Morlan (txanpona)

Morlana Bearnoko Bizkonderrian- Morlaàsen hain zuzen ere, hortik baitatorkio bere izena- jaulkitako zilar-kobrezko txanpona da, jakatar diruaren antzekoa. Biarnoz gain, Pirinioz haraindiko zenbait erresumetatik ere zabaldu zen, batez ere Aragoitik (batez ere Jakan) eta Nafarroatik (batez ere seigarren merindadean).

Aragoin eta Nafarroan morlan diru eta sueldo erabilera  XII. mendearen erdialdetik aurrera erregistratzen da: lehenengo kasuan, Jakan bizi ziren biarnotarren presentziagatik, hiriak jatorri desberdineko biztanle franko hartu baitzituen; bigarren kasuan, Iruñeko gotzainaren konturako ordainketa batean, Pirinioz haraindiko bizilagunekin lotutako gai batean. Petri II.a Aragoikoa erregeak berak Burgiko gaztelua eta Erronkaribar, orduan aragoiarren eskuetan zegoena, Biarnoko bizkondeari hipotekatu zizkion «morlan txanponaren 50.000 sueldoen» truke (Jakan datatutako dokumentua, 1209ko martxoaren 20koa).

Behe Erdi Aroan, moneta, modu ofiziosoan, sarritan ibili zen Baxenabarretik, errege nafarrek jaulkitako santxeteen kaltetan. XIII. mendearen amaieratik XIV. mendearen erdialdera arte, kotizazioak ez zuen ia aldaketarik izan: 1280an 20 santxete diru izatetik, morlan sueldoak 18 diru balio izan zuen 1300 eta 1350 artean. Urrezko florinarekiko debaluatzeari utzi ez bazion ere, moneta indartsu bat bezala jokatu zuen Nafarroako karlinekiko, zeinak, XIV. mendearen bigarren erdian balio-galera handiak jasan ondoren, kotizazioa nola erortzen zen ikusi baitzuten: 18 karlin beltz edo prieto 1360an, 24 diru 1380an eta, azkenik, 48 karlin beltz 1384-1400 bitartean.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 





 Kanpo estekak 

Kategoria:Frantziako diruak
Kategoria:Nafarroako Erresumako diruak
Kategoria:Txanponak