Margaret Cho

Margaret Moran Cho, jaiotzez Moran Cho (San Frantzisko, Kalifornia, AEB, 1968ko abenduaren 5a) estatubatuar aktorea, musikaria eta komediantea da. Horrez gain, moda diseinatzailea eta hainbat libururen egilea da. Bere errepertorioa, batez ere, eguneroko esperientziak erakusten dituzten bakarrizketak dira, gizartearen ezaugarri psikologiko tipikoenak berrikusteko aukera ematen dutenak, satirizatuz eta, horrela, batez besteko hiritar estatubatuarraren profila berraurkituz. Horren harira, libretoak jorratzen dituzten topikoak familia, lan, sexu eta politika arazoak dira.

Ezaguna da platoan egiten dituen emanaldiengatik, grabazioengatik eta kontzertu-filmengatik. Bere show-ak bere komedia estiloaren nahasketa bat dira, iruzkin sozial eta politiko indartsu batekin. Show horietaz gain, bideo musikaletan agertu da eta zuzendu ere egin ditu. Bere arropa lerroa garatu du. LGBT eskubideen alde egin du askotan, eta bere burua bisexual gisa identifikatzen du. Hainbat sari jaso ditu ahalegin humanitarioengatik.

 Bizitza 

 Lehen urteak 
Margaret Cho San Frantziskon 1968ko abenduaren 5ean. Beste haur batzuek moron deitzen zioten maiz (ingelesez, 'atzeratu mental arina' esanahia du). Kulturalki oso anitza den auzo batean hazi zen Cho 1970eko eta 1980ko hamarkadetan, eta berak honelaxe deskribatu izan du: «"Hippie zaharrak, drogazale ohiak, 1960ko hamarkadako desilusionatuak, drag queens, txinatarrak eta korearrak. Melting pot deitzea gutxienekoa da. Benetan sasoi nahasia izan zen, hezigarria, zoragarria."»

Gurasoek, Young-Hie eta Seung-Hoon Cho, Polk kaleko liburudenda bat kudeatzen zuten. Aitak txiste liburuak idazten zituen, Seuleko egunkarietan zutabeak egiteaz gain.

Aktore izateko interesa erakutsi ostean, entzunaldi bat egin zuen eta San Francisco School of the Arts goi mailako interpretazio eskolan onartua izan zen. Eskolan, Sam Rockwell-ekin inprobisazio komikoaren taldean eman zuen izena.

 Lan ibilbidea 

 1990eko hamarkada 
Gurasoen liburu-dendaren ondoko klub batean hainbat ikuskizun egin ostean, umorezko bakarrizketekin hasi zen eta urte batzuk eman zituen bere gaiak klubetan garatzen. Telebistatik pasatu eta unibertsitateko campusetan agertu ostean hasi zen bere ibilbidea indartzen, ezagunagoa izaten. Jerry Seinfelden saioaren sarreran postua lortu zuen eta Bob Hoperi buruzko saio berezi batean agertu zen. The Arsenio Hall Show-era ere joan zen. 1994 urtean emakumezko umorista onenaren American Comedy Award saria jaso zuen.

Urte horretan bertan, ABCk Margaret Choren bakarrizketetan oinarritutako umore seriea garatu eta eman zuen. All American Girl seriea asiar jatorriko familia bat protagonista zen lehen telesailtzat hartua izan zen hasieran.

Telesailaren atalak ekoiztean gertatutakoaren zati handi bat damutu zitzaion Chori geroago.

 Kateko exekutiboek bere itxura eta bere aurpegiaren biribiltasuna kritikatu ostean, Chok jateari utzi zion zenbait astez; bere pisu-galera azkarrak, gertakari pilotua filmatzeko bere itxura aldatzeko egina, giltzurrun-gutxiegitasuna eragin zion.
 AEBko asiar komunitateak kritikatu zuen telesaila, estereotipatua zela eta. Ekoizleek behin baino gehiagotan esan zioten Chori «asiarregia» zela, eta, paradoxikoki, ez zela behar beste. Ekoizleak irakasle partikular bat ere kontratatu zuten, «asiarragoa izaten» irakas ziezaion.
 Umorearen zati handi bat orokorra zen, baina batzuetan bere ahaide korearren eta gay liburu-dendako bezeroen karakterizazio estereotipatuak egiten zituen.

Telesaila berehala bertan behera utzi zuten, audientzia baxuak eta edukian aldaketa handiak izan ostean lehen denboraldi bakarrean.

1995 urtean telesaila bertan behera utzi ostean, Cho drogazalea eta alkoholzalea bihurtu zen. 2002 urteko bere autobiografian, I'm the One That I Want, 1995ean, kontatzen duen legez, bere menpekotasunak hainbesteraino eragin zion bere jardunari, non Monroe-n (Louisiana) unibertsitateko 800 ikaslek txistu egin zioten, eszenatokitik alde egin arte.

 2000ko hamarkada 
Estatu Batuetan bira bat eginez hasi zuen Chok 2000ko hamarkada, I'm the One That I Want izeneko bere pertsona bakarreko ikuskizunarekin. Show-a ikuskizunaren munduan sartzeko zituen zailtasunei buruz jardun zuen, bere jatorri asiarra eta gehiegizko pisua zirela eta. Gainera, izenburu bereko liburua kaleratu zuen, baita DVD bat ere, non bere tourrean grabatutako umorezko errutinak sartu zituen.

Bigarren ikuskizuna, Notorious C.H.O., 2002 urtekoa (izenburua The Notorious B.I.G. raperoaren erreferentzia da). 1970 urteko hamarkadan San Frantziskon bizi zen nerabezaroari eta bere bisexualitateari buruz ari zen. Biraren bertsio bat egin zuten zinemarako, CD bat eta liburu bat. 2003 urtean beste pelikula bat egin zuen 2004 urtean estreinatutako Revolution bakarrizketarekin.
Artista gonbidatu gisa agertu zen Sex and the City telesailaren laugarren denboraldiko The Real Me atalean. Atal horretan Heidi Klum supermodeloa ere agertu zen.

2004. urtearen bukaeran, bere lehen protagonista rola egin zuen, berak idatzitako gidoia zuen pelikula batean. Filmak Bam Bam and Celeste du izena, eta aurrekontu txikiko komedia da, mariliendre baten eta bere lagun gay onenaren ingurukoa. Filmean, Bruce Daniels eta biak dira protagonistak. Filma Torontoko Nazioarteko Zinemaldian estreinatu zen 2005 urtean.

2005 urtean bira bati ekin zion Chok, Assassin ikuskizun berriarekin. Show-a bere laugarren bakarrizketa pelikula bihurtu zen eta Here! gay eta lesbiko telebista katean estreinatu zen. TBa 2005 urteko irailean. DVDan gay komunitateari buruz hitz egiten agertu zen, «gu» eta «gure komunitatea» bezala. Assassinen posterretan, Cho arropa militarrean agertu zen mikrofono batekin errifle automatiko baten lanak egiten, Patty Hearst oinordeko aberatsaren 1974 urteko argazki famatuaren erreferentzia.

2005 urtean, era berean, Chok I Have Chosen to Stay and Fight bigarren liburua kaleratu zuen, mundu politikari, giza eskubideei eta beste gai batzuei buruzko saiakera eta prosa bilduma. Estatu Batuetako bira bat egin zuen liburua promozionatzeko. Irakurritako bertsioa ere editatu zen. Liburuarekin batera argitaratu zuten Assassinen emanaldia jasotzen zuen DVD bat.

2007 urteko abuztuaren 10ean argitaratu zuen The Sensuous Woman, Los Angelesen. Biraren datak 2007 urteko azaroaren 3ra artekoak ziren, urriaren 10era artekoak. Bira Chicago eta New Yorketik igaro zen. 2007 urteko abuztuaren 10ean, San Frantzisko Chroniclek Choren ikuskizunaren eta lanaren errepasoa egin zuen, baita bere bizitzako ekitaldi garrantzitsuenak ere. Honelaxe definitu zuen egunkariak ikuskizuna: «izatez, tonuz hain igoa eta aktoreak hain gaizki portatzen direnez, showak gehiago ematen du familia zoro baten bilera delako inpresioa funtzio bat baino».

 Bizitza pribatua 
Legezko izena Moran Cho izan arren, izen artistikoa Margaret du. Chok ez du koreeraz jariotasunez hitz egiten, baina elkarrizketa sinpleak ulertzeko gai da.

Quentin Tarantinorekin, Chris Isaakekin eta Garrett Wang-ekin, izan zuen harreman sentimentala. Bere esperientzia eta harreman sexualei buruz ere hitz egin du Chok, eta bisexuala dela dio. Chok bere burua «mariliendre» (atletiko), «queer» gisa ere deskribatu du, gustuak eta ikuspuntu gay bat dituelako, eta —bere hitzetan— «putilla». 2003an Cho Al Ridenourrekin ezkondu zen, Cacophony Society eta Art of Bleeding-en sorrerarekin lotutako artista. Margaret Cho 2006 urtean Art of Bleeding-eko emanaldi batean agertuz en. Dawn French umoristak elkarrizketatu zuen Girls Who Do Comedy telebista saioan, 30 emakume umorista jorratu zituena.

Cho 2006 urtean hasi zen tatuatzen eta gogotsu ekin dio. Kat Von D izan du tatauatzaile. 2007ko martxoan, gorputzaren %15-20 estalita zegoela uste zuen.

 Bere umorearen eta ideario politikoaren jatorria 
Choren umorea, askotan, esplizitua da. Droga gehiegikeriak, elikadura nahasteak, gay jendearekiko maitasuna eta jatorri asiarreko estatubatuarren estereotipoak izan ditu hizpide. Bere amarekiko harremana erretratatzeagatik ere ezaguna da Cho, batez ere, bere amaren hizketa imitatuz, korear kutsu handia baitu. Mommy-ren imitazioak oso ezagunak dira bere errutinan.

Chok sarritan erabiltzen ditu AEBko egoera politikoari eta kulturari buruzko iruzkinak. Bere ikuskizunetan ez ezik, bere webgunean Margaretcho.com eta bitakoran ere kaleratzen ditu Chok bere iritzi politikoak.

Bere materialaren zati handi bat eta bere ideario politikoa LGBT gaiei buruzkoa da. 2004an Gavin Newsomek, San Frantziskoko alkateak, hiriko udalak bikote homosexualei ezkontza lizentziak emateko agindu eta estatuko auzitegi gorenak geldiarazi zuen arte, Chok Love is Love is Love (Maitasuna maitasuna da) web orria sortu zuen, Estatu Batuetan ezkontza homosexualak legeztatzea sustatu zuen orria.

Era berean, Cho oso argia izan da George W. Bush presidentearen aurka. Eremu kontserbadoretik kritika gogorrak jasotzen hasi zen, Bushen aurkako iruzkinen inguruan; Houstonen egin behar zuen zuzeneko emanaldi baten aurrean manifestatzeko mehatxua egin zuen. Manifestariak inoiz agertu ez baziren ere, berak kontraprotesta bat mantendu zuen jarduten zuen klubetik kanpo, segurtasun arduradunek sartu behar zuela abisatu zioten arte. 2004 urtean, Cho udalbatza bateko langileen aurrean ari zela, mikrofonoa moztu zioten hamar minutura, eta musika jotzen hasteko agindu zioten bandari. Chok esan zuen hoteleko zuzendaria mindu egin zela Bushen administrazioaren kontra esandakoekin. Ordainketa West Memphis Three Gobernuz Kanpoko Elkartera joan zen zuzenean; hasieran arazoak izan zituen, baina azkenean egin zen.

2004ko uztailean, Konbentzio nazional demokratikoan, Chok Campaña de Derechos Humanos / Stonewall Democrats biltzarrean hitz egiteko gonbidapena erretiratu zen, dirua biltzeko afari batean, bere iruzkinek eztabaida sortuko zuten beldurrez. 2005 urteko azaroan, Crips bandako buruzagi ohia zen Stanley Williamsen barkamenaren aldeko kanpaina egin zuen, zeinari lau hilketarengatik heriotza-zigorra ezarri zioten. 2005 urteko abenduaren 13an, apelazio modu posible guztiak agortu ostean, injekzio hilgarri batekin exekutatu zuten San Quintin presondegian, Kalifornian.

MC izan zen hainbat artistak egindako True Colors biran, eta AEB eta Kanadako 15 hiri bisitatu zituen. LGBT Logo telebista kateak babestutako bira 2007 urteko ekainaren 8an hasi zen. Besteak beste, Debbie Harry, Erasure, The Gossip, Rufus Wainwright, The Dresden Dolls, The MisShapes, Rosie O'Donnell, Indigo Girls, The Cliks eta beste gonbidatu berezi batzuk izan ziren bertan. Biraren irabaziak Human Rights Campaign, PFLAG eta Matthew Shepard GKEei eman zitzaizkien.

2008 urteko urtarrilaren 25ean, Chok babes ofiziala eman zion Illinois estatuko Barack Obama senatariari, 2008ko hauteskundeetarako alderdi Demokrataren presidentziarako izendapena jaso zezan.

 Sariak eta aintzatespenak 

 1994 urtean emakumezko umorista onenaren American Comedy Award saria

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 



Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako emakume aktoreak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako LGBT eskubideen aktibistak
Kategoria:Emakume umoregileak
Kategoria:Emakume musikariak
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Emakume moda diseinatzaileak