Marie Bloch

Marie Bloch (Lyon, 1902ko uztailaren 26a – Meyzieun, 1979ko abuztuaren 1a) frantziar astronomo eta astrofisikaria izan zen. Zientzia Akademiaren Lalande Saria lortu zuen 1960an, bere lan zientifiko guztiengatik, batez ere izar-espektroskopian. 

Bere karrera zientifiko osoa Lyongo Behatokian garatu zuen, non 1920an bekadun gisa hasi zen lanean. Izar aldakorren eta noben azterketa fotometriko eta espektroskopikoan espezializatua, 1934an behatu zituen lehen aldiz, Jean Dufayrekin batera, Nova Herculisen espektroan zianogenoa xurgatzeko bandak.

 Bizitza 
Marie Cécile Bloch Lyonen jaio zen, bost seme-alaba zituen familia judu batean. Ama, Sarah Trier, eta aita, Salomon Bloch, erlojugileak ziren. Blochtarrak XVII. mendean Alsazian ezarri zen klan judu batetik zetozen. Marie Cécileren aititak Lyonera joatea erabaki zuen, 1871n frantziarren eta prusiarren arteko gerran Alsazia alemaniarrek okupatu zutenean. Marie Cécilek Lyongo Nesken Udal Eskola Teknikoan ikasi zuen, 1917an Édouard Herriot hiriko alkateak sortua. 1918an sartu zen ikastetxe horretan beka bati esker, eta 1920an graduatu zen. 

 Lan ibilbidea 
Jean Mascart (1872-1935) astronomo eta matematikariak, garai hartan Lyongo Behatokia zuzentzen zuenak, matematikako bere klasean ohartu zen beretaz eta 1919ko abuztuan berarentzat lan egitea eskaini zion. Lehenik, ikastaroak prestatzeko lan soilak egiteko, eta, gero, 1920ko irailetik aurrera, behatokiko langile laguntzaile gisa. Praktikaldi honek sei urteko iraupena izan zuen. Hasieran, Charles Gallissot astronomoaren zuzendaritzapean, behaketa meridianoak egunez baino ez zituen landu. Gero, hilabete batzuen ondoren, behatokira joan zen gauez lan egitera. Brünner betaurreko ekuatoriala erabiltzen eta haririk gabeko telegrafian trebatu zen, eta Loirako berriemaileengandik jasotako behaketa meteorologikoez arduratu zena. Berehala, tresna jakin batzuk bakarrik erabiltzeko baimena eman zitzaion, eta gailu espektrografikoen saiakuntzetan parte hartu zuen..

Behatokiko lanarekin batera, Marie Blochek ikasten jarraitu zuen: bi lizentziatura lortu zituen 1921ean eta 1922an, eta, ondoren, matematika orokorreko ziurtagiria 1923an. Ondoren, kalkulu diferentziala eta integrala, mekanika arrazionala, fisika orokorra eta astronomia sakona aztertu zituen. Diziplina horiek guztiak astronomo gisa zuen prestakuntzaren parte izan ziren..

1923an behaketa fotometrikoak egiten hasi zen, eta horrela astrofisika lanari ekin zion. Urte horretan bertan aita hil zitzaion eta ama zati batean mantendu behar izan zuen. 1925ean, behatokiko ekuatore-teleskopio angelutuaren erabiltzaile izendatu zuten. Ezohiko gaiez ere interesatu zen, hala nola eguzki orbanen eta zenbait gaitzen arteko balizko harremanaz. Frantziako Izar Aldakorren Behatzaileen. Elkartearen funtzionamenduan ere paper garrantzitsua bete zuen..

Azkenik, 1926ko urrian, astronomo laguntzaile gisa kontratatu zuten, eta, 1934ko irailean, astronomo laguntzailea bihurtu zen Jean Dufay presidente zela. Azken honekin, urte bereko abenduaren 25ean, Nova Herculis. espektroko zianogenoaren absortzio-bandak behatu zituen lehen aldiz. Hurrengo urteetan fotometria, espektroskopia, novae eta izar sinbiotikoetan zentratu zen.

Cheng Mao Lin astronomo txinatarrarekin ere lankidetza estuan aritu zen, Lyonen doktore tesia egiten (1941ean defendatua). Espektrofotometria teknikaren bidez gaueko zeruko argia aztertu zuten; bereziki, AX Persei, Z Andromedae, AG Pegasi, BF Cygni, Ji Cygni eta T Coronae Borealis izar-sistema bitar espektroskopikoa aztertu zuten.

Bigarren Mundu Gerran, eta Dufayk bere postua mantentzeko saiakera ugari egin zituen arren, Marie Blochek behatokia utzi behar izan zuen 1940ko abenduan, bere jatorri judua zela eta. Gerra ezkutuan igaro zuen, Maurice Durvis astronomiazalearen konplizitatearekin, eta ikatza erosteko enpresa batean lan egin zuen. 1944an, deportaziotik ihes egin zuen gutxigatik: hiru miliziano agertu zitzaizkion etxera, baina Marie, denda batean utzitako giltzen bila itzuli zena, berandu iritsi zen. Gerra amaitu ondoren, behatokira itzuli zen, baina soldatarik gabeko urtebeteko baimena hartu zuen, ezkutatu zuen enpresari laguntzeko. 1945eko abenduan ekin zion berriro astronomia-lanei..

1950ean Blochek bere estatu tesia defendatu zuen Lyongo Unibertsitateko Zientzia Fakultatean; bere izenburua "Recherches sur les spectres de Nova Serpentis et Nova Cygni 1948"  ("euskaraz: Nova Serpentis eta Nova Cygniren espektroei buruzko ikerketak 1948") izan zen. Hurrengo urtean, astronome-laguntzailea izendatu zuten, eta, 1960an, Zientzia Akademiaren Lalande Sari ospetsua lortu zuen bere lan zientifiko guztiengatik (150 argitalpen baino gehiago). 1965ean astronomo titular izendatu zuten eta, orduan, seihileko bakoitzean Proventza Garaiko behatokira joaten zen argazki-plakak egitera..

Marie Blochek erretiroa hartu zuen 1972ko urrian, baina behatokia bisitatzen jarraitu zuen aldizka 1975era arte.

 Heriotza 
Meyzieun hil zen 1979ko abuztuaren 1ean eta Saint-Genis-Lavalen lurperatu zuten, behatokitik gertu, bere nahiaren arabera. .

 Sariak eta aintzatespenak 

 1960an, Zientzia Akademiaren Lalande Saria lan zientifiko guztiengatik (150 argitalpen baino gehiago)

 Erreferentziak 

 Bibliografia 


 Kanpo estekak 

Kategoria:Lyondarrak
Kategoria:Emakume astronomoak
Kategoria:Frantziako astronomoak