Basilio Urrutia

Basilio José Urrutia Vásquez (Parral, 1816ko ekainaren 14a - Santiago, Txile, 1881eko ekainaren 3a) dibisio-jeneral Txiletarra izan zen. 1876ko urtarrilaren 1etik 1879ko apirilaren 7ra arte, Txileko Armadako jeneralik zaharrena eta Mugako Armadako jeneral nagusia izan zen. Txileko gatazka belikoetan parte hartu zuen, bai kanpokoetan bai anaiartekoetan, Peru-Boliviar Konfederazioaren aurkako gerraren eta Ozeano Bareko Gerraren hasieraren artean. Publikoki Estatu ministro eta Errepublikako intendente bezala ere aritu zen.

 Aurrekari militarrak 

 Tarteak 

 1837: Tenienteordea
 1837: Teniente
 1839: Kapitaina
 1851: Sarjentu nagusia
 1851: Teniente koronela
 1866: Koronela
 1871: Brigada-jenerala
 1874: Dibisio-jenerala

 Karrera 
Peruko Armada Berrezarlean parte hartu zuen tenienteorde gisa, misioa kapitain graduarekin amaituz. 1838an Perurako bigarren espedizioan parte hartu zuen, Manuel Bulnes jeneralaren agindupean eta Limako okupazioan parte hartu zen. Buin ibaiko zubian, muino batera joan zen, bere konpainiako sekzio batekin, Armadaren erretiratzea babesteko. Etsaiak moztuta, bere Unitatearekin ihes egin zuen amildegi batetik errekara jauzi eginez. Yungay-ko guduan izandako portaeragatik kapitain izendatu zuten eta urrezko domina lortu zuen. Gero, zortzi egunez jarraian, 1.500 gizonen erasoei eutsi zien, Yungaytik garaitutako perutar batzuek indartuta.

1859ko Iraultzan, Ipar eta Hego gatazka-lekuetan eratutako Gobernuaren defentsan borrokatu behar izan zuen. 1864an Chiloé probintziako intendente kargua hartu zuen eta 1865ean Araucoko intendente izan zen.

1874ko apirilean dibisio-jeneral izendatu zuten. Urte horretan, tropak eta artilleria antolatu zituen Angol erregimentutik «Juan Colipí de Los Sauces» gotorlekua sortzeko. Gotorleku horren ondoren, gaur egun La Araucanía eskualdean dagoen hiria sortu zen. Gerra eta Itsas Armadako ministro karguari uko egin ondoren, Peruko itsas armadak harrapatutako "Rimac" garraioaren gorabeheraren ondorioz.

Infanteriako unitate gisa borrokatu zuen Atacama Batailoiaren sortzailea izan zen, eta arrakasta nabarmenak lortu zituen Ozeano Bareko Gerra osoan zehar. Gerra honetan Estatu Ministro izendatu zuten Gerra eta Itsas Armadako sailean. Ministro kargualdia amaitzean, Hegoaldeko Armadaren Buruzagi Jeneral izendatu zuten 1879ko abuztuaren 21ean, eta, aldi berean, Zentroko Armadaren Komandantzia Buru ere izendatu zuten.

1881ean kargua utzi behar izan zuen osasun arrazoiengatik, eta Armadatik erretiratu zen 40 urte baino gehiagoz zerbitzuan egon ondoren.

Santiagon hil zen, 1881eko ekainaren 3an.

 Ahaidetasunak 
Garai hartan bere herrialdeko armadako goi-agintaritzako kide guztiak bezala, Urrutia elite sozialeko kide zen ahaidetasunagatik.
Mariano Jose Urrutia y Sepúlvedaren, 1810eko abertzalearen, eta Eulalia Vásquez y Villalbaren, San Juan de Parral etxaldearen jabearen, seme legitimoa. Bere aitaren aldetik, Urrutia de Avellaneda familiakoa da, jatorriz euskal noble-etxea, eta bere arbasoa, Juan Urrutia de Avellaneda, Txilera iritsi zena, Josefa de Valdiviarekin ezkondu zen, Pedro de Valdivia espainiar konkistatzailearen familia berekoa. 1846an lehen aldiz ezkondu zen Joana Teodorinda Anguita Arriagadarekin, Estanislao Anguita Henríquez teniente koronelaren alabarekin. Hark Maipúko guduan parte hartu zuen, 9 seme-alabarekin, eta bigarren aldiz ezkondu zen Enriqueta Whiterekin, 2 seme-alabarekin. Leopoldo Urrutia Anguitaren aita izan zen, Diego Dublé Urrutiaren aitona eta Sylvia Soublette Asmussenen herenaitona.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Santiagon (Txile) hildakoak
Kategoria:Euskal txiletarrak