Nuez

Nuez, Trabazos udalerriko herria da, Zamorako probintziako Aliste eskualdekoa, Gaztela eta Leonen.  

Bertako paisaiari dagokionez, landaretza oparoko paraje paregabeak nabarmentzen dira, ibaiaren hezetasunak eta freskotasunak, ibaiertzek eta geografian zehar sakabanatzen diren iturriek sortuak. Iturri ezagunenetako batzuk «La Grande» edo «Romana» eta «Ricasenda» dira; azken hori izen bera duen plazan dago. Bertako bizilagunek historikoki bertako baliabide hidriko ugariak baliatu dituzte, bertako baratzeak ureztatzeko eta irin-errota ugariak ehotzeko indar gisa erabiliz, eta horietatik gordetzen dira «El Ujo» eta «Fillival» errotak. Berrikiago, eta aisialdirako, ibai-hondartza bat prestatu da Manzanas ibaian. 

 Kokapena 
Zamorako probintziaren mendebaldean dago Nuez de Aliste, Aliste eskualdean, eta Portugalekin egiten du muga; zehazki, Trás-os-Montes eskualdearekin. Eskualde horretatik banatzen du Manzanas ibaiak. Nuez Trabazosetik 5 km-ra dago, Manzanas ibaiak Portugalekin muga egiten du, Quintanilharen aurrean. Eremu hori Zamorano-Salmantina itsaslabarraren mendebaldeko ertzean dago, Sugearen mendilerrotik gertu.

 Historia 
ezkerrera|thumb|William Dartonek 1813an egindako "A new map of Spain and Portugal dived into their rective kingdoms and provinces" maparen xehetasuna, non Nues bezala idatzitako Nuez ikus daitekeen.
Petroglifoak aurkitu dira Pedra Beneita aldean, Portugaleko mugatik oso gertu eta El Pedroso arte eskematikoa duen aztarnategitik gertu. Interpretazio zaileko sinbolo ugari (serpentiformeak, zirkuliformeak, uhinak...) erabiltzen dituen granito-azaleratze bat da. Edonola ere, «Balazten gaztelua»ren kastroa egoteak, non zepak, zeramika prerromatar eta erromatarraren hondarrak eta burdinazko tresnak eta txanponak aurkitu baitziren, Nuezko lurraldean erromatarren aurretik eta erromatarren ondoren giza-presentzia egon izana adierazten du.

Geroago, Erdi Aroan, Leongo Erresuman integratuta egon zen, baina horrek ez zuen eragotzi Leongo eta Portugalgo erresumen artean nolabaiteko gatazka egotea XII. eta XIII. mendeetan, mugaren alde horren kontrola zela eta.

Aro Garaikidean, egungo espainiako probintziak 1833an sortu zirenean, Nuez, udalerri independente gisa oraindik, Zamorako probintziari atxiki zitzaion, Leongo Eskualdearen barruan, eta probintzia horrek, garai hartako Espainiako eskualde guztiek bezala, ez zuen eskumen administratiborik. Urte bat geroago, Alcañizeseko barruti judizialean sartu zen. Era berean, 1850 inguruan, Nuezek udalerri izaera galdu zuen, Trabazosekoan integratzera pasatuz.

1983an, Alcañiceseko partidoa ezabatu ondoren, Zamorako Barruti Judizialean sartu zituzten Nuez eta udalerriko gainerako herriak. 1978ko konstituzioaren ondoren, Nuez Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoko parte izatera pasa zen 1983an, Zamorako probintziako udalerri gisa.

 Ondarea 
Hiru ermita izan zituen (La Cruz, Magdalena eta San Fabian), ospitale bat eta fraideen monasterio bat, Figueruela de Abajokoan izan zena bezala, Moreruela de Tábarako monjeena zena.

Hiru kastro ditu, horietako bat Peñalamora izenekoa, gotorleku mairua izan omen zelako. Beste bat Manzanas ibaiaren mendebaldean dago, eta harresia eta sarrerako atea mantentzen ditu. Eta bestea iparraldean dago, Carbajostuertoseko errekastoa pasata, Lizarren gaztelua deitzen diotena.

Hirigunean, aipagarria da Alistango arkitekturaren estilo tradizionalean eraikitako eraikin ugari kontserbatzen direla. Bere higiezinetatik nabarmenena La Asunción eliza da. Abuztuaren hamabosta dute jai nagusi, baina bertako bizilagunek ere bereziki bizi dute Aste Santua.

 Ingurune naturala 
Manzanas ibaiak, mugaz gaindiko izaera izateaz gain, habitat garrantzitsua du ibaiertzetan, eta, horren ondorioz, Espainiako aldea Interes Komunitarioko Leku izendatu dute, «Manzanas Ibaiaren Erriberak eta Iturburuak» izenarekin. Errekonozimendu horren arrazoia da ibaiertzak babestu behar direla, fauna basati askotarikoaren habitata delako, espezie enblematikoekin, hala nola otsoak, orkatzak, oreinak, basurdeak eta ekosistema pribilegiatu horretaz gozatzen duten hegazti, anfibio eta arrainen dibertsitatearekin. Duela gutxi, bi ibilbide turistiko sortu eta seinaleztatu dira, gozatzeko aukera ematen dutenak: bata, Nuezetik ibairaino, eta bestea, erreketara doana.

Era berean, Manzanas ibaian bertan nazioarteko ibai-hondartza bat sortu da, Nuez eta Quintanilha herrietakoa. Alde espainiarra La Chanera izeneko lur-eremuan kokatzen da. Bertan, aisialdi-gune bat dago, harrizko presa natural zahar batekin. Uretatik behera, hondartzari itsatsita, hondartza prestatu ohi da horretarako ekarritako harearekin, neguan ibaiko uholdeek eramaten baitute.

Landarediari dagokionez, Nuezen ibaiertzak nabarmentzen dira, landaretza ugarikoak eta iturri ugarikoak, hamalau errotei lana ematen zietenak, nahiz eta gaur egun bi bakarrik funtzionatzen duten.

 Erreferentziak 

 Erreferentziak 

Kategoria:Zamorako herriak