Angélica María

Angélica María Hartman Ortiz (ezizenez: Gazteariaren emaztegaia, Mejikoko emaztegaia; New Orleans, Louisiana, AEB, 1944ko irailaren 27a) aktore eta abeslaria da. Interprete bezala, rock and roll, pop eta balada erromantiko generoetan espezializatu zen.

 Bizitza 

 1944-1949: lehen urteak 
Angélica María Hartman Ortiz 1944an jaio zen Louisiana estatuko New Orleans herrian. Gurasoak Angélica de Jesús Ortiz Sandovalen mexikarra eta Arnold Frederic Hartman estatubatuarra izan ziren. Txiki-txikitatik mundu artistikotik hurbil egon zen bere aitari esker, Estatu Batuetako musikaria baitzen. Gurasoak banandu egin ziren neskak bost urte baino ez zituenean; amak hartu zuen haren zaintza eta Mexiko Hirira joan ziren bizitzera.

 1949-1956: Mexikoko zinemaren urrezko garaia 
1949 urtean, amaren aldeko izebarekin, Yolanda Ortizekin, festa batean izan zen. Gregorio Wallerstein zinema-ekoizlea zegoen bertan, eta Pecado izenburuko bere hurrengo filmaren protagonista izateko mutiko baten bila zebilela esan zuen. Hori entzutean, Maríak ilea bildu eta mozteko eskatu zuen. Horrek grazia egin zion ekoizleari, eta zintaren entzunaldian parte hartzera gonbidatu zuen. Azkenik, berak hartu zuen bere proiektuaren papera, 1950ean estreinatu zena.* Gero, Mexikoko zinemaren Urrezko Garaian haur-aktore gisa jarraitu zuen, Una mujer decente (1950), La hija de la otra (1951), Los amantes (1951), Fierecilla (1951), Sígueme corazón (1952) eta Mi mujer y la otra (1952) filmetan parte hartuta. Azken horri esker, Ariel Sari bat irabazi zuen 1953an, haurren emanaldi onenaren kategorian.

1955 urtean, La mala semilla filmeko protagonista izan zen. Handik urtebetera, 1956 urtean, Sublime melodía filma estreinatu zuen.

 1956-2006: aktore sagaratzea eta musika-sarrera 
1956 urtean urrezko zinema amaitu ostean, bere filmografiak aurrera jarraitu zuen berrogeita hamarreko hamarkadaren bukaeran, El buen ladrón (1957) eta Música de siempre (1958) filmekin, besteak beste. Bere karrera sendotu egin zen Bajo el manto de la noche, El señor..., Tormenta eta Muerte en el ring lanekin. Bere arrakastari esker, «La novia de la juventud (Euskaraz: Gazteriaren Emaztegaia)» ezizenez bataiatu zuten eta, geroago, Octavio de Alba kazetariak «La Novia de Méxiko (euskaraz: Mexikoko Emaztegaia)» izendatu zuen.

1966 urtean, Espainiara bidaiatu zuen, eta Fray Torero filma egin zuen, Paco Caminorekin. 1967 urtean, 5 de chocolate y uno de fresa filma estreinatu zuen. 

1968 urtean, RCA Victor konpainiara aldatu zen, eta «Cuando me enamoro» abesti italiarraren gaztelaniazko bertsio bat grabatu zuen. Beste lau disko ere osatu zituen. 1969an, bi LP grabatu zituen: La paloma eta La novia de la juventud LP grabatu zuen. LP horrek «Adiós abuelo», «Por ti y por mi», eta «Soñar con la verdad» protesta-kantak izan zituen.*

1970 urtean, beste LP bat grabatu zuen RCA Victor-ekin. Disko horretatik dator kanta hau: «A dónde va nuestro amor», Muchacha italiana viene a casarse izeneko telenobelaren gaia izan zena. 1972 urtean, bere azken diskoa grabatu zuen RCArako, non «Lo que sabe del amor» abestia sartu zuen, Muchacha italiana viene a casarse lanaren bigarren zatiko gaia. Urte berean, La verdadera vocación de Magdalena filma pantailaratu zuen. Interpretatzaile gisa agertu zen eta eszena batzuk grabatu zituen Avandaroko Jaialdian, Mexikoko historian rock kontzertu garrantzitsuena bihurtu zena.

1995 urtean, haurrentzako antzerkia egin zuen La isla de los niños antzezlanarekin, eta 1996 urtean paper bat egin zuen Bendita mentira izeneko antzezlanean. 1997an, Mariak bularreko minbizia izan zuen, eta tratamendua jaso zuen.* 1998 urtean, Angélica Vale alabarekin batera, «Producciones Angélica Ortiz» konpainia sortu zuen eta La Cenicienta komedia musikalaren ekoizle debuta egin zuen.*

1999 urtean, emanaldi berezia egin zuen Rosalinda telenobelan.

2004 urtean, grabazio estudioetara itzuli zen Joan Sebastianekin batera, eta «Tributo» izenburuko diskoa egin zuen. Urte berean, Amar otra vez telenobelan parte hartu zuen. 

 2006-...: proiektuak eta geroko bizitza 
2006 urtean, La fea más bella telenobelan parte hartu zuen, non bere alaba protagonista zen. 

2008 urtean, Academia Latina de la Grabación delakoaren eskutik 2008 urteko Ohorezko Grammy Latino Musika Bikaintasun Saria jaso zuen. Sari hori sari berezien kategorian ematen da, Grammy Latinoaren urteroko banaketa egitean. Sari hori musika-ondarean eta grabazio-eremuan aparteko ekarpena egin duten pertsona ospetsuei ematen zaie. 2009 urtean, Mujeres asesinas serieko atal batean agertu zen.

2011 urten Aurora, Mi corazón insiste, eta La casa de al lado telenobeletan hartu zuen parte eta handik urtebetera Qué bonito amor ekoizpenean.

2015 urtean, Angélica María eta Angélica Vale ama-alabak elkarrekin grabatu zuten «Dinastía» diskoa.

2024 urteko irailaren 7an, Ariel Sarien LXVI. edizioan, Urrezko Ariela eman zioten, bere ibilbide artistikoa aitortzeko.

 Filmografia 

 Zinea 
UrteaPelikulaPertsonaia1950Una mujer decenteRodolfo, Rosaren semeaPecadoMiguelitoLa hija de la otraLupita txikia1951FierecillaRosita umeaLos amantesGloriaSígueme corazónMaría LuisaMi esposa y la otraCarmelitaLa ausenteRosita1952Dos caras tiene el destinoRosa MaríaSucedió en AcapulcoMarucaSecretaria particularVenusLa cobardeMara niña1954El secreto de una mujerPertsonaia ezezaguna1956Los GavilanesMicaela/FlorecitaSublime melodíaClaritaMúsica de siempreBailarinaEl buen ladrónAngélica1959Triunfa la pandillaLa CachuquisLa pandilla se divierteLa CachuquisLa pandilla en acciónLa CachuquisAventuras de la pandillaLa Cachuquis1960Las hijas del AmapoloColo edo Socorro1961Cuatro curvas peligrosasTereMuchachas que trabajanTere1962El cielo y la tierraMarisaTormenta en el ringRositaLos signos del zodiacoSofíaEl señor... TormentaRositaMi vida es una canciónMartaBajo el manto de la nocheMargot1963Vivir de sueñosMaríaLa sombra de los hijosNoraNapoleoncitoRositaMi alma por un amorMargaAdorada enemigaPatricia1964Perdóname mi vidaPertsonaia ezezagunaMi héroeManéEl gángsterCarito1966Fray ToreroMirtaSólo para tiElena MonteroMe quiero casarJane Freeman19675 de chocolate y 1 de fresaEsperanza / Brenda / Domitila1968Corazón salvajeMónica MolnarRomeo contra JulietaManéEl cuerpazo del delitoAngélica (Atala: "La rebelde")1969Como perros y gatosRosaCorazón contento o Somos noviosPerla BlancaAlguien nos quiere matarCarlota1970Ya se quién eres (te he estado observando)Rosalba1971La verdadera vocación de MagdalenaMagdalena / Irene Durán1972¡Quiero vivir mi vida!LucíaEl premio Nobel del amorLeonarda Tomasa IsaacaEntre monjas anda el diabloMaría1975Yo amo, tú amas, nosotros...María Robles1977Penthouse de la muerteCristina Vidal1978La guerra de los pastelesSuzette1983Matar a un extrañoChristina Carver2002¿Qué me va a hacer?Pertsonaia ezezaguna2003La novia del mar/Sea of dreamsRina2010Años despuésClara2010Luna escondidaSofía2011Salsa Tel AvivPertsonaia ezezaguna2017Cocoamona Elena2021La Casa de las Flores: la películaEsperanza

 Telebista 
UrteaTelenovelaPertsonaia1960Cartas de amorIsabel1966Más fuerte que tu amorAlicia1968Leyendas de MéxicoIztaccíhuatlEl callejón del besoÉrikaÁguedaÁgueda1969Puente de amorPaula / Amelia1971-1973Muchacha italiana viene a casarseValeria Donatti1974Ana del aireAna Fernández1975-1976El milagro de vivirAura Velasco1977-1978Corazón salvajeMónica Molnar1979YaraYaraEl Chavo del 81981El hogar que yo robéAndrea Montemayor De Velarde/Victoria1984Angélica María en...bere burua1986-1987Herencia malditaAdela Beltrán1987-1990Tres generacionesLaura ama1989Hora marcadaElena (Atala: "Un guiño de ojo")1994VideoteatrosLady Carlyne (Atala: «El abanico de Lady Windermere»)1994-1995Agujetas de color de rosaElisa,  Armendares alarguna1996Bendita mentiraEsperanza Martínez de De la MoraLa antorcha encendidaBernarda de Muñiz andrea1999RosalindaSoledad Romero, Del Castillo alarguna1999-2002Mujer, casos de la vida realRamona/Nadia (Atala: 2002 "Naufragio")2004Amar otra vezBalbina Eslava2006-2007La fea más bellaDoña Julieta Solís de Padilla2007Muchachitas como túbere buruaAmor sin maquillajeMariana2009Mujeres asesinasJulia, encubridora (Julia Laviada)2010-2011AuroraPasión Urquijo2011Mi corazón insisteChabela Volcán2011-2012La casa de al ladoCecilia Arismendi2012-2013Qué bonito amorAmalia García, Mendoza alarguna2017La fanValentina Gardiázabal2023The Lincoln LawyerMamá Elena

 Diskografia 

 1960ko hamarkada, bakunak 
AñoSencilloChart positionsPop arrakasta mexikarrakU.S. Hot Latin SongsU.S. Latin Pop Airplay1962"Edi Edi" - - -"Toco a tu puerta" - - -"Johnny el enojón" - - -"Dile adiós" - - -1963"Vivaracho" - - -"Souvenirs" - - -"No te puedo abrazar" - - -"Con un beso pequeñísimo" - - -"El día" - - -"Fortachón" - - -1964"Dominique" - - -"Sabor a nada" - - -"Ámame" - - -"Chariot" - - -"Tengo un amor" - - -1965"Sábado y domingo" - - -"Yo que no vivo sin ti" - - -1966"Pasto verde" - - -"Más fuerte que tu amor" - - -"Yo te quiero todavía" - - -1967"Esta tarde vi llover" - - -"Sin pensar en mi" - - -1968"Cinco de chocolate y uno de fresa" - - -"Porque tu no estás" - - -"Cuando me enamoro" - - -"Me gustas (duoan Armando Manzanerorekin)" - - -"Vivir" - - -"Te quiero, te amo (duoan Armando Manzanerorekin)" - - -"Pensando en ti" - - -1969"La paloma" - - -"Palabra de amor" - - -"Hola" - - -
1962 - ANGÉLICA MARÍA 1
+AbestiaEddy EddyAmar y ser amadaToco a tu puertaÁmameMi pastelPequeñita TwistJohnny el enojónDile adiósEl díaNunca en un millón de añosPuré de papasUn peso

 Sariak eta aintzatespenak 

 Hollywoodeko ospearen pasealekua 
Zinemaren eta musikaren industriari egindako ekarpenengatik eta sasoi hartan 65 urteko karrera artistikoaren oroimenez, 2016ko maiatzaren 25ean, izar bat eman zioten Hollywoodeko ospearen pasealekuan, 7060 Hollywood Boulevarden.

 Ariel sariak 
UrteaKategoriaLan izendatuaEmaitza1953Haur emanaldirik onenaMi esposa y la otraIrabazlea  2024Ariel de OroIbilbide artistikoa

 TVyNovelas sariak 
UrteaKategoriaLan izendatuaEmaitza1994Sari berezia bere ibilbide artistikoagatikIrabazlea  1995Emakumezko aktore protagonista onenaAgujetas de color de rosaIzendatua1997Emakumezko lehen aktorerik onenaBendita mentiraIrabazlea  Antzeztaldeko emakumezko aktore onenaLa antorcha encendidaIzendatua2000Sari berezia 50 urteko ibilbideagatikIrabazlea  Emakumezko lehen aktorerik onenaRosalindaIzendatua2007Emakumezko lehen aktorerik onenaLa fea más bellaIzendatua

 Diosas de Plata Sariak 
UrteaKategoriaLan izendatuaEmaitza2012«María Félix» Zilarrezko Jainkosa AktoresariAños despuésIzendatuaKoadro femeninoaren paperaLuna EscondidaIzendatua

 ATP sariak (antzerki-kazetarien elkartea) 
UrteaKategoriaLan izendatuaEmaitza2007Urtearen berragerpenaEmociones encontradasIrabazlea  

 Latindar Grammy Sariak 
UrteaKategoriaSaria2008Musika BikaintasunaOhorezko Grammy Latinoa

 People Espainieraz 
UrteaKategoriaLan izendatuaEmaitza2013Bigarren mailako emakumezko aktore onenaQué bonito amorIrabazlea  

 Bravo sariak 
UrteaSaria2000Aparteko Aktoresa eta Abeslaria, Antzerkian, Zineman eta Telebistan 50 urte eman ondoren

 Miami Life saria 
UrteaKategoriaLan izendatuaEmaitza2012Lehen aktoreaMi corazón insisteIrabazlea  

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 


Kategoria:Hollywoodeko ospearen pasealekua
Kategoria:Mexikar estatubatuarrak
Kategoria:Gaztelaniazko abeslariak
Kategoria:Mexikoko emakume aktoreak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako aktoreak
Kategoria:New Orleanstarrak