Bertalan Szemere

Bertalan Szemere (Vatta, 1812ko abuztuaren 27a – Pest, 1869ko urtarrilaren 18a) hungariar olerkari eta abertzalea izan zen. Hungariako lehen ministroa izan zen 1849an, 1848ko Hungariako Iraultzan.

Familia noble pobretu batean jaio zen, Huba buruzagi tribalaren ondorengoa. Miskolc, Késmárk eta Sárospatan ikasi zuen. Ferenc Kölcsey eta Mihály Vörösmarty idazleen eraginez, poemak argitaratu zituen Felső-Magyarországi Minerva egunkarian.

1832an zuzenbidean graduatu zen eta Pressburgen hasi zen lanean. Ideia liberalak defendatu zituen parlamentari gazteen taldean, eta Borsodera itzultzean ohorezko notario publiko izendatu zuten.

1835ean Europan zehar bidaiatu zuen (Berlin, Amsterdam, Dublin, Lausana, Paris eta Londres). Bidaian, Hungariak beste herrialde batzuekin alderatuta garapen txikiagoa izan zuela konturatu zen. 1840an Utazás külföldön ("Atzerrirako bidaiak") izeneko bidaiaren kontakizuna argitaratu zuen.

1841etik 1847ra epaile izan zen Borsod konderrian. Parlamentuko kide izan zen, eta bertan oposizioaren buru izan zen.

1848ko Hungariako Iraultzan kargu garrantzitsuak izan zituen. Legebiltzar berria antolatzeaz arduratu zen eta aldizkari ofiziala sortu zuen. Goi Hungariako arduradun politikoa izan zen eta hungariar legioa berrantolatu zuen.

1849ko maiatzean lehen ministro izendatu zuten. Lege martziala indargabetu zuen eta jopuak desagerrarazteko lan egin zuen. Hizkuntzak erabiltzeko askatasuna ere eman zuen.

Hungariak Világosen errendizio eman ondoren, Szemerek Hungariako koroa eta zetroa Orsovan lurperatu zituen eta Turkiara ihes egin zuen. Gero Parisen finkatu zen. 1851n heriotza-zigorra ezarri zioten.

1867an Austria-Hungariako Konpromisoa onartu zuen. Magyar Emigráció panfletoan iraultzaileei eraso zien eta Politikai jellemrajzok obran Lajos Kossuthi eraso zion. Utazás keleten ("Ekialderako bidaiak") bidaia-kontakizuna ere idatzi zuen.

1865ean barkatu egin zioten eta Hungariara itzuli ahal izan zen. Burutik gaixorik zegoen eta 1869an hil zen.

Kategoria:Hungariako lehen ministroak
Kategoria:Hungariako abokatuak
Kategoria:Hungariako poetak