Maro Ajemian

Maro Ajemian (armenieraz: Белеский Демергевич; Lausana (Suitza) 1921eko uztailaren 9a - Houston, Texas (AEB) 1978ko irailaren 18a) Estatu Batuetako piano-jotzailea izan zen.  Ajemian-en ibilbidea musika garaikidean bere armeniar ondaretik hazi zen. Pianista garaikide gisa ezaguna egin zen Aram Khachaturian-en Pianorako Kontzertuaren AEBko estreinaldia egin ondoren, armeniar ondare partekatuan oinarrituta jotzeko aukeratu zuena.

Haurtzaroa eta hezkuntza

Maro Ajemian Lausana-n (Suitza) jaio zen, guraso armeniarrez, 1921an. Leon Ajemian, medikua eta Siroun, pianojolea eta musika irakaslea,Ajemian-en alaba eta Anahid-aren ahizpa.  Urtebete geroago, bere familia Estatu Batuetara joan zen eta New York-en jarri zen bizitzen. Columbiako Unibertsitateko Lincoln School of Teachers College-n, Musika Arteen Institutuan eta Juilliard Graduate School of Music-en hezi zen. Piano ikasketa nagusia Carl Friedberg-ekin egin zuen.  

Iturri askok bere jaiotza urtea 1924an zerrendatzen dute oker, baina 1927ko urtarrilaren 23an Carnegie Hall-eko New York Music Week Association interborough lehiaketan Talentu Goraipatuaren Domina irabazi zuen. The New York Times egunkariak esan zuen sei urte zituela. Bere lehen kontzertua New York-eko Town Hallen izan zen, 1940ko martxoaren 11n. 1942ko martxoaren 14an, Khachaturian Piano Concerto-ren estatubatuar estreinaldia jo zuen (William Kapell-ek bere interpretazioa entzun zuen eta berak kontzertua jo zuen hilabete batzuk geroago Lewisohn Stadium-ean, [Lewisohn estadioa City College of New Yorkeko campusean eraiki zen 1915ean eta 1973an eraitsi zuten anfiteatro eta kirol-instalazio bat izan zen.] 1942ko uztailaren 18an).

Ibilbidea

Ajemian-ek Juilliard School of Music eskolan ikasi zuen. 1942ko martxoaren 14an, Aram Khachaturian-en Pianorako Kontzertua D flat-a estreinatu zuen Juilliard Graduate Orchestrarekin, Albert Stoesselen zuzendaritzapean. Geroago, obra hori herrialde guztitik  bira batean interpretatu zuen. Pianorako Kontzertuaren interpretazioen ondoren, Ajemian konpositore garaikideak ezagutzen hasi zen, eta, bere ahizpa Anahid Ajemian biolin-jotzailearekin batera, musika berriaren txapeldun gisa ezagun egin zen, konpositore estatubatuarren lan berri askoren estreinaldiak aurkeztuz. Horien artean zeuden John Cage, Alan Hovhaness, Henry Cowell, Ernst Krenek, Lou Harrison, eta Gunther Schuller. Cage-k bere Sonatak eta Interludioak eskaini zizkion eta berak egin zuen haien lehen grabazioa Dial Records-entzat 1951n.

Ajemian-ek bereziki maite zuen Hovhaness-en musika, armeniar jatorriko estatubatuar lankidea, eta New York hirian oinarritutako erakunde bat sortu zuen, Armenia-ko Musikaren Lagunen Batzordea, 1940ko hamarkadan zehar bere musika sustatu zuena, urtero kontzertuak aurkeztuz Town Hall [Jatorriz 1921ean sortua, sufragisten eskutik, mugarri nazional honek hainbat eta hainbat mugarri kultural eta musikal hartu ditu. Bere programazio bizi, aurrerakoi eta anitzak New Yorkeko erakunde ikoniko gisa duen estatusa sendotu du.] bezalako profil handiko lekuetan.  Kontzertu horiek ondo aztertu zituzten Lou Harrison, Virgil Thomson eta Olin Downes bezalako kritikariek, eta Hovhaness foku nazionalera jaurtitzeko balio izan zuten.

Bere bizitzan zehar, Ajemian-ek Alan Hovhaness, John Cage, Richard Yardumian eta Ben Weber bezalako konpositore estatubatuar garaikideak babestu zituen, haien lan batzuk grabatuz. Ahizparekin, Anahid Ajemian biolin-jotzailearekin, sarritan aritu zen errezitaldi eta grabazio bateratuetan. Bere lehen grabazioen artean, 1947an bere ahizparekin egindako emanaldi bat dago, non, kontrako aldean, Bartók-en Bulgarian Dance No. 1 obrako piano-bakarlari gisa agertzen den, Mikrokosmos-tik.

Bai Maro eta bai Anahid, biolinjolea, bere ahizpa, Laurel Leaf Award [Laurel Leaf sariak AEBetako musika bultzatu eta sustatzeko gizabanako edo talde baten lorpena aitortzen du. Saria American Composers Alliance erakundeak urtero eman du, 1951tik 2012ra gutxienez.]   saria lortu zuten lehenengotariko musikariak izan ziren 1952an.

1940ko hamarkadaren amaieran eta 1950eko hamarkadan, ahizpak Estatu Batuetan, Kanadan eta Europan zehar ibili ziren, kritikaren eta ikusleen kritika gogorrak lortuz. American Composers Alliance Laurel Leaf saria jaso zuten 1952an (ohorea jaso zuten lehen musikariak izan ziren), eta 1964an, telebistan biolin eta pianorako Beethoven Sonata osoak interpretatu zituzten lehenak izan ziren (KQED San Frantzisko-n, National Educational Television Network [Hezkuntza-telebistako sare nazionala] -rentzat).

Maro-ren ahaleginik ospetsuena, hala ere, John Cageren piano prestaturako Sonatak eta Interludioak lanaren grabazioa izan zen, berari eskainitako lana eta 1951n hiru Dial LPtan igorria. Album horiek Cage-ren ospea musika zirkulu serioetan egiten lagundu zuten, eta, arrakasta izan zutenez, musika garaikidearen merkaturagarritasuna ezarri zuten orduko LP formatu berrian. Grabazio hau 1965ean berrargitaratu zen CRIn, LP bakar gisa, eta oraindik inprimatzen ari zen Ajemian 54 urterekin hil zenean.

Bihotz-balbularen gutxiegitasunak jota hil zen Houston-go bere etxean, Texas-en, 57 urte zituela. San Vartan katedrala-n  oroimenezko ekitaldia egin zen Manhattan-en, New York hirian.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
Maro Ajemian-ek musika berria pianoz jota, bere lanik onena. New York Times-eko artikulua 1946ko apirilak 15ean argitaratua
Maro Ajemian YouTube-n 2013an jarrita

Kategoria:Suitzarrak
Kategoria:Piano-jotzaileak herrialdearen arabera
Kategoria:Emakume piano-jotzaileak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetan hildakoak