Carmen Arriagada

María del Carmen Thomasa del Rosario Arriagada García (Chillán Viejo, Chillán partidoa, Chile 1807 - Talca, Talca probintzia zaharra, Txile 1900eko ekainaren 16a), Carmen Arriagada izenez ezagunagoa, nazionalitate txiletarreko idazlea izan zen.

 Biografia 
Pedro Ramon de Arriagada lurjabe, militar eta politikari abertzalearen eta Maria Antonia Garciaren alaba. Chillán Viejon (Txile) jaioa. Txileko Santiagora bidali zuten hezkuntza eskuratzeko. 1825ean Eduardo Gutike militar alemaniarrarekin ezkondu zen.

Aita hil zenean, senarrarekin Linaresera joan zen, eta han bere gurasoarenak izan ziren lur batzuk hartu zituen oinordetzan. Ondoren, 1836an, senar-emazteak Talcara joan ziren, eta han bizi izan zen Arriagada hil arte.

Talcako bere etxean, 28 urtetik aurrera, tertulia politikoetan parte hartzen hasi zen. Egoera hori ez zen guztiz onartua hiriko emakumeen artean, baina bai gizonek miretsia, beren izaera, kultura eta erabakitasunaz gozatzen baitzuten. Carmenen miresle zorrotza Manuel Blanco Encalada Errepublikako presidente ohia izan zen. Zalantzarik gabe esan zuen: “A ze emakumea Carmen hau! Txilen ez dut sekula arima hobeagorik aurkitu…”.

 Maitasun gutunak 
Txileko lehen idazletzat hartzen da, Mauricio Rugendas margolariarekin izan zuen maitasun-epistolario luzearen ondorioz. Mauricio Rugendas gizon horrekin maitemindu zen, 1835ean Talca hiriko Isidora Zegersen etxean egindako tertulia-bilera batean ezagutu ondoren. Rugendas bertan zegoen Txileko paisaia eta pertsonaiekin koadroak egiten.

Gutunen bidez ia 16 urtetarako erromantzea hasi zuten biek. Rugendasek Latinoamerikako errealitatea margotzen zihoanez, maitasun gutun ugari idatzi ziren, eta horietatik Carmenenak bakarrik gorde ziren, gaur egun O'Higginiano eta Talcako Arte Ederren Museoan erakusten direnak.

Maitasunaz gain, XIX. mendearen erdialdeko Txileko bizimoduaren lekukotasun baliotsua dira, hezitako emakume baten ikuspuntutik. Carmen Arriagadaren iritziak matxismo nagusiaz, bere garaiko politikaz (Diego Portalesen iritzi negatiboa zuen) eta gizartean emakumeek bizi zuten egoera txarraz kritiko agertzen dira, hauentzat hezkuntza handiagoa eskatzen baitzuen.  

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Carmen Arriagada: La Carta como salvación. Leonidas Morales. Cyber Hhumanitatis 19. zk., 2001.

Kategoria:Txileko idazleak
Kategoria:Euskal txiletarrak