Vera Vigevani de Jarach

Vera Vigevani de Jarach (Milan, 1928ko martxoaren 5a - Buenos Aires, 2025eko urriaren 3a) italiar-argentinar kazetari, idazle eta ekintzailea izan zen. Familia judu batekoa izan zen, eta 1939an Argentinan babestu zen lege arrazista faxistetatik ihes egiteko. Maiatzaren Plazako Amen Fundatzailea izan zen giza eskubideen alde aktiboki militatzen hasi zena, bere alaba, Franca Jarach, azken diktadura zibikoan desagertu zenean. 

 Bizitza 
Vigevani familia italiarra eta judutarra zen, eta Argentinara emigratu behar izan zuten Verak 11 urte besterik ez zituenean, Italiako arraza- eta erlijio-intolerantzia zela eta.

Hasieran, apopilo-etxeetan kokatu ziren, eta, han, emigratutako beste familia judu italiar batzuk ere bizi ziren. Italiako eskola batean izandako lehen eskola-esperientzia ez zen positiboa izan, ia ikaskide guztiak familia faxistetakoak baitziren. Urtebete eta gero, Vigevanik bere etxebizitza erostea lortu zuen.

Italiar eskolako esperientzia txar horren ondoren, Andereñoen Lizeo Nazionaleko 1. zenbakian ikasi zuen. Bertan, haur eta gazte judu asko ezagutu zituen, horien artean Victor Cohen eta Arrigo Levi, zeinekin adiskidetasun harreman sakonak ezarri zituen. Bigarren Mundu Gerraren ondorengo aldian, Verak bere aitonaren patuaren berri izan zuen, Auschwitzen erbesteratua eta eraila izan zela.

1944an, bera bezalako beste erbesteratu judu batzuekin zegoela, Verak Jorge Jarach ezagutu zuen, Buenos Airesko Unibertsitateko ingeniaritza ikaslea, jatorriz Triestekoa. Verak, hasieran, familiaren lagunen ehun-fabrika batean egin zuen lan, eta, gero, bidalketa-agentzia batean. Horrela gurasoengandik independizatu zen. Ondoren, ANSA agentzia italiarraren egoitzan hasi zuen kazetaritza ibilbidea, eta bertan eman zituen berrogei urte, erretiroa hartu arte. 1949an ezkondu zen eta zortzi urte beranduago bere alaba Franca jaio zen.

 Franca Jarachen desagerpena 
Franca Jarach Vigevani 1957ko abenduaren 19an jaio zen Buenos Airesen. 1976ko ekainaren 26an bahitu zuten, Barracas auzoko establezimendu publiko batean. Atxilotu ohien testigantzen arabera, ESMAn, atxilotze-zentro klandestinoan, ikusi zuten. Oraindik desagertuta dago.

2013ko martxoan, Vera Armadako Eskola Mekanikoko (ESMA) krimenen epaiketako lekukoen bigarren entzunaldira joan zen deklaratzera, alabaz hitz egiteko.

2015ean frogatutzat eman zuten Francaren heriotza 1976ko uztaila eta abuztua bitartean gertatu zela, beste biktima batzuk bezala, hegazkin batetik itsasora bota zutenean, "heriotzaren hegaldiak" izenez ezagutzen den prozeduran.
 Bilaketa eta Amekin borroka 
Verak hainbat gestio egin zituen bere alaba Franca bilatzeko, neurri batean atzerritarra eta ANSA agentziako kazetaria izateagatik mesedetuta. Barne Ministerioa eta I. Armada Kidegoa bezalako erakunde nazionaletan egindako erreklamoez gain, bere eskaerak Amnistia Internazionala, Gurutze Gorria, AEE, AEBko Enbaxada eta Italiako Enbaxadara eraman zituen.

 Aktibismoa 
Vera "Madres de Plaza de Mayo - Línea Fundadora" elkarteko eta Argentinako Memoria Historiko eta Soziala Fundazioko kidea izan zen. 

2017ko ekainean, Verak Angela Merkel kantziler alemaniarrarengana jo zuen Buenos Airesko Memoriaren Parkera egindako bisitan, aitona eta alaba bisitatzeko hilobirik ez duela kontatzeko. Eta negazionismoaren aurka borrokatzearen garrantzia adierazi zion. Hurrengo egunean, Alemaniako kantzilerrak Memoriaren Parkera egindako bisitaren testigantza eman zuen, eta gogorarazi zuen diktadura "Latinoamerikako odoltsuenetako bat" izan zela, "30.000 biktimarekin, alemaniarrak barne".

Vera Memoriaren Parkearen sortzaileetako bat ere izan zen. Rio de la Platako ibaiaren ondoan eraiki zuten, hilobirik ez dutenak gogoratzeko.

 Lanak 
Besteak beste, testu hauen egilekidea da:

  Tantas voces, una historia (1. edizioa). Temas Grupo Editorial. 1999. ISBN 978-987-9164-32-7.  Eleonora Smolensky-rekin batera.
  Los chicos del exilio (1. edizioa). El País de Nomeolvides. 2002. ISBN 978-987-20390-0-4. Diana Guelar eta Beatriz Ruizekin batera.
  Il silenzio infranto. Il dramma dei desaparecidos italiani in Argentina (italieraz) (1. edizioa). Zamorani. 2005. ISBN 978-8871581316. Carla Tallonerekin batera.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 1976an desagertu zen Franca Jarachen bizi testigantza, bere amaren hitzetan.
 Vera Jarach eta Angela Merkel Memoria Parkean

Kategoria:XX. mendeko italiarrak
Kategoria:Italiako juduak
Kategoria:Argentinako juduak
Kategoria:Maiatzaren Plazako Amak
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Emakume kazetariak
Kategoria:Emakume ekintzaileak