Alexandra Morton

Alexandra Bryant Hubbard Morton, (Connecticut, AEB,1957ko uztailaren 13a) Estatu Batuetako eta Kanadako itsas biologoa da, Columbia Britainiarreko Broughton artxipelagoan orka basatiak ikertzen emandako 30 urteengatik ezaguna. 1990az geroztik, Kanadako izokin basatian izokinak (granjak) duen eragina aztertzera bideratu du bere ikerketa. Itsas ingurune naturaleko akuikulturaren aurka egiten duen borrokagatik da ezaguna.

 Bizitza 
Alexandra Bryant Hubbard 1957ko uztailaren 13an jaio zen Sharonen, Connecticuten. 

Aita artista zen eta ama, Barbara Marx Hubbard idazlea. Bere amaren aldeko aitita Louis Marx jostailu fabrikatzailea izan zen. Hubbardek esan zuen bere nebarekin basoak esploratzen zituen garaian piztu zitzaiola animaliekiko grina. 1977an, John C. Lilly psikonautarekin hasi zen lanean Morton, boluntario gisa Sociedad Humana/Delfín elkartean. Izurde mutur-luzeen2000 audio grabazio katalogatu ditu.

Alexandra Mortonek Itsas Biologia eta Etologia ikasi zituen American Universityn eta lizentziatura 1977an lortu zuen. Denbora horretan, Kaliforniako Marinelandeko tankean grabatu zituen orka gatibuen soinuak. Hurrengo hamarkadan, Echo Bay-ra joan zen, Gilford uhartean, Columbia Britainiarrean, hegoaldean bizi diren orken populazioak askatasunean zituen orken hizkuntza aztertzera.

1987an, akuikultura-ustiategiak jartzen hasi ziren inguruan, Broughton artxipelagoko uretan. Ozeano Bareko nasetan hazten dira Atlantikoko ehunka mila izokin. Hegoaldeko orka egoiliarrak, ia soilik izokin txinatarraz elikatzen direnak, alde egin zuten.

2000ko hamarkadaren hasieran, Alexandra Mortonek ikusi zuen izokin gazte basatiak, akuikultura-ustiategietako sareetatik gertu zeudenak, itsas zorriz kutsatuta zeudela, eta asko ez zirela helduarora iristen. Izokin-hazkuntzaren ingurumen-inpaktuez arduratzen hasi zen, baita haztegietatik gertu izokin basatiek jasan behar izaten zituzten birus, bakterio eta parasito kantitate ezohikoez ere.

2013ko maiatzean, Ecojustice-ko abokatuek, Alexandra Morton-en izenean, demanda bat aurkeztu zuten Auzitegi Federalean Kanadako Arrantza eta Ozeanoetako Ministroaren (DFO) eta Marine Harvest Canada Inc-en aurka. Demanda aurkeztu zen, Marine Harvest-ek Shelter Bay-n, Port Hardy-tik gertu (Columbia Britanikoa) operatutako ukuilu irekien arrain-haztegi batera arrain-birusak (PRV) kutsatuta zeudela baieztatu ondoren.   2015eko maiatzaren 6an, Auzitegiak Mortonen aldeko epaia eman zuen, eta bertan behera utzi zituen enpresa pribatuei birusekin infektatutako arrainak ozeanoan irekitako kortetako arrain-haztegietara transferitzea ahalbidetzen zieten akuikultura-lizentzien baldintzak.

2016an, Pamela Andersonekin batera, Sea Shepherd ingurumen-defentsarako erakundearen kanpaina batean parte hartu zuen, Columbia Britainiarreko haztegiko izokinaren aurka.

Mortonek Columbia Britainiarreko Alderdi Berdeko hautagai gisa aurkeztu zuen bere burua 2020ko urriaren 24ko probintziako hauteskunde orokorretan, eta hirugarren postuan geratu zen, botoen %19,26rekin.

Alexandra Morton Raincoast Research Societyko zuzendaria da. 1981ean sortu zuen, Columbia Britainiarreko izokin basatian salmonikulturak duen eragina aztertzeko, eta Broughton Archipelago Stewardship Alliance-ren sortzaileetako bat da. 1999an sortu zuen, izokinaren habitata aztertzen eta leheneratzen laguntzeko.

Humanima dokumental saileko atal bat eskaini zioten.

 Sariak eta aintzatespenak 

 2010: Simon Fraser Unibertsitateko ohorezko doktoretza, itsas zorriei buruzko ikerketagatik.
 2010: WINGS WorldQuest Sea Award
 2008: Eugene Rogers Environmental Award
 2006: Murray A. Kontserbaziorako Newman Saria
 1992 – Sheila Egoff Prize, Canadian Children's Book Centre, "Siwiti: A Whale Story" eleberriagatik

 Argitalpenak 

 Liburuak 

 1998 "Corazón de la Costa Tropical (Costa Tropicaleko bihotza") (Billy Proctorrekin). Horsdal eta Schubart, Victoria.

 2002 “ (“Baleei entzuten: Orkek erakutsi digutena”) . Toronto: Random House. 2008ko abenduaren 30a. ISBN 9780307487544.

 2004 “ (“Baleetatik haratago: Alexandra Mortonen argazkiak eta pasioak”) . Victoria, Kanada: TouchWood Editions. 2004. ISBN 9781894898232.

 2021 "No bajo mi supervisión: Cómo un biólogo ballenero rebelde se enfrentó a los gobiernos y a la industria para salvar al salmón salvaje (euskaraz: Ez nire gainbegiratupean: Nola biologo baleazale errebelde batek aurre egin zien gobernuei eta industriari izokin basatia salbatzeko"). Random House Kanada.

 Haurrentzako liburuak 

 1991 "Siwiti: La historia de una ballena (euskaraz: Siwiti: Balearen historia"). Orca Books, Victoria.

 1993 "En compañía de ballenas, del diario de una observadora de ballenas (euskaraz: Baleekin batera, baleen begirale baten egunkaritik"). Orca Books Victoria.

 Erreferentziak 

 Kanpoko estekak 

Kategoria:Kanadako biologoak
Kategoria:Emakume biologoak
Kategoria:Kanadako zientzialariak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Itsas biologia