2006ko Kataluniako Autonomia Estatutua

Kataluniako Autonomia Estatutua Kataluniako oinarrizko arau instituzionala da, 1978ko Espainiako Konstituzioaren zortzigarren tituluan ezarritakoaren arabera garatua. Lege organikoaren izaera eta maila du, beraz. 2006ko Estatutu erreformatuan Miravet-eko Estatutua ere deitzen zaio, informalki, alderdi guztietako parlamentari katalanak Miraveten bildu zirelako Pasqual Maragallen ekimen bat aurrera eramateko. Aitzitik, haren aurkakoetako batzuek Moncloako Estatutua deitzen diote, han hitzartu baitzen Kataluniako Parlamentuan onartutako testua funtsean aldatzen zuen testuaren azken idazketa. Batzuek Kataluniako Autonomia Estatutuan Mas-Zapatero ituna izendatu zuten, proiektua babesten zuten politikari nagusiak bi izateko. Kataluniako Parlamentuak Kataluniako Autonomia Estatutu Berrirako Proposamena onartu zuen 2005eko irailaren 30ean, eta Diputatuen Kongresuak 2005eko azaroaren 2an onartu zuen, izapidetzeko.

Diputatuen Kongresuak 2006ko martxoaren 30ean onartu zuen, eta Espainiako Senatuak 2006ko maiatzaren 10ean, estatuaren konstituzioarekin harmonizatu nahi zuen funtsezko aldaketa baten ondoren, eta Kataluniako herritarrek 2006ko ekainaren 18an onartu zuten erreferendumean. Erreferendumean abstentzioa %50etik gorakoa izan zen, eta bozkatzeko eskubidea zuten katalanen %36k baino ez zuten baiezkoa eman. Uztailaren 19ko 6/2006 Lege Organikoaren onespenaren bidez. 2006ko abuztuaren 9tik dago indarrean. Baina Auzitegi Konstituzionalaren 2010eko ekainaren 28ko epaiak aldatu zuen.

 Egitura 

 Hitzaurrea
 Atariko titulua (arte. 1 - 14)
 I. Titulua: Eskubideak, betebeharrak eta printzipio gidariak (5 kapitulu / arte. 15 - 54)
 II. Titulua: Erakundeak (7 kapitulu / arte. 55 - 94)
 III. Titulua: Botere judiziala Katalunian (3 kapitulu / arte. 95 - 109)
 IV. Titulua: Eskumenak (2 kapitulu / arte. 110 - 173)
 V. Titulua: Generalitatearen harreman instituzionalak (3 kapitulu / arte. 174 - 200)
 VI. Titulua: Generalitatearen finantzazioa (3 kapitulu / arte. 201 - 221)
 VII. Titulua: Estatutuaren erreformaz (arte. 222 - 223)
 Xedapen gehigarriak (15 agindu)
 Xedapen iragankorrak (2 agindu)
 Xedapen indargabetzailea (1 agindu)
 Azken xedapenak (4 agindu)

 Auzitegi Konstituzionalaren epaiaren aurreko edukia 

 Sinboloak eta alderdi adierazgarriak 
Aurreko autonomia-estatutuarekin alderatuta, Kataluniako herria ordezkatzen duten sinbologia eta tiroei buruzko kapituluan, hiru gai jorratzen dira: nazio izaera, hizkuntza eta eskubide historikoak.

Kataluniaren izaera nazionalari buruzko aipamen bat sartu zen hitzaurrean Kataluniako Parlamentuak Katalunia gehiengo handiz nazio gisa definitu duela egiaztatuz. Berariaz aitortzen da «errealitate nazional» izaera, nahiz eta Espainiako Konstituzioan «nazionalitate» kualifikatua izan. Agindu hori Espainiako Gorte Nagusiek egindako erreformetako bat izan zen; izan ere, Kataluniako Parlamentuak 2005eko irailaren 30ean onartutako proiektuak nazioa aldarrikatzea aurreikusten zuen 8. artikuluan.Xedapen horren ondorioz, Espainiako sektore batzuen artean, polemika piztu zen Espainiako Konstituzioaren 2. artikulua urratzeko hitzaurrea Konstituzioaren aurkakoa izan zitekeelako. Auzi hori, besteak beste, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak eskatuta iritsi zen, behin Kataluniako Gorte Nagusiek onartuta, herriak erreferendumean berretsita, eta Juan Carlos I.a erregeak aldarrikatu eta onartua zegoela.

 Botere judiziala 
Arlo judizialean, estatutu berriak Generalitatearen eskumenetan sakontzen zuen, 1979ko estatutuaren testuari eskainitako sei artikuluetatik harago. Eginkizunak gehitzearen helburu nagusia zen demokratizatzea eta justizia-zerbitzu publikoaren funtzionamendua eta kudeaketa herritarrengana hurbiltzea.

 Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusia piramide judizialeko organo goren gisa parekatzea, eta, hala, Katalunian hasitako kausa ororen azken auzialdia gertatzea.

 Botere judizialaren gobernu-organo bat sortzea Katalunian, Botere Judizialaren Kontseilu Nagusitik deskontzentratua.

 Justizia-administrazioaren zerbitzura dauden giza baliabideekin eta bitarteko materialekin lotutako eskumenak zabaltzea.

 Finantzaketa-sistema 
Estatutuaren testuan, Generalitatearen ordainsari-boterea hobetzen zuten erreforma batzuk sartu ziren.

 Generalitatearen zerga guztiak Kataluniako herritarrek ordaindutako zergen etekinetik etor zitezela bermatzen zen. .

 Generalitateak zerga guztiak arautzeko ahalmena izatea.

 Kataluniako Zerga Agentzia sortzea, Generalitatearen zerga propio guztiak eta Estatuak erabat lagatako zergak kudeatzeko, biltzeko, likidatzeko eta ikuskatzeko organo gisa.

 Estatuko eta Kataluniako agentzien artean partzuergo paritario bat sortzea, Katalunian bildutako beste estatu-zerga batzuk kudeatzeko. 

 Errenta autonomikoak berdintzeko irizpide berriak ezartzea. Horien artean nabarmentzekoa da hezkuntzan, osasungintzan eta ongizate-estatuko oinarrizko beste gizarte-zerbitzu batzuetan antzeko maila bermatzea duela helburu, betiere antzeko ahalegin fiskala egiten badute. 

 Estatuak Katalunian egindako inbertsioak, Kataluniako BPGak Espainiakoarekin alderatuta duen pisu erlatiboaren bestekoak edo handiagoak, zazpi urtean finkatzea. 

 Onarpen-prozesua 

 Erreforma proposamena Kataluniako Parlamentuan 
2005eko irailaren 30ean, azken bi egunetako negoziazio gogorren ondoren, Kataluniako Parlamentuaren Osoko Bilkurara Autonomia Estatutua erreformatzeko proposamenaren testu bat bozkatu zen.

 Azken testuaren onespena Espainiako Gorte Nagusietan 
Parlamentuan onartutako estatutua erreformatzeko proposamena 2005eko azaroaren 2an aurkeztu zuten Diputatuen Kongresuan Kataluniako Parlamentuko hiru hizlarik. Artur Mas (CiU), Manuela de Madre (PSC) eta Josep-Lluís Carod-Rovira (ERC) hizlariek azaldu zuten zergatik uste zuten beharrezkoa zela indarrean zegoen Kataluniako Autonomia Estatutuaren erreformaKatalunia nazioa zergatik den ere azaldu zuten.

Izapidetzea onartu zen egun berean Alderdi Popularrak konstituzio-kontrakotasun errekurtsoa aurkeztu zuen Espainiako Auzitegi Konstituzionalean. . Egun bat lehenago, Alderdi Popularrak Estatutuaren kontrako publizitate-kanpaina bat abiarazi zuen  1978ko Espainiako Konstituzioaren ezkutuko erreforma gisa aurkeztuz, eta Estatu osoan erreferendumera eraman nahi zuen.

Urrats hori egin ondoren, Batzorde Mistoa eratu zen, Estatutu berriaren edukia negoziatzeko. Batzorde horren baitan, Espainiako Gobernuak artikulu gehienak aldatzen zituen legea beste era batera idazteko proposamena aurkeztu zuen. Espainiako gobernuaren argudio nagusiak Estatutuaren konstituzionaltasuna bermatzearen ildotik hainbat puntu aldatzea eskatzen zuen, besteak beste, testuaren artikuluetan Katalunia "nazio" gisa definitzea, eta finantzaketari buruzko artikuluak.

2006ko urtarrilaren 21ean bilera bat egin zuten Moncloan Artur Mas CiUko buruak eta Jose Luis Rodriguez Zapatero Espainiako gobernuko presidenteak, eta akordio batera iritsi ziren.  Kataluniako Parlamentuan onartutakoa nabarmen aldatzen zuen estatutuaren azken idazketa adosteko.

Diputatuen Kongresuan ordezkaritza duten alderdien artean zuzenketak aurkezteko negoziazio luze eta konplexu baten ondoren, artikuluen % 50i baino gehiagori ukituak eman zitzaizkien.

2006ko martxoan, estatutu-proposamena onartu zen Gorte Nagusietan: 

 Aldeko botoa: Talde parlamentario sozialista (PSOE), CiU, Eusko Alderdi Jeltzalea, IU-ICV talde parlamentarioa, BNG eta Coalición Canaria.
 Aurkako botoa: PP, ERC eta Eusko Alkartasuna.
 Abstenitu egin dira Chunta Aragonesista eta Nafarroa Bai

2006ko maiatzean, Estatutuaren proposamena Senatuak onartu zuen:

 Aldeko botoa: PSOE, CiU eta iU.
 Kontrako botoa: PP.
 Abstenitu egin dira ERC, EA eta PAR

 Azken berrespena erreferendumean 
1979ko Estatutuak, azkenik, Kataluniako herritarrek erreforma erreferendum bidez berresteko beharra ezartzen zuen. Pasqual Maragall Kataluniako Generalitateko presidenteak deitu zuen erreferendum hori, testua Gorteetan onartu ondoren. Estatuak oniritzia eman zion, eta kontsulta 2006ko ekainaren 18an egin zen.

Erreferendum horretan, CiUk, PSCk eta ICVk baiezkoa eskatu zioten lege berriari; ERCk eta PPk, berriz, ezezkoa eskatu zuten, arrazoi desberdinengatik.

Erreferendumaren emaitzak honakoak izan ziren: %73,9k alde bozkatu zuten, %20,76k kontra, eta %5,34k boto zuriak eman zituzten. Boto baliogabeak %1 baino gutxiago izan ziren. Parte-hartzea Kataluniako hautesle-erroldaren %49 baino pixka bat gehiagokoa izan zen.

Hala, behin erreferendumean onartuta BOEn argitaratu zen, Kataluniako Autonomia Estatutua Erreformatzeko uztailaren 19ko 6/2006 Lege Organiko gisa. 2006ko abuztuaren 9an sartu zen indarrean. Baina Auzitegi Konstituzionalak 2010eko ekainaren 28an emandako epaiak aldatu zuen.

 Erreakzioak 

 I-10eko manifestazioa 
2010eko uztailaren 10ean manifestazio bat egin zen Bartzelonan, "Nazio bat gara, guk erabakitzen dugu" lelopean, Espainiako Konstituzio Auzitegiaren ebazpenaren aurka.

Generalitateko eta Parlamentuko sei presidente eta presidente ohiak izan ziren buru: Jose Montilla, Ernest Benach, Pasqual Maragall, Jordi Pujol, Joan Rigol eta Heribert Barrera. Manifestazioaren bukaera aldera, Jose Montillari eraso egiteko saiakera bat egon zen, eta hark babestutako martxa utzi behar izan zuen.

 Adierazpen instituzionalak 
Kataluniako udalek Espainiako Konstituziotik "moralki baztertuak" zeudela aldarrikatzen zuten mozioak onartuz erantzun zioten murrizketa honi. Port de la Selva eta Vilafranca del Penedès izan ziren 2010eko uztailaren 10an erabakia hartu zuten lehen udalak. Urte bereko irailaren 5era arte, hirurogeita hamabi udalerrik onartu zituzten antzeko mozioak. Lehen adierazpena egin zenetik bost hilabete pasa zirenean, 110 udalek bat egin zuten ekimenarekin.

2010eko irailaren 5ean, Espainiako Konstituziotik moralki kanpo deklaratu ziren berrogei bat alkate eta ehun bat errejidore independentista bildu ziren Port de la Selva udalerrian, Sant Pere de Rodesko udal-konpromiso subiranista sinatzeko.  Akordioaren epe motzeko helburua adierazpena Kataluniako Parlamentura eta 2010eko azaroaren 28an hautetsi eta handik gutxira inbestituko zuen Generalitateko President berriari helarazta zen.

 Kronologia 

 2004ko otsailaren 9a: Estatutua idazteko legebiltzar-lantaldea eratzea.
 2005eko irailaren 30a: Kataluniako Parlamentuan onartu zen; diputatuen %89ak (CiU, PSC, ERC, ICV) alde bozkatu zuen, eta %11k (PP bakarrik) kontra.
 2005eko azaroaren 2a: 
 Espainiako Gorte Nagusietan izapidetzea onartu zen.
 PPk konstituzio-kontrakotasuneko errekurtso bat aurkeztu zuen, eta gero atzera bota zuten.
 Kataluniako hiru parlamentarik aurkezpena egin zuten Diputatuen Kongresuan.
 2006ko urtarrilaren 21a: Artur Mas eta José Luis Rodríguez Zapateroren arteko Moncloako Ituna, Kataluniako Parlamentuan onartutakoa nabarmen aldatzen zuen estatutuaren azken idazketaren inguruan akordioa lortuz.
 2006ko maiatzaren 10a: Espainiako Gorte Nagusietan onartu zen.
 2006ko ekainaren 1a: erreferendumean berresteko kanpainaren hasiera.
 2006ko ekainaren 18a: testua onartu zen Katalunian herri-erreferendumean.
 2006ko uztailaren 19a: Juan Carlos I.a erregeak Estatutua onartu eta aldarrikatu zuen.
 2006ko uztailaren 20a: Estatutuaren testua BOEn eta DOGCn argitaratu zen.
 2006ko abuztuaren 9a: Estatutua indarrean sartu zen.
 2010eko ekainaren 28a: Estatutua “murrizten” duen Auzitegi Konstituzionalaren epaia.
 2010eko uztailaren 10ean: Manifestazioa "Nazio bat gara. Guk erabakitzen dugu" Bartzelonan.

 Onespenaren prentsa-oharra 
 diari Avui (19 juny 2006) 

 diari La Vanguardia (19 juny 2006)[Enllaç no actiu] 

 diari Gara (19 juny 2006) Arxivat 8 October 2007[Date mismatch] a Wayback Machine. 

 diari Le Monde Diplomatique (19 juny 2006) 

 diari Libération (19 juny 2006) Arxivat 21 de juny 2006 a Wayback Machine. 

 diari Le Figaro (19 juny 2006) Arxivat 16 de novembre 2006 a Wayback Machine. 

 diari El País (19 juny 2006) 

 diari Il Corriere della Sera (19 juny 2006) 

 diari Frankfurter Rundschau (19 juny 2006) 

 cadena de ràdio Radio-Canada (19 juny 2006)   diari Jornal de Notícias (19 juny 2006) 

 diari Diário de Notícias (19 juny 2006) Arxivat 10 October 2008[Date mismatch] a Wayback Machine. 

 diari Financial Times (19 juny 2006) 

 diari BBC News (19 juny 2006) 

 diari The Times (19 juny 2006)[Enllaç no actiu] 

 diari Wall Street Journal (19 juny 2006) 

 diari The New York Times (19 juny 2006) 

 diari Washington Post (19 juny 2006)[Enllaç no actiu] 

 cadena de televisió CNN (19 juny 2006) 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 VIVER Y PI-SUNYER, Carles: «2006ko Estatutua», Parlamentuko jarduera [Bartzelona], 10. zk., 2006ko urria, or. 34-57, ISSN 1577-7162.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Gainbegiratu gabeko itzulpenak