Zaldunaren estela

Zaldunaren estela Iruña Veleiako aztarnetagian aurkitutako estela bat da, alde batean, zaldun baten eta bere zaldia ebakiduren bidez marraztuta dituena.

Harrizko bloke irregular bat da, aurrealdea apainduta eta lisatuta duena. Atzealdea, berriz, landu gabe utzi zen. Lerro ebakidun mehez grabatuta ditu eszena eta irudi osagarriak. Zaldizko biluzi bat irudikatzen du, eskuineko eskuan lantza bat daramana (jaurtitzeko prest) eta, ezkerrekoarekin, zaldiaren uhalei eusten diena. Zaldiari burua eta aurreko laurdena falta zaizkio, harria hautsita dagoen zatian. Zaldiak, zela darama, eta zelako zurakZelan aurrean eta atzean dituen goranzko konkorrak zaldunari eusteko. markatuta ditu. Lerro bertikaletan zintzilikatutako apaingarri bat ikusi da, eskematikoki iradokita legokeena. Buztanpekoak, bular uhalak eta zingilakGerriko baten moduan, zela zaldiari estu lotzeko erabiltzen den uhala edo soka. lotzen diote zela zaldiari. Eszenaren gainean bi zirkulu zentrokide ageri dira, eguzkitan sinbolizatzen bide direnak. Estriburik ez dago, ohikoa zen bezala.Reinares Fernández, Óscar.  Actuaciones de conservación y puesta en valor en la muralla sur del yacimiento arqueológico de Iruña-Veleia en Iruña de Oca (Álava). IRUÑA VELEIA 2010-2020 Buruaren gainean, bi zirkulu zentrokideren hondarrek, antza, eguzki-diskoa irudikatuko lukete.  

Estela Iruña Veleiako erromatar harresian, hegoaldeko partean, eskuratu zuen Gratiniano Nietok 1949. urtean hasi zituen indusketa kanpainetan. Aurkitu zen tokiak harresiaren eraikuntzan berrerabilitako material gisa erabili zela pentsarazten du,Nieto Gallo, Gratiniano (1952)  «La estela de Iruña»,  Boletín del Seminario de Estudios de Arte y Arqueología, ISSN 0210-9573, 18, 1951-1952, 13-14 or. baina erromatarren aurreko data du argi eta garbi. Gratiniano Nietok esan zuen iberiarra zela, eta Martín Almagro Gorbeak zeltiberiarra zela. 

Kronologikoki, II. mendearen amaieraren eta K.a. I. mendearen hasieraren arteko data duen pieza dirudi. Ematen du kulturalki Burdin Aroko biztanleria indigenari dagokiola, karistiarrei alegia, leku horretan bertan garatutako Arkizko jatorrizko herri harresitua baitzegoen.

Gaur egun, Gasteizko Bibat Museoan ikusgai dago erakusketa iraunkorrean.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Bibliografia gehigarria 

 Nieto Gallo, Gratiniano (1958).  El oppidum de Iruña (Álava): memoria de las excavaciones.  Gasteiz : Arabako Foru Aldundia, 205-208 or.
 ZZAA (1983)  El Museo de Arqueología de Alava.  Gasteiz, 132-133 or.
 Llanos Ortiz de Landaluce, Armando eta Llanos Urrutia, C (1983)  Los primeros impulsos artísticos,  Álava en sus manos , 4. lib. 9-40, 28-29 or.
 Filloy Nieva, Idoia  (1994) «Temas iconográficos de las estelas funerarias en la II Edad del Hierro en Álava: representaciones astrales, animales y humanas»,  Cuadernos de Sección. Antropología-Etnografía, 10. 343-358, 351-352 or.
 Gil Zubillaga, Eliseo (1997) « Protohistoria y Romanización», Vitoria-Gasteiz en el Arte. 100-135,120-121 or.
 Filloy Nieva, Idoia eta  Gil Zubillaga, Eliseo (2000) «La romanización en Álava. Catálogo de la exposición permanente sobre Álava en época romana del Museo de arqueología de Álava».  Gasteiz : Arabako Foru Aldundia.
 San Vicente González de Aspuru, José Ignacio (2008)  «El jinete desnudo y la silla de montar de la estela de Iruña (Álava)»,  Hispania Antiqua, 32. 57-92.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Euskal Herriko Burdin Aroa
Kategoria:Iruña-Veleia
Kategoria:Iruña Oka
Kategoria:Estelak
Kategoria:Artefaktu arkeologikoak