Hogei urteko anarkia

Hogei urteko anarkia termino historiografiko bat da, zenbait jakintsu modernok erabiltzen dutena Bizantziar Inperioko barne ezegonkortasun zorrotzaren garai zehatz baterako: Justiniano II.ak 695. urtean tronutik kendu zutenetik Leon III.a Isauriarra 717an tronura igo bitartean. Hogei urte hauetan zehar elkarrekiko loturarik gabeko zenbait enperadorek tronuratzean izandako segida azkarrak markatu zuen, amaieran, egoera egonkortu zenean, Isauriarren dinastiari hasiera emanez. 

 Justiniano II.a, Leontzio eta Tiberio III.a (685-711) 

Justiniano II.aren erregealdia, bitan banatu ahal dena (685-695 eta 705-711) gero eta despotikoagoa eta bortitzagoa izan zen, eta bere politikek oposizio handia izan zuten. Azkenean, Leontziok (695 – 698) kargutik kendu eta erbesteratu zuen 695ean, ezegonkortasun eta anarkia aldi luze bat azkartuz, zazpi enperadorerekin hogeita bi urtetan.

Leontzioren erregealdiak nahiko aldekotasuna jasan izan zuen hasieran, nahiz eta Kartagoko hiriaren galerak (eta honekin Afrikako probintzia osoa) laster hondatu zion ospea. Bere aginpean Joan Patrizioak itsas armada bat gidatu zuen Kartagora, 698an, galduz. Urte berean, Tiberio III.ak (698 – 705) agintetik kendu zuen. Tiberiok ekialdeko muga sendotu eta Konstantinoplako defentsak indartu zituen, baina Justiniano, bitartean, konspiratzen ari zen itzulera egiteko, eta bulgariarrekin aliantza bat egin ondoren, Konstantinopla hartzea eta bai Leontzio bai Tiberio exekutatzea lortu zuen.

Justinianok, orduan, beste sei urtez jarraitu zuen agintean (705 – 711). Tiberiorekiko eta bere aldekoekiko tratua bortitza izan zen, eta despotiko eta krudelki gobernatzen jarraitu zuen. Tiberiok ekialdean berreskuratutako lurra galdu zuen, eta aita santuaren gaineko kontrola estutu zuen. 711-n Filipiko jeneralak gidatutako matxinada bati aurre egin zion. Justiniano harrapatua eta exekutatua izan zen, bere seme eta enperadoreorde Tiberio bezala. Bien exekuzioarekin Herakliotarren dinastiarekin akabatu zuen, 610. urtetik boterean egon zena. 

Justinianok "Erromatar" Inperioa jatorriz baino urrunago eraman zuen. Kontsulatuaren eginkizun historikoa, K.a VI. mendetik era batean ala bestean mantendu izan zena, ezabatu zuen, botereak enperadorearekin bat eginez, eta, horrela, enperadorearen estatusa indartu zuen, basikoki agintari absolutu gisa.

 Filipiko (711-713) 

Filipikoren matxinada bizantziar bizitzaren alor gehienetan eragina izan zuen, politikatik erlijiora. Kyros patriarka kanporatu zuen, monotelismoa berrezarriz eta Konstantinoplako III. kontzilioan egindako aldaketekin akabatuz. Bulgariarrak, militarki, Konstantinoplako harresietara iritsi ziren, eta hiriburua defendatzeko tropak mugitzean, arabiarrei ekialdean erasoaldiak egiteko aukera eman zieten. Bere erregealdia bat-batean amaitu zen armadaren matxinada batek kargutik kendu eta Anastasio II.ak ordezkatu zuenean.

 Anastasio II.a (713-715) 
Anastasiok bere aurrekoaren erlijio-politikak atzera bota zituen, eta itsaso eta lehorreko eraso arabiarrei erantzun zien, 714. urtean Galaziaraino iritsi zirenak, nolabaiteko arrakastarekin. Hala ere, tronuan ezarri zuen armada bera (Opsikiako thema-ko armada) bere aurka altxatu zen, enperadore berri bat aldarrikatu zuen eta Konstantinopla sei hilabetez setiatu zuen, azkenean Anastasio ihes egitera behartuz. 719. urtean, bulgariarren laguntzaz, tronua berrartzen saiatu zuen. Hala ere, bere saiakera porrotean amaitu zen eta Leon III.a Isauriarrak exekutatu zuen. 

 Teodosio III.a (715-717) 
Tropek Teodosio III.a aldarrikatu zuten enperadore berri bezala, eta, Anastasio garaitutakoan, Konstantinoplako setiorako arabiarren prestaketei aurre egin behar izan zien ia berehala (717-718), bulgariarren laguntza eskatzera behartuz. 717an, Anatolikon eta Armeniakon themetako matxinadari aurre egin behar izan zien eta, bere semea haien preso izanik, tronuari uko egitea erabaki zuen.

Leon III.a Isauriarra, hurrengo enperadorea, zenbait matxinada eta arazo erlijioso jasan izan bazituen ere, Hogei urteko anarkiari amaiera ematea lortu zuen, 741. urtera erreinatuz eta Isauriarren dinastia berria ezarriz. 

Harrigarria da Bizantziar Inperioak bizirik iraun ahal izatea, bere barne arazoak zirela eta, Sasandar Inperioa arabiarren mehatxupean amildu zenean eta bi frontetan aldi berean mehatxatua izan zenean. Hala ere, inperioaren barruko erakunde militarraren sendotasunak eta mundu arabiarraren berne-borrokek horretarako aukera eman zioten.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Bizantziar Inperioko gerra zibilak