Komunikazioa euskaraz ingeniaritzan

"Komunikazioa euskaraz ingeniaritzan" Jose Ramon Etxebarriak 2014an ingeniaritzaren inguruan euskaraz  komunikatzeko gaiei buruz idatzi zuen saiakera-liburua. Liburuak ekarpen bat egin zuen komunikazio zientifikoaren arloan, ingeniaritzan ere euskaraz kalitatezko testuak sortzen laguntzeko asmoz. Udako Euskal Unibertsitateak eta Euskal Herriko Unibertsitateak koedizioan argitaratu zuten 2014n lehenengo aldiz, eta lehen argitalpeneko aleak agortuta, bigarren argitalpen zuzendua plazaratu zuten 2020an.

Liburuak finkatzen dituen kontzeptu nagusiak hauek dira:

 Hizkuntzaren erabilera mailak bereiztea: euskara orokorra, euskara estandarra eta euskara zientifiko-teknikoa.
 Hizkuntzaren erabilera teknikorako arauak eta gomendioak. Atal honetan sartzen dira puntu asko: zenbakien erabilera, nazioarteko sinbolo zientifiko-teknikoak, magnitude eta unitate fisikoen sinboloak eta izendapena, matematika eta fisikako ekuazioak idazteko arauak, matematika eta fisikako ekuazioen irakurbide teknikoa, euskarazko esamoldeak eta fraseologia zientzia eta teknologian eta formulazio eta nomenklatura kimikoa...
 Terminologiarako oinarriak. Nola sortu termino berriak ingeniaritzan urtez urte etengabe sortzen ari diren kontzeptuak izendatzeko? Beste hizkuntza bateko termino bat maileguan hartzea? Hitz batetik atzizkiak gehituz hitz berri bat eratortzea? Hitz-elkarketaren bidez? Siglak, akronimoak, laburdurak eta sinboloak.
 Euskaraz idazteko kontsulta-tresnen erabilera. Ingeniaritzako glosategi eleaniztunak, datu-base terminologikoak... 

 Ingeniarien ekarpenak hizkuntzalaritzan 
Etxebarriak azpimarratzen du munduko eta Euskal Herriko ingeniariek hizkuntzalaritzan ekarpen esanguratsuak egin dituztela. Gainera, etorkizunari begira dio, diziplinartekotasuna zabaltzen ari den garai honetan ingeniariek ekarpen propio handiak egin ditzaketela zuzenean baliabide teknologikoak hizkuntzalaritzan erabiliz eta integratuz, edota, aldi berean, ingeniaritza linguistikoaren garapenean lagunduz. 

Nazioartekoan ingeniari hauen ekarpenak azaltzen ditu: Alfred Schloman (1878-1952), Eugen Wüster (1898-1977), Benjamin Lee Whorf (1897-1941) eta Pompeu Fabra (1868-1948).Eta bukaeran Euskal Herri mailako ingeniari hauen ekarpenak deskribatzen ditu:  Inazio Maria Etxaide  (1884-1962), Pedro Irizar (1910-2004), Txillardegi (1929-2012), Jean-Louis Davant (1935), Klaudio Harluxet (1939-1993), Luis Bandrés  (1944-2009), Ibon Sarasola Errazkin (1946), Andoni Sagarna (1947), Joan Mari Irigoien Aranberri (1948-2023), Mikel Zalbide (1951) eta Ixa taldeko informatikariak.

 Motibazioa eta aurrekariak 
Jose Ramon Etxebarria ingeniaria Testugintza teknikoko irakaslea izan zen Bilboko Ingeniaritza Eskolan (2007-2018) eta garai hartan konturatu zen ikasketa teknikoetan ez ohi dela neurri egokian balioesten komunikazio egokiaren garrantzia. Baina, usteak erdi ustel. Ingeniarien bizitza profesionalean funtsezkoa da komunikazio linguistikoa; idatzizkoa eta ahozkoa. Izan ere, mota askotako txostenak idatzi behar dira, eta ideiak, kontzeptuak hitzen bidez azaldu behar dira. Hitz eginez azaldu behar dira ingeniaritzako proiektuak, azalpenak emanez konbentzitu behar dira lankideak... eta proiektuak finantzatuko dituztenak. Bestalde, zientzia hitzetan oinarritzen da. Zenbat eta argiago eta egokiago hitz egin, zenbat eta kalitate handiagoko testu eta txosten teknikoak idatzi, hainbat eta hobeto azaltzen dira kontzeptuak, hainbat eta hobeto komunikatzen dira ideiak... hainbat eta hobeto lantzen dira zientzia eta teknologia. 

 Aurrekariak 
Martxel Ensunza, Jacinto Iturbe eta Jose Ramon Etxebarriak lan ugari argitaratu zituzten formula matematikoak euskaraz zelan irakurri beharko ziren asmatzeko. Ensunza izan zen hori ikertzen lehena 1984an, irakurbiderako arau nagusiak ezartzen hasi zenean. Definitu zituen hiru arauak zeharo onartuak izan ziren, eta unibertsitateko euskal lerro berri guztietan erabili ziren. Iturbe eta Etxebarriarekin lankidetzan Ensunzaren doktore tesian (2001) modu formalean definitu zituen hiru arau nagusi horiek. Geroago, 2002 eta 2008 liburu moduan argitaratu zuten lana. 2011n, Eusko Jaurlaritzaren enkarguz eta Jose Ramon Etxebarriak koordinatuta, aditu talde batek hiru arau haiek finkatu zituen liburu honetan. Belaunaldi berriek normaltasunez erabiltzen dituzte gomendio horiek, arazorik gabe.
erdian|thumb|500x500px|Batukariak, biderkariak, deribatuak, integralak nola irakurri euskaraz.
Liburu hauek izan ziren aurrekari nagusiak:
UrteaLiburuaEgileakArgitaletxeaPDF bertsioa1983Alfabetatze zientifikoa: zenbakiak, unitateak, irakurketa, eragiketak, esamoldeakMartxel Ensunza LekunberriUEU2008Zientzia eta Teknikarako euskara: zenbait hizkuntza baliabide (2. argitalpena)Martxel Ensunza Lekunberri, Jose Ramon Etxebarria Bilbao, Jacinto Iturbe BarrenetxeaUEU2011Zientzia eta teknikako euskara arautzeko gomendioakJose Ramon EtxebarriaUEU

 Erreferentziak 

 Ikus gainera 

 Zientzia eta teknikako euskara arautzeko gomendioak

 Kanpo estekak 

Kategoria:Jose Ramon Etxebarria
Kategoria:Euskarazko saiakerak
Kategoria:2014ko liburuak
Kategoria:2020ko liburuak
Kategoria:UEU argitaletxearen liburuak