Alice Degeer-Adère

Alice Marie Degeer-Adère, Alice Berteau izenaz ere ezaguna, (Montegné, gaur egun Saint-Nicolas, Belgika, 1902ko maiatzaren 4a - Lieja, 1977ko azaroaren 15a) politikaria belgikarra izan zen. 1936an Belgikako Ordezkarien Ganberako lehen emakume hautatuetako bat izan zen. 1931tik aurrera Belgikako Alderdi Komunistako (PCB) kide izan zen. 1948an alderditik kanporatu zuten, 1965ean berriro onartua izan arte.

 Biografia 

 Lehen urteak 
Alice Marie Adère 1902ko maiatzaren 4an jaio zen zortzi senideko familia pobre batean; aita metalurgiako langilea zen. Hamar urte zituela, eskola utzi eta tailer batean hasi zen lanean. 14 urte zituenetik, koke-labe batean lan egin zuen peoi gisa. 1921ean, Ougrée-Marihaye lantegi metalurgikoa zazpi hilabetez geldirik eduki zuen greban parte hartu zuen, eta, horren ondorioz kalean utzi zuten. Horren ondoren, zigarrogile gisa lan egin zuen Englebert lantegian, eta gero errekako gabarretan zamaketari gisa.

 Engaiamendu politikoa 
1922an, hogei urte zituela, Joseph Degeer meatzari eta Belgikako Alderdi Komunistako militantearekin ezkondu zen.

Alice Degger-Adère Fronte Gorriko (autodefentsarako erakunde komunista) kide egin zen, eta baita Gerraren eta Pobreziaren Aurkako Emakumeen Ligakoa ere. 1931n Belgikako Alderdi Komunistan sartu zen ofizialki.

1931ko irailean, alderdiko bulego politikoak Alice Moskuko Lenin Nazioarteko Eskolan formakuntza ikastaro batean parte hartzeko proposatu eta Alice Berteau ezizenarekin onartu zuten. Eskola hartan ikasi ahal izan zuen emakume bakarrenetako bat —eta Belgikako bakarra— izan zen. Aliceren dosierrean bere ikasketa-maila oso baxua, harremanetarako zailtasunak eta nolabaiteko diziplinarik eza nabarmendu ziren, baina baita eskolan izan zuen aurrerapena, bere ardura eta bere klase-kontzientzia handia ere. 1932an, Belgikara itzuli zenean, Alice Degeer-Adère Alderdi Komunistako Seraing-eko Eskualde Batzordeko idazkari izendatu zuten. Une horretan, Borinage eskualde valoniarra oso greba gogorrak astintzen ari zirenean, Degeer-Adère hainbatetan atxilotu eta kondenatu zuten bere jarduera militanteengatik.

Emakumeen eskubideen aldeko mugimenduan ere parte hartu zuen — Belgikako Ate Irekien Taldearekin eta Emakumeen Lan Eskubidearen aldeko Batzordearekin kolaboratu zuen—, eta emakume ezkonduei lanerako sarbidea mugatzeko proiektuen aurka agertu zen.

1935ean, Alderdi Komunistako Batzorde Nagusiko kide izendatu zuten.

 Ibilbide politikoa 
1936an, Belgikako Ordezkarien Ganberako —Chambre des représentants— diputatu hautatu zuten, eta 1939an berriz ere izan zen aukeratua. 1940ra arte, Ordezkarien Ganberan zuzenean hautaturiko hiru emakumeetako bat izan zen, Lucie Dejardin (1929-1936) eta Isabelle Blumerekin (1936-1954) batera. Baina, nahiz eta garai horretan emakumeak hautatuak izan zitezkeen, artean ez zieten bozkatzeko eskubidea onartu. 

Ganbaran bi lege-proposamenen egilekidea izan zen: lehenak alkohola estatuaren monopolio bihurtzea zuen helburu, eta bigarrenak, Belgikako kolonietako kondenatu politikoei amnistia ematea.

1930ean, sufragio femeninoaren aldeko lege-proposamen bat aurkeztu zuen. Haren motibazioan «Hauteskunde-arloan emakumeek jasaten duten gutxiespen egoerak gehiegi iraun zuela» adierazi zuen. Baina proposamena atzera bota zuten. 

1938tik 1952ra, zinegotzi eta Erregistro Zibileko arduraduna  izan zen Ougrée behialako udalerrian (gaur egun Seraign herriaren parte).    

 Bigarren Mundu Gerra 
1940ko maiatzaren 10ean —indar alemaniarren inbasioaren ondorioz Belgika gerran sartu zen egun berean—, agintariek Alice Degeer-Adère atxilotu zuten Legebiltzarraren aurrean komunista izateagatik. Gurseko kontzentrazio-esparrura deportatu zuten, baina uztailean hanka egin zuen bertatik, Jean Fonteyne erresistentziako buruak antolaturiko ihesaldi batean. Degeer-Adère Ougrée-ra itzuli eta gerrako presoak hornitzeko eta askatzeko lanean hasi zen Liejako arroan. 1941ean klandestinitatean sartu eta Independentziaren Frontean eta Partisanoen Belgikako Armadan jardun zuen. Bigarren Mundu Gerra amaitutakoan, Belgika askatu zutenean, Degeer-Adère herrialdeko diputatu komunista bakarra zen, eta, horregatik, Alderdi Komunista berriro martxan jartzeaz arduratu behar izan zuen, bizirik atera ziren alderdikideak noiz itzuliko zain.

 Gerraondoa 
Gerra amaitutakoan, Degeer-Adèrek berriz ere ekin zion parlamentuko lanari. 1945eko abuztuan, Henry Carton de Wiart-ekin batera, bi lege-proposamen aurkeztu zituen emakumeek boto eskubidea izan zezaten gizonen baldintza berberekin adin, nazionalitate eta bizilekuari zegokienez. Ordezkarien Ganberak proposamenak onartu zituen, baina ezin izan ziren bozkatu handik gutxira ganbera biak, Ordezkariena eta Senatua, desegin zirelako. Hiru urte geroago, 1948an, emakumeei bozkatzeko eskubidea aitortu zien legea onartu zen. 

Alice Degeer-Adère PCBko zerrendaburua izan zen 1946ko hauteskundeetan, eta Mons-Soignies-eko senatari hautatu zuten, baina, alderdiaren bulego nagusiarekin izan zituen zenbait desadostasunen ondorioz, 1948ko urrian Alderdi Komunistatik kanpo geratu zen eta ezin izan zuen agintaldia bete. 

1965ean berriro onartu zuten alderdian, baina ez zuen kargu politikorik izan.  Bere ustez, emakumeek garai hartan Alderdi Komunistan jasan behar zuten gutxiespenaren biktima izan zen. 

Alice Degeer-Adère 1977ko azaroaren 15ean hil zen, Liejan. 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 



 Kanpo estekak 

 Dictionnaire des Wallons (artxiboa)
 Lahssaini, Leila (2019-06-24) Une  Femme,  une Voix. Solidaire
 Marlet, Pierra (2025-03-24) Le droit de vote des femmes en 1948 en Belgique : un combat émaillé par les exceptions et les paradoxes. rtbf.actus
 Thomas, Adrian (2024) Alice Adère-Degeer, ouvrière de combat à l’origine du droit de vote des femmes. Axelle magazine. Média féministe belge.

Kategoria:Sufragismoa
Kategoria:Liejan hildakoak
Kategoria:Belgikako emakumeak
Kategoria:Emakume komunistak
Kategoria:Emakume politikariak
Kategoria:Belgikako komunistak