Margot Becke-Goehring

Margot Becke-Goehring (Olsztyn, Alemania, 1914ko ekainaren 10a - Heidelberg, 2009ko azaroaren 14a) Heidelbergo Unibertsitateko kimika ez-organikoko alemaniar irakaslea izan zen eta fosforo-nitrogenoa eta sulfuro-nitrogenoa konposatuetan espezializatu zen. Kimika ez-organikoari egin zion ekarpen nabarmenetako bat konposatu politiazilaren sintesian eta egituran egin zuen lana izan zen. Konposatu hori tetrasufre tetranitruroa da, ez-metal gisa aurkitu den lehenengo konposatu supereroalea. Gainera, imida heptasulfuroa (S7NH) aurkitu zuen. Max Planck Elkartearen Kimika Ez-organikoko Gmelin Institutuko zuzendaria izan zen. Erakunde horrek Gmelins Handbuch der anorganischen Chemie izeneko kimika ez-organikoko datu-basea argitaratu zuen. 1966ko otsailaren 22an, Heidelbergo Unibertsitateko errektore izendatu zuten, eta kargu hori izan zuen lehen emakumea izan zen.

 Biografia 
Margot Becke Goehringek Erfurteko bigarren hezkuntzako zentroan jaso zuen oinarrizko hezkuntza, eta 1933an graduatua lortu ondoren, Kimikan trebatu zen Halle eta Munichen. 1938an Hellmuth Stamm kimikari alemaniarraren gidaritzapean doktoretza jaso zuen eta unibertsitatean geratu zen. Bigarren Mundu Gerrako gizonezkoen populazio eskasiaren ondorioz, eta 1963an Nobel saria jaso zuen Karl Ziegler kimikariaren iradokizunei esker, 1944an doktoretza lortu ondoren, azkar garatu ahal izan zituen bere ikerketaren emaitzak eta Alemaniako akademiaren gaikuntzako doktoretza ondoko gradura iritsi zen. 

Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Margot Becke-Goehring AEBetako okupazio indarrek atxiki zuten. Berak deuterio oxidoa erabiltzen zuen bere ikerketa programarako eta, fisika nuklearrarekin zerikusirik ez bazuen ere, Estatu Batuetako armadak oker uste izan zuen Margot Alemaniako programa nuklear posible batean sartuta zegoela.

1946an, Heidelbergo Unibertsitateko irakasle bihurtu zen, eta 1947an, kimika ez-organikoko irakasle elkartu. 1955ean ezagutu zuen bere senarra izango zena, Friedrich Becke kimikari industriala. 1959an  Margot Becke-Goehring irakasle titular bihurtu zen eta 1961ean Natur Zientzien Fakultateko dekanoa izan zen. Urte berean Alfred Stock Memorial saria jaso zuen.

1966tik 1969ra, Mendebaldeko Alemaniako unibertsitate bateko lehen emakume errektorea izan zen. BAFöG legearen aurrekari bat abiarazten lagundu zuen, Alemanian ikasleen hezkuntzarako estatu-laguntza arautzen duen legea.

1968ko ikasle mugimendu alemaniarra errektore gisa izan zen garaian gertatu zen. Bera unibertsitatea politizatzearen aurka zegoen, eta Alemaniako unibertsitateen eskari handia zela eta, "numerus clausus" delakoa sartu nahi zuen, baina hau ez zen ikasle gehienen gustukoa. Hauek hormak margotu zituzten "Eraman ezazue Becke izkinaren bueltara" bezalako pintadekin. Ikasle gehienen eskaerak ez zituen bete, eta eskaera horiek irakasleen eta ikasleen arteko harremana eten zutela ere esan zuen. Galdetu ziotenean ea bigarren hezkuntzako zuzendari hautatu izana berdintasunaren aurrerabidearen sintoma gisa hartzen zuen, berak ukatu egin zuen: "Hemen aukeratu nindutenean, ez nik ez nire lankideek ez genuen halako sentsaziorik sentitu". Hautatu eta bi urtera, bere borondatez utzi zuen errektore kargua, eta hurrengo urtean Frankfurteko Max Planck Elkarteko Kimika Ez-organikoko Gmelin Institutuko zuzendari bihurtu zen, 1969an. Abentura berri horri buruz honela zioen: "Institutura begiratu nuen eta susmatu nuena baino okerragoa zen, baina motibazioa eta itxaropena zuten talentu handiko jende asko zegoela ere ikusi nuen".

1979an erretiratu zen, baina 2009an hil zen arte, zientziaren historiari buruzko lanak argitaratzen jarraitu zuen.

 Ikerketa lana 
Hasieran Goehring eta geroago Becke-Goehring izenpean argitaratuz, talde nagusiko elementuen kimika ikertu zuen. Hasierako lana azido sulfuriko oxigenoan eta sufre haluroetan  oinarritu zen. Geroago, bereziki interesatu zen sufre-nitrogeno eta fosforo-nitrogeno konposatuetan. Tetrasulfuro tetranitruroari (S4 N4) buruzko bere lanak hamarkadetako ikerketa hasi zuen heteroziklo ez-organiko ezohiko eta oso erreaktibo honi buruz. Poli(sufre nitruro)aren egitura eta kimika ere zehaztu ahal izan zuen, geroago lehenengo supereroale ez-metalikoa izan zena. Gainera, zortzi kideko eraztun-sistemetan lan egin zuen (adibidez, heptasulfuro imida S7NH  eta N4 S4 F4), sei kideko eraztunetan (adibidez, N3 S3 X3 (X=F,Cl) eta N3 [S(O)Cl]), eta sufre, nitrogeno eta oxigeno atomoak zein sufre, nitrogeno eta karbono atomoak barne hartzen dituzten eraztun sistemetan. PCl5-ek fosforo nitruro kloruroekin (adibidez, P3NCl12) dituen erreakzioei buruzko ikerketa zabalak ere egin ziren, eta horien bidez hainbat tarteko etapa isolatu eta karakterizatu ahal izan ziren. Horrez gain, fosforo sulfuroak eta beste fosforo eta sufre konposatu batzuk ikertu zituen 1970eko hamarkadan.

 Argitalpenak 
Bere tesiaz eta habilitazioaz gain, Becke-Goehringek Kimikari buruzko hainbat testuliburu eta Kimikaren historiari buruzko liburuak argitaratu zituen:

 Die Kinetik der Dithionsäurespaltung (Dissertation 1938).
 Über die Sulfoxylsäure (Habilitation 1944).
 Becke-Goehring, Margot (1970). Komplexchemie Vorlesungen über Anorganische Chemie. Berlin, Heidelberg: Springer. ISBN 9783642872150. OCLC 863980004.
 Fluck, Ekkehart; Becke-Goehring, Margot (1990). Einführung in die Theorie der quantitativen Analyse (7 ed.). Heidelberg: Steinkopff.  ISBN 9783642503320. OCLC 858993979.
 Becke-Goehring, Margot (1980). Anorganische Chemie zwischen gestern und morgen: ein Fragment. Berlin: Springer-Verlag. ISBN 978-0387099286. OCLC 7277426.
 Becke-Goehring, Margot (1983), Rückblicke auf vergangene Tage (Autobiography), Limited private print, Heidelberg.
 Becke-Goehring, Margot (1990). Freunde in der Zeit des Aufbruchs der Chemie: der Briefwechsel zwischen Theodor Curtius und Carl Duisberg. Berlin: Springer-Verlag.  ISBN 9783642867774. OCLC 609780539.
 Becke-Goehring, Margot; Mussgnug, Dorothee (2005). Erinnerungen - fast vom Winde verweht: Universität Heidelberg zwischen 1933 und 1968: zwei Vorträge, gehalten im Rahmen der Margot-und-Friedrich-Becke-Stiftung am 25. September 2004 in Heidelberg. Bochum: Dieter Winkler.  ISBN 978-3899110579. OCLC 62901016.

 Sariak eta aintzatespenak 
 2017an, Heidelbergo Unibertsitateak hitzaldi ziklo bat hasi zuen haren oroimenez.
 Bere lorpenen ondorioz, hiru zientzia akademiatako kide ere izan zen: Leopoldina Zientzia Akademia, Heidelbergeko Zientzia eta Humanitateen Akademia, eta Göttingengo Zientzia eta Humanitateen Akademia.
 Gmelins Handbuch der anorganischen Chemie-ren edizioan izan zuen arrakastagatik, Gmelin-Beilsteinen oroimenezko txanpona jaso zuen 1980an.
 Mendebaldeko Alemaniako unibertsitate bateko lehen emakume errektorea izan zen, 1966an kargu hori hartu zuenean Heidelbergeko Ruprecht-Karls Unibertsitatean.
 Alfred Stock Memorial Prize saria jaso zuen 1961ean.
 Stuttgarteko Unibertsitateko ohorezko doktoregoa ere jaso zuen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Margot Becke-Goetting-ek 1992an Heidelberg-eko Unibertsitatean emandako "Anorganische Chemie zwischen gestern und morgen - wie ich sie erlebte" hitzaldiaren bideo grabazioa.
 SWRren telebistako erreportajea 2017.7.19an: Geschichte & Entdeckungen, Margot Becke-Goehring (1914 - 2009)

Kategoria:Emakume kimikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume zientzialariak