Marcelo Azcárraga Palmero

Marcelo de Azcárraga Palmero (Manila, Espainiar Inperioa, 1832ko irailaren 4a - Madril, Espainiako Erresuma, 1915eko maiatzaren 30a) militarra eta politikaria izan zen. Espainiako Armadaren zerbitzura jardun zuen, eta Espainiako Ministroen Kontseiluko lehendakari izan zen hiru aldiz Alfontso XIII.aren erregealdian.

 Bizitza 
1832ko irailaren 4an jaio zen Manilan (Filipinetako kapitaintza nagusia), Jose Azkarraga bizkaitar jeneralaren eta María Palmero filipinarraren semea.

Zuzenbidea ikasi zuen Manilako Santo Tomas Unibertsitatean eta ondoren Nautika Eskolan sartu zen, matematikako lehen saria lortuz. Aitak Espainiara bidali zuen akademia militarrera joateko eta hiru urtetan kapitain gradua lortu zuen.

Hogeita hiru urterekin, San Fernandoren Gurutzea jaso zuen. Itsasoz haraindiko hainbat lekutara bidali zuten, Mexikora, Kubara eta Santo Domingora, besteak beste. Prim buru zuen espedizio-taldeko kide izan zen Mexikon; Santo Domingoko kanpainan parte hartu zuen eta Espainiara itzuli zen 1866an. Ondoren, Kubara itzuli zen eta Fesser familia dirudunaren alabetako batekin ezkondu zen, Banco y Casa de Seguros Fesser-en jabe eta sortzailearekin.

 Aro politikoa 
1856an Espartero boteretik kendu zutenean, Kubara bidali zuten, Mexikoko enbaxadan Espainia ordezkatzeko. 1866an, Gobernuak Primen iraultza eten zuenean, koronel mailara igo zuten bere jokabide leialagatik. 1868an, Elisabet II.a tronutik kendu zuen mugimenduarekin bat egin zuen, brigadier mailara igo zuten, eta gerrako idazkariorde izendatua izan zen; idazkariorde kargu hori utzi zuen Espainiako Lehen Errepublikako lehen egunetan. Borboien berrezarpenaren aldeko sutsu, Alfontso XII.a Espainiako errege izendatzearen alde agertu zen. Alderdi Kontserbadoreko kide gisa, politikoki aktibo mantendu zen garai hartan, eta Gerra Ministerioa administratu zuen Cánovas del Castillo eta Silvelaren gobernupean.

 Gobernuko presidente bezalako aroak 
1868an, Elisabet II.a boteretik kendu zutenean, Espainiara itzuli zen, Borboien berrezarpenaren alde egin zuen, eta teniente jeneral bihurtu zen Alfontso XII.aren koroatzean. Espainiako Senaturako hautatu zuten biziarteko senatari, eta Antonio Cánovas del Castillorekin Gerra ministro izan zen; 1897ko abuztuaren 8an hil ondoren, Espainiako behin-behineko presidente bihurtu zen urte horretako urriaren 4ra arte.

Azcárraga beste bi aldiz izendatu zuten Espainiako gobernuko presidente, bi gertakari bereizitan, baina inoiz ez zen urtebete baino gehiago egon karguan, eta trantsizioko presidentetzat hartu zuten beti.

 Azken urteak 
1904ko irailean Espainiako Armadatik erretiratu ondoren, hirurogeita hamabi urte zituela, Urrezko Toisoiaren Ordenako zaldun izendatu zuten, monarkiaren alde egiteagatik eta Espainia bake erlatiboan mantentzeagatik. Lehenago ere jaso zuen San Fernandoren Gurutzea, eta horrek biziarteko pentsioa ematen zion. 1896ko azaroaren 8an Valentzia Hiriko seme adoptatu izendatu zuten. 1915eko maiatzaren 30ean hil zen, eguerdiko 12:10ean, Madrilen; biharamunean lurperatu zuten, San Isidroko sakramentuan.

 Familia eta jatorriak 
Azcárraga, amaren aldetik, Espainiar Inperioaren zerbitzura Filipinak kolonizatzera joandako Lizarraga euskal herritar familiatik zetorren, Lizarragako konde eroriaren oinordekoak. Amaren osaba-izeben familiak, "Palmero anaiak" () izenekoak, Filipinetako politikan aritu ziren Bigarren Mundu Gerraren aurretik. Iloba zuen Pedro Govantes, Albayko kondea. Marceloren anaia Manuelek Filipinetako ekonomiari buruzko liburu bat idatzi zuen.

Manila hiriburuko bide nagusiak Azcárraga zuen izena. Hala ere, Filipinek independentzia lortu ondoren, 1945ean, Claro M. Recto izena jarri zioten hiribide horri, Claro M. Recto Filipinetako senatariaren omenez. Manilako biztanle zaharrenetako batzuek "Calle de Azcárraga" edo "Paseo de Azcárraga" deitzen diote oraindik hiribide horri.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Manilarrak
Kategoria:Madrilen hildakoak
Kategoria:Espainiako jeneralak
Kategoria:Espainiako politikariak XIX. mendean
Kategoria:Espainiako gobernuburuak