Teresa Juvé Acero

Teresa Juvé Acero (Madril, 1921eko otsailaren 7a – Esclanyà, 2025eko martxoaren 18a), Teresa Juvé izenez ezaguna, madrildar jatorriko pedagogo eta idazle katalana izan zen.

 Biografia 
Madrilen jaio zen 1921ean. Ama madrildarra zuen eta aita katalana eta errepublikarra, Primo de Riveraren diktaduran jazarria izan zena. Madrilen ikasi zuen Irakaskuntzarako Erakunde Librean eta ondoren Bartzelonako Ausiàs Marc Institutu-Eskolan, non Jaume Vicens Vives-en ikasle izan zen.«Juvé Acero, Teresa». Fundación Pablo Iglesias. 29 de mayo de 2021. Consultado el 16 de octubre de 2025.

Familiarekin Baix Empordàn bizi izan zen Espainiako gerra zibilean. Gatazka amaitu zenean, 16 urterekin, familiarekin Frantziara erbesteratu zen eta bi urte eman zituen kontzentrazio-esparru batean, amarekin eta arrebarekin batera, Frantziako erdialdean.

1941ean Tolosan jarri zen bizitzen eta bertan hasi zituen unibertsitate ikasketak. 1948ko udan Colliuren, Josep Pallach ezagutu zuen, erbesteko politikari katalana. Urte bereko urrian ezkondu ziren eta 1949an Parisera joan ziren bizitzera. Han jaio zen Antònia Pallach alaba.

 Ibilbide pedagogikoa 
1951n Montgeronera joan ziren eta Lycée Mixte Expérimental Frantziako lehen institutu mistoan eman zituzten eskolak. Gaztelera klaseak eta Espainiako zinema eta antzerki eskolaz kanpokoak ematen zituen. Hispaniar eta Letra Modernoetan lizentziatu zen eta espainierako irakaslea izan zen.

1967an, Juvék Emporiae Eskola Eleanitza jarri zuen martxan Rosesen, hizkuntzak irakasteko eta, aldi berean, ikasleen bizilekua. Kataluniara itzuli aurretik, berak eta senarrak ikasle frantsesentzako udako eskola bat antolatu zuten Rosesen.

1970ean Kataluniara itzuli eta Rosesen (Girona) jarri ziren bizitzen. Hor Institutuko irakaslea izan zen.

Okzitanierazko literaturan doktoratu zen 1976an, eta gaztelania irakatsi zuen. Pedagogia-berrikuntzarako zuen interesa etengabea izan zen bere bizitzan. Lehen Hezkuntzan katalana ikasteko bere alabarekin argitaratu zuen testuliburua da: La Noia de la bicicleta.

 Ibilbide politikoa 
1934an Bartzelonako Gazteria Sozialistan afiliatu zen. 1942an, 21 urterekin, Frantziako erresistentziarekin kolaboratu zuen, Bigarren Mundu Gerran. Toulouse eskualdeko FFIko Estatu Nagusiaren eta Frantzia erdialdeko gerrillarien arteko lotura zen. Makiei aginduak ematen zizkien, eta bi aldiz atxilotzeko zorian egon zen. Novalisen irakurketek alemana ikasteko aukera eman zioten eta horrek etsaiari buruzko informazioa lortzen lagundu zion.

Senarrarekin batera, Kataluniako Sozialisten eta Demokraten Berrelkartzearen (RSDC) sorreran parte hartu zuen 1974an, eta Kataluniako Alderdi Sozialistaren (Reagrupament) sorreran 1976an. [1] Ikerketa eta Gizarte Ekimenen Taldea (GEIS) eratzea bultzatu zuen PSCren barruan 1977ko irailean, PSOEren Kataluniako Federazioarekin bat egitearen aurka. Prozesu hori 1978an amaitu zen, PSC-PSOEren sorrerarekin, PSCren (R), PSCren (Kongresua) eta PSOEren Kataluniako Federazioaren batasunarekin.

 Ibilbide literarioa 
1963an, senarrak bultzatuta, Nadal sarira aurkeztu zen, eta bertan finalista geratu zen La charca en la ciudad eleberriarekin, errefuxiatu-esparruan bizitako bizipenen kronika nobelatua. Lan hori argitaratu gabe egon zen, harik eta, urte batzuk geroago, katalanezko bertsioa argitaratu zen arte, L'aiguamort-a la ciutat (2005) izenburuarekin .

Senarra hil ondoren, Esclanyàn finkatu zen idazketari ekiteko. Eleberri historiko eta detektibe batzuk idatzi zituen, XVI. mendearen amaieran eta XVII. mendearen hasieran girotuak, Felipe II.aren garaian, Jaume Plagumà erregearen bozeramaileak eta Pere Joanola epailearen laguntzailea protagonista zirela. Maria Barbal idazlearen arabera, prosa orekatua, aberatsa eta, aldi berean, bihurria da. Kronikari gisa ere nabarmendu da Tu eres yo autobiografian. Teresa Pàmiesekin puntu komunak aurkezten ditu Crónica de la vigilia lanean.

Plagumà detektibe loktenientea eta Joanola epailea protagonista dituen eleberri sortaren egilea da. XVI. mende amaierako Katalunian girotutako lan hauek genero historiko eta detektibeak uztartzen dituzte. Besteak beste, El portantveus s'ha equivocat (1997), Juguesca mortal (2002), La trampa (2014), L'arbre trencat (2019) eta El degollador de Vallvidrera (2021) tituluek  osatzen dute multzo hori. Tu ets jo. Flaixos per al meu blog (2015) liburu autobiografikoaren egilea ere bada. Bertan, maisutasun eta argitasun bikainez, bere bizipen biziak kontatzen dituen.

 Obra 

 La charca en la ciudad (1963) - L'aiguindra la ciutat (2005).
 Pèire Godolin: Poeta okzitaniar bat XVII. mendeko Frantzian (doktore-tesia, 1976).
 El último guerrero (1986)
 Concierto y desconcierto de Moerico el Joven (1989)
 Pascualín el extraño bosque de hayas (1991)
 La chica de la bicicleta: Libro-cuaderno (1992)
 Un crimen en la armada invencible: Las investigaciones del portavoces Plagumà (1997)
 La Commedia del art bajo sospecha: Las investigaciones del portavoces Plagumà (2000)
 Los asesinos eran más de uno: Las investigaciones del portavoces Plagumà (2002)
 Juguesca mortal: Las investigaciones del portavoces Plagumà (2002)
 El aguamuerte en la ciudad: Memoria de exilio (2005)
 La trampa: El peligroso regreso de Jaume Plagumà, portavoces del rey (Meteora, 2014)
 Tu ets jo. Flaixos per al meu blog (Meteora, 2015).
 L'arbre trencat (serie Jaume Plagumà, portavoces del rey, Meteora, 2019)
 El degollador de Vallvidrera (serie Jaume Plagumà, Meteora, 2021).
 La ruta de la muerte (serie Jaume Plagumà, Meteora, 2021)
 Muertos al pie del Real Alcázar (serie Jaume Plagumà, Meteora, 2022)

 Sariak eta aitorpenak 
Josep Pallach Fundazioko Ohorezko Presidentea eta Katalanezko Idazleen Elkarteko ohorezko bazkidea.

2010ean Sant Jordi Gurutzea jaso zuen, Bigarren Mundu Gerran frantziar erresistentziarekin eta herrialde horretako Kataluniako erbestearekin lotutako bere ibilbide ausartagatik. Eta irakaskuntzari eta kulturari eskainitako dedikazioagatik, eta XVI. mendeko Katalunia hurbilagotik ezagutzeko aukera ematen duen bere literatur lanagatik.

2018an, Josep Irla Fundazioaren Memorial Francesc Macià saria jaso zuen, narratibako idazle gisa egindako ibilbideagatik, batez ere Portantveus Plagumà pertsonaia protagonista duten eleberriengatik, XVI. mendeko gure historia ezagutzen laguntzen digutelako, saiakera-egile izateagatik eta  literatura konparatuko irakasle eta okzitanierazko literaturan espezialista izateagatik.  Era berean, herrien askatasunen defentsan eta edozein botere autoritarioren aurkako borroka militantean izan zuen jarrera irmotasunagatik eta, Gerra Zibilaren ondoren Frantzian erbesteratua zenean, Frantziako Erresistentziaren lotura-kide gisa oso gaztetan hartutako ausardia eta erabakiagatik..

Kataluniako Generalitateak 2021ean ospatu zuen ofizialki «Teresa Juvé Urtea», haren ibilbidea eta lana berreskuratzeko bere jaiotzaren mendeurrenean . Ospakizun horren esparruan, Kataluniako Letren Erakundeak, Kataluniako Generalitateko Liburutegi Zerbitzuarekin lankidetzan, atzera begirako erakusketa ibiltari bat antolatu zuen.

2021eko otsailaren 7an bere mendeurrena ospatu zuen eleberri berri bat aurkeztuz, El degollador de Vallvidrera, eta beste bi liburu prestatzen ari zela esan zuen. 

2021etik aurrera, Kataluniako Trenbide Generalidateko tren batek bere izena darama. Gainera, Provençako geltokian idazleari buruzko erakusketa bat egin zen.

2024an Palafrugellen Hiritar Merezimenduaren Diploma jaso zuen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Teresa Juvé, Lletres i Memòriak (2010) elkarrizketatu du.
 Emotiu acte d'homenatge a l'escriptora Teresa Juvé en el dia del seu 100 aniversario, 2021eko otsailaren 9a, TV Costa Brava

Kategoria:Madrilgo idazleak
Kategoria:Bartzelonan hildakoak
Kategoria:XXI. mendeko Espainiako idazleak
Kategoria:XX. mendeko Espainiako idazleak
Kategoria:2025eko heriotzak
Kategoria:1921eko jaiotzak
Kategoria:Emakumea