Txernoles kultura

Chernolesko kultura edo Oihan Beltzaren kulturaEllen D. Reeder, Esther Jacobson (1999 ) Scythian gold: treasures from ancient Ukraine. San Antonio Museum of Art. 352 or.  Brontze Aro amaierako eta Lehen Burdin Aroko kultura arkeologiko bat da, K.a. 1025 – 700 urtekoa. Dnieper eta Dniester ibaien arteko estepa epelean (basoduna) zegoen, Kirovogradoko oblasteko Baso Beltzean, Ukraina erdialdean. Geroago, eskualde horretan,  kokatu zituen Herodotok bere "nekazari eszitiarrak". K. a. II. mendean, kultura hori zuten lurraldeak  kolono germaniarrak eta zeltak inbaditu zituzten.

 Ezaugarriak 
Txernolarren kokalekuek leku irekiak zituzten, baina baita lubanarro eta lubetaz inguratutako leku gotortuak ere. Etxeak azalera handiko etxebizitzak izan ohi ziren, 10 x 6 m ingurukoak. Aztarnategi arkeologikoetan  harrizko eta brontzezko aizkorak, armak, brontzezko apaingarriak eta burdinazko tresnak aurkitu dira. Garia, garagarra eta artatxikia oinarrizko elikagaiak ziren. Ekonomia nekazaritza zen, abeltzaintzarekin. Brontzezko objektuetan, eszitiar nomadekin zituzten  kontaktua ikus daiteke, eta zeramikazko objektu landuetan Trazia eta Itsaso Beltzeko greziar koloniekin izandakoak. Biztanleek bi ehorzketa mota praktikatu zituzten: tumuluen azpian gorpua osorik ehorztea zen bat, eta bestea, lurperatzen zituzten ontzietan gorpuen errekinak gordetzea Denboraren poderioz, bigarren hori nagusitu zen.      

 Garapena 
Chernolesen garai klasikoa K. a. 500. urtearen inguruan amaitu zen, kultura materiala sinplifikatu zenean. Soiltasun hori, esziten baso eta estepen komunitateen gaineko nagusitasun politikoaren ondoriozko gizartearen txirotze bati egotzi zaio. Azken etapa horretan, gotorleku gehiago ikus daitezke, agian nomaden aurkako defentsa neurri bat (lurrezko harresiekin, zangekin eta egurrezko hormekin). Zailtasunak zailtasun, asentamenduen dentsitatea handitu egin zen eta tradizio soziokulturalek jarraitu egin zuten.

Lehenengo garaitan, etxeak erdi lurperatuta edo lurperatuta zeuden, baina geroago, etxe gehienak lurgainean eraiki ziren.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 James P. Mallory (1997) "Chernolesko kultura", Indoeuropar kulturaren entziklopedia, Fitzroy Dearborn.
 Şengül, Fatih (2020) "The Language of the Farmer Scythians" The Journal of International Society of Language and Literature, 46 lib., 31-62 or.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Brontze Aroa
Kategoria:Ukraina
Kategoria:Eszitiarrak
Kategoria:Burdin Aroko kulturak