Sushila Karki

Sushilik Karki (Shankarpur, Nepal, 1952ko ekainaren 7a) nepaldar jurista, idazlea eta politikaria da, 2025eko irailaren 12tik Nepalgo behin-behineko lehen ministroa da, herrialdean egondako protesten ondorioz. Nepalgo Gobernua zuzentzen duen lehen emakumea da, eta aurretik Nepalgo Auzitegi Goreneko epaile nagusi izan zen 2016ko uztailaren 11tik 2017ko ekainaren 6ra. Zeregin horretan ere lehen emakumea izan zen.

 Lehen urteak eta hezkuntza 
Karki 1952ko ekainaren 7an jaio zen Shankarpur-eko (Nepal) Kshetri familia batean. Familiako zazpi seme-alabetatik zaharrena da.

Tribhuvan Unibertsitatera joan zen eta 1972an Arte Batxilergoa amaitu zuen. Ondoren, Zientzia Politikoak ikasi zituen Indian. 1975ean Zientzia Politikoetako masterra egin zuen Banaras Unibertsitate Hinduan. Tribhuvan Unibertsitatera itzuli zen Zuzenbidea ikastera, eta 1978an graduatu zen.

 Ibilbide profesionala 

 Lehen pausoak 
1985ean Karki irakasle laguntzaile gisa ari zen lanean Mahendra Campusean, Dharanen. 1990eko Herri Mugimenduan parte hartu zuen, Panchayaten erregimena eraisteko. Biratnagar kartzelan egon zen preso denbora horretan; Kara eleberria idatzi zuen gero, bere bizipenetan inspiratuta. Nepalgo Abokatuen Elkargoko abokatu nagusi bihurtu zen 2008an.

 Nepalgo Auzitegi Gorena 
Karki ad hoc epaile izendatu zuten Auzitegi Gorenean, 2009ko urtarrilean. Hurrengo urtean bere postua finko bihurtu zen.

2016ko apirilean Kalyan Shrestha justiziaburuak erretiroa hartu ondoren, Konstituzio Kontseiluak Karkiri proposatu zion kargua hartzea. Ad hoc gisa aritu zen, hurrengo uztailean parlamentuak bere izendapena berretsi zuen arte. 

Justiziaburu gisa jardun zuen lehen emakumea izan zen, eta izendatu zuten unean ezaguna zen zorrotza izateagatik eta ustelkeriaren aurka egiteagatik. Horregatik, bere aurkako oposizioari aurre egin behar izan zion. Gobernuak bere aurka lan egitea leporatu zion, Auzitegi Gorenak Jaya Bahadur Chand Nepalgo poliziaburu izendatzea baliogabetu ondoren. 2017ko apirilean hasi ziren haren aurkako impeachment prozesuak Parlamentuan, Nepalgo Kongresuaren eta CPNren eskutik, eta kargugabetu egin zuten.

The Himalayan Times egunkariaren arabera, impeachment prozesuak "motibazio politikoak" zituela esan zuten askok, "goi mailako epaiak zapuzteko asmoz". Zeid Ra'ad Al Hussein Nazio Batuen Erakundeko Giza Eskubideetarako goi komisarioaren esanetan, "hura kargutik kentzeko saiakerak kezka larriak sorrarazten ditu Nepalgo Gobernuak justizia trantsizionalarekin eta zuzenbide estatuarekin duen konpromisoaren inguruan". Hura kargugabetzeko erabakiarekin desilusionatuta, Bimalendra Nidhi orduko lehen ministrorde eta Barne ministroak dimisioa eman zuen. Halaber, Rastriya Prajatantra Alderdiak Nepalgo Kongresuarekin eta CPNrekin osatzen zuen koalizioa utzi zuen. Maiatzean, Auzitegi Goreneko Cholendra Shamsher Rana-k prozedura eten egin zuen. Ondorioz, presio publikoa zela eta, Nepalgo gobernuak atzera egin zuen. Karkik dimisioa eman zuen 2017ko ekainaren 6an, 65 urteko adin-mugara iritsi ondoren.

Erretiroa hartu ondoren, Karkik autobiografia bat idatzi zuen bere bizitza goiztiarrari eta epaile bizitzari buruz. Nyaya izenburuarekin argitaratua, Karkik argudiatu zuen demokrazia sistema judizialaren independentzian oinarritzen dela. Hurrengo urtean Kara eleberria argitaratu zuen.

 Nepalgo behin-behineko lehen ministroa 
2025eko Nepalgo protesten ondoren, K. P. Sharma Oli lehen ministroak dimisioa eman zuen. 

Interneteko Discord plataforman egindako kontsulta batzuen ondoren, Sushila Karki behin-behineko lehen ministro izendatu zuten, eta Nepalgo historiako lehen emakumea izan zen kargua betetzen. 2025eko irailaren 12an, behin-behineko lehen ministro kargua zin egin zuen.

 Bizitza pertsonala 
Durga Prasad Subedi-rekin ezkondu zen, 1973an Royal Nepal Airlines DHC-6 hegazkinaren bahiketan parte hartu zuen Nepalgo Kongresuko kidearekin. Banaras Unibertsitate Hinduan ikasten ari zela ezagutu zuten elkar. Gutxienez seme bat dute.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Gizabanako biziak
Kategoria:Nepalgo politikariak
Kategoria:Nepalgo idazleak
Kategoria:Emakume politikariak
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Emakume epaileak