Jose Antonio Bengoetxea

Jose Antonio Bengoetxea Anduiza (Zarakondegi baserria, Bedaroa, 1861eko abenduaren 12a - AEB, 1921eko azaroaren 12a) bizkaitar enpresaburua izan zen. XX. mendearen hasieran egin zuen aberastasunagatik da nabarmenena. 1897an Estatu Batuetara emigratu, eta hogei urteren buruan 100.000 ardi baino gehiago zituen Idahoko hegoaldean. Idahoko Mountain Homen, Mountain Home Bankeko lehendakariorde eta Bengoechea hotelaren jabea zenez gero, bertako euskal "errege" edo "aita" esaten zioten tokiko egunkarietan.

 Biografia 
Jose Kaliforniara joan zen lehenik, eta gero Palo Altora, Nevadara, Altube familiarentzat lan egitera. Gero Bruneaura joan zen, Idahora, bere negozioari ekiteko. Gabriel Bengoetxea bere anaiari bere arrantxoan lan egitera etortzeko dei egin zion, eta, geroago, Meliton Bengoetxea deitu zuen. Jose hil ondoren Bengoechearen ardi-enpresa desegin eta Bill Smith Sheep Company eta Wood Creek Sheep Companyrekin bat egin zuen.

Jose milioiduna zen, baina analfabetoa. 1900. urtean auto baten jabea zen, Estatu Batuetan 14.000 auto bakarrik matrikulaturik zirenean. Ez zekien gidatzen, eta gidari bat kontratatu behar izan zuen. Zein zen autorik onena galdetzen ziotenean, beti berdin erantzuten zuen: "Berri bat".Richard Urquidi, "History of the Mountain Home Basques", Masters's thesis, Boise State University, 1980

1915ean Margarita Natxiondo Atxabal ezkondu zuen, Ispasterrekoa, 1912an Ogdenen (Utah) bizi zena. Margarita bera baino 34 urte gazteagoa zen, eta 1916an jaio zen bere hiru seme-alabetatik lehena, Eva (1916-2007). Handik gutxira Adam (1917-1984) eta Joseph (1920-1964) jaio ziren. Hotel ondoko etxe eder batean bizi ziren. Jose 1921eko azaroaren 2an hil zen, eta haren familia Ogdenera joan zen bizitzera. Gerora, Victor Yturrik eta Cristina Plazak zuzendutako enpresa batek erosi zuen hotela. Yturritarrek hotela zuzendu zuten 1932ra arte. Bere heriotzaren ondoren, Bengoetxearen fortuna gehiena galdu egin zen. Depresioaren ondorioz, bere lurrak eta ardiek ez zuten ezer balio.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 William A. Douglass/Jon Bilbao, `Amerikanuak'. The Basoues in the New World, Bilbo (1986). EHU. 
 William A. Douglass, Basque Culture and its diáspora. Theoretical and descriptive tests, Donostia (1986): Baroja. 
 Richard Urquidi, "History of the Mountain Home Basques", Masters's thesis, Boise State University, 1980.
 Bengoechea Biography

 Kanpo estekak 

Kategoria:Earrak
Kategoria:Euskal Herriko nekazari eta abeltzainak
Kategoria:Eusko-estatubatuarrak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako enpresaburuak