Viandengo gaztelua

Viandengo gaztelua (luxenburgeraz: Veianer Schlass), Luxenburgoko iparraldean dagoen Vianden komuna eta hiribilduan kokatua, Rhin ibaiaren mendebaldeko gaztelu handienetako bat da. IV. mendekoa da eta, jatorrian, erromatar aurreratuko postu gisa erabili zen.

 Kokapena 
Muino harritsu batean dago gaztelua, 310 metroko altueran, eta Vianden hiria ikusten da. Gazteluak eta bere menpeko eraikinek 90 metroko luzera dute guztira.

 Historia 
Lehen egitura 275. urtean eraiki zen, Gran-Remis-Colonia erromatar galtzadako bide batean. Hiriko babesleku bezala erabili zuten erasoen aurka, 430 edo 440an gotorlekua abandonatu zuten arte. Viandengo gaztelua erromatarren garaiko castellum baten setioan eraiki zuten. Sotoa Inperio Karolingiarraren babeslekua izan zitekeen. Historikoki, Viandengo lehen kondea 1090ean aipatzen da. Gazteluak Viandengo konde garrantzitsuen egoitza izaten jarraitu zuen XV. mendearen hasiera arte. 1000. urtean, gutxi gorabehera, Erdi Aroko lehen harrizko gaztelua eraiki zen lurrean, eta zaintza-dorre bat zuen, inguruan horma obalatu bat zuena defentsa gisa. 1994an egindako indusketa batek merovingiar garaiko Antzinate Berantiarreko Dorrea lurpetik ateratzea ahalbidetu zuen, bertan aurkitutako egurrezko aldamioen analisiaren bidez datatua izan zena. Hori da gunean dagoen Erdi Aroko lehen gaztelutik ezagutzen den egitura bakarra.Evy Friedrich, "Burgen und Schlösser", Editions Guy Binsfeld, Luxembourg. .

1100. urtearen inguruan, dorretzar karratu bat zuen lehen bizitegi-gaztelua eraiki zen, baita sukaldea, kapera eta bizitegi-gelak ere; horrek adierazten du garai hartan familia aristokratiko bat bizi zela han. . mendearen lehen erdian, bizitegi-dorre berri bat gehitu zen, aurrekoa baino handiagoa, eta kapera dekagonal ospetsu bat, jauregia handitzen zen bitartean. Kaperaren oinplano dekagonala 1170ekoa da (baita bertako egurrezko aldamioei esker ere). Une horretan, elementu arkitektonikoak ere gehitu zitzaizkion egongelari, izaera emateko. Galeria handi bat eraiki zen, egongela eta kapera lotzen zituena. . mendearen hasieran, 10 eta 13 metro bitarteko bi solairuko jauregi berri bat kaperarekin lotzen zuen galeria handi batekin eraiki zen. Kaperaren bigarren mailak erromaniko estiloaren nolabaiteko eragina izan zuen, eta aurkitutako egurrezko erlaitz eta aldamioei esker, birmoldaketak 1196. urtekoak izan daitezke. Dorreari oinplano oktogonal bat erantsi zitzaion, egituren lerroa osatzeko. Eragin erromaniko hauek Federiko III.ak finantzatu zituen. Gehigarri horiek erakusten dute Vianden-eko kondeek Luxenburgoko Etxearekin lehiatu nahi zutela. Azken aldaketa handia XIII. mendearen erdialdean gertatu zen, gaztelu osoa estilo gotikoa islatzeko egokitu zenean.
Azkenik, 1621ean, Maurizio Orange-Nassau-Viandengo Printzeak Nassau Jauregia eraiki zuen, XI. mendeko dorrearen alboko hegal kaltetuaren ordez.Gaby Frantzen-Heger, "Castle-Palace of Vianden", Les Amis du château de Vianden, Vianden, 1998. .

XVI. mendean zehar, Viandengo kondeek gaztelua gutxi-asko abandonatu zuten, Nassau-Orangeko Etxearen titulu gehigarria irabazi baitzuten, Elisabethek, Viandengo Enrike II.aren bilobak, Vianden konderria bere gazteluarekin batera oinordetzan hartu ondoren. Honek Vianden eta Nassauko Etxearen arteko elkartze luzea hasi zuen. 1564an,  Gilen I.a Orange-Nassaukoa printzea, Nassau eta Viandengo kondea, Vianden-en interesatu zen hasiera batean, non Luxenburgon lehen labe garaia eraiki zuen, baina 1566an alde egin zuen Filipe II.a Espainiakoa erregearen aurkako Holandako erreboltaren buru izateko. Ondorioz, Felipek gaztelua konfiskatu eta Peter Ernst von Mansfeld Luxenburgoko gobernadoreari eman zion. 1417an hil zen Vianden azken ondorengoa eta berarekin batera erori zen gazteluaren garrantzi guztia. Gaztelua biltegi bezala erabili zen eta nobleen ospakizunak bertan behera utzi zituen. Jabetzaren kanpo-egiturak nekazaritza- eta artisautza-baliabideek eraitsi zituzten.Jean Milmeister, "Vianden, Cité médiévale", Editions Guy Binsfeld, Luxembourg 1984. .

1820an, Gilen I.a Herbehereetakoa erregeak gaztelua saldu zion Wenzel Coster erregidoreari, 3200 florinen truke. Coster eraikina eraisten hasi zen, sabaiko teilak, egurrezko estaldurak, ateak eta leihoak piezaz pieza salduz. Sabaiko habeak eta kobrezko eta berunezko kanaletak ere saldu ziren. Horren ondoren, gaztelua hondatu egin zen.Jean Milmeister, "Vianden, Cité médiévale", Editions Guy Binsfeld, Luxembourg 1984. .

 Zaharberritzea 
ezkerrera|thumb| Vianden gazteluaren aurriak, Nicolas Liezen marrazkia (1834)
Hainbesterainokoa izan zen bere mendekoen haserrea gazteluaren tratu txarrengatik, ezen 1827an erregeak, Viandengo kondeak berak, hondakinak 1.100 florinen truke berrerosi baitzituen zaharberritze lanak hasteko itxaropenarekin. Zoritxarrez, 1830eko Belgikako Iraultzak inguratu zuen, eta 1851ra arte ez zen Henrike Herbehereetakoak kapera bere kontura berreraiki eta sabai baxuagoa eman zion. 1890ean Adolfo Nassau-Weilbourgokoa Luxenburgoko Duke Handi bihurtu zenean, Bobo Ebhardt alemaniar espezialistari zaharberritze lan handiagoa eskatu zion. Ebhardtek aurrerapen garrantzitsuak egitea lortu bazuen ere, bere lana eten egin zuen Lehen Mundu Gerrak.

Bigarren Mundu Gerran, 1944ko azaroaren 19an, Vianden-eko Guduan, gaztelua Waffen-SSen aurka trebetasunez defendatu zuten Luxenburgoko Erresistentziako kideek nazien okupazioaren aurka, eta balio militarren bat zuela frogatu zuen, baita gerra modernoaren baldintzetan ere.

1962ra arte ez zen zaharberritzea berriro kontuan hartu, eta horrek armategia berreraikitzea ekarri zuen. Aurrerapen gehigarria gazteluaren jabetzari buruzko kontuek oztopatu zuten. Soilik Joan Luxenburgokoak 1977an gaztelua Estatuari utzi ondoren jarraitu zuten obrek. 1978an, hormak, hormapikoak eta sabaia berreraikitzean jarri zuten arreta. 1979an, kaperak beste sabai bat ere jaso zuen, eta jatorrizko itxura gotikoa islatzeko zaharberritu zen, 1667ko sutean galdu baitzen, tximista batek eraginda. Dorre zuria ere sendotua izan zen eta teilatu koniko batez errematatua. Azkenik, Nassau jauregia 1981-1982an erabat zaharberritu ondoren, ahaleginak egin ziren barrualdea ahalik eta modurik egiazkoenean berritzeko. Arma Aretoa 70 bat oin luze da eta armadura, alabarda eta pikak ditu. Bizantina Galeriak 90 oin luze eta 30 oin luze neurtzen ditu, eta 10 leiho hirustadun ditu. Barnealdeetan arku-tiroa egiteko erabiltzen zen. Otordu aretoak 1450eko tximinia dauka, Nassau / von Lootzen familiaren armarriarekin eta armarriarekin apainduta. Zaharberritze guztiak 1990ean bukatu ziren.

 Gaztelua gaur egun 
Gaztelua zabalik dago urte osoan zehar, goizeko 10etatik arratsaldeko 4ak arte, egunero. Martxoan eta urrian, arratsaldeko 5ak arte luzatuko da ixteko ordutegia, eta udako hilabeteetan, arratsaldeko 6ak arte. Bisita gidatuak ere eskaintzen dira."Vianden Castle" , Association des châteaux luxembourgeois. Retrieved 15 April 2011.

 Galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 



Kategoria:Luxenburgoko gazteluak