Alice Gray

Alice E. Gray (1914ko ekainaren 7a - Norwalk, Connecticut,1994ko apirilaren 27a) Ameriketako Estatu Batuetako entomologoa izan zen. 43 urtez entomologo gisa lan egin zuen New Yorkeko Natur Historiaren Amerikar Museoan (AMNH), intsektuen modelo handiak sortuz, idatziz eta ilustratuz. "Zomorroen Anderea" ezizenez ezaguna, dibulgazio eta hezkuntza lanak egin zituen museoan eta tokiko eskoletan, eta The Tonight Show saioan agertu zen. Intsektuekiko zuen interesaren hedapen gisa hasi zen origamia praktikatzen, museoaren Gabonetako zuhaitza apaintzeko origami izakiak erabiltzeko tradizioa hasiz. 1960ko hamarkadan, origami komunitatean gehiago inplikatu zen eta, 1978an, Lillian Oppenheimer eta Michael Shallekin batera, Friends of the Origami Center of America sortu zuen New Yorken, gaur egun Origami USA bezala ezagutzen dena.

 Biografia 
Gray 1914ko ekainaren 7an jaio zen, aita ingeniaria zen eta ama baserritarra. Txikitatik izan zuen intsektuekiko interesa. Amak onartu egin zuen berak jasotzen zituen intsektuak mantentzea, afalordua baino lehen zer jaten zuten jakiteko baldintzarekin, eta, horrela, Alice gaztetatik entomologo gisa trebatzea sustatu zuen. Institutuan bazekien Natur Historiaren Amerikar Museoan lan egin nahi zuela eta Intsektu eta Armiarma Departamentura deitzen zuen lan eske. Frank E. Lutz orduko presidenteak emandako aholkuetan oinarrituta, biologia, entomologia eta ilustrazio zientifikoa ikasi zituen Cornell Unibertsitatean.

 Natur Historiaren Amerikar Museoa 
1937an Cornellen graduatu zenean, museoan hasi zen lanean, eta han jarraitu zuen erretiroa hartu arte.

Ilustratzaile, modelatzaile eta idazle aditua zela erakutsi zuen, eta harreman publiko eta komunikazio jarduera ezberdinak egin zituen. Museoko argitalpenetan idatzi zuen, saileko erakusketa asko sortu zituen, modelo handiak eraiki zituen eta 2016. urtean oraindik erabili diren entomologia liburuxkak ilustratu zituen.

Bere proiektuetako bat eskala handiko intsektuen modeloak sortzea izan zen, "munstroen modeloak" deitu zituenak. 1945ean bere modelismo prozesua eta bere asmoa azaldu zituen Mechanix Illustrated-eko artikulu luze batean. 6 hilabete behar izan zituen lehen modeloa sortzeko, eta haren zehaztasuna ziurtatzeko ahalegina egin zuen. "Ondo egindako modeloa testu eta altxor bat da... Museoan modelo horien aurretik igarotzen diren ehunka pertsonetatik askok ez dituzte inoiz ikusten. Beste batzuek begiratu bat eman, listua irentsi eta korrika egiten dute. Badira, ordea, begiratzen, ikusten eta gogoratzen dutenak museoetako modelismo guztia beraientzat egiten dela". Bere lanaren adibide gisa arkakuso bat aipatu zuen: "Mikroskopioaren lentean sei lagunentzako afaria egiteko bezain handia den arkakuso bat, miragarriro arinduta agertzen da, eta horrela ileen artean oztoporik gabe irristatzeko moduan".

Entomologia Saileko zientzia-laguntzaile gisa, Gray zen intsektuen arloko hezitzaile eta komunikatzaile nagusia. Museoan lan egiteaz gain, intsektuak eta armiarmak eramaten zituen New Yorkeko eskola publikoetara, klasean erakusteko. Komunitatearekin zuen konpromisoagatik lortu zuen 'Zomorro anderea' ezizena. 1960ko eta 1970eko hamarkadetan telebistan agertu zen bere intsektuekin, The Tonight Show saioaren atal batean barne.

 Origami 
Grayk origamiarekin izan zuen lehen harremana liburu bat erosi zuenean izan zen. Liburu horren azalean papiroflexiazko txitxarra bat ageri zen. Hobby bat bezala hartu zuen, baina bere interesa handitu egin zen 1960ko hamarkadan Lillian Oppenheimer ezagutu ondoren. Oppenheimerrek Estatu Batuetan egin zuen ezagun origamia, eta haren bilduma ikusi ondoren, Grayk kontuan hartu beharreko artetzat hartu zuen origamia. Grayk bilduma taxonomizatu eta antolatzeko eskaini zuen bere burua, gerora Origamian-en historia nagusia izan zen proiektua. 1964an, aldizkari horretako editoreak eta arte zuzendariak beren karguak utzi zituztenean, Grayk biak bete zituen, lehenik aldi baterako neurri gisa eta geroago behin betiko.

1978an, Oppenheimer eta Michael Shallekin batera sortu zuen New Yorkeko Friends of the Origami Center of America irabazi-asmorik gabeko erakundea. Modeloen garapenean, liburuak idazten eta papiroflexia komunitateari laguntzen egindako lanagatik nazioarteko errekonozimendua lortu zuen. Grayk bulego bat lortu zuen elkartearentzat museoaren barruan, eta 2016an ere lanean jarraitzen zuen. Oppenheimer 1992an hil zenean, Origami USA izena hartu zuen, eta Estatu Batuetako origami erakunderik handiena izaten jarraitzen du.

Intsektuen jostailuak eta modeloak sortzeko papera tolestea ere museoan egindako lanaren parte bihurtu zen. Origami intsektuak erabiltzearen ideia aurkeztu zuen museoan Gabonetako zuhaitz bat apaintzeko, bere bulegoko zuhaitz txiki batekin hasita, gutun-azal tolestuak erabiliz. Patronatu Erakusketa Batzordearen arreta erakarri zuenean, AMNH Gabonetako Origami Zuhaitza urteroko tradizio bihurtu zen, 2016an oraindik aktibo zegoena. Tolestutako gutun-azalez apaindutako zuhaitz txiki gisa hasi zena, 1.000 origami pieza inguru zituen zuhaitz handi batean hazi zen, intsektuak ez ezik, museoko hainbat guneren origami irudikapenak ere barne.
Japan Publications argitaletxeak estatubatuar eskola-umeentzako hasiberrientzako origami liburu bat sortu nahi zuenean, Gray kontratatu zuen Kunihiko Kasahara artista japoniarrarekin lan egiteko, geroago Origamiren Magia liburua izango zena, 1977an argitaratua, Oppenheimer argazkilari gisa aitortua. 

"The Alice" izeneko origami tximeleta bat eskaini zion Michael LaFosse artistak Grayri 1992an.

 Azken urteak 

1980an hartu zuen erretiroa Grayk, museoan 43 urtez lan egin ondoren, baina boluntario gisa jarraitu zuen. Hurrengo urtean, "zientzialari laguntzaile emeritua" titulua eman zioten. Besteak beste, museoaren komunikazioan laguntzen jarraitu zuen, eta Gabonetako zuhaitzerako origami intsektuen sorreran parte hartu zuen. Era berean, Origami komunitateetan aktiboki parte hartzen jarraitu zuen, Friends of the Origami Center of America sortzen lagundu zuen elkarteko lehendakari gisa, 1985etik 1989ra. Norwalken (Connecticut) hil zen, 1994ko apirilaren 27an.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Model Monsters
 Alice Grayren profila 1967ko udaberriko The Origamian aldizkarian
 Intsektuak biltzeko eskuorriak Gray-k idatzia, Natur Historiaren Amerikar Museoko ikerketa liburutegian

Kategoria:Entomologoak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Origami
Kategoria:Emakume ilustratzaileak