Marruska

Marruska oso tresna-mota garrantzitsua da industria litikoaren barruan, Goi Paleolitotik aurrera garatzen diren Historiaurreko kultura askotan ugaritu zena. Printza edo ijelki gainean egiten dira, eta alde bateko ertzean (edo, gutxiagotan, bietan –marruska bikoitza-) ukiera soilez landutako fronte biribil bat izaten du. Honen barnean azpi-tipo hauek bereiz daitezke: marruska bakuna, ojibala, ijelki ukitu gainekoa, atzazal-formakoa, etab.

Marruska zirkularrak edo biribilak (batzuetan “botoiak” ere deitu ohi zitzaien) azpimarra daitezke, Azil aldian nahiko ugariak direnak. Marruska printza gainean egiten da, baina frontea bere perimetro osora zabaltzen da.Erabilera luzea izan dute, Europari dagokionez, Goi Erdi Arora arte, eta zehazki merovingiar arora arte, hiru marruska aurkitu baitira merovingiar hilobitan. Artikoan, XIX eta XX. mendean oraindik erabiltzen zituzten bertakoek.

Gainazal laua du alde batean (sabela edo azpialdea), ukitu gabea, eta kontrako (dortsala, bizkarrekoa edo gainekoa) ukituek angelu zorrotza osatzen dute, eta angelu horretan, erta ebakitzailea gehienetan laburra, gehienetan ganbila, marruska tresna sendoa bihurtzen duena, arbastatzeko nahiz akabera emateko egokia. Ertz lodienak oratzeko aukera ematen zion. Pieza batzuek alboetako ukituak izan zitzaketen. Era askotako marruskak daude, bai morfologian, bai tamainan, eta harri-pintzak, ijelkiak edo ijelitxoak erabiliz tailatu direnak. 

Askotan, tresna misto bat ere bada, adibidez, fronte baten gainean marruska da eta piezaren beste leku batean gubil gisa jardun dezakeena. Bi eskuez bultzatzen bazen, eraginkortasuna eta ergonomia irabazten zituen. Zura zulatzeko zizel, gubia edo garlopa bihur zitekeen (adibidez, ebaketa-angeluaren eta sorbatzaren formaren, lan-gainazalarekin eta mugimenduaren zentzuarekin lotutako inklinazioaren arabera; beste hainbeste parametroren artean...) Arkeologiak eta etnografiak kirtenen eta eusteko irtenbideen hainbat morfologia erakusten dizkigute.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Arkeologia terminologia
Kategoria:Artefaktu arkeologiko motak