Lisa Piccirillo

Lisa Marie Piccirillo (Greenwood, Maine, Estatu Batuak) geometrian eta dimentsio baxuko topologian lan egiten duen matematikari estatubatuarra da. 2020an, Piccirillok proba matematiko bat argitaratu zuen Annals of Mathematics aldizkarian, non zehazten zuen Conway korapiloa ez zela xerrada korapilo bat, korapiloen teorian konpondu gabeko arazo bati erantzunez. John Horton Conway matematikari ingelesak duela berrogeita hamar urte baino gehiago lehen aldiz proposatu zuen korapiloen teoria.

 Hezkuntza 
Piccirillok Matematikako lizentzia atera zuen Boston Collegen, 2013an, eta dimentsio baxuko topologiako doktoretza egin zuen Texasko Unibertsitatean, Austinen, John Edwin Lueckeren gainbegiradapean, 2019an, eta, ondoren, doktoretza osteko ikerketa bat Brandeis Unibertsitatean. Elisenda Grigsby Boston College-ko irakasleak Piccirilloren sormena aipatu zuen bere arrakastaren parte gisa, eta gaineratu zuen Piccirillo ez zela sartzen "neskato prodijio matematikari estandarraren" moldean unibertsitate-ikasketetan. 

 Conwayko korapiloaren arazoa konpontzea 
Conway korapiloa problema ezaguna izan zen ebatzi gabeko korapiloen teorian, 1970ean planteatu zenetik. Korapiloak bere aurkitzailearen izena darama, John Horton Conway matematikari ingelesarena, 1970ean korapiloari buruz lehen aldiz idatzi zuena. 1980ko hamarkadan, Conwayko korapiloa topologikoki ebakia zela zehaztu zen, hala ere, bere mozketaren izaera, eta leunki ebakia izan zen ala ez, matematikariak baztertu zituen hamarkadatan zehar, Piccirillok aurrera egin zuen arte. Piccirillok Conway korapiloan egindako lanak hamahiru gurutzaketa baino gutxiagorekin osatu zuen moztutako korapiloen sailkapena, Conway korapiloa izan baitzen bere multzoko azken korapilo gailena erabat sailkatu gabe.

Conwayko korapiloaren problema nabarmena izan zen, ez bakarrik bere ibilbideagatik, mende erdi baino gehiagoz konpondu gabe egon zelako, baizik eta Conway korapiloaren banaketari buruzko galderaren izaera bera "lau dimentsioko topologian sakonen zeuden galderetara konektatuta zegoelako". Joshua Greene matematikariaren arabera, "Conway korapiloa xerra bat ote den garrantzitsua izan zen korapiloen teoriaren arlo orokorraren inguruko garapen moderno askorentzat".

Piccirillok 2018an izan zuen lehen aldiz Conway korapiloaren problemaren berri, dimentsio baxuko topologia eta geometriari buruzko hitzaldi batean. Ikasle graduatua zen une hartan, eta astebete baino gutxiago eman zuen bere denbora librean korapiloaren gainean lanean, erantzun bat aurkitu aurretik. Washington Post egunkariak jakinarazi duenez, bere proba "edertasun matematikoko zerbait bat bezala txalotua izan zen, eta bere lanak korapiloak ulertzeko modu berriak adieraz zitzakeen". Piccirilloren proba Annals of Mathematics aldizkarian argitaratu ondoren, Massachusettseko Teknologia Institutuan lanpostu bat eskaini zitzaion, doktoretza amaitu eta hamalau hilabetera hasiko zena.

 Aintzatespenak 
Piccirillok 2021eko hiru Maryam Mirzakhani New Frontiers sarietako bat jaso zuen, emakume matematikari baten lehen lorpenengatik. Beste bi irabazleak Nina Holden eta Urmila Mahadev izan ziren.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Topologoak
Kategoria:Matematikariak
Kategoria:Emakume matematikariak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako emakumeak