Gezurra berdaderoa

Gezurra berdaderoa Bertol Arrieta idazleak 2021ean Elkar argitaletxearekin plazaraturiko eleberri umoretsua da.

2020an COVID pandemiak eragindako konfinamenduan garatzen da argumentua. Pandemiaren egoera ezezagun batean bizitzea “egokitu” zaie pertsonaiei. Parodiatik asko du, eta lortzen du irakurleak 44 urteko gizon aldrebes samarra begi onez ere ikustea, batez ere bere buruari etengabe barre egiten diolako, gizon euskaldunaren prototipo baten ezaugarri guztiak baditu ere: sexu bila dabil beti, ez daki dantzatzen, ama ezin du gainetik kendu…

 Estrategia narratiboa 
Ahozko hizkeratik eta ahozko erregistrotik oso hurbileko hitz moldez dihardu lehen pertsonako narratzaileak, anglizismoz jositako eta ehundutako hizkuntza oso gaurkotuan.

Erotismoa eta sexu-harremanak azaltzen dira maiz obran zehar. Gardentasuna da harreman sexualez hitz egiteko aukeratu den perspektiba, beldurrik gabe, ahoan bilorik izan gabe. Eredu hegemonikoaz bestelako praktika erotikoak agertzen dira protagonista maskulinoari lotuta, emakumearen desioa eta asebetetze sexuala ere kontuan hartzen dira, diskurtso eta adierazpen patriarkalek atzo goizera arte isildu dituztenak, hain zuzen, eta maskulinitatea bera ere, irrigarri antzean agertzen zaigu. 

 Pertsonaiak 
Komedietan ohikoak izaten diren pertsonaiak azaltzen dira eleberri honetan, etengabe tronpatzen direnak eta aldrebesak dira. 

Koldo Arroitajauregi protagonista 44 urteko pizza banatzailea da, pitxafria lagunentzat. Nobela bat idaztea da bere helburu eta amets nagusia, baina horretarako egiten dituen ahaleginek bere harremana eta lana hondatzen dituzte. Euskara-irakaslea izan da orain dela gutxi arte. Nobela bat idazteko eszedentzia hartu du.

Ester andregaiak ordea —zazpi urtez elkarrekin bizi ostean— Koldo utzi du. Bikotekide ohiaren iritziz, Koldok ez dauka ganorarik, konpromisorik gabeko pertsona da. Zerua goia eta lurra beherean, pizzak-banatzaile lanean hasi behar izan du Koldok, baita apartamentu konpartitu batean bizitzen jarri ere. Esterren izaera amultsu eta zentzudunaren aldean, Koldok bestelako pertsonekin partekatzen du bizitza orain. Aldaketa itzela izan da.

Nagorerekin partekatzen du pisua Koldok; neska ederra, gaztea eta malenkoniatsua.  

Frida artista ezagutu du Koldok garai berean: emakume bizizalea eta misteriotsua. Artista, hitz batean.  

 Izenburuko "kontraesana" 
"Gezurra berdaderoa" izenburua oximoron bat da, absurdo txiki bat. Literaturan erabiltzen den figura erretoriko bat da oximorona, elkarren kontrako zentzua duten bi hitz elkartzen dituena. Kasu honetan bateraezinak diren "gezurra" eta "berdadero" hitzak bildu ditu Bertol Arrietak izenburuan. Sarritan baliabide ironikoa edo umoretsua izaten da oximorona, George Orwellen adibide hau esaterako: “Abere guztiak berdinak dira, baina batzuk beste batzuk baino berdinagoak”.Letra txikiaz bada ere. Donostia: Elkar, 2002. 202.or. Hauek ere oximoronak dira: Demokrazia organikoa, Dinamika finkatuak, Ama birjina, Bakearen borroka...

Bestalde, eleberriko izenburuak kontrastea egiten du ohikoa izaten den "egia berdaderoa" esapidearekin, zerbait bene-benetakoa eta egia biribila delakoan enfasia jarri nahi denean erabiltzen da. Bertolek badaki hori, urte batzuk lehenago zerbait idatzi zuen beste izenburu horrekin, eta horrekin jolasten du izenburu berezi hori aukeratu duenean.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Bertol Arrieta literaturaren zubitegian
 Bertol Arrietaren webgunea
 Bertol Arrietaren 30 zutabe Berria egunkarian. (2014-2015)
 Bertol Arrieta 111 AKADEMIAn

Kategoria:Euskarazko eleberriak
Kategoria:2021eko liburuak
Kategoria:Bertol Arrietaren eleberriak
Kategoria:Elkar argitaletxearen liburuak