María del Carmen Betancourt Molina

María del Carmen Betancourt y Molina (Los Realejos, Santa Cruz de Tenerife, Kanariak, 1758ko abenduaren 19a – Puerto de la Cruz, Santa Cruz Tenerifekoa , 1824ko maiatzaren 3a) zientzialaria, asmatzailea, ikertzailea eta aitzindaria izan zen. Txikitatik izan zen ikerketaren zalea. Bere haurrideekin, Agustin Betancourt Molina eta Jose de Betancourt Castrorekin, makina epizilibrikoa egin zuen, 1778an Tenerifeko Real Sociedad Económica de Amigos del País elkartean aurkeztu zutena. Gainera, berari zor zaio irlan ehundutako belusezko lehen zinta. Bestalde, oihaletarako tindu naturaletan lan egin zuen, zetaren industria modernizatzearen aldeko apustua eginez, zetarren inguruan zuen ezagutza bikainari esker. Horregatik guztiarengatik, zientziaren aitzindaritzat hartzen da Kanarietan. Tenerifeko emakume zientzialari ospetsuenetako bat izan zen.

 Bizitza 

 Familia 
Hamaika neba-ahizpetatik hirugarrena izan zen. Bere gurasoak Leonor Molina Briones, Villafuerteko markesen alaba, eta Agustin Betancourt Castro, bere etxeko maiorazkoa, Calatravako Ordenako zaldun eta Errege Armadetako teniente koronela izan ziren. Bere abizena, Jean IV de Béthencourtengandik dator, Kanariar Uharteetako konkistan parte hartu zuena, nahiz eta honek ez zuen inoiz ondorengorik izan (bere abizena, berak Lanzarote eta Fuerteventura konbertitu zituen bertako natiboek heredatu zuten). 

 Lan ibilbidea 
Bere aita Tenerifeko Real Sociedad Económica de Amigos del País elkartearen sortzaileetako bat izan zen La Lagunan. Sozietate sortu berrian, hain zuzen ere, 1778 urtean aurkeztu zuen bere lehen diseinua, zeta bihurritzeko makina epizilindriko bat, bere neba Agustin Betancourt Molinarekin elkarlanean egina.

Hogei urte zituenetik bananduta egon arren, bigarren nebarekin, Agustin Betancourt Molina ingeniari eta asmatzaile kanariar ospetsuarekin, harreman epistolar etengabea izan zuen. Izan ere, biak urte berean jaio ziren, 1758 urtean, eta biak urte berean hil ziren, 1824 urtean. Bizitza osoan familiaren etxean bizi izan zen, zeta-manufakturen industriak sortzen zituen arazoetan eta praktika horren kalitatea eta ekoizpena hobetzeko saiakeretan zuzenean inplikatuta. Puerto de la Cruzen hil zen ezkongabe.

Makina epizilindrikoaren egilekidea izateaz gain, Metodo económico para tintes de carmesí fino izeneko dokumentua ere aurkeztu zion La Lagunako Elkarte Ekonomikoari 1779 urtean. Dokumentu horretan, zetarako tinduak egiteko bi errezeta daude, eta baita errezeten argibideei jarraituz tindatutako ehunen lagin batzuk ere.

Tenerife uharteko zeta-manufakturen industriari buruzko ikerketa garrantzitsu ia guztietan, La Orotavako moja klarisa dela esan izan da, baina, gerora, baieztapen horren akatsaren ebidentziak agertu dira. Seguruenik, kolore gorria lortzeko moduari buruzko memoria Kanarietako emakume batek sinatutako lehen memoria zientifikoa izango da.

 Aintzatespenak 

 2018 urteko martxoan, Kanarietako Gobernuak bere izena daraman diru-laguntza lerro bat sortuko zuela iragarri zuen. María del Carmen Betancourt y Molina ikerketari laguntzeko programaren helburua arlo horretan emakumeen protagonismoa sustatzea da.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Magallón, C. (2004), “Pioneras españolas en las Ciencias. Las mujeres del Instituto Nacional de Física y Química”. CSIC Madril.
 Perdomo, I. (2007), “María de Bethencourt. Ciencia e ingeniería en la ilustración canaria”. In C. Elías (koord.) Zientziari buruz Kanarietan. Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Bulegoa. Kanarietako Gobernua.
  1758-1824., Betancourt, Agustín de,; Juan, Cullen Salazar. La familia de Agustín de Betancourt y Molina : correspondencia íntima (1a. edición edición). ISBN 9788493587567. OCLC 466655343. 
 Delgado, A. y otras (2021), ""María de Betancourt. Experimentar e innovar en la Ilustración Canaria". Fundoro. Kanariak.

 Kanpo estekak 

 Betancourt proiektua (Agustin Betancourti buruzko webgune monografikoa)

Kategoria:Kanariarrak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Espainiako zientzialariak
Kategoria:Espainiako asmatzaileak
Kategoria:Emakume asmatzaileak
Kategoria:Emakume aitzindariak