Hegoafrikari kirol boikota apartheid garaian

Hegoafrikari kirol boikota egin zitzaion apartheidaren garaian hainbat urtetan XX. mendearen bigarren zatian. Ekintzak Hegoafrikarekin kirol harremanak murrizteko egin ziren, eta apartheidaren aurkako nazioarteko ekimen orokorragoaren parte funtsezkotzat hartu ziren orduan, eta geroko analisi historikoetan ere. Apartheidaren amaierarekin, kirolek berehala amaitu zituzten boikotak, eta Hegoafrika berriz onartua izan zen nazioarteko kirol federazioetan. Europako Erkidegoak 1991ko ekainean Hegoafrikari egindako boikotaren amaiera iragarri zuen. Urte horretan eta 1992an Hegoafrika nazioarteko kirolean normaltasunez parte hartzen hasi zen. Hegoafrikak 1995eko Munduko Errugbi Kopa antolatu eta irabazi zuen.

 Boikota olinpismoan 
Nazioarteko Olinpiar Batzordeak 1964an kendu zion gonbidapena Hegoafrikari Tokion antolatutako Olinpiar Jokoetara joateko, Jan de Klerk orduko Hegoafrikako barne ministroak berretsi zuenean bere talde olinpikoan ez zela arraza integraziorik egongo. Mexiko Hiriko 1968ko Olinpiar Jokoetarako, Hegoafrika berriz onartzeko prest egon zen NOB, bere taldea arraza anitzekoa izango zela ziurtatu ondoren. Baina Afrikako nazioek boikota iragarri zuten, beste nazio batzuekin batera. Erreakzio gisa, Hegoafrikak 1969 eta 1973an Hegoafrikako Jokoak izendatu zituzten hegoafrikarrei atzerriko kirolarien aurkako lehia olinpikoa ahalbidetzea. Hegoafrika 1970ean kanporatu zuten formalki NOBetik.
1976an, Montrealeko Olinpiar Jokoak zirela eta, Afrikako nazioek Zeelanda Berria kanpoan uztea exijitu zuten, Hegoafrikarekin kirol harremanak segitzeagatik, errugbi talde nazionalaren bira bat izan ondoren. NBOk ezezkoa eman zuenean, Afrikako nazioak jokoetatik erretiratu egin ziren, boikot sonatu batean. 

Joko haietako boikotak eragina izan zuen 1977an Commonwealth-ek onartu zuen Gleneaglesko Akordioan. 

1988ko ekainaren 21ean, apartheidaren aurkako adierazpena egin zuen NBOk, apartheidak iraun bitartean Hegoafrika kiroletan erabat isolatzeko.

 Kirolez kirol 

 Atletismoa 
Atletismoan, IAAFen Hegoafrika kanporatzeko mozioa bozkatu zen 1966an, eta ez zen onartu, baina bai 1970ean. 

1984ko urtarrilean, Zola Budd hegoafrikarrak 5000 metroetan munduko errekorra izango zen marka egin zuen, baina ez zen ofizialdu, IAAFen arau eta lehiaketetaik kanpo gertatu zelako.

 Errugbia 
Hegoafrikari errugbian ere egin zitzaion boikota, baina ez zen osoa izan herrialde batzuen partetik. Bereziki Zeelanda Berriko errugbiak jokatzen segitu nahi izan zuen, eta horrek 1976an, Montrealeko Olinpiar Jokoetan boikot afrikarra eragin zuen. Zeelanda Berria berriro izan zen protagonista boikot ekintza gogor batean, Springbooks selekzio hegoafrikar guztiz zuriak bira egin zuenean Zeelanda Berrian 1981ean. Herrialdean bertan izandako protestak sonatuak izan ziren.

 Xakea 
1970eko Xake Olinpiadan, hainbat jokalarik eta taldek protesta egin zuten Hegoafrikaren partehartzearen aurka: batzuk erretiratu egin ziren, eta Albaniako taldeak ez agertzeagatik galdu egin zuen talde hegoafrikarraren aurkako bere partida. Hegoafrika FIDE nazioarteko xake federakuntzatik kanporatua izan zen 1974ko Xake Olinpiadan parte hartzen ari zela.

 Kriketa 
Kriketa arrazaren arabera antolatuta zegoen Hegoafrikan. 1968an, Basil D'Oliveira jokalari beltza Ingalaterrako selekziorako hautatu zuten, eta Hegoafrikak protesta egin zuen. 1970ean Ingalaterran egindako Hegoafrikako bira bertan behera utzi zuten, baina talde hegoafrikarrak jokatu zituen nazioarteko partida ez ofizial batzuk 1970eko eta 1980ko hamarkadetan. Azken horietan parte hartu zuten jokalari batzuei betoa ezarri zieten beren federazio nazionalek.

 Golfa 
Munduko Golf Kopan, Greziako gobernuak debekatu egin zion Hegoafrikari 1979ko lehian parte hartzea Atenasen. 1980ko edizioan lehiatu zen Hegoafrika, Bolivianan. Baina 1981koa Irlandako Waterville-n izan behar zen eta ez zen egin azkenean eskandaluagatik.  

Talde nazionalen parte-hartzeaz aparte, Hegoafrikako golf-jokalariek mundu osoan jokatzen segitu zuten, PGA Tour, European Tour eta Grand Slam ekitaldiak barne. Atzerriko golf-jokalari asko ere lehiatu ziren South African Tour delakoaren lehiaketetan, eta Million Dollar Challenge izenekoan.

 Motor kirolak 
Hegoafrikako 1 Formulako Sari Nagusia eta Hegoafrikako Motoziklismoko Sari Nagusia 1985ean egin ziren azken aldiz, apartheida amaitu arte. Zenbait taldek boikota egin zioten 1985eko 1 Formulako lasterketari.

 Futbola 
Hegoafrika 1963an kanporatu zuten FIFAtik, nazioarteko futboletik. Hegoafrikako futbol elkarteak 1966ko Munduko Kopan talde zuri bat eta 1970eko Munduko Kopan talde beltz bat sartzea proposatu zuen, baina FIFAk ez zuen onartu.

 Tenisa 
Hegoafrikako tenis taldea 1970eko Davis Kopatik kanporatua izan zen, neurri batean Arthur Asheren  kanpaina bati esker. Baina 1973an itzultzen utzi zieten, eta 1974ko irabazi ere egin zuten, Indiako taldeak Hegoafrikara finalerako joateari uko egin eta gero. Ondoren, Hegoafrika taldekako lehiatik kanpo utzi zuten, baina Hegoafrikako jokalariak lehiaketa profesionaletan jardun ziren. Johan Kriek eta Kevin Curren Grand Slam txapelketetako finaletara iritsi ziren.

William Hester Estatu Batuetako Tenis Elkarteko (USTA) presidenteak erabaki zuen Estatu Batuen eta Hegoafrikaren arteko txapelketa bat Kalifornian egitea 1977ko apirilean, nahiz eta Afrikako nazioek eta bertako mugimenduek protesta egin. Partida batean boikotatzaileek kantxara salto egin zuten, eta Tony Trabert AEBetako taldeko managerrak bi protestalari jo zituen erraketa batekin.

 Nazio Batuen rola 
1980an, Nazio Batuen Erakundea «Hegoafrikarekiko kirol-harremanen erregistroa» biltzen hasi zen. Hegoafrikan antolatutako ekitaldietan parte hartu zuten kirolari eta ofizialen zerrenda izan zen hura. Batez ere, Hegoafrikako egunkarietan bildutako txostenetan oinarrituta bildu zen. Zerrendan egoteak ez zekarren inongo zigorrik (federakunde batzuek ezarri zituzten arren), baina kirolarientzako presio moraltzat jo zuten. Kirolariek nork bere izena erregistrotik ezabatzen ahal zuen, idatziz konpromisoa hartuz gero, Hegoafrikara ez itzultzeko lehiatzera apartheidak zirauen bitartean. Erregistroa tresna eraginkorra izan zela uste da eta ezarpenaren ondoren NBEren Batzar Nagusiak Kiroletako Apartheidaren aurkako Nazioarteko Konbentzioa onartu zuen 1985eko abenduaren 10ean.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Politika eta kirola
Kategoria:Hegoafrikako kirola
Kategoria:Apartheid
Kategoria:Kirol boikotak
Kategoria:Olinpiar Jokoetako eztabaidak