Miren Garmendia Etxenike

Miren Garmendia Etxenike (Paris, Frantzia, 1947) irakasle ohia eta feminista da.

 Ibilbidea 
Parisen jaioa, familia euskaldun batean. Gurasoak euskaldunak zituen: aita Pasaiakoa zen eta gerra sasoian Baionara joan zen; Eresoinka taldearekin joan zen Parisera.Eresoinka Euskal Herriko kultur enbaxada izan zen, errefuxiatutako musikariz eta dantzariz osatua. Gehienak gipuzkoarrak eta bizkaitarrak.Hasieran Eresoinkakoak Saran egon ziren 1937an, eta Baionatik Parisera joan ziren gero. Abestiak eta dantzak eskaintzen zituzten. Beste herrialde batzuetara ere joan ziren.

Parisen Mirenen aitak emaztea izango zuena ezagutu zuen, eta horregatik geratu zen bertan. Aita arotza zen. Ama Uztarritzekoa zen; 16 urtetatik umezain ibili zen lanean, uztaritzen bertan, Parisen eta Donibane Lohitzunen, eta gero Parisera joan zen erizain ikasketak egitera8.

Hiru ahizpatan zaharrena da. Etxean frantsesez egiten zuten. Amak bazekien euskaraz, baina erabaki zuten etxean frantsesez egitea aitak ikasi zezan. Urte haietan elebitasuna ez zegoen ongi ikusia, 1950-60 urterarte. Ez zuten euskararik eta gaztelaniarik ikasi umetan. 22 urterekin hasi zen euskara ikasten. Kantu asko zekizkien euskaraz, ulertu gabe.Paris erdialdean bizi ziren, 25 metro karratuko etxe batean. Eskola publikoan ibili zen. Ikastetxean ingelesa eta alemana ikasi zituen.

Unibertsitatean hasi zenean, 1968ko maiatzeko protestak hasi ziren, eta klaserik gabe egon ziren hilabete batzuetan. Garraio publikoa geratu egin zen, eta oinez joaten ziren toki guztietara: manifestazioak, asanbladak... herritarren arteko harremana aldatu egin zen: elkarri zuka hitz egiten hasi ziren.

 Lan ibilbidea 
1968ko maiatzeko borroken ondorioz, ordezko irakasle asko sartu ziren hezkuntzan. LHko irakasle moduan ibili zen lanean, hiru urtean, ikastetxe publikoetan. Gogorra egin zitzaion: 6-7 urteko 34 umerekin hasi zen. Magisteritza eskolatik pedagogia berezia zuen eskola bat bisitatu zuten, eta, harekin liluratuta, Freinet sistema ikasten eta aplikatzen hasi zen.1970eko gabonetan oporretan Miren Donostiara hurbildu zen, gero Donostiako Lizeo frantsesean irakasle hasteko aukera izan zuen. 1971tik Donostian bizi da.

 Euskara ikasle 
Patxi Altunak antolatutako euskara ikastaro batera joan zen, Urretxura, 1969an. Paristik hiru ahizpak joan ziren. 1970eko eta 1971ko udatan ere euskara ikasten jarraitu zuten.Hego Euskal Herritik jendea Parisko euskal Etxera joaten hasi zenean haiek euskaraz hitz egiten zutenez, beraiei ere ikasteko nahia orduan piztu zitzaien. Bizitzan egin dituen bi gauza handienak bere semea eta euskara ikastea izan direla adierazten du.  Gaztelania kalean ikasi zuen.

 Feminista 
Frantzian pilula hartzea eta planifikazio-familiarrera joateko aukera zegoen. 1967an Simone de Beavoir irakurri zuen. Ama feminista zen, nahiz eta ez hitz hori erabili. Txoke handia izan zen Euskal Herrira etortzea.

1974an, semea jaio zenean, Donostian ez zegoen haurtzaindegirik, lagun batek  esan zion pisu batean haurtzaindegia ipini zutela. Gero Amaran zabaldu zuten Landetxe haurtzaindegia. 1976ko apirilean joan zen emakumeen lehen asanbladara. 1982ko uztailean utzi zuen militantzia.

1976an EEB Euskal Emakumeak Borrokan taldea sortu zuten. "Las borrrokas". Lehenagotik Autonomak taldekoak zeuden. Asanbladak zeuden, eta taldeak eta batzordeak. 'Koedukazioa komisioa' batzordean egiten zutena azaltzen du: matxismoa aztertzen zuten, hainbat alorretan. Mariasun Landak, Itziar Urtasunek eta Inaxi Lazkanok Zeruko Argiarako idazten zuen, EEBtik.

1978ko irailean Donostiako Zinemaldian emakumeen zikloa antolatu zuten. "Sexualidad y aborto" komisioa sortu zuten, 1979an; 1981 arte iraun zuen. Militantzia bikoitzaren eztabaida zegoen orduan, baina indarra galtzen joan zen. LKI eta LMK. Bi emakume hil ziren Donostian. Askotan joan zen emakumeak Baionara eramatera, abortatzera. Planifikazio-familiarra antolatzen ere ibili ziren.

1979ko abenduan Granadako jardunaldi feministak izan ziren, estatu mailakoak. emakume independenteen taldea sortu zuten, eta Zorroagan estatu mailako 2. topaketak antolatu zituzten. Horraino iritsi zen bere militantzia. Asanbladak han eta hemen, taldeak, batzordeak... lan handia zen.

"Crónica de los primeros años del movimiento feminista en Donostia (1976-1982)" izeneko liburua idatzi du Begoña Gorospe Pasculekin eta Carmen Diez Mintegirekin batera. Berak bilera guztietako apunteak zituen gordeta, eta hori erabili dute oinarri moduan, eta azterketa-lan handia egin dute.

"Nik ere abortatu dut" sinadura-bilketa izan zen 1971n, Frantzian. Urte horietako Le Monde egunkariko feminismoari buruzko artikuluak gordeta zituen. Baionako feministekin ere harremana zuen. Uztaritzen ere egon ziren. Bordeleko talde bat ere etortzen zen Donostiara, oso berezia. Ez zuten lokalik. Non biltzen ziren azaltzen du.

 Literatura talde gidari 
Bi literatur talde gidatzen ditu, frantsesezko liburuei buruzkoak: bat lagunartekoa eta bestea Donostia Kulturakoa. Donejakue bidea egin zuen, erretiroa hartu zuenean; Larry ezagutu zuen han, bere bikotekidea dena, eta hark 'book club' bat zeukan Bostonen. Donostian ere martxan jartzea erabaki zuen Mirenek. 10-12 urte daramatzate hilero biltzen.

 Zaletasunak 
Mendizale amorratua da eta bidaiazalea. Dantza, kantua, hizkuntzak, irakurtzea, artea, zinea... gustatzen zaizkio eta mendia. Dibortziatu zenean hasi zen mendian. Umetan udalekuetara joaten zen, eta Uztaritzera.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Paristarrak
Kategoria:Donostiarrak
Kategoria:Irakasleak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Euskal Herriko feministak