Beatriz Iarza Beitia

Beatriz Iarza Beitia (Oñati, Gipuzkoa, 1956) Medikuntza Tropikalean espezializatutako medikua da eta berrogei urte egin ditu El Salvadorren. Horietatik bederatzi, gerrilla baten barrenean, sendagile. 1982an, Mugarik Gabeko Medikuak elkartearekin bat egin zuen, Hondurasko errefuxiatu salvadortarren kanpalekuetan lan egiteko. 1983an, El Salvadorko gerrillan sartzea erabaki zuen, eta mediku gisa jarraitu zuen 1992an Bake Akordioak sinatu arte. 2023an itzuli zen Euskal Herrira.

 Bizitza 

 Ikasketak 
Txiki-txikitatik zuen mediku izateko tirria. 7-8 urte zituenean garbi zuen zer izan nahi nuen handitan. Ikasketak Oñatin hasi zituen, herrian, gainontzeko haurrek bezala. Ikasi, jolastu... Gero, ordea, Valladolidera (Espainia) joan zen Medikuntza ikastera. Valladoliden 7 urte egin ostean; 1972an bukatu zuen karrera, baina amaitutakoan Medikuntza Tropikala ikasi nahi izan zuen; Espainian ez zegoenez halakorik, Anberesera (Belgika) joan behar izan zuen ikasketa horiek egitera. Lehenengo, ordea, bederatzi hilabetez jardun zuen Laredon (Kantabria) lanean, larrialdietan. Diru pixka bat egin ondotik lortu zuen Anberesera joatea.

 Gaixoak artatzen 
Anbereseko ikasketak bukatu zituenean, hasia zen gerra zibila El Salvadorren. 1981ean hasi zen hirian, lehendabizi hiriari egin baitzioten eraso. Ordurako bazeuden Hondurasen errefuxiatuen kanpalekuak, Nazio Batuen Erakundeak antolatuak. Eta UNHCR (Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandataria) erakundeak hainbat agentzia kontratatu zituen langileak kanpalekuetara bidaltzeko. Osasun langileei dagokienez, Mugarik Gabeko Medikuak elkarteko langileak kontratatzen zituzten, baina zailtasun asko zeuzkaten langileak topatzeko. Ez zen batere egoera atsegina, gogorra zen, eta inork ez zuen hara joan nahi izaten. 

Bertaratu zirenak, zaila izan arren, ahal zen moduan, gaixo guztiak artatzen saiatzen ziren. Errefuxiatu gehienak haurrak eta adinekoak ziren, gazterik ez zegoen ia. Gerra zibila geroz eta indartsuagoa zen El Salvadorren, eta kanpalekuan ere geroz eta errefuxiatu gehiago zeuden.
 Gerrillari 

Une batean Beatrizek pentsatu zuen bere beharra handiagoa izango zela gerrillan kanpalekuan baino. Kanpalekura etengabe joaten baitziren sendagile berriak, baina inor gutxi joaten zen gerrillara. Gainera, gerraren erruz elbarri gelditu zen gizon batekin maitemindu zen, eta horrek ere eragina izan zuen bere borrokarako gogoan. «Buztinezko labeak erabiltzen genituen materiala esterilizatzeko, lehen ogia egiteko erabiltzen zituztenak, hain zuzen ere. Gasak eta bendak ere ez genituen izaten, eta bonbardatutako etxeetara joaten ginen arropa zaharren bila»Haurdun zegoela sartu zen gerrillan. Ez zen ama izateko testuingururik onena. Orduan kanpalekuak nahiko egonkorrak ziren oraindik, zazpi-zortzi hilabetez leku berean egon zitezkeen, ospitale berean. Denbora pasatu ahala, denetik egiten ikasi zuten; asko trebatu ziren, eta ebakuntza asko egiten zituzten. Esate baterako serum propioa sortu zuten, eta hain ondo atera zen, ezen kanpalekuetara bidaltzen hasi baitziren. 

 Itzulera 
1992an Bake Akordioak sinatu arte jarraitu zuen gerrillan. Harrezkero, emakumeen osasuna, ura, saneamendua eta ahalduntzea garatzeko proiektuetara bideratu du bizitza herrialde horretan, eta bertan bizi izan zen 2020aren hasierara arte. 2023an itzuli Euskal Herrira. 

Beatrizen asmoa ez zen betiko Euskal Herriratzea. Hara eta hona ibili nahi zuen: hotza iristean Euskal Herrira; gero El Salvadorrera joan, berora, eta gero, berriz itzuli. Baina Nayib Bukelek (El Salvadorko presidentea) ez zion hori egiten utzi. Gainera ez dauka lagun askorik han, gehienak erbestean edo preso baitaude. Alaba Argentinan bizi du; hara joatea besterik ez zaio gelditzen. 

Bere memoriak biltzen dituen Gerrillas para la vida liburuaren egilea da.

 Argitalpenak 

 Gerrillas para la vida. (Txalaparta, 2025). 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Oñatiarrak
Kategoria:Euskal Herriko medikuak
Kategoria:Emakume medikuak
Kategoria:Emakume gerrillariak