Nataniel Aguirre González

Nataniel Aguirre González (Cochabamba, Bolivia, 1843ko urriaren 10a - Montevideo, Uruguai, 1888ko irailaren 11) Boliviako abokatu, diplomazialari, politikari, idazle eta historialari ospetsua izan zen. Menéndez Pelayok Juan de la Rosa bere eleberria Hispanoamerikako XIX. mendeko onena dela uste du.

 Biografia 
Nataniel Aguirre Huayllaniko etxaldean jaio zen, Cochabamba departamenduan, 1843ko urriaren 10ean. Miguel María de Aguirre eta María Manuela González de Prada politikari eta finantzari boliviarraren bost seme-alabetatik laugarrena izan zen —Cristina, Miguel, Modestino, Nataniel eta Josefina—. Maria Manuela González de Prada 1846an hil zen, idazle izango zenak hiru urte besterik ez zituenean.

Sucren amaitu zuen batxilergoa 1857an eta handik gutxira Margarida de Achá ezagutu zuen, Jose Maria Achá Boliviako presidentearen alaba. 1864ko martxoaren 30ean ezkondu zen, abokatu titulua hartu ondoren. Senar-emazteek bederatzi seme-alaba izan zituzten, eta horietako bat, Jose, urte batzuk geroago idazle eta politikari boliviar nabarmena izango zena.
ezkerrera|thumb|Margarita de Achá, Aguirreren emaztea

 Ikasketak eta politika 
Zuzenbidea ikasi zuen San Simoneko Unibertsitate Nagusian (UMSS). eta kazetaritzan jardun zuen bere ikasle garaian ere; 1862an El Independiente sortu zuen, eta bertan zutabe bat zeukan.

Ezkondu eta abokatu bezala lizentziatu zen urte berean izendatu zuten Boliviako Ordezkaritzako idazkari Liman, Perun. Gonzalez Prada familiak, amaren aldetik Agirreren senideak, Peruko zirkulu intelektual eta politikoetan sartu zuen. 1864an, halaber, Visionarios y mártires antzezlana idatzi zuen, 1805ean Cuscori bere aberriaren independentziaren ideia bururatuko zioten bi pertsonaiaren inguruan —Manuel Ubalde eta Gabriel Aguilar abertzale perutarrak—.

Hurrengo urtean Boliviara itzuli zen aitaginarrebaren indarrei laguntzera, Mariano Melgarejoren kolpe militarrak garaitu baitzuen, eta haren tiraniaren aurka aktiboki borrokatzen da (Hargintzako borroketan eta beste gudu batzuetan parte hartzen du).

Agustin Morales diktadorearen heriotza bortitzaren ondoren, 1871ko Batzar Konstituziogilean eta Evaristo del Valle buru zuten unitarioen eta Lucas Mendoza de la Tapiaren federalen artean sortutako eztabaidetan parte hartu zuen, eta joera hori, zalantza egin ondoren, bidezkoagoa iruditu zitzaion gure idazleari, ideia liberalez osatua baitzegoen. Chapare probintziako diputatu izan zen —1872ko Konstituziogilean parte hartu zuen—, Tomas Fredes presidentearen Estatu Kontseiluko kide (1872) eta Cochabamba departamenduko prefektu (1879).

1879an Ozeano Bareko gerran Vanguardia eskuadroiaren buru ezarri zuen. 1880ko Konbentzioa zuzendu zuen, Narciso Campero presidente konstituzionala zela berretsi zuena. Honek Gerrako lehen ministro izendatu zuen eta ondoren Kanpo Harremanetakoa. 1884an Txilerekin Tregoa Ituna negoziatu zuen, nahiz eta bera gerran jarraitzearen aldekoa izan.

Bere ideia sozialak aurrerapenak ziren; nekazaritza erreforma handi baten beharra defendatu zuen eta indigenen alde egin zuen. Seva da esaldia: “Indio gaixoaren zaborra gu bezalako herritar bat”. 1885ean, Boliviako Alderdi Liberala sortu zen urte berean, erakunde honen buru bihurtu zen Cochabamba.

 Literatura 
1880ko Belaunaldia deiturikoaren kide, bere lanen artean aipatzekoak dira Represalia del Heroe, Francisco Burdett O'Connorren Biografia, Bolivia Pazifikoko Gerran eta ospetsu egin zuen eleberria, Juan de la Rosa. Lan hau —jatorriz Cochabamba izenburuarekin argitaratu zen. Independentziako azken soldaduaren memoriak eta zalantzak sortu diren egiletasunari buruzkoak—, kritikari eta adituen arabera, Boliviako literaturaren oinarrizkoetako bat da. Antzerkia eta poesia ere idatzi zituen.

 Azken urteak 
Montevideon hil zen, Brasilerako bidean, Gregorio Pacheco Leyes presidentearen gobernuak Pedro II.aren gortearen aurrean ministro ahalguztidun gisa bidali zuen lekuan. Haren gorpuzkiak Cochabamba hirira aberriratu zituzten, eta hilerri nagusiko mausoleoan daude orain.

 Obrak 
 Urtea
 Obra
 Literatura Generoa
 Oharrak1864Visionarios y mártiresAntzerkiaPeruko Manuel Ubalde eta Gabriel Aguilar abertzaleei buruzko antzezlana.1868Represalia de un heroeAntzerkiaNicolás Bravo abertzaleari buruzko obra dramatikoa, 1812an Oaxacan gertatutako Mexikoren independentziaren pasarte batean oinarritutako pieza1877Unitarismo y federalismoHistoria -1882-1883Bolívia en la Guerra del Pacífico (1882-83),Historia -1884-1885"Juan de la Rosa" Memòries del último soldado de la independenciaEleberria -1886La bellisima FlorianaEleberria -1883El LibertadorHistoriaSimon Bolivarren bizitzaren laburpen historikoa1874El general Francisco Burdett O'ConnorHistoriaSucreren armadekin iritsi eta Bolivian geratu zen irlandar honi buruzko kontakizuna

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Boliviako politikariak
Kategoria:Euskal boliviarrak
Kategoria:Montevideon hildakoak