José Miguel Vicuña

José Miguel Vicuña Lagarrigue (Santiago, 1920ko urtarrilaren 10a - Ibidem, 2007ko abuztuaren 11) txiletar poeta eta idazlea izan zen.

 Biografia 
José Miguel Vicuña poeta, Carlos Vicuña Fuentes idazlearen eta Teresa Lagarrigue Cádiz eskultorearen semea. Senar-emazteak 6 seme-alaba izan zituzten, eta neba-arreben artean Rosa eta Teresa Vicuña eskultoreak daude.

Haurtzaroan, Carlos Ibañezen diktadurapean, bere familiarekin batera, aitaren jazarpen politikoa eta ondoren Punta Arenasera deportatzea pairatu zuen. Argentinara ihes egin eta Mar del Platan bizitzea lortu zuen, non La Tiranía en Chile idatzi zuen (1928) eta berarekin emaztea eta sei seme-alabak bildu ziren.

Bigarren mailako ikasketak Manuel de Salas lizeoan eta Institutu Nazionalean egin zituen. Ondoren zuzenbidea ikasi zuen Txileko Unibertsitatean, non Lege Eskolako Literatur Akademia eta unibertsitate horretako Akademia Juridikoa sortu zituen. Han ezagutu zituen Eliana Navarro, 1945ean ezkondu zena eta zazpi seme-alaba izan zituena: Ariel Vicuña, poeta eta musikaria; Ana María Vicuña, filosofoa eta hizkuntza klasikoen irakaslea; Miguel Vicuña, poeta eta filosofoa; Juan Vicuña, kimikaria, diktadura garaian torturaren biktima; Leonora Vicuña, argazkilari ospetsua; Rodrigo Vicuña, poeta eta editorea.

 Bizitza publikoa 
Bere bizitza osoan zehar lan literario, poetiko eta sozial handia egin zuen. Azpimarratzekoak dira Txileko Idazleen Elkartean (Sech) izandako parte-hartze aktiboa eta 1955ean "Poesiaren Sua Taldea" sortu izana, Carlos René Correarekin batera. Berrogeita hamar urte baino gehiagoz berarekin bildu zen poeta taldea, 50eko hamarkadan literatur mundu nazionala harritu zuena. Korronte literario guztiei irekitako taldea, Txile, Amerika eta Europako hainbat belaunaldi eta ikuspegitako poetak hartu zituena.

Luis Droguett Alfarorekin, Fernando Onfrayrekin eta Carmelo Soriarekin batera, Grupo Madril taldea sortu zuen, izen bereko aldizkariaren bidez ezagutarazten dena (Mandril, Imprenta Darricarrere, Santiago (Txile), 1951).

Poeten familia-etxea — José Miguel Vicuña eta Eliana Navarro, bere emaztea — berrogeita hamar urtez baino gehiagoz izan zen topaketa poetiko eta solasaldietarako leku kuttuna, eta bertatik igaro ziren konta ezin ahala poeta sagaratu eta gaur egun nazio mailan ez ezik nabarmentzen diren beste gazteago batzuk ere. 1951n bere lehen poesia liburua argitaratu zuen, Edad de Bronce, eta horrekin Ohorezko Aipamena lortu zuen Txileko Idazleen Elkartearen poesia lehiaketan. 1962an, Los martes de la poesía (Poesiaren astearteak) antolatu zuen “Petit Rex” antzokian. Txileko Unibertsitateko antzerki esperimentalaren sortzaileetako bat izan zen.

Txileko Biltzar Nazionaleko Liburutegiko liburuzain buru gisa, “Libros raros y valiosos” saila sortu zuen. Juan Enrique Lagarrigue Txileko Fundazio Positibistako zuzendari iraunkorra izan zen, eta hainbat ekintza eta argitalpen bultzatu zituen esparru filosofiko horretan.

Bere poesia kontinenteko hainbat antologia eta literatur aldizkaritan argitaratu da. Bere lan batzuk nederlanderara, ingelesera eta grekora itzuli dira.

1977an, Canto a Ícaro olerkiarekin, Santiago Udal Entzutetsuaren Gabriela Mistral Literatur Jokoen Saria lortu zuen.

1995ean, Amsterdamgo Dunya poesia jaialdira gonbidatu berezia izan zen.
Eliana Navarro poeta hil eta urtebetera, haren emaztea, José Miguel Vicuña hil zen Las Condeseko bere etxean, 2007ko abuztuaren 11n, larunbata, 87 urte zituela, garuneko isuri baten ondorioz.

 Obrak 

 Edad de Bronce, 1951, Ediciones Mandril.
 En los trabajos de la muerte, 1956, Ediciones del Grupo Fuego de la Poesía.
 El Hombre de Cro-Magnon se despereza, 1958, Ediciones del Grupo Fuego de la Poesía.
 Poemas augurales, en 1966, Colección El Viento en la llama.
 Cantos, 1977, Ediciones Nueva Línea.
 Alígera Summa, 1995, Ediciones del Milodón.
 Elemento y súplica, 2000, Ediciones del Grupo Fuego de la Poesía.

 Sariak 

 Honrosa aipamena Txileko Idazleen Elkartearen 1951ko poesia lehiaketan.
 Gabriela Mistral Literatur Jokoen Saria, Santiagoko Udal Entzutetsuarena, 1977an.

 Bere azken poemetako bat 
Feliz marginamiento

 Hay un desvanecido feliz marginamiento
 que lentamente clava su apoteosis en mí.
 Y nada soy, ya nadie; vibración solamente,
 objeto en que se mira lo que reste de mí.
 Tal es el amor, que toca, que quema y acaricia,
 cuando ya nada exista, ni una sombra de mí.

 Erreferentziak 

 Miguel Arteche, Juan Antonio Massone eta Roque Esteban Scarpa, Poesía Chilena Contemporánea, Andrés Bello Argitaletxea, Santiago, 1997.
 Efraín Szmulewicz, Diccionario de la Literatura Chilena, Ediciones Rumbos. 1997, Santiago.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Txileko idazleak
Kategoria:Txileko poetak
Kategoria:Txileko Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:Euskal txiletarrak