Bilbo Zaharreko Gaztetxea

Bilbo Zaharreko Gaztetxea 1985 eta 1993 artean Zazpikaleetan okupatutako gune autogestionatu bat izan zen.

 Izena 
Nagusiki "Bilbo Zaharreko Gaztetxea" bezala ezagutu bazen ere (Gaztetxe del Casco Viejo de Bilbao) izen hau nahasgarria gerta daiteke eraikina ez baitago Bilbo Zaharra auzoan (Bilbao la Vieja), baizik eta Zazpikaleetan (Casco Viejo).

 Eraikina 
Bilbo Zaharreko Gaztetxea Banco de España kaleko 2 etxean izan zen. Etxea 1883an eraikia izan zen, Sabino Goikoetxea arkitektuaren zuzendaritzapean, Espainiako Banku zentralaren egoitza izateko; erakunde honek 1923ra arte erabili zuen, On Diego Lopez Haroko kale nagusiko egoitza berrira aldatu arte.Espainiako Bankuaren esku-orria. 2025eko ekainaren 30ean kontsultatua.  Ostean, eraikina Banco Guipuzcoanoren Bilboko egoitza izan zen. 1986ean, okupatu zen unean, eraikina hutsik zegoen, 1983ko uholdeek kaltetua, eta Bilboko Aurrezki Kutxarena zen.

 Historia 
Okupazioaren ekimena Bilboaldeko Gazte Asanbladak bultzatu zuen, Gipuzkoan eta Nafarroan eginiko esperientzien ereduari jarraituz. Asanblada hori pixkanaka osatu zen, lehenik Zazpikaleetako gazteak bilduz, eta gero inguruko auzo eta herrietako jendea erakarriz; bileretan 20-80 pertsona inguru egon ohi ziren. Asanbladan joera autonomo / libertarioa zen nagusi, nahiz eta beste joera politikoak ere presente izan (ekologistak, Iraultza-LKI, Zirikatu, Jarrai, feministak, MOC, Los Okupas del Nervión, internazionalistak... ideologia guztietako jendea onartzen zen, faxistak kenduta). Okupatzeko asmoa 1985eko neguan sendotu zen. Lehenik asmoa Burtsako jauregia okupatzea izan bazen ere -gazteak mugitzen ziren gunetik hurbil zegoelako-, eraikin horren barruko egoera oso txarra zen; horretara, Banco de España kaleko 2garren eraikina lehenetsi zen, barrutik hobeto baitzegoen. Okupazioaren aurreko egunetan, Gazte Asanbladak prentsa oharra bidali zuen komunikabideetara, gazteen egoera salatuz, premiak izendatuz, eta okupazioarekin mehatxatuz, baina asmo zehatza iragarri gabe.

Okupatzeko eguna 1986ko apirilaren 12an ezarri zen. Egun horretarako, Done Jakue plazan musika festibal bat antolatu zen. Jendea biltzen hasi zenean, ohi bezala, Polizia Nazionalaren patruilak agertu ziren katxeoak eta galdeketak egitera; urtebetetze bat ospatzen ari zirela erantzun zieten, eta alde egin zuten. Programan 10 musika talde iragarri baziren ere, beste 10-12 talde gehiago ere aritu ziren, espontaneo bezala; emanaldiok Bilboko Done Jakue katedralaren pegoran izan ziren. 12:00etan manifestaldi txiki bat egin zen, eta eraikinaren aurretik pasatzean erremintekin atea ireki eta argi indarra hartzeko "pintxazo" bat egin zen. 

Sartu zirenean, eraikina arpilatuta aurkitu zuten: paperen eta altzarien anabasan, kale-katu basati ugari zeuden. Kutxa gotorra ireki zuten, eta barruan bankuko billete zaharrak aurkitu zituzten, uholdeetan hondatuak. Sotoan, estolderia lokatzez eta makilez buxatua zegoen. Okupazioaren lehen hilabetean, bi huste-saiakera izan ziren poliziaren aldetik. Gazteek okupazioari eutsi eta gero, Jose Maria Gorordoren alkatetzan haien presentzia onartu zen. Halere, Administrazioaren esku-hartze saiakerak gaztetxearen barruan eztabaida sortu zuen, negoziazioetan aritzen zen jendearen eta lokala besterik gabe erabiltzen zutenen artean.

Bilboren berritzearen aurreko urte haietan hiriaren giroa gaur egungoaren aldean oso bestelakoa zen: grisa, zikina eta erakarpen gutxikoa. Testuinguru horretan, Bilbo Zaharreko Gaztetxea erakarpen-polo garrantzitsua bihurtu zen. Era berean, beste hainbat herritan eginiko okupazioentzat inspirazioa izan zen, hala nola Gasteiz edo Arrasate.

Gaztetxe honetan mota askotako ekimen kultural, politiko eta sozialak bultzatu ziren: antzerkia, defentsa pertsonala, argazkigintza, serigrafia, zeramika, espeleologia, irratia, haurren aisialdia, liburutegia, fanzineak, elektrizitatea, musika... 1987an ia egunero ekitaldiren bat egoten zen; gehien gogoratzen direnen artean musika kontzertuak aipa daitezke, 700 baino gehiago, "Rock Radical Vasco" etiketaren hedapena, zati handi batean, Bilbo Zaharreko Gaztetxearen jardun honengatik izan zen.

Gaztetxearen aktibitate-maila eta, oinarrizko zerbitzuen jarraikortasun baten premia ikusi zen, lan bolondres hutsarekin lortu ezinezkoa zena. Horretara, liberatuen figura sortu zen tabernaren kudeaketa, garbitasuna, kontabilitatea eramateko. Lehenengo liberatua Ana izan zen, eta gero pertsona bakarrarendako lan gehiegi zela eta, bigarren pertsona bat liberatzea erabaki zen. Lan hau egiten zuten bikoteak txandaka aritu ziren.

Gazteek eraikina konpontzeko ahaleginak egin arren, eraikinaren zati batzuk egoera txarrean zeuden, eta istripuren bat ere izan zen. 1988an, Bilboko Udalarekin hitzarmen bat egin zuten 20 milioi pezetako obrak egiteko; baina proiektua gauzatzeko arazoak izan ziren, Eusko Jaurlaritzak eta zenbait auzokidek ezarritako eragozpenekin. Obrak Beti Duñabeitiaren alkatetzan hasi ziren, Gazte Asanbladaren parte hartzearekin: obren nondik norakoak erabakiz, eta langabezian zeuden hainbat kide kontratatuz. Garai horretan, gaztetxeko kideek ahalegin berezia egin zuten auzokideei eragindako trabak leuntzeko, eta bizikidetza sustatzeko.

1980ko hamarkadan indar handia hartu eta gero, 1990eko hamarkadan Administrazioak okupazioaren mugimenduaren aurkako ofentsiba bat abiatu zuen, tresna legalak eta exekutiboak koordinatuz. 1992 urte bereziki bortitza izan zen alde honetatik, eta Bilbo Zaharreko Gaztetxearen desalojo prozesua mugarri bat izan zen, bertara bideratu ziren bitartekoengatik, jasotako erresistentziarengatik, eta beste herri askotako gazteek erakutsitako elkartasunarengatik.

1992ko azaroaren 10ean eraikina bortizki hustu zen Polizia Nazionala, Ertzaintza eta Udaltzaingoaren indarrak erabiliz, Josu Ortuondo alkatearen agintepean; eta prozedura eta akusazio faltsuak oso kritikatuak izan ziren -Jose Maria Calleja kazetariak seinalatutako ustezko giza-eskeletua eta granada-jaurtigailuak oso sonatuak izan ziren-. 24 ordu pasa baino lehen gazteak berriro sartu ziren arren, indar armatuak nagusitu ziren. Hustearen aurrean, zenbait kultur-ekintzaile gaztetxearen alde mintzatu ziren (Fermin Muguruza eta Laura Mintegi, kasu) eta auzo elkarteen eta beste herrietako gazte mugimenduen babesa ere jaso zuten. Hustutzearen ostean, gazteak EHGAMekoek Solokoetxeko eskaileretan zuten Txokolanda lokalean bildu ziren probisionalki (gaur egun Zazpikatu gaztetxea dena), eta han azaroaren 29an eginiko nazio mailako manifestazioa prestatu zuten. 

103 egun geroago, 1993ko otsailaren 20an, beste manifestazio bat egin zen (plastikozko eskeletuak ikur zirela); eskailera bat erabiliz, eraikina berriro okupatu zen sinbolikoki. Otsailaren 25erako, baina, berriz ere hustu zuten; oraingoan behin betirako.

 Musika taldeak 
Esan bezala, musika taldeek Bilbo Zaharreko Gaztetxearekin lotura handia izan zuten. Batzuek "etxekoak" izan ziren, Gazte Asanblada eta gaztetxearekiko lotura handia zutenak, askok entsegu-lokala hantxe izan zutenak, eta bistan denez behin eta berriz jo zutenak bertan. Horiez gain, kanpotik etorritako taldeak asko eta asko izan ziren. Garai hartako eszena hobeto irudikatzeko, hona Bilbo Zaharreko Gaztetxean izan ziren taldeetako batzuen izenak:

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Zazpikaleetako eraikinak
Kategoria:Bizkaiko Kultura Ondasunak
Kategoria:XIX. mendean amaitutako eraikinak
Kategoria:Koordenatuen datuak dituzten Euskal Herriko eraikinak
Kategoria:Gaztetxeak