Cendrillon (opera)

Cendrillon (Errauskine) Jules Massenet musikagileak Henri Cain eta Paul Collinen libretoarekin konposatu zuen lau ekitaldi eta sei koadroko opera da. Maitagarrien ipuinen estilokoa, Charles Perraulten Errauskine ipuinean oinarritzen da. Obra 1894 eta 1895 artean konposatu zen eta Parisko Opera Komikoan  estreinatu zen 1899ko maiatzaren 24ean, Massenet  karreraren une gorenean. Bere konposiziorik erakargarrienetako bat da. Arrakasta izugarria izan zuen bere debutean, berrogeita hamar emanaldi eskainiz bere lehen denboraldian. Manon eta Werther obrekin batera, gehien antzezten diren Masseneten 25 operetako bat da honako hau.

 Historia 

 Hasiera 
Jules Massenet Pont-de-l'Arche kantonamenduan zuen etxera erretiratzen zen uda partean eta 1890eko hamarkadaren lehen erdialdean Werther eta Thaïs moduko obra liriko handiak konposatu zituen. 1889an, Esklarmonde obrarekin erdietsitako lorpenaz harro, maitagarrien ipuin batetik ateratako opera bat konposatu nahi izan zuen.  Horretarako Théodore de Banville idazlearekin elkartu zen, baina azken hau hurrengo urtean hil zen.

1894an La Navarraise estreinatu zenean, honen arrakasta eta Pietro Mascagniren Cavalleria rusticana drama lirikoarena ikusita, Henri Cain libretistak eta Jules Massenetek Errauskine maitagarrien ipuinean lan egitea erabaki zuten. Konpositorea urte amaieran hasi zen horretan, 1895eko uda-garaian bertan lan egin zuen eta 1896ko neguan orkestrazioa osatu. Henri Cainek idatzitako libretoa testua moldatu zuen Paul Collin poetarekin egindako elkarlanaren emaitza da.Oberturarako diseinuak, baita lehen eta hirugarren ekitaldikoak ere Auguste Alfred Rubé eta Charles Moisson dekoratzaileei proposatu zitzaien, bigarren ekitaldirakoak Eugène Carpezat eszenografoari eta laugarren ekitaldirakoak Marcel Jambon margolariari.

 Sorkuntza 
Operako estreinaldia 1897tik 1899ko martxora atzeratu zen, Sapho operaren estreinaldiaren mesedetan. Albert Carré Opéra-Comique Antzokiko zuzendari izendatu zutenean, Cendrillon bere zuzendaritzapean antzezteko aukera izan zuen. Estreinaldia astez aste atzeratzen joan zen eta azkenean 1899ko maiatzaren 24an estreinatu zen Alexandre Luigini zuzendari zela. 

Azken entseguetan, operaren zuzendariak eta autoreek Prefazio izeneko hitzaurre mintzatua kentzea erabaki zuten. Hitzaurre horretan, obrako pertsonaiak aurkezten ziren, baina ez zen inoiz antzeztu, sorpresari bidea uzteko. Operak arrakasta nabarmena izan zuen ikusleen artean. Prentsa askoz ere zatituago dago.

 Ondorengoak 
Alexandre Luiginik zuzendutako estreinaldiaren ondoren hirurogei antzezpen baino gehiago izan ziren, Isola anaiek Théâtre de la Gaîté antzokian emanaldi ugari eskaini aurretik. Erroman hogeita hamar bat emanaldi eskaini zituen eta Amerikan ere arrakasta handia izan zuen. Cendrillon operaren entseguak Bruselan egin ziren 1899ko urriaren amaieran,Genevan eta Milanen abenduan estreinatu ahal izateko. 1902an New Orleansen eta 1908an Buenos Airesen antzeztu zen opera. 1909an Opéra-Comique antzokian berrestreinatu zen.

Arrakasta handia izan zuen arren, opera eszenatik kanpo egon zen 1910etik [3]. Errauskine New Yorkeko Metropolitan Opera Housen taularatu zen lehen aldiz 2018an, Joyce DiDonato (Errauskine) eta Alice Coote 

Arrakasta handia izan zuen arren, 1910etik aurrera, opera eszenatik kanpo geratu zen, 1980ko hamarkadan berpiztu zen arte.  Errauskine 2018an taularatu zen lehen aldiz New Yorkeko Metropolitan Operan, Joyce DiDonato (Errauskine) eta Alice Coote (Printze Urdina) protagonista zituela.

 Pertsonaiak 
RolaAhotsaErrauskine (Luce)SopranoPrintze XarmagarriaFalcon edo sentimenduzko sopranoaMme de la Haltière, belle-mère de Cendrillonmezzo-sopranoa edo kontraltoaPandolfe, bere senarra, Errauskinen aitabaxu kantaria edo baritonoaMaitagarriasoprano arinNoemia, Pandolforen errainaSopranoDorotea, Pandolforen errainaMezzosopranoaErregeaBaritonoaPlazeretako superintendenteaBaritonoaFakultateko dekanoaTenoreaLehen ministroaBaxua edo BaritonoaSei espirituLau soprano eta bi kontraltoKoruakZerbitzariak, gortesauak, doktoreak, ministroak, damak eta jaunakBaletaIpuinkontalariak, jostunak, ile-apaintzaileak, jostunak, neska-lagunak, neska nobleak, printzesak, ihintz-tantakFigurazioaDamak eta jaunak, morroiak, musikariak, printzesak, zerbitzariak, etab.Heraldoaren ahotsaAntzeztokietan hitz egiten duen pertsonaia

 Argumentua 

 I. ekitaldia 
Madame de la Haltière kontesarenean.

Gela handia; eskuinean, tximinia handia, sutondoa eta guzti.Madame la Comtesse de la Haltière-ko langileak kexu dira bera arpia bat delako, Pandolfe bere senarra ez bezala. Senarra damu da anbizio sozialagatik berriro ezkondu izanaz eta bere alaba, Lucette, patu negargarria bizitzera eraman duelako. Kondesak dotore janzteko aholkatu die bere bi alabei, dantzaldian aurkezten dituenean erregeak beraiei begiratuko dien esperantza duelako. ERRAUSKINE bakarrik geratu da, eta festatik kanpo utzi dutelako kexu da. Garbiketa amaitu du eta lo geratu da. Bere maitagarriak elfoak eta silfideak inbokatzen ditu bere besoetakoa printzesa bihurtzeko eta dantzara joateko baimena emateko. Kristalezko txapinak jarri dizkio, bere ingurukoentzat ezagutezina izan dadin, eta gauerdian itzultzeko agindu dio.

 II. ekitaldia 
Erregearen etxean

Dantzalekua, eta jauregiko lorategiak; dena bikain argiztatua.

Plazerren handi-mandiak eta musikariek, Fakultateko Dekanoak eta medikuek, Lehen ministroak eta ministroek txandaka dihardute printzea bere tristuratik atera nahian, egunak eta gauak oso goibel aurkitzen dituelako maitasunik gabe. Erregeak bere semeak dantzaldian dauden neska nobleen artean emaztea aukeratzea nahi du. Neska nobleak, oso dotore apainduta eta zeremonia handiz, printzearen aurrean erreberentzia egiten hasten dira. Desfilearen amaieran Madame de la Haltière agertzen da bere bi alabekin, fakultateko dekanoa, zeremonia-maisua eta lehen ministroa lagun dituela. Kondesak espero du bere alabek Printzea erakarriko dutela, baina Errauskinek egingo du bere txanda iristen denean. Mutilak izena galdetzen dio, eta neskak erantzuten dio berarentzat Ezezaguna izango dela. Topaketa une iheskorra baino ez dela izango, bere printze urdina dela eta bizitza eskaini nahi diola. Gauerdiko kanpai-hotsak entzuten dira, eta Errauskine presaka ateratzen da dantzalditik.

 III. ekitaldia 

 Lehen taula — Dantzaldiaren itzulera 
Lehenengoan bezala

Errauskine bere etxera iristen da, arnasestuka, bere zapatiletako bat galdu eta jauregiko lorategiko estatuek eta iluntasunak ikaratu ondoren. Madame de la Haltière eta bere bi alabek diotenez, Printzea, une batez txundituta egon arren, ezezaguna emakume ezdeusa dela konturatu omen da. Errauskinek, hori entzutean, zorabiatu egiten da. Alaba konorterik gabe ikusi duenean, Pandolfek nagusitzea lortuz emaztea eta alabaordeak atean jarri ditu. Damu du gortera etortzean alaba sakrifikatu izana, eta esan dio: "Zure lehengo alaitasuna hegan alde egiten ikusi dudan hiri hau utziko dugu.". Pandolfek etxaldera berarekin itzultzea proposatuko dio alabari. Hura bidaia prestatzen ari dela, Errauskinek ez dio bere mina jasanarazi nahi, eta maitagarrien haritzaren azpira joango da hiltzera.

 Bigarren koadroa — Maitagarriekin 
Haritz handi bat, loretan dauden erretamaz betetako eremu baten erdian. Atzean: itsasoa. Gau argia, argi urdin-urdina.

Ihintz-tanten dantzaren ondoren, Errauskine eta Printze Urdina, malko artean, maitagarriaren etxera iristen dira, honek osatu berri duen lore-hesi batengatik bereizita. Elkar ikusi gabe maitagarriari zuzentzen dizkioten kexak entzun ondoren, elkarren artean kexatzen dira eta azkenean ezagutu egiten dute elkar. Printzeak emakume ezezagunaren izena ikasiko du. Printzeak agindu zuen bihotza haritz sorginduan jarriko zuela Lucette ikusteko, eta maitagarriak elkar ikusteko aukera ematen die. Maitasun leiala hitzematen diote elkarri, eta gero loaldi miragarrian erortzen dira.

 IV. ekitaldia 

 Lehen koadroa — Errauskineren terraza 
Udaberriko goiza

Errauskine errekasto baten ertzetatik konorterik gabe ekarri ondoren esnatu denean, Pandolfok eldarniotan ziharduela eta inoiz ikusi ez zuen Printze Urdinaz haritz sorginduaz, kristalezko zapatilaz eta elfoek tiratutako gurdi batez ari zela esan dio. Udaberriaren itzulerari ongi etorria ematen diote alabak eta berak. Printzeak txapina probatzera etorri diren printzesak hartuko dituela iragarri du mezulari batek, eta Madame de la Haltière ikusten da bere alabekin, gonbidatuen artean sekulako zalaparta sortuz.

 Bigarren koadroa — Erregerenean 
Patio nagusia, eguzki distiratsua

Printzesen joan-etorriaren ondoren, Printze Urdina oso goibel dago, Errauskine etorri arte, bere amabitxia aurretik duela. -Neskak bere bihotz zauritua sendatzeko eskatzen dio, eta bere jabea denez, gorde dezala. Madame de la Haltièrek besoetan hartzen du Errauskine, erregina berria, eta bere alaba dela esaten dio.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Frantsesezko operak
Kategoria:Wikipedia:Autoritate kontrola duten artikuluak
Kategoria:Musikaren historia
Kategoria:Opera
Kategoria:Frantziako opera antzokiak