María Isabel Hylton Scott

María Isabel Hylton Scott (Córdoba, Argentina, 1889ko abuztuaren 16a - La Plata, 1990eko irailaren 1a) argentinar  zoologo, malakologo eta irakaslea  izan zen. Moluskuen anatomista gisa nabarmendu zen, lurreko gastropodoetan espezializatua. Max Birabén senarrarekin batera, Neotrópica. Notas Zoológicas Sudamericanas aldizkaria sortu zuen 1954an.

 Bizitza 
Hylton Scottek Eskola Normalean ikasi zuen, eta 1908an maistra titulua lortu zuen.  Rosario Vera Peñalozak eman zion titulu hori. Urtebete eman zuen irakaskuntzan, La Platako Unibertsitate Nazionalean bere prestakuntzarekin jarraitzea erabaki aurretik. Bertan, 1911n, Pedagogia eta Antzeko Zientzietako irakasle titulua lortu zuen.

Natur Zientzietako karrera egiten ari zela, La Platako Museoan Zoologiako laborategiko laguntzaile gisa lan egin zuen 1914tik, gero laborategiko burua izendatu zuten. Laborategia Miguel Fernández irakaslearen esku zegoen, eta ikerketa enbriologikoa eta anatomikoa egiten zuen. 1916an Natura-Zientzietako doktoregoa lortu zuen, Zoologia orientazioarekin, eta Argentinan gradu akademiko hori izan zuen lehen emakumea izan zen. Doktore tesiak kalifikaziorik altuena lortu zuen eta Anales del Museo Nacional de Buenos Aires  delakoan argitaratu zen. Fitzroyia lineata (gaur egun Jenynsia, Characiformes: Jenynsüdae izenpean) ur gezako arrain bibiparoaren enbriologiari eskaini zion. Erakunde horretan, lan praktikoen buru izan zen 1919an, eta irakasle ordezkoa 1933tik 1946ra. Kargu hori berriro hartu zuen 1955etik aurrera, eta, geroago, lehiaketa bidez titularizatu ahal izan zuen.

1954an, Hylton Scottek eta bere senarrak "Neotropica - Notas Zoologicas Americanas" aldizkari zientifikoa sortu zuten, eta 1976ra arte editatu zuten. 
1965ean erretiratu zen, 76 urterekin, bizitza osoan ikerketa-lanarekin jarraitu bazuen ere. 88 urterekin, La Platako Museoaren mendeurrena zela eta, domina bat jaso zuen, eta hurrengo zazpi urteetan bost zientzia-lan berri argitaratu zituen. 1977an, Argentinako Natur Zientzien Elkarteak ohorezko bazkide izendatu zuen, aparteko meritu zientifikoengatik. Era berean, La Platako Natur Zientzien Fakultatearen eta Museoaren eraikin nagusian haren omenezko gela bat dago. 

100 urte zituela, Hylton Scottek bere molusku bilduma pertsonala eman zion La Platako Museoari. Maria Isabel Hylton Scott 1990eko irailaren 1ean hil zen La Platan. 1991n Caracasen egindako Malakologiako I. Latinoamerikako Kongresuko ohorezko presidente izendatu zuten hil ondoren. 

Zenbait gastropodo-espezie deskribatu zituen lehen aldiz, besteak beste, Aylacostoma chloroticum, Bulimulus elatior, B. gracilis, Chilina megastoma, Clessinia pagoda, Epiphragmophora hemiclausa, E. juyensis, E. proseni, E. puella, E. variegata, Lilloiconcha tucumana, Pilsbrylia paradoxa eta Lillocha tupua mandila, Pilulhulhulpia, Brypushuli, Pilcus eta Shula generoak.

 Santa Cruzera bidaia 
1936ko otsailean eta martxoan Santa Cruz probintziara bidaiatu zuen bere senarrarekin batera, lurralde osoa esploratzeko eta ikerketa materiala biltzeko asmoz. Horretarako, gela eta laborategi gisa balioko zien ibilgailu bat prestatu zuten: Chevrolet txasisa zuen omnibus bat, 6 metro luze, 2,10 metro zabal eta 2,60 metro garai. La Platatik abiatu ziren petrolio-ontzi batean, eta Comodoro Rivadaviaraino eraman zituzten, haien etxe gurpilduna barne. Hiru eguneko nabigazioaren ondoren, helmugara iritsi ziren, eta han hasi zen zeharkaldia, asko aurkitzeke zegoen lurralde batean barrena. Martxoaren amaieran itzuli ziren La Platako Museora fauna espezieen bilduma garrantzitsu batekin, landare espezieen beste bilduma batekin (133 espezie ezberdinen 259 ale) eta hainbat landa-oharrekin. Emaitzak hurrengo urtean argitaratu ziren Revista del Museo de La Plata aldizkarian, eta urte batzuk geroago Argentina Austral aldizkariaren bost ediziotan argitaratu zen txosten hori.

 Argitalpenak 
Bere idazlan guztiak gaztelaniaz eginak izan ziren eta aldizkari nazionaletan argitaratuak. Hala ere, bere lanak Traité de zoologie de Grassé (frantsesez), Libbie Hymanen The invertebrates (ingelesez) eta baita Latinoamerikako, Indiako eta Egiptoko argitalpenetan ere agertu dira.

  Estudio anatómico del borus "Strophocheilus lorentzianus" (Doer.) (Mol. Pulm.). Buenos Aires: Universidad Nacional de la Plata, Instituto del Museo, 1939. 
  Sobre un test de Arbacia dufresnii (BLV): tetrarradiado. Buenos Aires: Imprenta y Casa Editora Coni, 1939. 
  Sobre la organización de Ampullaria (Asolene) megastoma . La Plata: Imprenta y Casa Editora Coni, 1943. 
  Hallazgo del género Vertigo en la Argentina (Mol. pulm.). La Plata: Instituto del Museo de la Universidad Nacional de La Plata, 1946. 
  Estudio morfológico y taxonómico de los ampulláridos de la República Argentina. Buenos Aires, 1957. 
  Anotaciones sobre la morfología de "Tropicorbis peregrinus" (d'Orb.). La Plata: Universidad Nacional de La Plata, Facultad de Ciencias Naturales y Museo, 1957. 
  Primeras etapas del sistema circulatorio en Fitzroyia. Buenos Aires: Imprenta y Casa Editora Coni,  1962. 
  Notas sobre la anatomía de Microborus lutescens dorbignyi (Doer.): (Gastrop. Pulm.). Buenos Aires, 1965. 
  Homalonyx weyrauchi, nueva especie de Tucumán (Gastropoda: Succineidae). Buenos Aires: Imprenta y Casa Editora Coni, 1971. 
  Lista de Gastropoda terrestres, principalmente endodóntidos de Tierra del Fuego, isla de los Estados e islotes vecinos. Buenos Aires, 1972. 
Hylton Scott laburdura erabiltzen da María Isabel Hylton Scott  autoritate gisa adierazteko deskribapenean eta taxonomian zoologian.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Max Birabén eta María Isabel Hylton Scotten txostena. Santa Cruzera bidaia  (1936): Revista del Museo de La Plata. 

Kategoria:Argentinako naturalistak
Kategoria:La Platako museoa
Kategoria:Zoologoak
Kategoria:Iktiologoak
Kategoria:Malakologoak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Argentinako ehun urtedunak