Bassa (Liberia)

Bassa mendebaldeko Afrikako herria da, batez ere Liberian bizi dena. Presentzia esanguratsua dute Liberiako Grand Bassa, River Cess, Margibi eta Montserrado konderrietan. Monrovia hiriburuan, talde etniko handiena dira. Guztira 570.000 biztanle inguru dituzte, eta Liberiako bigarren talde etniko handiena dira (% 13,4), kpelle herriaren atzetik (% 20,3). Sierra Leonan eta Boli Kostan bassa komunitate txikiak ere badaude.

Bere ama-hizkuntza bassa da, Niger-Kongo familiakoa den kru adarreko hizkuntza. Idazkera piktografikoaren sistema propioa zuten, baina XIX. mendean erabiltzeari utzi zitzaion, Brasil eta Mendebaldeko Indietako esklaboen artean berraurkitu zuten 1890eko hamarkadan, eta 1900. urtearen hasieran berreraiki zuen Thomas Flo Darvin Lewisek. Zeinu horietan oinarritutako idazkerak Ehni Ka Se Fa du izena.

Liberiako tokiko beste hizkuntza batzuetan, bassa herriari Gboboh, Adbassa edo Bambog-Mbog izenekin ere diete. 

 Jatorria 
Bassa herriak Afrikako mendebaldeko kostaldea eta beste eremu batzuk okupatu zituen, gaur egungo Liberia, Sierra Leona, Togo, Nigeria eta Senegal herrialdeetako lurraldeak barne, eta erdialdeko Afrikako eskualdean finkatutako taldeak ere egon ziren, egungo Kamerun eta Kongo herrialdeetako eskualdeetan. Geografikoki bereizitako talde horiek berezko ezaugarriak zituen kultura, hizkuntza eta gizartea garatu eta garatu zuten. Bassa herria Togo eta Senegal basari herriarekin, Kongoko eskualdeetan bassa-mpoku herriarekin eta Kamerungo bassa herriarekin lotuta dago.

Geografikoki anitza, txikia baina esanguratsua den talde honen hizkuntza-ebidentziak eta ahozko tradizioek iradokitzen dute bere bassa izena Bassa Sooh Nyomberekin lotuta egon daitekeela, "Aita Harriaren herria" esan nahi duena. Europako lehen merkatariek arazoak zituzten esaldi osoa esateko, eta Bassa modurik laburrena mendebaldeko literaturan erabili izan da ordutik.

 Erlijioa 
Bassa herriaren erlijio etniko-historikoaren ezaugarri nagusia eduki moral eta etiko sendoa da, arbasoak eta naturaz gaindiko izpirituak gurtzen dituena. Kristautasuna garai kolonialean iritsi zen, eta lehen Biblia 1922an itzuli zuten bassa hizkuntzara. Garai hartatik aurrera, sinkretismo prozesu bat gertatu zen, kristau jainkoaren ideia izaki goren eta lehen arbaso ahaltsu baten ideia tradizionalarekin uztartu zuena. Arbaso hori errukiorra eta mendekatia da, eta onak saritzen eta gaiztoak zigortzen ditu. Biztanleriak gizon eta emakumeentzako izaera iniziatikoa duten gizarte sekretuen tradizioari eutsi dio, Sande gizartea kasu.

Kristautasunaren adar ezberdinetako misiolari ugarik jarduera ebanjelizatzaile bizia egin zuen bassa herrian XX. mendean. Horren ondorioz, Europako, Ipar Amerikako eta Afrikako beste eskualde batzuetako bassa komunitateetan presentzia duten hainbat eliza kristau daude gaur egun. Garai garaikidean, bassek kristautasuna praktikatzen dute nagusiki, baina beren erlijio tradizionaleko elementuak gorde dituzte.

 Gizartea 
Bassa tradizionalki finkatutako nekazariak dira, ñame, manioka, taro eta banana landatzen dituztenak. Herrixketan bizi diren leinu bati lotutako klan independenteak dira, bakoitza buruzagi batekin.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 






 Kanpo estekak 

Kategoria:Liberiako etniak
Kategoria:Sierra Leonako etniak
Kategoria:Boli Kostako etniak