Neonikotinoide

Neonikotinoideak kimikoki nikotinaren antzekoak diren intsektizida klase bat dira. Shell eta Bayer enpresetako zientzialariek 1980ko hamarkadan garatu zituzten lehen aldiz.

Nikotina bera mendeetan zehar erabili da intsektizida gisa, XXI. mendearen hasieran debekatu zen arte. Neonikotinoideak laboreen babesean gehien erabiltzen diren intsektiziden artean daude. Albaitaritzan ere oso erabiliak dira, akainen eta arkakusoen kontrolean batez ere. Neonikotinoideen lehen belaunaldian azetamiprida, kloianidina, dinotefuranoa, imidakloprida, nitenpiramoa, nitiazina, tiakloprida eta tiametoxama daude. Neonikotinoideen belaunaldi berriagoen artean daude, berriz, zikloxaprida, imidaklotiza, sulfoxaflorra, guadipirra eta flupiradifurona. 1999tik 2018ra arte munduan gehien erabili den intsektizida Imidakloprida izan da.

Intsektuen nerbio-sistema zentralari eragiten diotenez, neonikotinoideek askotariko intsektuei eragiten diete, bai ituei, bai ez-ituei. Askotan, erein aurretik haziei aplikatzen zaizkie, intsektu belarjaleen aurkako tratamendu profilaktiko gisa. Neonikotinoideak hidrosolubleak dira; beraz, hazia kimatu eta hazten denean, garatzen ari den landareak pestizida xurgatzen du bere ehunetan, uretan hartu ahala. Neonikotinoideak ere zuzenean aplika daitezke lurzoruan. Behin xurgatuta, neonikotinoideak landare osoan zehar agertzen dira, baita bere hostoetan, loreetan, nektarrean eta polenean ere.

Neonikotinoideen erabilera eragin ekologiko kaltegarriekin erlazionatu da, helburu ez diren organismo askorentzat arriskuak baitituzte, batez ere erle eta polinizatzaileentzat. Elikagaien Segurtasunerako Europako Agintaritzak (EFSA) 2018an egindako berrikuspen batek ondorioztatu zuen pestizida neonikotinoideen erabilera gehienek arriskua dakartela erleentzat. Neonikotinoideek hezeguneak, errekak eta ibaiak kutsatzen dituzte, eta, haien erabilera orokortua dela eta, intsektu polinizatzaileak haien eraginpean daude kronikoki. Itxura batean, erleetan ohikoagoak dira neonikotinoideekiko maila baxuko esposizio kronikoaren ondorio ez hilgarriak, zuzenki hilgarriak bainoago. Erleengan duten eragin horien artean daude nabigatzeko, ikasteko eta bazkatzeko zailtasuna, erantzun immune ezabatua, espermatozoideen bideragarritasun txikiagoa, erreginen bizialdi laburtua eta sortutako erregina berrien kopuru murriztua.Wood TJ, Goulson D (July 2017). "The environmental risks of neonicotinoid pesticides: a review of the evidence post 2013". Environmental Science and Pollution Research International. 24 (21): 17285–17325. Bibcode:2017ESPR...2417285W. doi:10.1007/s11356-017-9240-x. PMC 5533829. PMID 28593544.Hladik ML, Main AR, Goulson D (March 2018). "Environmental Risks and Challenges Associated with Neonicotinoid Insecticides". Environmental Science & Technology. 52 (6): 3329–3335. Bibcode:2018EnST...52.3329H. doi:10.1021/acs.est.7b06388. PMID 29481746.

2013an, Europar Batasunak eta inguruko herrialde batzuek neonikotinoide jakin batzuen erabilera mugatu zuten. 2018an EBk debekatu egin zituen hiru neonikotinoide nagusiak (klotianidina, imidakloprida eta tiametoxamoa) aire zabaleko erabilera guztietarako. AEBetako hainbat estatuk neonikotinoideak mugatu dituzte polinizatzaile eta erleekiko kezkagatik.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Intsektizidak
Kategoria:Neonikotinoideak