Carmen de Falla

María del Carmen de Falla Matheu, ezaguna Carmen de Falla izenez ere (Cadiz, 1882ko uztailaren 21a – Jerez de la Frontera, Cádiz, 1971ko urriaren 1a) etxekoandrea, zaintzailea, Manuel de Falla musikariaren arreba, euskarri eta laguntzailea izan zen.

 Bizitza 
Gurasoak cadiztarrak ziren. Aita, valentziar jatorriko Jose Maria Falla Franco merkataria eta ama Maria de Jesus Matheu Zavala, Kataluniako industria-familia aberats batekoa zen. Bikoteak osatzen zuen merkataritzan aritzen zen Cadizko familia burges bateko kidea zen Carmen. Lau haurride izan zituen. Nagusiena Manuel (1876-1946),  José María «Pepito» (Manuel jaio eta bi urtera), Carmen bera (sei urtera), Servando (hil eta lasterrera hil zena) eta Germán, azken biak bikiak, 13 urtera.

1919 urtera arteko lehen urteak ezezagunak dira. Data horretan hil ziren gurasoak, eta handik aurrera elkarrekin bizi izan ziren Maria del Carmen eta neba Manuel de Falla musikaria. Nebaren lanaren sostengua bihurtu zen horrela, eguneroko bizitzan eta jarduera sozialetan euskarri, lagunak partekatuz. Sasoi hartan jada ezaguna zen musikariaren egoera fisiko delikatua eta ikusmen arazoak zituela, eta horrek, bere mistizismo gero eta handiagoarekin eta nolabaiteko borondatezko isolamenduarekin batera, Maria del Carmenek “bere bizikide” bilakatzea erabaki zuen. Musikariaren jardueretan lagundu, artatu eta kudeatu egin zituen hil arte.

Falla neba-arrebek parte hartu zuten Fernando de los Ríos, Federico García Lorca (Universo Lorca bere orrialdeak atal bat eskaini zion), Emilia Llanos Medina, Miguel Cerón, Hermenegildo Lanz, Wanda Landowska eta Espainiako bizitza intelektualeko beste pertsona garrantzitsu batzuen arteko solasaldietan, bidaietan, txangoetan, korrespondentzian eta harreman-bizitzan.

Falla neba-arrebak Carmen de la Antequeruela Altan kokatu ziren, Granadako Alhambratik oso gertu, alokairuan zegoen etxe batean 1920 urtetik 1939 urteko urrira arte. Dekorazio tradizional eta soila zuen Andaluziako etxe horretan, Carmenek etxeko giroa eta giro soziala sortu zituen. Denborarekin, etxe hori Manuel de Fallaren Museo Etxea bihurtu zen, eta 60ko hamarkadan Carmen bertara joan zen gainbegiratzera.
alt=Carmen de|thumb|Manuel de Falla Museo etxea 
Carmenen dedikazioa musikariaren ahotsa eta eskua izatera heldu zen, honek nozitzen zituen nerbio-krisi ugarietako batzuetan, 1930 urteko apirilekoan adibidez, ezin zuenean ez irakurri, ez idatzi, ez ia hitz egin ere. Musikariak 1928 urtetik aurrera John Trend hispanistari eta Leopoldo Matosi, Leopoldo Torres Balbas arkitektoari eta Italiako musika-editoreei diktatutako gutunak idatzi zituen.

Gerrako gertakariek, Lorcaren hilketak, eta neba-arreben kristautasun sakonak, sasoi hartako herrialdearen egoerarekin bateraezina, Espainiatik alde eginarazi zion bikoteari. 1939ko irailaren 28an joan ziren trenez Bartzelonara, eta han urriaren 2an ontziratu ziren Argentinarantz; urriaren 18an heldu ziren hara. 1942an Alta Graciako (Kordoba, Argentina) Los Espinillosen kokatu ziren behin betiko. Carmen Falla 1946 urtean itzuli zen Espainiara, musikaria hilda zegoenean. Ordutik Jerez de la Fronteran bizi izan zen hil zen arte.

 Aintzatespenak 

 Jerez de la Fronterako Udalak bere izena jarri zion kale bati, Carmen Falla Matheu.
 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Cádiztarrak
Kategoria:Etxekoandreak
Kategoria:Andaluziako frankismoaren erbesteratuak