San Antonen erretaula (Zumaia)

San Antonen erretaula Zumaiako San Pedro parrokiako ezker kaperan kokatzen den erretaula eta triptikoa da, XVI. mendearen hasierakoa.

 Historia 
1504. urtean elizak Zumaiako familia aberats biri esleitu zizkion bi kapera elizan.  Ezkerrekoa, San Antonen kapera, Sasiola familiak eskuratu zuen, eta Sasiolatarren kapera izenarekin ezagutzen da. Eskumako kapera Elorriaga armadorearen familiak eskuratu zuen, eta han, San Barnaberen kaperan, bada beste triptiko bat, baina Elorriagatarrena margolanez osatua da bakarrik, eta Sasiolatarrena margolanez eta eskulturaz.

Sasiola delako aberatsa Debakoa zen jatorriz eta Zumaiara ezkondu zen herriko emakume batekin. Beste zeregin batzuen artean, Portugal eta Ingalaterraren enbaxadore izan zen Gaztelako Erresuman. 

 Ezaugarriak 
Erretaula hau Gotikotik Pizkunderako pasabidearen paradigmatzat hartzen da, egitura nahiz kontzeptuari dagokienean, arlo bietan estilo batetik besterako iraganbidea argiro erakutsiz. Polikromia ere erretaularen garaikoa da eta altzari guztian nabari den forma-bikoiztasuna azaltzen du, ezaugarri gotikoak pizkundetarrak konbinatuz. Gainera Euskal Herri guztiko triptikoen artean tipologia osatuenetakoa dauka, era askotako pintura eta eskulturak bateratzen ditu, eta ateen barnekaldeko pinturetan du bere adierazgarririk baliotsuena. Erdiko kalean bi gorputz ditu eta hiru albokoetan; erretaularen ateetan, aurretik nahiz atzetik, pinturak ikus daitezke bi zerrendatan.

Erretaulak ezaugarri hispaniar-flandriarrak eta pizkundetarrak uztartzen ditu, bere mazoneriaren elementu gotikoetan garbi asko nabaritzen den moduan: adibidez, kutxak kokatzen dituzten pilareak eta buruan dituzten filigranazko errezeltxoak; eta kutsu pizkundetarrekoak, berriz, erdiko kalearen albo banatan dauden zutabeak, "candelieri" erara dekoratuak.

Programa ikonografikoa Kristoren Nekaldiarena da funtsean, santu titularraren irudiarekin erdiko kalearen barreneko gorputzean eta aurrealdeko oholean; alboko kaleetan beste debozio batzuen zenbait errepresentazio, Jesusen irudiari lotuak. Programa honek estilo aldetik gotiko kutsua ez ezik, Pizkundearen eragin garbia ere badauka, gehienetan joera espresionistarekin, beren kalitate aparterengatik ateen barruko aldetiko oholak nabarmentzen direlarik.
erdian|thumb|540x540px|Ateak itxiz gero, margo gehiago daude hegalen atzealdean.
Zizelkatutako zurezko erdiko altzariari dagokionez, erdiko kalean San Anton nabarmen bat dago, eta gainean Gurutziltzaketa ageri da. Ezkerreko kalean Pazkoko zikloko irudiak daude: Baratzeko Otoitza, Jesusen atxiloketa, eta Kaifasen aurreko agerpena. Eskumako kalean, Jesusen Nekaldiko eszenak: Arantzazko koroaren ezarpena (ez osoki gordea), Beronikarekin topaketa eta Zigorraldia.

Margolanetan, irekitako ezkerreko aldean, Piztuera eta Azken Afaria daude, eta eskumakoan, Jesus oinak garbitzen eta Noli me tangere eszena bat. Triptikoa itxiz gero, San Kristobal eta Done Jakueren bizitzako eszenak baetik, eta Jesus jaiotza eta Magoen gurtza.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Euskal Herriko erretaulak
Kategoria:Triptikoak
Kategoria:San Pedro eliza (Zumaia)