Alba Rosa Viëtor

Alba Rosa Viëtor (Milan, Italia 1889ko uztailaren 18a - Fort Lauderdale, Florida, AEB, 1979ko apirilaren 15a) Italian jaiotako biolinista eta musikagilea izan zen, 1919an Estatu Batuetan finkatu zena.

 Ibilbidea 
Alba Rosa Milan-en hazi zen, eta 8 urterekin Milan-go kontserbatorioan onartu zuten. Inoiz matrikulatu den ikaslerik gazteena zen. 14 urterekin Bruselan ikasten jarraitu zuen, Uruguain egonaldi labur bat egin ondoren. Bertan, César Thomson biolin-jotzaile ospetsuarekin ikasi zuen eta, ondoren, Otakar Ševčík-ekin, 
Sevcik biolinaren metodoa,sortzailearekin ikasi zuen.   Bere ikasle nabarmenetako bat Jan Kubelík izan zen, bere aholkulari bihurtuko zena eta bere memoriari Elegie eskaini ziona.
1919an Estatu Batuetan finkatu zen behin betiko, eta Jan Fresemann Viëtor holandar enpresariarekin ezkondu zen, biolin-jotzaile amateur trebea zena.

Biolin-jotzaile gisa ibilbide arrakastatsua egin ondoren, 1916an Camille Saint-Saëns-ekin batera pianoan jo zuen Argentinan egindako bira batean, honi amaiera ematea erabaki zuen eta konposatzen jardun zuen erabat.

Dibortziatu ondoren (ezkontza 1940an desegin zen; Jan 1953an hil zen Panama-n) Amerikako Konpositore eta Zuzendarien Elkarte Nazionaleko kide egin zen. Orkestrarako, ahotserako eta bakarkako hainbat instrumentutarako konposatu zuen modu emankorrean. Hainbat orkestra eta bakarlari estatubatuarrek, National Gallery of Art Symphony Orchestra eta Frost Symphony Orchestra barne, bere lanak interpretatu dituzte. Bere konposizioak Charles Ives, Aaron Copland eta John Philip Sousa-ren programa berean interpretatu zituen National Gallery Orchestra-k 1950ean.

Alba Rosa Vietorren lan osoan nagusi den elementurik garrantzitsuena ez da forma, transmititu nahi duen aldartea baizik. Lawrence A. Johnsonek bere lanik ezagunenetako bat, Primavera Lombarda (Lonbardiako udaberria), “Mediterraneoko tonu alai eta intrigazko poema bat” bezala deskribatzen du.

1979an hil zenean, haren konposizioak ahanzturan erori ziren. Hendrik Viëtor semeak amaren lanak digitalizatzeko zuen ekimena dela eta, 2003tik aurrera maizago antzeztu dira haren lanak.

Bere lanak Miamiko Unibertsitateko Marta & Austin Weeks Music Library-k artxibatu ditu.

 Alba Rosa Viëtor Fundazioak eta Alba Rosa Bizirik! ganbera musika jaialdia 
Alba Rosa Viëtor Fundazioa Mary van Veen-Viëtorrek, Hermance Viëtor-ek eta Maarten van Veenek sortu zuten 2009an, Rosa Viëtorren musikaren ezagutza sustatzeko eta inprobisazioa eta konposizioa bultzatzeko, batez ere emakume konpositoreen aldetik. Fundazioak liburu bat argitaratu du, The Story of Alba Rosa Viëtor: Violinist and Composer 1889–1979 (2009), [Alba Rosa Viëtor: Biolinista eta Musikagilea 1889-1979 (2009)] Paul Janssen eta Peter Fraser MacDonalden bere lanei buruzko saiakerak biltzen dituena, baita konposizioen zerrenda bat ere. Fundazioak CD bat ere argitaratu du, bere Piano Trio Op. 8-en grabazio batekin Storioni Trio taldearen eskutik.

2014an, Fundazioak bi urtean behin egiten den ganbera musikako jaialdi bati hasiera eman zion, Alba Rosa Bizirik! Jaialdi honek, Alba Rosaren lanak entzunarazteaz gain, beste emakume konpositore batzuengan ere atentzioa jarri nahi du, musika klasikoko aretoetan gutxitan entzuten baitira haien lanak. Konposizio berri batzuk beti dira jaialdiaren egitarauaren parte. Reinild Mees zuzendari artistikoaren ideia da Jaialdia, Amsterdamgo Concertgebouw-eko Emakumeen Musika Maratoian Alba Rosa Viëtorren musika jarria baitzuen jomugan.

Fundazioak, gainera, bi urtean behin antolatzen du Alba Rosa Viëtor Konposizio Lehiaketa, 35 urte arteko konpositoreentzat, Willem Jeths konpositorea buru duen epaimahaiarekin. Finalisten konposizioak jaialdian zehar interpretatzen dira.

 Konposizioak 

Iturria:

 Piano solorako lanak 

 Capriccio 1914 [Kapritxoa]
 Piccolo Danza 1914 [Dantza txikia]
 Gavotte Rococo 1916 [Gavota rokokoa:Gavotte edo gavota, jatorriz Frantziakoa den dantza folkloriko bat da, jatorriz korroan dantzatzen zena. XVI. mendearen amaieran gorteko dantza bihurtu zen eta XVIII. mendera arte pieza instrumental askoren oinarria izan zen. Musikalki, 2/2ko konpas bitarra du, denbora neurritsuarekin eta anakrusazko esaldi musikalekin. ]
 Tema Fugato 1916 [gai iheskorra]
 Valse Lente 1916 [Bals motela]
 Studio (Etude) 1917 [aztertzea]
 Allegro Appassionato 1918 [Zoriontsu Sutsu]
 Barcarola (A Jan) 1918 [Barkarola Jan-entzat : Veneziako gondolarien kanta tipikoa.]
 Eileen’s Refrain 1935  [Eileen-en errefraua]
 Indian Dance 1935  [Indiar dantza]
 Calma 1936 [ Lasaitasuna]
 Nocturne 1936 [Gauekoak]
 Tin Soldiers1936 [Berunezko soldadutxoak] 
 Truitje Danst op Klompies1936 [Truitje dantza zurezko eskalapoi-ekin]
 Scherzo 1937 [Txantxa]
 Incertezza 1939 [Ziurgabetasuna]
 Danse Grotesque 1946 [Dantza groteskoa]
 Sonata 1948 [Sonata]
 Variations On London Bridge 1950  [Londoneko Zubian aldaketak: "London Bridge is Falling Down" abestiak aldaera ugari ditu bere letretan eta musika moldaketetan. Bertsio arruntenak "London Bridge is falling down, falling down, falling down down..." letra du. Beste aldaera batzuk ere badaude: "Londresko zubia xehatuta dago, xehatuta, xehatuta...". Musikalki, askotan, estilo sinple eta errepikakorrean jotzen da, haurrentzako abestietarako egokia, baina konpositoreek pianorako eta beste instrumentu batzuetarako aldaera konplexuagoak ere sortu dituzte. ]
 Plainte Chromatique I+II1951 [Salaketa kromatikoa]
 Playground1951[Jolastokia]
 Preludio1951 [Preludioa]
 Five Sketches 1953 [Bost zirriborro]
 Children Singing 1965 [Umeak abesten]
 Making Money 1965 [Dirua egiten]
 Dreams1965 [Ametsak]
 Billy's Prayer 1966 [Billy-ren otoitza]
 Frolics 1966 [ Froliak]
 Richiamo [Remembrance] 1972 [Oroitzapena] 
 Pezzi 1973
 Dialogue 1977 [Dialogoa]

 Biolin eta pianorako obrak 

 Giuochi 1916
 Valse Romantique 1939  [ Bals erromantikoa]
 Canzonetta 1939 [Abestia] 
 Elegie 1941  [Jan Kubelik-en oroimenez] 
 Rhapsody 1952 [Raphsodia]

 Ganbera musika obrak 

 Canzonetta [Abestia]1939 piano, biolina, biolontxeloa
 Quintetto in  La Minore [La minorreko kintetoa] 1940, piano, hari laukotea
 Duetto Fugato all’ Antica [Dueto Iheslaria Antikoari]1950 2 pianoak
 Piano Trio in A minor [Piano Trioa La minorrean],piano, biolin, biolontxelo
 Intermezzo [Interludioa] 1952 biolina I, biolina II, biola, biolontxeloa, kontrabaxua
 Little Suite [Suite txikia] 1952 pianoa, biolina I, biolina II
 Evening Bells [Iluntzeko kanpaiak]1956 carillon
 Chimes at Dusk [Txirrinak iluntzean] 1956 biolina, biola
 Four [Humoristic] Sketches [Lau [umorizko] zirriborro] 1957 piano, biolina I, biolina II
 Little Poem [Poema Txikia]1958 biolina I, biolina II, biola
 Recitativo [Errezitatiboa]1959 violina I, biolina II, biola
 Serenade In Pre-Modern Style [Serenata estilo premodernoan] 1961timpani, harpa, biolina I, biolina II
 Duet [Bikotea] 1962 flauta, klarinetea
 Toddler at Play [Haurra jolasean] flauta, biolina, pianoa, perkusioa
 Billy’s Prayer [Billy-ren otoitza] 1967 flauta, klarinetea Bb, fagota
 Four Pieces [Lau pieza] 1968 2 instrumentu
 Suite  1969 pianoa, flauta, biolina, biolontxeloa
 Ritornello  [koroa]1976 oboe, pianoa
 Tarantella [Tarantela: Italia hegoaldeko dantza eta musika tradizionala da, batez ere Puglia, Calabria eta Campania eskualdeetakoa. Erritmo azkarra eta alaia du ezaugarri, askotan kantuz lagunduta. Bere izena tarantela dantzatzeak tarantularen ziztadak eragindako eromena senda zezakeelako uste herrikoiarekin lotzen bada ere, dantza, gaur egun, adierazpen kultural dardarti eta festazalea da.]1976 oboe, pianoa
 Popolino  [Herrikoia] 1979 klarinetea, piano

 Orkestrarako obrak 

 Primavera Lombarda [Udaberria Lombardian]1949
 Mediolanum 1950
 The Blue Bird Suite  [Txori urdinaren suitea]1951
 Sinfonietta [Sinfonietta]1959
 Ballet Suite (Tabloid) 1960
 Five Symphonic Sketches [Bost zirriborro sinfoniko] 1962

 Ahots-lanak 

 To A Violinist  [Biolinista bati] 1940
 Wall Street [Burton-en testua]1940
 High Flight [Hegaldi altua, Magee-ren testua]1941
 Virgilian Spring [ Virgilioren udabarria: Virgilio-ren testua]1941
 Invocation  [Inbokazioa] 1945
 Forget Me Not [Ez eidazu ahaztu] (Emily Bruce Roelofson-en testua) 1945
 Dedication Dedikazioa] [Roche-ren testua]1945
 Chiusa [Itxita] (Longing) (Nahian) 1947
 Rimpianto [Damua] 1947
 Malia 1955
 To My Darling [Nire maiteari]1957
 The Meadow Lark [Belar-laratza] 1958
 Nostalgia 1959
 Little Refrain  [Estribillo txikia] 1960
 Two Choral Songs [Bi abesbatza-kanta] 1961
 My Birthday Song [Nire urtebetetzeko abestia] 1962
 L’orgoglio [Harrotasuna] 1963
 Rhythm Song   [Erritmo abestia]1963
 Goodbye To Naples [Agur Napoli] 1967
 Two Poems [Bi poema] 1973

 Pianorako herri lanak 

 Valse De Salon [Saloiko balsa] 1936
 Tango Habernera 1949
 Noche De Verano [Udako Gaua] (Tangoa) 1949
 Paraphrase On “South Pacific”[ Hego Pazifikoa parafrasia]1949

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Alba Rosa Viëtoren konposizioen partiturak
 CD Piano hirukotea Storioni hirukotearen Alba Rosa Viëtor
 Alba Rosa Viëtor Fundazioaren webgunea* Miamiko Unibertsitatea: Marta & Austin Weeks Music Library: Alba Rosa Vietor Archive

Kategoria:Italiatik Ameriketako Estatu Batuetara emigratutakoak
Kategoria:XX. mendeko musikariak
Kategoria:XX. mendeko musikagileak
Kategoria:Italiako biolin-jotzaileak
Kategoria:Emakume musikariak
Kategoria:Emakume biolin-jotzaileak