Eryngium bourgatii

Eryngium bourgatii Apiaceae familiako landare belarkara bizikor bat da.

 Deskribapena 
Landare iraunkorra eta arantzatsua, 50 cm-ko altuerara iristen dena. Zurtoin zurkara bertikal bat zuntz-hondarrekin. Zurtoin horren goialdean zurtoin urdinxkak agertzen dira, zazpi mm-ko diametrorainokoak; goialdean, berriz, ia ez dira egoten adarkatuta.

Hostoak ia larrukarak dira, berdeak, baina nerbioak inguratzen dituen gune zurixka bat dute. Basalek, loratzean erroseta iraunkor batean jarriak, 25 x 8 cm-rainokoak, peziolo bat dute, hostoaren luzeraren erdi  eta heren artean neurtzen duena; linboa obatua , ia edo suborbikularra da, ia palmatisektua, 5 segmentu pinnatipartituak (gehienez 5 zatiketarekin ), erdikoa peziolatua eta albokoak asimetrikoak, arantzatsu samarrak.

Hosto kaulinarrak oinarrikoen antzekoak dira, baina ez hain banatuak, ez dute peziolorik eta subamplexikaulerik.
Loreak kapituluen antzeko infloreszentzietan biltzen dira, globo-itxurako samarrak, 25 x 20 cm-rainokoak.

Kapitulu horiek 50  mm-rainoko 8 - 13 brakteako inbolukru batez inguratuta daude, subulatuak, oinarrian zabalagoak, gutxi-asko tenteak, eta horrek obkonika itxura ematen dio kapituluari; nerbioa erdi-markatuta dute, eta alboko 4 espinul ere bai; batzuetan, kapituluaren oinarrian dauden arantzekin txandakatzen dira.
Loreek, bakoitzak brakteola bat duelarik, 3-4 mm-ko 5 sepaloez osatutako kaliza dute, eliptikoak eta apikulatuak, berdeak baina mintzezko ertzarekin. Korolak 5 petalo ditu, oso inkurbatuak, berdinak zuritik urdinera.

Androzeoa 5 estaminez osatuta dago, eta ginezeoak obario infero bat du, oinarrian zabaldu gabeko bi estilo iraunkor igortzen dituena (carececarpóforoa eta estilopodioa).

Fruitua dialenio bat da, 4 - 6 x 2 - 3,5 mm-ko 2 merikarpo elkartuz osatua, normalean arreak diren ezkata sakabanatuz estalia.

Uztailetik azarora loratzen da.

 Habitata eta ekologia 
Eremu arrokatsuetan  hazten da, ala nola harritsinagadietan eta harritzetan, larre nitrifikatuetan, bai gune azidoetan, bai basikoetan, 700 metrotik 2300 metrora.

 Banaketa 
Espainian, Pirinioetan, eta Sistema Zentralean, beste mendi-eremu batzuen artean.

 Taxonomia 
Eryngium bourgatii Antoine Gouanek deskribatu zuen eta Illustrationes et Observationes Botanicae 7, t. 3. 1773-an publikatu. 

 Zitologia 
Eryngium bourgatii-ren kromosoma kopurua (fam. Umbelliferae) eta azpiegitura espezifikoen taxonak: 2n=16. 

 Etimologia 
Eryngium: izen generikoa, ziurrenik trikuak gogoratzen duen hitzari erreferentzia egiten diona: “Erinaceus” (bereziki grekozko “eungion” = “ción” hitzetik eratorria), “eruma” (=babesa) hitzetik eratorria ere izan liteke, mota horretako landareen hosto arantzatsuei erreferentzia eginez.

bourgatii: epitetoa

Sinonimia
 Eryngium alpinum sensu Lapeyr.
 Eryngium pallescens Mill.
 Eryngium tournefortii Bubani 
 Eryngium planum Lapeyr. 

 Izen arruntak gaztelaniaz 
 Alguerrico,	azulejos, cardo, cardo azul, cardo blanco, cardo borriquero, cardo	cuco, cardo de la estrella, cardo de la Magdalena, cardo de puerto,	cardo santo, panical.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 Brummitt, R. K. 2002. Report of the Committee for Spermatophyta: 53. Taxon 51(4): 795–799.
 Nieto Feliner, G. 2001. (1483) Proposal to conserve the name Eryngium bourgatii against E. pallescens (Apiaceae). Taxon 50(2): 585–586.
 Aldén, B., S. Ryman & M. Hjertson. 2009. Våra kulturväxters namn - ursprung och användning. Formas, Stockholm (Handbook on Swedish cultivated and utility plants, their names and origin). (Vara kulturvaxt namn)
 David, P. H., ed. 1965–1988. Flora of Turkey and the east Aegean islands. (F Turk)
 Encke, F. et al. 1984. Zander: Handwörterbuch der Pflanzennamen, 13. Auflage. (Zander ed13)
 Erhardt, W. et al. 2002. Zander: Handwörterbuch der Pflanzennamen, 17. Auflage. (Zander ed17)
 Huxley, A., ed. 1992. The new Royal Horticultural Society dictionary of gardening. (Dict Gard)
 Jahandiez, E. & R. Maire. 1931–1941. Catalogue des plantes du Maroc. (L Maroc)
 Liberty Hyde Bailey Hortorium. 1976. Hortus third. (Hortus 3)

 Kanpo estekak 

Kategoria:Apiaceae