Rita Lecumberri

Rita Lecumberri Robles (Guayaquil, 1831ko azaroaren 14a - Ibidem, 1910eko abenduaren 23a) Ekuadorreko poeta, idazle, autodidakta eta hezitzailea izan zen.

 Biografia 
Ignacio Lecumberri koronelaren eta Juana Maria Rita Robles y Garciaren alaba, 1856tik 1859ra Ekuadorreko Errepublikako presidente izan zen Francisco Robles jeneralaren arreba izan zena. San Alejo Eskolako zuzendaria izan zen, 1880tik 1882ra; eta Urriaren Bederatzia, 1882tik 1895era. Horrez gain, landa-hezkuntzan jarri zuen arreta, eta Yaguachiko eskoletako zuzendaria izan zen, bereziki neskentzako eskola batekoa.

1896an Guayaquilen bildutako Konbentzio Nazionalak Rita Lecumberri Robles andrearen erretiro-eskubidea jaulki zuen. Baina ez zuen atsedenik hartu nahi izan, Guayaquilgo emakumearen heziketaren alde lanean jarraitu baitzuen. Fernando Garcia Drouet kazetariak "Silueta" artikulua idatzi zuen eta bertan Rita Lecumberri goraipatu zuen hezitzaile eta olerkari lanagatik.

1903an erretiratu zen, 72 urte zituela, eta Andereñoen Gau Akademia sortu zuen. Lokal egokirik ez zegoenez, Sucre kaleko 917 zenbakiko bere etxea eskaini zuen hor funtziona zezan.

 Obrak 
Jostailu komikoa Urriaren 9a eskolako ikasleentzat "La embustera damepentida" izeneko ekitaldian eta bertsotan idatzi zuen, zuzendari kargua bete zuenean. Gero poesia gehiago argitaratu zituen "Guayaquil artístico" egunkarian, "El hogar cristiano" aldizkarian eta "Olmedo" aldizkarian.

María Luisa Mariscal de Guevara ikertzaileak aipatzen duenez, Rita Lecumberri poeta bikaina, gozoa, samurra da; haren poemek izaera lasaia, onbera eta eskuzabala erakusten dute.

 Entseiuak 

 Ensayos poéticos (1883)

 Olerkiak 

 Abecedario moral.
 Soneto a Olmedo.
 Himno del Colegio Normal Rita Lecumberri.

 Sariak 

 1883ko urriaren 9an, Guayaquilgo Udalak sustatutako literatur lehiaketan garaile izan zen.
 Urrezko Domina eta ohorezko diploma lortu zituen Guayaquilgo Udal Txit Ohoretsuaren eskutik, bere hezkuntza-lanagatik.

 Heriotza 
Guayaquilen hil zen, 1910eko abenduaren 23an, 79 urte zituela. El Telégrafo eta "El grito de pueblo" egunkariek ohar nekrologikoak argitaratu zituzten. Bere hilobia Guayaquilgo hilerri nagusian dago.

 Omenaldiak 
Bere jaioterrian, Guayaquilen, bere izena daraman elkargo fiskal bat dago: Rita Lecumberri Ikastetxea, bera "Colegio Normal" izenarekin bizi zen bitartean sortu zuen Eloy Alfaro orduko presidenteak.

Fernando Garcia Drouetek bere bizitzako hainbat datu idatzi zituen, "Silueta" izenburupean.

2013. urtean, Ekuadorreko Hezkuntza Ministerioak bere izenarekin izendatzea erabaki zuen irakaskuntzako bikaintasuna saritzeko urtero ematen duen sariari.

2019an, Fondo de Cultura Económica (FCE) argitalpen taldeak liburu-denda bat ireki zuen Guayaquilen, Rita Lecumberri izenarekin.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Unibertsoa: Rita Lecumberriren 100 urteko heriotza. Guayaquilen, 2010eko abenduaren 23an
 "Rita Lecumberri" Hezkuntza Bikaintasunaren Urteko Saria Guayaquildik 2016/03/02 (bideoa)
 Vergara Noboa, Roberto: El primer colegio fiscal de señoritas de Guayaquil. Memorias Porteñas - Berariazko egunkaria. Guayaquil, 2019ko otsailaren 3a
 Noboa Epaimahaia, Fernando: Rita Lecumberri - Humboldt-en lagunarteko legatua Guayaquil-en. Pressreader - Memorias Porteñas - Diario Express. Guayaquil, 2019ko maiatzaren 5a

Kategoria:Guayaquildarrak
Kategoria:Ekuadorko poetak
Kategoria:Emakume poetak
Kategoria:Autodidaktak
Kategoria:Ekuadorko irakasleak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Euskal ekuadortarrak
Kategoria:Gaztelaniazko idazleak
Kategoria:XIX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak