Felis libyca

Felis libyca

 Informazio taxonomikoa 
Katu basatien taldean dagoen eztabaida taxonomikoa saihestuz. Afrikako eta Ekialde Hurbileko katu basatiari Felis lybica izena ematen zaio. Iberiar penintsulan dauden etxeko formak (Felis catus) Ipar Afrikako populazioetatik datoz.

 Deskripzioa 
Gorputzaren tamaina eta proportzioa Felis silvestris katu basati europarraren antzekoak dira. Isatsaren luzera gorputzaren erdia. Bizkarreko ilea harearen kolorekoa, lepoan bi edo lau lerro longitudinal ilun ditu, belarrien atzealdea gorrixka punta ilunarekin, eta batzuetan ia markatutako marra edo orbanekin alboetan. buztana estutu egiten da puntara, bi eraztun edo gehiagorekin eta punta beltz batekin. Hortz formula :3.1.3.1 / 3.1.2.1. Marokoko banakoen gorputz neurriak, burua + gorputzaren luzera: 50.0-73.0 cm, 45.0-60.0 cm; buztanaren luzera: 25.0-33.0 cm, 21.0-38.0 cm; pisua: 3.7-6.5 kg, 3.0-5.5 kg. Kromosoma kopurua (2n) = 38. Afrikako basakatuak “tabby” fenotipoko etxeko katuekin nahas daitezke. E.silvestris eta E.catus bereizteko erabilitako kraniometria-indizea ez da eraginkorra azken hau F. libycarekin alderatzean.

 Banaketa 
Afrikako zatirik handienean banatzen da eta Arabiar penintsularaino hedatzen da. Mallorca  (F. l. jordansi) eta beste Mediterraneoko uharte batzuetan dauden edo egon diren populazioak jatorri antropogenikokoak direla uste da, etxekotze aurrekoak izan daitezkeelako, beraz, haien azpi-espezifiko egoera eztabaidagarria da. F. libyca banakoak Ceuta eta Melilla inguruko lurraldeetan bizi dira, nahiz eta F. catus banako etxekotuak eta basatiak ere existitzen diren.

 Aldaera geografikoa 
Afrikako basakatuaren azpi-espezie ugari deskribatu dira, ile-ereduaren  eta tamainaren aldakuntzetan  oinarrituta. Ceuta eta Melillako populazioak Afrikako iparraldeko ertzean bizi den azpi-espezie berari esleitzen zaizkio, F. libyca, zeinaren deskribapena goian aipaturikoarekin bat datorrena. 1930ean, Schwarzek F. L. jordansi deskribatu zuen Mallorcako uhartean, baina eztabaida dago ale motaren identitateari dagokionez, F. catus-en banako basati bat izan litekeelako.

 Habitata eta altuera tartea 
Basoetan, sabanetan, belardietan eta estepetan bizi da. Espezie honetako banakoak 3000 m-tik gorako altueran ikusi dira.

 Ugalketa 
Urtebeteko adinarekin sexu-heldutasuna dute. Sahararen iparraldean, ugalketa-aldia urtarrila eta martxoa bitartean izaten da. Ernaldiak 56 eta 63 egun bitartean irauten du, eta bi eta bost kume altrizial erditzen dituzte.

 Elikadura ohiturak 
Ipar Afrikan, harrapakin txiki ugariz elikatzen da, hala nola ugaztun txikiak, hegaztiak, narrastiak, anfibioak eta intsektuak.

 Ugaritasuna 
Espezieari buruzko ikerketa gutxi egon arren, uste da dentsitatea harrapakinen eskuragarritasunarekin lotuta dagoela, Israelen banako bat kilometro karratuko.

 Antolaketa eta jokabidea 
Afrikako basakatua gauekoa eta bakartia da. Emeak bere lurraldea bere kumeekin partekatzen du independente bihurtu arte. Banakoen arteko komunikazioa usaimena da, markatzeko, gernua erabiliz.

 Interes ekonomikoa eta gizakiekin duen harremana. 
Ez da gizakiekin izandako elkarrekintza handirik deskribatu, mundu osoan zehar banatutako etxeko formen arbasoa dela izan ezik.

 Harraparitza 
Txakurrek harrapatzen dute askotan, eremu basatietan, harraparien eta felido handiagoen harrapakin bihur daiteke.

 Patologiak eta parasitoak 
Afrikako basakatuaren urritasuna zenbait eremutan etxeko katuek transmititzen duten felidoen panlexukopeniaren ondorioz izan daiteke.

 Mehatxu faktoreak eta kudeaketa neurriak 
Etxeko eta basati katuekin hibridazioa Ipar Afrikan prozesu ohikoa dela uste da, eta horrek, mendeetan zehar, espezie basatietan purutasun galera eragin dezake. Gatibu hazkuntza programak garatzen ari dira, baina F. libyca dagoen babestutako eremuetan etxe-katu basatien kontrol zorrotza aztertzen ari da.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
Aulagnier eta Thevenor (1986), Cabrera (1932), Hemmer (1993, 1999), Kingdon (1997), Kitchener (1991), Nowell eta Jackson (1996), Rosevear (1974).