Higerko brontzeak

Higerko brontzeak Asturiagako ainguralekuko aztarnategian aurkitu ziren brontzezko piezak dira. Guztira 17 pieza dira, 1984ko udaberrian senadiaren hondoan aurkitu zituzten, eta baliteke gertuko edo urrunagoko itsas-hondoan pieza gehiago barreiatuta egotea.

Multzoko pieza esanguratsuenak lau jainko-jainkosen buruak dira. Jatorrizkoak Gordailuan daude, eta Irunen dagoen Oiasso Erromatar Museoan erreplika bat ikus daiteke.

 Testuingurua 

Behin Akitania eta baskoien lurraldeak kontrolpean izanda, erromatarrek interes handia izan zuten Mediterraneoa eta Kantauri itsasoa bere distantziarik laburrenean batzeko. Dagoeneko Tarracotik Ilerda eta Oscara zihoazen bideak existitzen ziren, eta hortik hedatu zuten Tarraco-Oiasso galtzada izango zena. Bidasoaren bokalean, Burdigalatik kostako bidetik, Oiasso sortu zuten, hasieran portu gisa. K.a. 20 eta K.a. 5 artean Ateio Mahes Pisako buztingilearen platerak iritsi ziren jada Oiassora, Herakla izeneko esklabo batek egina. Augustoren heriotzaren ostean Tiberio, Kaligula, Klaudio eta Neron etorri ziren, interesa zutenak euren esparruak Kantauri itsasoan zehar hedatzeko. Hor sortu bide zituzten lehenengo cetariak, horietako bat Getarian. Vespasianok Flaviobriga sortu zuen (Castro Urdiales), eta horrek beste bultzada bat eman zion itsasoko bideari. Erromatar aurriak aurkitu dira Hondarribian, Pasaian, Donostia eta Zarautzen, eta litekeena da erromatarrek portu natural gehiago erabiltzea, Orio, Zumaia, Deba eta Mutriku. Bertan ez da oraindik hondarrik aurkitu, hala ere. Izena bera eztabaida iturri bada ere, Zarautz eta Getaria arteko eremua iturri klasikoak esandako Menosca izan litekeela aipatu da. Bide horri Via Maris izena eman zaio, eta garrantzi berezia izan zuen kostaldeko ekonomian eta Oiassoren garrantzi estrategikoa finkatzerakoan.thumb|Oiasso Erromatar Museoaren barnealdea. Oiasso zen erromatarren garaiko gunerik garrantzitsuena Gipuzkoan.|ezkerrera
Erromatar boterearen zabalpenarekin, okupazioa eta baliabideen ustiaketa herrialdearen barnealderantz mugitzen hasi zen. Guztietan nabariena Aiako Harriak eta bere baliabide mineralen erabilpena da, Saltus vasconum deitutako eremuan. Arditurriko erromatar meatzeak Aiako Harrien arbela guztietan zehar daude, eta ez soilik Arditurrin. Zilarra, beruna eta beste mineral batzuk ustiatzen ziren bertan, Oiartzun, Irun, Lesaka eta Bera hartzen dituen eremu zabal batean. Arditurrirekin batera, Oiassotik gertu zeuden San Fernando, San Narciso eta Belbio izeneko meatzeak ere ustiatzen ziren. Guztira, gaur egun 70 meatze baino gehiago ezagutzen dira, 30 inguru Irunen, eta 40tik gora Oiartzunen. Mineralak sortutako ondasun guztiari esker, Oiasso finkatu zen esportazio zein inportaziorako gune gisa. Egun Tadeo Murgia kalea dagoen lekuan portu handi bat zegoen. Kai-muturra gaurko Santiago kalean, harri-lubetaz eraikia eta 4 metroko zabalerakoa. Portuak harrizko lau plataforma zituen, mailakatutako nasa bat baitzen, estuarioaren barnealdean babestua. Estuarioko lohiari esker, zurezko egiturak ere mantendu dira, baita hainbat landareren hezurrak, zurezko orraziak edo sokak ere, informazio oso baliotsua ematen dutenak. Arrantza portu gisa funtzionatzen zuen, baina Bizkaiko golkoko inportazio eta esportazio gune garrantzitsua zen, Akitania, Ebro harana, Afrika eta beste hainbat lekutako materialak aurkitu baitira bertan. Portuak lotura egiten zuen Galiako beste batzuekin (Burdigala, Gesoriacum), baita Britaniako Lugdunumekin ere.

 Erlijioa 
Erromatarrak oro har zabal jokatzen zuten menpean hartutako edo kolonizatutako herrietako erlijio-kultuekin. Gauza bakarra zegoen egin beharra: enperadorearen kultua bete. Hori eginez gero, beste kulturetako errito eta tradizioak onartzen ziren, baita, batzuetan, erromatar hilobietaraino eraman ere. Tokian tokiko jainko-jainkosa asko erromatar jainko eta jainkosekin identifikatu ziren (ikus, interpretatio romana), kultuan haiekin lotu zituztelako —Euskal Herritik gertu, adibidez, Mars Sutugi Commingesen gurtzen zuten eta Jupiter Besirisse Cadiacen. Beste jainko batzuek milaka kilometro egin zituzten, esate baterako Mitrak, sortzez ekialdekoa izanik, inperioko bazter guztietara iritsi baitzen legionarioen eta merkatarien eskutik, haien joan-etorrietan, eta gizarte eragin handiko korronte bihurtu zen. 

Erromatar munduko kultu multzoa ugaria da, nolanahi ere, eta, bere baitan, hierarkikoki antolatuta, jainko handi eta txikiak zeuden, giza jarduera guztiei erantzuteko adinakoak. Gainera, erlijio erromatarra aldakorra izan zen, geografikoki zein kronografikoki. Garai batzuetan jainko-jainkosa batzuen gurtza gorenean zegoen eta hurrengo mendean beste batzuk izaten ziren jendearen gogokoenak edo botereak sustatzen zituenak.

Giro horretan kokatu behar dira Higerren aurkitutako lau buruak. Horiekin batera agertu ziren beste objektuen artean daude, besteak beste, pitxer mota sofistikatu samar bat, erretilu batzuk eta sarraila baten zati bat. Halakoak aurkitu zirenez, pentsa liteke denak edukiontzi berean egongo zirela, kutxa batean edo, eta multzo osoa II. mendean egina izango dela. Pentsa daiteke erritoko tresna multzo baten parte zirela. Jainkoen buruak ezarki modukoak dira, eta jainko hauek irudikatzen dituzte: Minerva jainkosa, kaskoa eta bular babesa jantzita eta bularrekoaren gainean Egida eta Gorgonaren ikurra dituela; Marte jainkoa, bizardun irudikatzen da (ez zen ohikoa), bular babes eta kaskoarekin; Helios edo Sol jainkoa, Eguzkia izpi koroarekin agertzen da; eta Isis edo Luna jainkosa, ilargi ikurra darama buru gainean.

 Minerva 
Minerva jainkosa, kaskoa eta bular babesa jantzita eta bularrekoaren gainean gorgoiaren ikurra duela. Marte 
Marte jainkoa, bizarduna, bular babes eta korintoar kasko kretatuarekin. Helios edo Sol 
Helios edo Sol jainkoa, bular babesa jantzita, eta bost tximistadun koroarekin. Isis edo Luna 
Isis jainkosak ilargiaren ikurra du buru gainean. Luna jainkosa ere izan daiteke.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 


 Kanpo estekak 

Kategoria:Erromatarrak Euskal Herrian
Kategoria:Hondarribia
Kategoria:Antzinako Erromako erlijioa
Kategoria:Artefaktu arkeologikoak