Sincholagua sumendia

Sincholagua Ekuadorren dagoen sumendi inaktibo bat da, Cotopaxi sumenditik  ipar-ekialdera eta Quitotik  hego-ekialdera. Herrialdeko 12. tontorrik altuena da 4.899 m-rekin baina baita ezezagunenetariko bat ere. Mendiaren izena kitxua hizkuntza indigenatik dator eta "goiko indartsua" esan nahi du. Cotopaxitik, Ekuadorreko bigarren tontorrik garaienetik eta sumendirik ezagunenetik, oso gertu dagoenez, herrialdeko beste mendi batzuekin alderatuta, askoz ere gutxiagotan bisitatzen da. Tontor zorrotza du eta une batean glaziar-estalkia urte osoan zehar izan zuen, baina glaziar guztiak duela hamarkada batzuk urtu ziren. Hala ere, oraindik elurra ikus daiteke tontorrean, batzuetan elurte handiak izaten baitira gailurrean.

 Sincholagua igotzen 
ezkerrera|thumb|Sincholagua sumendiaren gailurrera daraman bidea (2018)
Ekuadorren gutxien igotzen den mendietako bat da Sincholagua, iristeko zaila delako eta herrialdeko beste mendi eta sumendiekin alderatuta ez delako hain ezaguna. Gainera, Pichincha eta Cotopaxi bezalako beste sumendi batzuekin alderatuta, bertara sartzeko ibilaldi luzea dago, bertara iristea zailagoa eginez. Sincholagua ezaguna da batez ere inguruko mendien ikuspegiengatik, hala nola, Cotopaxi eta Antisana, baita mendebaldeko mendikatea eta Amazoniako oihana ere.  Zailtasun ertaineko igoera da, eta hiru ordu eta hogeita hamar minutu behar dira, gutxi gorabehera, oinarrizko kanpalekutik gailurrera iristeko, baldintza meteorologiko ezin hobeekin. Ipar-mendebaldeko gandorra da mendian gorako bide normala, eta lehen eskalatzaileek erabili zuten. Bertara igo nahi duen jendea hegoaldetik sartu ohi da Cotopaxi Parke Nazionaletik, sumendira iristeko. Quitotik ere sar daiteke.

 Historia 
Sincholaguako lehen igoera Edward Whymper, Jean-Antoine Carrel eta Louis Carrelek egin zuten 1880ko otsailaren 23an. Suitzako Matterhorn mendira igotzen lehena izateagatik da ezaguna Whymper. Sincholaguak glaziar iraunkor guztiak galdu zituen bere tontorrean duela hamarkada batzuk, baina hori baino lehen 1,5 kilometro inguruko luzera zuen glaziar-estalki bat. Inguruan eta mendian ibiltzen den ibai bat, Pita ibaia, zabaldu egin zen 1877ko azken erupzio handiaren ondorioz. Whymperrek Sincholagua igo zuenean, Pita ibaiak 200 oineko zabalera eta 3 oineko sakonera zuen, eta 1892an, erupzioaren ondoren, 1.100 oineko zabalera eta 50 oineko sakonera zuen bere zabalenean eta sakonenean. Gaur egun errekatxotzat hartzen da.
eskuinera|frame|Edward Whymper ilustratzaile ingelesa izan zen Sincholaguan gora egin zuen lehen pertsona.

 Aire-talka 
1995eko aiatzaren 3an, Gulfstream II hegazkin pribatu batek, American Jet konpainiak operatua, Buenos Airesetik La Pazetik sartzen zena, VOR maiztasun okerra hautatu zuen Quitoko Mariscal Sucre aireportura gaueko hurbilketa batean; hegazkinak behar baino 12 milia (19 ) hegoalderago hegan egin zuen, eta Sincholagua 16.000 oinetara (4.900 m) jo zuen. Guztira zazpi pertsona hil ziren. Hegaldiak Argentina eta Txileko petrolio exekutibo batzuk zeramatzan Quitoko bilera batera. 

Eraildakoen artean, José Estenssoro Argentinako YPFko zuzendari nagusia eta presidentea zeuden, Carlos Menemen garaian pribatizazio-ahaleginak zuzendu zituena; Juan Pedrals Gili, Txileko ENAPeko zuzendari nagusi espainiarra, eta Manfred Hecht Mittersteiner, ENAPen Sipetrol nazioarteko filialeko ekoizpen-burua.

Estenssororekin batera Ricardo Zinn ekonomialari polemikoa izan zen, 1975ean Isabel Perónen gobernuan ekonomia eta finantzen bikeministatzat lan egin zuena, eta Rodrigazo izenez ezagutzen den doikuntza erradikaleko programaren arkitektotzat hartzen da. Fenomeno horrek Argentinaren egonkortasun politiko eta soziala higatzen lagundu zuen Berrantolaketa Prozesu Nazionala deritzon diktadura militarra jarri zuen 1976ko estatu-kolpearen aurrealdean (Zinnek ere lagundu zuen).

 Erreferentziak 

 Kanpo loturak 

Kategoria:Pleistozenoko estratosumendiak
Kategoria:Ekuadorko sumendiak