Suitzako aleman

Suitzako alemana edo suitzar alemana (autoglotonimoa: Schwyzerdütsch, Schwiizerdütsch edo Schwyzertütsch; ,  ahoskatua) Suitzan hitz egiten diren hizkuntzetako bat da, alemanikeraren dialekto talde bat dena. Haren dialekto batzuk, izen ezberdinekin, Liechtensteinen ere hitz egiten dira, Austriako mendebaldeko mugako zonaldeetan (Vorarlberg eta Landeck hegoaldea) eta Alemaniako hegoaldeko zonaldeetan (Badenen eta Suabian). Gainera, hainbat eskualdetan hitz egiten diren beste aldaki aleman batzuekin dialektoen continuuma osatzen du (eta, beraz, elkarrekiko ulergarritasun osoa du). Ez da nahastu behar Suitzako aleman estandarrarekin (Hochdeutsch, aleman klasikoa; edo Schriftdeutsch, aleman idatzia), Suitzan eta Liechtensteinen alemanaren forma ofizial eta estandarizatua dena, ez baita suitzar dialekto bat.

Eremu germanikoko suitzar gehienek etxean eta kalean ikasten dute suitzar alemanez hitz egiten. Suitzako alde horretako eskualde bakoitzak bere aldaera du dialektoan, baina hiztunek elkar ulertzea lortzen dute, oro har. Salbuespenak daude urrutiko eskualde edo ibarretako hiztunak direnean, dialekto bereziagoez hitz egiten dutenak, eta horrek batzuetan ezinezko egiten du beste suitzar germanofono batekin komunikatzea. Hala ere, eskoletan irakasten dena eta telebistako eta irratiko programa gehienetan hitz egiten dena, baita parlamentu nazionaleko eztabaidetan ere, aleman ofiziala da. Hala eta guztiz ere, suitzar germaniar-hiztun askok ia atzerriko hizkuntzatzat jotzen dute aleman ofiziala.

Suitzar germanofonoak ohituta daude dialekto hori hitz egitera, baita idaztera ere, adibidez, gutun ez-formaletan, posta elektronikoan, SMSetan eta abar. Dialektoza erabiltzeak ez du gizarte- edo hezkuntza-gutxiagotasuneko ñabardurarik; aitzitik, suitzar germanofonoak harro daude beren dialektoaz, nazio-nortasunaren zeinua baita.

Iparraldeko Alemaniako alemaniarrek zailtasun handiak izaten dituzte edozein dialekto suitzar ulertzeko. Baina hegoaldeko alemaniarrei, batez ere Baden-Wurtemberg eta bavariar Suabia estatuetakoei, askoz errazagoa egiten zaie elkarrizketak ulertu eta mantentzea, haien dialektoa ere alemanikerazko taldekoa baita.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Alemanaren dialektoak
Kategoria:Suitzako hizkuntzak