Fosforita

FosforitaEuskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2009] eta Elhuyar Hiztegia mineral fosfatatu asko dituen arroka sedimentario ez-detritikoa da. Fosfatoen edukia, gutxienez, %15 eta %20 artekoa da, eta igoera handia da %0,2 baino gutxiago duen harri sedimentario tipiko batekin alderatuta.Blatt, Harvey and Robert J. Tracy, Petrology, u ni , 1996, 2nd ed. pp. 345–349 ISBN 0-7167-2438-3 Fosfatoa fluorapatita (Ca5(PO4)3F) gisa agertzen da, masa kriptokristalinoetan ohikoa (ale-tamainak < 1 μm). Hidroxiapatita (Ca5(PO4)3OH) moduan ere agertzen da, askotan animalia ornodunen hezurren bidez disolbatzen dena. Arroka igneoetan eta metamorfikoetan ere disolbatuta daude. Askotan fosforita-metaketak geruza zabaletan ematen dira, eta geruza horiek lurrazalaren hamarnaka mila kilometro koadro estaltzen dituzte.C.Michael Hogan. 2011. Phosphate. Encyclopedia of Earth. Topic ed. Andy Jorgensen. Ed.-in-Chief C.J.Cleveland. National Council for Science and the Environment. Washington DC

Kareharriek eta eskistoek maiz izaten dituzte fosfatoak. Fosfatotan aberatsak diren arroka sedimentarioak marroiak edo beltzak izan daitezke, eta zentimetro bateko lodierako xafletatik metro batzuetako lodierako geruzetara doaz. Azken aukera horretan, arroka fosfatatuak ez ezik, lutitak, silexa, kareharria, dolomiak eta, batzuetan, hareharriak ere izaten dira. Geruza horiek ale fineko kareharrien egitura eta egitura berberak dituzte, eta fosfatoek karbonatutako mineralen ordezkapen diagenetikoak egin ditzakete. Peloide, ooide, fosil eta klastoz ere osatuta egon daitezke. Fosforita batzuk oso txikiak dira eta ez dute testura pikortsurik.

Proterozoikoko fosforitak daude, baina ohikoagoak dira paleozoikoan eta zenozoikoko sedimentuetan. Zenbait aztarnategik 420 metroko lodiera eta 350 000 km²-ko azalera dute. Frantzian, Belgikan, Espainian, Marokon, Tunisian eta Aljerian meategiak daude.Klein, Cornelis and Cornelius S. Hurlbut, Jr., Manual of Mineralogy, Wiley, 1985, 20th ed., p. 360, ISBN 0-471-80580-7

 Arroka sedimetario fosfatatuen sailkapena 
 Primitiboa: Bioturbaziorik gertatu ez denean gertatzen da, hau da, sedimentu fosfatatuak ez direnean aldatzen.Middleton V. Gerald, 2003 Encyclopedia of Earth Sciences series. Encyclopedia of Sediment and Sedimentary Rocks. Kluwer Academic Publishers. Dordrect, Boston, London. pp 131, 727, 519–524.
 Kondentsatua: partikula fosfatatuak, laminak eta oheak kontzentratu direnean. Erauzketa- eta bioturbazio-prozesuek mesede egiten diote horri.
 Aloktonoa: fluxu turbulenteek mugitu eta jalkitako partikula fosfatatuak dira.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Arroka sedimentarioak
Kategoria:Geologia ekonomikoa
Kategoria:Fosfatoak
Kategoria:Mineral industrialak