Zumaiako elizako erretaula nagusia

Zumaiako San Pedro elizako erretaula nagusia nagusiki Joanes Antxetak 1574-1577 bitartean egindako lana da, San Pedro elizako erretaula nagusi erromanista. Martin Arbizu Azpeitiko arotzak lagundu zuen Antxeta obra honetan. Ondare higiezin babestu bezala du sailkatua Eusko Jaurlaritzak. 

 Deskribapena 
Laukiz osatutako erretaula da, hiru kaletan antolatuta dago, bi gorputz eta burua ditu, XVIII. mendean erantsi zitzaion predela edo behe zerrenda batek goragotzen duelarik. Urria da apainduratan; ordena gainjarriko zutabeak dituzten lauki angeluzuzenetan antolatuta dago; elkarrekin lotuta dauden apaindura geometriko urriekin apainduta ditu frisoak; eta lehen gorputzeko alboetan dituen frontoiak alderantzizko kurba bidez ebakita dauzka. 
Predelako erdiko kalean tabernakulua dago, erretaula baino geroagokoa dena eta Martin Ostizak egina: zutabez osaturiko tenplutxo bat, frontoi triangeluarra eta buruan kupula bat dituena. Alboko kaleetan erliebeak daude medailoi handi eta panel angeluzuzenetan kokatuta, hegaletan, berriz, pinturak estanpatan jasoak agertzen dira. Lehen gorputzeko laukien alboan dauden zutabeak doriarra dira, alboko nitxoek buruan frontoi nahasia daukate eta erdiko hormakonka handiak frontoi zuzen bat, azken horrek (frontoiak) bigarren gorputzaren zokaloa hartzen duelarik. Bigarren gorputz horretako biko zutabeak korintiarrak dira; hormakonka nagusiak antolamendu serlianoa aurkezten du puntu erdian, eta horrek, ondoan dituen biko zutabeekin lanketa bana osatzen du. Buruan, frontoi bat eta aleatoiak ditu, bertan irudiak biluzik agertzen dira. Bigarren gorputzeko zutabeetan mukuluzko eskulturak daude, bestalde, hormakonka gainean dagoen kartelan San Petriren giltzak agertzen dira eta frontoian kalbarioari buruzko lanketak.

Multzoaren programa ikonografikoari dagokionez, erretaularen erdiko kalean, San Petri elizako zaindariaren irudia dago lehen gorputzean, eta Jasokundearena bigarrenean, Deikundearen eta Mariaren Jaiotzaren eszenak ondoan direla. Gainaldean Kalbarioa dago irudikatua, San Joan Bataiatzailea, San Antonio, Karitatea eta San Paulo apostoluen irudiez gain. Predela geroago erantsian, Jesusen Atxiloketaren eta Baratzeko Otoitzaren erliebe bana dago; jatorrizko bankuan, berriz, Azken Afariaren eta Garbitegiaren eszenak daude, eta horien artean medailoiak daude, San Markos eta San Mateoren irudiekin, hurrenez hurren.https://www.euskadi.eus/app/ondarea/patrimonio-mueble/retablo-mayor-de-san-pedro/retablo-fachada/zumaia-gipuzkoa-/fichaconsulta/13796 

Estilistikoki, Antxetak maisuki landutako eskulturak esentzia erromanistarik garbienaren barruan txertatzen dira, artista horren adierazle nagusia baita. Katedran edo Jasokundean dauden San Petriren irudiak nabarmentzen dira bereziki. Lehenengo kasuan, Antxetak arrakastaz errepikatu zuen tipo baten aurrean gaude, Asteasun ere errepikatua. Kalbarioko irudia, bankuan dauden ebanjelariak eta Petri ur gainean ibilian erakusten duen eszenak ere aipagarriak dira.

Antolamendu ikonografikora dagokionez, sotabankoa, bankua eta errematea Kristoren Nekaldiari lotuta daude, eta bi gorputzetan nagusi San Petri eta Andre Maria, hurrenez hurren. Azken buruan, hori guztia Jesusen sakrifizioa eta horri esker Giza Erredentzioa goraipatzera bideratuta dago, mota honetako multzoetan ohikoa den bezala.

Erretaula baino geroagokoa den kontraerreformako polikromiak irudiaren balore plastikoak bultzatzen ditu, nabarmentzekoak direlarik, pintzel puntaz predelan, lehenengo gorputzeko zokaloan eta erretaularen titularra kokatzen den kaxan margotutako irudiak.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:San Pedro eliza (Zumaia)
Kategoria:Euskal Herriko erretaula nagusiak
Kategoria:Joanes Antxetaren erretaulak