Mary Turner Shaw

Mary Turner (Mollie) Shaw (Caulfield, Melbourne, 1906ko urtarrilaren 14a – Santa Kilda, Melbourne, 1990eko apirilaren 23a) Australiako arkitektoa eta historialaria izan zen. Hainbat esparru jorratu zituen: diseinatzailea (sukaldeen diseinuan aditua), proiektu publiko eta pribatuen administratzailea, historialaria eta, gainera, arkitektura-liburuei buruzko bilduma bat hornitzen edo ingurumen-degradazioari buruz idazten aitzindaria izan zen.

 Biografia 
Thomas Turner Shaw izan zuen aita Australiako artile finaren garapen industrialaren historian nabarmendu zena, abeltzain lanbidez eta Agnes May ama (Hopkins ezkondu aurretik), ingeles nazionalitatekoa. Senar-emazteen lau seme-alabetatik gazteena izan zen Mary.

Molliek bere haurtzaroa Wooriwyriteko etxe handi batean bizi izan zuen, Emu Creek Mendian, Mortlaketik gertu, Victoria. Bere lehen hezkuntza bere etxeko irakaslearen eskutik jaso zuen, baina 1916an Clyde School-en hasi zen ikasten, barneko ikasle, Santa Kilda ekialdean, non laster nabarmendu zen ia arlo guztietan, nahiz eta erakundeak ez zuen zientzietako prestakuntzarik, eta zeukan liburutegia Wooriwyrite-ren familia-liburutegia baino murritzagoa izan. Gabezia horrek arazoak ekarri zizkion unibertsitatera sartzeko.

1922an Wooriwyrite familiaren etxea saltzea kolpe gogorra izan zen Mollierentzat, eta horrez gain familia Seasidera lekualdatu zen, Beaumaris, Melbourne hiriko hego-ekialdeko itsasertzeko auzo bat. Mollie Londresera joan zen amarekin, eta han Lady Margaret Hall Collegen (LMH) sartu zen. Oxfordeko Unibertsitateko emakumeentzako lehen unibertsitate-eskolan, 1878an sortua, eta gizonek 1979ra arte ez zuten bertan sartzeko aukerarik izan. Ondoren, Molliek Oxfordeko Unibertsitatean sartzen saiatzea erabaki zuen, eta 1924ko urrian lortu zuen hori, sarrera-azterketak gainditu ondoren; baina familiaren egoera zela eta, Australiara itzuli behar izan zuen ikasketak hasi eta urtebetera..

Ikasten jarraitzea erabakita, 1932tik Working Men’s College-ko gaueko eskoletara joan zen, eta, 1935ean, Melbourneko Unibertsitateko Arkitektura Tailerrean (University of Melbourne Architectural Atelier) izena eman zuen. Hala, une horretan gizonezkoek menderatzen zuten lanbide bat aukeratu zuen.

1921 eta 1937 artean Stephenson and Meldrum-en hasi zen lanean, ondoren Stephenson and Turner, Australiako Mugimendu Modernoko arkitektura-enpresa aitzindaria, proiektu handietan espezializatua zegoena, batez ere ospitaletan.

1937an Royal Victorian Institute of Architects-en (RVIA) onartu zuten. Denboraldi batez (1937tik 1939ra) Europara bidaiatu zuen, Londresen lan eginez, eta Europako arkitektura modernoko lan garrantzitsuekin harremanetan jarri zen, hala nola Alvar Aalto edo Willem Marinus Dudok-ekin. Australiara itzuli zenean, 1939 eta 1941 artean, Frederick Romberg-ekin (1913–1922) elkartu zen. Alemaniar arkitektoa zen (Tsingtaon jaioa, Txinan, alemaniar okupazioaren garaian, 1891tik 1914ra), Zürich-eko Teknologia Institutu Federalean (ETH-Zürich) trebatua. Sasoi horretan, Mary enpresako proiektu garrantzitsuen diseinu-burua izan zen: Newburn Flats (Queens Road, Melbourne, 1941). Estetika berritzaileagatik nabarmendu zen Flats.

1942an Commonwealth-en gobernuarako lan egin zuen, Herri Lan Sailarako, eta erakunde honek erabilitako lehen emakume arkitektoa izan zen.

1965ean, RVIA erakundeko ohorezko kide izendatu zuten. 1968an, erakunde hori Australiako Arkitektoen Errege Institutuan sartu zen (gerora, Australiako Arkitektoen Institutua, AIA).

1968an utzi zuen arkitekto lana, diseinua eta eraikuntza utzita, baina aholkularitzak eginez eta Australiako arkitekturari buruzko informazioa antolatuz.

Une horretan, eta Molliek 60 urte zituenean, bere pasioetako bati, historiari, buru-belarri ekitea erabaki zuen. Idazle australiarrak aztertu zituen, hala nola Margaret Kiddle (1914 – 1958) historialari eta ikertzailea eta Marnie Bassett (1889 – 1980) historialari, biografo eta “Emakumeen historia” (Women’s history) bezala ezagutzen den historiaren alorrean aitzindaria.

Idazle ibilbideari ekin zion On Mount Emu Creek (1969) argitaratuz, XIX. mendeko Victoriar Ardien Barruti baten historiari buruzko testua. Ondoren, “Constructores de Melbourne: Los Cockrams y sus comtemporáneos” liburua argitaratu zuen (1972). Horrez gain, Biografiaren Australiar Hiztegirako (Australian Dictionary of Biography) sei artikulu landu zituen, Thomas Cockram aita (1831 – 1912) eta Thomas Cockram seme (1860 – 1920) eraikitzaileei buruzko artikuluak barne.

Ingurumenarekin harmonian bizitzearen aldekoa zen Mary. Gainera, Australiako Funts Nazionala, Victoria Estatuko Liburutegia, National Gallery Society of Victoria eta Victoria Historialarien Errege Elkartea babestu zituen.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Emakumeak arkitekturan
 Bibliografia 

 P. Grimshaw and L. Strahan (EDS), The Half-Open Door (1982), 279. or
 J. Willis and B. Hanna, Women Architects in Australia (2001)
 Architecture Australia, 79. liburukia, 11. zk., 1990, 31. or.
 Transition (Collingwood, Vic), no 31, 1990, p 7

 Kanpo estekak 

Kategoria:Australiarrak
Kategoria:Australiako arkitektoak
Kategoria:Emakume arkitektoak