Senet

Senet (edo zenet edo senat) Antzinako Egiptoko jokorik ezagunenaren izena da. Egiptoko Inperio Berriko eta ondorengo garaietako antzinako egiptoarrek gehien praktikatzen zuten mahai jokoa da, baina garai predinastikotik existitzen zen.

 Historia 
Seneta k.a. 3100 inguruko hieroglifikoetan aurkitu da (Y5 sailkatutako hieroglifikoa da). 1909an El Mahasnako hilobi batean aurkitu zuten, gure aroaren aurreko laugarren milurtekoaren hasierakoa, lauki-formako goi-lautada bat, eta objektu konikoz lagundua. Objektu koniko horiek peoi gisa interpretatu dira, eta seneteko fitxak direla uste da. Arkeologo batziek, ordea, zalantzan jartzen dute, eta, horren ordez, eskaintza erlijoso bat ikusten dute han.

Ezagutzen den ale baieztatu zaharrena Bruselako Arte eta Historiako Erret Museoan gordetzen da. Egipton, berriz, berrogei ale dituzte, Inperio Berrikoak. Tutankamonen hilobian 5 ale aurkitu zituzten. 

Hilobietako hormetan grabatutako edo margotutako irudikapen ugari aurki daitezke: pertsonak jokatzen joko-mahaiaren aurrean eserita, dado funtzioa egiten zuen tortolosa jaurtitzeko prest batzuetan. Eszena horiek, batzuetan, testu hieroglifikoekin batera agertzen dira eta, askotan, jokoaren zatia xehetasunez deskribatzen dute. Ohikoa da hilobietako pertsonaia, dela faraoi, erregina edo noble bertan ehortzia, agertzea margoetan jainko batekin jolasten, bere patua haraindian jokatu behar duela sinbolizatzeko (hau da, Osirisen erreinura sartzeko zuten eskubidea).

 Jokoaren mekanika 
Jokoa nobleek apreziatzen zuten eta sarritan bikoteka praktikatzen zen. Hogeita hamar laukiko erretilu batekin jokatzen zen (hamar luzeran eta hiru zabaleran) eta peoi beltz edo zuriekin (zazpi Inperio Zaharrean eta gero bost Inperio Berrian), forma oso desberdinetakoak eta oso fin apaindutako egurrezko kutxa txiki batean gordetzen zituztenak. Garai batean konikoak ziren peoiek xakeko gure peoien antza izan zezaketen, edo animalien buruen formak (phikoa hau beste joko egiptoar  batean, 58 zuloenean), edo baita gatibu nubiar edo asiarren iruditxoena ere. Senetaren printzipioa damen eta antzara-jokoaren artean zegoela esan daiteke. Nolanahi ere, badirudi partidek luze irauten zutela. 

Jokoaren arau zehatzak oraindik eztabaidagai dira. Arau horiek milurteko bat baino gehiagoko testu-zatietan oinarritzen dira, eta denbora-tarte horretan, zalantzarik gabe, arauek berek eboluzionatu egin zuten. Timothy Kendall eta RC Bell adituek egin dute berregiketa posible bat. 

Joko honek ez du zerikusirik petteia grekoarekin, ezta bere pareko latronkulu erromatarrekin, ibilbide-jokoa baita, dadoekin (tortolosak edo bi aurpegiko makilatxoak) jokatzekoa. Hau da, zoria tartean dago eta ez da estrategia-joko hutsa, damak edo xakea bezala, azken hauek askoz joko berantiarragoak baitira, gainera. Hala ere, seneta backgammon-aren klase berekoa izan arren, ez da haren arbasoa izan daitekeelako zantzurik.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Taula-jokoak
Kategoria:Antzinako Egiptoko kultura
Kategoria:Antzinako mahai-jokoak