Hodegetria

Hodegetria (grezieraz, Ὁδηγήτρια, "bidea erakusten duena") Andre Mariaren eta Jesus Haurraren irudikapen batzuek artean jasotzen duten izena da, bereziki Eliza Ortodoxoaren barruan, tradizio horretan gurtzen den Theotokos kontzeptua (Jainkoaren Ama) ilustratzeko modu bat delarik. Italiako hegoaldean ere zabalkundea izan duen iruditeria eta gurtza da. 

 Ikonografia 
Madonna mota honetan berezitasuna zera da: haurrari eusten dion bitartean, Mariak esku batekin Jesus seinalatzen duela, semea salbaziorako bidea dela adieraziz. Ama ohikoan zutik agertzen da edo gorputz erdiz bakarrik. Haurrak bedeinkazioaren zeinua egin ohi du eskuineko eskuarekin. Ikonografia hau margolanetan, eskulturetan eta grabatuetan agertzen da.Vasilakē, Maria. Images of the Mother of God: Perceptions of the Theotokos in Byzantium, p. 196, Ashgate publishing Co, Burlington, Vermont, 

Irudi gehienek Maria erakusten dute klamide gorriz jantzia, erregetasunaren sinboloaz. Jesus hainbat kolore sinbolikoz jantzita agertzen da, hala nola garbitasunaren zuriaz edo maiestatea adierazten duten tonuez. Ikono batzuetan, haurrak pergamino edo idazkiak sostengatzen ditu, mendebaldeko pantokratorrean ohikoa izan zen irudikapen batean.

 Historia 
Jatorria Joanen (Jn 14, 6) ebanjelioan dagoen aipu biblikoa da, "Ni naiz bidea, egia eta bizia" dioena. Kondairen arabera, beste ebanjelari bat, Lukas, izan zen lehena hodegetria bat marrazten, baina alegia hutsa da kontserbatutako lehen irudiak Erdi Arokoak baitira, 9. mendetik aurrerakoak. Lukasen ustezko lana, Hodegon monasterioan dagoen margo bat da, Konstantinopla zaharrean, eta eredu izan da ekialdeko ikono askoren sorkuntzarako. Mirariak egiteko gaitasuna egotzi izan zaio irudi horri historikoki. 

Irudi hauek Ekialdeko Erromatar Inperioan agertu ziren eta eremu ortodoxoan eta ekialdeko Mediterraneoan zehar ugaldu ziren. Ondoren, Eleusa izeneko motibo berri bateraino eboluzionatu zuten. Bertan, Mariak ez dio haurrari bakarrik eusten, baizik eta masailarekin mimoak ematen dizkio. Gotikoaren gorakadaren batera gertatu zen hori, ikonografia gizatiarragoa erakusten zelarik irudietan.

Errusian bereziki eratorri ziren beste irudi bazuei Panakhranta esaten zaie, non sinbolismoa berdina den baina Ama Birjina tronu batean eserita agertzen den. Europako gainerako lurralde askotan ere, tronua Ama Birjinaren atributu gisa agertu izan da haurrarekin denean, baita Euskal Herrian ere, Sedes sapientiae delako irudiak, bereziki eskulturak, zabalduak baitira.  

 Iruditegia 

Hodegetria ospetsu batzuk:

Erlazio ikonografikoa duten beste irudi mota batzuk:

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Hodegetriak