Mariana Enriquez

Mariana Lorena Enriquez Ledesma, ezagunagoa Mariana Enriquez izenez (Buenos Aires, Argentina, 1973ko abenduaren 6a) idazlea, kazetaria eta irakaslea da. «Argentinako narratiba berria» izenez ezagutzen den beldurrezko generoko idazle taldearen parte da, batzuek «izuaren erregina» deitzen diote. Bere narratiba genero horren barruan kokatzen da eta nazioarteko hainbat aldizkaritan argitaratu da, besteak beste, Granta, Electric Literature, Asymptote, McSweeney's, Virginia Quarterly Review eta The New Yorker aldizkarietan. Bere lanik ezagunenen artean, Las cosas que perdimos en el fuego (2016) ipuin-liburua eta Nuestra parte de noche (2019) eleberria nabarmentzen dira. Azken horri esker, Herralde Eleberri Saria jaso zuen.

 Bizitza 

 Lehen urteak 
Mariana Enriquez 1973 urtean jaio zen Buenos Aires hirian, eta Granadako Valentin Alsina herrian hazi zen. Corrienteseko probintzian jaiotako amona Hildaren istorioen eta superstizioen artean hazi zen. Aitaren aldeko amona, Carmen, galiziarra zen, Finisterretik etorria, eta honelaxe deskribatu zuen: "Oso antiklerikala, oso antifaxista eta oso arrazionala [...] bestearen guztiz kontrakoa". Laurogeiko hamarkadaren bukaeran La Plata hirira joan zen bizitzera familiarekin batera, eta literatura, punka eta rocka ezagutu zituen bertan. La Platako Unibertsitate Nazionalean Kazetaritzan eta Gizarte Komunikazioan lizentziatu zen.

 Ibilbide literarioa 
Ameriketako Estatu Batuetako beldurrezko klasikoak irakurriz hasi zen idazten Enriquez, Stephen King eta Howard Phillips Lovecraft. 19 urte zituela idatzi zuen bere lehen eleberria, Bajar es lo peor, bere garaiko gazteria kezkatzen zuten hainbat gai erretratatzen zituena: nerabeen antsietatea, alkohola, drogak, rocka, besteak beste. Lagun baten ahizpari esker, eskuizkribua Juan Fornen eskuetara heldu zen, une horretan Planeta Argitaletxeko editorea zena, eta hark eleberria argitaratzea erabaki zuen. Liburuak kritika onik jaso ez bazuen ere, salmenten arrakasta izan zuen eta kultuzko liburutzat hartu zuten irakurleak izan zituen. 2002 urtean eleberrian oinarritutako izen bereko filma estreinatu zen, Leyla Grünbergek zuzendua.

Bere lehen liburuaren arrakastaren ostean, Enriquez kazetari lanetan hasi zen, freelance lanetan lehenik, eta Página/12 egunkari argentinarrean gero, non azkenean Radar gehigarri kulturalaren editore laguntzailea izan zen. 2004 urtean bere bigarren eleberria argitaratu zuen, Cómo desaparecer completamente. Lan horretan Buenos Aireseko behe-klaseko auzo batean bizi zen Matías izeneko mutil baten istorioa kontatu zuen. Bere aitaren sexu-abusuen oroitzapenei aurre egin behar zien, baita laurogeita hamarreko hamarkadako Argentinako krisi ekonomikoak eragindako deskonposizio sozialari ere.
2019an Anagrama Argitaletxeak ematen duen Herralde Eleberri Saria irabazi zuen Enriquezek, urte horretan bertan argitaratu zuen Nuestra parte de noche eleberriarekin. Lanaren izenburua Emily Dickinson poetaren bertso batzuetatik hartua izan zen, eta bertan, betiereko bizitza bilatzen duen gizarte sekretu baten medium izatera deituak dauden aita-seme batzuen istorioa kontatzen da, Argentinako azken diktaduraren urteetan kontestualizatua. Eleberrian, Enriquezek bere obra osoan taxutuz joan zen kezka guztiak jarri zituen jokoan: santu paganoak, H-ren munduei buruzko erreferentziak.Howard Phillips Lovecraft, Emily Brontë eta Ernesto Sábato, banpirismoa, gizonen arteko sexua, Charles Baudelaire-ren edertasun nahasia, Arthur Rimbaud-en edertasun iraindua, fantasiazko eta beldurrezko literatura, lurpekoak, deabruak-gizonak eta bere literaturako gainerako topikoak.

2020 urtean, koronabirusaren pandemiak iraun bitartean prebentziozko eta nahitaezko isolamendu sozialean, Enriquezek zenbait sarrera idatzi zituen «berrogeialdiko egunkari» gisa, Kirchner Kultur Etxearen webgune ofizialean. Urte hartatik 2022 urteko abuztura arte, Arteen Funts Nazionaleko Letren zuzendaria izan zen. 2023 urteko martxoa eta abendua bitartean, No traigan flores esperientzia performatikoaren funtzioak egin zituen Rosario, Kordoba, Mendoza eta Buenos Aires hirietan. Azken hilabete horretan, gainera, Txileko Montacerdos diskoetxean kaleratu zuen Porque demasiado no es suficiente liburua, Suede talde britainiarrarekiko lilurari buruzkoa. 2024 urteko martxoan Anagrama argitaletxean argitaratu zuen bere hirugarren ipuin liburua, Un lugar soleado para gente sombría.

 Eraginak 
Bere eragin literarioez hitz egiten ari zela, idazleak aipatu zituen Roberto Arlt, Jorge Luis Borges, Silvina Ocampo eta Manuel Puig idazle argentinarrak, Stephen King, William Faulkner eta Toni Morrison estatubatuarrak eta T. S. Eliot, M. John Harrison, Bruce Chatwin, Alan Moore eta Neil Gaiman (komikiaren generoan jardundakoak azken biak); Juan Carlos Onetti uruguaiarra, James Joyce irlandarra eta Roberto Bolaño txiletarra.

 Argitaratutako lanak 
eskuinera|thumb|Enriquez Parisen egindako aurkezpen batean, 2023ko urtarrilean.

 Eleberriak 

 1995: Bajar es lo peor
 2004: Cómo desaparecer completamente
 2017: Este es el mar
 2019: Nuestra parte de noche

 Ipuinak 

 2009: Los peligros de fumar en la cama
 2010: Chicos que vuelven (cuento individual)
 2016: Las cosas que perdimos en el fuego
 2019: Ese verano a oscuras (cuento individual)
 2024: Un lugar soleado para gente sombría

 Beste batzuk 

 2003: Mitología celta
 2007: Mitología egipcia
 2013: Alguien camina sobre tu tumba. Mis viajes a cementerios
 2014: La hermana menor. Un retrato de Silvina Ocampo
 2020: El otro lado. Retratos, fetichismos, confesiones
 2021: El año de la rata (Aldereteren ilustrazioekin)
 2023: Porque demasiado no es suficiente. Mi historia de amor con Suede.

 Bizitza pertsonala 
2009. urteaz geroztik, Enriquez Buenos Airesko Parque Chacabuco auzoan bizi da bere senarrarekin, Paul Harper idazle australiarrarekin.

 Sariak 

 2017: Bartzelonako Ciutat saria «Gaztelaniazko literatura» kategorian, Las cosas que perdimos en el fuego lanarekin.
 2019: Herralde Eleberri Saria Nuestra parte de noche lanarekin
 2019: Kelvin 505 Saria «Gaztelaniazko jatorrizko eleberri onenari»
 2019: Celsius saria gaztelaniaz idatzitako zientzia-fikziozko, beldurrezko edo fantasiazko eleberri onenari Nuestra parte de noche lanarekin
 2019: Kritikaren Saria Narratiban Nuestra parte de noche lanarekin
 2022: Grand Prix de l'Imaginarie («Atzerriko eleberri onena»), Nuestra parte de noche lanarekin.
 2024ko Connect-2024 Letras Saria - Ipuinen Bosturtekoa 2019-2023 Merezimenduaren diploma.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Elkarrizketa Mariana Enriquezi Barcelona Review aldizkarian.
 Mariana Enriquezi elkarrizketa Radar Libros gehigarrian (Página/12 egunkariaren gehigarri kulturala) Descargar es lo malo y la presencia de Nadie camina sobre tu tumba liburuaren berrargitalpenari buruz.

Kategoria:Buenosairestarrak
Kategoria:Argentinako eleberrigileak
Kategoria:Argentinako ipuingileak
Kategoria:Argentinako saiakeragileak
Kategoria:Herralde saria
Kategoria:Argentinako irakasleak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Argentinako kazetariak
Kategoria:Emakume kazetariak