Altzolako ilargi esnearen ibaia

Altzolako ilargi-esnearen ibaia edo Altzolako mondmilch 2004ko martxoaren espeologo talde batek Hernio mendiko Altzolako leizean topatu zuen. Munduko horrelako ibairik luzeena da. Zientzia munduan fenomenoa mondmilch izenarekin ezagutzen da. Fenomeno bitxi hau igarotzen den haitzuloa 90 metroko sakoneran dago.«Ilargi esnearen ibaia aurkitu du Aranzadik Ernio mendian», Berria, 2004-03-19.

 Tokia 
Altzolako amildegia kareharri eta karbono arrezifeak lignito geruzekin tartekaturiko guneetan garaturiko leize naturala da. Aurreko mendean, mehategi-galeria artifizialak zulatu ziren lignitoak ustiatzeko. Gaur egun ordea, kobak eta minek lurpeko erreka berezi batek zeharkatzen dituen galeria sistema bat osatzen dute. Haitzuloak hainbat espeleotema ditu bere baitan;burdina, kaltzita, kuartzoa, illita, chamosita, igeltsua, brushita eta oraindik zehaztu ez diren hainbat osagai amorfo. Dena den, benetan ikusgarriena, lurpeko erreka bat da, ilargi-esne zuriz osatua (moonmilk), mundu mailan aurkitu den bakarra.https://www.inguruabentura.com/eu/munduko-lurpeko-ilargi-esne-erreka-bakarra

 Ezaugarriak 
Aranzadi Zientzia Elkarteko ikertzaileen arabera bertatik esne lodiz osatutako 150 metroko luzeko barne erreka bat omen doa; oraingoz, munduan ezagutzen den ilargi esnearen erreka likido bakarra da.«Hallan en Guipúzcoa un río de leche de luna en estado líquido», El Mundo, 2005-01-28.«El río de la leche de luna», Diario Vasco, 2008-03-02.

Hain bereizgarri duen substantzia deigarri, zuri eta likatsu erakusten du. Haitzuloa esploratu ahal izan duten pertsonek diotenez, 150 metrotik gorako emaria gatzatu baten antzekoa da, eta, behin eskuetan, ilargiaren azaleraren antzeko likido zurixka bat askatzen du, eta horrek izen bitxia ematen dio.

Egia esateko, ilargi esnea leize askotan aurki daitekeen fenomenoa da, baina Gipuzkoakoa berezia egiten duena, luzeran errekorra izateaz gain, baltsa zuri horren egoera urtsua da. Carlos Galán eta Eric Leroy adituek duela 20 urte baino gehiago Aranzadik dokumentatutako aurkikuntzan ondorioztatu zuten bezala, ibaia kolore horrekin gibsita-kristal oso txikietatik sortzen da, eta, Hernioko ibaiadarrarekin batera, munduan bakarra den likido zurixka hori sortzen dute. 

Adituek ohartarazten dute naturaren mirari hau babestea guztiontzako erantzukizuna dela: «Ez da soilik kobazulo barrukoa zaintzea, arazoa da ez dugula goikoa zaintzen, kutsadura, baso-soiltzea...», dio Ikali Alonsok, fenomenoa aztertu duten espeleologoetako batek.https://www.lasexta.com/noticias/sociedad/espectacular-rio-leche-lunar-mas-largo-planeta-esta-pais-vasco_2021060860bf8b4be9838c0001adc2a9.html

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 :"El tesoro subterráneo de Gipuzkoa: el espectacular río de leche lunar más largo del mundo", Diario Vasco, 2025/08/04.
 :Aurkikuntzaren bideoa Youtuben.
 :Carlos Galanek egindako txostena.

Kategoria:Hernio
Kategoria:Espeleotemak
Kategoria:Kareharria
Kategoria:Errezil