazioa zabaltzea zuten helburu. Bere proiektu nagusien artean, The Government Has Blood on His Hands [Gobernuak eskuak odolez zikindu ditu] dago, FDAk Washingtonen duen egoitzan egindako ekintza bat, HIESaren aurkako sendagaiei, droga-saiakuntzei eta drogak eskuratzeari buruzko politika federalengatik protesta egin zuena. Kissing Does't Kill [ Musukatzeak Ez Du Hiltzen] Benetton-en iragarki bat izan zen, sexu bereko, arraza arteko eta bikote heterosexualen talde anitz bat musuka erakusten zuena, Amerika osoko hiri-autobusetan jarrita, musuak HIESa transmititzen zuen beldur publikoari aurre eginez. 

2012ko urtarrilean, NYU Steinhardt 80WSE galerian Gran Fury-ren mundu osoan ezaguna den obrari buruzko lehen inkesta historikoa ireki zen. Kolektiboaren lana Whitney Museum of American Art-en eta New York-eko Liburutegi Publikoan artxibatuta dago.

 Bureau, 1989-2001 
1989an, McCarty-k Bureau sortu zuen Donald Moffett artistarekin batera. Bureau "transdiziplina diseinu estudio" bat izan zen, zeinaren mandatua artea, film tituluak, lan politikoa eta lan komertziala ekoiztea zen. Bulegoa Calvin Klein, Sundance, Channel, HBO eta Amazon bezalako bezeroekin lan egin zuen. 2014an, Bureau agentziak Visual Aids Vanguard Award [Ikus-laguntza abangoardisten saria]  jaso zuen.

 Metro Pictures Gallery, 1990eko hamarkada 
McCarty-k bere lehen erakusketa, Shut Up You Shut Up, [Isildu zaitez zu, isildu] Wessel O-Conner Gallery-n egin zuen 1990ean. Bere lehen lanak testu-pintura handiak izan ziren, "Slash" [Labankada] eta "Snatch" [Harrapaketa] bezalako hitzak agertzen dituztenak tipografia oso estilizatu batean, edo esaldi bakarrak, hala nola "I may not go down in history but I may go down on your little sister," ["Agian ez naiz historiara pasako, baina zure ahizpa txikiaren gainera jaitsiko naiz"], eta "You're my slut bottom suck" [Nire puta zara xurga ezazu zakila] McCartyk hizkuntza aurkitua erabili zuen, kaleko jazarle eta harrapatzaileei entzuten zien edo grafitietan ikusten zuen diskurtso sexistaz jabetuz. Testua eskuz marraztu eta mihise gisa erabili zen kamisetako materialaren gainean lisatu zen.

1991n, McCarty Metro Pictures galerian sartu zen. Bere lanak AEBetan eta Europan zehar erakutsi ziren katalogo batekin batera, Die Neoantigen [Laurogeita hamarreko hamarkada] 1994an Austria-n Vienako Sezesioan 

 Poltergeist, Girls at Home/ The “murder girls” telesaila, 1995–2014 
McCarty bere lan gorputzik ospetsuena izango zenerako hasi zen ikertzen, "murder girls" [hilketa neskak] edo "Poltergeist, Girls at Home" [Poltergeist, Neskak etxean] telesailetarako, grafitozko arkatzez eta boligrafoz egindako tamaina muraleko 42 erretratuko seriea. Erretratu bakoitza bere amak erailtzen zituzten neska nerabeen, gurasoen figuren edo, kasu batzuetan, amek eraildako nesken benetako krimen-kasu batean oinarritzen zen. McCarty-k burdinazko erretratuen azken efektua aurkitu zuen, nesken argazkiak erabiliz, "Warhol wannabes" itxura izateko, ekoizpenari eta fabrikazioari buruzkoak zirenak, neskei buruzkoak baino gehiago. 

McCarty-ren erretratuetan, neskek arropa gardenak janzten dute; titiburuak, bularrak eta bulbak erakusten dituzten arropen bidez. Neskalaguntzatik emakumetasunera igarotzean neskek zituzten itxaropen sozial aldakorrez ohartarazi nahi izan zuen artistak. Arreta handiz bereizi zituen lana eta benetako krimen-ipuin sentsazionalistak, erretratu bakoitzarekin gehigarri idatzi bat sartuz, nesken bizitzaren xehetasun hunkigarriak eta haiek egindako hilketen deskribapenak konbinatuz. Gehigarriek testuingurua eman zien marrazkiei, berak dioen bezala, "Ezer ez bazenekien, neska nerabe bat ikusten duzu arropa bidez." McCarty-k bere bizitzan aurkitu zituen kasu guztiak dokumentatzeko asmoa zuen, baina sare sozialen jaiotza eta ondorengo pribatutasun-kontrolen galera direla eta, McCarty-k jada ez ditu lan horiek egiten. Orain, bere marrazkiak intimoak eta testuingurukoak balira bezala ikusten ditu, eta ez du inolako interesik bere lana sare sozialen bidez milioietara zabaltzeko.  

Artistaren desafiozko gaia dela eta, denbora asko behar izan zuen bere erretratuak artearen munduak xurgatuak izateko. The Believer [Sinesduna] aldizkarirako argitaratu gabeko elkarrizketa batean, McCarty-k nesken bizipenak publiko zabalarenekin erlazionatu zituen esanez: «Uste dut neska hauek borrokatzen ari diren borrokak, uste dut ez direla arrotzak gutako gehien-gehienontzat, baina ez dugu muga hori zeharkatzen» 

 Pinturatik marrazkira 
“Murder girls” telesailak une garrantzitsua markatu zuen McCarty-ren praktika artistikoan, testu-pinturak marrazteko eta haietatik aldentzeko konpromisoa sendotu baitzuen. Aldaketa hori McCarty-k berak aurreikusi ez zuena izan zen. Adibidez, esan zuen:"Hilketa neskak hasi baino urtebete lehenago esan izan bazenit marrazki figuratiboak egingo nituela, zure onetik aterata zeundela esango nizuke".Hala ere, "hilketa neskak" seriea amaitu ondoren, ezin izan zion marrazteari utzi. Marrazkia papar apalarekin lotzea zen, eta McCarty erakarri zuen "maisutasunetik" eta "maisutzatik" haratago zuen posizioa. Adibidez, McCartyk boligrafo urdin batekin marrazten du, hau da, institutuko neskek etxeko lanetarako edo "bere koadernoetan doodling [zirriborroak, marrazkitxoak] egiteko" erabiltzen dutena, eta, gainera, "primateen landa-lanerako" tresna gogokoena da.  McCarty-ri ingurunea fisikoki zorrotza iruditzen zaion arren (horma batean marraztean tinta jariatzen mantentzeak eskatzen duen presioak sorbaldako lesioak eragin ditzakeelako), boligrafoarekin eta grafitoarekin lanean jarraitzen du, desberdintasun sozial eta sexualari, espezieen arteko harremanei, eta trans biologiari buruz hitz egiten duten lan monumentalak ekoizten.

 Guggenheim beka 
2003an, McCarty-k Guggenheim Fellowship [Beka] bat jaso zuen 3Dko proiektu murgiltzaile bat ikertzeko, Bad Blood,[Odol txarra] artistaren "murder girls" serieko Marlene Oliven erretratuan oinarritutako eskultura interaktibo bat zena. Bere Bekaren baitan, McCarty-k munduan zehar bidaiatu zuen adituekin eta tailer liderrekin hitz eginez Basileako (Suitza) Hyper Werk Institute for Postindustrial Design eta Zuricheko ETH institutuetan. Bere proiektuak The American Center Foundation-en eta Site mapping / Bundesamt für Kultur Schweiz-en diru-laguntza gehigarriak jaso zituen teknologiarako. Bere proiektua aurrera eramateko behar zen finantzazioa oso garestia zen.

 American Fine Arts Gallery eta Sikkema 
2000ko hamarkadaren hasieran, Colin de Lande-k zuzentzen zuen Sohoko American Fine Arts Gallery-k eta Bronwyn Keenan Gallery-k ordezkatu zuten McCarty. Bi galeriek 2002an aurkeztu zuten bere Poltergeist girls at home. Bronwyn Keenan Gallery-n (Young Americans, 2. zatia) egindako erakusketan, McCarty-ren irudi anitzeko marrazki berrienak agertu ziren. Marrazki bat Indiana-ko krimen kasu batean inspiratu zen, non lau neskek eskolakide bat hil zuten beste neska baten emakumezko maitalearekin abentura bat izaten ari zelako. Ondoren, "murder girls" telesaila Suitzako Kunst Halle St. Gallen eta Alemaniako Museum Ludwig bezalako aretoetan erakutsi zen. Lan multzo honetako horma-irudien marrazkien zikloak Istanbulgo Biurtekoan eta Busan-go Biurtekoan erakutsi ziren, eta Arte Modernoaren Museoko eta Arte Garaikidearen Museoko bildumetan bizi dira, Los Angeles-en

2005ean, Brent Sikkema Gallery, gaur egun Sikkema, Jenkins & Co. izenarekin ezagutzen dena, McCarty-ren lana irudikatzen hasi zen. 2008an, McCarty-k lan multzo handi bat aurkeztu zuen CANDY.CRY.STINKER.HUG [GOZOKI. OHIU. KIRATSU. BESARKATU.] erakusketaren izenburupean. Mural neurriko marrazkiek, queertasuna, jatorria, genetika, identitatea eta maitasuna kontuan hartuta, galeria lerrokatu zuten. Lan hau Dublingo (Irlanda)  Royal Hibernian Academy-n egindako 2013ko marrazkien atzera begirako monumental batekin amaitu zen, Hard Keepers [Zaindari gogorrak] izenburupean. Mural tamainako marrazki horietan  gorilak,  orangutanak eta txinpantzeak ageri ziren sinatzen eta hizkuntza erabiltzen. Beste batzuek, berriz, emakumeak txinpantzeekin eta gorilekin maitatzen eta bizitzen erretratatzen dituzte. 8. taldea (Karisoke, The Virunga's, Ruanda. 1967ko irailaren 24a. 4:30pm.) (2006) emakume gazte bat, agian primatologoa, bere gorila gogokoenarekin bihurritu, saretu, eta erotizatu zuen, 3. taldea (Tanjung Put, Borneo. 1971) (2007) filmeak Ph.D. hautagai bat erakusten du orangutanarekin, bere ezkontza ia hautsi zuena. McCarty-ren lana goi-mailako erreinu batean sartzen da, non maitasunak gure arteko muga guztiak desafiatzen dituen, baita gure burua nola definitzen dugun ere. McCarty-k dioenez,«Eroso beti joaten ez garen lekuetara joaten saiatzen naiz».Mural ziklo horietarako, Pollock-Krasner beka jaso zuen McCartyk.

2010ean, New York-eko Unibertsitateko 80WSE galeriak Marlene McCarty-ren pintura, grabatu eta marrazkiei buruzko lehen inkesta garrantzitsua aurkeztu zuen, "I'm into you now: some work from 1980-2010".  [Zuregan nago orain: 1980tik 2010arteko lan batzuk] Katalogoan Kathleen Hannaren saiakerak zeuden, Le Tigre eta Bikini Kill taldeko abeslari nagusi ohia, eta idatzi zuen: "Marlen-en estudioa inoiz ikusi ditudan marrazki puta eroenekin hormatu zen. Ematen zuen neska nerabe kokoteraino batek erabaki zuela bere tranpa-zaintzaileari lumazko marrazki handiak kendu eta mila aldiz handiestea. Sexu bero bezala irakurtzen ziren... kultu berri bat iragartzen zuten pinturak, eta desesperatuki bat egin nahi nuen. Karteldegiak bezain handiak ziren obsesiboak eta erabat inapologetikoak.  

 Into The Weeds [Landaretan sartu zen] 
McCartyren azken lanek landareetara jotzen dute bizirik irauteko ez ezik baldintza toxikoetan aurrera egiteko moduak baieztatzeko. 

Into The Weeds lehen aldiz aurkeztu zen UB Art Gallery-n, Center for the Arts-en, Buffalo-n, New York-en, non eskala handiko marrazki-instalazio batekin batera hazitarako argien instalazio bat eta hainbat landare indartsuen bizileku zen lurzoru-muino handi bat aurkeztu ziren. <i>Mugwort</i>, Ana erreginaren parpaila eta jimson belar dira Into The Weeds-en subjektu zein material diren landare gutxi batzuk. Aldi berean pozoitsua eta sendagarria, McCartyk historikoki emakumeek erabili izan dituzten landareak erabili zituen bere sexu eta ugalketa osasuna mantentzeko. Mugwort-ek, adibidez, hilekoa sustatzen du eta menopausian abortua eragiteko eta aldaketa hormonalak erregulatzeko erabil daiteke. Landare gehienak basatiak dira eta belar txartzat hartzen dira.  

Bere marrazkiek maskulinitateari, kapitalismoari, zuritasunari eta berezkoa duten toxizitateei buruzko hausnarketa egiten dute, kolore estratifikatuz eta lore pozoitsu menderakaitzak haragi eta ileekin fusionatuz, grafitoa eta boligrafoa erabiliz. Instalazioarekin batera, McCarty-k landareen propietate pozoitsuak eta erabilera sendagarriak identifikatzen dituzten egunkari panfletoak biltzen ditu, baita landareen tokiko historia eta eremu geografikoa ere. 

Proiektua galeriako hormetatik kanpo zabaltzeko, McCarty-k 45 oineko diametroko landare pozoitsuen lorategi publikoa sortu zuen, UB Arts Colaboratoryren eta Silo City-ren laguntzarekin. Lorategia, McCarty-ren lehen lur-lan bizia dena, Silo City-ren epe luzeko gidaritzapean eta Josh Smith ekologistaren ardurapean dago.

Kunsthaus Baselland, Suitza, 2020 antzera artistaren eskala handiko marrazkien instalazio bat izan zuen landare indartsuen barruko lorategi batekin batera, ernetze-taula batekin, non landareak hazten ziren erakusketaren luzera zabalean. Gaur egun, lan horren hirugarren instalazioa Zurich-eko (Suitza) Last Tango enpresan ikusgai zegoen.

 Can I Borrow Your Hole at Last Tango, Zurich, Suitza, 11 Ira - 19 Dec 2020 
Can I Borrow Your Hole [Utziko didazu zure zuloa]  Last Tango-n filmeko lanak COVID-19aren pandemian ekoitzi ziren, Black Lives Matter [Bizi beltzak garrantzitsuak dira] lehen protesta handiak egin ziren unean. Artelanek artistaren lehen marrazki txiki batzuk dituzte, eta aldaketa instituzionala eskatzeko kaleak hartzeko ahalmena nabarmentzeko pentsatutako plaketan daude jarrita. Koadroek marrazkiak interbentzionistak zein murgiltzaileak egiten dituzte. Izenburuek McCartyren aurreko lana berraurkezten dute testuarekin. Homonimoak erabiliz, McCartyk hizkuntzaren esanahiarekin jolasten du lana layering konplexu batez blaituz, gizartean aurkitutako kontraesanekin jolastuz eta egungo Amerikaren anabasa politikoa eta zatigarritasuna ukituz, baita garai zalapartatsuei emandako erantzunean lekukotutako zaintza eta aktibismo kolektiboa ere. 

 Bilduma iraunkorrak 
McCartyren lana Brooklyn Museum, Rubell Museum, Queens Museum, Contemporary Art Museum, Houston, Smith College Museum of Art, Berkeley Art Museum eta Nasher Museum of Art-en bildumetan aurki daiteke. Into The Weeds lorategi iraunkorra publikoari irekita dago Buffalo-n, New Yorken. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
Marlene McCarty: kapitalismoaren sustraiak marrazten, Donostiako Tabakaleran erakusketa 2025-10-16 Berria Egunkaria
Tabakalerak Marlene McCarty artista eta aktibistari eskainitako estatuko lehen erakusketa inauguratuko du 2025-10-16 Tabakalera kultura garaikideko nazioarteko zentroa, Donostia

Kategoria:Kentuckyarrak
Kategoria:Margolari hiperrealistak
Kategoria:XXI. mendeko margolariak
Kategoria:XX. mendeko emakumeak
Kategoria:Artista garaikideak
Kategoria:Artista plastikoak
Kategoria:Aktibistak
Kategoria:Gainbegiratu gabeko itzulpenak