Baionako Morts pour la Patrie eskultura

Baionako Morts pour la Patrie eskultura Lehen Mundu Gerran hildako baionarrak omentzeko eraikitako hildakoei monumentua da. Monumentuan 989 izen agertzen dira, gehienak Lehen Mundu Gerrakoak, nahiz eta badiren Bigarren Mundu Gerran, Aljeriako Gerran eta Golkoko Gerran hildakoak ere. 2014an Monumentu Historiko izendatua zuten.

 Testuingurua 

Gerra Handiaren doluak udalerriak bultzatu zituen Frantziaren alde hildakoak omentzera, eta frantziar nazionalismoa bultzatzera. III. Errepublikak eskolaren bidez, frantsesa euskararen gainetik bultzatu eta frantziar sentimendua piztu nahi zuen horrela. 1920-1925 urteetan, berreraikuntzarako zailtasunak izan arren, Frantziako udalerrien %95ak monumentu bat eraiki zuen gerran hildakoentzat, tartean Ipar Euskal Herriko guztiek. Estatuak esku hartu zuen diru-laguntzak emateko (hildako soldaduen kopuruaren eta udalerriaren aberastasunaren arabera kalkulatuak) eta eraikuntzak arautzeko, batzuetan gastu osoa estaltzen zuten harpidetza publikoak bultzatuta. «Frantziarentzat Hildakoak Oroitzeko eta Goraipatzeko Legea» delakoak, besteak beste, estatuak balizko dirulaguntza emateko moduak finkatu zituen, monumentuaren kostuaren zenbateko osoaren %4 eta %25 artean, parte hartze horrek legitimazio funtzioa gehiago zuelarik. Hutsalkeria posibleari aurre egiteko, Barne Ministerioak erabaki zuen, zirkularren bidez, proiektu horiek aztertzeaz arduratuko zen saileko arte-batzordeak martxan jartzea. Udalbatzek eskualde edo nazio mailako izen-emate eta lehiaketak abiarazi zituzten artistak aukeratzeko, eta horiek maketak eman zituzten, batzordeek monumentuaren ereduak hauta zitzan.
ezkerrera|thumb|Lapurdin 3.260 pertsona baino gehiago hil ziren Lehen Mundu Gerran, horietatik asko Baionan.
Lehen Mundu Gerran hildako kopuru oso handia eragin zuen Frantzian, 1,4 milioi hildako eta 3 milioi zauritu inguru. Baionak 27.886 biztanle inguru zituen 1911n eta, gutxienez, 761 hildako izan zituen, biztanleen %2,7. Ipar Euskal Herrian 6.200 hildako inguru egon ziren. Horren ondorioz, monumentuen izaera ez da garaipen arku bat, baizik eta hildakoei omenaldi bat, "Azken Gerra" izango zenaren esperantzarekin eraikiak. Baionakoan, beste hainbatetan bezala, "Aberriaren alde hildakoak" mezua hobetsi zen, "Frantziaren alde" ere izan ohi zena. Azken urteotan "Frantziak erailak" bezalako leloak paratu dira monumentu horietako batzuetan, "Aberriaren alde" baino "Aberriaren ondorioz" hil zirela kritikatzeko.

 Deskribapena 
Monumentua Baionako harresiei atxikita eraiki zen. Pareta luze baten itxura du monumentuak, eta, bertan, hildakoen zerrenda biltzen duten bi estatua daude zaintzaile: alde batean, euskal nekazaria, bere idiarekin batera, golde bati tira egiten diona, eta bestean, Poilu soldadu bat. Guztira 989 hildako ditu, horietatik 761 Lehen Mundu Gerran hil ziren baionarrak, eta Bigarren Mundu Gerran hildako 181. 

Arkitektoak Émile Molinié, Charles Nicod eta Albert Pouthier izan ziren, Lucien Brasseur eskultorearekin batera. 1924ko azaroaren 11n mustu zen, Armistizioaren seigarren urteurrenean.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Azken agurraren negarra
 Lehen Mundu Gerra Euskal Herrian
 Intsumisioa Euskal Herrian

 Kanpo estekak 

Kategoria:Lehen Mundu Gerra Euskal Herrian
Kategoria:Baionako monumentu historikoak
Kategoria:Kanpoko eskulturak Baionan