Hemamala Karunadasa

Hemamala Indivari Karunadasa (Kolonbo, Sri Lanka, XX. mendea) zientzialaria, kimikaria, irakaslea eta ikertzailea da, Stanford Unibertsitatean aritua. [1][2] Energia berriztagarriak ekoizteko eta argiztapen-iturri gisa erabiltzeko material hibrido organiko-ez-organikoak ikertzen ditu, hala nola perovskitak.

 Bizitza 
Karunadasa Sri Lankako jaio zen hiri handienean hazi zen, Kolombon. Bertan jardun zuen institutuan, Ladies' College-n (Colombo). Mediku izateko asmoz, Ameriketako Estatu Batuetara joatea erabaki zuen unibertsitate ikasketak egitera. Princetongo Unibertsitatean osatu zituen graduko ikasketak, eta kimikan eta materialen zientzian lizentziatu zen. Materialen Zientzian aipamena lortu zuen 2003 urtean, gradu bukaerako proiektuarengatik. Denbora horretan, Karunadasa Robert Cavak babestu zuen, material oxidoen geometria eta magnetismoa ikertzen ari zenean. Bere tutorearen grinak inspiratu zuen Karunadasa bere karrera zientifikoari ekiteko. Orduan, Kaliforniako Unibertsitatean, Berkeleyn, graduondoko ikasketak egiteko izena ematea erabaki zuen. Unibertsitate horretan doktoretza lortu zuen 2009 urtean. Orduko horretan Jeffrey R. Long-ek gidatuta, kimika ez-organikoaren azterketari heldu zion. Orduan garatu zituen Karunadasak ura deskonposatzeko katalizatzaileak, eta molekula magnetikoetan atomo astunen kimika aztertu zuen. Karunadasak sortutako molibdeno-oxo konplexu metalikoa platinoa (ura deskonposatzeko erabili ohi den metala) baino hirurogeita hamar aldiz merkeagoa da.

 Ibilbide zientifikoa 
Karunadasak elektrokatalizatzaileak ikertu zituen Christopher Changatekin batera Kaliforniako Unibertsitatean, Berkeleyn. 2012 urtean Stanfordeko Unibertsitatean irakasle lanpostua lortu zuen. Hantxe sortu zuen perovskita izeneko material hibridoa, molekula organiko txikiak eta solido ez-organikoak konbinatzen dituena. Hiru dimentsioko perovskita berunezko iodurodunak (II) etorkizun handiko material bihurtu dira eguzki-zelula fotovoltaikoak fabrikatzeko, nahiz eta batzuetan ezegonkorrak eta toxikoak izan. Esaterako, urarekiko sentikortasuna dela eta, zaila da neurri handiko gailuak fabrikatzeko prozesua.

Karunadasaren lana, gero, hutsune horiek konpontzeko metodoetan oinarritu da, baita material horiek argia xurgatzen dutenean gerta daitekeen edozein aldaketa iragankorretan ere. Horrela, Karunadasak bi dimentsioko perovskitak sortu ditu, geruza ez-organiko finekin, argi ikusgaiaren kolore guztiak igortzeko doitu daitezkeenak. Kasu horretan, molekula organiko txikiak geruzen artean harrapatuta geratzen dira. Geruza ez-organikoak lodiagoak direnean, sekzio ez-organikoek xurgatzaile gisa jokatzen dute, eta perovskitaren egonkortasuna handitzen dute. Karunadasa eta bere kolaboratzaile Michael McGeheecan-ek sortutako elementu organiko eta metalikoak konbinatzen dituzten perovskitak disoluzio likidoan prozesa daitezke. Karunadasak espero du, diseinu kimiko arretatsu baten ostean, fotoiek sortutako karga-eramaileen norakoa aurreikus izatea. Fonoi akustikoek perovskitan berunezko ioduroarekin (II) egindako ibilbidea ere ikertu du, Michael Toney eta Aron Walshekin batera.

 Hautatutako argitalpenen zerrenda 
Bere argitalpenen artean, honako hauek daude:





Bere ikerketa lana 2019 urtean ikertzaile gazteei eskainitako Journal of the American Chemical Society-n argitaratu zen. Gainera, Karunadasa Inorganic Chemistry aldizkari zientifikoaren kontseilu editorialean dago.

 Sariak eta aitortzak 
Bere sari eta ohoreak honakoak dira:

 2003an, Princetongo Unibertsitatea. Kimika Ez-organikoan nabarmentzen den Karrera Amaierako Lana
 2006an, Tyco Electronics Graduondoko beka
 2011n, BP Doktorego ondoko ikasketa beka
 2013an, Thieme Kimikako Aldizkari Zientifikoaren Saria
 2014an, International Conference on Coordination Chemistry ICCC41 Rising Star Saria
 2014an, National Science Foundation CAREER Award Saria
 2015ean, Sloan Research Fellowship
 2015ean, Stanfordeko Unibertsitatea, Terman Irakasle Beka

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Sri Lankako zientzialariak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Emakume kimikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Princeton Unibertsitateko ikasleak