Martina Maiz

Martina Maiz Bagazgoitia (Beasain, Gipuzkoa, 1820ko otsailaren 17a - Donostia, 1891ko urriaren 7a)  XIX. mendeko enpresaburu eta ongile izan zen Euskal Herrian. 1877an, garai hartako ehungintza-industria garrantzitsuenetako baten ardura hartu zuen. Ongintzako lan garrantzitsuak eta dohaintzak egin zituen Beasainen eta Bergaran.

 Biografia 
Beasainen jaio zen 1820an, Andre Mari kaleko Etxeberria etxean. Bost ahizpen artean gazteena zen. 

1839ko apirilaren 17an, Jose Julian Blancekin ezkondu zen. Aragoiko jatorria zuen, baina Bergaran bizi zen, eta aurretik bere arreba Inaxi Anttonirekin alargundu zen. Blanc Bergarako Tavex Irute eta Ehun Fabrikaren sortzaileetako bat izan zen, eta 1871tik jabe bakarra. Gerora San Antonioko Algodonera izango zen fabrika hura. Ezkondu ondoren, Martina berarekin joan zen Bergarara bizitzera. 

1877an alargundu egin zen. 

Azken urteak Donostian eman zituen, bere senarraren bazkide zen Jose Maria Arbulu ilobari erositako La Cumbre jauregian. Geroago etxea agintari frankisten eta Gipuzkoako Gobernadore Zibilaren udako bizileku izango zen. Bertan hil zen 1891n eta Bergaran lurperatu zuten. Ez zuen ondorengorik izan eta bere ondasunak Elizari eman zizkion. 

 Ongile 
Beasainen, bere jaioterrian, dohaintza handiak egin zituen. 1882an 70.000 pezeta jarri zituen txiroentzat eta behartsuentzat Ongintzako Ospitalea sortzeko. Testamentuan, gainera, hil ondoren Hospital Fundazioa sortzeko agindu zuen. Ospitaleak eta kaperak beti San Joseri eskainita egon beharko luketela zehaztu zuen, eta bere erantzukizuna ez litzatekeela inoiz erakunde publikoen esku egon beharko. Fundazioaren eta ospitalearen administrazioa Behartsuen Lekaimeen ardurapean egotea nahi izan zuen, eta hala 1883an bertan kokatu ziren. Bere testamentuan 1892an ezarritako  Andre Mariaren Jasokundearen elizako kanpai handiaren dohaintza ere agertzen zen. Parrokian Hegoaldean dago, eta bertan gazteleraz idatzitako bi lerroetan honako hau irakur daiteke.  

Kanpai hau 1892. urtean ordaindu eta ipini zuten hemen -Loinazko San Martinen oparia Martina Maiz Andreak egina; eta 1950.urtean Migel Cerrajeria Jn. herriko alkateak berritua - biak herriko seme eta Santuari debozio handia ziotenak.

Ezkondu ondoren, ia bizitza osoa Bergaran eman zuen, eta bertan ere, enpresaburu lanaz gain, gizarte-lan handia egin zuen. Hiribildu honetan egindako dohaintzarik aipagarrienetako bat Stoltz-Frères organoa izan zen, 36.500 franko ordaindu zituen eta San Pedro parrokiari eman zion. 1889ko martxoaren 18an estreinatu zen.

Bada Bergaran Jainkoak aberastasun handiak eman dizkion andre bat, eta horien proportzioan, bi bertute kristau, tratatzen dutenen begirune eta begirunearen duin egiten dutenak. Martina de Maiz andrea da, eta José Julián Blanc jaunaren alarguna.

Marcial Martínez Aguirre, 1854

 Enpresaburu 

1841ean jarri zen martxan Tavex Irute eta Ehunen Fabrika, Bergarako San Antonio auzoan, eta senarra hasierako bazkideetako bat izan zen. Fabrikak 300 langile inguru zituen 1860an, eta Gipuzkoako garrantzitsuenetako bat izatera iritsi zen. Senarra hil zenean, berak hartu zuen ehungintzako enpresaren gidaritza. 1881ean saldu zuen arren, sei urte beranduago berriro hartu zuen negozioaren ardura, eta J. J. Blancen alarguna izena hartu zuen.
Enpresaburu lanetan ziharduelarik, akordio batera iritsi zen Bergarako Udalarekin, fabrikak sortzen zuen energia soberakina hiriko argiteriarako emango zuen.

Lantegiaren barruan haurtzaindegi bat sortu zuen, Espainia mailan lehenetarikoa izan zen. 

 Errekonozimenduak 
Bere izenean bi kale ditu, bata Beasainen eta bestea Bergaran.

Beasaingo kalea haranaren zeharkakoa da eta Kale Nagusitik Bista Alai kaleraino iristen da. 1939 urtez geroztik agertzen da Beasaingo Erroldan.

Orain urte gutxira arte lauzaturik ezagutu genuen kale honi, Elizako Galtzada esaten zitzaion 1935era arte. Gero, gaur egungo izena ipini zitzaion herriko alaba ongilearen ohorez, honen kontura eraiki baitziren 1882. urtean inauguratutako gaixo behartsuentzako Ospitalea eta Kapera edo Otoiztegia.

 Argazkiak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estetak 
Beasaingo paperak

Goiberri

Kategoria:Beasaindarrak
Kategoria:Gipuzkoako enpresaburuak
Kategoria:Emakume enpresaburuak
Kategoria:Donostian hildakoak