María Cascales Angosto

María Cascal Angosto (Cartagena, 1934ko abuztuaren 13a) biokimikan espezializatutako espainiar zientzialaria da. Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusiko (CSIC) ikertzaile zientifikoa eta gaur egun ad honorem doktorea. Unibertsitate Konplutentseko (UCM) Farmazia Fakultateko Biokimika Institutuko zuzendaria izan da, eta institutu bereko Biokimika Farmakologiko eta Toxikologikoko Saileko zuzendaria. Farmaziako Errege Akademia Nazionalean akademiko oso gisa sartu zen lehen emakumea da (1987ko urtarrila), eta Espainiako Institutuko kide den lehen emakume zientifikoa.

 Bizitza 
Aita ontzi-ingeniaria zuen, eta haren joan-etorrien ondorioz, haurtzaroa eta gaztaroa Cadizen eta Bilbon bizi izan zituen. Farmaziako ikasketak Granadako Unibertsitatean hasi zituen, Cadizeko Jesusen Bihotzaren Esklaboen Ikastetxean aurreko ikasketak amaitu ondoren, baina Bilboko Teresiarretan ere urtebetez egon zen matrikulatuta. Estatu azterketa Sevillako Unibertsitatean egin zuen. 1953-54 ikasturtean Madrilgo Unibertsitatera joan zen, eta han lizentziatura ikasketak bukatu zituen 1958an.

 Karrera zientifikoa 
Lizentziatura amaitzean, Angel Santos Ruiz irakasleak zuzendutako Biokimika Sailean sartu zen, eta bertan egin zuen Federico Mayor Zaragozak zuzendutako doktore-tesia. Doktore gradua lortu ondoren, Juan March Fundazioaren bekarekin, Kansasko Unibertsitateko Biokimika Sailera joan zen, Kansas Cityra, Santiago Grisolíarekin doktoratu ondoko bekadun gisa (1965–1966). Gero, Royal Society beka batekin, Londresko Middlesex Ospitaleko Courtauld Institute of Biochemistry-ra joan zen (1972–1973). 1984an eta 1985ean, harreman zientifikoak ezarri zituen University & Medical School-eko Biokimika Departamentuarekin, Nottingham-en (Erresuma Batua), 29/64 eta 37/34 Ekintza Integratuen Esparruaren barruan (Espainiako Hezkuntza eta Zientzia Ministerioa eta Erresuma Batuko British Council). Sei seiurteko lortu ditu produktibitate zientifikoan, eta sei bosturteko ikerketa eta irakaskuntzan.

 Lan-ildoak 
Batzuen artean, María Cascales Angosto doktoreak XX. mendeko hirurogeita hamarreko hamarkadatik eskaintzen duen lan-ildoa bereizi behar da, hepatotoxikotasun-mekanismoari dagokiona (xenobiotikoen gibeleko metabolismoa). In vivo eta in vitro eredu esperimentaletan, hainbat farmako eta agente hepatotoxikok lesio hepatozelular akutuan (nekrosia) eta kronikoan (noduligenesi hiperplasikoa) eta birsorkuntza hepatiko post-nekrotikoan dituzten ondorio nekrogenikoak eta kartzinogenikoak ikertu ditu. Antioxidatzaileen babes-eragina, farmakoen interakzioa, gadolinio kloruroak edo liposometako klodronatoak eragindako Kupffer zelulen funtzioaren inhibizioak eragindako lesioaren efektu aringarria, talka termikoaren proteinetan duen eragina eta zahartzearen ondorioak aztertu ditu (farmakoen gibeleko metabolismoan eta lesioan, birsorkuntza hepatozelularrean eta organoaren funtzionaltasunaren berrezarpenean dituen ondorioak). Ikerketa honetan zehar, gibel koipetsuaren ereduetan oinarritutako esperimentu garrantzitsuak garatu dira, gibelaren transplanteak zailtzen dituzten gizakien artean oso ohikoak diren patologiak tratatzen dituztenak.

 Argitalpenak 
Bere ibilbide profesionalean zehar, Maria Cascal Angosto doktoreak ikerketa lan asko egin ditu, eta lan horien emaitza hainbat argitalpen izan dira. Aldizkari espezializatuetan argitaratutako artikuluak ditu:

 Revista de investigación universitaria ("Inmunoterapia del cáncer". María Cascales Angosto, Consuelo Boticario Boticario  Kokapena: Revista de investigación universitaria, ISSN 1578-827X, Nº. 12, 2016, págs. 17-44)
 Anales de la Real Academia de Doctores ("Células madre y cáncer". María Cascales Angosto  Kokapena: Anales de la Real Academia de Doctores, ISSN 1138-2414, Vol. 13, Nº 1, 2009, págs. 61-82)
 Anales de la Real Academia Nacional de Farmacia ("Dieta hipocalórica y longevidad". María Cascales Angosto  Kokapena: Anales de la Real Academia Nacional de Farmacia, ISSN 0034-0618, ISSN-e 1697-428X, Nº. 4 2, 2009, págs. 273-302)

Liburu kolektiboak argitaratzen ere lagundu du, hala nola:

 Sistema inmune: su importancia en el desarrollo y terapia del cáncer. Consuelo Boticario Boticario, María Cascales Angosto. Universidad Nacional de Educación a Distancia, UNED, Servicio de Publicaciones, 2013. ISBN 978-84-616-4319-6.
 ¿Por qué tenemos que envejecer? Consuelo Boticario Boticario, María Cascales Angosto. Universidad Nacional de Educación a Distancia, UNED, Servicio de Publicaciones, 2009. ISBN 978-84-608-0914-2.

Eta liburuetan, autore bakar gisa:

 La paradoja de la aerobiosis: ¿por qué es tóxico el oxígeno? María Cascales Angosto. Valencia: Cátedra de Eméritos de la Comunidad Valenciana, 2005. ISBN 84-609-7402-2.
 Proteínas del estrés y carabinas moleculares: proyecciones clínicas y terapéuticas: discurso en la sesión inaugural del curso académico del 17 de enero de 2002. María Cascales Angosto. Madrid : Real Academia de Farmacia, 2002. ISBN 84-932423-0-6.
 Estrés oxidativo: envejecimiento y enfermedad. María Cascales Angosto. Madrid: Instituto de España, 1999. ISBN 84-85559-54-1.

Tesiak ere zuzendu ditu, eta hainbat kongresu eta mintegitan parte hartu du.

 Izandako karguak 

 Biokimika Institutuko zuzendaria, CSIC-UCM Zentro Mistoa (1983-1989).
 Biokimika Farmakologikoa eta Toxikologikoa Saileko zuzendaria.
 Farmaziako Errege Akademiako ordezkaria Espainiako Institutuko Mahaian. Bertan, diruzain eta bigarren presidenteorde karguak bete ditu (1999-2005).
 Doktoreen Errege Akademiako Farmazia Ataleko presidentea (2004-2006).
 Farmaziako Errege Akademia Nazionaleko presidenteordea (2005-2006). 
 Epaimahaikidea: Dupont Sariak, Jaime I Erregea Sariak, Asturiasko Printzea Sariak, Farmaziako Errege Akademien eta Doktoreen Sariak. 
 Problems of Biological, Medical and Pharmaceutical Chemistry eta Biochemical Pharmacology argitaletxeen Batzordeko kide izan da.

 Aintzatespen akademikoak 
Cascales Angosto doktorea Espainiako Farmaziako Errege Akademiako kide aukeratutako lehen emakumea da (1987tik), eta hirugarren emakumea (Carmen Conde eta Elena Quirogaren atzetik) Espainiako Institutua osatzen duten zortzi errege akademietako batean lanpostu bat duena.

Halaber, Espainiako Doktoreen Errege Akademiako akademiko osoa da (1989), Peruko Farmazia Akademia Nazionaleko akademiko urgazlea (1992), eta Zientzia Farmazeutiko eta Biokimikoen Akademia Nazionaleko akademiko urgazlea, Santiago Txilekoa (1999), Toledoko Ikertzaileen Nazioarteko Kofradiako kide osoa (1988), Murtziako Medikuntza eta Kirurgiako Errege Akademiako akademiko urgazlea (2002), Mexikoko Medikuntza eta Kirurgiako Akademia Nazionaleko akademiko urgazlea (2006) eta Murtziako Eskualdeko Farmazia Akademiako akademiko osoa 2013ko ekainaren 11tik.

 Sariak eta aintzatespenak 
Bere bizitzan zehar, María Cascales Angostok bere burua aintzatetsi eta baloratua izan du, eta hori agerian geratzen da jaso dituen sari eta aintzatespenetan, hala nola:

 1982ko Farmaziako Errege Akademia Saria.
 Emakume Progresista Saria 1994.
 Doktorego Merezimenduaren Urrezko Domina, Espainiako Doktoreen Errege Akademian, 2001.
 Urrezko Domina Concepciongo Unibertsitateko Farmazia Fakultatean (Txile), 2001.
 Emakume Zientzialarien eta Teknologoen Elkarteko ad honorem kidea. 2002.
 UCMko Farmazia Fakultateko Urrezko Domina (2005).
 Alfontso X.a Jakitunaren Ordenaren gurutze handia (2005).
 Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionaleko (UNED) honoris causa doktorea, 2008ko urtarrila.
 Lanaren Merezimenduaren Urrezko Domina (2009).
 Cartagenako Alaba Kuttuna, 2010eko apirilaren 23a.
 Espainiako Biokimika eta Biologia Molekularreko Elkarteko ohorezko bazkidea. (SEBBM), 2013ko iraila.
 Ad honorem CSIC doktorea, 2004-2010eko Ikerketa Biologikoen Zentroari lotua.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Farmaziako Errege Akademia Nazionalaren orrialde ofiziala.
 Espainiako Doktoreen Errege Akademiaren webgune ofiziala.
 Biokimika eta Biologia Molekularreko Elkartearen web orri ofiziala.
 Cartagenako Udala.

Kategoria:Espainiako zientzialariak
Kategoria:Emakume biokimikariak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Akademikoak
Kategoria:Emakume zientzialariak