Margaret Melhase

Margaret Melhase Fuchs (Berkeley, AEB, 1919ko abuztuaren 13a - Menio Park, 2006ko abuztuaren  8a) estatubatuar kimikaria eta Glenn T. Seaborg-ekin  batera zesio-137 isotopoaren aurkitzailea izan zen.

 Hezkuntza eta karrera zientifikoa 
1940an, Melhase Kaliforniako Unibertsitateko (Berkeley) kimika fakultateko ikaslea izan zen. Student Affiliates American Chemical Society-ko presidentea zen eta doktorego ikasketak eta kimikan karrera bat egitea aztertzen ari zen. Garai hartan, ohorezko ikasleek ikerketa-proiektuak egiten zituzten normalean, eta aholkua eskatu zion bere lagun minari, Gerhart Friedlander kimikari nuklearrari. Friedlander Glenn T. Seaborg-en gainbegiratzepean zegoen graduondoko ikaslea zen orduan, eta honek iradoki zion proiektu baterako berarekin harremanetan jartzea. Seaborgekin hitz egin zuen bere laborategian, eta honek proposatu zien elkarrekin lan egitea uranioaren fisio-produktuen artean 1. taldeko elementu bat bilatzeko. Bere laborategia Willard Libby eta Melvin Calvin Nobel saridunen laborategien gainetik zegoen.

1941eko martxoan, Melhasek Art Wahlekin lan egin zuen. Wahlek 100 gramo uranio konposatu (uranil nitrato) eman zizkion, ziklotroi batek neutroiekin irradiatua.  Lauritzen kuartzozko zuntzezko elektroskopio bat erabiliz, Cs-137a aurkitu zuen hainbat hilabete geroago. Etorkizun handiko zientzialari esperimentala izan arren, Bigarren Mundu Gerrako ikerketa nuklearra sekretu zorrotzez tratatu zen, eta ez zen argitaratu. Isotopoari buruzko ikerketa garrantzitsuak egin ziren, baina emaitzak ez ziren eskuragarri egon gerra amaitu arte.

Melhasek kimika nuklearreko lizentziatura bat jaso zuen, eta UC Berkeley-n graduondoko ikasketak egiteko eskaera egiteko asmoa zuen. Hala ere, kimika saileko buruak, Gilbert N. Lewisek, emakumeei sarrera ukatzen zien; sailak onartutako azken emakumea graduatu eta gutxira ezkondu zen eta haren hezkuntza "alferrik galtzea" zela uste zuen.  Philadelphia Quartz Companyrentzat lan egin zuen El Cerriton, Kalifornian. 1944tik 1946ra Manhattan Proiektuan sartu zen. Graduondoko batekin jarraitzeko aukerarik gabe (emakumeenganako diskriminazioagatik), bere karrera zientifikoa utzi zuen.

Bere lanari buruzko erreferentziak urriak diren arren, Seaborgek Cs-137 aurkikuntzaren meritua partekatzen du harekin. 1961ean idatzi zuenean, honako hau adierazi zuen:137 zesio erradioaktiboaren aurkikuntzaren deskribapen labur bat egiten ari naiz nire solasaldietako batean. Uste dut isotopo hau uranioaren fisio produktu gisa identifikatzeko 1941ean nirekin egin zuen lana isotopo honen lehen behaketa dela.

T. Seaborg, Melhase Fuchsekin korrespondentzia 1961ean1990ean ere idatzi zuen "egokia da zesio 137aren 'jaiotza' G. T. Seaborg eta M. Melhase-ri aitortzea".

 Bizitza pertsonala 
Margaret alaba bakarra zen, Berkeley-n (Kalifornia) jaioa, Margaret Orchard ama eta John Melhase aita, geologo gisa lan egiten zuena. UC Berkeleyn zegoela, Melhase Berkeley Folk Dancers taldeko kidea izan zen eta taldearen buletina editatu zuen. Robert A. Fuchs matematika irakaslea ezagutu zuen folk dantzaldi batean, eta biak 1945ean ezkondu eta hiru seme-alaba izan zituzten. Los Angelesera joan zen bizitzera senarrarekin. Gizarte-kausen aldekoa zen, nekazaritzako langileen eta etxebizitzaren aldeko martxak antolatuz eta Los Angeleseko Laosko etorkin familiei lagunduz.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Manhattan Proiektuko pertsonak
Kategoria:Emakume kimikariak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume zientzialariak