Bertha Swirles

Bertha Swirles, Lady Jeffreys (Northampton, 1903ko maiatzaren 22a - Cambridge, 1999ko abenduaren 18a) britainiar fisikari, matematikari eta unibertsitateko irakaslea izan zen, teoria kuantikoari buruzko ikerketak egin zituena, batez ere hastapenetan. Erreferentziazko testu klasikotzat jotzen den Methods of Mathematical Physics (1946) liburuaren egilekidea izan zen. Cambridgeko Unibertsitateko Girton College-ko kide izan zen berrogei urte baino gehiagoz, ikasle, irakasle eta bekadun gisa.

 Biografia 
Bertha Swirles 1903ko maiatzaren 22an jaio zen Northamptonen (Ingalaterra), William Alexander Swirles eta Harriett Swirlesen alaba. Northampton School for Girls eskolara joan zen eta ondoren Girton College-ra 1921ean matematika ikastera, non ohoreekin graduatu zen. Ralph Fowler-en Astronomia matematikoko ikerketa-ikaslea izan zen, Paul Dirac eta Subrahmanyan Chandrasekhar barne hartu zituen ikasle ospetsuen artean.

Doktoregoa 1929an lortu zuen, eta orduan irakasle laguntzailea zen Manchesterreko Unibertsitatean. Bristolen antzeko lanpostuetan jarraitu zuen lanean, gero Londresko Imperial Collegen (orduan Royal College of Science), eta azkenik 1933an Mánchesterrera itzuli zen Matematika Aplikatuko irakasle gisa. Manchesterren bost urte eman zituen eta hainbat artikulu argitaratu zituen. Gainera, Douglas Hartree-rekin elkarlanean aritu zen. Matematikako eskolak ematen hasi zen Girton Collegen 1938an, eta teoria kuantikoari buruzko ikerketak egiten eta argitaratzen hasi zen beka batekin babestuta. 

Girtonen, irakasle gisa jarraitu zuen gainerako karreran, eta hainbat kargu eta departamentu-burutza izan zituen 1969an erretiroa hartu zuen arte. 1949an Girton-eko Matematika Ikasketetako Zuzendari izendatu zuten, eta 1969ra arte izan zuen kargua. Kargu horretan, emakumeei matematika irakastea babestu eta garatu zuen.

Harold Jeffreysekin ezkondu zen 1940an eta elkarrekin Methods of Mathematical Physics (1946) liburua argitaratu zuten, erreferentziazko testu klasikotzat jotzen dena. Lady Jeffreys bilakatu zen 1953an senarrari zaldun titulua eman ziotenean. Teoria kuantikoari buruz argitaratzen jarraitu zuen, Jeffreysekin batera sismologiari buruz, eta bere bizitzaren zati handi bat bere senarraren lanak editatzen eta bere dokumentuak sailkatzen eman zuen, hurrengo belaunaldientzat baliagarriak izan zitezen.

Musika gustuko zuen eta piano-jotzaile eta biolontxelo-jotzaile bikaina zen.

1999ko abenduaren 18an hil zen Cambridgen, garuneko iktus baten ondorioz.

 Lanak 

 Methods of Mathematical Physics (1946) —egilekidea—.

 Sariak eta aintzatespenak 
Matematikari eta irakaskuntzari egindako ekarpenengatik hainbat sari jaso zituen, hala nola

 Girton College-ko biziarteko kide titulua (1969).
 1969an Matematikarien Elkarteko presidentea izan zen.
 Saskatchewango Unibertsitateko ohorezko doktoregoa (1995).
 Open University-ko (1996) ohorezko doktoregoa.
 Cambridgeko Unibertsitateko Kontseiluak Swirles izena erabiltzea onartu zuen Swirles Court izendatzeko. Eraikin horrek graduondoko ikasleentzako 350 gela ditu, Girton Collegek alokatuak, North West Cambridge Development zentroaren barruan.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 "Bertha Swirles Jeffreys" MacTutor Matematikaren Historiaren Artxiboa, St Andrews Unibertsitatea
 CWP UCLAn: Bertha Swirles, Lady Jeffreys

Kategoria:Emakume matematikariak
Kategoria:Emakume fisikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume zientzialariak