José Antonio Kast

José Antonio Kast Rist (Santiago, Txile, 1966ko urtarrilaren 18a), JAK ezizenarekin ere ezaguna, abokatua eta politikaria da. Gaur egun, 2025eko Txileko hauteskundeetan, Errepublikar Alderdiaren presidentegaia izan zen eta garaile atera zen hauteskundetan, botoen % 58,1 lortuta.  Kast familia ospetsuaren kidea da, eta 2002tik 2018ra Txileko Diputatuen Ganberako kidea izan zen.

Santiagon jaio zen, alemaniar etorkinen familia batean, eta Kast-ek Independentzia Demokratikoaren Batasunako kidea izan zen 2016ra arte, 2019an kontserbadorea den Txileko Errepublikar Alderdia eta Republican Ideas think tank-a sortu zituen. Aurretik 2017ko hauteskundeetan hautagai independente gisa lehiatu zen presidente kargurako, eta 2018an Errepublikar Ekintza mugimendua () sortu zuen. 2017ko presidentetzarako kanpainan, estrategia probokatzailea hartu zuen, Augusto Pinochet babestuz eta abortuaren, ezkontza berdinzalaren eta legez kanpoko immigrazioaren aurka azalduz. 2021ean, berriro lehiatu zen presidente kargurako, lehen itzulian irabazi zuen eta bigarren itzulian Gabriel Boric ezkerreko hautagaiaren aurka galdu zuen. 2021etik aurrera, hainbat jarrera polemiko leundu ditu, nahiz eta gaur egun Txileko eskuin populista nabarmenetako bat izaten jarraitzen duen.

2022tik 2024ra arte, Political Network for Values nazioarteko erakundeko presidente izan zen. Kast María Pía Adriasolarekin ezkonduta dago, eta bikoteak bederatzi seme-alaba ditu. katoliko praktikatzailea da eta Schoenstatt Apostolu Mugimenduako kidea da.

 Biografia 
 Haurtzaroa 
José Antonio Kast Rist 1966ko urtarrilaren 18an jaio zen Santiagon, Miguel Kast Schindlerren eta Olga Rist Hagspielen hamargarren eta gazteena den semea. Bavariako etorkinak ziren. Bere aita Alemaniako Armadako tenientea eta Nazi Alderdiko kidea izan zen. 1950eko abenduan Txilera ihes egin zuen, Buinen finkatuz, hau da, Santiagoko probintzian (gaur egun Santiagoko Eskualde Metropolitarra) dagoen Maipo probintziako komuna.

Kasten ama eta bere bi anai-arrebak, Miguel (geroago Miguel deitua) eta Barbara, 1951n iritsi ziren Txilera. Familia honek 1962an Cecinas Bavaria sortu zuen, saltxitxa fabrika bat, familiaren aberastasun gehienaren iturria izan zena. Guztira, Kasten gurasoek 10 seme-alaba izan zituzten, eta horietako hiru gurasoak baino lehen hil ziren. Kasten hildako anai Miguel ekonomialaria eta Chicago Boys taldeko kidea zen, eta Augusto Pinocheten agindupean Lan Ministroa eta Txileko Banku Zentralako presidentea izan zen. Kast, gainera, Eboluzio Politikoa alderdiko senataria den Felipe Kasten osaba da.

Kastek Txileko Aita Santuaren Unibertsitate Katolikoan Zuzenbidea ikasi zuen, eta bertan  (gremialismo mugimendua) ezagutu zuen. Unibertsitateko ikasleen federazioko (FEUC) presidente izateko hautagaia izan zen. Ikasle zela, Kast 1988ko Txileko erreferenduma hauteskunde-espazioan agertu zen, Pinocheten agintaldia zortzi urtez luzatzeko Sí aukera babestuz.

Kastek 1990ean abokatu bulego bat sortu zuen. 1990eko hamarkadan familiaren higiezinen enpresaren zuzendaria ere izan zen.

 Karrera politikoa 
1996tik 2000ra, Kast Buineko zinegotzia izan zen. 2001ean, San Bernardoko 30. hautesbarrutia ordezkatuz Diputatuen Ganberako kide hautatua izan zen. Independentzia Demokratikoaren Batasuneko idazkari nagusia izan zen, eta 2016an dimisioa eman zuen presidentetzarako hautagaitza aurkezteko.

Diputatuen Ganberan egon zen bitartean, Kast-ek San Bernardoko elizbarrutiako apezpiku Juan Ignacio González Errázurizen babesa jaso zuen, zeinak lau orrialdeko dokumentu bat idatzi zuen bere eliztarrei larrialdiko antisorgailuak eta ezkontza homosexualaren aurka zeudenak babesteko aginduz.

Apezpikuaren babesa funtsezkoa izan zen Kast-en karrera politikoa eraikitzeko, eta Kast-ek antisorgailuakren aurkako jarrerak bere babesa garatzeko paper garrantzitsua jokatu zuen.

 Presidentetzarako kanpainak 
 2017ko presidentetzarako kanpaina 
2017ko abuztuaren 18an, Kast-ek hauteskunde-zerbitzuan independiente gisa erregistratu zuen bere hautagaitza, 43.461 sinadura aurkeztuz. eskuineko, kontserbadoreen, askatasunaren aldekoen, nazionalisten eta erretiratutako militarren taldeen babesa jaso zuen. Kast-ek «zerga gutxiago, gobernu txikia, abortuaren aurkakoa» jarrera sustatu zuen, baita legez kanpoko immigrazioaren aurkako gobernu-programak ere. Aurreko diktadura militarraren aldeko babesak polemika handia sortu zuen kanpainan zehar, bereziki 80 urtetik gorako adineko gaixotasunak dituzten presoen indultua proposatu zuenean, Pinochet-en gobernuan giza eskubideen urraketengatik kondenatutakoak barne.

2017ko presidentetzarako hauteskundeetan 523.213 boto lortu zituen, botoen %7,93, laugarren postuan kokatuz, nahiz eta inkestek %2-3ko babesa baino ez zioten ematen. Bigarren itzulian, Sebastián Piñera babestu zuen, azken honek hauteskundeak irabazi zituelarik. «[Gaur egungo munduan,] txiletarrek Jainkoa behar dute» esan zuen, eta estatuak erlijioa sustatu beharko lukeela esan zuen eskoletan, ikasleek aukeratzen badute erlijio-irakasleak eskainiz.

 Mugimendu politikoaren eraketa (2018–2022) 
Nazioarteko harremanen ikuspegitik, Kast-ek Boliviarekin muga ixtea proposatu zuen, neurri horrek droga-trafikoaren aurka modu eraginkorragoan borrokatzea ahalbidetuko zuela argudiatuz. 2018an, Frantziak Ricardo Palma Salamanca gerlari ohiari asilo politikoa eman ziolako, Frantziarekin harreman diplomatikoak eteteko eskatu zion gobernuari.

2018ko martxoan, Txileko unibertsitateetan zehar bira egiten ari zela, Kast-ek Arturo Prat Unibertsitatean Iquiquen hitzaldi bat emateko asmoa zuen, baina bere ikuspegi politikoen aurka zeuden manifestarien eraso fisikoa jasan zuen. Kast-ek, gainera, Concepción Unibertsitateak eta Txileko Hegoaldeko Unibertsitateak zentsura egin ziotela salatu zuen.

2018ko Brasilgo hauteskundeetan, Kast-ek Jair Bolsonaro babestu zuen. 2018ko apirilean, Kast-ek eskuineko mugimendu politikoa den Errepublikar Ekintza abiarazi zuen.

2019ko irailean, Kast-ek Panamako enpresetara transferitutako fondoak deklaratu gabe utzi zituela salatu zuten. Kast-ek enpresa horien existentzia onartu zuen, baina bere anai Christian Kast-ena zirela ukatu zuen, eta txiletarrek atzerrian inbertitzeko eskubidea defendatu zuen. 2019ko maiatzean, Republican Ideas think tank-a sortu zuen, eta 2019ko ekainean Txileko Errepublikar Alderdia eratu zuen. 2019ko protestetan egindako manifestazioen aurka azaldu zen, mugimendu sozial baten parte ez zirela esanez, baizik eta terroristek antolatutako indarkeria-ekintzak zirela. Protesten aldeko babesa gutxitzen joan ahala, Kast-ek protestetan ikusitako indarkeriaren aurka zeuden txiletarren babesa lortu zuen. 2020ko erreferendumean, Txileko Konstituzioaren aldaketei buruz, aukera ukatzailearen aldeko sustatzaile nagusietako bat izan zen, %21,72ko botoak lortuz; konstituzioaren aldaketa %78,28ko botoekin onartu zen.

2021eko Konstituzio Biltzarreko hauteskundeetan, Kast-ek erdi-eskuineko koalizioarekin, , akordio politiko bat egin zuen,  izeneko hautagai zerrenda bateratua osatuz. Zerrenda horrek botoen %20,6 lortu zuen, Konstituzio Biltzarraren heren bat baino gutxiago ordezkatuz. Kast-ek aliantzako hautagai nagusietako bat proposatu zuen, Teresa Marinovic, zeinaren ikuspegi politikoak Kast-enekin bat zetorren, baina erdi-eskuineko sektore batzuek ez zuten onartu. Hala ere, Marinovicek botoen ehuneko altua lortu zuen, eta D'Hondt metodoari esker, beste hainbat hautagai bere garaipenarekin Konstituzio Biltzarrean sartu ziren.

2022ko Konstituzio Erreferendumean, Errepublikar Alderdiak ofizialki «Ezetz» aukera babestu zuen, «Bai» aukera gaindituz. Aurreko erreferendumaren ez bezala, bozketa hau derrigorrezkoa izan zen eta COVID-19 pandemiaren murrizketak gutxiago ziren.

 2021eko presidentetzarako kanpaina 
2018an, Kast-ek 2021eko hauteskundeetan presidentetzarako bere asmoa berretsi zuen. Hauteskunde hauetan, bere Errepublikar Alderdiarekin lehiatu zen, Diputatuen Ganbera eta Senatuko hautagaiekin, 2017ko presidentetzarako hautagaitza independentean ez bezala. Kast-ek Kristau Gizarte Frontea osatu zuen, Errepublikar Alderdia eta Kristau Kontserbadore Alderdiako hautagaien zerrenda aurkezteko akordio politiko bat. Kast-ek kanpaina-proposamen polemikoak egin zituen. Pinochet-en garaiko funtzionario «adinekoen» indultua babestu zuen, normalean preso dauden funtzionario guztiak barne. Era berean, abortua debekatzea, Emakumeen eta Genero Berdintasunaren Ministerioa bateratzea, Nazio Batuen Giza Eskubideen Kontseiluatik ateratzea eta espetxe gehiago eraikitzea proposatu zuen.

Kanpainan zehar, Kast-ek «Txile handi bat egin» leloa erabili zuen, Donald Trumpen Amerika berriro handi egin leloarekin alderatua izan zena. Bere ekitaldietan, babesle batzuek Amerika berriro handi egin janzkera erabili zuten. Kast-ek ez zuen ko presidentetzarako primarioetan parte hartu, Sebastián Sichelek irabazi zuena. Sichel hauteskundeen hasierako inkestetan eskuineko hautagai nagusitzat hartu zen. Hala ere, telebistako lehen eztabaidaren ondoren, Kast-ek Sichel gainditu zuen eta eskuineko hautagai nagusia bihurtu zen. Lehen itzulian boto gehien lortu zituen, botoen %28 inguru, eta Gabriel Boricekin bigarren itzulira pasatu zen.

Lehen itzulian arrakasta lortu ondoren, Kast-ek beste eskuineko pertsonaiekin elkartasuna aurkitu zuen eta Madrilgo Gutuna sinatu zuen – Espainiako eskuin muturreko Vox alderdiak idatzitako dokumentua, Iberoamerikako ezkerreko taldeak salatzen dituena; beste sinatzaile internazionalen artean, Peruko Rafael López Aliaga, Argentinako Javier Milei eta Brasilgo presidente Jair Bolsonaroren semea Eduardo Bolsonaro daude. 2021eko azaroaren 30ean, Kast-ek kanpainan zehar nazioarteko loturak eraikitzen hasi zen, Washington D.C.n Errepublikar Alderdiko senataria Marco Rubio, Ameriketako Estatuen Erakundeako Txileko enbaxadorea eta Txilen inbertitzen duten gutxienez hogei estatubatuar enpresa-exekutibo (tartean PepsiCoko María Paulina Uribe) elkartuz.

Abenduaren 18an, Herriaren Alderdiko presidente hautagai ohia Franco Parisik José Antonio Kast babestu zuen. Hau alderdi barruko kontsultaren emaitzen ondoren izan zen, non kideek %61,41eko botoekin Kast babestu zuten, Gabriel Boric babestu zuten %6,58arekin alderatuta.

2021eko abenduaren 19an egindako bigarren itzulian, Kast-ek botoen %44,13 lortu zituen, %55,87 lortu zituen eta Txileko presidente berria bihurtu zen Gabriel Boricen aurka galduz. 2021eko abenduaren 19an, Kast-ek porrota onartu zuen eta «elkarlan eraikitzailea» agindu zuen. Kast 1999tik aurrera lehen itzulian presidentetzarako hauteskundeetan lidergoa lortu baina bigarren itzulian galdu zuen lehen hautagaia bihurtu zen.

 Political Netlana for Values-eko presidentea (2022−2024) 
2022ko martxotik 2024ko abendura arte, Kast-ek Political Netlana for Values nazioarteko sare kontserbadorearen presidentea izan zen.

 2023ko Konstituzio Kontseilua 
Hauteskundeak baino lehen, alderdiak Konstituzio Kontseilua sortzearen aurka egin zuen, aurreko erreferendumean «Ezetz» aukera irabazi ondoren. Hala ere, alderdiak prozesua ezin zela gelditu pentsatu zuen, eta parte hartzea garrantzitsua zela uste zuen, sarrera-erreferendumik egin gabe.

2023an, Konstituzio Kontseilua konstituzio berria idazteko sortu zen. Kontseiluak 51 kidez osatuta zegoen, eta txiletarrek urte horretako maiatzean 34 kide eskuindarrak (23 Errepublikar Alderdikoak eta 11 Chile Vamos-ekoak) eta 16 kide ezkerrekoak hautatu zituzten. Azaroan, alderdiaren zuzendaritzak abenduko erreferendumean «Bai» aukera babestea erabaki zuen, baina «Ezetz» aukera irabazi zuen. Porrotaren ondoren, José Antonio Kast-ek kanpainaren porrota onartu zuen.thumb|José Antonio Kast 2025eko presidentetzarako kanpainan.
 2025eko presidentetzarako kanpaina 
2024ko azaroan, Errepublikar Alderdiak José Antonio Kast 2025eko Txileko presidentetzarako hauteskundeetako lehen itzulirako hautagaia izango dela berretsi zuen, Chile Vamos eta beste oposizioko hautagaiekin primarioetan parte hartzea ukatuz.

Inkesten buruan daude Kast bera eta Jeannette Jara, eta badirudi bigarren itzulian elkarren aurkari izango direla.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
Webgune pertsonala (gaztelaniaz)
CIDOB biografia (gaztelaniaz)

Kategoria:Txileko politikariak
Kategoria:Santiagotarrak (Txile)
Kategoria:Txileko abokatuak
Kategoria:Txileko antikomunistak
Kategoria:Txileko katolikoak
Kategoria:Erakunde katolikoetako kideak