Vello Salo

Vello Salo (1945 baino lehen Endel Vaher; Lalsi, Viljandiko konderria, 1925eko azaroaren 5a – Tallinn, 2019ko apirilaren 21a) estoniar apaiz katolikoa, teologoa, historialaria, idazlea, itzultzailea eta argitaratzailea izan zen.

 Bizitza 
Vello Salo Viljandiko konderriko Lalsi herrian jaio zen irakasleen familian. Lehen mailako ikasketak Odisteko eta Lalsiko eskoletan egin zituen, eta bigarren mailakoak, berriz, Põltsamaa hirian. 1943an Finlandiako armadan sartu zen eta 1944an Estoniara itzuli zen, Armada Gorriari aurre egiteko armak lortzen saiatuz, baina harrapatu eta Alemaniara eraman zuten. Salok Silesiako guduetan parte hartu zuen. 1954ko maiatzean, exekutatzetik ihes egin zuen Txekian eta Italiara joatea erabaki zuen. Estonian geratu ziren senideak errepresiotik babesteko, Vello Salo izen berria hartu zuen. Hamar herrialdetan bizi izan zen.

1952an filosofia ikasketak amaitu zituen Erromako Unibertsitate Gregorianoan, 1962an teologia kiasketak San Tomas Akinokoaren Unibertsitatean, eta 1964an lizentziatu zen Biblicum institutuan. 1974an Phönizisch-hebräische Wortpaare doktore-tesia defendatu zuen.

Hainbat hezkuntza-erakundetan irakatsi zuen: Mosuleko San Joan apaizgaitegian (1966-1969), Torontoko Unibertsitatean (1976-1991), Metsaülikoolen (1974-2000), Tartuko Unibertsitatean (1993-1994), Estoniako Eliza Metodistako seminario teologikoan (2001-2005) eta San Platon apaizgaitegi ortodoxoan (2003-2006). 1996tik 2005era, Okupazioaren Errepresio Politiken Ikerketa Batzorde Nazionaleko presidentea izan zen, eta 2001az geroztik mezak eman zituen Tallinngo Pirita komentuan. 1962an Maarjamaa argitaletxea sortu zuen, eta bertan 50 idazlan baino gehiago argitaratu ziren.

2019ko apirilaren 21ean hil zen. Hileta maiatzaren 2an egin zen Tallinngo San Karlos elizan, eta Metsakalmistu hilerrian lurperatu zuten.

 Lanak 

 Sariak eta aintzatespenak 

 1980: Kanadako Estoniar Arte Zentroaren H. Johan Fundazioaren Kultur Saria
 1997: Izar Zuriaren Ordena (II. klasea)
 1997: Estoniaren Berpizkunde Saria
 2004: Estoniako Errepublikako Kultura Bikaintasunaren Saria
 2006: Armarri Nazionalaren Ordena (II. klasea)
 2008: protonotario apostolikoa
 2009: Pirita auzoko urteko pertsona
 2010: Estoniako Kultura Fundazio Nazionalaren saria
 2011: Identitate Nazionalaren Saria
 2015: Estoniako Eliza Ebanjeliko Luteranoaren Meritu Gurutzearen Ordena (III. klasea)
 2015: Barne Arazoetarako Ministerioaren Merezimenduaren Zilarrezko Domina
 2017: Helsinkiko Unibertsitateko honoris causa doktorea
 2018: Estoniako Ikasleen Elkarteko ohorezko kidea

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Estoniako katolikoak
Kategoria:Apaiz katolikoak
Kategoria:Estoniako teologoak
Kategoria:Erromatar Eliza Katolikoko teologoak
Kategoria:Estoniako historialariak
Kategoria:Gizon historialariak
Kategoria:Estoniako saiakeragileak
Kategoria:Estonierazko idazleak
Kategoria:XX. mendeko idazleak
Kategoria:XXI. mendeko idazleak
Kategoria:Idazle katolikoak
Kategoria:Estoniako itzultzaileak
Kategoria:Estoniako argitaratzaileak
Kategoria:Estoniako irakasleak
Kategoria:Honoris causa doktoreak
Kategoria:Tallinnen hildakoak