Ingalaterrako Lehen Gerra Zibila

Ingalaterrako Lehen Gerra Zibila 1642 eta 1646 artean gertatu zen, Ingalaterra eta Galesen, eta Hiru Erresumen Gerrak (1639-1653) izeneko gatazka zikloaren parte da. Kalkulatzen da Ingalaterra eta Galeseko gizonezko helduen %15 eta %20 artean armadan zerbitzatu zutela 1639 eta 1653 artean, eta biztanleriaren guztizkoaren %4 inguru gerra-zergatiko arrazoiak zirela-eta hil zela. Datu hauek gatazkak gizartean izan zuen eragin zabala erakusten dute, baita eta hortik sortutako gorroto sakona.

Parlamentuak zuen rolaren eta erlijio-praktiken inguruko gatazkak Jakue VI.a Eskoziakoa eta I.a Ingalaterrakoa 1603an tronura igo zenetik datoz. Tentsio horiek gorenera iritsi ziren haren seme Karlos I.ak 1629an Aginte Pertsonala ezarri zuenean. 1640ko apirilean eta azaroan berriro Parlamentua deitu zuen, Eskoziako Covenanterren aurkako Apezpikuen Gerratan eragindako porrotak konpontzeko dirutza lortzeko asmoz, baina Parlamentuak gobernuan parte handiagoa eskatu zuen, eta erregeak hori onartzeko prest ez zegoen.

Hasierako faseetan, bi aldeetako gehiengo zabalak monarkiaren instituzioa babesten zuen, baina ez ziren ados jartzen nor zen azken agintearen jabe. Erregezaleek, oro har, Parlamentua eta Ingalaterrako Eliza erregearen menpekoak zirela zioten; Parlamentari gehienek, ordea, haren nagusitasunak ez zuela erlijiora hedatzen uste zuten, eta monarkia konstituzional baten alde egiten zuten. Nor bere alde aukeratzeko garaian, erlijio-sinesmenek eta leialtasun pertsonalek izan zuten eragin handiena. Europan Hogeita Hamar Urteko Gerrak ekarritako hondamendia ikusita, askok neutraltasuna bilatu zuten, edo armak hartzera jo zuten atsekabez.

1642ko abuztuan borroka hasi zenean, bi aldeek uste zuten gatazka gudu bakar batean erabakiko zela, baina berehala argi geratu zen hala ez zela izango. 1643ko errealisten garaipenek Parlamentua eta eskoziarren arteko aliantza ekarri zuten; hauek 1644an hainbat gudu irabazi zituzten, horien artean garrantzitsuena Marston Mooreko gudua izan zen. Garaipen horiek behar bezala baliatu ez zirela-eta, Parlamentuak 1645eko otsailean Armada Berri Eredugarria sortu zuen: Ingalaterrako lehen armada zentralizatua eta profesionala. Honek 1645eko ekainean Nasebyko guduan lortutako garaipena erabakigarria izan zen. Gerra 1646ko ekainean amaitu zen, Parlamentuaren aliantzak garaipena lortu zuenean eta Karlos preso geratu zenean. Hala ere, erregeak uko egin zion kontzesioak onartzeari, eta bere aurkarien arteko zatiketekin batera, horrek ekarri zuen Bigarren Gerra Zibila 1648an, eta ondoren haren exekuzioa 1649ko urtarrilean.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Europako herri eta estatuetako gerra zibilak
Kategoria:1640ko hamarkadako gatazkak
Kategoria:Ingalaterrak parte hartutako gerrak
Kategoria:Eskoziak parte hartutako gerrak