Željka Cvijanović

Željka Cvijanović (Grabovac jaioa; ,  ahoskatua; Teslić, Jugoslavia, 1967ko martxoaren 4a) Bosniako politikari serbiarra da, 2022tik Bosnia-Herzegovinako presidentetzako kide serbiarra dena. Bosniako Serbiar Errepublikako presidentea izan zen 2018tik 2022ra.

Sozialdemokrata Independenteen Aliantzako kide da. Bosniako Serbiar Errepublikako lehen ministroa izan zen 2013tik 2018ra. 2018ko hauteskunde orokorretan, Errepublikako presidente hautatu zuten. 

2022ko hauteskunde orokorretan, Cvijanović Bosnia eta Herzegovinako Presidentetzako kide serbiar hautatu zuten, Bosniako Gerra amaitu zenetik Presidentetzako lehen emakumezko kidea bihurtuz. 2022ko azaroaren 16an egin zuen zin lehendakaritzako kide gisa.

 Lehen urteak eta hezkuntza 
Cvijanović Teslićen jaio zen, gaur egungo Bosnia eta Herzegovinan, 1967ko martxoaren 4an. Jaiotzako izena Željka Grabovac zuen. Cvijanovićek Sarajevoko Unibertsitateko Humanitate Fakultatean, Banja Lukako Filosofia Fakultatean eta Banja Lukako Zuzenbide Fakultatean ikasi zuen. Ingeles hizkuntzako eta literaturako irakaslea da, eta Zuzenbide diplomatiko eta kontsularreko masterra ere badu, "EBren nazioarteko eta legezko egoerari" buruzkoa.

 Ibilbidea 
Cvijanovićek ingeleseko irakasle gisa lan egin zuen, eta baita Europar Batasunaren Monitorizazio Misiorako interprete eta laguntzaile nagusi gisa ere Bosnia eta Herzegovinan. Gero, Europako Integraziorako eta Nazioarteko Erakundeekiko Lankidetzarako aholkulari izan zen Bosniako Serbiar Errepublikan. Milorad Dodiken lehen ministroarentzat ere lan egin zuen, lehen ministroaren Kabineteko Gaietarako buru gisa; eta Europako Koordinaziorako eta Integraziorako Unitatea ere kudeatu zuen.

2010-2014 legegintzaldian, Batzar Nazionaleko Europako Integraziorako eta Eskualde Lankidetzarako Batzordeko kide aditua izan zen. 2010eko abenduaren 29an, Aleksandar Džombić lehen ministroak zuzendutako gobernuan ekonomia gaietarako eta eskualdeko lankidetzarako ministro izendatu zuten. 2013ko martxoaren 12an, Bosniako Serbiar Errepublikako lehen ministro izendatu zuten. Kargu horretan aritu zen lehen emakumea bilakatu zen.

2014ko hauteskunde orokorretan, Cvijanović SNSD-DNS-SP koalizioaren hautagai gisa aurkeztu zen Bosnia eta Herzegovinako Presidentetzako kide serbiarra izateko. Mladen Ivanić (PDP) oposizioko hautagaiaren aurka galdu zuen eta, ondoren, Bosniako Serbiar Errepublikako lehen ministro izendatu zuten berriro.

2018ko hauteskunde orokorretan, Bosniako Serbiar Errepublikako presidente hautatu zuten, 2018ko azaroaren 19an kargua hartuz. 2022ko azaroaren 15ean, Milorad Dodik-ek ordezkatu zuen presidente gisa.

2022ko apirilaren 11n, Cvijanović eta Milorad Dodik Bosnia-Herzegovinaren zilegitasuna ahultzen saiatzeagatik zigortu zituen Erresuma Batuak. Liz Truss Atzerriko Idazkari britainiarrak «Bosnia-Herzegovinan kostata irabazitako bakea nahita hondatzen ari» direla adierazi zuen. «Putinek bultzatuta, haien zuhurtziagabekeriak arriskuan jartzen ditu egonkortasuna eta segurtasuna Mendebaldeko Balkanetan».

 Lehendakaritza (2022–gaur egun) 
2022ko uztailaren 1ean, Cvijanovićek bere hautagaitza iragarri zuen, Bosnia-Herzegovinako hiru pertsonako lehendakaritzako kide izateko, serbiarrak ordezkatuz.

2022ko urriaren 2an egindako hauteskunde orokorretan, lehendakaritzarako hautatua izan zen, botoen %51,65 lortu baitzuen eta, horrela, Bosniako Gerraren ondoren Lehendakaritzako lehen emakumezko kidea bihurtu zen. Mirko Šarović Alderdi Demokratiko Serbiarreko hautagaia, bigarren izan zen bozen %35,45ekin.

Cvijanović-ek 2022ko azaroaren 16an zin egin zuen Presidentetzako kide gisa, Denis Bećirović kide hautatu berriarekin eta Željko Komšić berriro hautatu zutenarekin batera.

2022ko hauteskunde orokorren ondoren, Sozialdemokrata Independenteen Aliantzak, Kroaziako Batasun Demokratikoak eta Troika aliantza liberalak zuzendutako koalizio batek gobernu berria eratzeko akordioa lortu zuen, Borjana Krišto Ministro Kontseiluko presidente berria izendatuz. Lehendakaritzak ofizialki lehendakarigai izendatu zuen abenduaren 22an; Cvijanović-ek eta Bećirović-ek alde bozkatu zuten, eta Komšić-ek, berriz, aurka.

2023ko uztailaren 31n, Estatu Batuetako Kanpo Aktiboen Kontrolerako Bulegoak Cvijanovići zigorrak ezarri zizkion 14033 Agindu Exekutiboaren arabera, eskualdeko segurtasuna, bakea eta lankidetza mehatxatzeagatik, eta Mendebaldeko Balkanekin lotutako Daytongo Akordioa zapaltzeagatik.
2023ko azaroaren 9an, Cvijanović Emmanuel Macron Frantziako presidentearekin bildu zen Frantziara egindako bisita ofizialean. Bosnia eta Herzegovinaren eta Frantziaren arteko aldebiko harremanak eztabaidatu zituzten, baita erreforma ekonomikoak martxan jarri ere.

2024ko urtarrilean, Cvijanović Kampalako (Uganda) Lerrokatu Gabeko Mugimenduaren XIX. Goi-bileran izan zen, eta esan zuen «lerrokatu gabeko politikak, bistan denez, eutsi egin diola denboraren probari, eta haren printzipioak eta balioak oso beharrezkoak dituela gaur egun ere munduak, duela hirurogei urte bezala».

2022ko abenduaren 15ean, Europar Batasunak atxikimendurako herrialde hautagai gisa onartu zuen Bosnia eta Herzegovina, Europar Kontseiluaren erabakiaren ondoren. Cvijanovićek erabakia babestu zuen.

2024ko otsailaren 8an, Lehendakaritzak Frontexekin negoziatzen hasteko erabakia hartu zuen aho batez, funtsezko baldintzetako bat baita EBrekin negoziazioak hasteko. 2024ko martxoaren 21ean, Bruselan egindako goi-bilera batean, EBko 27 buruzagiek, Europar Kontseilua ordezkatuz, aho batez adostu zuten EBn sartzeko elkarrizketak irekitzea Bosnia eta Herzegovinarekin, Ministroen Kontseiluak Europako beste bi lege onartu ondoren.

 Bizitza pertsonala 
Aleksandar Cvijanovićekin ezkonduta dago, eta elkarrekin bi seme dituzte. 

Aitaren aldetik Bosniako serbiarra da, eta amaren aldetik Bosniako kroaziar jatorrikoa da.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Serbiarrak
Kategoria:Emakume politikariak
Kategoria:Bosnia-Herzegovinako emakumeak
Kategoria:Bosnia-Herzegovinako politikariak
Kategoria:Bosniako Serbiar Errepublika