Alba/Gastiain tailer epigrafikoa

Alba/Gastiain tailer epigrafikoa egungo Araba ekialdea eta Nafarroa Garaia mendebaldearen artean erromatar garaian egon zen epigrafia tailer bat izan zen, bere ikonografiagatik identifikatu ahal izan dena.  Tailer horrek egindako beste idazkunak herri hauetan aurkitu dira: 1. Durruma, 2. Ibarguren, 3. Okariz, 4. Ilurduia, 5. Kontrasta, 6. Larragoa, 7. Gastiain, ezagunena eta hilarri ikusgarrienak dituena. Eta 8. Ibernalo/Santikurutze Kanpezu, 9. Marañon, 10. Angostina y 11. Aguilar Kodes.

Jaun Carlos Elorza Guinea izan zen tailer honen ezaugarri ikonografikoak aztertu eta deskribatu zituena. Elorzak, bere azterketa publikatu zuenean, 30 pieza hartu zituen kontuan, bederatzi herritan banaturik. Herriak, nahiz eta bi lurralde historiko ezberdinetan bantatua, ez daude urrun haien artean, eta formak, ikonografia eta erabilitako gaiak oso antzekoak dira.

Oroitarri guztiek goialdeko bukaera horizontala dute, frontoirik edo bestelako forma berazirik gabe. Eta denetan agertzen den ezaugarri bereizgarriena, alboetan duten dekorazioa da: orla baten moduan ertzetan hedatzen diren landareak, mahats-parrak eta hostoak. Elorzak, hirutan banatu zituen hilarriak hobeto aztertzeko, erdian duten irudi motari erreparatuta: diskoa dutenak, abere bat dutenak eta beste gai batzuk dituztenak.

Tailer honetan, Ana Echeverriak mugatu eta aztartu zuen Donemiliagako taldeko epigrafeak sartzen dira.

Durruman, Albeiurmendin, Goi Inperioko aztarnategi bat aurkitu zen, eta gaur egun, Alba mansioa bertan egonen zela uste da. Horrela balitz, litekeena da Durruman agertutako inskripzioak Alba erromatar herri hartatik atera izana.  

 Barduloen eta baskoien arteko muga 
Hileta estela hauetan, eta inguruko beste batzuetan irakur daitekeen antroponimia indoeuroparra da: Ablonius (Ilarduia, Okariz), Ambaicus (Kontrasta), Ambaius (Durruma Donemiliaga), Ambatus/a (Angostina, 4 Kontrastan, Egilatz, Urabain), Anica (Kontrasta), Appa (Kontrasta), Araius (Kontrasta, Ilarduia, Urabain), Araica (Kontrasta, Larragoa), Aunia (Ilarduia, Gastiain), Caricus (Kontrasta), Calaetus (Okariz), Capicius (Kontrasta), Cantaber (Kontrasta, Gastiain), Licira (Ilarduia), Reburrinus (Ibarguren), Reburrus (Ibarguren), Segontiecus (3 Okarizen), Segontius (Bernedo, Kontrastan 3, Gastiain, Okariz, Agurain), Turesica (Alaitza). Hori dela eta, ikerlari batzuek proposatu dute ingurune hau indoeuropar hiztunak zirela, eta barduloak, eta, beraz, barduloen lurren muga iturriek adierazten dutena baino ekialderago jarri beharko litzatekeela.

 Erreferentziak 

 Bibliografia osagarria 

 Abascal, Juan Manuel (2019) «Los talleres epigráficos de Hispania», in: Alvar Ezquerra, Antonio (koord): Siste, viator. La epigrafía en la antigua Roma. Servicio de Publicaciones Universidad de Alcalá. ISBN 9788417729066. 41-51 or.
 Albertos, Maria Lourdes (1972) «La antroponimia en las inscripciones hispanorromanas del País Vasco. Reflejos de la onomástica personal de época romana en los topónimos alaveses», Estudios de Deusto, 20, 1972, 335-356. or.
 Albertos, Maria Lourdes (1985) «La onomástica personal en las inscripciones de Ocariz». Estudios de Arqueología Alavesa, EAA, 12. Gasteiz : Arkeologiarako Arabar Institutua. 285-342 or.
 Carcedo de Andrés, Bruno P. (2024) «Revisión de dos inscripciones de San Román de San Millán (Álava)». Studia historica. Historia antigua, 42.
 Echevarria, Ana (1989)  «La cronología de las inscripciones funerarias latinas de Alava» Munibe, ISSN 0027 - 3414,41. 133-152 or.
 Emborujo, A. (1987) «El límite entre várdulos y vascones: una cuestión abierta», Anejo 7, Príncipe de Viana, 379-394. or.
 Loizaga Arnaiz, José M. eta Relloso Villoria, Juan Francisco (2001): «El conjunto epigráfico de la ermita de San Sebastián de Gastiáin (Navarra)». Trabajos de arqueología Navarra,  0211-5174, 15. zk., 143-156 or.
 Loizaga Arnaiz, J. M. eta Relloso Villoria, J. F. (1990) «Corrigenda et Addenda al conjunto epigráfico de San Román de San Millán  (Álava)». Veleia, 7, Gasteiz. 119-129 or.
 Marco Simón, Francisco (1979) «Las estelas decoradas de época romana en Navarra», Trabajos de Arqueología Navarra, 1. 205-250 or.
Marcos Pous, A. eta García Serrano, R. (1972) «Un grupo unitario de estelas funerarias de época romana con centro en Aguilar de Codés (Navarra)», Estudios de Deusto, 20, 20-46 or.
Uranga, J. E., (1966), “El culto al toro en Navarra y Aragón”, in: Problemas de la Prehistoria y de la Etnología Vascas, IV Symposium de Prehistoria Peninsular, Iruña, 223-231. or.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Erromatarrak Euskal Herrian
Kategoria:Erromatartze garaiko epigrafia Euskal Herrian
Kategoria:Barduliarrak
Kategoria:Baskoiak