Frieda Robscheit-Robbins

Frieda S. Robscheit-Robbins (Euskirchen, Alemania,1888ko ekainaren 8a - Tucson, AEB, 1973ko abenduaren 18a) jatorri alemaniarreko estatubatuar patologoa izan zen, George Hoyt Whipple-rekin estu-estu lan egin zuena, anemia perniziosoaren tratamenduan gibel ehunaren erabilera ikertzen. 21 artikulu zientifikoren egilekidea izan zen 1925 eta 1930 bitartean. 1934an, Whipplek Nobel saria jaso zuen lan horrengatik, eta Robscheit-Robbinsek ez zuen aipamen hori jaso, nahiz eta Whipplek berarekin partekatu sariaren dirua.

2002an, Discover aldizkarian  "Zientziaren 50 emakume garrantzitsuenak" izeneko artikulu batek Robscheit-Robbinsen ekarpenek "arreta handiagoa merezi zutela" aipatu zuen.

 Haurtzaroa eta hezkuntza 
Alemanian jaio zen eta txikitan Estatu Batuetara joan zen bizitzera. Chicagoko Unibertsitatean lortu zuen zientzietako  lizentziatura, Kaliforniako Unibertsitatean masterra eta Rochesterreko Unibertsitatean doktoretza.

 Ikerketa 
Whipplek eta Robscheit-Robbinsek anemia mota bat zehaztu zuten. Txakurrek odol asko galtzen zutenean anemiaren antzeko sintomak zituztela ikusi zuten. Behin eredu esperimental hau ezarri ondoren, terapia esperimentalak probatu ahal izan zituzten. Hainbat organotan oinarritutako dietak probatu zituzten: barea, birika, gibela, hesteak, etab.  Gibeleko dieta batekin elikatutako txakurrek bizkorrago sendatzen zirela aurkitu zuten, eta horrek anemia gibelean izandako akats bati lotuta dagoela iradokitzen zuen.

Atariko ikerketa 1920ko hamarkadaren hasieran egin zuten Kaliforniako Unibertsitateko George William Hooper Fundazioan, eta han abrikotak eraginkorrak zirela txakurrengan eragindako anemiaren tratamenduan  jakin zuten. Emaitza hau hain harrigarria izan zen ikerketan ez zela argitaratu. Hala ere, lanak 1922tik aurrera jarraitu zuen Rochesterreko Unibertsitatean (New York), eta ikertzaileek substantzia desberdinek anemiaren tratamenduan zuten eraginkortasuna konparatu zuten. Whipple eta Robscheit-Robbinsek txakurrekin esperimentatzea erabaki zuten, janari mota ugari jateko prest zeudelako eta tamaina handikoak zirelako, maiz odol-laginak egin arren egoera osasuntsuan mantendu ahal izateko. Robscheit-Robbins txakurren zaintzaz arduratzen zen eta maiz aurkezten zituen aurkikuntzekin batera zientzia-bileretan. Esperimentu hauek txakurrei "izokin-ogia" denbora luzez emanez egin zituzten, hemoglobina-ekoizpen egonkorra mantentzeko. Ondoren, elikagai espezifikoak gehituko zizkioten dietan sortutako hemoglobinan duten eragina probatzeko. Gibela izan zen, izan ere, probatu zen lehen elikagai dietetikoa, geroago jakingo zena hemoglobina ekoizpeneko beste elikagai batzuk baino eraginkorragoa zela. Hasieran uste zen behi-bihotzak hemoglobina ekoizpena hobetzen zuela, baina laster frogatu zen gibelak baino errendimendu okerragoa zuela. 

Robscheit-Robbins 1917an hasi zen Whipplerekin lanean, eta 18 urtez izan zen haren ikerketa-bazkidea. Whipplerekin lanean ari zela, Robscheit-Robbinsek ez zuen inoiz ikerketa-laguntzaile baten gainetik dagoen postu altuagorik lortu, "Whipple-ren esperimentuak" planifikatu eta egin arren. 1917tik 1955era Whipplerekin lankidetzan aritu zen bitartean, 100 artikulu baino gehiago idatzi zituen bere ikerketaren aurkikuntzei buruz, baita anemiaren gaiari buruzko hainbat medikuntza testuliburuko kapitulu ere.  Whippleren artikulu garrantzitsuenean izendatutako lehen pertsona izan zen. Izendatutako lehen pertsona artikulua oinarritzen den lanaren arduradun nagusia da, eta ikerketa-eremu askotan azken egilea laborategiko zuzendaritzaren arduraduna edo lanaren ikertzaile arduraduna da. Whipplek Nobel saria jasotzean aipatu zituen 23 artikuluetatik, Robscheit-Robbins hamar artikuluren egilekidea zen.

Robscheit-Robbins bere ibilbidearekin lotutako hainbat elkartetako kide izan zen, besteak beste: Society for Experimental Pathology, Physiological Society eta New York Society for Medical Research. 1952an New Yorkeko Ikerketa Medikorako Elkarteko presidentea izan zen. 1951n, Robscheit-Robbins Patologia Esperimentalerako Amerikako Elkarteko presidente hautatu zuten, kargu hori betetzen zuen lehen emakumea bihurtuz.

 Matthew-Matilda efektua 
Matthew-Matilda efektua fenomeno bat da, non pertsona batek bere kolaboratzaileen gainetik meritua jasotzen duen lorpen edo argitalpen batengatik, izenaren ezagutza eta/edo genero-alborapena dela eta. Efektu hau Robscheit-Robbins-i aplikatzen zaio 1934ko Medikuntzako Nobel Saria irabaztean parte hartu ez zuelako. Nobel saria George Hoyt Whipple-ri eta beste bi zientzialari gizonezkoei eman zitzaien, Robscheit-Robbins idatzitako argitalpen gehienen egilekidea izan arren. Robscheit-Robbins ez zen Whipple-rekin egindako lanagatik aitortu eta zientziaren historian gertatzen ari den Matthew-Matilda efektuaren adibide nagusia da.

 Bizitza pertsonala 
Robscheit-Robbins O.V. Spraguerekin ezkondu zen. Biek seme-alaba bat izan zuten. 1973ko abenduan hil zen Tucsonen, Arizonan.

 Hautatutako argitalpenak 

 Hooper, C.W., Robscheit, F.S. and Whipple, G.S. (1920). "Blood Regeneration Following Simple Anemia I-V". American Journal of Physiology. 1920, 151-263.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Alemaniako patologoak
Kategoria:Emakume medikuak
Kategoria:Hematologoak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Emakume ikertzaileak