Itziar Galardi Sagardia

Itziar Galardi Sagardia (Oiartzun, 1962ko ekainaren 27a) Ibilbide luzeko euskal militantea, ETAko kide ohia eta preso politikoa izana. Etxerateko liberatua 2002tik 2007ra. 

 Biografia 
Elizalde auzoko Ollokine baserrian sortu zen eta bertan bizitu zen 1981 arte. Ama Ergobiako Maritxu Sagardia izan zen eta aita berriz, Irungo Bentako Felix Galardi. Lau anai-arrebetan gazteena da Itziar.   

Herriko Mesedetako monjen eskolan egin zituen 8. maila arteko ikasketak eta gero BUPekoak Errenteriako ikastolan. Segidan Arte eta Dekorazioko ikasketak egiten ari zela, haurtzain aritu zen eta ondoren lanean hasi zen Akelarre jatetxean.  

Oso gazte murgildu zen ETAko militantzia lanetan eta 19 urterekin atxilotu zuten 1982an.

 Tortura salaketak 
1982ko otsailaren 20an atxilotu zuten Itziar Donostiako Gobernu zibileko komisarian eta 10 egunez (hauetatik 3 edo 4, Madrileko DGSn) eduki zuten inkomunikatua, torturapean. Auzitegi Nazionaletik pasa zutenean ez zuen torturarik salatu, horrelakorik egin zitekeenik ere ez zekielako, baina abokatuarekin hitz egin ondoren jarri zuen salaketa Madrileko Castilla plazako epaitegian. Salaketa ez zen inoiz ikertu eta artxibatua izan zen. Jasandako torturen lekukotasuna leku askotan eman du Itziarrek, azkenekoz Eusko Jaurlaritzako “Giza Eskubide Biktima eta Aniztasun Zuzendaritzan” salaketa sartuta.

 Kartzelaldia 
1982ko otsailaren 20an atxilotu zuten. Espainiako epaitegiak 103 urteko kondena ezarri zion, nahiz eta kartzelan pasa zitekeen urte kopururik handiena 20koa izan. 1997rako hiru laurdenak beteak eduki arren, legeria ez zioten aplikatu eta 20 urteak osorik bete behar izan zituen: Itziar herrira ekimenahttps://www.euskariana.euskadi.eus/euskadibib/eu/media/group/1560448.do 2002ko otsailaren 20an utzi zuten libre. 

Hogei urtean sei kartzela ezagutu zituen, Yeserias, Carabanchel emakumeak, Martutene, Castellon, Zaragoza eta azkena Logroñokoa. Ibilbide horretan kolperik handiena sakabanaketa politikaren ondorioz Martutenera eraman zutenekoa izan zen, presioz beteriko egoera malkar eta bakartian igaro behar izan zuenekoa. (Oiartzun 2002 urtekaria. 18-19 orr)https://web.archive.org/web/20250415094811/https://www.euskariana.euskadi.eus/euskadibib/eu/media/group/1560454.do 

Martuteneko egonaldia kenduta eta Zaragozako hasierakoa kenduta ere, gainontzeko kartzela guztietan lagunekin egon zen.

 Kartzelan ere militante 
Bi eremutan esku hartzen zuen. Kartzela barruko bizi-baldintzen urraketen aurka aritzea zen bat eta bestea politikoagoa, Euskal Herriko dinamikan txertatzen zena. Kartzela barruko bizi-baldintzen urraketak maiz gertatzen ziren, izan komunikazioekin sortzen zirenak, bizi-baldintzen murrizketak ezartzen zituztenean, beharrezko osasun asistentzia falta zutelako edota beste hainbat arazorengatik, espetxeko eskubideak lortzeko borrokaldi asko egitea tokatu zitzaion. Aparte geratzen ziren borroka politikoak, Euskal Herrian egiten zirenekin batera, euren ekarpena eginez burutzen zituztenak. Lehenengoa PSOEk gobernua irabazi zuenean burutu zuten. Hilabeteko gose greba egin zuten euskal presoen kaleratzea eta amnistia eskatzeko. Euskal Herrian gertatzen zen guztia jarraitzen zuten kartzela barrutik, bisitak, gutunak eta egunkarien bitartez. Eguneroko lana prentsa irakurtzea zuten eta segidan azterketa politikoa egitea taldean. Erresistentziako militantzia zen eurak egiten zutena.

 Kalean aske eta konpromiso politikoa  
2002an kaleratu zuten Itziar Galardi. Herrian lurra hartzeko laguntza handia izan zuen, bai familiaren aldetik eta baita lagunen aldetik ere. Beretzat lortu ez ziren legezko betebeharren alde lanean jarri zen berehala eta segidan konprometitu zen Etxerat, Euskal Preso eta Iheslari Politikoen Senide eta Lagunen Elkartearekin. Etxerateko liberatua izan zen 2002tik 2007ra. Garaiak halakoak, lan asko egitea tokatu zitzaion. Senideen asistentzia, autobus zein furgonetekin bidaien antolaketak, senideekin harremanak, espetxean gertatzen ziren arazoen konpontzeak... etab. luzea.  

“Euskal Memoria Fundazioan” urte bete egon zen lanean, euskal gatazkaren bueltan gertatutako memoria jasotzen eta bazkideak bilatzen. 

José María Sagarduy, "Gatza", euskal presoaren alde egiteagatik prozesatua izan zen, 2010ean egindako epaiketan libre geratu bazen ere. Murillo magistratuak zuzendutako epaiketan gaztelaniaz hitz egitera behartua izan zen itzultzaile egokirik jarri ez ziotelako.
2011-2015 Gipuzkoako Foru Aldundian jardun zuen lanean Martin Garitano, Diputatu Nagusiaren idazkari pertsonalaren postuan. 

EPPK, Euskal Preso Politikoen Kolektiboko ordezkari gisa ekitaldi ugarietan parte hartu izan du, tartean:

 2004. Euskal presoen izaera politikoa aldarrikatuz, Donostian burututako Nazioarteko Lehen Konferentzian. 
 2006. Karlin Sanchiz, Itziar Aizpurua eta Mikel Kortarekin batera 1977ko amnistia ezbaian, Belodromoko ekitaldi nagusiaren atarian. 
 2007. Mikel Kortarekin batera agerraldi publikoan, Anoetako belodromoan egingo zen ekitaldira deituz. 
 2007. “Zaharrak berri edo Euskal Herri berria” iritzi artikulua, Joxan Agirre eta Fernando Arburuarekin batera. 
 2009. Jon Anzaren desagerketa eta heriotza. Une gogorrak izan ziren Itziarrentzat. Komandoko kidea izateaz gain, laguna zuen Jon eta biziki inplikatu zen beraren alde burututako ekimenetan, tartean “Non da Jon” lelopean 2013ko irailaren 13an egindako manifestazioan. 
ezkerrera|thumb|221x221px|Trama-Dramen-Begiradak. Itziarren sorkuntza. 2023
2011. Gernikako Akordioarekin bat egiteko erabakian.
 2012. Euskal Herriko eta nazioarteko eragile politikoekin harremanetan jartzeko eta presoentzako irtenbidea bilatzen saiatzeko eratu zen taldeko partaide izan zen.
 2016. “Etxerako bidean presoen erabakiak babesteko adierazpena”ren sinatzailetakoa izan zen. 

Ander Iriartek zuzendutako Echevarriatik Etxabarriara pelikulan parte hartu zuen bere testigantza eta pentsamendua azalduz.  

Itziarrek ongi frogatu du adinean aurrera joateak eta emakumea izateak zenbat zailtzen duen lanerako bidea. Langabezia zer den badaki, langabeziari aurre egitea badakien bezala. Hasierako lanbidera bueltatu zen denboraldi batean, ostalaritzan lana eginez. 2023tik herriko taxi-busa publikoko gidari lanak egiten ditu. Espetxean mamitutako arte-sorkuntza zaletasunarekin jarraitzen du, izan bakar lanak edo talde giroan sortutakoak.
 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Oiartzuarrak
Kategoria:Euskal Herriko gatazkan torturatuak
Kategoria:Euskal preso politikoak
Kategoria:Etakideak
Kategoria:Emakume ekintzaileak