Jacques Laskar

Jacques Laskar (Paris, 1955eko apirilaren 28a) frantziar astronomoa da. Frantziako Ikerketa Zientifikoen Zentro Nazionaleko (CNRS) ikerketa-zuzendaria da, eta Parisko Behatokiko Zeruko Mekanika eta Efemerideen Konputazio Institutuko (frantsesez, IMCCE) Astronomia eta sistema dinamikoetako kidea. CNRS Zilarrezko Domina jaso zuen 1994an, eta Milutin Milankovic Domina 2019an. 2003tik, Frantziako Zientzien Akademiako kide da.

 Heziketa eta hasierako irakaskuntza-lana 
Cachango École Normale Supérieure-ra joan ondoren, Jacques Laskarrek bigarren hezkuntzako eskolak eman zituen 1977tik 1980ra, eta 1981ean matematikako agregazioa gainditu zuen. Ondoren, astronomia eta zeruko mekanika ikasi zituen, 1984an tesia amaituz. Bureau des Longitudes erakundeko CNRSko ikertzaile bihurtu zen 1985ean.

 Ikerketa-lanak 

 Eguzki-sistemaren egonkortasuna 
1989an, Laskarrek frogatu zuen Eguzki-sistema kaotikoa dela, eta ez ia periodikoa, Laplacek eta Lagrangek ondorioztatu zuten bezala. Zehazki, Lyapunov adierazle maximoaren estimazioa kalkulatu zuen, hurbileko bi orbiten dibergentzia esponentziala  dela neurtu zuen, hau da, Eguzki-sistemarko ibilbideak aurreikustea posible dela 10 Myr unitatetan, baina ezinezkoa dela 100 Myr unitate baino gehiagotan. Kaotikotasun hori, batez ere, Merkurio, Artizarra, Lurra eta Marte barne planetetatik dator.

2009an, berak eta bere lankide Mickaël Gastineauk ezegonkortasun orbitalaren zenbakizko simulazioak sortu zituzten hurrengo bost mila milioi urteetarako. Haien ereduak, aurreko ikertzaileek erabilitakoek ez bezala, Albert Einsteinen erlatibitate orokorraren teoria kontuan hartu zuen. Horrek alde txikia izan zuen denbora tarte laburrean, baina denbora luzean zeharo desberdinak ziren orbita-ibilbideak sortu zituen. Ikertzaileek 2501 agertoki posible aztertu zituzten, eta horietako 25ek oso eguzki-sistema diferente batekin amaitzen zuten.

 Planeten zeihartasun kaotikoa 
Laskar-ek eguzki-sistemako skew planeten eboluzioa aztertzen ere lagundu zuen. Adibidez, Artizarraren errotazio atzerakoiari buruzko bere lanean. Alexandre Correia lankidearekin, Parisko Astronomie et Systemes Dynamiques zentroan, jakin zuen atmosferak agian planetaren biraketa moteldu zuela eta gero beste aldera biraka hasi zela.

 Paleoklimatuak 
Paleoklimatoen teoria astronomikoan lagundu du, planeten orbitak eta eguzki-sistemaren zeihartasuna aztertuz eta klimaren azterketarekin erlazionatuz denbora-eskala geologikoetan. 

 ikus, gainera 

 Zeruko mekanika
 Kaosaren teoria
 Milankovitch zikloak
 Eguzki-sistemaren sorrera eta garapena
 Ander Murua Uria

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Jacques Laskarren hasierako orria IMCCEren gunean

Kategoria:Gizabanako biziak
Kategoria:1955eko jaiotzak
Kategoria:Frantziako Zientzien Akademiako kideak
Kategoria:Astronomoak