Runesang

Runesang ahozko poesia eta epika nazional mota bat da, finiarren artean historikoki praktikatua. Finlandiako Kalevala eta Kanteletar poema epikoak biltzen ditu, baita Estoniako Kalevipoeg-a ere.

 Deskribapena 
Runesang-a monofonikoa izan ohi da Finnic Baltikoko talde gehienen artean, nahiz eta orokorrean polifonikoa izan setoen artean praktikatzen denean. Runesang-ek ez du errima-koplarik izaten, baina maiz entzuten da tetrametro trokaiko aliteratiboan, edo Kalevala metrikan. Runesang normalean 5:4an abesten da, nahiz eta metrika laukoitzeko eta metrika seikoitzeko kantua ere existitzen den.

Bere izaera musikalaz gain, rune abeslariek ere zenbait praktika jarraitu behar dituzte abestu ahala, hala nola, Kareliako rune abeslariak eskutik helduta, dei eta erantzun modura abesten duten bitartean. Ingriar rune rabeslariak koralista gehigarriak ditu. Ahots-tarteak, normalean, kantele baten tartearekin bat datoz. "Runesang" terminoak ez du livoniar edo vepsiar abestirik barne hartzen, nahiz eta erlazionatuta egon.

 Historia 
Runesang-a gutxienez milurteko batez existitu bada ere, 1797an bakarrik hasi zen transkribatzen. Runesang-a idazteko ahaleginek premia berria hartu zuten Finlandian, 1808-1809ko Finlandiako Gerran Errusiak irabazi eta gero, eta Finlandia anexionatu ondoren. Horren ondorioz, Elias Lönnrotek kalevala argitaratu zuen 1835ean. Era berean, runesang-a 1888an hasi zen Estonian grabatzen, herrialdearen berpizte nazionalaren zati gisa, nahiz eta lehen transkripzioak Johann Gottfried Herder-ek 1778-1779 urteetan Folk Abestiak argitaratu zituen arte iristen diren. 1888ko kantu runikoen transkripzio prozesua Estonian, neurri handi batean, Jakob Hurtek Estoniako folklore idatzia biltzeko egindako dei baten ondorioz hasi zen. Karl August Hermannek, ondoren, folk doinuak biltzeko deia egin zien estoniarrei. Hala ere, apelazioak, neurri handi batean, porrot egin zuen bere ahaleginean, aurkeztu ziren autofikziozko lanen bolumen garrantzitsuagatik, baita alfabetizazio musikalaren maila baxuengatik ere. Beste bultzada batek, Oskar Kallasen gidaritzapean eta Tartuko Unibertsitateko zein San Petersburgoko Kontserbatorioko ikasleak barne, askoz arrakasta handiagoa izan zuen; 13.139 abesti folkloriko baino gehiago bildu ziren 1904 eta 1914 artean.

 Runesang abeslari nabarmenak 

 Larin Paraske
 Arhippa Perttunen

 Runesang kantu nabarmenak 

 Kalevala
 kanteletar
 Kalevipoeg

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Finlandiar mitologia
Kategoria:Poema epikoak
Kategoria:Testuan estoniera duten artikuluak
Kategoria:Estoniar mitologia