Ondare harri

Ondare harria (IUGS Heritage Stone izendapen ofizialez) Geologia Zientzien Nazioarteko Batasunak (IUGS) izendatutako harri naturala da, egitura eta monumentu esanguratsuetan erabilia izan dena eta giza kulturaren zati gisa ondare aitortza eman zaiona. Harri berezi hauek gizateriaren ondarearen funtsezko atal bat dira eta zientzia geologikoek gizateriaren historian izan duten garrantzia erakusteko helburua dute. 2025 bitartean izendatutako 55 harri moten artean, Ereño Gorria Euskal Herrikoa dago.

 Historia 
Munduko hiri eta monumentu ikoniko asko harri jakin baten eragin handia dute. Geologoek aspalditik baloratu dituzte harri historiko hauek, ez bakarrik beren propietateengatik, baita duten garrantzi geologikoagatik ere. Ondare harrien kontzeptua mundu osoan historikoki garrantzitsu diren harri hauen ezagutza geologikoa, erabilera eta kontserbazioa sustatzeko garatu zen. 

Proiektua 2016an hasi zen 22 izendapenekin eta Global Heritage Stone izena eman ziotelarik harri haiei orduan. IUGSren barruan Geologia Ondarearen Nazioarteko Batzordeak (ICG) kudeatzen du programa, eta talde horrek Asier Hilario geologo euskalduna du buru 2020tik, Euskal Kostaldeko Geoparkeko zuzendaria orduan. 2022an izena aldatu zioten IUGS Heritage Stone formara. 2022an eta 2024an gehitutako harri gehiagorekin, 55 harritara iritsi zen zerrenda. 

Harri jakin batek ondare harri izendapena lortzeko baldintza jakin eta zehatz batzuk jaso behar izaten ditu ; esaterako, kultura ondarean daukan erabileraren aintzinatasunari eta erabileraren hedadura geogragikoari buruzko datuak jaso behar dira, baita delako harriari buruzko ikerketa zientifikoak eginak egotea ere, eta aldizkari zientifiko indexatuetan agertzea haiek.

 Harrien zerrenda 
2025era bitartean IUGSk izendatutako 55 ondare harriak.
 zkia. IUGSren izendapena Euskaraz Herrialdea Izendapen urtea 01 Alpedrete Granite Alpedreteko Granitoa Espainia 2019 02 Alwar Quartzite Alwar Kuartzita India 2022 03 Arrábida Breccia Arrábidako Bretxa Portugal 2022 04 Bath Stone Batheko Harria Ingalaterra 2019 05 Bernardos Phyllite Bernardosko Filita Espainia 2022 06 Carrara Marble Carrarako marmola Italia 2017 07 Connemara Marble Connemarako marmola Irlanda 2022 08 Deccan Basalt Dekkango Basaltoa India 2022 09 Échaillon Stone Échaillongo Harria Frantzia 2022 10 Estremoz Marbles Estremozko marmola Portugal 2017 11 Globigerina Limestone Globigerina Kareharria Malta 2019 12 Hallandia Gneiss Hallandia Gneissa Suedia 2017 13 Jacobsville Sandstone Jacobsvilleko Hareharria AEB 2019 14 Jaisalmer Limestone Jaisalmerko Kareharria India 2022 15 Kolmården Marble Kolmården marmola Suedia 2019 16 Larvikite Larvikita (Larvikekoa) Norvegia 2017 17 Lede Stone Ledesteen harria Belgika 2019 18 Lioz Limestone Lioz Kareharria Portugal 2019 19 Makrana Marble Makranako marmola India 2019 20 Petit Granit – Pierre bleue de Belgique Belgikako Granitoa Belgika 2017 21 Piedra Mar del Plata Mar del Plata harria Argentina 2019 22 Pietra Serena Sandstone Pietra serena Italia 2019 23 Podpeč Limestone Podpečeko Kareharria Slovenia 2017 24 Portland Limestone Portland harria Erresuma Batua 2017 25 Rochlitz Porphyry Tuff Rochlitzeko Porfiroa Alemania 2022 26 Rosa Beta Granite Rosa Beta Granitoa Italia 2019 27 Tennessee Marble Tennesseeko Haitzurdina AEB 2019 28 Tezoantla White Tuff Tezoantlako Toba Zuria Mexiko 2022 29 Tyndall Stone Tyndall Harria Kanada 2022 30 Villamayor Stone (Golden Stone) Villamayorko Hareharria Espainia 2017 31 Welsh Slate Galesko Arbela Gales 2019 32 Macael Marble Macaelgo Haitzurdina Espainia 2019 33 Belgian black marbles Belgikako marmol beltz Belgika 2024 34 Facoidal Gneiss Facoidal Gneiss Brasil 2024 35 German Roofing Slate Alemaniako teilatuetako arbel Alemania 2024 36 Himachal Slate Himachalgo Arbela India 2024 37 Limestone Juramarmor Jurako marmola Alemania 2024 38 Lugo Green Phyllite Lugoko Filita Berdea Galizia 2024 39 Malmsbury Bluestone Malmsbury harria Australia 2024 40 Rojo Ereño (Limestone) Ereño Gorria Euskal Herria 2024 41 Solnhofen Limestone Solnhofengo Kareharria Alemania 2024 42 Valentia Slate Valentia Uharteko Arbela Irlanda 2024 43 Denizli Travertine Denizliko Trabertinoa Turkia 2024 44 Indian Charnockite Indiako Txarnokita India 2024 45 Iddefjord granite Iddefjord Granitoa Norvegia 2024 46 Ançã Limestone Ançãko Harria Portugal 2024 47 Lalibela Basaltic Scoria Lalibelako Basaltoa Etiopia 2024 48 Porto Granite Portoko Granitoa Portugal 2024 49 Radkow sandstone Radkowko Hareharria Polonia 2024 50 Sardinian basalt Sardiniako Basaltoa Italia 2024 51 Tezontle volcanic scoria Tezontle mexikarra Mexiko 2024 52 Virolahti Pyterlite Rapakivi granitoa (Virolahtikoa) Finlandia 2024 53 Tsukuba Massif Granite Tsukuba mendiko granitoa Japonia 2024 54 Afyon Marble Afyon Haitzurdina Turkia 2024 55 Western Ghats Laterite Mendebaldeko Ghat mendietako ferralita India 2024

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Arrokak
Kategoria:Ondare harriak