Teruelgo Maitaleak

Teruelgo Maitaleak bi pertsonaia mitiko dira, ustez Diego de Marcilla eta Isabel de Segura, 1217an hil zirenak, mende batzuk geroago sortutako alegia baten arabera.

 Alegiaren kontakizuna 
Diegok eta Isabelek elkar maite zuten, umetatik elkar ezaguturik, baina neskaren aitak, Teruelgo gizonik aberatsenak, nahiago zuen Azagra izeneko familia oneko gazte batekin ezkondu alaba, Diego ez baitzen aberats. Diegok hala ere ezkontzeko eskatu zion Isabeli, eta honek erantzun ez zuela hala egingo ez bazen aitaren baimenarekin. Baimen hori ez zela etorriko ikusita, 5 urtez itxoiteko eskatu ziogun Diegok Isabeli, dirudun itzuliko zela eta orduan aitaren gogoa aldatuko zela.

Diego errekonkistako gerretara joan zen beraz ohorea eta aberastasuna biltzera. Bitartean Isabelek aitaren presioa jasan zuen etengabe, baina alabak eskatzen itxoiteko arren, ez ezkontarazteko 20 urte bete arte. Azkenean, ordea, amore eman zuen Isabelek eta Azagrarekin ezkondu zen. Hain zuzen ere, egun horretan itzuli zen Teruelera Diego gerlaria, diru askorekin itzuli ere, baina ezkontza gauzatua zela. Eztei gauen ezkonberrian gelan sartu zen Diego, eta Isabeli musua eskatu zion, senarra esnatu gabe. Isabelek ezin ziola jada musurik eman, eta orduantxe hantxe bertan hil zen Diego maitasunaren atsekabe hutsez. Biharamunean Diegoren hiletara elizara sartu zen Isabel, maitale malapartatuaren gorpuaren musu eman zion, eta emakume gaztea ere orduantxe hil zen, amodioaren penak joa.

 Historiaren jatorria 

 Aztarna fisikoak 
1553. urtean Teruelgo San Pedro elizan kapera bat zaharberritzean bi pertsona erdi momifikaturen gorpuzkinak aurkitu zituzten. Eliza hartan gorde dira gorpuzkinak harrezkero. 1956an sarkofago bana eta hilobi bikoitza eraiki zitzaien kaperan, eta eskultura hori 2005ean kanpoan eraikitako mausoleo itsatsi batean dago.

 Aztarna idatziak 
16. mendean aurkitutako gorpuzkinak maitaleekin orduan lotu zituzten ala geroago izan ote zen alegiaren elaborazio mitikoa, ez dago argi. Izan ere, alegiaren lehen agerpen dokumentatu ziurra 1619. urtekoa da. Hartan, testu zahar bat ageri da, ustez 13. mendekoa, baina idazkeragatik determinatu dute testuak behar duela 15. mendeko 2. zatikoa. Orduan, ez dago argi testu hori den lehenago 15. mendean kronologian lehena kokatu behar duguna, edo 1619koa berridazketa, edo tartean geratzen den gorpuzkinen aurkikuntza.

Era berean, istorioan kontatzen dena beste alegia batzuetan ageri diren topikoz eta elementu folkloriko komunez dago josia. Esate baterako, Boccacioren ‘Girolamo e Salvestra’ ipuinean (1353koa) gauza bertsua kontatzen da.

 Eratorritako lanak 
Espainiako artista, poeta, antzerkigile eta musikari askoren inspirazio iturri izan da istorioa. Tirso de Molinak eta Juan Eugenio Hartzenbuschek idatzi zituzten antzezlan ezagunenak, eta Tomás Bretónek opera bat. Teruel hirian 21. mendean urtero egiten den kale-antzerzpen kolektibo bat Maitaleen istorioa berreginez.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Espainiako folklorea
Kategoria:Wikipedia:Autoritate kontrola duten artikuluak
Kategoria:Teruel
Kategoria:Bikote mitologikoak