Carlos Freile Zaldumbide

Carlos Freile Zaldumbide (Quito, 1856ko maiatzaren 18a - Paris, 1928ko abuztuaren 28a) Ekuadorreko politikaria izan zen, Errepublikako Presidenteordea eta botere exekutiboaren arduraduna bi aldiz. Gainera, Quitoko alkate izan zen behin.

 Biografia 
1856ko maiatzaren 18an jaio zen, Ekuadorko Quito hirian.

Lehenik eta behin, Freile nekazaritzan aritu zen, lurjabe garrantzitsua izatera iritsiz, Ekuadorren holstein arrazako behiak hazten aitzindaria izan baitzen. 1895ean, Eloy Alfaro hirira sartu ondoren, Quitoko alkate izendatu zuten irailaren 13tik abenduaren 20ra bitartean, Pichincha probintziako gobernadore izatera pasa zenean. 1896an Hezkuntza ministro izendatu zuten eta 1906an Senatuko presidente.

Bere lehen gobernuan, Eloy Alfaro Jeneralak Errepublikako Presidenteorde izendatu zuen, 1899 eta 1903 urteen artean kargu horretan aritu zelarik. Horren ondoren, Freilek Ekuadorreko Unibertsitate Zentraleko Errektore kargua bete zuen 1904-1905 denboraldian. 

1908ko ekainaren 25ean, Kongresuko presidente gisa, Carlos Freile Zaldumbide doktoreak harrera bat antolatu zuen Ekuadorreko presidente D. Eloy Alfaro, bere urtebetetze eguna delako eta trenbidea Quitora lehen aldiz iritsi zen eguna delako. Ospakizun horretan, hainbat agintari eta pertsonaia ezagunek hartu zuten parte: Archer Harman ingeniari estatubatuarra, Ana Paredes de Alfaro, América Alfaro Paredes, William C. Fox, Belisario Torres, Amalio Puga, Genaro Larrea Vela (Freileren aitaginarreba), Rosa Elena Larrea de Freile, Monge, etab. 1909an, Freile Parisera joan zen emazte eta seme-alabekin batera.

Errepublikan izandako kaosaren ondoren, Freile presidentetzara deitu zuten, 1911ko abuztuaren 12an kargua hartu zuen, eta hogeita bat egunez bakarrik mantendu zuen kargua, urte bereko irailaren 1era arte. Irailaren 1ean, Emilio Estrada jauna boterera iritsi zen presidente berri gisa, eta hiru hilabetez bakarrik izan zen kargua, 1911ko abenduaren 21ean hil baitzen, Freile Errepublikako presidente bihurtuz bigarren aldiz. Bigarren agintaldian, bere gobernuari Pedro J. Montero, Flavio Alfaro eta Medardo Alfaro jeneralak eta Eloy Alfaro Delgado presidente ohia hiltzea leporatu zioten. Pío Jaramillo Alvarado doktoreak, 1919ko martxoaren 6an aurkeztutako bere Fiskaltza Publikoan, honako ondorio hau atera zuen:

"...historiaren aurrean Carlos Freile Zaldumbide jaunaren Gobernuaren erantzukizuna salatzen dut, eta munduaren irudiaren aurrean behin betiko akusazioa formulatzeaz arduratuko den Kongresu Nazionala konjuratzen dut, Gorte Gorenak bere epaiarekin esan dezan justizia handientzat gupidagabea dela, txikientzat izan den bezala."

1919ko urriaren 23an, Senatuak, Pacífico Villagómez doktorearen lehendakaritzapean, Freile eta bere ministroen erantzukizuna aztertu zuen, eta ebazpena zegokion aktan honela geratu zen: “Carlos Freile Z. doktoreari buruzko bozketa jasotzen da eta Ganberak, 16 botoren aurka, botere exekutibo ohiaren aurkako akusazioa ez dela bidezkoa ebazten du.” 

Alfredo Pareja Diezcanseco historialariak Alfaro presidente ohiaren bizitzari buruzko La Hoguera Bárbara lan historikoan idatzi zuen horri buruz: "Ekuadorreko justiziak ahaztu egin zuen zer izan behar duen, eta ahulentzat baino ez da, maiztasun nazkagarriz".

Ekuadorreko presidentearen bigarren agintaldi honek 1911ko abenduaren 22tik 1912ko martxoaren 6ra arte iraun zuen. Freilek uko egin zion Senatuko Presidente izateari eta, beraz, Errepublikako bitarteko presidente izateari, matxinada batean, eta Francisco Andrade Marinek ordezkatu zuen.

1926an, Parisera bidaiatu zuen, eta han hil zen 1928ko abuztuaren 28an, hirurogeita hamabi urte zituela.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Ekuadorreko Gobernuaren webgunea presidenteen historiari buruz

Kategoria:Ekuadorko politikariak
Kategoria:Ekuadorko presidenteak
Kategoria:Parisen hildakoak
Kategoria:Euskal ekuadortarrak