Marieneko afera

Marieneko afera Lapurdiko Kanbo herrian sortu den gatazka da. Bouygues multinazionalak higiezinak eraikitzeko abian duen proiektuaren aurrean sektore asko aurkako jarrera erakutsi dute eta eraikinak geldiarazteko kanpainari jo egin diote, Marienen lurrak okupatzea eta bertan baratzak egokitzea tartean. 

Proiektu hori salatzeko Lapurdin herri ekimena sortu zen. Helburu horrekin Ipar Euskal Herriko elkarte desberinak bildu ziren Mariene okupatzeko zeren eta lursail hori balio handiko lur emankorra baita nahiz ete erakundeek, bereziki Kanpoko Herriko Etxeak, bertan etxebizitzak egin nahi izan. 2014an abiatu zuten laborantza lur horien artifizializazioaren kontrako borroka.  

 Historia 
2014tik geroztik, bazterrak harrotu ditu Kanboko herri sarreran eraiki nahi duten etxe multzoak. Auzapezaren taldeak bultzatu duen Marieneko lurren artifizializazio saiakeraren kontra mobilizazio andana antolatu dituzte, eta auzitegietara ere heldu da gaia, hirigintza planaren eta Bouygues enpresari emandako eraikitze baimenaren kontra helegiteak aurkeztu baitzituzten elkarteek administrazio auzitegian. 

Militanteak ere auzipetu dituzte desobedientzia zibil ekintzetan parte hartzeagatik, eta baita Kanboko Herriko Kontseiluan izandako gertakarietan Christian Deveze auzapezari eraso egitea leporatuta ere; irailean izanen dute auzia. Iazko maiatzean, taktika ezberdinak bateratu eta Marienea gelditu arte mobilizatzera engaiatu ziren eragileak. Denera 25 taldek izenpetu dute deia. 

 Ekimen eta gertaera ezagunenak 
 2022ko abenduan promotoreak Angelun (Lapurdi) duen egoitzan sartu zen Ostia kolektiboa, eta ekintza sinbolikoa egin. Marieneko proiektua irudikatzen zuen maketa lurrez eta lastoz zikindu zuten, eta pegatinak itsatsi zuten. Handik hilabete batzuetara lau militante atxilotu zituzten. 2025eko maiatzean eman zuten haien kontrako epaia: 500 euroko isuna eman zieten, gibelapenarekin, eta Bouygues enpresari 5.000 euroko kalte ordainak ematera zigortu zituzten. Ez zen nahikoa izan hirigintza proiektuaren sustatzailearentzat, eta helegitea jarri zuen Paueko Dei Auzitegian. 44.000 euroko kalte ordainak eskatu zituen denera.

 2024ko urriaren 2an, Marieneko borrokan ari diren hiru pertsona atxilotuak izan ziren. 

 2024ko apirilaren 10ean, Kanboko herriko kontseiluan, ehun bat lagun bilkurara sartu ziren Marieneko proiektua gelditzea galdetzeko; kontseilu bukaerako nahasmenduan, jendarme, hautetsi eta manifestarien arteko bultzadan, Christian Deveze auzapeza erori eta arinki zauritu zen. «Bortizkeriaren» kontrako salaketak izan ziren alde batetik; Jean-Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakariarena, besteak beste. Parean, protesta egin zutenek erran zuten auzapezak oreka galdu zuela: «Ez da erasorik izan, ez dute jo, ez eta iraindu ere». Auzapezak bertsio hori konfirmatu zuen gero.

 2024ko abenduaren 7an Baionako Arteen Hirian, Euskal Elkargoaren urteko azken biltzarraren aitzakian, hautetsien inplikazioa galdegiteko beste agerraldi bat egin zuten proiektuaren aurkariek. Biltzarrean berean, berriz, elkargoko 64 hautetsik Jean Rene Etxegarairi galdetu zioten Marieneko higiezin proiektuari buruzko eztabaida baten antolatzea. «Gai hauek politikoki konpondu behar dira, eta ez judizialki», adierazi zuen Filipe Aramendi Urruñako auzapezak.

 2025eko maiatzaren 17an Marienean barazkiak landatzera deitu zituzten ELB, Lurzaindia, CADE, Nahi Dugun Herria eta Ostiak kolektiboek. «Marienea laborantza lurra da, bere belardiak betidanik landuak izan dira. Barazkiak ere landatu daitezkeela erakutsi nahi dugu», adierazi zuten deialdian. «Lekuko eta kalitatezko mozkinen biltzeko ahala emanen du, ingurumena errespetatuz eta kontsumitzaileekin harremanetan jarriz». Hiru eragileek abiatutako laborantza ekinbide hori beste talde anitzek sostengatzen zutela baieztatu zuten, «baita lurralde honetako biztanle gehienek ere». «Hazlurrak defendatu, Marienea ez hunki!» oihukatuz abiatu ziren goizean bi manifestazio Kanboko (Lapurdi) eta Itsasuko (Lapurdi) herriko etxeetatik Marieneko lurretara. Manifestazio bukaeran, 500 pertsona inguru elkartu ziren Marieneko lurretan landatze eguna hasteko. Antolatzaileen arabera, bertan, hainbat baratzekari landatu zituzten, lur hori «betiko» zaindu ahal izateko eta «betoi gosez» dagoenari bidea hesteko. Ekintza horretan ere makil sinbolikoak lurran sartu zituzten.

 Erasoa 
2025eko uztailan nekazariek egindako lan txikitu zuten ezezagun batzuek. Bideo baten bidez salatu dute erasoa, eta eragileek mobilizatzera deitu zuten abuztuaren 3rako: txorimaloak eginen dituzte «saien kontra babesteko». Hasieratik errana dute: «Marienea laborantza lurra da, eta hango belardiak betidanik landuak izan dira»; horren erakusteko egin zuten maiatzaren 17ko ekintza. Orain, berriz, erasotzaileak saiei konparatu dituzte, eta, nolazpait, txorimaloak eginen dituzte horien uxatzeko. 

 Euskal Hirigune Elkargoaren jarrera 
Euskal Hirigune Elkargoak ez zuen erabili Marieneko lurrak lehentasunez erosteko eskubidea. Hala jakinarazi zuten irailean 6an, Kanbon (Lapurdi), lur horien defendatzeko antolatuak ziren eragileek. «Epea pasatu da; orain, ikusi beharko dugu nola jokatzen dugun horren harira», adierazi zuen Maryse Cachenault Lurzaindiko kideak.

Elkargoari Marieneko lurren salmenta oztopatzea galdegin zioten hainbat eragilek
Abuztu bukaeran jakinarazi zuten Marieneko lurren jabeek eta Bouygues etxe agentziak beste salmenta hitzarmen bat izenpetu zutela uztailean. Horrek aukera ematen zion Elkargoari salmenta oztopatzeko. Baina ez zuen halakorik egin.

Marieneko lurren defentsan ari direnek auzitegietako borroka galdu zuten abuztu hasieran, Frantziako Estatu Kontseiluak ontzat eman baitzuen lur horietan eraikitzeko baimena.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  Egindako erasoak salatzeko bideoa. 
 Peio Jorajuria: "Makilak eta aitzurrak" iritzi artikulua Herrian, 2025eko Maiatzaren 22a.
 "Marieneko adierazpena" CADE, ELBgazte, ELB, Lurzaindia, Nahi Dugun Herria eta OSTIA sinatutako manifestua, Enbata, 2024ko maiatzan.

Kategoria:Kanbo
Kategoria:Lapurdiko politika
Kategoria:2025eko gertakariak
Kategoria:Ingurumen arazoak
Kategoria:2024 Euskal Herrian
Kategoria:2025 Euskal Herrian