María del Carmen Mostaza Martínez

María del Carmen Mostaza Martínez edo Carmina Mostaza (Madril, 1943 - Madril, 1995), espainiar arkitektoa izan zen, 1966an lizentziatua eta Espainian arkitekturan aitzindaria izan zen eta Euskal Herrian aritu zen lehen emakume arkitektoa.

 Testuinguru historikoa 
Arkitektura XX. mendean zehar, batik bat 1960ko hamarkada aurretik, gizonek osatutako lanbide teknikoa izan zen ia-ia bere osotasunean. Orokorki, emakumeek ez zuten unibertsitate hezkuntza jasotzen eta lanbide teknikoetatik ere baztertuta izaten ziren. Ikasketak, gainera, garestiak ziren, pribilegio bat izaten zelarik goi hezkuntza jasotzea.

1957ko Ikasketa Teknikoen Arautze Legeak arkitektura eskola berriak sortzea ekarri zuen Espainian eta horrek arkitektura ikastea erraztu zuen. Hori horrela, 1957 eta 1975 arteko urteak nabarmenak izan ziren arkitekturako hezkuntza arautuarentzat estatu Espainiarrean. Esate baterako, 1967 arte emakume arkitektoen ezin zuten izena eman Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialean (COAVN). 1968 arte hamar bat emakumek lortu zuten arkitekto titulua Madril eta Bartzelonako arkitektura eskoletan eta Frankoren diktadura 1975ean amaitu bitartean, orotara 50 inguru izan ziren.

 Biografia 
Carmina Mostaza Madrilen jaio zen 1943ko urtarrilaren 9an.

Arkitekturan lizentziatu zen 1966an, Madrilgo Arkitektura Goi Eskola Teknikoan (ETSAM). Urte horretako aprilaren 1ean eman zuen izena Madrilgo Arkitektuen Kolegio Ofizialean (COAM), eta 1821. zenbakiduna izan 1995eko maiatzaren 20an hil zen arte. COAVNgo lehen kolegiatu ez erresidentea ere izan zen.

 Lana 
Ikasketak 23 urterekin bukatu orduko, Bilbora joan zen, Celestino Martínez Diego arkitektuarekin batera, 1966 eta 1967 artean, Santutxu auzoan babes ofizialeko eraikin baten proiektua egitera eta eraikuntza zuzentzera (7 solairu eta behekoan denetarako lokalak zituena). Garai berean, Mungian etxebizitza eraikina egin zuen 1968 artean. Beste eraikin batzuk ere egin zituen Bizkaian, bere promozioko kide zen José Luis Ortega Carnicerorekin batera.

1968an, Fulbright dirulaguntza lortu zuen eta horri esker Ameriketako Estatu Batuetara joan zen hiri diseinuan master bat egitera New Yorkeko Columbiako Unibertsitatean. Nazioarteko beste bi dirulaguntza ere jaso zituen hasierako urte hauetan: bata International Association for the Exchange of Students for Technical Experience erakundeak emana eta beste bat New Yorkeko Elías Ahúja y Andría Fundazioarena. Atzerrian bizi izan zen urte haietan ere, teknikari lanak egin zituen Norbegiako Tromsö hirian.
alt=Madrilgo Arkitektura Goi Eskola Teknikoa|ezkerrera|thumb|Madrilgo Arkitektura Goi Eskola Teknikoa
.

Espainiara itzuli zenean, Madrilgo Arkitektura Goi Eskola Teknikoan irakasle aritu zen, Antonio Vázquez de Castroren Proiektuaren katedran, 1978tik bere heriotza arte.

Sección Femeninako Teresa aldizkarian, 1966an emakumeen lanbide ere bazela arkitektura aldarrikatu zuen.

1980ko hamarkadatik aurrera, ondare arkitektonikoko eraikinen zahaberritzean espezializatu zen. Bere lan ezagunenak izan ziren (Andrés Perea Ortegarekin batera egindakoak): 1980 eta 1983 artean, Brihuegako lorategi historikoen zaharberritzea; eta baita Donostiako Polloeko hilerria berritzea 1988an.

Lan ugari egin zituen: eraikin berriak, eraikin historikoen zaharberritzeak, arautegiak eta hirigintza idatzi zituen, etab., bai bakarka bai eta beste arkitektoekin.

Egindako lan nabermenen artean daude honakoak:

 Eraikin publikoak 

 Banco de Crédito Agrícola bankuaren sukurtsalak Iruñean, Santanderren eta Gasteizen (1980ko hamarkada bukaera eta 1990eko hamarkada hasiera artean).

 Alcalá de Henaresko Oinetakodun Karmengo Komentuan Humanitateen Liburutegi Zentrala (1991).

 Granadako liburutegi probintziala (1995).

alt=Real Convento de Santa Clara de Úbeda, Jaén|thumb|Ubedako Santa Klara Errege komentua, Jaén.

 Etxebizitzak 

 Karmelo kaleko 3. zenbakian dagoen eraikina babes ofizialeko 56  etxebizitzarekin, Santutxu auzoan (1966-1967).

 Mungiaan etxebizitza eraikina (1966-1967).

 Madrilgo Isla Tabarca kaleko etxebizitza sozialen eraikinak (1986).

 Konpontze eta zaharberritzeak 

 Briviescako udala (1980).

 IAmeiugoko Antiguako Andra Maria eliza (1981).

 Brihuegako Oihalen Errege Fabrikaren lorategiak, Guadalajara (1982).

alt=Brihuegako Oihalen Errege Fabrikaren lorategiak, Guadalajara|ezkerrera|thumb|Brihuegako Oihalen Errege Fabrikaren lorategiak, Guadalajara

 Santa María de la Dehesa Brava Kolegiatako eliza eta eraikinak, Husillos, Palentzia (1982).

 Úbedako Santiago Ospitalea, Jaén (1982-1990).

 Úbedako Errege Alkazarren Andra Mariaren basilika, Jaén (1983).

 Prado kalea, 29ko etxea, Madril (1984).

 Úbedako Hirutasun Santuaren eliza eta komentua, Jaén (1984-1985).

 Maudes kalea 17ko Hospital de Jornaleros , Madril (1984-1987).

 Alcalá de Henaresko hilerria (1985).

 Polloe hilerria, Donostia (1988).

 Úbedako Santa Clara komentua, Jaén (1991).

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Madrildarrak
Kategoria:Espainiako arkitektoak
Kategoria:Emakume arkitektoak
Kategoria:Madrilen hildakoak