Joséphine Bacon

Joséphine Bacon OC (1947ko apirilaren 23a), Quebeceko Pessamit herriko innu poeta bat da. Frantsesez eta innueraz argitaratzen du. Itzultzaile, komunitate ikertzaile, zinema zuzendari eta komisario gisa ere lan egin du. Kantautore gisa ere aritu da. Odanakeko Kiuna Institutuan irakasten du.

 Bizitza eta ibilbidea 
Bacon Pessamiteko Innu komunitatean jaio zen 1947an, eta bere bizitzako lehen bost urteak eman zituen familiarekin, Maliotenameko barnetegian sartu aurretik. 1960ko hamarkadan Quebec hirira joan zen eta bertan idazkari gisa lan egin zuen, geroago Aborigenen Gaietarako Bulegoak zuzentzen zuen Ottawako idazkaritza eskolara joanez. 1968an, Montrealera joan zen bizitzera, eta, geroago, itzultzaile eta transkribatzaile izan zen antropologoentzat, Innu adineko pertsona garrantzitsuak eta ezagutzaren zaindariak elkarrizketatuz Labradorren eta Quebecen.

Kim O'Bomsawinen 2020ko Call Me Human film dokumentalaren protagonista da.

2023an Kanadako Ordenako ofizial izendatu zuten. Gaur egun Montrealen bizi da.

 Obrak 

 Désobéissons! Eka pashishtetau!. Tinqueux : Éditions du Centre de créations pour l'enfance, 2019.
 Uiesh |Quelque zatia. Montréal, Mémoire d’encrier, 2018.
 Te bat tundran = Nipishapui nete mushuat. Itzultzailea: Donald Winkler. Bookland Press, 2017.
 Guetter l'aurore : littérature et résistances, 1944-2014. Genouilleux: Passe du Vent, 2014.
 Akin Kadipendag Trickster. Montreal: Possible Editions, 2014.
 Mingan my village : innu eskolakoen poemak. Itzultzailea: Solange Messier. Fifth House Publishers, 2014.
 Un thé dans la toundra = Nipishapui nete mushuat. Mémoire d'encrier, 2013.
 Mingan, mon village : poèmes d'écoliers innus. Rogé, Laure Morali, Rita Mestokoshorekin batera egilekidea. Éditions de la Bagnole, 2012.
 Nous sommes tous des sauvages. José Acquelinekin batera idatzi zuen. Mémoire d'encrier, 2011.
 Bâtons à message| Message Sticks | Thissinuashitakana. Montreal: Mémoire d'encrier, 2010.
 La créature des neiges = Kunapeu. Bibliothèque et Archives nationales du Québec, 2008.

 Filmografia 
Baconek dokumental bat zuzendu du, eta itzultzaile eta narratzaile gisa lan egin du Arthur Lamothe eta Gilles Carle zinemagileen dokumentaletan, besteak beste:

 Tshishe Mishtikuashisht - Le petit grand européen : Johan Beetz (1997).
 Ameshkuatan - Les sorties du castor (1978).

Bere lehen film dokumentala, Innu zaharren eta Kahnawake klaneko amen arteko topaketa bati buruzkoa, galdu egin da.

2025ean, Caroline Monneten Rumble (Pidikwe) filmean parte hartu zuen, eta Berlingo Nazioarteko Zinemaldiaren 75. edizioan hautatua izan zen, non 2025eko otsailean lehen emanaldia izan zuen.

 Sariak eta errekonozimenduak 

 Kanadako Prix Molson du Conseil des arts, 2023.
 Prix des Premiers Peuples hommage 2023 de la Fondation Metropolis bleu.
 Prix littéraire des enseignant-e-s de français 2022 – poesia.
 Officière de l’Ordre national du Québec, 2022.
 Doctorat honorifique de l’Université du Québec à Montréal, 2021
 Prix des libraires du Quebec Quebecois poesia kategorian, bere Uiesh / Quelque part obragatik, 2019.
 Indigenous Voices Awards, frantsesez argitaratutako lanen kategorian, 2019.
 Officer of l’Ordre de Montréal, 2018.
 Quebeceko Order of Arts and Letters irabazlea, 2018.
 Prix International Ostana – écritures en langue maternelle, 2017.
 Reader's Prize at the Montreal Poetry Market, "Dessine-moi l’arbre" poemagatik, 2010.
 Laval Unibertsitateko ohorezko doktoretza, 2016.
 Governor General's Award finalista Un thé dans la toundra/Nipishapui nete mushuat filmagatik, 2014.
 Grand Prix du livre de Montréal finalista Un thé dans la toundra/Nipishapui nete mushuat, 2014.

 Eragina euskal kulturan 
2025eko Gutun Zurian, "Comment faire oeuvre littéraire en langue minorée?" solasaldian Itxaro Borda eta Aurélia Lassaquek Joséphine Baconen poesiaren irakurketa egin zuten okzitanieraz eta euskaraz. 

2024ean Itxaro Bordak itzuli zuen Munduko Poesia Kaiera 51.ean Baconen poema bat. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 [Bideoa, 2020] Cinq minutes avec Joséphine Bacon. Radio-Canada info.
 [Bideoa, 2022] La poétesse Joséphine bacon.TCFtv - La Télévision Communautaire de Montréal

Kategoria:1947ko jaiotzak
Kategoria:Gizabanako biziak
Kategoria:Kanadako idazleak