Sayeba Akhter

Sayeba Akhter (Chittagong, Bangladesh, 1953) zientzialaria, irakaslea eta medikua da. Bere ibilbide profesionala fistula obstetriko arazoa desagerrarazten eman du. Fistula Obstetrikoko Zirujauen Nazioarteko Elkarteko kide exekutiboa da, eta, aurretik, Bangladeshko Obstetrizia eta Ginekologia Elkarteko presidentea izan zen. Bi ongintzazko erakunde zuzentzen ditu, Daca eta Gaibandhan, egoera ahuletan dauden neskatoen heziketan zentratzen direnak.

 Bizitza 
Sayeba Akhter Chittagong hirian jaio zen 1953an. Bere heziketa medikoan ezagutu zituen medikuen debozioak ama gazteei laguntzeko inspiratu zuela adierazi du. Akhterrek Bangabandhu Sheikh Mujib Medikuntza Unibertsitatean lortu zuen medikuntza titulua.

 Ibilbide zientifikoa 
Dhaka Medical College and Hospital zentroko Obstetrizia eta Ginekologia Saileko burua izan zen. 2000. urtean, Akhter-ek kostu baxuko umetoki-globoaren tapoia (UBT) sortu zuen kateter eta preserbatibo batetik abiatuta. UBT sortu zenean, Bangladesheko amen heriotzen % 40 inguru erditze osteko odoljarioen ondorioz gertatzen ziren. Akhter-ek sortu zuen UBTak erditze ondorengo odol-jarioa prebenitzeko balio du, eta guztira $5 baino gutxiagoko kostua du. Gailu horrek eragin handia izan du mundu osoko emakumeen osasunean, batez ere amek izaten dituzten erditze ondoko odoljarioen prebentzioan. Ikuspegi berri horri "Saeybaren metodoa" izena eman zitzaion, eta garapen bidean dauden herrialdeetako mediku eta emaginei erakutsi zitzaien.

Fistula obstetrikoa ohikoa da Bangladeshen, erditzeko prest ez dauden ama gazte asko daudelako. Fisikoki prestatuta ez egoteaz gain, emakume horiek estigma soziala pairatzen dute laguntza eskatzen dutenean, eta gaitza kudeatzeko gai diren mediku gutxi dago. 2005 urtean, Akhter-ek zentro nazional bat zabaldu zuen Dhaka Medical College and Hospital zentroan, non medikuak fistula obstetrikoak tratatzeko gaitu zituen. Nazio Batuen Biztanleria Funtsaren Kanpainarekin lankidetzan ezarri zuen zentroa, Etiopiako Addis Ababa Fistula Ospitalean erabilitako metodoak aztertu ostean fistula arazoari amaiera emateko. Programa hilabeteko formazioarekin hasi zen eta Garapenerako Banku Islamikoak finantzatu zuen. 2005 eta 2011 urteen artean, zentroak ia laurehun paziente tratatu zituen, eta haiei ere erakutsi zizkien ospitaleratzeak sortzen zituzten jarduerak, ospitaletik ateratzean independenteagoak izan zitezen. MAMMen Fistula eta Emakumearen Osasun Institutua (MIFWOH), Akhter-ek ezarri zuen formalki 2012 urtean.

2008 urtean Akhter Bangladesheko Obstetrizia eta Ginekologia Elkarteko presidente izendatu zuten. Ginekologia eta Obstetriziako Nazioarteko Federazioarekin (FIGO) jardun du handik aurrera, eta Trauma Genitaleko Batzordean aritu da lanean. Elkarrekin garatu zituzten Fistula obstetrikoaren kirurgian trebatzeko ekimena eta Fistularen kirurgian gaitzeko eskuliburua, FIGOk nabarmendutako gaitasun globaletan oinarrituta. Kirurgialari espezialista gutxi daudenez, berrogeita hamar emakumetik batek baino ez du gaitutako kirurgialari bat izateko aukera. Bangladesheko mediku eta zirujauen gaitasuna handitzeaz gain, Akhter Bangladesheko Gobernuarekin lan egin du herrialdean fistula obstetrikoaren prebalentzia murrizteko. 2017 urtean, Bangladesheko Gobernuak ezkontzeko legezko adina igo zuen, eta handik aurrera hamazortzi urte izan behar dute ezkontzeko. 2019 urtean iragarri zen Akhter eta FIGOk Afrikan eta Asian 7,500 ebakuntza baino gehiago egin zituzten 50 kirurgialari baino gehiago trebatu zituztela.

Akhter Myanmarretik Bangladeshera ihes egin zuten rohingyar gutxiengoko pertsonekin aritu zen lanean. Rohingyar emakumeek eta neskek mugatuta dute hilekoaren higiene-metodo, familia-plangintza eta amen osasunerako sarbidea.

 Sariak eta aintzatespenak 
Akhterrek hainbat sari eta ohore jaso ditu, tartean Anannya Top Ten sariak, Women Super Achiever saria, Ama Teresa sariak eta Lifetime Achievement saria. Ohorezko bekak lortu ditu Erresuma Batuko Obstetra eta Ginekologoen Errege Elkargoan, Indiako Ama-haurren Osasun Elkargoan, Pakistango Mediku eta Zirujauen Elkargoan eta Obstetrizia eta Ginekologiako Indiako Akademian.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Bangladeshko zientzialariak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Emakume medikuak
Kategoria:Emakume irakasleak