María Teresa Zabala Azkue

Maria Teresa Zabala Azkue (Bilbo, Bizkaia,  -  Bogota, Kolonbia, 1988ko martxoaren 25a) lanbidez maistra eta hizlari ospetsua izan zen, Emakume Abertzale Batzako afiliatua eta propagandistarik nabarmenetakoa. Jesusen Bihotzaren kongregazioan sartu zen moja.

 Bizitza 
Bilboko "Emakume Abertzale Batza" n afiliatua izan zen Maria Teresa, Federico de Zabala Allenderen alaba. 1933ko eta 1934ko gertakarietan parte hartu zuen. Emakume batzuk espetxeratu zituzten eta Bilboko egoitza itxi egin zuten. Teresa Zabalari bi hilabete eta egun bateko zigorra ezarri zioten. 

1933ko otsailaren 5ean Euskal Amari Omenaldia ospatu zen Bilboko Euskalduna frontoian. Lau mitinlarik hartu zuten hitza egun horretan: Haydée Agirrek, Polixene Trabuduak, Maria Teresa Zabalak eta Julene Urzelaik. Abertzaleen ekitaldi batean emakumezkoek soilik hitz egiten zuten lehen aldia zen.

Omenaldi hori egiteko proposamena Larrinagako kartzelatik atera zen. Hantxe egon ziren atxilotuta hamabost egunez, 1933ko urtarrilean, Haydée Agirre eta Polixene Trabudua, Bizkaiko gobernadore zibila zen José María Amilibiaren aginduz. Bermeon egindako mitin batean independentziaren alde hitz egiteagatik isuna jarria zien gobernadoreak, hura ordaindu ez eta preso eraman zituzten. Ordurako ezagunak ziren bi mitinlarien atxilo aldiak elkartasun uholdea sortu zuen, eta haien ospea handitzea besterik ez zuen lortu gobernadoreak.

Emakumeak hasi berriak ziren arlo publikoan azaltzen. 1922an sortu zuten Bilbon Emakume Abertzale Batza, Euzko Gaztediren filial modura. Eli Gallastegi buruzagi jeltzale erradikala izan zen bultzatzailea, eta Irlandako emakume nazionalisten erakundea hartu zuten eredu. Propaganda, heziketa, ongintza, presoei lagundu eta militanteei adore ematea... lan arlo horiek zehaztu ziren Emakume Abertzale Batzako kideentzat. Emakumeen jardun publikoa sustatu nahi zen, baina beti ere familia oinarri hartuta; emakumeen aktibitate publikoa familian betetzen zuen paperaren hedapena zen. Emakumeak, horrela, aberriaren aldeko mugimenduari ekarpena egiten zion, baina hori ez zen politika; esparru hori gizonezkoena zen.

Laster gaindituko zuen errealitateak muga hori, hain zuzen ere Errepublikak emakumezkoen boto eskubidea aldarrikatu zuenean. Jeltzaleen artean izan ziren errezeloak, emakumeak ez ote zeuden prestatuta botoa emateko, ez ote ziren etsai bihurtuko hauteskundeetan. 1933an hiru deialdi garrantzitsu izan ziren: udal hauteskundeak udaberrian, Gorteetako diputatuenak azaroaren 19an, eta bi aste lehenago Estatutuaren plebiszitua. Hor, Euzko Alderdi Jeltzaleak bere indar guztiak jarri zituen, emakumeenak barne. Ordurako, emakumeak Alderdian sartzeko eskubidea onartu zuten jeltzaleek, eta areago, Emakume Abertzale Batzako taldeak Alderdian integratu eta horrela emakumeak afiliatu bihurtzen ziren.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 María Teresa Zabala Azkueren argazkia Bernardo Estornés Lasa, bilduma

Kategoria:Bilbotarrak
Kategoria:Emakume Abertzale Batza
Kategoria:Hizlariak
Kategoria:Maistrak
Kategoria:Mojak
Kategoria:Bogotan hildakoak