Margaret, Lady Moir

Margaret Bruce Pennycook, Margaret, Lady Moir bezala ezaguna (Gorgier, 1864ko urtarrilaren 10a - Knightsbridge, 1942ko urriaren 5a) Eskoziako tornularia, ingeniaria, langileei laguntzeko antolatzailea, enpleguaren aldeko aktibista eta Women's Engineering Society (WES) erakundearen kide sortzailea. Geroago, WESeko presidenteorde eta presidente bihurtu zen, eta 1934an, Electrical Association for Women-en (EAW) presidente. Postu horretatik argi eta garbi adierazi zuen "aro erabat elektrikoaren egunsentia" hurbil zegoela. Ez zuen zalantzarik garapen horren garrantziaz emakumeak askatzeko eta etxetik kanpo karrerak egiten uzteko.

Moirrek Britainiar Inperioaren Ordena jaso zuen, Lehen Mundu Gerran langileentzako Asteburuko Laguntza Programaren antolaketan eta Gerrako Aurrezkien Batzorde Nazionalerako diru-bilketan egindako lana aitortzeko. Sir Ernest Moir (1862-1933) ingeniari zibil ospetsuaren emazte gisa, bere burua "ezkontza bidezko ingeniari" gisa deskribatzen zuen. Emakumeentzako ingeniaritza sinplifikatuko ikastaro bat antolatu zuen hainbat politeknikotan, Mary Bailey (hegazkinlaria) eta Amy Johnson bezalako emakume hegazkinlari aitzindarien lana babestu zuen, eta bizitza osoan zehar emakumeentzako enplegua lortzeko kanpaina egin zuen.

Bere lagun eta lankide Caroline Hasletten arabera, 1942an Lady Moir hil ondoren idatzi zuenez, "Britainia Handiak baliabide gutxiago izango zituzkeen emakume ingeniari gaituen eta gai elektrikoak ezagutzen zituzten emakumeen kopuruan, Margaret, Lady Moirren aholku praktikoengatik eta interesagatik izan ez balitz, eta baita bere laguntza finantzarioagatik ere". 

 Biografia 
Margaret Bruce Pennycook bezala jaio zen 1864ko urtarrilaren 10ean Gorgier-en, Edinburgon, John Pennycook harrobiko gerentearen eta Margaret Davidsonen alaba. 1887ko ekainaren 1ean South Queensferryko Ernest William Moirrekin ezkondu zen Dalmeny Housen. Hiru seme-alaba izan zituzten: Reginald (Rex), 1893an jaioa, 1915ean meningitisak jota hil zena; Arrol, 1894an jaioa, 1933ko ekainaren 14an bere aitaren oinordekoa izan zena, Moir de Whitehanger bigarren baronet gisa; eta Edward, 1907an jaioa, jaio eta gutxira hil zena. Ezkondu eta gero, Moirdarrak Londresen bizi izan ziren nagusiki, eta, geroago, Whitehanger, Fernhurst, Surreyn, nahiz eta asko bidaiatu.

 Ibilbidea 
Margaret Moir bere senarrarekin ibili zen mundu osoan zehar, gero eta anbizio handiagoko ingeniaritza zibileko proiektuak egiten zituen bitartean. Gertutik murgildu zen bere lanean, bere buruari "ezkontzako ingeniaria" deitzen ziolarik. Ernest Moir-ek parte hartu zuen proiektu garrantzitsu askoren artean Forth Bridge, Hudson ibaiko Tunela, Blackwall Tunela eta Royal Albert Dock daude, biak Londresen, Dover (Kent) portua eta Valparaíso portua Txilen. Boxerren matxinada (1899-1901) gertatu eta gutxira, Moir senar-emazteak Txina barrutik bidaiatu zuten Honanen (Henan) trenbide baten eraikuntza ikuskatzeko, Margareti baimena ukatu bazioten ere, mendebaldeko emakume batentzat arriskutsua zelako bidaia horri ekitea.
ezkerrera|thumb|450x450px| Moir familiaren monumentu ikusgarria Brookwoodeko hilerrian, Wokingetik gertu (Surrey, Erresuma Batua).
Bertatik bertara ikusi zituen kabinetako langileek aurre egin beharreko arrisku izugarriak, zubiak eraikitzeko erabilitako aire konprimituko kamerak: "Eskaileretatik mailaz maila jaitsi ginen lan-solairura iritsi arte, itsasoa eta lokatz likidoa goitik etengabe ponpatzen zen aireak erabat kanpoan mantenduz". Kabinetako gaixotasunak (tolestura edo deskonpresio gaixotasuna bezala ere ezagutzen dena) eragindako heriotza eta lesio tasa izugarriak Ernest Moir "aire-blokeo mediko" bat asmatu eta ezartzera  bultzatu zuen, lurrazalera iristean lur jota sentitzen ziren langile haien berrosatze eta deskonpresio motelerako. Hudson ibaiko tunelaren kasuan, langileen urteko heriotza-tasa ehuneko 25etik  %1era jaitsi zen. 

1897an Blackwall tunela amaitu ondoren, Margaret Moir Tamesis ibaiaren azpitik Kentetik Middlesexeraino ibili zen lehen emakumea izan zen. Gero, "airean zintzilik zegoen eskailera batetik 20 bat metro igo eta aire-esklusatik irten behar izan nuen", idatzi zuen geroago, une hartan zer arrisku zegoen konturatu ez zela aitortuz.

1915eko Shell Krisiaren ondoren eta horrek munizio fabriketan emakume asko enplegatzea ekarri ondoren, Margaret Moir-ek langileekin zuen enpatiak laguntza plan bat antolatzera bultzatu zuen. Lanaldi osoko langileei asteburuko atsedena emateko asmoz, Lady Moir eta bere lankideek euren lekuak betetzen zituzten. Berak 18 hilabetez baino gehiagoz egin zuen lan tornulari gisa.

National War Savings Committee-ko Emakumeen Aholku Batzordeko diruzaina eta idazkaria izan zen. Gerrako aurrezki-ziurtagirien eta gerrako bonuen salmenta antolatu zuen Londresko saltoki handietan eta Victoria geltokian, eta horrek ehunka mila libera bildu omen zituen.Gerran egindako lana aitortzeko, 1920an Margaret Moir Britainiar Inperioaren Ordenako Ofizial (OBE) izendatu zuten.

1919an Women's Engineering Society eratu zenean, Lady Moir kide sortzailea izan zen Rachel Parsons, Lady Katharine Parsons, Eleanor Shelley-Rolls, Laura Annie Willson, Margaret Rowbotham eta Janetta Mary Ornsbyrekin batera. Lady Moir 1929an bihurtu zen elkarteko presidente, bi urtez presidenteorde izan eta gero. Presidente zela, 1930ean, ingeniaritza sinplifikatuko ikastaro bat antolatu zen emakumeentzat, zenbait politeknikotan.

Garai hartako lorpen tekniko apartak ikusi ondoren, Lady Moir-ek etxean aplikatzeko aukerak ikusi zituen. Emakumeen Elektrizitate Elkarteko (EAW) kide goiztiar izan zen, eta 1931n presidente. 1931rako, hogeita bost EAW sukurtsal zeuden Britainia Handian zehar, guztira 5.000 kide inguru zituztenak.

Emakume profesionalen lana esparru askotan interesatzen zitzaion, eta Londresko bere etxean hitzaldi bat eman zuten Mary, Lady Bailey eta Amy Johnsonek beren hegaldietatik itzultzean, bata Afrikatik eta bestea Australiatik. Lady Moirrek 30 urtetik gorakoentzako Etxebizitza Elkartea babestu zuen eta bakarrik bizi ziren emakume ezkongabeentzat eraikitako pisu bloke batean pisu guztiz elektriko bat babestu zuen.

1942ko urriaren 5ean hil zen, 78 urte zituela, Knightsbridgeko bere etxean, Londresen. Moir familiaren monumentua dago Brookwoodeko hilerrian, Surreyko Wokingetik gertu.

 Sariak eta aintzatespenak 

 1920an Margaret Moir Britainiar Inperioaren Ordenako Ofizial (OBE) izendatu zuten.
 Bere omenez RSE Lady Margaret Moir domina ezarri zen. Domina honek ikertzaile hasiberri batek fisikan, ingeniaritzan eta informatika zientzietan (matematika barne) lortutako lorpen bikainak aitortzen ditu.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Emakume ingeniariak
Kategoria:Emakume aktibistak
Kategoria:Emakume zientzialariak