Landetako dromedario

Landetako dromedarioak 1803 eta 1865 artean egindako esperimentu bat izan zen, dromedarioak Landetan sartu eta, garai horretan basamortu itxura zuen eremuan hainbat lan egitekoL'Almanach du Landais 2007, Joëlle d'Odorico, Jean-Jacques Taillentou, Raymond Ullas, Éditions CPE. 

 Jatorria 
1857ko ekainaren 19ko legea baino lehen, Gaskoniako Landak onbideratzeari eta hazteari eta Akitaniako dunak finkatzeari buruzkoa, Landak Afrikako basamortuarekin konparatzen ziren maiz, kolonia baten antzekoa, lur basati bat, era guztietako esperimentuak egiteko egokia. Horrek azal lezake dromedarioak Landetako eskualdera, Arcachongo arroaren inguruan, aklimatatzeko ideia. 1801ean jada lehen esperimentu exotiko bat egin zen: prefeta kakahuetearen laborantza sartzen saiatu zen, baina porrot egin zuen berehala.

 Historia 
1803an, nekazaritza elkarteko kideak gameluekiko interes handia hartzen hasi ziren. Baso-mozketa lan handiek etekina atera ziezaieketen piztia sendo horiei. Oso baliagarriak izango bide ziren adar tonak aise arrastatzeko, Landak ziren duna eta padura ingurunea aldatzeko landatu berriak ziren itsas pinuen kimuak babesteko.

Antoine de Sauvage, Landetako lurjabe handia, abentura horretan murgildu zen 1827an. Modan jarri zen Landetako dromedarioetan inbertitzea. Bordeldarrek basamortuko lehen animaliak ikusi zituzten hiriaren bihotzean desfilatzen, Egiptotik iritsi berririk. Beste baso jabe batzuek Aljeriatik eraman zituzten. Animaliek beraiengandik espero zen lana egin zuten: zama astunei tira egin, kumeak egin eta baita turistak dunetatik paseatu ere, itsasbazterrari saharar kutsua emanez. Esperimentuak berrogei bat urte iraun zuen.

Dromedarioek zirku batean amaitu zuten, eta beste batzuk, berriz, artalde txiki batean geratu ziren 1865era arte, azken animaliak hil ziren arte, ahulduta, hotzak hilda, hezetasunak kiskalita eta tuberkulosiak sarraskituta. Orduan bufaloak eraman zituzten Landetara, baina bertako populazioak ez zuen nekazaritzako kontseilarien ideia berri hori onartu eta animaliak sarraskitu zituzten, zorte txarra ekartzea leporatuta.

Mende bat inguru geroago, Parentis-en-Bornetik gertu dromedario hezurrak aurkitu zituztenean, dinosauro bat deshobiratu zutela pentsatu zuten.

 XXI. mendean 
Landetan dromedarioak erabiltzeko ideia ez dago guztiz ahantzita: hain zuzen ere, 2021etik, Camel'idées elkartearen ekimenez, turkmenistandar batek –gameluaren eta dromedarioaren arteko gurutzatzea– hondartzetan zabor bilketa lanetan parte hartzen baitu.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Landetako historia
Kategoria:Camelidae