Armada de Barlovento

Armada de Barlovento edo Haizealdeko Itsas Armada Espainiako Inperioaren erakunde militar bat izan zen, Indietako Flotaren erregimenekoa, erregeordearen garaian Amerikan konkistatutako bere lurraldeak Europako etsaien erasoen aurrean babesteko sortu zena, baita pirata eta kortsarioena ere XVI. mendearen erdialdean (1564-1577).

 Aurrekariak 
Barlovento izenak, gaur egun, Antilla Txikiak osatzen dituzten uharteei egiten die erreferentzia; hala ere, XVI. mendearen amaierako termino orokorretan, Espainiako itsasontziak Amerikarako bidean Karibera sartzen ziren itsas eremuari egiten dio erreferentzia, eta, zehazkiago, piraten erasoen ondorioz etengabeko gatazkan dauden eremuari, Antilla Handiak eta Lur Iruneko kostaldeak barne har zitzakeenari.

XVI. mendearen erdialdetik aurrera, Espainiar inperioak hainbat ekimen egin zituen espazio hori babesteko, Espainiako Koroak emandako korsikar patenteei esker armatu txiki partikularrak antolatuz.

 Sorrera 
1560an espainiar koroak eremu honetarako populatze proiektu bat landu zuen pirata eta kortsario ingeles zein frantsesen erasoei aurre egiteko, horrela Bahama uharteen eta Antillen artean oinarri estrategiko batzuk sortzeko proposamen bat sortuz, baita armada baten eraketa ere. 1576. urtean, Diego de Sotomayor eta Antonio Manriquek Felipe II .arentzat idatzitako txostenek Espainiako Koroari adierazi zioten abantaila estrategikoa izan zezakeela Barloventoren defentsarako, inguruko portuetan hainbat egoitza izango zituen flota bat eratzea.

1605ean, Felipe III.ak sei edo zortzi galeoiko itsas armada arin bat antolatzea onartu zuen. Hasiera batean, Ozeano Itsasoko Armadatik sortu behar zen behin-behinean, eta 1594an sortu zen, Lisboarako portu finko gisa. Iberiar penintsulako kostalde atlantikoetako patruilekin bidali zuten, Indietatik zetozen ontzidietara modu seguruan iritsiko zirela bermatzeko. Itsas armada horretako galeoi batzuk Armada de Barloventon sartu ziren 1605ean, Bizkaiko Itsas Armadatik etorritako beste batzuekin batera. Egoitza nagusia Veracruzeko portua izan zen, baina handik denbora batera basea izan zuen Cartagena de Indiaseko portuan eta Antilla Handienetan (Puerto Rico, Kuba eta La Española).

1605eko irailaren 9an, Lisboako portuko flota itsasoratu zen, Luis de Fajardok gidatua, bere helmugari buruzko agindu sekretuen pean, Arayako gatzaga zena (Venezuela), non Herbehereetako piratak ezarri ziren, eta, hauen eremua garbitu ondoren, Barlovento uharteak zeharkatu zituen, baita Cartagena eta Portobeloko kostaldeak ere. Misioa amaitu ondoren, Armada banatu egin zen, eta zati bat eskalarik gabe itzuli zen Espainiara, 1606ko martxoan iritsita. Beste aldea, berriz, Habanan geratu zen, merkataritza-ontzidiak noiz iritsiko zain, Espainiara itzultzeko bidean herbeheretarren, frantsesen eta ingelesen erasoen aurka babesteko, urte bereko urrian Sevillara iritsita. Lehen antolaketa-ekimen hau beste batzuen hasiera izan zen, 1635ean Armada de Barlovento behin betiko sortu zen arte.

 Ondorengo bilakaera 
XVII. mendean, Espainiako Karibeko pirateriaren gorakadaren ondorioz, itsas armada handi bat sortu zen, baina kostu ekonomiko handia izan zuen. Flota horien finantzaketa «matxura» eta «kokatua» izeneko zergen bidez lortu zen. Zerga horiek salgaiak zergapetzen zituzten eta bidaiek sortutako gastuak estaltzeko balio zuten, eta merkatariak beraiek bihurtu ziren beren produktuen garraioa babesteko arduradun zuzen.

Itsaa armadak funtsezko papera bete zuen Espainiak Amerikan zuen politikan, defentsarako zein logistikarako funtsezko funtzioak betez, bereziki merkataritza eta kostaldeak babesteko, Europako potentzia batzuek eraso egiten hasi baitzieten.

XVII. mendearen amaieran, Armada de Barloventok ez zuen lortu hasiera batean sortu zen helburua; izan ere, potentzia europarrek Espainiak Amerikarekin zuen merkataritza erasotzen jarraitzen zuten, eta Karibeko enklabe garrantzitsuak ere lortu zituzten, eta horietatik legez kanpoko merkataritza modu eraginkorragoan zuzentzea lortu zuten.

Armada de Barlovento Utrechteko Itunaren ondoren desegin zen XVIII. mendearen hasieran.

 Kanpo estekak