Espainiako Hornidura Ministerioa

Hornidura Ministerioa (gaztelaniaz: Ministerio de Abastecimientos) 1918an sortutako Espainiako Gobernuko saila izan zen, herrialdearen biziraupen ekonomikorako garrantzitsuak ziren elikagaien eta beste ondasun batzuen hornidura eta banaketa bermatzeaz arduratzen zena. Lehen Mundu Gerra ostean Espainiako ekonomiaren hedapena indartzearekin lotutako beste eskumen batzuk ere bere gain hartu zituen.

Hornidura Ministerioak Hornidura Komisariatu Nagusiaren eskumenak bere gain hartu zituen, 1917an Espainiak urte hartan jasan zuen krisiaren ondorioz sortutako gobernu agentzia bat. Ministerioa 1920ko maiatzean desegin zen eta bere ardurak Sustapen Ministerioaren Iraupen Komisariatu Nagusi berriari pasa zitzaizkion.

 Historia 

 Testuingurua 
Lehen Mundu Gerra 1914ko uztailaren 28an hasi zenean, Espainia ekonomikoki atzeratutako herrialdea zen (Euskadi eta Kataluniak bakarrik zuten industria garrantzitsua), 1898ko Espainiar-Estatu Batuak Gerraren eta 1899ko Alemaniarekin sinatutako itunaren ondoren bere inperio kolonial ohia (Kuba, Filipinak eta Puerto Rico) amaitu zuen herrialdea. Herrialdea moralki suntsituta zegoen, "turno" gobernu sistema zalantzan jarrita, Armada zaharkitu batekin, ia Itsas Armadarik gabe, eta Marokorekin gatazka aktibo batekin, 1909ko Aste Tragikoa bezalako krisiak eta grebak eragin zituena. Gainera, Espainia ez zen gerran aurrez aurre izan ziren bi aliantza europarretako batean ere. 1913an, Espainiak protektoratu bat ezarri zuen Marokoko iparraldean, eta arazo militar etengabeen iturri bihurtu zen, eta ez zen posible izan 1927ra arte baketzea.

Eduardo Datoren gobernu kontserbadoreak Espainia neutral mantentzea erabaki zuen, agintari klasearen gehiengoak partekatuta. Manuel Azañak esan zuen bezala, erabakia "behartutako neutralitatea izan zen, gure babesgabetasunak ezarritakoa". Neutraltasunak ondorio ekonomiko eta sozial garrantzitsuak izan zituen, 1900ean lotsati hasitako "modernizazio" prozesuan bultzada handia izan baitzen, Espainiako industria-ekoizpenaren igoera handiari esker, eta horrek bat-batean merkatu berriak ireki zituen (gerra egiten ari ziren herrialdeen merkatuak). Hala ere, inflazioa izugarri igo zen soldatak erritmo motelagoan igo zirenean eta ogiaren eskasia zegoenean, hala nola, bizibideen istiluak eragin zituen hainbat hiritan, eta lan gatazkak ere hazi ziren bi sindikatu nagusiek gidatuta, CNTk eta UGTk, soldata igoerak eskatu zituztenak, azkenean inflazioak eragindako soldata errealen beherakada motelduko zutenak.

 Lehen neurriak 
Gobernuaren kezkak, hornidura eta inflazio zailtasunek eragin zitzaketen gizarte gatazka posibleengatik, Datoren gobernua Iraupen Batzorde Gorena sortzera eraman zuen 1916an, 1915eko Iraupen Legearen arabera, lurralde nazionaleko hornidura bermatzeko. Bere jarduera hain alferrikakoa izan zen, ezen hurrengo urteko maiatzean desegin baitzen. Hala ere, errealitateak arazoa alde batera uztea eragotzi zuen eta irtenbide eraginkorrago bat bilatu zen, Hornidurarako Komisariotza Nagusia sortuz.

Erakunde hau pertsona bakar batek zuzentzen zuen, Komisario batek, eta haren zerbitzura Ogasun, Sustapen eta Barne Arazoetako Ministerioetako funtzionarioak zeuden. Bere funtzioak, sorrera Errege Dekretuaren arabera, hauek ziren: barne horniduraren funtzionamendu egokia kontrolatzea; beharrezkoa izanez gero, atzerriko garia erostea, Sustapen Ministerioari beharrezko garraiorako eta Ogasun Ministerioari esportazio eta inportazioetarako aurrekontuak igotzea. Komisariotzaren egintzak Ministroen Kontseiluko presidenteak onartu zituen. Hainbat ministerioren menpekotasunak, baita Ministroen Kontseiluko presidentearen onespenak ere, Komisariotzaren lana mugatu zuen, beraz, Antonio Maura lehen ministroak komisariotza ministro mailara igotzea erabaki zuen, lehen titularra Juan Ventosa izanik, ordura arte komisarioa izanik.

 Ministerioa bezala 
Ministerioa 1918ko irailaren 6an sortu zen, lehendik zegoen Hornidura Komisariotzatik abiatuta. Ministerioak Lehen Mundu Gerraren amaiera gainditu zuen, baina bere eskumenen zati handi bat Lan Ministerio berriak hartu zuen bere gain, eta horrek azkenean Hornidura Ministerioa abolitzea eta Garapen Ministerioko Iraupen Komisariotza Nagusiak ordezkatzea ekarri zuen.

 Estruktura 

 Hornidura Batzorde Zentrala (1916ko azaroaren 23a - 1917ko urriaren 3a)

Kideak:

Gizarte Erreformen Institutuko presidentea.

Erresumako bi senatari.

Gorteetako bi diputatu.

Estatuko eta Barne Ministerioetako idazkariordeak.

Herri Lanetako zuzendari nagusiak; Nekazaritza, Meategiak eta Basogintza; Merkataritza; Industria eta Laneko zuzendari nagusiak.

Aduana, Litigioak, Nabigazioa eta Arrantza zuzendari nagusiak.

Estatuko Administrazioko Kontu-hartzaile Nagusia.

Industria Nazionala Babesteko Batzordeko ordezkariak; Merkataritza Ganberetakoak; Industria Ganberetakoak.

Nekazarien Elkarteetako ordezkariak; Ontzijabeen Elkarteetakoak.

Gizarte Erreformen Institutuko langileen ordezkari bat.

Trenbide Konpainiaren ordezkari bat.

Ikatz Meategietako Operadoreen Elkarteko ordezkari bat.

Publizista bat.

Abeltzaintzako Hazleen Elkarte Nagusia.

 Kontsumitzaileen elkarteko bi ordezkari. Hornidura Batzorde Orokorra (1917ko urriaren 3a - 1918ko irailaren 6a)

 Ministerioaren arduradunak 

 Ministerioaren komisario nagusiak 
ZenbakiaIrudiaKomisarioaHasieraAmaieraIraupenaGobernuaLehen ministroErregea1132x132pxNicanor de las Alas Pumariño (1870-1935)1917ko urriaren 3a1917ko urriaren 8a5 egunDato II127x127px Eduardo Dato121x121pxAlfontso XIII.a289x89pxFernando Barón y Martínez de Agulló (1875-1929)1917ko urriaren 8a1917ko azaroaren 13a36 egunGarcía Prieto II124x124pxManuel García Prieto3121x121pxJose Francos Rodríguez (1862-1931)1917ko azaroaren 13a1917ko abenduaren 28a45 egun4195x195pxLuis Silvela Casado (1865-1928)1917ko abenduaren 28a1918ko martxoaren 29a91 egunMaura III111x111px Antonio Maura5115x115pxJuan Ventosa (1879-1959)1918ko martxoaren 29a1918ko urriaren 6a191 egun

 Ministroak 
ZenbakiaIrudiaMinistroaHasieraAmaieraIraupenaGobernuaLehen ministroErregea1115x115pxJuan Ventosa
(1879-1959)1918ko irailaren 3a1918ko azaroaren 9a67 egunMaura III
kontzentrazio gobernua111x111px Antonio Maura121x121pxAlfontso XIII.a288x88pxPablo Garnica y Echevarría
(1876-1959)1918ko azaroaren 9a1918ko abenduaren 5a26 egunPrieto III124x124pxManuel García Prieto3142x142pxBaldomero Argente
(1877-1965)1918ko abenduaren 5a1919ko otsailaren 21a78 egunRomanones IV120x120px Romanonesko kondea4111x111pxLeonardo Rodríguez Díaz
(1877-1922)1919ko otsailaren 21a1919ko apirilaren 17a55 egunMaura IV111x111px Antonio Maura5183x183pxJosé Maestre Pérez
(1866-1933)1919ko apirilaren 17a1919ko uztailaren 20a94 egun6128x128pxMiguel López de Carrizosa
(1857-1919)1919ko uztailaren 20a1919ko uztailaren 21aEgun batSánchez de Toca I125x125px Joaquín Sánchez de Toca7132x132pxCarlos Cañal y Migolla
(1876-1938)1919ko uztailaren 23a1919ko irailaren 28a67 egun8117x117pxFernando de Sartorius y Chacón
(1860-1926)1919ko irailaren 28a1919ko abenduaren 12a76 egun -118x118pxLuis Rodríguez de Viguri
(1881-1945)1919ko abenduaren 12a1919ko abenduaren 15a (bitarteko)3 egunAllendesalazar I127x127px Manuel Allendesalazar9105x105pxFrancisco Terán Morales
(1862-1931)1919ko abenduaren 15a1920ko maiatzaren 5a141 egun -118x118pxLuis Rodríguez de Viguri
(1881-1945)1920ko maiatzaren 5a1920ko maiatzaren 8a (bitateko)3 egunDato III127x127px Eduardo Dato

 Kanpo estekak