María Soliño

María Soliña, María Soliño edo María Solinha (Cangas de Morrazo, Pontevedra, 1551 - XVII. mendea, 1617 ondoren) galiziar arrantzalea eta lurjabea izan zen, sorginkeriagatik 1621ean epaitua, hirurogeita hamar urte zituela, Santiago de Compostelako Inkisizio espainiarrak. Torturatua izan zen aitortu arte martirioa saihesteko. 

Maria Soliña estatus ekonomiko ertaineko emakumea zen, eta horrek ekarri zion Ofizio Santuaren atxiloketa, hiribilduaren gainbehera ekonomikoan, eta turkiar eraso baten ondoren, Cangaseko eliteen gainbeheraren aurrean bere ondarea bereganatzeko asmoz.

Defentsa mekanismo gisa, lurren jabeek plan bat prestatu zuten, Inkisizioarekin adostuta, hamarkadetan izan zuten botere ekonomikoa ez galtzeko. Plan hori Inkisizioa sorginak salatzeko erabiltzea zen (oro har, jabetza garrantzitsuak zituzten emakumeak, baina txirotzat ere jotzen zituzten, susmorik ez pizteko); Inkisizioak eta salatzaile nobleak lortutako irabaziak partekatuko zituzten.

 Ibilbidea 
Jakina da 1551n jaio zela, Cangas herrian bertan, baina ez dakigu noiz hil zen. Ez dago heriotza-partidarik. Azken puntu horrek Maria Soliñaren sekula hil gabeko pertsonaia sortzeko beharrezko hegoak emango lizkioke herri-irudimenari.

Pedro Barba herriko arrantzalearekin ezkondu zen. Gizon horrek, bere ontziaz gain (dorna bat), arrainaren manufaktura enpresa bat ere izan zuen. Senar-emazteek seme-alabak izan zituzten, baina ez dakigu zenbat.

 Cangas hiribildua garai hartan 

 XVI. mendea 
XVI. mendearen hasieran, Cangasek mojen monasterio bat zuen. Cangas arrantza-hiri garrantzitsua zen,  bertako portutik legatz, itsas aingira eta beste espezie asko ateratzen ziren, eta freskoak saltzen ziren edo lehorrak esportatzen ziren Espainiako eta atzerriko hainbat probintziatara.

 Pirata berberiskoak 
Geronimo Nuñez prokuradorearen memorial batek kontatzen du 1617ko abenduaren 9an pirata berberiskoen eskuadra bat Vigoko itsasadarrera iritsi zela, bi mila gizon lehorreratuz Cangasen, Rodeirako puntaren eta Balea puntaren artean.  Herria arpilatu eta erre egin zuten, eta depresio ekonomikoko sakon batean murgildu zuen, non nobleak aberastasunak galtzeko beldur ziren, basailuek eskatzen zituzten errentak ezin zituztelako ordaindu. Inbasio horretan hogeita hamahiru pertsona hil ziren, laurogei inguru harrapatzen dituzte eta ia berrehun etxe erreta uzten dituzte, eta arrantza-aparailuak eta txalupak suntsitu egiten dituzte. Inbasioak eragindako txirotasunaren erakusgarri, tokiko noble batek gutun bat bidali zion erregeari, kangizarrak zergak aldi batez ordaintzetik salbuesteko eta, horrela, eremua azkar berreskuratzeko eskatuz.

 O Morrazoren hiriburua 
Hiribildua pirata berberiskoen hondamenditik suspertzeko denbora behar izan zuen arren, XVIII. mendearen amaieran eta XIX. mendearen hasieran, Cangasek bere garrantzia berreskuratu zuen O Morrazo Penintsulako hiriburu bihurtuz, nahiz eta 1836ko udal zatiketarekin bere eragina mugatuta geratu.

 Bere ondasunak 
Barba familia herriko erdigunean zegoen harrizko bi solairuko etxe batean bizi zen, Cangaseko patin-etxe tipikoetan. Maria Soliñok, oinordetzaz, zenbait finka zituen. Pedro Barbak eta bere koinatuak, Mariaren nebak, enpresa bat sortu zuten bien artean itsasadarreko arraina arrantzatu, manufakturatu eta esportatzeko.
Hala ere, familiaren jabetzarik garrantzitsuenak emakume hori Cangas de Morrazoko kolegiatan eta Aldango San Cibran elizan aurkezteko eskubideak ziren.

 Aurkezteko eskubideak 
Eskubide hori zen eliza baten fundatzailearen ondorengoek titularrari proposa ziezaioketela hutsik geratzen zenean, eta, aldi berean, eliza horrek sortzen zituen onuretan parte har zezakeela.

 Maria Soliñoren aurkako akusazioak 
Aberastasun handia izateaz gain, mitoak dio erotu egin zela bere senarra eta seme-alabak 1617ko inbasioan hil ondoren. Gauero hondartzara joaten zen, olatuak entzun eta hondarretan ibiltzen zen, hildako ahaideak gogoratuz; itsasoak gorpuak eraman zituen eta Maria Soliño otoitz egiten ari zen itzul zitezen  hori nahikoa arrazoi izan zen susmo txarra hartzeko eta prozesua hasteko.

 Sorgin-ehizan parte hartzea 
Herriko emakumerik aberatsenetakoa izanik, nobleen arreta erakarri zuen berehala. Bederatzi emakume, Soliño barne, epaitu eta zigortu zituzten sorginkeriarekin zerikusia zuten hainbat kargurengatik. Beharrezko datuak aurkituta, eta behar ez zirenak asmatuta, Ofizio Santuko espetxe sekretuetara eraman zuten.

 Prozesu penala 
Maria Soliño atxilotu eta torturatu egin zuten, bi hamarkada lehenagotik sorgina zela aitortu zuen arte. Ondasunak eta aurkezpen-eskubideak konfiskatu zizkioten (zer zen Ofizio Santuaren helburu nagusia), eta penitente habitua sei hilabetez eramatera kondenatu zuten, baina ez dakigu zigorraren aurretik edo ondoren hil zen, ez baitago heriotza-aktarik. Bestalde, torturatu eta denbora gutxira hil zela uste da, hirurogeita hamar urterekin, torturak eragindako kalte fisiko eta psikikoak nabarmenak baitziren.

Maria Soliño pobre eta bakarrik hil zen, baina beti egon da oroimen kolektiboan, nahiz eta bere irudia sorgin eta ero bezala desitxuratu den.

 Maria Soliña literaturan, antzerkian, zineman, operan eta musikan 

 “A defensa da Vila. María Soliña”, Xosé Manuel Pazosen antzezlana, Turkiako lehorreratzea eta Maria Soliñaren historia irudikatzen dituena.
 1962 - "María Soliña", Celso Emilio Ferreiroren "Longa Noite de Pedra" poema-liburuko poema.
 1999 - "María Soliña", Antonio Ignacio Paz Valverde musikariak Celso Emilio Ferreiroren poema musikatuz Carlos Núñezen "Os Amores Libres" albumerako moldatutako abestia (geroago, 2022an, Mägo de Oz fölk-metal talde espainiarrak musikatu zuen, Love and Oz II diskoaren zati gisa).
 2012 - "A paixón de María Soliña", Emilio Fernández eta Alfonso Castañok María Soliñari buruz egindako dokumentala.
 2015 -  Pemón Bouzasen "La voz del viento", eleberria (LX Ateneo Ciudad de Valladolid Eleberri Saria, 2014).
 2020 - "María Solinha", Ignacio Vilarrek zuzendutako filma, Vía Láctea Filmes S. L.
 2021 -Millan Picoutoren "María Soliña", "El macrocosmos" obra osoan bost ekitalditan izandako tragedia. Linteoa.
 2021 - "María Soliña",  Nacho Mañáren galizierazko folk opera, Xosé Manuel Pazosen testuan oinarritua.
 2022 - "Maria Soliña"  Mago de Ozen abestia "Love and Oz vol.2" albumean.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 1617 - Jerónimo Nuñez, "Memorial al Rei" (iturririk fidagarriena dela uste da; memoriala 1617an bidali zuen Jerónimo Núñezek, Cangaseko prokuradoreak).
 1962 - Celso Emilio Ferreiro, Longa noite de pedra; Carta á miña muller; María Soliña; Deitado frente ao mar; Romance incompleto: en "Longa noite de pedra", Coloquio: Letras, ISSN 0010-1451, N.º. 139, 1996 (Nós: a literatura galega liburuari eskainitako alea. Pilar Vázquez Cuestaren Antologia/Koord.), or. 160-164
 2009 - Guillermina Domínguez Touriño y Felicia Estévez Salazar: Tres mulleres galegas de armas tomar: María Balteira, María Castaña e María Soliña. Santiago de Compostela: Baía Edicións.
 2018 - Teo Palacios, La columna, María Soliño y la Inquisición, Clío: Revista de historia, ISSN 1579-3532, N.º. 197, 2018, or. 98-98

 Kanpo estekak 
 "Cangaseko Sorginak eta Inkisizioa, Maria Soliña" Cangaseko Udala.
 "María Soliña", Celso Emilioren poema, Amancio Pradak interpretatua. Celso Emilio Ferreiro Fundazioa.

Kategoria:XVI. mendeko heriotzak
Kategoria:Cangastarrak
Kategoria:XVI. mendeko jaiotzak
Kategoria:Inkisizioa
Kategoria:Inkisidoreak
Kategoria:Inkisizioaren biktimak
Kategoria:Emakumeak
Kategoria:Sorginkeria