Tantirumairu ikastola

Tantirumairu Ikastola Lesakako ikastola da. Haur hezkuntza (2-6 urte) eta Lehen hezkuntza (6-12 urte) etapak eskaintzen ditu. Gaur egun, 2-18 eskaintzaz gain, zenbait proiektu osagarri ere eskaintzen ditu. Herriko neska-mutilek Beran egiten dute Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (12-16 urte).

 Sorrera eta historia 

 Testuinguru historikoa. Euskara gainbeheran zihoan Lesaka herri euskaldunean 
Lesaka herri euskalduna izan da mendez mende, euskaraz komunikatzen ziren herrikideak. Baina azken bi mendeetan euskararen erabilera debekatu zuten lege asko eman ziren. adibidez:

 1857 – Espainian Moyano Legeak eskola publikoa sortzen du, baina gaztelaniaz bakarrik izango zela ezarri zuen.
 1924 – Primo de Riveraren diktaduran. Ekitaldi publikoetan euskara erabiltzea debekatu zuten.
 1936 – Armada frankistak euskaraz hitz egitea debekatu zuen. 1938an, erregistro publikoetatik kendu zuten, eta, geroago, espazio publiko guztietatik.

1960ko hamarkadan herri mugimenduak sortu ziren euskararen erabilera berreskuratzen saiatzeko. Herri-antolakuntzari esker ikastolak sortu ziren, haurrek euskaraz ikasi ahal izateko, eta euskaltegiak ere bai, helduok ere euskara ikasi ahal izateko. 1970eko hamarkadatik aurrera, erregimen frankistaren debekuen aurkako herri-presio horri esker, euskara eta euskal kultura berreskuratzeko urrats esanguratsuak egin ziren (irakaskuntza, telebista (ETB1), egunkaria, tokiko aldizkariak, unibertsitatea (UPV-EHU), teknologia, administrazioa...).

Aipatu debekuak izan zirela-eta, 1974an Lesakako eskolak gaztelania hutsez funtzionatzen zuen, eta kalean apenas entzuten zen euskaraz .

 Sorrera 
1974an sortu zen ikastola, 7 ikasle eta irakasle batekin. Euskal Herriko bertze hainbat herritan bezala, Frankismoko hondar-garaian guraso eta laguntzaile talde baten ekimenez sortu zen, irakaskuntza euskaraz bermatzeko xedearekin.Ezin bereiz daiteke Euskal Herriak bizi zuen frankismoko azken urteetako inguru politiko eta kulturaletik. Euskal senaren piztualdiarekin bat eraikia, 7 haurrek urratu zuten bidea, gobernuaren eta herriko jende multzo baten eragozpenak gaindituz. 

Emeki-emeki aitzinera eginez, 1978 urterako herriko haurren %50a ikastolan zegoen. Kultur elkarte gisa legalitatearen barne baldin bazegoen ere, ikastetxe gisa ez, administrazioaren baldintzak ezin beterik. Udal hauteskundeetako giro nahasiak ez zion hatik bat ere mesederik eginen eta autonomia eta nortasun akademikoa bilatu nahia ibili zen.

1985, urtean Nafar Gobernua arduratzen hasten da pixka bat ikastolez, baimen akademikorik gabe daudenak normalizazio bidean sarrerazteko, eta 1986ean ikastolari eskaintzen diote Lesakako Irain ikastetxe publikoarekiko bateratzea, eskolaurretik 8. maila arte D ereduko adar euskalduna bertan sortuz eta ikastolako irakasle tituludunak aintzat hartuz. Ikastolaren erantzuna ere zehatza izan zen, Irain ikastetxe guztia euskalduntzeko plangintza garatuz gero, baietz, hots: Iraingo irakaslego erdalduna euskaldunduz eta Nafar Gobernuko Heziketa Zuzendaritzak Euskara departamenduaren bidez, euskarazko irakaskuntzarekiko zituen arau orokorrak azalduz gero. Hau, nonbait, sobera zen Nafar Gobernuarendako eta elkar hizketak bere hartan utzi ziren dindilizka.

Hauek ziren ikasle-kopuruak Lesakako ikastolan 1986an: 2-3 urteko haurrak 17; 4-5ekoak 19; 1. eta 2. mailan 21: 3. eta 4. mailan 15: 5.ean 21; 6.ean 20; 7.ean 18 eta 8.ean 16. Irakasleak orotara 9, denak tituludun eta ordura arte ikastolatik ateratako haur kopurua 37. Orotara ikastolara zihoazenak herriko %40 genuke, behe mailetan are gehiago zirelarik. Bi ikastetxe baliatzen zituzten, biak etxe zaharrak eta beste inork utzirik. 198ko urriak 9 igandean bildu den dirua bi ikastetxe horiek txukuntzeko erabili zen.
Gobernuak ez zuen artean Lesakako ikastola legez barne sartu nahi izan ikastetxeen jabetza eta baldintzak medio, horretan oinarritzen zen eskola publikoarekiko batasunaren beharra azaltzeko, eta horrelaxe egiten zuen Nafarroa guztiko ikastola anitzekin. Euskaltzale jendeak berriz, bestelako irakurkera egiten zuen horretan guztian. Garbi ikusirik leku anitzetan ikastolak konpetentzia egiten ziola eskola publikoko adar euskaldunari (Sakana, Leitza, Bortziri), eta bestetik ikastola zela Nalarroan euskal eskola nazionala litzatekeenaren oinarri gisa zegoen esperientzia bakarra, gobernuari interes handikoa zitzaion ikastolaren indarra suntsitzea, banatuz eta administrazioaren eskolekin bateratuz. Atzetik zegoena, bistan zena, ikuspegi politikoa zen. Nola ulertu bestela eskola publikoetan euskara sartzeko administrazioak egin zituen saio bakarrak ikastola haur kopuruz aski indartsu zebilen herrietan gertatzea? Legalitatearen barnean sartu nahi ez duten ikastolek bazekiten zer zuten aurrerantzean, subentzio-mozketa erabatekoa, etorkizunik ia bat ere gabeko bidea, eta testuinguru horrexetan behar ulertu 1988an Lesakan antolatu zen Nafarroa Oinez festa eguna. 

Nafar Gobernuak eman ohi duen diru-laguntza berezia ukatu izana. Izan ere, Lesakako ikastola legez kanpo utzi nahi zuen Nafar Gobernuak herri bereko eskola publikoko eskaintza euskalduna aski zela zioen argudioa medio. Ez da ahantzi behar aurtengo irailean hasi dela administrazioa Vascuencearen Legea hezkuntza sailean ezartzen, eta Tantirumairu izeneko Lesakako ikastola ez zuten gogozko sail horretako arduradunek.

 Nafarroa Oinez 1988 
​"Nafarroa Oinez 1988" Hainbat urtez legeztatu gabe egon zen ikastola, egoitzak ez zituelako beharrezko baldintzak betetzen. 1988an, azkenean, "Nafarroa Oinez" antolatzea egokitu zitzaion "euskaraz bizi, euskaraz hezi" lemapean. Lortutako diruak  ahalbideratu zuen ikastetxearen egoitza berria. Eraikin berri horrek irakaskuntzarako baldintza egokiak. betetzen zituen. 

 Ikastolaren legeztapena 
1991eko otsailaren 17an izan zen, "Otxogorrienea" berriaren  inaugurazio besta egin zen. Nafarroako Gobernuak urte horretan bertan legeztatu zuen Ikastola: 1991ko ekainean.

 25. urteurrena 
​1999-2000 ikasturtean ospatu zuten. Ikasturte osoan, hainbat ekitaldi egin ziren: Hitzaldiak, argazki erakusketa, jaialdiak... eta 25 urte horiek biltzen zituen liburuxka eta CDa argitaratu ziren.

 Nafarroa Oinez 2017 
​"Bikin bat in" lemapean 2017ko urriaren 15ean Nafarroa Oinez ospatu zuten. Urte eta erdiko auzolan erraldoiaren emaitza borobila izan zen.

 Intxaurrenea 
2023ko urriaren 21ean inauguratu zuten bigarren eraikina eta egun berean hasi ziren 50. urteurreneko ospakizunekin.

 Nondik dator izena? 
"Tantirumairu" musika-doinu baten izena da. Hain zuzen ere, Lesakako txistulariek San Juanetan jotzen dutena da doinu hori.

 Kudeaketa 
Tantirumairu ikastolak kudeaketa propioa eta autonomoa du. Guraso, bazkide- laguntzaile eta irakasleek osatutako talde eragile bat arduratzen da ikastetxearen kudeaketaz. Hori da zuzendaritza batzordea. Batzordearen lanak, bertzeak bertze, honako hauek dira: etxearen mantentze-lan eta obrak, langileen aukeraketa, ekonomia, diru-laguntzak, instituzioekiko harremanak, jangelaren kudeaketa...

 Auzolana 
Ikastolaren oinarri sendoenetakoa auzolana da sorreratik gaur egun arte dirauena. Honela antolatzen dute  ekonomiarako hain garrantzitsua de Sanfermin jaietako ostatua. Hortaz gain, herriko hainbat ekitaldien antolaketan parte hartzen dute gurasoek. Hala nola:
 Haurren Eguna
 Gau Beltza
 Ihauteriak
 Oinherri​
 Mintzoan Kux-kux

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 IkasElkar
 Ikastola
 Ikastolen Elkartea
 Zerrenda:Ikastolen Elkarteko ikastolak
 Kontxi Erro
 Karlos Santiago
 Alaitz Rekondo

 Kanpo estekak 
 Tantirumairu ikastolaren webgunea.

Kategoria:Lesakako ikastetxeak
Kategoria:Tantirumairu ikastola
Kategoria:Nafarroa Garaiko ikastolak