Palmela punta

Palmela punta historiaurreko, Metaleen Aroko kobrez egindako punta mota bat da.  Punta horiek orri laua eta, oro har, obalatua izaten dute, nahiz eta zirkulu-formakoak, erronboide-formakoak eta hegatsak ere izan ditzaketen. Luzera aldakorreko pedunkulu estu eta zorrotza dute, punten tipologia hauen ezaugarri bereizgarria, haiz zuzen.

 Testuingurua 
"Palmela punta" izena Palmela herrian, Lisboatik gertu dagoen aztarnategi arkeologiko batetik dator, bertan aurkitu baitziren punta metaliko mota honen lehen aleak. Hala ere, Iberiar penintsula osoan barreiatuta dago, eta horrek esan nahi du haren erabilera eta ekoizpena asko hedatu zela eskualdean.    

Historiako metalezko lehen puntak dira eta kanpai-formako ontzien kulturaren aztarna tipikoak dira, Kalkolitoaren amaieraren eta Brontze Aroaren arteko trantsizio-aldiari dagozkionak. Garai horretako gudarien arma multzoaren parte ziren eta ohikoagoak ziren hileta testuinguruetan, bereziki Ipar Mesetan eta Brontze Aroko lehen uneetan. K.a. III. milurtekoaren amaieratik Brontze Aroaren amaierara arte, Palmela puntak eta suharriz egindako puntak aldi berean existitu ziren.    

 Fabrikazioa 
Punta horiek kobrezko xaflez egiten ziren, hau da, Naturan dagoen mineralarekin, eta ez propio sortu behar den aleazio batekin, geroago, brontzearekin gertatuko dena. Fabrikazio-prozesuak mailuaz jotzea eskatzen zuen, eta, batzuetan, beroa ematea, metala biguntzeko eta xaflei forma emateko. Kobreak ez du bero handia behar biguntzeko. Xaflak moztu egiten ziren gero, punta bihurtzeko. Punta horietako batzuek artsenikoa zuten, eta horrek erraztu egiten zuen metala laminatzea ekoiztu bitartean.    

 Funtzioa 
Palmela punten funtzio zehatzak eztabaidagai izaten jarraitzen du adituen artean. Batzuen ustez, gezi puntak ziren, nahiz eta haien pisu handiak adierazten duen seguruagoa dela lantza punta edo xabalina punta moduan erabiltzea ehizarako edo borrokarako arma gisa. Gainera, silexezko puntekin batera egoten ziren, txikiagoak zirenak, eta bereaz geziak egiteko egokiagoak.    

 Euskal Herrian 
1989. urteko artikuluan, Jose Angel García Serranok euskal aztarnategi hauetan aipatu zuen punta mota hauek aurkitu zituztela: Araban, San Sebastián Hegoa trikuharria, Los Usos I, El Sotillo trikuharria, eta Nafarroan, Sakulo trikuharrian, Izaban.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 “Palmela” motako puntak, Jerezeko Udal Arkeologia Museoa (2016)
 Puntas tipo Palmela. Museo Arqueológico Nacional, MAN. CER.es

Kategoria:Artefaktu arkeologiko motak
Kategoria:Arkeologia terminologia
Kategoria:Kalkolitoa
Kategoria:Brontze Aroa