Beth A. Brown

Beth A. Brown (Roanoke, Virginia, AEB, 1969ko otsailaren 4a - 2008ko urriaren 5a) NASAko astrofisikaria izan zen, eta galaxia eliptikoen eta zulo beltzen X izpien behaketetan jarri zuen arreta ikerketan. Michigan-go Unibertsitatean Astronomian doktoretza lortu zuen 1998an, hori lortu zuen lehen emakume afro-amerikarra bihurtuz.

 Haurtzaroa 
Brown Roanoke-n jaio zen, Virginia-n, 1969an. Star Trek eta Star Wars maite zituen. 1987an graduatu zen William Fleming High School-en valedictoriar [ Valedictorian titulu akademikoa da, hezkuntza-erakunde batean graduatzen direnen artean mailarik altuena duen ikasleari ematen zaiona, normalean nota altueneko puntuko batezbestekoan oinarrituta.] gisa. Institutuko zeregin batek behatoki batera eraman zuenean, Eraztunaren Nebulosa ikusi zuen teleskopio baten bidez, eta teleskopio hori "astronomiara kateatu" zen une gisa aipatzen du.

 Hezkuntza 
Brown-ek astrofisika ikasi zuen Howard University-ean, eta 1991n  graduatu zen. Graduko urteetan, bi praktika egin zituen NASAn. Howard Unibertsitatean zegoela, piccoloa jo zuen Unibertsitateko hainbat taldetan, eta 1990eko udazkenean Tau Beta Sigman sartu zen. Bere masterra eta astronomiako doktoretza Michigan-go Unibertsitatean lortu zituen 1998rako. Michigan-go Unibertsitateko Astronomia Saileko doktoretza lortu zuen lehen emakume afroamerikarra izan zen. Michigan-go Unibertsitatean zegoela, astronomiako dibulgazio publikoan hasi zituen bere ahaleginak, bertako planetarioan birak gidatuz eta astronomian esperientziarik ez duten ikasleentzat begi hutsezko astronomiako kreditu bakarreko ikastaro bat garatuz; ikastaroak ematen jarraitzen du, eta gaur egun ere ezaguna da. Han egin zituen ikerketak Röntgen satelitearen galaxia eliptikoen X izpien behaketei buruzkoak izan ziren.

 Ibilbidea eta ikerketa 
Brown NASA-ko Goddard Space Flight Center-en (GSFC) hasi zen lanean, National Academy of Sciences/National Research Council doktoretza-ondoko ikerketa-bazkide gisa. National Space Science Data Center-eko (NSSDC) doktoretza ondoko ikerketa-elkartekide bihurtu zen 2001ean. 2005ean X izpien Astrofisika Laborategira transferitu zen, GSFC XMM Guest Observer instalaziorako laguntza eskainiz. Goddard-eko Zientzia Komunikazioko eta Zientzietako eta Esplorazioko Goi Mailako Hezkuntzako zuzendari laguntzaile gisa kontratatu zuten. NASAko Administratzaile Beka bat ere osatu zuen, non urtebete eman zuen James Lindesay-rekin ikertzen, eta Demetrius Venable-rekin eskolak eman zituen Howard-en Fisika eta Astronomia Sailean. Brown Fisikari Beltzen Elkarte Nazionaleko (NSBP) Administrazio Zuzendari Exekutiboa izan zen bi urtez, eta Fisika Beltzeko Ikasleen Konferentzia Nazionalarekin (NCBPS) inplikatu zen.

Bere doktoregoaren ondoren, Brown-ek National Academy of Science & National Research Council Postdoctoral Research Fellowship beka bat izan zuen NASAren Goddard Espazio Hegaldi Zentroan. Ondoren, Goddard-eko National Space Science Data Center-en zerbitzatu zuen, non datuen artxiboko jardueretan parte hartu zuen, baita hezkuntzan eta dibulgazioan ere. 2006an, Brown astrofisikako bekadun bihurtu zen Goddard-en, eta, denbora horretan, irakasle laguntzaile bisitari gisa lan egin zuen Howard Unibertsitatean. Goddard-en, NSSDCren interfaze nagusia izan zen Zientzia Artxiboen Ikerketa Zentroetarako (SARC), hala nola Goddard-eko High Energy Astrophysics SARC, STScI-eko Multi-Mission Archive (MAST) eta Caltech-eko Infrared Science Archive (IRSA). Era berean, NSSDCk astrofisikako datuen legatu partaidetzak "arrazionalizatzen" lagundu zuen, SARCetan onartutako datuen argitan, NSSDCn ere etengabe artxibatuko direnak.  Zentroko National Space Science Data Center-en (NSSDC) egiten zuen lan, Space Science Data Operations Office-ren barruan. Beth A. Brown doktoren lanak hiru zati nagusi zituen: datuen eskuratzea, ikerketa eta dibulgazioa.

Datuak eskuratzeko zientzialari gisa, NSSDCk dituen astrofisikako datuen arduraduna zen. NSSDCko astrofisika artxiboaren eta beste zientzia artxiboen ikerketa zentroen arteko zubi lana egiten zuen. Bere ikerketa galaxia eliptikoen inguruneari buruzkoa da, horietako askok  distira handia egiten baitute espektro elektromagnetikoaren X izpien eskualdean. Horrek esan nahi du bero handia dagoela (10 milioi gradu inguru) galaxia horietako materiala. Lan horretarako, ROSAT X izpien satelitearen eta Chandra X izpien Behatokiaren datuak erabili zituen, orain arte eraikitako X izpien behatoki sofistikatuena.

Hezkuntza dibulgazioa eskatzen duten jardueretan aritzea maite zuen. Hainbat pertsonarekin landu zuen dibulgazio proiektuetako bat Esne Bidearen Uhin Anitzeko proiektua izan zen. Ekimen honen bidez, gure etxeko galaxiari buruzko datuak eskuragarri jarri nahi zaizkie hezitzaileei, ikasleei eta, oro har, herritarrei. Proiekturako web orrietan lan egiten zuen eta Esne Bidearen bideoan agertzen da.

Hil zenean, GSFCn postu berri bat lortzeko irrikan zegoen, Zientzia Komunikazioetarako eta Goi Mailako Hezkuntzarako zuzendariorde gisa.
erdian|thumb|Beth Brown, Nasa Goddard argazkia, 2003ko abenduaren 3a.

 Sariak eta ohoreak 

 American Astronomical Society-k sari bat du Brown-en ohorez, National Society of Black Physicists [Fisikari beltzen elkarte nazionala] urteroko topaketan poster edo ahozko aurkezpenak egiten dituen ikasle batentzat.  
 "Women of Goddard: Careers in Science, Technology, Engineering & Mathematics" [Goddard-eko emakumeak: Zientzia, Teknologia, Ingenieritza & Matematika ibilbideak] liburuan agertzen da.

 Heriotza 
Brown ezustean hil zen 2008ko urriaren 5ean, 39 urte zituela, biriketako enbolia baten ondorioz.

Brown 39 urterekin biriketako enbolia baten ondorioz bat-batean hil ondoren, amak Beth A doktorea ezarri zuen. Brown Science Foundation, astronomiako edo fisikako graduak egiten dituzten batxilergoko bigarren mailako adinekoei bekak emateko. 2012an, William Fleming High Schoolek bere zientzia eta aurre-ingeniaritza aretoa Brownen omenez izendatu zuen.

 Legatua 
Beth ustekabean hil zen 39 urterekin, bere karrera oraindik hazten ari zenean. American Astronomical Societyk sari bat izendatu zuen bere omenez ikasleen aurkezpenengatik. Bethen esanetan, bere lorpenik handiena "emakume gazte bat zientzialari izateko ametsei uko ez egiteko konbentzitzea izan zen, norbaitek esan baitzion ezin zuela [egin]".

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Beth Brownen omenezko bideoa, haurtzarotik egindako lana eta bizitza
 American Physical Society, Physicists Profile
 NSBPk Beth Brown doktorea omendu du
 Howard Unbertsitateak bere bizitzari buruzko dokumentala, I. eta II. zatiak

Kategoria:Estatubatuarrak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako zientzialariak
Kategoria:Afro-amerikar aktibistak
Kategoria:Astrofisikariak
Kategoria:Emakume astrofisikariak