Alicia Moreau de Justo

La Vanguardia (1956-1960) link=https://www.wikidata.org/wiki/Q518850?uselang=es#P108|baseline|class=skin-invert-image|10x10px|Ver y modificar los datos en WikidataPartido políticoPartido Socialista (1921-1958)Partido Socialista Argentino (1958-1972)Confederación Socialista Argentina (1972-1986)Distinciones1984: distinción Mujer del Año1985: distinción Médica del siglo por la UBA1985: distinción Ciudadana ilustre de la Ciudad de Buenos Aires1988: premio Konex de Honor[editar datos en Wikidata]
Alicia Moreau de Justo (Londres, 1885eko urriaren 11 - Buenos Aires, 1986ko maiatzaren 12a) argentinar mediku,  politikaria, bakezale eta giza eskubideen aldeko ekintzailea izan zen  izan zen, feminismoaren eta sozialismoaren figura nabarmena.

XX. mendeko lehen urteetatik, emakumeentzako eskubide handiagoen aldeko aldarrikapenetan parte hartu zuen.  1902an, lankide talde batekin batera, Centro Femenino Socialista eta Unión Gremial Femeninoa sortu zituen. Luz Elkartean hitzaldiak antolatzen aritu zen, Ateneo Popular sortu zuen bere aitarekin batera eta "Humanidad Nueva" egunkarian erredakzio idazkaria izan zen, baita "Nuestra causa" filmaren zuzendaria ere. 1914an Medikuntzan graduatu zen eta, urte batzuk geroago, Alderdi Sozialistan afiliatu zen. Handik gutxira, Juan B. Justo Argentinako Alderdi Sozialistako buruarekin ezkondu zen, eta hiru seme-alaba izan zituzten. 

1918rako Batasun Feminista Nazionala sortua zuen, eta, 1928an senarra hil ondoren, jarduera politikoan eta emakumearen defentsan jarraitu zuen, emakumeen eskubideen alde borrokatuz, emakumeen sufragioa, lan-eskubideak, osasun publikoa eta hezkuntza publikoa barne. 1932an, emakumeen sufragioa ezartzen zuen lege-proiektu bat idatzi zuen. Espainiako Bigarren Errepublikaren alde egin zuen gerra zibilean, eta peronismoa maiz kritikatu zuen, antidemokratikotzat jotzen baitzuen. 1958an Alderdi Sozialistaren zatiketan eta Alderdi Sozialista Argentinarraren fundazioan parte hartu zuen, eta "La Vanguardia" egunkariaren zuzendaritza hartu zuen 1960ra arte. Bizitza politikoari lotuta egon zen 1986an hil zen arte, 100 urte zituela, diktadura militarraren aurkako borrokan aktiboki parte hartuz APDHren (Giza Eskubideen aldeko Asanblada Iraunkorra) bitartez, emakumeen eskubideak eta bere alderdiari lotutako gaiak.

 Bizitza 

 Haurtzaroa eta nerabezaroa 
Londresen jaio zen 1885eko urriaren 11n, hiru neba-arrebetan txikiena zela. Bere aita, Armand Moreau, «pentsalari aske» gisa definitu zuena,  1871n Parisko Komunan parte hartu zuen frantziar iraultzaile bat izan zen. Parte hartu ondoren, eta ondorengo errepresio bortitzaren ondorioz, Belgikan bizi izan zen lehenik, eta Britainia Handian ondoren.

Alicia eta bere ama María Denanpont Argentinara emigratu zuten 1890ean, Moreauk gero esan zuen: «Herrialdera iritsi nintzenean, ez nekien ibiltzen; beti esan dudan bezala, atsegin handiz ikasi nuen lurralde honen gainean ibiltzen, eta ez nintzen inoiz bereizi». Familia Buenos Airesen finkatu ondoren, Aliciaren aitak, ideologo anarkista eta sozialista, liburu-denda bat zabaldu zuen 1896an, eta garai hartan sortzen hasi ziren talde sozialistekin bat egin zuen, Argentinako langile-mugimendua antolatzeko asmoz. Alabak lagundu ohi zion bilera eta ekintza horietan. Bestalde, Armand maiz joan zen Frantziako Ospitaleko gaixoei liburuak ematera.

Bigarren mailako ikasketak 1. Eskola Normalean egin zituen, Osasun Lanen eraikinaren parean, eta bertan Hipólito Yrigoyen erradikala ezagutu zuen, Moral eta Gizarte Heziketarako irakasle gisa. Moreauk gero gogoratuko zuen harreman estua izan zutela eta zuzenbide-gaiei buruzko liburuak utzi ohi zizkiola. 1900ean, Moreauk zalantzan jarri zuen Yrigoyenek Batasun Zibiko Erradikalak bultzatutako altxamendu militarretan parte hartu izana. Yrigoyen, berriz, 1916an boto sekretu, unibertsal eta derrigorrezkoaren bidez aukeratutako Argentinako lehen presidentea bihurtu zen. 

 Gazteria, feminismoa eta sozialismoa 
1902an, Chertkoff ahizpekin harremanetan jarri zen. Ahizpak Centro Socialista Femeninaren sortzaileak ziren, eta garai hartako jakintza filosofiko eta soziologikoak zabaltzen zituzten. Moreauk 1903an Moronen antolatu zen Hezkuntza Laikoaren Aldeko Elkartean lagundu zien, baita herri liburutegiak eta haurtzaindegiak irekitzeko zereginean ere.

1906an, 21 urte zituela, Mugimendu Feminista sortu zuen. Buenos Airesen egin zen Pentsamendu Askearen Nazioarteko Kongresuan, non Hezkuntza eta Iraultza izeneko txostena aurkeztu zuen, Belen de Sárraga espainiar errepublikarrak argentinarrek emakumearen eskubide politikoen aldeko mugimendu bat antolatu beharko luketela iradoki zion. Bertan, Alderdi Sozialistako buruzagiak ezagutu zituen, Jose Ingenieros, Enrique del Valle Iberlucea eta Angel Gimenez. Moreauk kongresuko bileretako batean proposatu zuen Sárragaren ideia eta, Sara Justo bezalako beste emakume batzuekin batera, Argentinako Zentro Feminista eta Emakumeen Sufragioaren Aldeko Batzordea sortu zituzten.

Kongresutik aurrera, Gimenezek hala eskatuta, Alderdi Sozialistak deialdia egiten hasi zen, Barracas auzoko Luz Elkartearen bitartez sozialisten hainbat zentrotako jarraitzaileei hitzaldiak emateko.  Elkarteak bere estatutuetan zehazten zuenez, beharrezkoa zen «zientziaren nozioak eta metodoak herrian zabaltzea eta ahozko, idatzizko eta arte-adierazpenean heztea, bai eta hezkuntza teknikoa hobetzea ere». 1906an Masoneria Progresistak antolatutako Pentsamendu Askearen Nazioarteko Kongresua egin zen Buenos Airesen; Moreauk hezkuntzari buruzko lan bat aurkeztu zuen eta "Nazioarteko Aldizkari Sozialistaren"   ( Revista Socialista Internacional) zenbakian argitaratu zen. Irakasle  gisa, kongresuan esan zuen irakaskuntza zientzia esperimentalaren ezagutzetan oinarritutako metodoen bidez eman behar zela.

Gero, langile-zentroetan hitzaldiak eman zituen, eta tuberkulosia, alkoholismoa, sifilia, gizarte-higienea eta osasun-prebentzioa bezalako gaiei buruz eztabaidatu zuen. 1907an, urtebetez psikologia ikasi ondoren, Buenos Airesko Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean sartu zen, gizarteak emakumeek unibertsitateko karrera bat ikastea gaitzesten zuen garaian. Alicia Moreau Argentinan medikuntza ikasteko lehen aldiz izena eman zuten sei emakumeko talde bateko kidea izan zen. Hospital de Clínicas  lanean ari zen bitartean,  sozialista gisa finkatzen hasi zen . Ginekologia-kontsultategi bat jarri zuen Buenos Aires Hiriko Esmeralda kalean, eta bertan doan artatu zituen baliabide baxuko emakumeak eta prostitutak.

Gainera, «maizterren greba» deiturikoan sartu zen, eta komentuek ezartzen zituzten alokairu handien aurka agertu zen (hiri-etxebizitza mota hori maizter gisa ere ezagutzen da), eta «erratzen martxa» babestu zuen, hiriko auzo pobreetan beren eskubideak defendatzea helburu zuen etxekoandreen prozesioa.

ezkerrera|thumb|302x302px|Alicia Moreau 1910ean.
1906 eta 1914 artean, nazioarteko emakumeen lehen kongresua antolatzeaz eta etorkinentzako eskolak sortzeko kanpaina abiatzeaz gain, hezkuntzari eta politikari buruzko hainbat artikulu idatzi zituen Enrique del Valle Iberluceak zuzendutako "Revista Socialista Internacional" aldizkarian. Artikulu horietako batzuk "La escuela nueva, La Comuna y la educación, Liga Internacional para la educación racional de la infancia, Internacionalismo escolar y Las universidades populares de Noruega"  ("Eskola berria, Komuna eta hezkuntza, Haurtzaroaren hezkuntza arrazionalerako Nazioarteko Liga, Eskola internazionalismoa eta Norvegiako Unibertsitate Herrikoiak") izenburupean argitaratu ziren. Garai hartan, «eskola berria»ri buruzko tesia azaldu zuen. Bertan Argentinako hezkuntza publikoa zalantzan jartzen baitzuen, gurasoek, Elizak eta Estatuak berak doktrinamendurako tresna gisa jarduten dutela eta haurrei beren usteak inposatu behar ez dizkietela argudiatuz.

 Herri Ateneoa eta Gizateria Berria aldizkaria 
Bigarren hezkuntza eta unibertsitate hezkuntza hedatzea sustatzeko asmoz, 1910ean, Berta W. de Gerchunoffekin eta bere aitarekin, Armand Moreaurekin, Ateneo Popularra sortu zuen, eta hiriko herri hezkuntzako ikastetxe aktiboenetako bat bihurtu zen. Bere aldetik, Nazioarteko Aldizkari Sozialistaren argitalpenaz ere arduratu zen, "Humanidad Nueva" izenarekin, eta bertan emakumearen eskubideen alde idatzi zuen; bere artikulu ugarien artean, "Feminismo e intelectualismo", "Congreso Femenino Internacional", "Cómo se forma el hogar" eta "El feminismo en la evolución social" (" Feminismoa eta intelektualismoa", "Nazioarteko Emakumeen Kongresua", "Cómo se forma el hogar" eta "Feminismoa gizartearen bilakaeran") agertzen dira. Urte horretan bertan, Nazioarteko Emakumeen Lehen Biltzarra antolatu zuen, eta, argitalpenean, emakumeen pentsamenduak gizonezkoenak bezainbesteko ordezkaritza izan zezala azpimarratu zuen. Horrela zabaldu zuen Rosa Luxemburgo, Clara Zetkin, Carolina Muzzili eta Maria Montessoriren filosofia.

1914an, ohorezko unibertsitate-diploma eskuratu zuen, eta "La función endocrina del ovario" ("Obulutegiaren funtzio endokrinoa") izeneko tesia aurkeztu zuen. Hala, emakumeen gaixotasunetan espezializatutako Latinoamerikako lehen medikuetako bat bihurtu zen. Aldi berean,  "Evolución y educación" ("Eboluzioa eta hezkuntza")  liburua argitaratu zuen eta La Platako Unibertsitate Nazionalean fisiologiako irakasle bezala klaseak ematen hasi zen.

1919an, hamar urteko jardunaren ondoren, ("Humanitate Berriak") "Humanidad Nueva" argitaratzeari utzi zitzaion, baina, aldi berean, Gure kausa agertu zen, Moreauk sortutako hilabetekaria, arlo guztietan emakumearen ekintza goraipatzen zuena, kulturatik eta artetik hasi eta esparru sozial eta politikoraino. Bestalde, Argentinako erakunde feministek emakume argentinarren ordezkari izendatu zuten Washington D. C.-n egindako Langileen Nazioarteko Kongresuan. Bidaia horretan bertan, Medikuen Nazioarteko Kongresuan ordezkari argentinar gisa parte hartu zuen, eta bereziki nabarmendu zen prostituzioari egindako kritikagatik eta bi sexuentzako moral bakarraren defentsagatik. Azken kongresu horren ondorioz, Emakume Medikuen Nazioarteko Elkartea sortu zen, eta elkarte horretatik batzorde exekutiboa osatzeko aukeratu zuten.

 Lehen Mundu Gerra 
1914an, Lehen Mundu Gerra hasi zenean, mugimendu bakezale zabal bati ekin zion, gobernuak lege-proiektu bat aurkeztu ondoren. Lege-proiektu horretan, eskola, ikastetxe eta irakaskuntza-institutuetan instrukzio militarrak ezarri zituen. 1915eko abuztuaren erdialdean, kongresuak aztertu zuen araudia. Egoera honen aurrean, Ateneo Popularrak eta Luz Elkarteak eskola militarizazioaren aurkako kanpaina bat bultzatzea erabaki zuten eta Moreau ordezkari izendatu zuten mobilizazio bakezale horren esparruan sustatu ziren topaketetan. Egun batzuetan zehar, hitzaldi publikoak ugaritu egin ziren, eta mitin handiak egin zituzten. Nazioaren Kongresura eskaera bat aurkeztea lortu zuten, proiektuaren erabateko aurkakotasuna adierazteko. Manifestazio bakezalea posible zela zioen Moreauk eta horregatik argudiatzen zuen: «Erabat ziur nago posible dela eraldaketa iraultzaileak modu baketsuan egitea. Pentsatzen dut iraultza handiak maila intelektualean egiten direnak direla. Lurra munduaren erdigunea ez dela ohartu izanak, benetako iraultza ekarri du».

«Gerra Handiak» oso gertutik eragin zien sozialistei, eta militante eta boluntario asko erreklutatu zituzten, batez ere etorkinak edo haien seme-alabak zirenak. Moreau Ateneo Popularrean gatazka belikoen aurka egindako hainbat bileretara joan zen, bakea sustatzeko asmoz. Hala ere, 1917an, Errusiako Iraultza hasi zenean, adierazi zuen «ezingo zela gauzatu gerra bat izan gabe».

Bere borroka bakezale luzearen parte gisa, 1947an, Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Bakearen aldeko Mundu Akordioaren filial argentinarra sortu zuen, «gerraren aurka borrokatu nahi zuten munduko emakume guztiak biltzen zituena, giza justizia eta elkartasun espirituz.» Argentinaren ordezkari izan zen urte hartan Parisen egin zen Emakumeen Mundu Biltzarrean. Consultado el 12 de febrero de 2011.

 Argentinako Batasun Feminista eta Alderdi Sozialistan sartzea 
1920an, Batasun Feminista Nazionalaren (UFN) sortzaileetako bat izan zen, garai hartan zeuden erakunde feministak bateratzeko asmoz, hala nola Zentro Femenino Sozialista, Emakumeen Talde Sozialista eta Emakumeen Kontseilu Nazionala.  UFNren ekintza politikoa erabakigarria izan zen emakumearen eskubideak aitortzeko eta emakumeen lana babesteko lege garrantzitsu asko zigortzen laguntzeko, baita ama ezkongabea defendatzeko ere.  Erakunde honek hilero "Nuestra Causa" aldizkaria argitaratu zuen, bere ideiak zabaltzen zituena eta hauteskunde ekitaldietan emakumeen mobilizazio aktiboak antolatzen hasi zena, legegileei zuzendutako eskaera masiboak bezala. Erakunde hori, besteak beste, Moreauk zuzentzen zuen, bera aukeratu baitzuten presidente; Julia Garcia Games, Angela Costa, Elisa Bachofen, Berta de Gerchunoff, Adela Garcia Salaberry, Consuelo g. de Garcia, Clotilde Rossi eta Josefina L. de Mantecon. Alfonsina Storni poetisak, zeinen lanetan prosa feminista baitzegoen, entitatearen ekitaldietan parte hartu ohi zuen. Gero, UFNk aliantza bat ezarri zuen Emakumearen Eskubideen Aldeko Batzordearekin, Elvira Rawson de Dellepiane buru zuela, modu aktiboan eskatzeko emakumeen bozkatzeko eskubidea aitortzea eta Alderdi Feminista Nazionala babestea, Julieta Lanteriren diputatu nazionalerako hautagaitza bultzatzen zuena. Prentsa kontserbadorea «dama gorri» izendapena erabiltzen hasi zen boto eskubidea aldarrikatzen zuten emakumeak aipatzeko. 1920 eta 1921 artean, Moreauk 7000 sinadura bildu zituen emakumearen emantzipazio zibilari buruzko lege-proiektuaren defentsan, bi hilabete eman zituen Estatu Batuetan ordezkari argentinar gisa Langileen eta Medikuen Nazioarteko Kongresuan eta emakumeen boto-simulakro bat egin zuen erroldatuta bere establezimendua babesteko.

eskuinera|thumb|255x255px|Juan B. Justo, bere senarra.
1921ean Alderdi Sozialistan afiliatzea erabaki zuen, nahiz eta bere burua iraultzaile eta erreformista ez zela esan. Hurrengo urtean, Juan B. Justo alderdiaren fundatzaile eta «El Hogar Obrero» kooperatibaren sortzailearekin ezkondu zen, eta hiru seme-alaba izan zituzten: Alicia Marta, Juan Roberto eta Luis Justo. Justo, Argentinako sozialismoaren adierazgarririk handienetakoa, 1928ko urtarrilaren 8an hil zen ezustean bihotzeko sinkope baten ondorioz.  

Moreauk hamarkada horietan Alderdi Sozialistaren Batzorde Exekutiboa osatzea lortu zuen, Higiene Sozialeko Emakumeen Batzordea sortzea pertsonen salerosketari aurre egiteko eta prostituzioa legeztatzeko, eta kargu politiko bat betetzen zuen lehen emakume argentinarra izatea. PSko zuzendaritza postutik zentro sozialista bakoitzean emakumeen taldeak arrakastaz antolatu zituen, emakumeen ekintza politikoa antolatzeko asmoz. Talde batzuek haurrentzako zentroak sortu zituzten, emakumeen jarduera politikoa areagotzeko.«» Biografías.iespana.es. Consultado el 3 de diciembre de 2010.

1925ean, feministek lehen garaipena lortu zuten parlamentuan, 11 317 Legearen onarpena lortu baitzuten. Lege horrek emakumeen eta haurren lana arautzen zuen, eta emakumeek egunean zortzi ordu eta astean 48 ordu baino gehiago ezin zutela lan egin ezartzen zuen. Gaueko lana, lan osasungaitzak, 12 urtetik beherako haurren lana eta haurdun zeuden emakumeen kaleratzea ere debekatzen ziren, eta bularra emateko lizentzia eta enpresek haurtzaindegiak izateko betebeharra gehitu ziren. 1926an Emakumearen Eskubide Zibilen Legea zigortu zen, gizon eta emakumeen arteko eskubideak parekatu behar zirela ezartzen zuena. Senarrarekin batera, Casa del Pueblo sortu zuen 1927an. Langile irakaskuntzari eskainitako herrialdean liburuki gehien zituen liburutegietako bat.

 Sozialismoa, bakezaletasuna eta demokraziaren balioa 
1932an, emakumeen sufragiorako lege-proiektu bat egin zuen, Mario Bravo diputatu sozialistak aurkeztua. Diputatuen onespena lortu zuen, neurri batean emakumeen mobilizazioari eta erakunde feministen presioari esker. Hala ere, senatariek proiektua baztertu zuten, kontserbadoreak baitziren nagusi.

1930-1940ko hamarkadan, Argentinako elkartasun-kanpainetan parte hartu zuen, gerra zibilean Espainiako Bigarren Errepublikari laguntzeko. 1936an, Buenos Airesen Kantzilerren Konferentzia Panamerikarra egin zenean, Augusteo Antzokian Amerikako Bakearen Aldeko Herri Konferentzia antolatu zuen aldi berean, eta kontinente osoko ordezkariak joan ziren hara. 1943tik aurrera peronismoa sortu zenean, eta Juan Domingo Peronen lehen bi gobernuetan, Moreauk oposizioko jarrera argia hartu zuen gobernuaren alderdi ez-demokratiko eta autoritarioak kritikatzean. Hala eta guztiz ere, sozialistek urte horietan Diputatuen eta Senatarien Ganberan proposatutako lege asko onartu zituen Peronen gobernuak, besteak beste, emakumeen boto-legea. Hala ere, gogoratu behar da 70eko hamarkadan onartu zuela emakumeei botoa ematearen kontra egon zela, 1947an “bozkatzeko gaitasunik ez zutela” argudiatuz.

1955ean, Alicia Moreau de Justok Ghioldi ordezkatu zuen La Vanguardia egunkariaren zuzendaritzan. Palacios eta beste buruzagi batzuekin batera, Moreau de Justok Alderdi Sozialista Argentinarra sortu zuen 1958an, Pedro Eugenio Arambururen gobernu militarretik bereiziz.

 Emakumeen boto-legearen eta gobernu peronistaren onarpena 
Argentinako Nazio Batzarrak 1947ko irailaren 9an onartu zuen 13.010 Legearen bidez, eskubide politikoak eman zitzaizkien herrialdean bizi ziren emakume argentinar eta atzerritarrei. Lege honek ez die emakumeei bakarrik bozkatzeko eskubidea ematen, baita kargu politikoetara iristeko demokratikoki aukeratua izateko eskubidea ere: "1. artikulua - Argentinako emakumeek eskubide politiko berberak izango dituzte eta legeek Argentinako gizonezkoei ezartzen dizkieten betebehar berberak izango dituzte". 1947ko irailaren 23an, bere onarpena ospatu zen Plaza de Mayon ekitaldi batean, non Eva Duarte de Perónek hitzaldi bat eman zuen Etxe Arrosako balkoian, bertan zegoen jendetzaren aurrean. Eva onarpen horren alde borrokatu zen 1946an justizialismoa boterera iritsi zenetik. Lege hori onartu egin behar zen, ordura arte Sáenz Peña 8.871 Legea baitzegoen indarrean 1912az geroztik. Lege horrek boto indibiduala, maskulinoa, unibertsala eta derrigorrezkoa ezartzen zuen 18 urtetik gorako argentinarrentzat eta bertakotuentzat, baina kanpoan uzten zituen emakumeak; bertakotu gabeko atzerritarrak; herrialdean bizi ziren argentinar bertakoak edo bertakotuak; erlijiosoak; soldaduak, kaboak eta sarjentuak; epaile  batek atxilotuak; eta eskaleak. 

Bere azken onarpen saiakera 1932an gertatu zen, Mario Bravo sozialistak proiektua Diputatuen Ganberara eraman zuenean, eta 1930eko Estatu kolpearen ondorioz, bi urte geroago, Alfredo Palacios sozialistari esker, berriro heldu zitzaion. Proiektua artxibatu egin zuten onarpen erdi baten ondoren, tratamendu parlamentarioa galdu zuen arte. Emakumeen sufragio-eskubidea, Moreau bezalako feministen eta Victoria Ocampo bezalako pertsona ospetsuen erreklamazioen erdigunea izan zen. Moreauk «maniobra politikotzat jo zuen lorpena, eta ez konkista sozialtzat».

Urtebete lehenago, "La mujer en la democracia" liburua kaleratu zuen, eta bertan Argentinako emakumeak sufragioa lortzeko egindako gorabeherak aztertu zituen. 

1949an, Konstituzio nazional berri bat onartu zuten, emakumearen eta gizonaren erabateko berdintasuna eta guraso-ahalaren aurrean erantzukizun partekatua ezartzen zituena. Moreauk, peronismoaren aurka egon arren, irmoki babestu zituen halako ekintzak, berrogei urtez borrokatu zuen helburuari laguntzen ziotenak. Cecilia Lerici buruzagi sozialistak adierazi zuen Moreauk, albistea jakin zuenean, zera esan zuela:  «Bai ona!, gobernu peronistatik etorri arren». Ez zuen inoiz Eva Peronekiko mespretxuzko jarrerarik izan, nahiz eta «emakumeen botoaren arazoaz inoiz arduratu ez zen emakume errebelde» gisa kalifikatu zuen.

1951n emakume argentinarrek lehen aldiz bozkatu eta kargu nazionaletarako bozkatzeko aukera izan zutenean, Moreau diputatu nazional sozialisten hautagaien zerrenda osatzeko hautatu zuten beste batzuekin batera, baina ustekabean atxilotu egin zuten Perónek egindako debeku politikoaren esparruan, eta, askatu ondoren, isildu egin behar izan zuten. Horregatik, ironikoki ere ezin izan zuen bozkatu. Bere alderdiko beste buruzagi batzuk ere atxilotu zituzten, Alfredo Palacios eta Constanza kasu, Peron presidenteari men ez egitea leporatuta. 1953ko apirilaren 15ean, manifestari peronistek, Maiatzaren Plazako atentatu bati erantzunez, gobernuaren aurkako lokalak erre zituzten, besteak beste, Justo senar-emazteek sortutako Casa del Pueblo, guztiz suntsituta geratu zena poliziaren konplizitate esplizitu baten aurrean.

 Aholku Batzordeko kidea, La Vanguardiako eta sozialisten dibisioko zuzendaria 
ezkerrera|thumb|250x250px|Oscar Alende, Alicia Moreau de Justo, Miguel Angel Zavala Ortiz, Isaac Francisco Rojas, besteak beste, Iraultza Askatzailearen Aholku Batzordearen lehen bileran, 1955ean.
Pedro Eugenio Aramburu buru izan zuen kolpe militarraren ondoren, Alderdi Sozialista bi taldetan banatu zen: bata, Americo Ghioldi buru zuena, gobernu militarrari babesa ematen ziona eta peronismoaren aurkako errepresio zorrotza eskatzen zuena; eta bestea, Alfredo Palacios eta Alicia Moreau de Justo buru zituena, peronismo demokratizatu batekin harreman onak izan nahi zituena. Garai hartan peronistek eta antiperonistek bat egin behar zutela zioen, desberdintasun ekonomikoan oinarritutako gizartea eraldatzeko. Nicolas Repetto, Américo Ghioldi eta Ramon A. Muñizekin batera, Alicia Moreau Alderdi Sozialistaren lau ordezkarietako bat izan zen Batzorde Aholku-emaile Nazionalean de facto gobernuan egon zen bitartean, eta bere helburua herrialdea gidatu zuten hauteskunde eta konstituzio oinarriak ezartzea izan zen, besteak beste, peronismoaren kanporatzea. Américo Ghioldik alderdiaren zuzendaritzari uko egin zion 1956an, manifestariek Iraultza Askatzailearekiko atxikimendu akritikoa gaitzetsi ondoren, eta horrek bere lekua hartzera eraman zuen Moreau, eta, handik aurrera, La Vanguardia egunkari sozialista garrantzitsuaren zuzendaria izatera, garai hartan 90000 aleko tirada zuena. Moreauk egunkari alderdikoiari gobernu militarraren eduki kritikoa eman zion, alderdiko beste sektoreak populista gisa gogor zalantzan jarri zuena, eta gainera delituzko jokabideak leporatu zizkiona.  

1958an, bi taldeen arteko ezberdintasunak hain handiak zirenez, Alderdi Sozialista hautsi egin zen 44. kongresuan.  Hortik bi adar sortu ziren: Alderdi Sozialista Argentinarra eta Alderdi Sozialista Demokratikoa (Ghioldik eta Reittok osatua). Moreau, Alfredo Palacios, Jose Luis Romero eta Carlos Sanchez Viamonte izan ziren PSAko kideak. La Vanguardiako zuzendari gisa jarraitu zuen 1960ra arte, non nekazaritza-erreformaren premiazko beharra sustatu zuen (atzerapenaren eta miseriaren funtsezko arrazoia) eta Kubako Iraultzaren alde egin zuen. PSA barruko barne oposizioa zela eta, egunkariko zuzendaritzari uko egitea erabaki zuen.«Historia del Partido Socialista» Sitio web oficial del Partido Socialista. Consultado el 3 de diciembre de 2010. Consultado el 3 de diciembre de 2010.

1965ean Alfredo Palacios hil ondoren, Moreauk Argentinako Alderdi Sozialistaren idazkaritza nagusia hartu zuen. 1972an, PSAk beste talde sozialista batzuekin bat egin zuenean Alderdi Sozialista Popularra osatzeko, Moreau alderdi horretatik aldendu zen, peronismoarekin nolabaiteko hurbiltasuna erakutsi ondoren, Hector Polino, Alfredo Bravo eta Elena Tchalidy bezalako buruzagiekin batera Argentinako Konfederazio Sozialista osatzeko. 1974an, “Zortzien Taldea” babestu zuen. Talde hori oposizioko zenbait alderdi politikoren aliantza bat zen, eta erakunde demokratikoak indarrean egotea eskatzen zuten, María Estela Martínez de Perónen eta José López Rega Gizarte Ongizateko ministroaren gobernupean agerian geratzen ziren desbideratzeen aurrean. Moreauren arabera, bai Martínez de Perón bai Evita, «iritsi ziren» «mandamás» [Perón] delakoak aukeratu zituelako, oso bestelakoa baita emakumeen emantzipazioz boterea lortzea».

 Giza eskubideen aldeko militantea 
1975ean, 90 urte zituela, Giza Eskubideen aldeko Batzar Iraunkorraren (APDH) sortzaileetako bat izan zen, Rosa Pantaleónek deituta, Neuqueneko gotzain Jaime de Nevaresekin, Marshall Meyer errabinoarekin, Carlos Gatinoni apezpikuarekin, Raúl Alfonsinekin, Oscar Alenderekin, Susana Pérez Gallart, Adolfo Pérez Esquivel eta Alfredo Bravorekin batera.  APDHk erresistentzia handia egin zuen estatu-terrorismoaren aurrean 1976 eta 1983 bitartean gobernatu zuen diktadura militarrean. Urte horietan Plaza de Mayoko Amei laguntzen zien, emakume «ausarten» etsenplutzat zituenak, Gobernu Etxe aurrean egiten zituen erronda ospetsuetan, eta askatasun eskaerak egiten zizkien batzar militarrari eta epaileei. Esker onez, bere 99. urtebetetze egunean, zapi zuri bat oparitu zioten, Maiatzeko Plazako Amen eta Amonen sinboloa.

1979an, jarduera politikoa debekatuta zegoenean eta politikari askok erbesteratu behar izan zutenean, Argentinako Konfederazio Sozialistako eta Alderdi Sozialista Popularreko beste agintari batzuekin batera parte hartu zuen hiriko Unione e  Benevolenza mutualitate sozialistaren ohiko aretoan. 1980an, AEEko Giza Eskubideen Batzorde Interamerikarrari harrera egin zion, Nazio Berrantolaketa Prozesua gehien kaltetu zuen nazioarteko ekintzetako bat. Urte berean, Hezkuntzaren Defentsarako Batzorde Iraunkorreko (COPEDE) kide gisa, Moreauk, Adolfo Pérez Esquivel, Ernesto Sabato eta Elías Castelnuovorekin batera, "Por una universidad gratis" argitaratu zuen eta Alfredo Bravoren bahiketa eta espetxeratzearen aldeko hasierako aldarrikapena sinatu zuen.

Beste alderdi aipagarri bat Eliza katolikoarekin zuen harremana izan zen. XX. mendearen hasieran, Elizako zenbait sektorerekin zuen lotura erregularra zen. Moreauk eta Enrique Iberluceak kleroa jotzen zuten herriaren ezjakintasunaren erantzule nagusitzat, eta Apezpikutzak Peroni emandako laguntza kritikatu zuten 1945ean. Santiago Luis Copello kardinalak eta herrialdeko beste gotzain batzuek sinatutako gutun pastoral baten arabera, katoliko bakar batek ere ezingo luke Elizaren eta Estatuaren arteko banaketa, eskola-laizismoa, dibortzio legala (1986an zigortua) eta antzeko printzipioekin bat egiten duen hautagairik bozkatu. Zenobio L. Guilland Paranako kardinalak 1946an zera adierazi zuen: "Katolikoek ezin dute alderdi sozialista komunisten alde bozkatu, Elizak zigortuta baitaude". Hala ere, 1978tik aurrera, Moreauk begi onez ikusi zituen Antonio Samoré kardinalaren gestioak, Beagleko kanalean lurralde kontuak zirela eta Txilerekin izandako liskarrei mugak jarri zizkietenak. Behin, Moreauri benetako Jainkoa zein den galdetu zioten, eta honela erantzun zuen: «Galdetu Aita Santuari, nik ez baitut Jainkoarengan sinesten». Hiltzean seguru zegoen: «Lurrera joango naiz: ez dut zeruan sinesten, ezta infernuan ere». 

 Mendeurrena 
1981ean, Alderdi Sozialistaren bateratzea bultzatu zuen, Batasun Sozialista sortuz Alderdi Sozialista Popularrarekin eta Chacoko Alderdi Sozialistarekin aliantzan, eta Alderdi Sozialistako presidente hautatu zuten. 1982an, Malvinetako gerraren aurka sutsuki agertu zen agintari politiko bakarrenetakoa izan zen, bere printzipio antimilitaristekin kontsekuente izanik.

Bere gizarte-lanagatik, 1984an, Argentinako Nazioko Diputatuen Ganbarak «Urteko Emakumea» izendatu zuen, eta Buenos Airesko Unibertsitateak «Mendeko Medikua» titulua eman zion. 1985ean, Emakume Sozialisten Lehen Jardunaldietako ohorezko presidente izendatu zuten, eta Buenos Aires Hiriko herritar ospetsu ere izendatu zuten, Buenos Airesko Legegintzaldian.

1985ean, bere mendeurrena ospatu zen eta Unione e  Benevolenzan omenaldia egin zitzaion. Bertan, Argentinako alderdi politiko eta sozial guztiak parte hartu zuen eta azken hitzaldi publikoa eman zuen, bereziki gazteei eta emakumeei zuzenduta. "Humor" argitalpen argentinar ospetsuak, satiraren ezaugarriak dituenak, bere azala eskaini zion Moreauri, eta izenburu hau jarri zion: «Lau urte barru amaituko da bermea», bere bizitza-luzerari eta 104 urteko Magiclick bermeari erreferentzia eginez.

1985eko abenduan, bere osasunaren gainbeheraren ondoren, bere seme-alabek Rio de la Platako Elkarte Filantropiko Frantseseko Asile des Vieillards-era eraman zuten, non prentsa publikoaren setioa jasan zuen. 1986ko maiatzean, hemiplegia izan zuen eta Antartikako Erietxean sartu zuten. Bere osasun egoerak okerrera egin zuen eta 100 urte zituela hil zen, lotan zegoela, 1986ko maiatzaren 12an, 14.50 UTC-3an. Haren gorpuzkiak Nazioaren Kongresuko Urrats Galduen Aretoan beilatu zituzten, Raul Alfonsín orduko presidentea hara joan zen, eta Chacaritako hilerrian erre zuten, eta bere errautsak  han baitaude.

 Legatua 
eskuinera|thumb|180x180px|Alicia Moreau de Justo etorbidea, Buenos Aires.
Buenos Aires hiriak omenaldia egin zion Puerto Maderoko etorbide garrantzitsuenetako bati izena emanez eta Buenos Aires hiriko hiritar ospetsuaren titulua emanez 1985ean. 1986ko urriaren 11n, Elena Tchalidy lagunak Alicia Moreau de Justo Fundazioa sortu zuen bere omenez. Fundazio hori aitzindaria da familia- eta genero-indarkeria jasaten duten emakumeei laguntzen. 1987tik aurrera, Alicia Moreau de Justo Fundazioak Urteko Emakumearentzako Alicia Moreau de Justo saria ezarri zuen, herrialdeko ospetsuenetako bat bihurtu dena. 1988an, Konex Fundazioak Ohore saria eman zion bere memoriari, Argentinako gizarteari egindako ekarpen handiagatik. Haren seme-alabek jaso zuten saria. Gaur egun, hainbat erakunde, entitate, eskola eta ospitalek daramate bere izena.

Moreauren erretratu bat da Etxe Arrosako Emakume Argentinarren Aretoko burua, Argentinako historiako beste emakume batzuekin batera, hala nola Juana Azurduy, Eva Perón, Lola Mora, Cecilia Grierson eta Mariquita Sánchez de Thompson. Areto hau Cristina Fernandez de Kirchner presidenteak inauguratu zuen 2009an, Gobernu Etxean egindako konponketen barruan.

Bere jaiotzaren 127. urteurrenean, 2012an, Googlek bere omenezko doodle batekin gogoratu zuen. Gaur egun, Alicia Moreau de Justo Fundazioak bere obra zaintzen du eta komunitatearekiko jarraipena sustatzen du.

Moreau emakumeen eskubideen aldeko «borrokalari nekaezintzat» jotzen da, eta emakumeen eskubideen alde egiten duten lehenengoetako bat da, Julieta Lanteri, Elvira Rawson, Cecilia Grierson eta Victoria Ocamporekin batera. Moreau ironikoa eta antipatikoa izateagatik nabarmentzen zen, eta askotan kazetaritzarekiko modu zuhur agertzen zen. 1974ko maiatzeko erreportaje batean, elkarrizketatzaileak «Zer gustatuko litzaizuke egunen batean epitafio gisa idaztea?» galdetu zion, eta Moreauk erantzun: «Hemen datza haize-erroten aurkako borrokalari handi bat». 

 Argitalpenak 

 Evolución y educación  (Eboluzioa eta hezkuntza), 1915.
 La emancipación civil de la mujer, en Humanidad Nueva   (Emakumearen emantzipazio zibila, Gizateria Berrian), 1919.
 El socialismo y la mujer, de La Vanguardia, 1933.
 El Socialismo según la definición de Juan B. Justo, 1946.
 La mujer y la democracia   (Emakumea eta demokrazia), 1947.
 ¿Qué es el Socialismo?   (zer da Sozialismoa?), 1983.

 Ikus, gainera 

 Feminismoa
 Argentinako Alderdi Sozialista
 Benetako Alderdi Sozialista

 Erreferentziak 

 «Juan B. Justo ante la condición humana» Ensayistas.org.
 «Alicia Moreau de Justo Dies; Leading Argentine Socialist» diario The New York Times, 14 de mayo de 1986
 THE NEW YORK TIMES: Alicia Moreau de Justo Dies; Leading Argentine Socialist (14 de mayo de 1986)
 Biografía en webmujeractual.com
 Biografía en elhistoriador.com

 Bibliografia osagarria 

  Henault, Mirta (1983).  Centro Editor de América Latina, ed. Alicia Moreau de Justo. Argentina.  |fechaacceso= requiere |url= (ayuda)
  Alberti, Blas (1985).  Ediciones del Mar Dulce, ed. Conversaciones con Alicia Moreau de Justo y Jorge Luis Borges. Argentina.  |fechaacceso= requiere |url= (ayuda)
  Cichero, Marta (1994). Alicia Moreau de Justo. Argentina: Planeta.  |fechaacceso= requiere |url= (ayuda)
  Reta, Lelia Manuela (2003).  Fundación Reconocimiento a una Actitud en la Vida, ed. Alicia Moreau de Justo: páginas biográficas (ilustrada edición). Argentina.  |fechaacceso= requiere |url= (ayuda)
  Aguirre, Gisela (1999). Alicia Moreau de Justo (ilustrada edición). Argentina: Planeta.  |fechaacceso= requiere |url= (ayuda)
  López, Gladys (2008).  Capital Intelectual, ed. Alicia Moreau de Justo: pionera del feminismo y la igualdad (ilustrada edición). Argentina.  |fechaacceso= requiere |url= (ayuda)
  Muñoz Pace, Fernado (2010).  Artes Gráficas Rioplatense S.A., ed. Triunfo radical y conflictos de la democracia. Argentina: Sol 90. ISBN 978-987-07-0871-1.  |fechaacceso= requiere |url= (ayuda)
  Luna, Félix (1999). Alicia Moreau de Justo. Argentina: Planeta.  |fechaacceso= requiere |url= (ayuda)

 Kanpo estekak 

Kategoria:La Chacarita hilerrian lurperatutakoak
Kategoria:Buenos Airesen hildakoak
Kategoria:Argentinako feministak
Kategoria:Argentinako giza eskubideen aldeko ekintzaileak
Kategoria:Argentinako ehun urtedunak
Kategoria:Medikuntza
Kategoria:Medikuak
Kategoria:Argentinarrak
Kategoria:Argentinako medikuak
Kategoria:Argentinako politikariak
Kategoria:Sufragioa
Kategoria:Sufragistak
Kategoria:Sozialismoa
Kategoria:Sozialistak
Kategoria:Gainbegiratu gabeko itzulpenak