San Bartolome baseliza (Angostina)

San Bartolome ermita Angostinako kontzejuan dagoen eraikin erlijioso katoliko txiki bat da, Bernedoko udalerrian, Arabako probintzian.

 Kokapena 
Muino baten gainean, haitzartearen hasieran eta Burdin Aroko Cividadeko herri gotortu garaiaren parean dago. Bertan, erromatar hilerri bat egon zela uste da, eta hilerriak erromatar garaian, hirien sarrera bideen ertzetan zeudenez, herri edo hiri bat ere egongo zen hurbil.

 Historia 
ezkerrera|thumb|San Bartolome baseliza

 Kanpokoa 
Micaela Portilla ustez, XIII. mendean eraiki zen, kanoi-erdiko ganga eta parpain-arku zorrotza dituen habeartearen lehen atala ikusita. Bere hormak egiteko, erromatar garaiko inskripzioak zituzten zituzten hilarriak erabili ziren.

 Barnealdea 
Geroagokoa da, seguruenik XVI. mendearen amaierakoa, abside poligonala. Izarrak marrazten dituzten nerbio zuzen eta kurbatuak dituen mentsula sinpleetan oinarritutako gangaz estalita dago. Portillaren ustez, agian 1556. urtearen inguruan eraiki zen, Bernedoko Komuneriak Lapoblacionen bilduta,  ermita konpontzea erabaki zuenean. Habeartearen atzealdea egurrez estalita dago.

Lehen balio handiko Ama Birjina zegoen, Jesus Haurrari lore bat eskaintzen ziona. Gaur egun, Ama Birjina hori Gasteizko seminarioan (elizbarrutiaren artxibo historikoa ere badena) dago. Oso hondatuta dagoen arren, bere tamainagatik, itxura dotoreagatik eta bere itxura ederragatik nabarmentzen da, kontu handiz landutako oihal angelutsuen tolesturarekin. Haurra, Mariaren ezkerreko belaunaren gainean, herrirantz itzultzen da bedeinkatuz. Ama Birjinak lore bat eskaintzen dio.

Erretaula sinplea da. Erdian, XVII. mendeko tenplete batek, dentikuluz apaindutako frontoi triangeluar batez errematatua, titularraren irudi txikia hartzen du. Bere inguruan, arkitrabearen muturretan pare bat kopa dituen pilastrazko marko soil bat du.      thumb|200x200px|Inskripzioa hilarrian

 Erromatar idazkunak 
Hormen eraikuntzan, inskripzioak zituzten erromatar materialak erabili ziren. Horietako bi, hilarri bat eta botozko idazkun bat, absidearen alboko habeartearen angeluan ikus daitezke, eraikinaren iparralderantz, eta beste bi, aldare bat eta hilarri bat, hegoaldean dagoen hormabular batean. Angostinako idazkunak, Alba/Gastiain tailer epigrafikoak egin zituela identifikatu da. Tailer horrek egindako beste idazkunak herri hauetan aurkitu dira: 1. Durruma, 2. Ibarguren, 3. Ozkaritz, 4. Ilurduia, 5. Kontrasta, 6. Larragoa, 7. Gastiain, ezagunena eta hilarri ikusgarrienak dituena. Eta 8. Ibernalo/Santikurutze Kanpezu, 9. Marañon, 10. Angostina y 11. Aguilar Kodes.

Aldarean zegoen beste bat, mahaiaren angeluan, Arabako Arkeologia Museoan dago, eta hau idatzi zuten bertan: 

Hauek dira aurkitu diren zortzi idazkunak:

 Kodeak: ERAlavesa 00003 = ILER 06184 = HAE 01779 = EDCS-ID: EDCS-46100427  Testua: AEMILIVS.MA / TERNVS. FLORI / FILIVS. ANNO / XX.H.S.E Testua laburdurak osatuz: Aemilius Ma/ternus Flori / filius anno(rum) / XX h(ic) s(itus) e(st).  Itzulpena: Emilio Materno, Flororen semea, hogei urtekoa. Hemen datza. Hilarria da.
 Kodeak: ERAlavesa 00004 =  EDCS-ID: EDCS-46100428  Testua laburdurak osatuz: Am/bato / an(norum) XXXV / [A]ndioni / an(norum) XXXV / C[
 Kodeak: ERAlavesa 00005 = EDCS-ID: EDCS-46100429  Testua laburdurak osatuz:  M(arco) Vibio Q(uinti) (!) / Flavino an(norum) XXIII / Vibia / Marcelina / fratri p(osuit) / l(ibens) m(erito)
 Kodeak: ERAlavesa 00006 = HEp 1998, 00001 = AE 1998, 00774 = EDCS-ID: EDCS-11800903 datazioa: 151 a 235  Testua laburdurak osatuz:  Pro salute et / reditu Aciliorum / C(ai) et Severi / Calpurnius / Flaccus Procul[i] / f(ilius) Suestatiensis / v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito). Botozkoa da.
 Kodeak: ERAlavesa 00007 = EDCS-ID: EDCS-46100430  Testua laburdurak osatuz: Flav<u=O>s / [3]nis fi(lius) / Baelisto v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito). EDO, Sáenz de Buruagaren irakurketaren arabera: Flauos [Andio] / nis fi(lius) * [---] / Baelivio v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito) Botozkoa da.
 Kodeak: ? Sáenz de Buruaga (1994) Testua laburdurak osatuz: [------] / [---] Baelibio / [---] + TEA A  [---] / v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito)
 Kodeak:
 Kodeak:
Sáenz de Buruagak hiru idazkunetan agertzen den Baelibio (datiboan) jainkoa, Bilibio mendiarekin eta balizko mendiaren gurtzarekin. Bilibio mendia (Riscos de Bilibio), Obarenes mendien ekialdean dago, Conchas de Haro ingurunean. 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 




 Kanpo loturak 

 PhotoAraba Signatura ES.01059.ATHA.GUE.CD.00186

Kategoria:Bernedo
Kategoria:Erromatarrak Euskal Herrian
Kategoria:Latindar epigrafia