Astolako etxea

Astolako etxea, Astolazubia edota Astolako Zubiaurre etxea Abadiñoko Astola auzoan dagoen eraikina da, Traña-Matiena eta Zelaieta auzoen artean.

 Historia 
1508an, Errege Aginduz finkatu ziren Durangoko Merindade Biltzarrerako, presondegirako eta Korrejidorearen eta bere tenienteen entzutegirako egoitzak. Hala ere, Merindadeak 1576an eraiki zuen etxea eta entzutegi, espetxe eta artxibo moduan erabili zuen. 

Entzutegia Durangoko merindadearen erdigune politiko administratiboetako bat zen. Bertan bizi zen Merindadeko Tenientea, zeinak biltzar arrunten burua zen, aguazil bat eta bertako elizatearen herri ordezkariekin batera. Abadiño, Apatamonasterio, Arrazola, Axpe, Berriz, Garai, Iurreta, Izurtza, Mallabia, Mañaria, Zaldua eta Etxebarriako San Agustin (Elorriorekin bat egin zen arte) ziren ordezkaritza zuten elizateko herriak.

Egungo eraikina 1784an gauzatutako berrikuntza zabal baten ondorioa da. Horretarako Tomas de Basterretxeak ezarritako diseinu eta baldintzak jarraitu ziren, eta fatxada behinenak, hau da, nagusia eta sartaldera begira dagoena, zimentarrietatik berreraiki egin ziren.

Gizonezkoen espetxea lehenengo solairuan zegoen eta emakumezkoena berriz ganbaran. 1784ean artxiboa Abadiñoko parrokiaren esku geratu zen. 1843an Astolako Tenientearen kargua desagertu egin zen eta espetxea Lariz dorrera aldatu zen.

Foruen deuseztapenarekin batera, 1876an, Astolako Zubiaurre etxeak bere funtzioa galdu zuen. Hala ere, merinaldeko zigilua, eskribania eta merinoaren aginte-makila, hainbat dokumenturekin, batera etxean geratu ziren 1921era arte. Orduan, Gernikako artxibora eraman ziren. Egun, Bizkaiko Foru Aldundiko artxiboan gordetzen dira. Aldiz, kartzela izan zeneko zepoak eta oin-bilurrak Bilboko Euskal Museora eraman zituzten. Egun Astolako etxean daude, kartzela izan zeneko ziegako erakusketaren parte dira.

1982an, eraikina eraberritu eta gero, Bizkaiko Foru Aldundiarena izateari utzi eta Gerediaga Elkartearen eta Durangaldeko Mankomunitatearen egoitza bilakatu zen.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
Kategoria:Abadiñoko eraikinak
Kategoria:1576an amaitutako eraikinak
Kategoria:Euskal Herriko behinolako espetxeak