130T (lokomotorra-saila)

130T lurrunezko tren-makina saila izan zen, jatorriz Ferrocarriles Vascongadosentzat sortua. Aurrera izeneko tren-makinetako bat Burdinbidearen Euskal Museoan gorde dute eta aldiro-aldiro erabiltzen dute bidai turistikoak egiteko.

 Historia 
Ferrocarriles Vascongados eratu zuten tren-konpainiek erositako lehen lokomotorrak potentzia gutxikoak ziren. 1892an Elgoibar-Donostia burdinbideak Nasmyth & Wilsonen sei potentzia handiko lokomotorrak hartu zituen, eta horietatik bost berehala eraman zituzten Bizkaiko erdiguneko burdinbidera, Hanomageko bere lokomotora arinen ordez erabil ditzan. 1894an Bizkaiko burdinbideak serie bereko beste bi lokomotor erosi zituen, eta beste bat 1898an bi konpainietako bakoitzak.

1904ko apirilaren 2an, Elgoibar-Donostia burdinbideak erabiltzen zituen lau lokomotorrak Durango-Zumarraga burdinbidera lekualdatu zituzten, eta Bizkaiko erdiguneko burdinbideak erabiltzen zuen eskemaren arabera berrizendatu zituzten. Tren-makina guztiak 1906an sartu ziren Ferrocarriles Vascongados flotan. Hala ere, 1914an Euzkadi klaseko lokomotorak martxan ipini ondoren, 130Tak erretiratuz joan ziren eta beste operadore batzuei saldu zitzaizkien. Ferrocarriles Vascongados eta beste enpresa batzuekin aritu ziren lanean 1964ra arte.

Lokomotorren zerrenda 
Hona hemen saileko tren-makina guztiak:

 Jatorrizko operadorearen zbk.  FVren zbk.  Izena  N&Bren zbk.  Sorrera  Oharra(k) Bizkaiko erdigunea 8  105  Igartua  435  1892 1929ko elektrifikazioaren ondoren, maniobra-zerbitzuetara baztertua. 1950eko hamarkadatik Durangon gordeta, 1974an desegin zuten. Bizkaiko erdigunea 9    Ibaizábal  436  1892  Jose Uribasterrak 1915eko martxoaren 20an erosia. 1920an Vasco-Navarro trenbideari saldu zioten, eta 1942an Madril-Almorox trenbideari. 1964an suntsitua. Bizkaiko erdigunea 10    Bilbao  439  1892  José  Uribasterrak 1915eko martxoaren 20an erosia, amaiera ezezaguna. Bizkaiko erdigunea 11  302  Tavira  438  1892  1935eko irailaren 23an Palentziako San Cebrián de Mudáko meatze-burdinbide bati saldua. Geroago Mataporquerako zementu-ekoizle bati saldu zioten. 1970eko hamarkadaren hasieran desegin zuten. Bizkaiko erdigunea 12    Durango  437  1892  1929ko elektrifikazioaren ondoren, maniobra-zerbitzuetara baztertua. 1963an Durangon desegin zuten. E.S.S. 1  102  Zarauz  440  1892  1915eko irailaren 4an Bidasoako trenari saldu zioten, eta han egon zen 1956ra arte. Handik gutxira desegin zuten. E.S.S. 2  101  Deva  455  1894  Gerra Zibilean, alokatu eta gero Bilbo-Lezama burdinbideari saldu zioten, Ferrocarriles y Transportes Suburbanos de Bilbao (FTS) bilakatuko zena. 1951n linea elektrifikatu ondoren, EFEk Castro-Traslaviña trenbidean erabili zuten. 1964an desegin zuten. E.S.S. 3  103  San Sebastián  456  1894 Gerra Zibilean alokatu eta gero Bilbo-Lezama burdinbideari saldu zioten, Ferrocarriles y Transportes Suburbanos de Bilbao (FTS) bilakatuko zena. 1960an desegin zuten. Bizkaiko erdigunea 13    Vizcaya  550  1898  1920ko hamarkadaren hasieran, Calahorra-Arnedillo trenbidea eraikitzeko erabili zuten, eta, geroago, 1930eko hamarkadan, Explotación de Ferrocarriles por el Estado enpresa publikoak erosi zuen, Zornotza-Sukarrieta burdinbidean erabiltzeko. Gerra Zibilean alokatu eta gero Bilbo-Lezama burdinbideari saldu zioten, Ferrocarriles y Transportes Suburbanos de Bilbao (FTS) bilakatuko zena. Linea hori 1951n elektrifikatu ondoren, EFEk berriro erabili zuen Zornotza-Sukarrieta trenbidean eta Castro-Traslaviña trenbidean. 1960ko hamarkadaren hasieran desegin zuten. E.S.S. 14  104  Aurrera  551  1898  1929ko elektrifikazioaren ondoren, maniobra-zerbitzuetara baztertua. 1960ko hamarkadan bere lurrun-sorgailua erabili zuten ur destilatua ekoizteko enpresako lokomotor elektrikoen baterietan. Kontserbatu egin zen, eta 1986tik 1990era Oñatin jarri zuten. Orduan zaharberritu eta 1992ko martxoaren 20an bere kabuz mugitu zen berriro. Geroztik, Burdinbidearen Euskal Museoko tren turistikoak eramateko erabili izan dute. 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Trena Euskal Herrian
 Lurrunezko tren-makina

 Kanpo estekak 

Kategoria:Lurrun lokomotor motak
Kategoria:Erresuma Batuko zientzia eta teknologia