Shiori Itō

, , kazetaria eta zinemagilea da. Bere lanaren ardatza giza eskubideak eta emakumeen eskubideak dira. Bere aktibismoak 2020ko itzal handiko 100 pertsonen artean egotera eraman zuen Ito, Time aldizkariaren arabera.

Itok nazioarteko arreta erakarri zuen bere bortxaketa esperientziari buruz hitz egin ondoren, Japoniako MeToo mugimenduarentzat mugarri bihurtu zen kasua. 2017an, Itōk Black Box literatur-memoriak argitaratu zituen, eta, 2024an, bere Black Box Diaries dokumentala kritika arrakasta handiarekin kaleratu zen; Oscar sarien 97. edizioan, Dokumental Luzemetrai Hoberenerako izendapena lortu zuen.

 Biografia 
Shiori Itoko 1989an jaio zen, hiru seme-alabetako lehena zen. Aitak eraikuntzan egiten zuen lan, eta ama etxekoandrea zuen.

Itōk Japonia utzi zuen, New Yorken ikasteko, 2012an, bertan argazkilaritza eta kazetaritzan espezializatu zen. 2013an, Italiara joan zen, eta New Yorkera itzuli zen 2014ko udan. Han, Nippon TVren sukurtsalean praktikak egin zituen. Gero Japoniara itzuli zen, eta Reutersen Japoniako sukurtsalean praktikak egin zituen. 
2015ean, praktikak egin zituen Thomson Reutersen, eta bertan Japoniako gizarteari buruzko zutabe pare bat idatzi zuen. Orain kazetari eta zinemagile independentea da.

 Auzia 

 Sexu-erasoagatiko salaketa 
2015ean, Thomson Reuters-en praktikak egiten ari zela, Itōk izakaya (taberna informal bat) batean zegoen Ebisun, Shibuyan, Noriyuki Yamaguchi telebistako kazetari ezagun eta Shinzo Abe Japoniako lehen ministroaren ezagunarekin. Neska mozkortu egin zen, eta hotelera itzultzeko esan zioten, eta, Itoren arabera, bertan Yamaguchik bortxatu egin zuen. Yamaguchik ukatu egin zuen akusazioa, eta sexu harreman adostuak izan zituztela adierazi zuen.

Itók esan zuen Japoniako lege-sistemarekin izandako esperientziak erakutsi ziola sexu-delituen biktimak gutxietsiak eta ezezagunak zirela. Japoniako parlamentuari eskatu zion herrialdeko legeak eguneratzeko bortxaketaren inguruan, mende bat baino zaharragoak baitira. Itók azaldu zuen ezin izan zuela jakin bortxaketetarako protokoloa zein ospitalek zuen, aurrez aurreko elkarrizketa bat egin gabe. Poliziarengana joan zenean, salaketa bat aurkezteko asmoa kendu zioten, eta, hala eginez gero, bere karrera hondatuko zela jakinarazi zioten. Itori esan zioten ez zuela biktima batek bezala jokatu, eta hainbat ofizialek elkarrizketatu behar izan zuten; haietako batek, gainera, tamaina errealeko panpina batekin bortxaketa errekreatuarazi zion, argazkiak ateratzen ari zen bitartean. Poliziak hasieran Yamaguchi atxilotuko zuela esan bazuen ere, kasua eta karguak bertan behera utzi zituzten ezustean. Itōk gero komunikabideetara jo zuen, baina inork ez zuen bere historia onartu. Prentsaurreko batean bere esperientziari buruz hitz egin zuenean, albiste nazional bilakatu zen, eta berehala hasi zen erreakzio negatiboak, gorroto mezuak eta mehatxuak jasotzen. Ondoren, Japoniako Me Too mugimenduaren aurpegi bihurtu zen. 

Kazetariaren ekintza ausartatzat jo zuten askok, Japoniak bortxaketa bezalako gaiak jorratzeko orduan duen historia dela eta. Kiran Nazish The Coalition For Women In Journalism-en zuzendari sortzaileak esan zuen: "Emakume kazetariek ondorio latzei egin behar diete aurre beren ahotsa altxatzeagatik, eta Shiorik Japoniako eta munduko kasurik garrantzitsuenetako batean legez horri heltzeko erabakia babesten dugu".

Itok 2017ko irailean aurkeztu zuen Yamaguchiren aurkako demanda zibila, 2015eko apirilaren 4an hotel batean sexu erasoa egin izanagatik. Itok 2016ko uztailean salaketa aurkeztu zuen poliziaren aurrean, baina fiskalek atzera bota zuten froga faltagatik. Itaru Nakamurak, Tokioko Polizia Metropolitarreko Departamenduko Ikerketa Dibisioko behin-behineko buruak, Abe Lehen Ministroarekin lotura pertsonal eta profesional estuak zituenak, Shukan Shincho astekariaren elkarrizketan onartu zuen ikerketa eta atxilotzeko agindua gerarazi izana. Geroago, Itok salaketa aurkeztu zuen Japoniako Kontseilu Fiskalean, baina 2017ko iraileko epai batek ez zuen Yamaguchi akusatu, "ez zegoelako ohiturazko zuzenbide oinarririk hori ezeztatzeko". 

2019ko abenduan, Tokioko auzitegi batek Itōri 3,3 milioi yen (30.000 dolar) gehi ordainsari gehigarriak eman zizkion Yamaguchiren kalte eta galerengatik. Itōk erabakia apelatuko zuela adierazi zuen (hasiera batean Yamaguchiri 11 milioi yen (100.000 dolar) eskatu zizkion ordainetan). Yamaguchik karguak ukatu zituen, eta kontraeskaera bat aurkeztu zuen konpentsazio gisa: 130 milioi yen (180.000 dolar) eskatu zituen, gertakaria adostasunezkoa izan zela eta ondorengo akusazioek bere ospeari kalte egin ziotela argudiatuz, nahiz eta gero demanda hori atzera bota zen bere testigantzaren funsgabetasunengatik. Epai horrek nazioarteko prentsaren babesa jaso zuen.

Japoniako auzitegi gorenak beheko auzitegiaren epaia berretsi zuen Itōren alde, eta Yamaguchiri 3,3 milioi yen ordaintzeko agindu zion. Epaile presidenteak ondorioztatu zuen Yamaguchik sexu harremanak hasi zituela inkontziente zegoen Itō batekin. Auzitegiak, halaber, Itōri  agindu zionYamaguchiri 550.000 yen ordaintzea, kalte eta galerengatik, izan ere bere liburuan frogarik gabe baieztatu zuen drogatu zuela. Biek apelatu zituzten beren epaiak. Auzitegi Gorenak berretsi egin zuen Yamaguchiri kalte gisa Itōri 3,3 milioi yen ordainarazteko agintzen zion epaia. Eta, aldiz, Auzitegi Gorenak Itōri Yamaguchiri 550.000 yen ordainaraztea agindu zuen difamazioagatik.

2017an argitaratu ziren japonieraz Itōk gertakariari buruz idatzitako Black Box memoriak eta ondorengo esperientziak. Kazetaritza onenaren saria eman zion Japoniako Prentsa Askearen Elkarteak, 2018an. 2021eko uztailaren 13an argitaratu zen liburuaren Allison Markin Powellen ingelesezko itzulpena.

 Mio Sugita-ren aurkako demanda, difamazioagatik 
2020ko abuztuan, Itōk Alderdi Liberal Demokratikoko Mio Sugita andrea auzitara eraman zuen, Japoniako behe ganberako kidea. Itók argudiatu zuen Sugitak "Atsegin dut" klikatu zuela bere izaera difamatzen zuten Twitterreko hainbat txiotan. Demandak Itōren aurkako 25 bat difamazio-txio deskribatzen ditu, zeintzuekin Sugitak interaktuatu baitzuen, horien artean "sexu iradokizunen bidez lana/enplegua lortzeko saiakera hutsegina". 

Hasieran, Tokioko Barruti Auzitegiak atzera bota zuen demanda, legegilearen ekintzak aitzakiatzat hartuta, argudiatuz "atsegin dut" bat ez zela nahitaez babes-adierazpen bat, erabiltzaileek tresna "markatzaile" gisa erabil baitezakete, besterik gabe. 2022ko urrian, Tokioko Auzitegi Nagusiak atzera bota zuen beheragoko auzitegiaren erabakia, eta Sugitari 550.000 ordaintzeko agindu zion, kalte-ordain gisa. Auzitegi Gorenak erabaki zuen "atsegin dut" esapideak babesa adierazten ziola Itō andrearen aurkako difamaziozko eduki bati, eta bere duintasuna urratzen zuela. Gainera, argitalpen negatiboa asko zabaltzea difamazio-jokabidea izan zen,  muga gainditu zuena, izan ere 100.000 jarraitzaile baino gehiago dituen Dieta Nazionaleko kidea da Sugita, eta edozein herritar arruntek baino eragin handiagoa du.  

 Toshiko Hasumiren aurkako demanda, difamazioagatik 
Tokioko Auzitegi Nagusiak 1,1 milioi euro eman zizkion Itōri 2022ko azaroaren 10ean, Toshiko Hasumi marrazkilariaren aurkako kasu batean. Hasumik bost txio argitaratu zituen 2017ko ekaina eta 2019ko abendua bitartean, Itōk egindako bortxaketa-akusazioak faltsuak zirela iradokiz. Txioek Itoren ilustrazio kariakaturizatua zekarten, makura eigyō-rekin ("burkoen negozioa" edo "gailurrera iristeko lo egitea"). Hasumik adierazi zuen ilustrazioa ez zela Itōrena, baina auzitegiak "arau sozialen arabera onargarriak diren mugak gainditzen dituen iraina" zela adierazi zuen.

 Japoniako Prentsa Askearen Elkartea: Prentsa Askatasunaren Saria (2018), Black Box 
 New Yorkeko Zinemaldiak: zilarrezko saria (2018) Undercover Asia: Lonely Deaths-en zuzendaritzapean 
 100 japoniar errespetatuenak Newsweek-en arabera (2019)
 Time 100 (2020) bere aktibismoagatik 
 Tokioko film labur dokumentalen erakustaldiko film onenaren saria (2020), I Killed My Flowers filmarengatik. 
 One Young World “2022. urteko One Young World kazetaria”, bere lanaren eragin sozial positiboagatik 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Kanagawa prefeturako pertsonak
Kategoria:Japoniako feministak
Kategoria:Japoniako kazetariak
Kategoria:Feministak
Kategoria:Emakumeen eskubideen aldeko ekintzaileak
Kategoria:Zinemagileak
Kategoria:Emakume zinemagileak
Kategoria:Japoniako zinema zuzendariak