Mabel Tuke

Mabel Kate Tuke, sortzez Mabel Kate Lear (Plumstead, Greenwich, 1871ko maiatzaren 19a - 1962ko azaroaren 22a), britainiar sufragista bat izan zen, Emakumeen Batasun Sozial eta Politiko (WSPU, ingelesezko siglak) alderdiko ohorezko idazkari gisa egindako lanagatik ezaguna.

 Bizitza 
Tuke Plumsteaden (Greenwich) jaio zen, Londresen, 1871n.

1901ean George Moxley Tuke-rekin ezkondu zen, baina bera hil egin zen eta 1905ean Britainia Handian zegoen berriro. Emmeline Pethick-Lawrenceren lagun ona zen, eta honek 1903an Emmeline Pankhurstek sortutako Emakumeen Batasun Sozial eta Politikoa, Manchesterren egoitza zuena, aurkeztu zion.  WSPU Londresen sukurtsal bat irekitzen ari zen eta denborarekin bere egoitza hara lekualdatuko zen. 1906tik aurrera, Tuke WSPUko ohorezko idazkari bihurtu zen.

Emmeline Pankhurstek gogor aurre egin zien bere autoritate absolutua ezabatzeko ahaleginei. 1907an, Teresa Billington-Greigek zuzendutako kide talde batek demokrazia gehiago eskatu zuen WSPUren urteroko bileretan. Pankhurstek autokratikoa dela onartu zuen.  WSPUren bilera batean, estatutuen baliogabetasuna iragarri zuen eta urteko bilerak bertan behera utzi zituen.  Adierazi zuen 1907an bertan zeuden kideek aukeratutako batzorde txiki bati WSPUren jarduerak koordinatzeko aukera emango zitzaiola. Emmeline eta Christabel Pankhurst, Tuke eta Emmeline Pethick Lawrencerekin batera aukeratu zituzten. WSPUko hainbat kide, Teresa Billington-Greig eta Charlotte Despard barne, hain haserre zeuden, non erakundearekin hautsi eta bertan behera utzi baitzuten Emakumeen Askatasunaren aldeko Liga (LFL) osatzeko.Bartley, Paula. Emmeline Pankhurst. London: Routledge, 2002. , pp. 91–93

Tuke, Emmeline Pankhurst eta Emmeline Pethick-Lawrencen familiekin buru zegoen "Coronation Procession" deiturikoan, Jorge V. erregearen koroatze ekitaldiaren inguruko protesta bat. Errege berrien koroatzea Westminsterreko abadian izango zen handik egun gutxira, 1911ko ekainaren 22an. 40.000 eta 60.000 ordezkari artean, jantzi nazionalarekin, Londreseko erdigunean bildu ziren, emakumeek botoa emateko duten eskubidea ez onartzearen aurka protesta egiteko. Manifestazio jendetsu hori gertatu eta hilabete batzuetara, 1911ko azaroan, parlamentu aurrean egindako elkarretaratze batek poliziarekin borroka latza batean amaitu zuen. Bi emakume hil eta asko zauritu ziren. Orduan WSPUk indarkeria erabili zuen argi eta garbi: Londresko West Endeko etxeetako leihateak txikitzea, Oxford Streeteko merkataritza-guneko erakusleihoak (beirateak) haustea, eraikinak eta postontziak piztea, etab. Emmeline eta Christabel Pankhurst, Pethick Lawrences eta Mabel Tuke atxilotzeko agindua eman zen. Emmeline Pankhurst eta Tuke atxilotuta zeuden, Kitty Marshallek eta biek harri bat bota zutelako Downing Streeteko 10. zenbakiko leiho batetik. Christabelek Frantziara ihes egitea lortu zuen, baina Emmeline Pethick Lawrences WSPUren egoitzan atxilotu zituzten. 1912ko martxoaren 28an Old Baileyn epaitu zituzten "konspirazio" kargupean. Haren aurkako ekintza 1912ko apirilaren 4an ezetsi zen.

WSPUko hurrengo eztabaida Pankhurstek militantzia handitzeko hartu zuen erabakiaren ingurukoa izan zen. Pethick-Lawrences ez zegoen ados Pankhurstsek WSPUtik kanporatzea erabakitzearekin. Emmeline Pethick Lawrencek aurkeztu zuen Tuke WSPUn. Tukek baimena eskatu eta susperraldi bidaia bat egin zuen Hegoafrikara. 1925ean Tukek eta Emmeline Pankhurst-ek tea saltzeko denda bat zabaldu zuten Frantziako hegoaldean Juan-les-Pins-en, etorkizun handirik izan ez zuena. Te-denda Tukeren diruarekin inauguratu zen batez ere, eta bera arduratzen zen opilez. "Esperantza Oneko te-denda ingelesak" denbora gutxi iraun zuen.

Tuke Neville's Crossen hil zen, Durhametik gertu, 1962an.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 


Kategoria:Sufragioa
Kategoria:Sufragismoa
Kategoria:Sufragistak
Kategoria:Sufragista britainiarrak