Emma Louisa Turner

Emma Louisa Turner edo E L Turner (Langton Green, Erresuma Batua, 1867ko ekainaren 9a - Cambridge, 1940ko abuztuaren 13a) britainiar ornitologoa eta hegaztien argazkigintzan aitzindaria izan zen. Familiako ardurak zirela eta, 34 urte bete arte ez zen argazkilaritzan aritu, Richard Kearton bizitza basatiko argazkilaria ezagutu arte. 1901ean sartu zen Royal Photographic Society-n (RPS), eta 1904rako bere argazki-diapositibekin ilustratutako hitzaldiak ematen hasi zen; 1908rako, 41 urte zituela, hizlari profesional gisa ezarri zen.

Turnerrek urte zati bat Norfolken ematen zuen, eta 1911n Norfolk-en habia egin zuen txori zezen baten irudia izan zen espeziea Erresuma Batura ugaltzeko itzuli izanaren lehen ebidentzia, XIX. mendearen amaieran desagertu ondoren. Erresuma Batuan eta atzerrian ere asko bidaiatu zuen hegaztiei argazkiak ateratzen.

Zortzi liburu eta aldizkari espezializatu eta interes orokorreko artikulu asko idatzi zituen, eta murgil mottodun (Podiceps cristatus) baten irudiak RPSren Urrezko Domina jasotzera eraman zuen. Londresko Linneana Elkarteko kide hautatu zuten lehen emakumeetako bat izan zen, eta Ornitologoen Batasun Britainiarreko ohorezko kide izendatu zuten lehen emakumea. Graduatu ez bazen ere, Emakume Unibertsitarioen Britainiar Federazioko ohorezko kide ere izan zen. Hil baino bi urte lehenago galdu zuen ikusmena. 

 Haurtzaroa 
Emma Louisa Turner 1867ko ekainaren 9an jaio zen Langton Greenen, Royal Tunbridge Wellsen, Kenten. Bere gurasoak Emma Overy eta John Turner izan ziren.  Bere laugarren eta azken alaba izan zen, ahizpa bat, Mary, eta John eta Frank neben ondoren. Bere aita janari-saltzailea eta oihal-saltzailea zen, eta hiru langile zituen bere kargu. Familia nahiko aberatsa zen gobernanta bat eta neskame bat kontratatzeko, eta Emma barnetegi batera bidaltzeko.

Turnerren ama 1880. urtean hil zen, 13 urte zituela, eta Mary ahizpa zaharrenaren heriotzarekin, 1891n, bere bizitza familia zaintzean oinarritua zegoela zirudien, bere argazki-karrera hasi ondoren ere. Horrela jarraitu zuen gutxienez bere aitaren heriotzara arte, 83 urte zituela, 1913an. Baliteke bere neba Franken seme-alabak zaintzen ere laguntzea, Annie lehen emaztea 1895ean hil zenetik bost urte geroago berriro ezkondu zen arte.

 Hickling Broad 
Turnerrek argazkigintzan jardun zuen Richard Kearton bizitza basatiaren argazkilari aitzindaria ezagutu ondoren 1900ean. Royal Photographic Society-ra batu zen 1901ean, eta 1904an hitzaldi publiko ilustratuak ematen hasi zen, bere argazkiekin azti-linterna erabiliz. 1908rako hizlari profesional gisa ezarri zen, bere publizitate materiala ekoizten zuen, eta 1911ko erroldan "ornitologiako irakaslea" bezala eman zuen bere lanbidea. Normalean subjektuarengandik gertutik argazkiak ateratzen zituen plaka lehorreko kamera ekipoa erabiliz.

Norfolk Broads mendiak lehen aldiz bisitatu zituen 1901 edo 1902an. Bere lehen kontaktuen artean, Alfred Nudd ehiza-zaindaria eta bere senidea zeuden, argazkilaritza tokietara eramaten zuena, eta bere senidea Cubit Nudd, tokian bertan bere laguntzaile nagusia bihurtu zena. Beste basozain profesional batek, Jim Vincentek, hegaztiak eta habiak aurkitu zituen. Turnerren laguna zen Maurice Bird erreberendoa, ziurrenik Richard Keartonek aurkeztu zionak, historia naturaleko egunkari bat idatzi zuen 50 urtez eta, beraz, harekin informazioa partekatu ahal izan zuen.

Mende laurden batez, Turner urte zati bat bizi eta lan egin zuen, bi negu barne, Norfolkeko Hickling Broad-en. Batez ere berak diseinatutako etxe-ontzi batean egon zen, eta Norfolk Broads-en argazkia atera zuen lehen hegaztiaren omenez izendatu zuen Uroilanda handi (Rallus aquaticus). Hondo laua zuen ontzia Hecklingera gurditxo batean eraman zuten, eta 1905eko martxoan uretaratu zuten. Hickling Broad hego-ekialdeko uharte txiki batean txabola baten jabe ere bazen, "Turner uhartea" bezala ezagutu zena. Txabola argazki-gela ilun gisa eta bisitariak gelditzen zirenean logela gehigarri gisa erabiltzen zen.

Bere ibilbide profesionalaren unerik garrantzitsuenetako bat, 1911n, Jim Vincentekin batera Botaurus stellaris txita bat aurkitzea eta argazkiak ateratzea izan zen, Erresuma Batuan 1886tik ugaltzen ez zen espezie bat. Bere habietako argazkietan, mirotz urdinekoak (Circus pygargus) eta 1890etik Norfolkeko lehen borrokalari ugaltzaile mota ezaguna (Calidris pugnax) agertzen ziren. Garai hartan ohikoa ez zen bezala, Whiteslea etxaldeak, zabaleraren zati handi bat zeukanak, eta Vincentek 1909tik 1944ra lan egiten zuenak, bere hegazti harrapariak babesten zituen. Garai hartan, bai mirotz urdina, bai orduan are arraroagoa zen zingira-mirotza (Circus aeruginosus) ugaltzen ziren arren, ez bata ez bestea ez ziren aipatu Broadland Birds liburuan.

Emma Turner aitzindaria izan zen Erresuma Batuan hegaztiei eraztunak jartzen, eta Harry Witherby-ren hegaztiak markatzeko programa britainiarrak 1909an igorritako tamaina txikiko lehen eraztunak (1etik 10erako zenbakiak) esleitu zitzaizkion. Country Life izeneko iraupen laburreko eraztunketa proiektu batean ere parte hartu zuen. Praktikan, badirudi ia ez zuela askorik egin, edo batere ez zuela egin, lehen urtearen ondoren. 

Oro har, sasoian zegoela dirudi, eta "ontzi edo arraun-ontzi batekin nahiko gai" zela deskribatu zuten, baina bizitza osoan zehar gaixotasunak izan zituen, 1907ko udan eraso nabarmen batekin. Bere gaixotasunaren kausa ezezaguna da, nahiz eta tuberkulosia iradoki den. Txakurrak zituen, batez ere Manchester Terrierrak, hegaztiak uxatzeko entrenatu zituenak, zenbatu ahal izateko.
 1923ra arteko bidaiak 
Turnerrek urtearen zati bat Norfolken eman zuen arren 1901etik 1935era, beste leku batzuetara ere asko bidaiatu zuen. Langton Green-eko familiaren etxetik, bere zaldia eta gurdia eramaten zituen Kent eta Sussex-eko tokietara, baina askoz urrunago ere bidaiatu zuen. 1913an North Uist urrunean hainbat aste eman zituen barne, non ugaltzen ari ziren Mendebal-txori mokomeheak (Phalaropus lobatus), aliotak eta Marikaka isatslaburrak (Stercorarius parasiticus) ikusi zituen. Hurrengo urtean Mary Russell, Bedfordeko dukesaren gonbidatua izan zen Meikleour-eko (Perthshire) bere etxean. Dukesa ornitologo sutsua ere bazen, eta bi emakumeak elkar ezagutzen zuten hainbat urtez. Dukesa The Sapphire ferryan Fair Islera joan zenean, Turner Stromness-en, Orkney uharteetan, utzi zuen bidean. Orkney uharteetan, Turnerrek itsas hegaztiak ugaltzen ari zirela argazkiak ateratzen saiatu zen. Egun bateko txangoa egin zuen Hoy uhartera, eta kasualitatez, Shapinsay-ko Balfour gazteluan gonbidatu gisa aurkitu zuen bere burua. Bere ostalariak, David Balfour koronelak, Orkneyra eraman zuen Invernesserako ferrya hartzeko, eta handik Aviemorera joan zen Amilotx mottodunak (Lophophanes cristatus) bilatzera. 

Udazkenean, Lindisfarne gaztelura joan zen Holy Island-en, Edward Hudson-en gonbidatu gisa, Country Life aldizkariaren jabearena, eta han egon zen 1914-15eko neguan, maiatzera arte. Uhartea hegaztien migrazio gune garrantzitsua da, eta bertan ikusi zituen arraroen artean, Antzandobi handi arrunta (Lanius excubitor) eta Urre-birigarro siberiar bat (Zoothera aurea) zeuden. Hainbat bidaia itsasontziz ere egin zituen Farne uharteetara, 9,7 kilometrora (6,0 mi) daudenak.
Seguruenik 1913 hasieran, Turnerrek etxe bat erosi zuen Girton-en, Cambridgetik gertu, hurrengo hamarkadan bere bizileku iraunkorra izan zena. 1916ko eta 1917ko hasierako bere egunkariak falta dira, baina badirudi Lehen Mundu Gerraren erdialdetik aurrera Boluntarioen Laguntza Destakamenduko (VAD) sukaldari gisa lan egiten zuela partzialki Cranbrookeko ospitale militar laguntzaile batean, Langton Greenetik gertu.

Turnerren lehen atzerrira bidaia 1920ko uda hasieran izan zen, Herbehereetako Texel uhartera joan zenean. Bizikletaz esploratu zuen uhartea, eta Erresuma Batuan jada erregularki ugaltzen ez zirenak izan ziren helburu nagusiak, besteak beste, itsas enara beltza (Chlidonias niger), borrokalaria (Calidris pugnax),  kuliska buztanbeltza (Limosa limosa) eta abozeta (Recurvirostra avosetta). Bereziki deigarria iruditu zitzaion urretxindor arrunt ugari izatea (Luscinia megarhynchos). 1922ko amaieran Italiara egindako bidaia batean, bertako kultur gune nagusiak bisitatu zituenean, arteari eta arkitekturari lotuta zegoela zirudien neurri handi batean. Bere egunkarian egindako iruzkin ornitologiko arraroa harkaitz-zozo urdin bat (Monticola solitarius) ikustea izan zen.
 Scolt Head 
National Trustek Scolt Head uhartea erosi zuen Norfolken 1923an bere txenada eta beste hegazti ugaltzaileentzat, baina kezkatuta zegoen arrautza-biltzaileek eta, nahi gabe, 490 hektareako (1.200 akre) uhartean zehar ibiltzen ziren bisitariek habia-koloniei eragindako kalteez. Garai hartan, Turner argazkilari, hegazti-aditu eta idazle gisa ezaguna zen. Norfolk eta Norwicheko Naturalisten Elkarteak (NNNS) erreserba gainbegiratzeko "zaindari" (warden) bat izendatzea proposatu zuen, eta Turnerri norbait egoki aurkitzeko arazoak zituztela esan ziotenean, bera boluntario aurkeztu zen, horrela uharteko lehen "zaindari" egoiliarra bihurtuz.

57 urte zituela, Turner erreserban bizi izan zen txabola xume batean ugaltze-garaian, elektrizitate-hornidurarik gabe, eta euriaren menpe zegoen ur geza lortzeko. Behin babestuta, hegaztiak aurrera egin zuten, eta txenada arrunten (Sterna hirundo) eta txenada hankabeltzen (Thalasseus sandvicensis) ugalketa-bikoteen kopurua 17tik 800era eta 59tik 640ra igo zen, hurrenez hurren, 1925erako, azken urterako. Ugaltzen ari ziren itsas hegaztiak aztertzeaz gain, migratzaileak ere kontrolatu ahal izan zituen, eta zikoina beltz arraro bat (Ciconia nigra) aurkitu zuen. Uhartean izandako esperientziei buruzko liburu bat idatzi zuen, Birdwatching on Scolt Head. Prentsak askotan deskribatu zuen Ingalaterrako emakume bakartiena bezala, baina inoiz ez zela bakarrik sentitu adierazi zuen, eta askotan bisitariak izaten zituela.
 1925etik aurrera 
Scolt uhartean egon eta gutxira, Turner Girtonetik Cambridgera joan zen bizitzera, eta lorezaintzarekiko zuen grinari eusten jarraitu zion bere aldirietako etxe berrian. Cambridgeko Ornitologia Klubean parte hartu zuen, gaur egun Cambridge Bird Club deitzen dena, eta presidenteorde eta batzordeko kide izan zen. 1926an Eskoziara joan zen, nahiz eta ordurako ez zirudien argazkilari gisa hain aktiboa zenik, agian bere idazkeran kontzentratua zegoen. Bi urte geroago, Kornuallesera joan zen belatxingak (Pyrrhocorax pyrrhocorax) ikustera, non bikote gutxi batzuk baino ez ziren geratzen konderri horretan.

1929an Amsterdamera bidaiatu zuen Nazioarteko Ornitologia Kongresuko kide gisa, eta Kongresuak Texel, Naarden lakua eta Zwanenwaterrera txangoak antolatu zituen. 1933 inguruan, Mediterraneoko itsas bidaia batera joan zen Man uharteko polizia buruarekin, Henry William Madoc teniente koronelarekin eta bere emaztearekin. 150 espezie baino gehiago ikusi zituzten, Turnerrentzat berriak ziren 52 espezie barne. Bidaia horren ondoren, bere albisteak noizbehinkakoak eta osatugabeak bihurtu ziren, eta badirudi ez zela berriro atzerrira joan.

 Azken urteak 
Turnerrek ikusmena galdu zuen 1940ko abuztuaren 13an hil baino bi urte lehenago, eta kataratak kentzeko ebakuntza ez zen arrakastatsua izan. Ebakuntza huts egin izanak eta koloretako argazkilaritzaren etorrerak, bere bizitzako lana ahaztera eramango zuela uste baitzuen, bere azken urteak ez ziren zoriontsuak izan.

Bere testamentuan, erraustua izateko eskatu zuen. Bere argazki materialak BTOri utzi zizkion, eta liburuaren copyrightak eta 50 libera bere iloba Geoffrey Cater Turnerri eman zizkioten. Bere itsasontziak, altzariak eta beste ondasun pertsonal gehienak bere iloba Enid Mary Fowlerri utzi zizkion. Enid Fowler eta Geoffrey Turner arduratu ziren beren ondarearen gainerakoa kentzeaz. Hil ondoren, bere neba Frankek zor zizkion 900 liberak ere kitatu zituen. Bere ondarea 3031 liberatan balioetsi zen.

 Legatua 
Turner aitzindaria izan zen argazkigintzan, bere prestaketari, lorpenei eta estetikari dagokionez, eta William Plane Pycraft bezalako argazkilari profesionalen laudorioak jaso zituen, Turnerri eta H. B. Macpherson jaunari buruz idatzi zuenak honela:...behaketa gaitasun bikainak eta kameraren erabilera trebea konbinatuz. Konbinazio hau hain perfekzio-maila altuan arraroa da, eta hirugarren elementu bat behar du arrakasta lortzeko, hau da, erresistentzia baldintza oso zailetan.Bere idazkeragatik ere errespetatua zen, eta txaloak jaso zituen egunkari nazionaletan, besteak beste, The Daily Telegraph, Manchester Guardian eta The Observer-en. The Observer egunkariak, Bird Watching on Scolt Head liburuari buruzko iritzia emanez, egilearen ezagutza eta konpromisoagatik goraipatu zuen liburua, eta idazketaren kalitateari buruz esan zuen: "Voyage of the Beagle"-en dagoen edozer bezain ona da". Bere liburua, Broadland Birds, 1924an argitaratua, bere bizitzari buruzko irratsaio baten oinarria izan zen, Emma Turner; a life in the reeds, BBCk 2012an emana, Sarah Bluntek ekoitzia eta Chris Watsonen soinu grabazioekin.

 Argitalpenak 
alt=plate from a book with a monochrome photograph of small bird alongside its cup nest, among reeds|thumb|Lezkari arrunt bat eta bere habia, Broadland Birds-etik ateratako argazkia, Turner-ek idatzia.
Turnerrek ehunka argazki egin zituen, milaka ez bazen ere, bere bizitzan, eta horietako asko bere argitalpen ugarietan agertu ziren. Bere jatorrizko plaka gehienak RSPBri eman zizkioten, edo BTOri utzi zizkioten, baina bere txori-zezen arruntaren irudiak izan ezik, ia denak galduta zeudela zirudien 1940tik 2020ra arte, ehunka plaka eta diapositiba kartoizko kaxa batean aurkitu zituztenean BTOren egoitzan, Thetforden. 

Zortzi liburu idatzi zituen, eta gutxienez beste sei argitalpenetan kolaboratzaile edo kapitulu-editore garrantzitsua ere izan zen, The British Bird Book liburuko 48 kontakizunetatik zortzi eta Country Life-ren Wildlife of the British Isles in Pictures liburuko zortzi atal idatziz. Gutxienez 1911tik 1915era Norfolkeko hegaztien zerrenda batean lanean aritu zen, baina ez zen inoiz argitaratu, ziurrenik Whiteslea etxaldeko erregistroak ez sartzea erabaki zuelako, eta ordutik ez da eskuizkriburik aurkitu.

Emma Turnerrek 30 artikulu baino gehiago idatzi zituen British Birds aldizkarian, eta horietako bat 1919an txori zezenaren ugalketa-biologiari buruzko berrikuspena izan zen, bere habia-argazkiekin ilustratua. Beste aldizkari batzuetan kolaboratu zuen, batez ere, Transactions of the Norfolk and Norwich Naturalists' Society aldizkarian.

Country Life aldizkarian ohiko kolaboratzailea izan zen, eta 60 artikulu baino gehiago idatzi zituen horretarako, eta beste tokiko eta estatuko argitalpen batzuetan ere maiz kolaboratu zuen, besteak beste, The Times egunkarian Norfolkeko faunari buruzko lau artikulutan. Bere argazkiak sarritan argitaratzen ziren RPSren The Photographic Journal aldizkarian, eta 1917an tonu-erdi prozesuari buruzko artikulu tekniko bat idatzi zuen argitalpen berean.

Bere idazketa profesionalaz gain, Emma Turnerrek poltsikoko egunerokoak eta eguneroko egunkariak gordetzen zituen. Hauek, prentsa-ebakinak eta argazkiekin batera, BTOri eman zizkioten 2011n, nahiz eta haren idazkera hain irakurtezina den, ezen ebaluazio espezializatua behar duen.

 Liburuak 
 Bahr-ekin, P H (1907). The Home Life of Some Marsh Birds. London: H. F. & G. Witherby
 Broadland Birds. London: Country Life. 1924
 Gurney, Robert-ekin (1925). A Book about Birds. London: C Arthur Pearson.
 Birdwatching  on Scolt Head. London: Country Life. 1928.
 Stray  Leaves from Nature's Notebook. London: Country Life. 1929.
 Togo, My Squirrel. London: J W Arrowsmith. 1932.
 My Swans the Wylly-Wyllys. London: J W Arrowsmith. 1932.
 Every Garden a Bird Sanctuary. London: H.F. & G. Witherby. 1935.
 Smith, William Joseph-ekin; Hallam, C D (1937). Photo-engraving in Relief: A Textbook Intended for the Use of Apprentices and Others Interested in the Technique of Photo-engraving (first ed.). London: Pitman.

 Hautatutako artikuluak 
Bere artikulu ezagunenetako batzuk hauek dira:

 "A nesting Reeve in Norfolk" . Country Life. 22 (17 August): 231–233. 1907 – via Wikisource.
 "The return of the Bittern". Transactions of the Norfolk and Norwich Naturalists' Society. 9 (3): 433–436. 1912.
 "The bittern in the Norfolk Broads: 'A great entail'". British Birds. 13 (1): 5–12. June 1919.
 "Notes on the breeding of the Bittern in Norfolk". Transactions of the Norfolk and Norwich Naturalists' Society. 10 (4): 319–334. 1919.
 "Presidential  address: The Status of Birds in Broadland". Transactions of the Norfolk and Norwich Naturalists' Society. 11 (3): 227–240. 1922.

 Sariak eta aintzatespenak 
 Turnerrek 1905eko Royal Photographic Society-ren Urrezko Domina jaso zuen murgil handi baten argazkiagatik. 
 Linnean Society-ko lehen 15 emakumezko kideen artean hautatu zuten 1904ko abenduan. Orduan 38 urte zituela, onartutako emakume gazteenetako bat zen.
 Emma Turner British Ornithologists' Union (BOU) elkarteko lehen lau emakumezko ohorezko kideetako bat izan zen 1909an onartua, eta, 10 gizonekin batera, 1933ko deialdian parte hartu zuen emakume bakarra izan zen, eta horrek British Trust for Ornithology (BTO) sortu zuen, Britainiar Uharteetako hegaztiak aztertzeko erakundea. BTOren helegitean izan zuen parte-hartzea hain ezohikoa zen, ezen 1933ko uztailaren 7ko The Daily Telegraph egunkariak nahi gabe E L Turner gizonezko bezala zerrendatzera eraman baitzuen.
 Norfolk eta Norwicheko Naturalisten Elkarteko presidentea izan zen 1921etik 1922ra.
 RSPBko presidenteordea izan zen, nahiz eta geroago erakundearekin hautsi zuen 1935eko bere liburuaren, Every Garden a Bird Sanctuary, kritika bidegabea eta gutxiesgarria zela uste izan zuelako. RSPBren 1935eko neguko Bird Notes and News alean, kritikariak esan zuen "presa zantzuak erakusten zituela eta hutsuneak betetzeko kanpoko materiala bildu zela...".
 Unibertsitateko Emakume Britainiar Federazioko ohorezko kide izendatu zuten, graduatua ez izan arren.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 A Nesting Reeve in Norfolk Wikisourcen ingelesez
 Emma Louisa Turnerren lanak LibriVox-en

Kategoria:Emakume argazkilariak
Kategoria:Ornitologoak
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Emakume zientzialariak