3,4-metilendioxianfetamina

3,4-metilenedioxianfetamina edo MDA konposatu organiko aromatikoa da, C10H13NO2 formula duena feniletilamina ordezkatuen klasekoa. Likido oliotsua da. Toxikoa eta narritagarria da.

3,4-metilenedioxianfetamina haluzinogenoa da, entaktogenoen taldekoa. Molekula kirala da eta bi enantiomero aktibo ditu (R)-MDA eta (S)-MDA.

 Historia 
MDA lehen aldiz 1910ean sintetizatu zuten Carl Mannich eta Willy Jacobsohn kimikariek Darmstadteko (Alemania) Merck-en lantegian. Hasiera batean, anorexigeno gisa merkaturatzea pentsatu zen. Farmakoak zenbait alergenoren alergia-erreakzioak geldiarazteko ahalmena zuela ere esan izan da. 1960ko hamarkadan, eztula kentzeko botika gisa eta lasaigarri gisa patentatu zen MDA, baina ez zen inoiz merkataritza-produkzio legalean sartu. 1962tik aurrera, Alexander Shulgin kimikari estatubatuarrak substantziarekin autoesperimentuak egin zituen. 

1960ko hamarkadaren amaieratik aurrera, MDA asko erabili zen hippien munduan hug drug (besarkadaren droga) izenarekin. Horri erreferentzia eginez, Mellow Drug of America (Amerikako Droga Goxoa) izenez ere ezagutu zen. 1970eko hamarkadaren amaieran MDMA ezaguna egin zenean, MDA gutxiago erabiltzen zen, aisialdi-droga gisa behintzat, neurri batean eragin enpatogeno ahulagoa zuelako MDMAk baino.

 Sintesia 
MDA sintetizatzeko bide asko daude. Safrola edo piperonalaren moduko estentzia-olioak usa daitezke lehengai moduan. Esaterako, safrolaren alkeno taldeak halogenoa duen azido mineral batekin, azido bromhidrikoarekin kasurako, erreakzionatzen da eta emaitzak hexametilentetraminaren bidezko aminazioa pairatzen du ondoren MDA emateko.

 Ezaugarriak 
MDAren efektuen artean euforia, enpatia, anplifikazio emozionala, erlaxazioa, munduarekin bakean sentitzea, introspekzioa handitzea, autokontzientzia eta onarpena, benetakotasuna, pentsamenduaren argitasuna, besteekin komunikatzeko eta gai pertsonalak erlazionatzeko nahia eta besteekiko lotura emozionala daude.

MDAren enantiomero indibidualei dagokienez, (R)-MDAk efektu psikodelikoak eta efektu entaktogeniko batzuk sortzen ditu; (S)-MDA, berriz, ez da haluzinogenoa, errazematoaren antzeko efektu entaktogenikoak sortzen ditu, eta efektu estimulatzaile nabarmenak ditu.

 Gaindosia 
Gaindosiaren sintomak hauek izan daitezke: ezinegona, izerdia, presio arterialaren eta bihotz-maiztasunaren igoera, gorputz-tenperaturaren igoera dramatikoa, konbultsioak eta heriotza. Heriotza garuneko odol-jarioek (iktusak) eragiten duten.

 Erreferentziak