Kaffako Erresuma

Kaffako Erresuma 1390 eta 1897 urteen artean egungo Etiopiako mendialdean existitu izan zen erresuma bat da. Mende horietan zehar hainbat hiriburu izan zituen, ezagunenak Anderaccha eta Bonga izan ziren. 1897an Etiopiak konkistatu zuen eta gaur egun eremu horrek Kaffa eskualdea osatzen du.

 Geografia 
Iparraldeko muga Gojeb ibaiak markatzen zuen, haren beste aldean Gibe herriak zeuden. Ekialdean Konta eta Kullo herriak zituen, Kaffa eta Omo ibaiaren artean kokaturik.Hegoaldean Gimira taldeak bizi ziren eta mendebaldean Majangir herria.

Etiopiako goi-lautada hartzen zuen Kaffako Erresumak. Eskualde menditsua da, tarteka basoz estalia. Lurra oso aberatsa da, urtean hiru uzta jasotzen dira.

 Demografia 
Kaffa Erresumako biztanleek kefficho hizkuntza hitzegiten zuten, hizkuntza omotikoetako bat. Etiopiatik joandako merkatari musulmanak eta Eliza Katolikoko kideak ere bazeuden eta maila sozial apalagoa zuten Manjo ehiztariak, Manne larru-ontzaileak eta Qemmo errementariak.

Manjoek Kaffako erregeak izendaturiko errege propioa zuten eta Erresumako ateak eta errege jauregiak zaintzeko betebeharra zuten.

 Historia 
Minjo erregeak sortu zuen Kaffako Erresuma 1390. urtearen inguruan. Mato dinastiako 32 erregeri amaiera eman zien, ahozko tradizioaren arabera. Dena dela "inork ez ditu gogoratzen aurreko errege horietako bakar baten izenik", horrela esan zioten Amnon Orenti haren informatzaileek. Erresumako lehen hiriburua Bonga izan zen, Bon-noghek sortu zuen edo agian eskuratu eta izena aldatu zion. Beranduago Anderacchak hartu zuen hiriburutza, baina Bongok hiri garrantzitsua izaten jarraitu zuen.

XVI. mendean zehar Etiopiako enperadorea zen Sarsa Dengelek Kaffa kristau bihur zedin konbentzitu zuen erregea. San Jurgiren eliza eraiki zen orduan Bahan. Hurrengo mendeetan Etiopiako agintarien eragina gutxituz joan zen eta kristautasuna ere desagertzera iritsi zen.

Gali Ginocho erregeak (1675-1710) Kaffako Erresumaren zabalera handitu egin zuen inguruko estatu txikiak bereganatuz. Tato Shagi Sherocho erregeak (1775-1795) Omo ibairaino ekialdean eta Denchyarekin elkartzen den punturaino hegoaldean eraman zuen erresumaren muga eta hedadura handiena Hoti Gaocho erregearen (1798-1821) agintaldian lortu zuen, Wolleta eta Kambaata ere konkistatuz.

XVIII. mendean oromo herriak Kaffa inbaditu zuen, baina lurraldea malkartsua eta zaila izanik Kaffako erregeek Gojeb ibaiaren bestalderaino bidali zituzten.

1843 eta 1844 artean Anton Abadia euskaltzale eta esploratzailea Kaffa Erresuman bizi izan zen. Nilo ibaiaren iturburua aurkitzeko asmotan joan zen hara.

250px|thumb|Gaki Sherocho, Kaffako azken erregea, kateatuta preso.
Gaki Sherocho izan zen Kaffako Erresumako azken erregea. Etiopiako Menelik II.a enperadorearen izenean Wolde Giyorgis, Ras Damisse eta Jimmako Abba Jifar II.aren hiru armadek setiatu egin zuten eta Gaki Sherochok hainbat hilabetetan aurka egitea lortu bazuen ere 1897ko irailaren 11n preso hartu zuten eta Addis Abeba hiriburura eraman zuten. Kaffa erresuma Wolde Giyorgisren agindupean gelditu zen 1914. urterarte.

Hurrengo hamarkadetan esklabo hartu zituzten kaffatarrak eta eremua ia populaziorik gabe gelditu zen.

1930. hamarkadan italiarrek Etiopia okupatu zutenean tokiko jauntxoari eman zioten Kaffa gobernatzeko agindua eta populazioak asko eskertu zuen, baina italiarrak kanporatuak izan ziren eta 1942an lurraldearen antolaketa berrian Kaffa eta Gibeko antzinako eremuak hartu eta Kaffa probintzia eratu zen. 2021eko irailean, Kaffa herriak erreferenduma egin zuen eskualde berri bat sortzeko, Etiopiako 11.a, Hego-mendebaldea izenekoa eta Kaffa eta inguruko beste bost administrazio guneek osatua.

 Ekonomia 
Kaffako Erresuman amoleh izeneko gatz blokeak txanpon gisa erabili izan ziren 1905 artean.

Ekonomia nagusiki urrearen, katajinetaren olioaren, boliaren eta esklaboen esportaziotan oinarritzen zen. Kafea eta kotoia ekoizten ziren, izan ere kafearen jatorria Kaffa lurraldean dela esaten da. Abeltzaintza ere bazuten eta zuhaitzetan erlauntzak zintzilikatzen zituzten.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:XIX. mendean desagertutako herrialdeak
Kategoria:Etiopiako historia
Kategoria:Desagertutako erresumak
Kategoria:Desagertutako Afrikako herrialdeak