Luisa Hesse-Kasselgoa

Luisa Hesse-Kasselgoa (alemanieraz: Luise Wilhelmine Friederike Caroline Auguste Julie; danieraz: Louise Vilhelmine Frederikke Caroline Auguste Julie; Kassel, Alemania, 1817ko irailaren 7a – Bernstorff, Danimarka, 1898ko irailaren 29a) Alemaniako landgravearra izan zen eta 1863ko azaroaren 15etik aurrera Danimarkako erregina ezkontidea izan zen Kristian IX.a Danimarkakoaren ezkontzarengatik.

Alexandra Erresuma Batuko erreginaren ama izan zen, Eduardo VII.a Erresuma Batuko erregearen emaztea izan zena, Viktoria Erresuma Batuko erreginaren semea, baita Errusiako Maria Feodorovna enperatrizarena ere, Alexandro III.aren emaztea eta Jurgi I.a Greziako erregearen ama.  Europako amaginarreba ezizena jarri zioten.

 Bizitza 

 Gazteria 
ezkerrera|thumb|302x302px|Luisa (erdian) bere alaba Alexandrarekin, Galesko printzesarekin (eskuinean), eta bere biloba Luisarekin (ezkerrean).
Luisak haurtzaroa eta gaztaroa Kopenhagen eman zituen, non bere gurasoek lehenik Sankt Guillermon etxe handi bat izan zuten, eta gero Frederik VIII. Danimarkakoaren Jauregian (Brockdorff Jauregia) bizi izan ziren. Luisak, bere hiru ahizpek eta neba batek, Frederikoprintzeak, printze-hezkuntza tipikoa jaso zuten. Gainera, Luisak neskentzako hezkuntza moldakorra jaso zuen Danimarkan.

Amaren aldetik Kristian VIII.a Danimarkako erregearen iloba zen. Erregeak seme bakarra zuen bere oinordekoa izateko, gero Frederiko VII.a Danimarkakoa izan zena. Honek ez zuen seme-alabarik, dibortzio eskandalagarri baten protagonista izan baitzen eta Danimarkako emakume noble batekin ezkonduta egon barik bizi zen. Beraz, Luisa tronurako oinordekotzatik oso hurbil zegoen, zenbait printze zahar eta seme-alabarik gabekoen ondoren. Haurrak zirenean, bere neba Frederiko, bere ahizpak eta bera Kristian VIII.a erregearen ahaide hurbilenak ziren, eta ziurrenik oinordekoak izango zituzten. Erraza zen ikustea Frederiko III.a Danimarkako erregearen ondorengotza agnatikoa belaunaldi batean iraungiko zela ziurrenik. Luisak Danimarkako oinordekotza xedapenak zituen (Lege Erdi-Saliko baten arabera), gizonezkoen lerroa iraungiz gero, emakumeen oinordekotza ahalbidetzen zuena. Hala ere, bera eta bere neba-ahizpak ez ziren Oldenburgoko Etxearen edo Schleswig-Holsteingo dukeen ondorengo agnostikoak, eta beraz, ez ziren dukerri bikiak heredatzeko hautagarriak, lurralde horiek heredatzeko hautagarriak ziren zenbait lerro agnostiko baitzeuden.

 Ezkontza 
ezkerrera|thumb|136x136px|Monograma.
Luisa Kopenhageko Amalienborg jauregian ezkondu zen 1842 urteko maiatzaren 26an, bere bigarren lehengusu Kristian de Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glucksburg printzearekin (gero Kristian IX.a Danimarkako erregea). 1847an, Danimarkako printze oinordeko izendatu zuten. Ezkontzak, neurri handi batean, Kristianen eskubideak indartu zituen Danimarkako tronua segurtatzeko, bi printze lotzen baitzituen, hauen seme-alabek Danimarkako monarkiaren leinu zaharrekin lotura hobea izan zuten. Luisak eta Kristianek familia-bizitza lasaia izan zuten. Luisaren amak eta neba-ahizpek uko egin zioten tronu daniarraren eskubideari. Aldi berean, Luisak berak tronurako eskubideei uko egin zien senarraren alde egiteko. 1852 urtean, Eskandinaviako herrialdeek eta atzerriko potentziek ondorengotza-agindu hori berretsi zuten Londresen. 

1853 urteko uztailaren 3an, Frederiko VII.a erregeak oinordetza hau berretsi zuen. Ekintza horren ondorioz, Luisa eta Kristian Danimarkako printze-printzesa oinordekoak bihurtu ziren. Luisak harreman tirabiratsua izan zuen Frederiko VII.arekin, erregeak bere senarraren oinordetza kontrajarri baitzuen, eta Luisak ez zuen onesten errege familiakoa ez zen eta erregeak maitale zuen Louise Rasmussen dantzari eta aktore daniarrarekin ezkontzea. Beraz, erregea eta printze-printzesa oinordekoak ez ziren oso maiz ikusten.

Danimarkako koroaren oinordekotza erabakita egon arren, ez zen hala izan Schleswig eta Holsteinen dukerri bikina. Holsteinen oinordekotza-legea salikoa zen, eta ezin zen hain erraz onartu Kristianen oinordetza, Augustemburgotarrek bizirik iraun eta Prusia alemaniar nazionalismoaren nazioarteko txapeldun gisa eskaini bitartean. Gatazka horren emaitza Schleswig-eko Bigarren Gerra (Dukerrien arteko Gerra) izan zen.

 Danimarkako erregina 
1863ko azaroaren 15ean, Luisa eta Kristian Danimarkako errege-erregina bihurtu ziren. Monarken arteko harremana, itxuraz, amodiozko ezkontza bat izan zen, zati batean behintzat, zoriontsu deskribatzen da: Luisak gizona Danimarkako tronuaren oinordeko bezala onartua izateko borrokan sostengatu zuen, eta bikotea bata besteari gogor atxiki zitzaion oinordetza-borrokaren urteetan. Esan ohi da Luisaren leialtasuna garrantzi handikoa izan zela erregearentzat, eta bere irizpide, epaiketa eta indar psikologikoaren araberakoa zela, eta denak jotzen zirela bereak baino goragokotzat. Bere bizimodua sinple eta puritanoa izan zen, eta hau familia bizitza eredugarri baten ikuspegi garaikidera egokitzen zenez, benetako familia eredu moralki zuzentzat jo zuten. Hori zela eta, Thyra alaba ezkongabearen haurdunaldia zama bihurtu zen 1870ean; Luisak egoeraren kontrola hartu eta ezagutza publikotik ezkutatu zuen, printzesa atzerrian erditzera bidalita, kontu guztia familiako sekretu batean mantenduz. 

Erregina bezala, Luisak herritik isolatutako bizitza bat bizi izan zuen eta ez zuen harreman edo errekonozimendu publikorik bilatu. Berak ez zuen parte hartu estatu-arazoetan; bere interes politikoak bere seme-alaben ezkontza dinastiko konponduetan zentratu ziren, eta eragin handia izan zuten alemanen aurka zuen ikuspegian. Bere seme-alabentzat antolatu zituen ezkontza arrakastatsuek Danimarkako dinastiaren nazioarteko estatusa ziurtatu zuten, Britainia Handiarekin, Errusiarekin, Suediarekin eta Greziarekin lotuz. "Europako amaginarreba" ezizenez ezaguna, Bernstorff eta Fredensborgen urtero egiten zituen familia bilerek arreta erakartzen zuten urtero eta familia bizitzaren ikur herrikoia bihurtu ziren. Bere bizitzako gertaera garrantzitsuenen artean, 1867ko maiatzaren 26an, bere ezkontzaren urteurrena, goraipamen publiko handiak jaso zituenean, 1887ko bere urtebetetze ospakizuna, 1892ko ezkontzaren urteurrena eta 1897an bere 80. urtebetetzea daude. 

Luisaren sei seme-alaben arrakasta dinastiko handia, neurri handi batean, erreginaren anbizioen emaitza izan zen. Batzuek Luisaren ahalmen dinastikoak Viktoria Erresuma Batuko erreginarenarekin alderatu dituzte. 

Musikan eta pinturan interesatuta zegoen. Elisabeth Jerichau-Baumann bezalako artisten mezenasa izan zen. Luisaren margoetako batzuk beste errege-dinastia batzuetako kideei erakutsi eta opari gisa eman zizkieten. 

Luisak ongintzako 26 erakunde babestu zituen. Horien artean zeuden Vallø stift; Kronprinsesse Louises praktiske Tjenestepigeskole (Luisa Printzesa Oinordekoaren Neskato Zerbitzarien Eskola) eta Dronning Louises Børnehospital (Louise Erreginaren Haurren Ospitalea). 1857an, Louisestiftelsen (Louise Fundazioa) sortu zuen. Neskatoentzako umezurztegi bat zen, etxeko langileen bizitzara igotzeko helburua zuena, eta horrek haien ideal erabat kontserbadoreak erakutsi zituen. Diakonissestiftelsen (Deaconess Fundazioa) izan zen haren proiekturik ezagunena, eta bera izan zen garrantzitsuena.  urtean sartu zuen diakoinoen lanbidea Danimarkan. 1891n, Foreningen til Oprettelse af Friskoleb-rneasyler i Kbh.s Arbejderkvarter (Kopenhageko lan auzoetan Charter eskolen asiloak ezartzeko fundazioa) sortu zuen. Bel-nnings- og Fors-rgelsesforeningen Fundazioa (Sariaren eta Autolaguntzaren Fundazioa) sortu zuen 1881 urtean, etxeko langileek lagunduta, gaixoei laguntza finantzarioa emanez, langabezian eta erretiroan. Luisa oso kontserbadorea zen, eta bere karitatezko lana sozialismoaren eta gero eta handiagoa zen langile-mugimenduaren beldur gisa interpretatu izan da. 

Azken urteetan, gor geratu zen, eta bere beharrak sortu zuen erakundeko bi diakonok bete zituzten. Luisa erregina izan zen 35 urtez, bere aurretiko Danimarkako erreginek baino gehiago. 

1898an 81 urterekin hil zen, bere familia handia ondoan zuela, eta Kopenhagetik gertu dagoen Roskilde katedralean lurperatu zuten.

 Ondorengoak 
Kristian IX.a Danimarkako erregearekin (1818-1906) ezkondu ondoren, ondorengo seme-alabak izan zituen:
IrudiaIzenaBizi-iraupenaEzkontideaOndorengotzalink=Archivo:Frederik_VIII_of_Denmark_1909.jpg|186x186pxFrederiko VIII.a Danimarkakoa1843ko ekainaren 3a1912ko maiatzaren 14aLuisa Suediakoa Kristian X.a Danimarkakoa
 Haakon VII.a Norvegiakoa
 Luisa Danimarkakoa (1875-1906)
 Harold Kristian Federico Danimarkakoa
 Ingeborg Danimarkakoa (1878-1958)
 Thyra Danimarkakoa (1880-1945)
 Cristián Federico Guillermo Valdemar Gustavo Danimarka
 Dagmar Luisa Isabel Danimarkakoalink=Archivo:Queen_Alexandra,_the_Princess_of_Wales.jpg|196x196pxAlexandra Danimarkakoa1844ko abenduaren 1a1925eko azaroaren 20aEduardo VII.a Erresuma Batukoa Alberto Víctor Cristián Eduardo Erresuma Batukoa
 Jorge Federico Ernesto Alberto (Erresuma Batua)
 Luisa Victoria Alejandra Dagmar Erresuma Batukoa
 Victoria Alejandra Olga Maria (Erresuma Batua)
 Maud Carlota María Victoria (Erresuma Batua)
 Erresuma Batuko Alejandro Juan Carlos Albertolink=Archivo:King_George_of_Hellenes.jpg|190x190pxJurgi I.a Danimarkakoa1845eko abenduaren 24a - 1913ko martxoaren 18aOlga Konstantinovna Errusiakoa  Konstantino I.a Greziakoa
 Jurgi Greziakoa
 Alexandra Greziakoa
 Nikolas Greziakoa
 María Greziakoa
 Olga Greziakoa 
 Andres Greziakoa
 Kristobal Greziakoa link=Archivo:Maria_Feodorovna_by_Kramskoj.jpg|208x208pxMaria Feodorovna (Dagmar Danimarkakoa)1847ko azaroaren 26a1928ko urriaren 13aAlexandro III.a Errusiakoa Nikolas II.a Errusiakoa
 Alexandro Errusiakoa
 Jurgi Errusiakoa
 Xenia Errusiakoa 
 Mikel Errusia
 Olga Errusiakoa (Oldemburgeko dukesa)link=Archivo:Princess_Tira_of_Denmark.jpg|191x191pxThyra Danimarkakoa1853ko irailaren 29a - 1933ko otsailaren 26aErnesto Augusto Hannoverrekoa Maria Catherina Johannsine Regine Jensen
 Maria Luisa Victoria Carolina Amalia Alejandra Augusta Federica de Hannover
 Jorge Guillermo Cristián Alberto Eduardo Alejandro Federico Valdemar Ernesto Adolfo de Hannover
 Alejandra Luisa María Olga Isabel Teresa Vera de Hannover
 Olga Adelaida Luisa María Alejandrina Ines de Hannover
 Cristián Federico Guillermo Jorge Pedro Valdemar de Hannover
 Ernesto Augusto Cristián Jorge de Hannoverlink=Archivo:Prince_Valdemar_of_Denmark_(1858_–_1939).jpg|163x163pxValdemar Danimarkakoa1858ko urriaren 27a1939ko urtarrilaren 14aMaría Orleanskoa (1865-1909) Aage Cristian Alejandro Roberto Danimarkakoa
 Absalón Cristián Jorge de Danimarka
 Éric Federico Cristián Alejandro (Danimarka)
 Viggo Cristián Adolfo Jorge Danimarkakoa
 Margarita Danimarkakoa (1895-1992)

 Aginduak 
 Victoria eta Albertoren Errege Ordenako lehen mailako dama. (Erresuma Batua)
 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 The Danish monarchy
 Como Cristian IX recibió la sucesión del trono de Dinamarca

Kategoria:Kopenhagetarrak
Kategoria:Erregina ezkontideak
Kategoria:Urrezko Lehoiaren Ordenako damak
Kategoria:San Karlosen Ordena Inperialeko gurutze handiko damak
Kategoria:Maria Luisa Erreginaren Dama Nobleen Ordenako damak