Matilde Ladrón de Guevara

Matilde Ladrón de Guevara (Santiago, 1910eko abuztuaren 18a - ibíd., 2009ko abuztuaren 22a) poeta, idazle eta feminista txiletarra izan zen, 50eko belaunaldiko emakume literaturgileen taldekoa, eta bertan daude Marta Jara, Elisa Serrana, Elena Aldunate eta Mercedes Valdivieso ere.

 Biografia 
Santiagon jaio zen 1910eko abuztuaren 18an, familia aberats batean. Santiagoko Antonia Salas Errázuriz lizeoan ikasi zuen. Bere unibertsitate-ikasketak Txileko eta Txileko Unibertsitate Katolikoan egin zituen, bere jaioterrian, eta Sorbonan, Frantzian. 1925ean edertasun lehiaketa batean parte hartu zuen eta bertan lehen postua lortu zuen, “Miss Chile” koroatua izanik. Marcial Arredondo Lillorekin ezkondu zen 1932an. Walter Gieseking alemaniar pianistarekin ere izan zuen harremana, eta harreman horri heldu zion Mi patria fue su música (1953) eleberrian.

Urte batzuk Italiako Rapallon bizi ondoren, Txilera itzuli zen, eta han politikan parte hartzen hasi zen, 1946an sortutako Txileko Emakumezkoen Alderdiaren sortzaileetako bat izanik. 1940ko eta 1950eko hamarkaden artean, Txileko eta nazioarteko hainbat aldizkari eta egunkariren berriemailea izan zen, besteak beste, Ecran (Ingrid Bergman elkarrizketatu zuen Hollywooden), Zig-Zag, La Tercera de la Hora, Buenos Airesko La Nación, El Mercurio eta Montevideoko Marcha aldizkarietan. 1948an ekin zion literatur ibilbideari, Amarras de luz lanarekin.

1960ko hamarkadan Kuban bizi izan zen aldi labur batez, eta Fidel Castro eta Che Guevararen adiskide egin zen. Horrek Ché (1969) eta Cubanía y Ché (1998) idazteko inspiratu zuen. Esperientziarekin bat egin bazuen ere, erregimenaren kartzelak eta errepresio giroa ezagutu ahal izan zituen, Adiós al cañaveral (1962) lanean islatuta utzi zuena. Ondoren, Salvador Allende presidenteak zuzentzen zuen Txileko Herri Batasuna gobernuari babesa eman zion, eta 1973an estatu kolpe batekin amaitu zen. La ciénaga (1975) eleberria argitaratu ondoren, Argentinara erbesteratu behar izan zuen, bertan idatzi baitzuen Destierro (1983), eta Y va a caer (1985). 1979an itzuli zen Txilera, Marcial senarra hil zen urtean.

1990ean bere alaba Sybila 14 urteko kartzela zigorrera kondenatu zuten Liman, Perun, Sendero Luminoso talde terroristari lotuta egoteagatik, eta 1995ean zigorra handitu eta gero, 2002an askatu zuten. Alabari Sybila en Canto Grande (1988) eta Por ella, Sybila viuda de José María Arguedas (1995) eskaini zizkion.

2009ko abuztuaren 22an hil zen, hil baino lehentxeago Ospitale Militarrean antzeman zizkioten tumore batzuen ondorioz, 99 urte zituela.

 Ohoreak 
Ladrón de Guevara Literatura Sari Nazionala jasotzeko hautagaia izan zen 2006an.

2009an, Latinoamerikako eta Europako Idazleen Elkartearen Ibilbidearen Saria jaso zuen.

 Obrak 

 Poesia 

 Amarras de luz (1948)
 Pórtio de Iberia (1950)
 Desnuda (1960)
 Ché (1900)
 Testamento (1973)
 Antología poética desnuda (1989)
 Cubanía y Ché (1998)
 Antología poética (In)completa de Matilde Ladrón de Guevara (2005)
 100 años no es nada (2010, hilondokoa)

 Eleberria 

 Mi patria fue su música (1953)
 Celda 13 (Juan Sanchez Guerrerorekin batera, 1960)
 Ama ezkongabea (1966)
 Madre soltera (1966)
 En Isla de Pascua los moai están de pie (1971)
 La ciénaga (1975)

 Ipuinak 

 La última esclava (1979)
 Te amo Rapa Nui y diez cuentos (1981)

 Saiakerak eta kronikak 

 Gabriela Mistral, rebelde magnífica (1957)
 Adiós al Cañaveral (1962)

 Egunkariak eta testigantzak 

 Destierro (1983)
 Y va a cae (1985)
 Sybila en Canto Grande (1988)
 Pacto sublime (Gabriel Egañarekin batera, 1995)
 Por ella, Sybila viuda de José María Arguedas (1995)
 Leona de invierno (Desmemorias) (1998)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Santiagotarrak (Txile)
Kategoria:Txileko feministak
Kategoria:Gaztelaniazko idazleak
Kategoria:Txileko eleberrigileak
Kategoria:Emakume eleberrigileak
Kategoria:Txileko poetak
Kategoria:Emakume poetak
Kategoria:Euskal txiletarrak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:XXI. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Santiagon (Txile) hildakoak
Kategoria:Minbiziak hildakoak