Helena Lewyn

Helena Lewyn (Houston, Texas, 1889ko abenduaren 16a - Grants Pass (Oregon), 1980ko abuztuaren 30a) estatubatuar piano-jotzaile, musikagile eta piano-irakaslea izan zen.

 Haurtzaroa 
Lewyn Houston-en jaio zen, Texas-en, Isadore Lewyn eta Carrie Jeremias Lewyn-en alaba. Bere familia judua zen, bere gurasoak Alemania-n jaio ziren eta bere aita botikaria zen. Txikitatik Lewyn-ek erakutsi zuen musikarako zaletasuna. Pianoa ikasi zuen Fannie Bloomfield Zeisler-ekin Chicago-n eta Conrad Ansorge eta Leopold Godowsky-rekin Berlinen. Konposizioa ere ikasi zuen Edgar Stillman Kelley-rekin.

 Ibilbidea 
Lewyn-ek bira bat egin zuen Alemanian kontzertuak ematen 1909-an, London-en debuta egin zuen Bechstein Hall-en 1910eko udaberrian, eta bira bat egin zuen New York-eko Orkestra Sinfonikarekin Walter Damrosch-en zuzendaritzapean 1910etik 1912ra. 1910ean, Houston Music Festival Association-ek urrezko domina bat eman zion, "bihotzez zoriontzeko zure jaioterrian halako AEBetako debut arrakastatsua egiteagatik".

Lewyn-ek Los Angeles-en zuen egoitza 1922ko amaieran. Hollywood Bowl-eko udako kontzertuetarako aholku batzordean parte hartu zuen, eta 1925ean Los Angeles-ko Musika Eskolen Kokalekurako onura ekitaldi batean parte hartu zuen. Hollywood Bowl-en ere hainbat alditan aritu zen. Berak eta Vera Barstow biolinistak emanaldi batzuk eman zituzten elkarrekin Kaliforniako hegoaldean eta 1920ko hamarkadako irratsaioetan. Ben Whitman biolin-jotzailearekin ere jo zuen.

1930eko eta 1940ko hamarkadetan kontzertuak ematen jarraitu zuen, irrati-kontzertuak barne, eta Los Angeles-ko Sunset Boulevard-eko bere piano-estudioan irakatsi zuen. Bere ikasleetako bat Bobby Breen aktorea izan zen. "Bere programa, alde konbentzionalean bada ere, haragitsua zen, zentzuz eraikia eta musikalki aplombekin exekutatua", komentatu zuen 1945ean berrikusle batek.

Lewyn musika konposatzen ezaguna zen. Judd Mortimer Lewis texas-tar kidearen poema bat musikatu zuen 1910ean. Alemaniar piano antigoaleko bat zeukan.

 Bizitza pertsonala 
Lewyn, Walter Kurt Max Hassenstein-ekin ezkondu zen Berlin-en, 1928an; gero dibortziatu egin ziren. 1980an hil zen, 90 urte zituela, Grants Pass-en (Oregon) oporretan zegoela.

 XX. mendeko hasierako erretratua 
erdian|thumb|Helena Lewyn XX. mendeko hasierako erretratua, Bains News Service-ko argazkilari batek aterata

Argazki honetan Helena Lewyn agertzen da, XX. mendearen hasierako une batean harrapatutako pertsonaia esanguratsua. Helenari bere garaiko paisaia sozial eta kulturalari egindako ekarpenak aitortzen zaizkio, nahiz eta bere bizitzaren eta lorpenen xehetasun zehatzak mugatuak izaten jarraitzen duten. Irudiak beirazko plaken negatiboak ezagutzen ziren argitasuna eta xehetasuna erakusten ditu, argazkilari goiztiarrek erabiltzen zuten hedabide ezaguna, Bain News Service barne. Teknika horri esker, xehetasun korapilatsuak gordetzen zituzten irudi zorrotzak lortu ziren, eta, ondorioz, garai hartan dokumentaziorako tresna ordainezinak izan ziren.

Data edo kokapen zehatzen xehetasunen gabeziak argazkia testuinguru historiko zabalago baten barruan kokatzen du, ziurrenik 1900. urtearen hasieran, antzeko erretratuak ohikoak zirenean. Garai horrek aldaketa nabarmenak izan zituen gizarte-arau eta jarreretan, eta Helena bezalako gizabanakoak harrapatzeak haien komunitateak osatzen zituzten pertsonen bizitza eta historiak erakusten ditu.  Horrelako argazkiek artxibo-ikuspegi aberatsak eskaintzen dituzte, eta historian zehar ehundutako narrazio ñabardurak gogorarazten dizkigute.
 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Estatubatuarrak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako musikagileak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako musikariak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako piano-jotzaileak