Euskal Herriko erretaula flandestarrak

Erretaula flandestarrak Euskal Herrian ere agertu ziren inportazioko produktu gisa, gotikoko azken fasean eta Pizkundearen aroan, Europako beste hainbat herrialdetara bezala. 15. mendean iritsi ziren lehen erretaula flandestarrak Euskal Herrira, bai Nafarroako Erresumara, eta bai Gaztelaren mende zeuden lurraldeetara, Bizkaia, Araba eta Gipuzkoara. Belgikako estatuko Flandria baino, Flandes historikoa kontsidera daiteke hauen jatorria, barne hartuz Brusela eta Brabante, eta Aro Garaikidetik Herbehereak diren eskualde batzuk. Euskaltzaindiak ontzat ematen du Flandes zentzu historikoan erabiltzea, eta horregatik hemen flandestar ondo dago, baina flandriar sinominotzat jo daiteke oro har. 

 Tailla lanak 
Erretaula flandestarretan taillak eta taula margotuak aurki daitezke, batzuetan konbinatuta, beste batzuetan altzaria osoki era bateko edo besteko irudiz osatua. Taillaketa lanen inbentario bat egina du Jesús Muñiz Petralanda adituak, Iberiar penintsulako erretaula identifikatuen katalogo bat egin duelarik (2008), aurretik María Jesús Gómez Bárcenak 1992an egindako zerrenda bat osatuz. 

Euskal Herriko adibide hauek aipatzen ditu Muñizek, Bruselan jatorria dutenak:

 Navas de Tolosako erretaula (1435-1450), Elizbarrutiko museoa, Iruñeko katedrala.
 Itziarko Amaren erretaula (1460-1470), jatorriz Itziarko elizan, 21. mendean Donostiako Elizbarrutiko museoan.
 Nekaldiaren triptikoa, Lekeitioko basilika (1494-1500).
 Epifaniaren erretaula, San Pedro eliza, Artaxoa (1500-1505)
 Gazteluberriko elizako erliebe multzoa: Gurutziltzaketa, Mendekoste, Andre Mariaren bizitza, eta San Martinen bizitza (1500-1510)
 Jasokundearen eta Koroatzearen erretaula, Errenteria, Jasokundearen eliza (1505-1510).
 Erostaren erliebea, Kristo Santuaren erretaulan integratua, San Zernin eliza, Iruñea, 1506.

Flandestarrak baina jatorri zehatza ezin esanik, hauek aipatzen ditu Muñizek:

 Bi tailla, Kristoren Gurutzetik Eraistearen eta Zigorraldia eszenekin, 15. mendeko erdialdeko erretaula batekoak izango zirenak, San Pedro eliza, Zumaia .
 Jesusen Haurtzaroaren erretaula, Gizaburuagako elizakoa jatorriz, Bilboko Elizbarrutiko museoan 21. mendean (1490-1500)
 Bi taulla edo erretaula zati, Mariaren Konorte Galtzea eta Erosta, Zuloaga museoan, Zumaia (16. mende hasierakoak agian).

Beste iturri batzuetan aipatzen direnak, bestalde:

 San Pedroren erretaula, Urduña (c. 1516).
 Izen Eztiaren erretaula, berantiarra eta jada Pizkundeko eta manierismoko joera duena, Gasteizko Katedralean gordea (1558).  

 Taula margotuz osatuak 
Taillaketa eta zurgintzako eskultura lanez gain, margolanez eta taulaz osatutako lan flandestarrak ere badaude Euskal Herrian, hala nola:

 Caparrosoren Kristoren erretaula, Iruñeko katedralean.Informazio panela (2025)

Poliptiko erakoak ere badira horien artean:

 San Migelen poliptikoa, Ariznoako San Pedro parrokia, Bergara.  
 Artzainen gurtzaren triptikoa, Jasokundearen eliza, Aizarna (Zestoa).
 San Barnaberen kaperako triptikoa, San Pedro eliza, Zumaia. Eliza honetan beste margolan flandestar bat ere badago, botozko taula bat, baina ez da erretaula artikulatu bat, Martinez de Mendaroren botozko taula.
 Gesaltzako triptikoa, Santa Godelivaren elezaharraren maisuari egotzia.

 Estilo hispano-flandriarra 
Zenbait erretaula estilo hispano-flandriarreko gisa deskribatu izan dira,  ez Flandrian eginak, baina bai Iberiako penintsulako erresumetan garatutako Gotiko berantiarreko lanak, langintza bertsua edo jarraipenekoa dutenak. Nafarroako Erresuma oraindik Gaztelak inbaditu ez zuen garaikoa da horietako bat, Tuterako katedraleko erretaula nagusia , eta beste bat aipagarria Lekeitioko basilikako erretaula nagusia 

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Euskal Herriko erretaula flandestarrak
Kategoria:Gotikoa Euskal Herrian
Kategoria:Euskal Herriko Pizkundea