Catherine Bréchignac

Catherine Bréchignac (Paris, 1946ko ekainaren 12a) frantziar fisikaria  da. CNRSko presidentea izan zen 2006tik 2010era eta Bioteknologien Kontseilu Nagusikoa 2009tik 2010era, Zientzien Akademiako kide hautatua izan da 2005eko azaroaz geroztik eta Akademiako idazkari iraunkorra 2011tik 2018ra matematika, fisika eta unibertsoaren zientziak hartzen dituen lehen atalean. Zientzia eta gizarteari buruzko lanen egilea ere bada.

 Biografia 
Catherine Bréchignac Jean Teillac fisikariaren alaba da. Ikasketak Montemorelos ay-aux-Roseseko Goi Eskola Normalean eta Parisko Unibertsitateko Orsay Zientzia Fakultatean egin zituen 1967tik 1971ra. Fisikako maisutasuna lortu zuen 1969an, eta Fisika kuantikoko Ikasketa Aurreratuen Diploma 1970ean. 1971n fisikako irakasle elkartu izendatu zuten, eta 1971tik 1984ra Orsayko Aimé-Cotton laborategiko Ikerketa Zientifikoen Zentro Nazionalera (CNRS) bidali zuten, lehenik ikerketa-laguntzaile gisa, eta gero, Paris-XI Unibertsitatean zientzia fisikoetako doktoregoa lortu eta hurrengo urtean (1977), ikerketzaile gisa. Ikerketa zuzendari izendatu zuten 1985ean.

1989an, Aimé Cotton Laborategiaren zuzendaritza hartu zuen, Paris XI Unibertsitatean kokatutako laborategi handienetako bat. Ondoren, 1995 eta 1997 artean, CNRSko Zientzia Fisiko eta Matematikoen Saileko zuzendari zientifikoa izan zen, eta establezimenduko zuzendari nagusia 1997tik 2000ra. Ondoren, erakundearen independentzia eta arrakastak defendatu zituen, batez ere Claude Allègre ministroaren aurrean. 2000ko uztailean, bere agintaldia amaitu zenean, Roger-Gérard Schwartzenberg Ikerketa ministroak Geneviève Bergerrekin ordezkatu zuen. Catherine Bréchignacek bere ikerketarekin jarraitu zuen eta AEBetako Georgia Tech Unibertsitatean irakasle gisa gonbidatu zuten (2002-2006). Aldi berean, 2003an Optika Teoriko eta Aplikatuko Institutuko presidente izendatu zuten, eta 2004an, Palais de la Découverte-ko Administrazio Kontseiluko presidente. 2005ean, Zientziaren Nazioarteko Kontseiluko presidente hautatu zuten.

2006ko urtarrilaren 11n Ministroen Kontseiluan izendatu zuten CNRSko presidente, Goi Mailako Hezkuntza eta Ikerketa ministro ordezkari François Goulardek proposatuta, aurreko Bernard Meunier eta CNRSko zuzendari nagusia, Bernard Larrouturouren arteko talka izan ondoren. Ondoren, tandem bat osatu zuen Arnold Migusekin zuzendari nagusi gisa, baina presidentetzaren eginkizun nagusia argitu zen.

Politikoki, aurrerakoia eta librea dela aldarrikatzen du bere aukera politikoetan. Gobernu sozialista batek izendatu zuen CNRSko buru 1997an eta ondoren, UMPren eskariz, 2007ko presidentetzarako hauteskundeetarako ikerketa programaren garapenean parte hartu zuen.

2010eko urtarrilaren 20an, Catherine Bréchignac CNRSko presidente karguan Alain Fuchsek ordezkatu zuen, bere ondorengotzarako hautagaia zen bitartean. 2009ko apirilaren 30ean Bioteknologien Kontseilu Nagusiko presidente izendatu zuten, eta ondoren, 2010eko urtarrilean Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzarako enbaxadore ordezkari.

2010eko ekainaren 22an Zientzien Akademiako idazkari iraunkor hautatu ondoren, Bioteknologien Kontseilu Nagusiko presidentetza utzi zuen 2010eko abenduaren 31n, bere kargu berrian guztiz kontzentratu ahal izateko, 2018an utzi zuena. Aukera Zientifiko eta Teknologikoen Ebaluaziorako Parlamentuko Bulegoko (OPECST) kontseilu zientifikoko kidea ere bada.
 Ekarpen zientifikoak 

Catherine Bréchignac fisika atomikoan espezialista da, eta fisika molekularrean azpiespezializatuta dago. Atomo agregatuez arduratu da batez ere, ingelesez "cluster" izenez ezagutzen direnez. Objektu horiekiko interesa agertzen duen lehenetarikoa da, batzuetan nanopartikuletatik hurbil. 

 Lanak 

 Houdy, Philippe ; Bréchignac, Catherine; Lahmani , Marcel. (2006). Les nanosciences: Tome 2, Nanomatériaux et nanochimie. Paris: Belin, 732p.  [Prix Roberval 2018]
 Bréchignac, Catherine. (2009). N’ayons pas peur de la science. Paris: CNRS Editions, 62 p.
 Bréchignac, Catherine. (2018). L’irrésistible envie de savoir. Paris: Cherche Midi, 240 p.
 Bréchignac, Catherine & Benedetti, Arnaud. (2019). Le progrès est-il dangereux? dialogue contre les idées reçues. Paris: Humensciences éditions, 171 p.
 Bréchignac, Catherine. (2020). La sardine et le diamant: de l’utilité de l’ordre et du désordre! Paris: Cherche Midi, 250 p.
 Bréchignac, Catherine (2022) Retour vers l’obscurantisme Paris , Cherche Midi, 230p.
 Bréchignac, Catherine (2024). La force de nos racines: une épopée de gens ordinaires, Paris, Cerf, 207p.

 Ekarpen epistemologikoa 
2009an, bere "Ez izan dezagun beldurrik zientziaren aurrean" manifestuak, non "ondo begiratuz gero, bizi garen eta gurea egin dugun mundu hau hobetu dugula adierazi zuen, orain arte kaltetu baino gehiago hobetu dugula", ez zituen kritiko batzuk konbentzitu. La Recherche aldizkariak, bereziki, "kontraproduktiboa" dela uste du. Saiakeragile gisa egindako azken lanek, hala nola, L'irrésistible envie de savoir (2018),  La sardine et le diamant (2020) eta Le retour vers obscurantisme (2022), kritikarien harrera ona izan dute.

 Berotze globalari buruzko jarrera 
Klima Aldaketari buruzko Gobernu Arteko Taldeak 2007an ondorioztatu zuen "XX. mendearen erdialdetik munduko batez besteko tenperaturaren igoera gehiena gizakiak eragindako berotegi-efektuko gasen kontzentrazioen igoerari zor zaiola oso ziurrenik" eta 2014an baieztatu zuen "gizakiek klima-sisteman duten eragina argi eta garbi ezarrita dagoela...", Catherine Bréchignacek 2015ean La Recherche-ri adierazi zion "munduko batez besteko tenperaturak ez duela errealitate termodinamikorik" eta gizakiei dagokien zatia ez dagoela argi eta garbi ezarrita.

Frantziako Zientzien Akademiaren abstentzioa justifikatzen du muturreko klima-gertaerei buruzko 2013ko EASAC txostenaren bozketan -27 zientzia-akademia europarrek onartutako txostena-, "muga nahiko gogaikarriak" zituela esanez. 2018an, Zientzien Akademiak txosten beraren bertsio eguneratua sinatu zuen, argitaratu ondoren.

 Beste funtzio eta gizarte-agindu batzuk 

 1997: Zientzien Akademiako korrespontsala
 2000: Teknologien Akademiako sortzailekidea
 2005: Zientzien Akademiako kidea
 2004 - 2009: Palais de la Découverte-ko Administrazio Kontseiluko presidentea
 2008 - 2011: ICSUko presidentea
 2010 - 2018: Zientzien Akademiako idazkari iraunkorra
 2011 - Éco-Emballages-eko zuzendaritza batzordeko kidea
 2011 - Flamel Technologies-eko zuzendaritza batzordeko kidea
 2013 - Oroitzapen Nazionalen Goi Batzordeko kidea. 2018ko martxoan dimisioa eman ez zuten hamabi kideetatik bietako bat da. Beste kideek Françoise Nyssen Kultura ministroaren erabakiaren aurka protestatzen ari dira, Charles Maurrasen izena 2018ko Oroitzapen Nazionalen Liburutik kentzeko erabakiaren aurka, nahiz eta aukera hori aurretik balioztatua izan.

 Sariak eta aintzatespenak 
 Ohorezko Legioko Ofizial Handia (2018ko uztailaren 14ko promozioa)
 Ohorezko Legioko Komandantea (2014)
 Ohorezko Legioko Ofiziala (2005)
 Ohorezko Legioko Zaldun (1996)
 Meritu Ordena Nazionaleko Komandantea (2011)
 Arte eta Letren Ordenako Ofiziala (2013)
 Azteken Arranoaren Ordenako Komandantea (2018)
 1991: Zientzien Akademiako Gustave-Ribaud Saria
 1994: CNRSren zilarrezko domina
 1999: Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademiako kidea
 2001: Israelgo Zientzia eta Letren Akademiako James Franck irakaslea
 2003: Holweck saria eta domina Fisika Institutuaren eta Frantziako Fisika Elkartearen eskutik
 2003: Fisika Institutuko kidea
 2003: Berlingo Unibertsitate Askeak ohorezko doktoregoa eman zion
 2006: Georgia Tech-eko ohorezko doktoregoa
 2007: Lausanako Suitzako Teknologia Institutu Federalak ohorezko doktoregoa eman zion
 2008: Goi Mailako Hezkuntzako Roberval Saria
 2009: Alexander von Humboldt Fundazioaren Ikerketa Beka
 2010: Academia Europaeako kidea
 2010: Belgikako Zientzia, Letren eta Arte Ederren Errege Akademiako kide elkartua
 2011: Weizmann Emakumeak eta Zientziak Saria
 2015: Marokoko Hassan II Zientzia eta Teknologia Akademiako atzerriko kidea
 2017: Errumaniako Akademiako atzerriko kidea
 2020 : Itsasoz haraindiko Zientzien Akademiako kidea

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Gure sustraien indarra: azalpenak Catherine Bréchignac-ekin. Youtube
 Artxiboetako altxorrak - 8. atala - Catherine Bréchignac-ekin

Kategoria:Paristarrak
Kategoria:Ohorezko Legioko ofizialak
Kategoria:Frantziako Zientzien Akademiako kideak
Kategoria:Parisko Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:Emakume fisikariak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume zientzialariak