Lucía Méndez

Lucía Leticia Mendez Pérez (Leon, Guanajuato, Mexiko, 1955eko urtarrilaren 26a) aktore, abeslari eta enpresaria da.

Aktore eta abeslari gisa hirurogeita hamarreko hamarkadaren hasieran egin zen ezagun eta berrogeita hamar urte baino gehiagoko ibilbidea du.
eskuinera|thumb|200x200px|Lucia Davi Wornelekin batera Veneziako Zinemaldian (2013).

 Telebista ibilbidea 
1972 urtean El rostro de El Heraldo de México izendatu zuten, Mexiko Hiriko izen bereko egunkariak (izendapen hori ez da 2002tik ematen) emandako titulua. Une horretatik aurrera telenobelen munduan sartzeko proposamenak izan zituen.

Angelica Maríaren ondoan egin zuen lehen agerraldia telebistan, Muchacha italiana viene a casarse (1972) lanean. Telenobelako lehen pertsonaia garrantzitsua "Paloma" lanean izan zen, Andrés García eta Ofelia Medinarekin batera (1975). Urte horretan bertan, Calendario Azteca saria jaso zuen, telebistako errebelazio gisa, Mexikoko Irrati eta Telebistako Kazetarien Elkarteak (AMPRYT) emana. Aurretik aipatutako lanari esker, lehen protagonistaren rola lortu zuen "Mundos opustos" telenobelan, 1976 urtean, "Cecilia" pertsonaiarena egin zuen. Nazioarte mailan izan zuen lehen arrakasta Viviana lanean izan zuen, 1978 urtean, Héctor Bonillaren ondoan; gero, "Colorina (1980)" etorri zen, Camilo Sesto kantari eta konpositore espainiarrak konposatu zuen musika gaia zuela, eta hortik aurrera bere autoretzaren abestiak sortu zizkion. Garaiko gizartearentzat polemika handiko telenobela izan zen. Telenobela horrek pentsaezina dzena lortu zuen, Mexiko Hiria geldiaraztea, People aldizkariak espainolez idatzitakoaren arabera historiako 10 telenobela onenetakotzat hartzen da, Mexikoko 24 Orduak albistegian ere, Jacobo Zabludovsky titularrak hauxe galdetzen zuen: Nor da Colorinaren semea?.

Bi urte beranduago Vanessa (1982) lana egin zuen Rogelio Guerraren ondoan, non melodramaren bukaera ustekabekoa izan zen, protagonista hil egin baitzen.

Hollywoodeko Argizari Museoak 1984 urtean lekua egin zion, bere estatua izan zuen lehen artista hispanoa izateko pribilegioa eman zion. Miamiko komunitate hispanoak "Izarra" eman zion "Ospearen Pasealekuan, 8. kalean". Bere jaioterriak, Guanajuatok, Leonek "Brontzezko Arlekina" errekonozimendua eman zion. Dominikar Errepublikako Arte Kronikarien Elkarteak (Acroarte) 2005 urtean "Casandra Internacional" saria eman zion, bere karreraren aitorpen gisa.

Tú o nadie (1985) lanean polizia-gaiak jorratzen ziren bertan Andrés García eta Salvador Pinedaren ondoan. Emakumezko aktore onenaren saria jaso zuen New Yorkeko Ikuskizunen Kronisten Elkarteak (ACE) New Yorken emana telenobela horretan egindako lanarengatik. Gainera, "Corazón de piedra/Don corazón" sarrera-abestiak, berak interpretatuak eta "Solo una mujer" diskoan jasoak, Grammy Sari amerikarrerako izendatua izateko aukera eman zioten 1985 urtean, "Best Latin Pop Performance" kategorian. 1986 urtean, ACE saria jaso zuen, Telebista Orokorraren kategorian, Urteko Telebista Bereziko Especial de Lucía Méndez saioarengatik, “” / 41. kanala.

El extraño retorno de Diana Salazar (1988); "beste munduko zerbait den nobela", 1989ko emakumezko aktore onenaren "ACE" saria jaso zuen histrioiaren adierazpenen arabera, telenobelak telebista eszenikorako ekoizpen onenaren saria jaso zuen urte berean; bere promozio gaia, "Un alma en pena", Juan Gabriel kantautore mexikarrak idatzi zuen bereziki, gero Lucía Méndezek interpreta zezan, gero "Morir un poco" gaiarekin aldatua izan zen. Telenobela hau izan zen Jorge Martinez aktore argentinarraren debuta eta Mexikon egin zuen telenobela lan bakarra da (Luciaren "Yo no se quererte más" bideoan ere agertu zen).

1987 urtean Brownsvilleko (Texas, Ameriketako Estatu Batuak) komunitateko "Mister Amigo" izendapena lortu zuen, urteko artista izateagatik.

1990. urtean, Amor de nadie telenobela grabatu zuen Fernando Allende ondoan zuela; Hiesaren gaia hartu eta bere erokeriak Mexikotik kanpo eramaten zituen lehen telenobela, Europako herrialdeak bisitatuz, Carla Estradaren ekoizpenarekin. Telenobela horrek Saul Lisazoren eta Bertin Osborneren debuta izan zen Mexikon.

1992 urtean, Televisa taldearen baimenarekin, Miami, EUA eta Telemundo telebista kate hispaniarraren babesean Marielena grabatu zuen; "Se acabó" musika gaiak telenobelaren soinu banda sortu zuen (zerbait berritzailea garai hartarako). "Marielena" Mexikon ikusi zen 1994 urtean, Ajusco telebistaren (TV Azteca) babesean, eta "Marielena" lanean protagonista izatea izan zen Lucia Méndezi betoa jartzea erabaki zuen arrazoia. Hamabost urte iraun zuen betoak. Lan horrek New Yorkeko kritikaren beste "ACE" sari bat eman zion 1993 urtean, Urteko Emakumezko Irudi gisa, eta urte horretan bertan bigarren "ACE" saria lortu zuen Barietateen Kategorian, Centro Nocturna / Roseland-eko Emakumezkoen Emanaldi Onenaren atalean.

1994 urtean, "Telemundo" telesailarekin, Señora tentación telenobelaren protagonista izan zen Mexikon eta Puerto Ricon.

1996 urtean, Mexikora itzuli zen, eta bost urterako kontratua sinatu zuen TV Aztecarekin.

1998 urtean Tres veces Sofía grabatu zuen Omar Fierroren ondoan. Bere lanari esker, New Yorkeko kritikaren "ACE" Saria jaso zuen 1999 urtean, Urteko Nazioarteko Emakumezko Irudi gisa.

2000. urtean, Golpe bajo telenobelan hartu zuen parte Rogelio Guerra, Salvador Pineda, Margarita Isabel eta Javier Gomezekin batera.

2007an, Laura Esquivel idazle mexikar sarituaren Malinche audio-liburuan pertsonaia guztiei bizia emateko bere ahotsa eta esperientzia eskaini zituen. Horregatik, 2007 urtean, New Yorkeko intelektualen epaimahaiak “The Latino Book Awards” saria eman zion. Era berean, APAk (Audio Publisher Association, ingelesezko siglengatik) sari irabazlea eman zion "Spanish Language" sailarengatik 2008ko maiatzaren 30ean, saria Kaliforniako Los Angeles hirian egin zen eta aurkari izan zituen Paulo Coelhoren "Zahir", Isabel Allenderen "Inés del Alma Mía", "Julenson Verneren Altxorra" eta Robert Louis Stevensonen "La Isla del tesoro" lanak. Elkarte hau Ameriketako Estatu Batuetako ahots eta narrazio lanak eta eleberri garrantzitsuak saritzen dituen erakunde gorena da.

2007 urtean Televisa katera itzuli zen, Amor sin maquillaje telenobelan pertsonaia bat interpretatzen zuela, telenobelaren 50 urteak ospatzeko Mexikon. 2008 urtean, artean ere enpresaburu eta aktore jardun zuen.

Lucia Mendezek Argentinan lan egin zuen AEBrako bertsio hispanoan, Univisión katerako "Amas de casa desesperadas" delakoan; bertsio horretan Alicia Arizmendiren papera egn zuen eta telesailaren narratzailea izan zen.

2008 urtean Lucia Mendez Pedro Torresek ekoiztutako Mujeres asesinas antzezlanaren parte izan zen, izen bereko telesail dramatiko argentinarrean oinarritua; sexu zerbitzari bati bizia emanez "Candida, esperanzada" izeneko kapituluan, bere adierazpenaren arabera eta El Universal de México egunkariarekin bat etorriz, "bere karreran interpretatu duen indartsuena da", eta hasiera batean hori egitea zalantzan jarri bazuen ere, hauxe esan zuen: “erronka hartzea erabaki nuen, nire ustez, salatzeko, gizarteari erreklamo bat egiteko eta konpromiso handiagoko lanak egiteko”.

2009 urteko otsailaren 6an Mexikoko telebista pantailetara itzuli zen Desmadruga2 saioan eta bertan bere komediante gaitasuna erakutsi zuen, genero horretako bost "sketch" egin baitzituen eta, ia 25 urte geroago, "El extraño retorno de Diana Salazar" filmean erabili zituen pupilente horiak erabili baitzituen.

2009 urteko martxoan, TV & Novelas aldizkariak aintzatespen bat eman zion 30. urteurrenean, Mexikotik kanpo eragina izan duten Mexikoko 30 telebista-irudiren parte gisa.

Urte berean, Estatu Batuetan, GLAAD Elkarteak (Gay & Lesbian Alliance Against Defamation) aitorpen berezia eman zion nerabeen suizidioa prebenitzeko Gay kanpainarengatik. Horixe izan zen Reuters erakundearen arabera, lehen aldia pertsona ospetsu bati ohorezko aipamena ematen zitzaiola OEM atariaren arabera

2009ko abuztuan, Tiempo final seriearen hirugarren denboraldia kaleratu zen. Bertan parte hartu zuen, Pedro Torresek Fox Latinoamerikarako ekoitzia, ekoizleak berak egindako adierazpenen arabera. Mendezek "Coartada" izenburuko atala filmatu zuen Kolonbian. Bertan, "Deborah" pertsonai izan zen, "desleialtasun agentzia" bat zuen emakumea, bera izan baita bere bezeroen amodio estramaritalak ezkutatzeaz arduratu zena, histrioiaren adierazpenen arabera. 2009 urteko abuztuaren 26an atera zen airera FX kanalean eta irailaren 1ean Fox kanalean.

2009 urtean Juan Osorio ekoizle mexikarraren Mi pecado telenobelan lan egin zuen, bost ataletan parte-hartze berezi gisa. Horrez gain, "Un nuevo amanecer" abestiak istorioan interpretatu zuen pertsonaiaren musika-markoa osatu zuen.

2009 urteko ekainean, Urrezko Palma sarien 48. ekitaldian, Mexikoko Kazetarien Zirkulu Nazionalak "Palmas de Oro" eman zizkion, bere ibilbide artistikoa omentzeko.

2009 urteko uztailaren 21ean, Mexiko Hiriko antzoki batean, Zilarrezko Jainkosen 39. emanaldian, Mexiko A.C.ko (Pecime) Zinema Kazetariek ematen duten Zilarrezko Jainkosa (Diosas de Plata) jaso zuen, bere ibilbide zinematografiko zabalarengatik eta Mexikoko Unibertsalak eta Filmeweb-ek argitaratutakoaren arabera antzerkian eta telebistan egindako ibilbide bikainarengatik.

2009 urteko abenduaren 7an, bete hamaika emakumerekin batera, Mexikoko Idazleen Elkarte Orokorrak (Sogem) emanda,  "La Choca de Oro" saria jaso zuen Tapachulan, Mexikon.

Alex Ruiz ekintzaile eta esatariarekin batera, Amerikako Estatu Batuetako migrazio erreforma bultzatzen aritu da.

Gaztelaniazko People aldizkariak 2010 urteko "50 ederrenak" izendatu zuen, urte horretako zerrendan sartuta.

2010 urtean, Angelli Nesma Medinak ekoiztutako Llena de amor telenobelako bi ataletan parte hartu zuen. Mi gorda bella filmaren bertsio mexikarra da.

2010 urteko maiatzean, "Bigarren Mendeurreneko enbaxadore" izendatu zuen Guanajuato estatuak, kulturaren eta ikuskizunen arloan egindako lan nabarmenari esker. Era berean, "Acapulcoko nazioarteko enbaxadore" gisa berretsita dago, eta 2003 urtetik du titulu hori.

Maiatzaren 14an omenaldia jaso zuen Acapulcon zineman, telebistan eta musikan egindako ibilbidearengatik.

2010 urteko abuztuaren 16an, Tolucan,  Heraldo saria jaso zuen eta Una Mano Amiga ibilbideari eta aintzatespenari, bere seigarren edizioan.

2011 urtean egin zuen bere ibilbideko lehen paper antagonikoa, Luis de Llano Macedo ekoizlearen Esperanza del corazón telenobelan.

2024 urtean Disney+ eta Huluren La Máquina srie txikian parte hartu zuen, Josefina Lujanen papera interpretatuz. Gael Garcia Bernal, Diego Luna eta Eiza González izan ziren telesaileko protagonistak.

 Zinema ibilbidea 

 1970 
1972an hasi zuen bere ibilbide zinematografikoa, Rodolfo de Anda eta Valentín Trujillorekin Cabalgando a la Luna filmean, ondoren El Hijo del Pueblo 1973an Vicente Fernández eta Sara Garcíarekin, 1974an El desconocido Valentín Trujillo eta Fernando Allenderekin; Juan Armienta el repatriado ere egin zuen Vicente Fernándezekin. 1975ean, El Ministro y yo Cantinflasekin, urte berean egin zuen Más negro que la noche Claudia Islas, Susana Dosamantes eta Helena Rojorekin. 1976an Los hijos de Sánchez lanean hartu zuen parte Anthony Quinn, Dolores del Río eta Katy Juradorekin.

Mexikoko Zinemaren "Zilarrezko Jainkosa" lortu zuen Mexikoko Kazetari Zinematografikoek emana "Emakumezkoen Errebelazioa" kategorian El desconocido filmean egindako lanarekin.Pecime "Revelación femenina"

 1980 
Hamarkada horretan frogatu zenez, ikusleek emanaldia ikusteagatik ordaindu egiten zuten, nahiz eta telebistan doan ikusteko aukera izan. Horren erakusgarri izan ziren txartel-saltzaileen arrakasta handiak:

 “La ilegal" 1979 Fernando Allende eta Pedro Armendáriz Jr.-ekin batera
 1982ko Los renglones torcidosde Dios lanena Alicia uizan zen. Torcuato Luca de Tenaren lanean oinarritutako Gonzalo Vega, Mónica Prado eta Alejandro Camachoren emanaldiarekin; parte-hartze horregatik Mexikoko zinemaren "Zinemagilerik onena" saria jaso zuen, Industria Zinematografikoaren Ganbera Nazionalak emana.
 1985ean Ernesto Alonsok zuzendutako El maleficio II.

 1990 

 "Confetti" (1996), Coco Freyre pertsonaia antzeztua, José Manuel Costoyaren eta José "Pirulo" Gonzálezen ekoizpen estatubatuarra izan zen, Ron Wishnak zuzendua, Christine Page eta Tess Daultonekin batera, besteak beste.

 2020 
2024ko irailean Prime video streaming plataformaren bidez estreinatu zen Mejor viuda que mal apoyada lana, jatorriz zinemarako, Itatí Cantoral, Alicia Machado eta Patricia Manterolarekin batera.La Vanguardia: Mejor viuda que mal acompañada.Excelsior: "Lucía Méndez luego de 37 años vuelve al cine en 2024".

 Antzerki ibilbidea 
Lucíak Por un paraguas antzezlanean hasi zuen bere ibilbidea txikitan, eta heldua zelarik 1972an Nada de sexo que somos decentes filmean parte hartu zuen Benny Ibarra eta Otto Sirgorekin batera.

1976an Julio Aleman eta Juan Pelaezekin batera Operaren Mamua (The Phantom of the Opera) izan zen protagonista.

1996an antzerkira itzuli zen obrarekin Ez! Ez! Mesedez Benny Ibarra eta Anardis Vegarekin batera.

2014ko abenduan, 18 urte alde batera utzita izan ondoren, antzerkira itzuli zen,  Mauricio Herrerarekin batera idatzitako Un encuentro inesperado lanarekin Lidia Salinas pertsonaia antzezteko.Periódico am "Lucía Méndez ¡regresa al teatro!" - actualizado diciembre 2014El Diario MX "Lucía Méndez tiene ‘Un Encuentro Inesperado’ en el teatro." - actualizado diciembre 2014OEM "Inesperado, pero grato encuentro."  - actualizado diciembre 2014

2023ko irailean bira bat egin zuen Amerikako Estatu Batuetan, Los monólogos de la vagina lanarekin, Lorena Herrera eta Roxana Castellanosekin, guztira hamazazpi antzokitan.El Universal: Lucía Méndez desafía su educación tradicional con "Los monólogos de la vagina". - actualizado septiembre 2023

 Musikari 
Juan Gabrielen autoretzaren 70's-etan eman zen ezagutzera bere burua musika alorrean, kantu arrantxerekin: "Siempre estoy pensando en ti" (1975); "Por qué me haces llorar" (1975); "Frente a frente" (1976); "La sonrisa del año" (1977). Bere lehen LParen milioi bat kopia saltzera ere iritsi zen: "Siempre estoy en ti".

80ko hamarkadan, Camilo Blanes (Camilo Sesto) musikagile eta ekoizlearen eskutik, "Atada a nada", "Culpa o inocente", "Culable o inocente", "Enamorada", "Margarita", "Corazón de piedra", "Don corazón", "Te quiero", "Amor imposible", "Yo no se quererte más", "Castígame", "Un poco bidaide Luna", "Pena", "Morurrera", "Uda", "Pena", "Pena", "Pena", "Elkarrekin bidaiatuko gara".

1985ean "Grammy" amerikarrerako izendapena lortu zuen "Best Latin Performance" sailean, "Solo una mujer" diskoagatik.Wikipedia "nominación Grammy" Gainera, Barry Manilowekin dueto bat grabatu zuen, "Ay Caramba" izenekoa, 1986ko "Barry Manilow grandes éxitos en español" diskoaren barruan, eta ingelesez abesti bat, "Don't tell my Mama" izenekoa.

1983an, Viña del Mar-eko Abestiaren Nazioarteko XXIV. Jaialdian parte hartzeagatik, Jaialdiko Erregina izendatu zuten, eta sari hori lortu zuen lehen artista mexikarra izan zen. Hain zuzen ere, lehiaketan akreditatutako prentsak emakumerik nabarmenenari ematen dion titulua da, boto sekretuaren bidez, Santiagoko “La Cuarto” egunkariak antolatutako hautaketa-prozesu batean.TVN Festival de Viña del Mar "Lucía Méndez reina 1983

1985ean, “Cantaré, cantarás” abestiaren grabaketan parte hartu zuen, Latinoamerikako zenbait artistarekin batera, hala nola Amanda Miguel, Emmanuel, José José, Vikki Carr, Roberto Carlos eta Simonerekin, "La Hermandad" izenekoan bilduta, "Do they know it's Christmas? the Band Aid edo “We are the world” the USA for Africa.

1985ean, “Cantaré, cantarás” abestiaren grabaketan parte hartu zuen, Latinoamerikako zenbait artistarekin batera, hala nola Amanda Miguel, Emmanuel, José José, Vikki Carr, Roberto Carlos eta Simonerekin, "La Hermandad" izenekoan bilduta, "Do they know it's Christmas? the Band Aid edo “We are the world” the USA for Africaren antzeko helburuarekin.

90 hamarkadan "Amor de nadie", "Bésame", "Se acabó", "Señora tentacion", "Se prohibe" eta "Vete" interpretatzen ditu.

1998an, Azteca Music-en eskutik berragertu zen, Todo o nada albumarekin, eta Mario de Jesusen "Ya la pagarás" lanarekin. Horrez gain, "Todo o nada", "Corazón de acero" eta "Cariñito azucarado" abestiak ere entzun ziren; Mexikoko AMPROFONen arabera, "Urrezko diskoa" da, 100.000 kopien truke saldua. 1999. urtean Dulce Romance bere bigarren bolero diskoa kaleratu zuen Azteca Music-en eskutik eta "Perdóname" abestia atera zuen. Disko honetatik "Gracias por haberte" eta "Rehilete" abestiak ere kaleratu ziren.

2001ean, hainbat pertsona hispaniarrekin batera, irailaren 11ko biktimen omenez egindako musika tributuan parte hartu zuen, atentatuaren biktimei laguntzeko; Gian Marcok konposatu zuen tributu hori, eta urte bereko irailaren 27an grabatu zen Miamin.Portal You Tube Tributo musical víctimas 11 de septiembre

2004an, Vive diskoarekin itzuli zen, eta Tijuanako Tucanesekin dueto bat egin zuen "La pareja dispareja" abestirako.

Bere abeslari ibilbideak Mexikoko Kazetarien Zirkulu nazionalak emandako "Discometro", "Vocero de popularidad" eta "Las Palmas de Oro" sariak ere eman dizkio.

2008an, kontzertu-bira egin zuen Amerikako Estatu Batuetan, eta hainbat hiritan ibili zen Gay Komunitatearen alde. Gay Komunitatea "Erreginen Erregina" deitu zen, eta bere kanpainaren parte da, Miamiko New Herald-ek aipatutakoaren arabera, gizarteak onartzen ez dituela eta gurasoek ulertzen ez dituztela sentitzen duten nerabeen suizidioek jarrai ez zezaten.

2009ko urriaren 4an, "Mis grandes éxitos: Otra vez enamorada...con un nuevo amanecer" izeneko diskoa atera zuen. Abesti arrakastatsuez osatutako diskoa da, besteak beste, "Corazón de piedra", "Alma en pena", "Margarita" eta "Culpa o Inocente". Horien bertsio modernoa egin zuen, musikari gailenekin batera. Kantu horretan, "Un nuevo amanecer" kantua ere sartzen da, 2008ko abenduaren 5ean Antonio Antonio Antonio de la Teléndezek berak ekoiztua.Puente Libre de Chihuahua "Lucía Méndez lanza nuevo sencillo discográfico" - actualizado febrero 2010 Disko berria eta beste hiru Sony Music diskoetxekoak izan ziren, izan ere, abeslariak lau disko ekoizteko kontratua sinatu zuen diskoetxearekin.Portal Televisa esmas música "Lucía Méndez estará otra vez enamorada - contrato con Sony Music por cuatro discos"- actualizado agosto de 2009

2010eko urtarrilaren 30ean "Mariatxiaren Erregina" izendatu zuten, Mariatxiaren Nazioarteko Egunaren 21. urteurrena ospatzeko, Chucho Lópezek, Mexikoko Musika Tradizionalaren zuzendariak, esandakoaren arabera. 2010eko martxoan koroatu zuten.El Financiero "Será Lucía Méndez la "Reina del Mariachi" en 2010"  - actualizado noviembre de 2009El Universal de México "Lucía Méndez, reina mariachi sin coronar"  - actualizado enero de 2010OEM "Coronan a la reina Lucía Méndez en marzo"  - actualizado marzo de 2010

2010eko irailean 22. diskoa kaleratu zuen, rantxera generokoa eta banda erritmokoa. Juan Gabrielen omenezko abestiak ere biltzen ditu, Sony Music-entzat grabatua. Grammy Latino sarirako izendatu zuten, rantxera musikako album onenaren kategorian.Vivelo hoy "Le canta Lucía Méndez a Juan Gabriel" - actualizado septiembre de 2010El Nuevo Herald "Lucía Méndez lanza álbum en honor a Juan Gabriel" - actualizado septiembre de 2010El Informador "Lucía Méndez da la sorpresa en el Grammy Latino" - actualizado septiembre 2011

2011ko ekainaren 10ean "Noches de cabaret" ikuskizunaren debuta egin zuen, Babilonia Show Centerren denboraldiari hasiera emanez.Esto: "Lucía Méndez se lució durante su regreso a los escenarios nocturnos con Noches de cabaret"  - actualizado junio de 20112013ko uztailean bere bilduma atera zuen, "Lo fundamental de Lucía Méndez, 40 Aniversario", hiru CD eta DVD bat dituena."Noticiasnet México "Triunfa Lucía Méndez gracias a un mal amor." - actualizado julio 2013

2014ko otsailean "Cuore di pietra" kaleratu zuen, "Corazón de piedra" abestiaren italierazko bertsioa.Radio Fórmula "Lucía Méndez lanza "Corazón de piedra" en italiano."  - actualizado febrero 2014Il Titolo "La Mendez riconquista l'Italia cantando in italiano." - actualizado febrero 2014 Urte bereko urrian "Te vas o te quedas" abestia aurkeztu zuen banda erritmoan.El Diario: "Lucía Méndez ahora suena ¡a ritmo de banda!" - actualizado octubre 2014Radio Fórmula "Lanza Lucía Méndez tema "Te vas o te quedas" en banda."  - actualizado octubre 2014

2015eko ekainean "Fidati di me" abestia aurkeztu zuen italieraz.Oggi Notizie: Lucia Mendez torna con un nuovo singolo "Fidati di me" - actualizado junio 2015

2015eko azaroan "Bailan" diskoa kaleratu zuen, italieraz eta gaztelaniaz, Sony Music zigiluarentzat.Informador "Lucía Méndez presenta 'Bailan' en italiano y español."  - actualizado noviembre 2015

2016ko abenduaren 10ean "Lucía Méndez en escena" ikuskizuna aurkeztu zuen Mexiko Hiriko Metropolopólitan Antzokian.Diario Imagen "Triunfa en el Metropólitan con Lucía Méndez en escena." - actualizado diciembre 2016

2017ko abenduaren 8an "En escena (en vivo)" diskoa kaleratu zuen, 17 kantu eta DVD biltzen dituen materiala, 2016an Metropolitan Antzokian eskainitako ikuskizunean grabatu zena, Sony Music zigiluarentzat.Sipse "Lucía Méndez de nuevo en la escena musical" - actualizad diciembre 2018

2018ko urtarrilaren 26an "Lucía Méndez en escena" ikuskizuna aurkeztu zuen Mexikoko Auditorio Nazionaleko Lunario Kabaretean.Revista Q "Lucía Méndez celebra su cumpleaños con un show en el Lunario."  - actualizado enero 2018Excélsior "Lucía Méndez muestra grandeza." - actualizado enero 2018

Otsailaren 14an "Feel My Body" EPa aurkeztu zuen, DJ Pabanor-ek ekoitzia.La voz de la frontera "Lucía Méndez se renueva con Feel My Body."- actualizado abril 2019

2020ko apirilaren 17an "Un alma en pena (2020 bertsioa)" gaia plazaratu zuen plataforma digitalen bidez.Reforma "Vuelve Lucía Méndez al ruedo musical." - actualizado abril 2020

2021eko apirilaren 16an plataforma digitaletan "Se te acabó tu fiesta" gaia plazaratu zuen.El Siglo de Durango "Lucía Méndez charla en exclusiva de sus nuevos proyectos". - actualizado abril 2021

2021eko uztailaren 22an "Divas" izeneko kontzertu-bira hasi zuen Estatu Batuetako hirietan zehar, Rocío Banquells, Manoella Torres eta Dulce musikariekin batera.Dallas News "Lucía Méndez trae su gira ‘Divas’ a cuatro ciudades de Texas en julio de 2021". - actualizado julio 2021

2022ko maiatzaren 23an "Padre, maestro, abuelo y cómplice" gaia plazaratu zuen, deskarga eta salmenta digitalen bidez bildutako guztia Txileko Conecta Mayor Fundazioari laguntzeko izan da.Foremost Records "Lucía Méndez llega a Chile para promocionar su nuevo single “Padre, Maestro, Abuelo y Cómplice”. - actualizado mayo 2022

Maiatzaren 26an kaleratu zuen "Por amor a México" materiala, Alejandro Jaének konposatutako sei abestiz osatua, "El anillo" soila eta "Sabor a nada" izeneko dueto gozoa dituena.Estereofónica: Lucía Méndez presenta su nuevo álbum «Por amor a México». - actualizado mayo 2023

2024ko maiatzaren 3an, "Lucía Méndez es Vedette" ikuskizunarekin hasi zen, Mexiko Hiriko Fiesta Americana Reformas hoteleko Stelaris-en.El Sol de México: Lucía Méndez está lista para el cabaret con su espectáculo “Vedette”. - actualizado mayo 2024

 Youtuber 
2021 urteeko apirilaren 15ean debutatu zuen youtuber gisa "Lucía Méndez presenta" programarekin.

 Enpresari 
2006 urtean, Mexikon, Vivir by Lucía Méndez (La esencia que Enamora) perfumea merkaturatu zuen, Fuller kosmetiko-markarekin. Aste gutxiren buruan, perfumearen 600.000 ale saldu zituen, eta, horri esker, Mexikoko Merkataritza Ganberak Amerikako Estatu Batuetako Emakume Enpresarien Kapituluaren Ohorezko Presidente izendatu zuen. Artistak El Universal de México egunkariari egindako adierazpenen arabera, Vivir by Lucía Méndez mundu mailan kaleratu zen ekainean, eta New York Times egunkariak aitortu zuen. 2009 urteko abuztuan, New Yorken, mundu mailako feromona-esentziarik onena eta garrantzitsuena izateagatik saritu zuten, El Financiera de Mexicoren arabera.

Las Vegasko Merkataritza Ganberako presidentea izan zen.   

"Oxivivir de Lucía Méndez" izeneko produktua merkaturatu zuen. Oxigeno likidoz egindako tratamendua da, eta adineko emakumeek har dezakete, bere burua distiratsuago ikus dezaten.

2013 urteko martxoaren 21ean, "Aura" izeneko perfumea merkaturatu zuen. Haren oinarrizko promesa da "aura osagai aktiboaren bidez indartzen eta babesten laguntzea".

Testuinguru altruistan, haur gorrentzako Don Corazón uizeneko fundazioa du.

2023 urteko apirilean "Ángel" bihurtu zen animalien aldeko erakunde aktibistaren (PETA Latino) kanpaina baterako.

 Bizitza pertsonala 
Bi aldiz egon zen ezkonduta, lehena Pedro Torres ekoizlearekin, eta harexekin izan zuen seme bakarra, Pedro Antonio Torres Méndez. 2004. urtean, bigarren aldiz, Arturo Jordán kubatar-amerikarrarekin ezkondu zen. Ezkontza 2007 urtean amaitu zen.

1989 urtean, Rubén Bonifaz Nuño poeta mexikarrak poema liburu bat idatzi zion, Pulsera para Lucía Méndez izenburupean.

2003 urtean estatubatuar nazionalitatea eman zioten.

2020 urteko uztailaren 7an amona izango zela iragarri zuen. 2021 urteko urtarrilaren 10ean lehen bilobaren jaiotzaren berri eman zuen. 2022ko irailaren 19an bere bigarren bilobaren jaiotza iragarri zuen.

 Diskografia 

 Albumak 
AñoÁlbum2023Por amor a México2023El anillo (bakuna)2022Padre, maestro, abuelo y cómplice (bakuna)2021Se te acabó tu fiesta (bakuna)2020Mi México (bakuna)2020Un alma en pena (2020 bertsioa) (bakuna)2019Feel My Body2017En escena (zuzenean)2017Un anima in pena (bakuna) versión en italiano de "Un alma en pena"2015Bailan2014Te vas o te quedas (bakuna)2010Lucía Méndez canta un homenaje a Juan Gabriel2009Mis grandes éxitos: Otra vez enamorada...con un nuevo amanecer2007Malinche - Audio Book2004Vive1999Dulce romance1998Todo o nada1994Señora tentación1993Se prohíbe1991Bésame1989Lucía es Luna morena1988Mis íntimas razones1986Castígame1985Te quiero1984Sólo una mujer1983Enamorada1982Cerca de ti1980Regálame esta noche1979Sé feliz/Amor de madrugada1978Viviana1977La sonrisa del año1977Presentimiento1976Frente a frente1975Siempre estoy pensando en ti

 Bildumak 
AñoRecopilaciones2013Lo esencial de Lucía Méndez, 40 Aniversario (+ 3CD y eta DVD-a)2007Las número 1 (+DVD-a)2006Canciones de amor2003Ellas cantan así2001100 Años de música1999Sucesos musicales1997A petición del público1996Colección original1994Personalidad Lucía Méndez 20 éxitos Sony-México1993Mis 30 mejores canciones1986Lo mejor de Lucía Méndez1983Los grandes éxitos de Lucía Méndez

 Telenobelak, telesailak eta saioak 
UrteaLanakPertsonaiak2024La MáquinaJosefina Luján2024/2022Siempre reinasBere burua - Reality Show2023La casa de los famosos MéxicoBere burua - Panelista - Reality Show2023María Félix, la diva eternaBere burua2022Iron Chef MéxicoBere burua - Epailea (atala 5) - Reality Show2017Las 13 esposas de Wilson FernándezBere burua - Telesaila2015Como dice el dichoAtala: "A quien teme al Dios de los cielos, nada le asusta debajo de ellos"
(Roberta Valdez) - Telesaila2011Esperanza del corazónLucrecia Dávila viuda de Duprís2010Llena de amorEva Pavón Vda. de Ruiz y de Teresa2009Tiempo final (Fox) - Temporada IIIcapítulo "Coartada" (Deborah) - Telesaila2009Mi pecadoInés Valdivia de Roura2008Mujeres asesinas (México)Atala: "Cándida, esperanzada" (Cándida Rubio) - Telesaila2008Amas de casa desesperadasAlicia Arizméndi - kontalariaren off ahotsa - Telesaila2007Amor sin maquillajeLupita Velázquez2000Golpe bajoSilvana Bernal1998Tres veces SofíaSofía Gutiérrez de Briceño1994Señora tentación (telenovela)Rosa Moreno1992MarielenaMarielena Muñoz1990Amor de nadieSofía Hernández1988El extraño retorno de Diana SalazarDiana Salazar/Leonor de Santiago1985Tú o nadieRaquel Samaniego Silva1982VanessaVanessa Reyes de Saint-Germain1980ColorinaColorina/Fernanda Redes1978VivianaViviana Lozano1976Mundos opuestosCecilia1975PalomaBlanca Rosa Ballesteros1974La tierraOlivia1973La maestra MéndezMaestra Méndez1973Cartas sin destinoAurora1972Muchacha italiana viene a casarseRaquel

 Telebistako parte-hartze bereziak (emanaldia) 
UrteaTelebistako parte-hartze bereziak (emanaldia)2023Vecinos - Bera - Atala: "Diva en el edificio".2023Mi famoso y yo - "Sketch" Komedia: "El extraño retorno de Diana Salazar" Lambda García eta Liani umearekin.2022Perdiendo el juicio - Komedia, Guillermo del Bosquek ekoitzia.2013Todo incluido - Guillermo del Bosquek ekoitzitako "Sketch" komediak.2009Muera el amor - Daniel Derio abeslariaren bideoklipa (2009) - Amanda Miguel, Ana Victoria, Mara Patricia Castañeda eta Angelique Boyer-ekin, besteak beste.2009Desmadruga 2 - Komediazko bost "sketch": "El extraño retoño de Diana Salazar", "La azafata", "Mujeres campesinas". "Lucía Steel", "Diana Salazar contra Tunco Maclovich" eta "Cielo Rojo" obraren interpretazioa - Mexiko.2007Hola Susana - "Sketch" komedia Susana Giménezekin - Argentina.2003La hora pico - Lau "sketch" komedia: "Luchida", "La Diva", "En el restaurante", "Con cuál de los dos? - Mexiko.1992A a la cama con Porcel - Dos "sketch" komedia, Jorge Porcelekin - AEB.

 Zinematografia 
UrteaZineaPertsonaia2024Mejor viuda que mal acompañadaMariloli1996Confetti -PelículaCoco Freyre1985El maleficio II- PelículaMarcela1983Los renglones torcidos de DiosAlice Gould/Alicia Estrada1980La ilegalClaudia Bernal1979Los hijos de SánchezMarta Sánchez1976Juan Armenta, el repatriadoJulia1975El ministro y yo conocida como The Minister and Me (Estados Unidos: título literal en inglés)Bárbara1975Más negro que la noche aka Blacker than the Night (Europa: título en inglés)Marta1974El desconocido1974Cabalgando a la Luna1973El hijo del puebloCarmen1972Vuelven los campeones justicieros

 Sariak eta aintzatespenak 

 1972: Mexikoko "Rostro del Heraldo".
 1974: Mexikoko zinemaren "Zilarrezko Jainkosa" saria "Emakumezkoen errebelazioa" kategorian, Mexikoko Kazetari Zinematografikoek emandako "Ezezaguna" filmean parte hartzeagatik, A.C.
 1975: "Calendario Azteca", Irrati eta Telebistako Kazetarien Elkarteak (AMPRYT) telebistan emandako errebelazio gisa.
 1982: Mexikoko Zinemaren "Más taquillera" saritu zuten, "Los Renglones Toridos de Dios" filmean izandako parte hartzeagatik, Industria Zinematografikoaren Ganbera Nazionalak emana.
 "Diskometro" disko salmenta handiengatik,
 "Vocero de Popularidad", abeslari gisa izandako salmenta handiengatik.
 "Las Palmas de Oro", Mexikoko Kazetarien Zirkulu Nazionalak abeslari gisa egindako salmenta handiengatik.
 1983: "Reina de Viña del Mar". Saria jaso zuen lehen artista mexikarra izan zen.
 1984: Argizarizko estatua "Hollywoodeko Argizari Museoan", izan zuen lehen artista hispanoa izan zen.
 1984: Komunitate hispanoak Miamiko (Estatu Batuak) 8. Kaleko Ospearen Pasealekuan izarra jarri zion.
 1984: Bere jaioterri Guanajuatok "Brontzezko Arlekina" eman zion.
 1985: Grammy amerikarrerako izendatua "Best Latin Performance" kategorian, "Sólo una mujer" albumarengatik.Grammy: Artist Lucía Méndez]
 1986: "ACE" saria, New Yorkeko Ikuskizun Kronisten Elkarteak emandakoa, Telebista Orokorraren kategorian, "Especial de Lucía Méndez / Canal 41" urteko telebista programa bereziarengatik.
 1986: Mexikoko TVyNovelas sarietan "Emakumezko aktore protagoniko onena" izendatua "Tú o nadie" lanarengatik.
 1987: Brownsville-ko (Texas/AEB) komunitateko "Mister Amigo" ezizenaz ezaguna, "Urteko artista" bezala.
 1989: TVyNovelas Mexicoko sarietan "Emakumezko aktore protagonista onena" izendatu zuten "El extraño retorno de Diana Salazar" pelikularengatik.
 1992: Mexikoko TVyNovelas sarietan "Protagoniako emakumezko aktore onena" izendatu zuten "Amor de nadie" lanarengatik.
 1993: "ACE" saria, New Yorkeko Ikuskizunetako Kronisten Elkarteak emandakoa, "Urteko Emakumezko Irudi" gisa, "Marielena" filmean egindako lanarengatik.
 1993: "ACE" saria, New Yorkeko Ikuskizunetako Kronisten Elkarteak emandakoa, Barietateen kategorian, "Centro Nocturneko Emakumezkoen Emanaldirik Onena / Roseland" gisa (urte horretako bigarrena).
 1999: "ACE" saria, New Yorkeko Ikuskizunetako Kronikarien Elkarteak emandakoa, "Urteko Nazioarteko Emakumezko Irudi" gisa, "Tres veces Sofía" filmean egindako lanarengatik.
 1998: AMPROFOMek ziurtatutako "Urrezko Diskoa", 100.000 "Dena ala ezer ez" ale saltzeagatik.
 2005: Dominikar Errepublikako Arte Kronisten Elkartearen (Akroarte) "Casandra Internacional" saria, bere karreraren aitorpen gisa.
 Mexikoko hainbat estatutako "hiriko giltzak"
 Ameriketako Estatu Batuetako hainbat hiritako "hiriko giltzak".
 2006: "Mexikoko Merkataritza Ganberak" "Estatu Batuetako Enpresa Emakumeen Kapituluko Ohorezko Presidente" izendatu zuen., "Vivir" lurrinaren 600.000 ale saltzeagatik, merkaturatu eta aste gutxira.
 2007: Laura Esquivelen “Malinche” liburuko ahots guztien narrazioarengatik, New Yorkeko intelektualen epaimahaiak "The Latino Book Awards" saria eman zion.
 2007: APAk (Audio Publishers Association, ingelesezko siglengatik) Laura Esquivelen “Malinche” liburuko ahots guztien narrazioagatik saria eman zion, "Spanish Language" Sailean, 2008 urteko maiatzaren 30ean, Los Angelesen, Kalifornian.
 2009: Revista TV&Novelas Mexicok bere 30. urteurrenean Mexikoko telebistan arrastoa utzi duten eta, bere talentuari esker, nazioarteko pantailetan agertu diren 30 pertsonetako bat bezala aintzatetsi zuen.
 2009: GLAADek (Gay & Lesbian Alliance Against Defamation, ingelesezko siglengatik), Amerikako Estatu Batuetan, aitorpen berezia eman zion nerabeen suizidioaren prebentzioan laguntzeko Gay kanpainarengatik, lehen aldia zen pertsona ospetsu bati ohorezko aipamena ematen zitzaiola, ekainean izan zen Amerikako Estatu Batuetan.
 2009: Hiriko Gobernuak "Acapulcoko enbaxadore" titulua eman zion apirilean.
 2009: Brisetan, Acapulcok bere eskuen aztarnak argizaritan islatu zituen (Marilyn Monroe eta Sylvester Stallone bezala) apirilean, lekuaren 50. urteurrena zela eta.
 2009: "Las Palmas de Oro" saria, bere ibilbide artistikoaren omenez, Mexikoko Kazetarien Zirkulu Nazionalak eman zuen ekainean, sari horren 48. ekitaldian.
 2009: Zilarrezko Jainkosa saria eman zioten Mexiko A.C.-ko (Pecime) Zinema Kazetariek, zineman egindako ibilbide luzearengatik eta antzerki eta telebistan egindako ibilbide nabarmenarengatik (uztailaren 21ean).
 2010: "Reina del Mariachi", Aktoreen Elkarte Nazionalak (ANDA) emana, Mexikon, urtarrilaren 30ean.
 2010: People aldizkariak Espainolez "50 ederrenen" artean izendatu zuen.
 2010: Juan Manuel Oliva erakundeko gobernadoreak "Bigarren Mendeurreneko enbaxadore" izendatu zuen Guanajuato estatuan.
 2010: Omenaldia Acapulcon egindako ibilbidearengatik.
 2010: Hiriko gobernuak eta Acapulcoko portuak "Acapulcoko nazioarteko enbaxadore" berretsi zuen, 2003tik duen titulua.
 2010: Heraldo Tolucako (Mexiko) ibilbideari.
 2010: Una Mano Amiga errekonozimendua, bere seigarren edizioan, Tolucan (Mexiko).
 2011: Esku erreplika Mexiko Hiriko Izarren Plazan.El Informador "Reconocen a Lucía Méndez con réplica en bronce de una de sus manos." - actualizado mayo de 2011
 2011: Grammy Latinorako izendatua "Musika rantxeraren album onena" kategorian, "Lucía Méndez canta un homenaje a Juan Gabriel" albumagatik.
 2012: "La mejor actriz antagónica 2011" saria jaso zuen, Bravo sarien 21. ekitaldian."Lucía Méndez agradece Premio Bravo." - actualizado octubre 2012
 2012: Mexikoko TVyNovelas sarietan "Emakumezko lehen aktore onena" izendatu zuten "Esperanza del corazón" lanarengatik.
 2013: "Aktoresarik ezagunena Italian eta Europan" saria jaso zuen Vercelliko (Italia) 3. Creation & Production International enpresak.Italia Notizie "L’attrice e cantante latina Lucía Méndez è la più popolare in Italia e in Europa." - actualizado septiembre 2013
 2013: Nazioarteko Excelsis Saria jaso zuen, Global Quality Foundation saria eman ziona bere ibilbidea aitortzeko.El Mañana "Lucía Méndez recibió el galardón Global Quality Gold, categoría Elite, que le otorgó la Global Quality Foundation en reconocimiento a su trayectoria."  - actualizado septiembre 2013Diario Basta "Méndez recibió la noche del lunes el Premio Excelsis gracias a la trayectoria de cuarenta años que la respalda."  - actualizado septiembre 2013
 2013: Bravo saria jaso zuen berrogei urteko ibilbidearengatik.Diario del Sur "Noche de gala en los premios Bravo." - actualizado octubre 2013
 2013: Abenduan, Mexikoko Esatarien Elkarte Nazionalak emandako Urrezko Mikrofonoa jaso zuen Pueblan, musikan egindako 40 urteko ibilbidearengatik.ID "Entregan el Micrófono de Oro a Lucía Méndez." - actualizado diciembre 2013El Informador "Lucía Méndez, reconocida con El Micrófono de Oro" - actualizado diciembre 2013
 2013: Urrezko Mikrofonoaren ekitaldian, Perla Matías irrati-gidariaren eta Eduardo Abelardo ekologistaren eskutik plaka bat jaso zuen, nazioarteko ibilbideko lehen emakumezko aktore eta abeslari gisa.El Universal "La actriz fue galardonada por su trayectoria". - actualizado diciembre 2013
 2014: Guanajuatoko Gobernuak bere ibilbide artistikoa aitortu zuen azaroan.El Universal: "Lucía Méndez recibirá reconocimiento en Guanajuato". - actualizado octubre 2014
 2014: Mexikon Arlequín Sariaren antolatzaileek bere ibilbide artistikoari aitortza egin zioten azaroan.Radio Fórmula "Grandes personalidades en la entrega de Premios Arlequín 2014."  - actualizado noviembre 2014
 2014: Zilarrezko harrizko bihotza, Delia González diseinatzaile taxkarrak egina, Zilarraren Azoka Nazionalaren 77. edizioan, Taxco de Alarcón, Guerreron egina.Crónica "Lucía Méndez recibe Corazón de Piedra."  - actualizado noviembre 2014
 2014: Abenduan "Urteko emakumea" saria jaso zuen Emakumearen Ganbera Nazionalaren eskutik, beste hainbat pertsona ospetsurekin batera, moda, edertasuna, osasuna, kirola, artea eta kultura bezalako arlo profesionaletan izandako parte-hartze nabarmenarengatik.Radio Fórmula "Figuras del espectáculo recibirán Premio Nacional de la Mujer 2014."  - actualizado diciembre 2014Criterio Hidalgo "Lucía Méndez recibió ayer el premio a la Mujer del Año por parte de la Cámara Nacional de la Mujer." - actualizado diciembre 2014
 2015: Bere aztarnak Mexiko Hiriko Izarren Plazan islatu zituen urtarrilean.Tv&Novelas "Lucía Méndez tendrá sus huellas en el paseo de las luminarias."  - actualizado enero 2015
 2015: Komediako emakumezko aktore onenaren saria eman zion Mexikoko Antzerki Kazetarien Elkarteak (APT), "Un encuentro inesperado" antzezlanean egindako lanarengatik.Radio Fórmula "Enorgullece a Lucía Méndez premio APT por "Un encuentro…".  - actualizado marzo 2015Terra "Entrega la ACPT premios a lo mejor del teatro en 2014" - actualizado marzo 2015
 2016: Ekainean bere izarra jaso zuen Tijuanako Izarren Pasealekuan.El Imparcial "Lucía Méndez recibe estrella en Tijuana." - actualizado junio 2016
 2021: Azaroan, Mexikoko Esatarien Elkarte Nazionalak emandako "Urrezko Mikrofonoa" jaso zuen, musikari eskainitako lau hamarkada aintzat hartuta.Noroeste: "Recibe Lucía Méndez El Micrófono de Oro". - actualizado noviembre 2021
 2021: Abenduan "Silvia Pinal Domina" jaso zuen Mexikoko prentsaren izenean.Lucía Méndez recibirá la medalla 'Silvia Pinal'. - actualizado diciembre 2021
 2022: Maiatzaren 19an Bikaintasunaren Saria jaso zuen bere 50 urteko ibilbide artistikoagatik, Unidos Por La Música (UPLM) fundazioak emana, Grammy sarien museoko auditorioan ospatu zena Los Angelesen, Kalifornian, Estatu Batuetan.La Vanguardia: Homenajean a la mexicana Lucía Méndez en Los Ángeles por 50 años de carrera." - actualizado mayo 2022Listín Diario "Lucía Méndez: “Si volviera atrás, no cambiaría nada" - actualizado mayo 2022
 2023: Otsailaren 14an Miami hiriko giltzak jaso zituen, Florida, Ameriketako Estatu Batuak, bere 50 urteko ibilbidearen aitorpen gisa, H. Juan Carlos Bermudez-en eskutik, Miami-Dadeko ordezkaria.Chicago Tribune: La mexicana Lucía Méndez será homenajeada en Miami por sus 50 años de carrera.] - actualizado febrero 2023
 2025: Apirilaren 4an The One Magazinek Mexiko Hirian emandako "Mexiko eta Latinoamerikako 100 eragingarrienak" esparruko "Mendeko Diva" saria jaso zuen.Programa Hoy en IG: "Lucía Méndez recibió un premio como la diva del siglo".

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Sitio Oficial de Lucía Méndez
 Lucía Méndez Demo reel en portal You Tube
 Canal oficial de Lucía Méndez en You Tube



Kategoria:Mexikoko emakume aktoreak
Kategoria:Gaztelaniazko abeslariak
Kategoria:Mexikoko emakume abeslariak
Kategoria:Emakume enpresaburuak
Kategoria:Mexikoko enpresaburuak