Karlos III.a Nafarroakoaren eta Leonor Trastamarakoaren hilobia

Karlos III.a Nafarroako erregearen eta haren erregina Leonor Trastamarakoaren hilobi monumentala, Iruñeko katedralean dago, gurutzaduraren azpian ohorezko erdigunean. Estilo gotikoan eraiki zen 1413. urtearen amaieratik 1419. urtearen erdialdera bitartean. Eraikuntza urte horietan hil zen Leonor erregina, eta urte gutxira, 1425ean, Karlos III.a.

 Egiletza eta ereduak 
Frantzia, Borgoina eta Herbehere borgoinarretatik etorritako artisau talde baten lana izan, Johan Lome maisuak gainbegiratua.

Hilobiaren diseinuak bi inspirazio nagusi izan zituen. Batetik, Karlos V.a Frantziakoaren eta Joana Borboikoaren hilobian, André Beauneveuk eta Jean de Liegek diseinatu zutena. Bestea Filipe Ausarta Borgoinako dukearen hilobia da, Claus Sluterrek diseinatu zuena. 

Lomeren agindupean hilobian lan egin zuten zazpi gizonen izenak ezagunak dira. Gehienak "frantses" izendatzen dituzte dokumentuetan. Bi, Michel eta Collin, Reimsekoak ziren. Michel de Reims margolaria Lomerekin etorri zen Nafarroara 1411n. Bera eta Anequin de Sora izan ziren kolaboratzaile garrantzitsuenak. Besteak Viçent Huyart, Flandriako Johan de Lille, Pikardiako Johan de La Garnie eta Borgoinako Johan delako bat izan ziren.

Hilobiak Nafarroako hileta-monumentuetarako moda piztu zuen, ordura arte arraroa izan zena. Karlos III.aren eta Leonor erreginaren ohatze irekiko forma, ordea, ez zen gehiegi imitatua izan, beranduagoko monumentuak arkosolio erakoak izan zirelarik; baina garai bertsuko Lizarrako hilobi bat, Eulateko jaun-andereena, honen eraginpean eraiki izan posible da.

 Deskribapena 

Hilobia egitura independentea da, hareharriz eta alabastroz eraikia. Pintura berdea eta zuria erabili ziren hareharrizko oheari marmolaren itxura emateko. Badira margo eta urreztatze ukitu batzuk, baina garai batean zeuden harri bitxiak galdu egin dira.

Erregearen eta erreginaren estatuak okertuta daude marmolezko lauza faltsuaren gainean. Biak koroatuta daude, burua drosel gotikoen azpiko burkoetan bermatuta dutela. 

Karlos III.a errege koroatzeko jantziekin dago eta oinak lehoi baten gainean pausatzen ditu, indarraren sinboloa. Bere aurpegia erretratua zela uste da. 

Erregina modako arropak jantzia dago, eta bere aurpegia idealizatuta dago, ez dirudi erretratua denik. Hezur bategatik borrokan ari diren bi txakurren gainean pausatzen ditu erreginaren estatua etzanak, "denborak gaztigatutako giza bizitzaren aipamena", adituen batzuen ustez. Erbi txakurrak diruditenez, Nafarroako ordena zahar bati lotutako adierazgarria ere izan daiteke, eta fideltasunaren sinbolo.

Hilobiaren oinarria hileta-segizioa irudikatzen duten estatua txkiagoz osatua dago, perimetro osoan, hauetan ere droselak agerikoak direlarik. Doluan diren erostarien artean kardinalak, apezpikuak, kanonak, monjeak eta laikoak daude, bikote osagarrietan. Pertsona garaikideak ordezkatzeko hartu izan dituzte batzuetan, baina Clara Fernández-Ladreda Aguadé adituak ez du hori probable ikusten.

 Epitafioak 
Hilobiak bi epitafio zizelkatu eta urreztatu ditu, idazkera gotikoan eta nafar erromantzez idatziak, droselen gainean.  Karlos III.aren epitafioa droselean hasten da, baina ohatze formaren ertzaren inguruan hedatzen da hilobiaren perimetroan.

Karlomagno eta San Luis arbaso zituela aipatzen du inskripzioak, eta baita bere lorpenak: "Gaztelako erregearen esku zeuden bere erresumako burgu eta gazteluen zati handi baten" berreskurapena, konfiskatua izan zen Frantziako bere ondarearen berreskurapena, bere eraikuntza proiektuak eta nola "bere menpeko asko nobletu eta goratu" zituen.
erdian|thumb|480x480px|Erreginaren epitafioa ezkerretara, eta Karlos III.arenaren hasiera eskuinean, Carlos IIII izendapenarekin.

Erreginaren epitafioa askoz laburragoa da. "Oso erregina ona, jakintsua eta elizkoia" deskribatzen dute hitzek.

Bi epitafioetan Karlos IIII zenbakiduna da (IV zenbaki erromatarraren aldaera bat), ziur aski Karlomagnoren aipamenagatik: enperadoreak Nafarroaren zati bat gobernatu zuelakoan, lehen Karlos erregea hura izan zitekeelakoan. Erregearen eta erreginaren heriotza datak, ordea, bi epitafioetan oker daudela dirudi. Honek, ziuraski, hilobiko geroagoko gehikuntzak direla adierazten du.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 Castro, José Ramón. Carlos III el Noble, rey de Navarra. Iruñea, 1967.
 Janke, Richard Steven. Jehan Lome y la escultura gótica posterior en Navarra. Iruñea, 1977.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Nafarroako monarkia
Kategoria:Iruñeko katedrala
Kategoria:Nafarroa Garaiko monumentuak
Kategoria:Euskal herritarren hilobiak
Kategoria:Euskal Herriko hilobiak
Kategoria:Errege-erreginen hilobi bikoitzak