Portoviejo

Portoviejo, San Gregorio de Portoviejo bezala ere ezaguna, Ekuadorreko hiri bat da, eta Manabí probintziako hiriburua. 30 km-ra Pazifikoko kostaldetik. "Tamarindoen rrrege" hiria bezala ezagutzen da oraindik, inguruan zeuden tamarindo landaketa zaharrak direla eta.

Portoviejo ibaiaren haraneko gune politiko eta ekonomiko nagusia da, eta Santa Ana eta Rocafuerte kantonamenduak ere barne hartzen ditu, non  lantzen dira urtero.

Laurogeiko eta laurogeita hamarreko hamarkadetan krisi ekonomikoak jotako hiria suspertzen ari da orain, baina aurrekontu-muga larriek eta langabezia-tasa izugarriak zailtasunak sortzen dizkiete tokiko agintariei. 

1535eko martxoaren 12an sortua, Ekuadorreko hiririk zaharrenetakoa da eta herrialdeko zortzigarren handiena.

Portoviejo garrantzitsua da kafearen, abeltzaintzaren eta arrantzaren laborantzarako, eta nekazaritza-prozesatzeko industria oparoa du, Quito eta Guayaquilekin errepide bidezko konexio onekin.

 Historia 
1535eko martxoaren 12an Francisco Pacheco kapitain espainiarrak sortu zuen kostaldetik gertu, "Villa Nueva de San Gregorio de Portoviejo" izenarekin, eta 1628an barrualdera eraman zuten egungo kokalekura, indiarren erasoen ondorioz.

2016ko apirilaren 16an eta 17an, 7,8 magnitudeko lurrikara handi batek astindu zuen eskualdea. Portoviejon 300 hildako baino gehiago eta eraikinen kalteak izan ziren. 

 Gastronomia 
Hiriak nekazaritza eta itsas industria aberatsa du, biztanleriaren % 50 baino gehiago enplegatzen duena, baita gastronomia sektore oparoa ere. Gastronomia sektorea hondamendi osteko sektore nagusitzat hartzen da gaur egun, 2016ko lurrikararen harira, kultura industria, enplegu aukerak eskaintzen eta bertako biztanleen pobrezia murrizten baitu. 

2018an, Portoviejoko gastronomia Ekuadorreko ondare ukiezin izendatu zuten, Kultura eta Ondare Kulturalaren Ministerioak 2018ko urriaren 18an emandako ziurtagiria, Portoviejoren 198 urteen independentzia oroitzeko. 

2019ko urrian, Manabiko hiriburuaren zaporea Nazio Batuen Hezkuntza, Zientzia eta Kultura Erakundeak (UNESCO) Sormen Hirien Sarearen parte gisa aitortu zuen. Portoviejok aitortza hau jaso zuen Hirien Munduko Eguna ospatu zenean, Portoviejoko Udal Gobernu Autonomo Deszentralizatuak jakinarazi duenez. Manabiko biztanleek beren kultura berreskuratzen dute, gastronomiaren eta arbasoen errezetak kontserbatzearen bidez; Gastronomia kategorian Hiri Sortzaileen parte diren puntuak. Portoviejo da Ekuadorren aitortza hau lortzen duen lehen hiria. "Portoviejo | Creative Cities Network". en.unesco.org. Retrieved 2022-09-29.

Portovejense janarian erabiltzen diren osagai nagusien artean kakahueteak, bananak, gazta, artoa eta yucca daude.

Otordu tipiko bat Biche de Pescado, ganbak, Corviche, Bolón de verde, Encebollado, Cebiche de Pollo, Aguado de gallina edo Cangrejada izan daiteke, besteak beste.

 Interesguneak 
Hiriko parke askoren artean daude Mamey Parke Ekologikoa, animalia-erreserba handi bat duena,  hiriaren iparraldean dagoen Baso Parkea,  eta Vicente Amador Flor Parke Zentrala. 

Hirian Estadio Reales Tamarindos estadio polifazetikoaren egoitza da, L.D.U. Portoviejo taldearen egoitza dena.

Portoviejoko Lorategi Botanikoa hiriaren ipar-ekialdean dagoen eremu babestu, lorategi botaniko, arboretum, orkidea lorategi, palmondo eta erreskate gune bat da, aisialdirako, baita Manabí eskualdean ikerketa biologiko eta nekazaritzarako ere. Guztira 50 hektareako azalera du, Manabíko Unibertsitate Teknikoarena, Portoviejon kokatua. "Nature & Parks in Portoviejo". Tripadvisor. 23 September 2024. Retrieved 23 September 2024. 

Parque Arqueológico Cerro Jaboncillo, aztarnategi eta museoa hiritik kanpo dago. 

Hirigunetik gertu, Av. kalean kokatua. Universitaria y Olmedot eta Alajuela kaleen artean Jesus Artzain Onaren Metropolitan Katedrala dago.  

Gertu dagoen herrixka bat, Sosote, tagua tailerrengatik da ezaguna, Ekuadorreko eskulan tradizionala.  

 Hezkuntza 
Manabíko Unibertsitate Teknikoa (UTM), Portoviejon kokatua, 1952an sortu zen, eta % 72ko onarpen-tasa duela kalkulatzen da. Bertakoan Universidad Técnica de Manabí izenez ezagutzen da. 

San Gregorio Portoviejoko Unibertsitate Pribatua hiriko bigarren unibertsitatea da, 2000. urtean sortua eta % 51eko onarpen-tasa duela kalkulatzen da. 

 Garraioa 
Hiria Manta (Manabí) eta Cotopaxi probintziako hiriburua den Latacungara lotzen dituen E30 errepidean eta 39A autobidean dago.

2014an, Portoviejok 12 autobuseko sistema bat zerbitzatu zuen hiri osoan zehar 12 ibilbidetan. 

Tokiko aireportua Rafael Correa presidentearen aginduz itxi zen 2011n.  Gaur egun, hiriko poliziaren helikoptero operazioetarako bakarrik erabiltzen da, baita Gabonetan ekitaldi artistiko eta azoketarako ere. 2016an, aireportua apirilaren 16ko lurrikarak kaltetutakoentzako aterpe gisa balio izan zuen. Gaur egun funtzionatzen duen aireporturik hurbilena, Eloy Alfaro Nazioarteko Aireportua, Manta hirian dago, 26 kilometrora (16 mi) mendebalderantz.

 Geografia 

 Klima 
Portoviejok klima erdi-idorra du (Köppen BSh), urte osoan zehar oso epelak edo beroak diren tenperaturak dituena. Humboldt itsaslasterraren aurrerapen eta atzerakadak bi urtaro daudela esan nahi du: maiatzetik abendura bitarteko urtaro lehor luzea eta urtaro euritsu laburra urtarriletik apirilera. El Niño Hegoaldeko Oszilazioagatik euri-sasoia nahiko irregularra da.  El Niño urteetan prezipitazioa epe luzeko batez bestekoaren hainbat aldiz handiagoa izan daiteke.

 Pertsona aipagarriak 

 Vicente Amador Flor (1903ko uztailaren 19a - 1975eko abenduaren 3a), hiriari buruzko poemak idazteagatik ezaguna den poeta.
 Nathalie Cely (1965eko abenduaren 28an jaioa), Ekuadorreko Ekoizpen ministro ohia eta Ekuadorreko Estatu Batuetako enbaxadore ohia.
 Valentina Centeno, Ekuadorreko politikaria
 Lucila Santos Trujillo (1925/1928 - 2020ko maiatzaren 4a), Ekuadorreko lehen dama ohia.

 Hiri senidetuak 

 Barakaldo (Euskal Herria)

 Galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:1535ean sortutako lekuak
Kategoria:Ekuadorreko hiriak
Kategoria:Ekuadorreko Herri Magikoak