Calabriako Bizantziar espedizioa (788-789)

788ko amaieran edo 789ko hasieran, Bizantziar Inperioak Italiako hegoaldea inbaditu zuen, lurrak erbesteratutako lombardoen errege ohia Adalgisori itzultzeko eta Lombardiarrak Frankoen menpetik askatzeko. Espedizio-armada, Siziliako themaren laguntza zuena, Beneventoko Grimoaldo III.a dukearen agintepean zegoen lombardoen eta frankoen indar konbinatu baten aurka borrokatu zuen gudu handi batean, eta inbasioa porrotean amaitu zen.

Gerra honen kausa 788an erabaki gabeko ezkontza proposatua izan zen: Konstantino VI.a enperadorea, oraindik bere ama Ireneren erregeordetzapean zegoela, eta frankoen errege Karlomagnoren alaba Rotrude ezkontzekotan egon ziren, baina azkenean saiakerak ezerrean geratu ziren. Gerraren ondoren, bi inperioen arteko harremanak 797ra arte ez ziren berrezarri.

 Datazioa 
Frankoen Erregeen Annalen hitzetan, 788an “grekoen eta lombardoen arteko gerra” egon zen. Teofanes Konfesoreak gatazka Bizantziar egutegiko 6281eko urtean kokatzen du, 788ko irailaren 1ean hasi eta 789ko abuztuaren 31n amaitu zena. Ikertzaileek oro har 788an kokatzen dute inbasioa, Annalak jarraituz. Tibor Živković-ek uste du espedizioa ez zela abenduaren 788 baino lehen gertatu, Franko-Bizantziar harremanetan urratze definitiboa urriko 788an eta Konstantino VI.aren Maria Amniakoarekin ezkontza azaroan gertatu zirelako, eta ez 789ko udaberria baino beranduago. Warren Treadgold-ek uste du espedizioa Italiara azaroan iritsi zela, Konstantinoren ezkontzaren ondoren. Judith Herrin-ek 789an kokatzen du.

Bizantziar eta frankoen iturriek biek ados daude gerraren kausa Karlomagnoren alaba Rotrude eta Konstantino VI.aren ezkontza bertan behera uztea izan zela. Honekin ere, ez daude ados bertan behera uzteko ekimenaren jatorriari dagokionez; Teofanesek Ireneri egotzi zion eta Erregeen Annalek Karlomagnori. Roger Collins historialariak frankoen kontua onartzen du, eta horren arabera Bizantziar espedizioa erantzun gisa egin zen, Karlomagnok ezkontza-aliantza bertan behera utzi zuelako.

 Agintariak eta unitateak 
Bizantziar espedizio-armada Joan sakellarios eta Adalgiso erbesteratutako errege lombardoaren aginpean zegoen. Joan eunuko bat zen, eta 781ean Asia Txikiko Abbastar inbasioaren aurkako armada zuzendu zuen. Adalgiso, Teofanesek "Theodotos" deitu zuena, Karlomagnok 774an erreinua konkistatu aurretik bere aita Desideriorekin lombardoen ko-erregea izan zen. Bizantziar gobernuak errege legitimo gisa aitortzen jarraitu zuen. Espedizioa arrakastatsua izan balitz, Italia gobernatzeko Bizantziar babespean berreskuratua izango litzateke.
Teofanesen hitzetan, espedizioaren helburua zen “Karlos kanporatzea - ahal bazuten - eta beregandik gizon batzuk aldentzea.” Espedizio-armada bidaltzeaz gain, Irenek Siziliako gobernadore Teodorori espedizioa laguntzeko agindu zion. Teofanesek dio Teodoro “haiekin” zegoela guduan.

Lombardoak Beneventoko Grimoaldo III.a dukeak eta Spoletoko Hildeprando dukeak gidatu zituzten. Winigesen agintepean frankoen unitate bat bidali zen, Annalen hitzetan, “lombardoek egiten zuten guztia gainbegiratzeko.” Frankoen indarra seguruenik txikia zen. Agintari nagusia Grimoaldo zen. Bere aita Aretxis II.aren jarrera ona bermatzeko Karlomagnok Grimoaldo bahiturik izan zuen. Bere anaia nagusia Romualdo eta bere aita bat-batean hil ziren 788-n. Karlomagnok Grimoaldo askatu zuen, Beneventon frankoen nagusitasuna onartuko zela agindu ondoren, baita gutun eta txanponetan ordaindu ostean.

 Gudua eta ondorioak 
Bizantziarrak Calabrian itsasoratu eta Beneventoko Dukerriaren mugara abiatu ziren. Gudurik nagusiena Calabrian gertatu zen, muga inguruan. Annalek franko eta lombardoek lortutako garaipena aitortzen dute. Teofanesek Joan agintari gisa deskribatzen du, “frankoen aurka porrota jaso zuena”. Guduan preso hartu zuten eta “heriotza krudel batera eraman zuten”. 790eko gutun batean, Karlomagnoren konfiantzazko Alkuino Yorkekoa Colcu Clonmacnoisekoari idatzi zion bizantziarrak “beren ontzietara ihes egin zutela” gudua galdu ondoren, 4.000 gizon hilak eta 1.000 preso jasan zituzten. Dirutza handia harrapatu zen bizantziarren eskuengan. Adalgisoren ondorioei buruz ezerrez dakigu. Bere porrotaren ondoren historialari agerpenetatik desagertu zen.

Gudua amaitu ondoren, ez da bi potentzien artean harreman diplomatiko idatzirik jasotzen Konstantino VI.a 797an Siziliako estrategoa, Niketas, Akisgranera bidali zuen arte. Ziurrenik, presoen askatasunaz arduratu zen. Preso horietako bat, garaian askatu ez zena, Konstantinoplako patriarka Tarasiosen anaia nagusia zen Sisinnios izan zen. Annalen arabera, 798an, Konstantinoren heriotzaren ondoren, Irenek bere askatasuna negoziatu zuen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:788ko gatazkak
Kategoria:789ko gatazkak
Kategoria:Bizantziar Inperioak parte hartu zuen guduak‎
Kategoria:Beneventoko Dukerria
Kategoria:Inperio Karolingioak parte hartu zuen guduak