Rachel Lloyd

Rachel Lloyd (Flushing, Ohio, AEB, 1839ko urtarrilaren 26a- Beverly, New Jersey, AEB, 1900ko martxoaren 7a) estatubatuar kimikaria izan zen, azukre-erremolatxaren (Beta vulgaris) kimika eta nekazaritza aztertu zituena. Harvardeko Udako Eskolan ikasi zuen eta Zuricheko Unibertsitatean lortu zuen doktoretza 1886an. Kimikako doktoretza lortu zuen lehen emakume estatubatuarra izan zen, eta bere lana kimikako aldizkari garrantzitsu batean argitaratu zuen lehen emakumea.

Lloyd kimikako irakasle eta Nebraska-Lincolneko Unibertsitateko kimika saileko buru izan zen. Azukre-erremolatxaren sakarosa kontzentrazioa zehazteko egin zuen lana lagungarria izan zen Nebraskan azukre-industria komertziala ezartzeko. 1891n, Amerikako Kimika Elkarteko kide gisa onartu zuten lehen emakumea izan zen. 2014ko urriaren 1ean, Sozietateak Monumentu Kimiko Historiko Nazional izendatu zuen Nebraska-Lincoln Unibertsitatean kimikari egindako ikerketa eta ekarpen profesionalak.

 Bizitza 
Rachel Abbie Lloyd (ezkongabea Holloway) Flushingen, Ohio, jaio zen. Bere gurasoak Robert Smith Halloway eta Abigail Taber kuakeroak ziren. Gurasoak irakasleak ziren, aita Ohioko Smyrna-n postako zuzendari bihurtu zen arte. Lloydek ama galdu zuen bost urte zituenean, eta aita, berriz, berak 12 urte zituenean hil zen. Bere hiru nebak ere haurtzaroan hil ziren. Aitaren bigarren emazteak hazi zuen. 13 urte zituela, Holloway Flushing-eko (Ohio) Friends School-en hasi zen, eta Westtown School-en jarraitu zuen bere hezkuntza, West Chester-en (Pennsylvania). 

 Lan ibilbidea 
Azken eskola-urtea Margaret Robinson andereñoen eskolan egin zuen, eta irakasten ere hantxe hasi zen.

Robinson Eskolan zegoela, Franklin Lloyd ezagutu zuen, Powers eta Weightmango kimikari bat. 1859ko maiatzaren 11n, 20 urte zituela, Rachel eta Franklin ezkondu egin ziren. Lloydek adierazi zuen Franklinek laborategi kimiko bat zuela etxean, eta horrek erraztu egin ziola ikerketa-arlo horrekiko interesa. 1863an, bikotea Bangor Townshipera joan zen bizitzera, Bay konderrira (Michigan). Franklinek zerrategi bat, gatzaga bat eta zurezko merkatarientzako upel-fabrika bat kudeatu zituen Filadelfian. Bikoteak bi seme-alaba izan zituen: Fannie Lloyd (1860), garuneko gaixotasun baten ondorioz hil zena, eta William C. Lloyd (1865) ikteriziaz hil zena.

Franklin Lloyd ere 1865ean hil zen, William hil eta gutxira. Rachel Lloydek  diru-kopuru bat jaso zuen oinordetzan, eta 1867 eta 1872 artean Europan zehar bidaiatzeko erabili zuen erreumatismorako eta neuralgiarako laguntza medikoaren bila. Hala ere, zailtasun finantzarioek Ameriketako Estatu Batuetara lan bila itzultzera behartu zuten. Lloydek Chestnut Street Female Seminaryko zientzia-irakasle gisa lan egin zuen denboraldi batez, kimikarekiko interesari formalki heltzeko erabakia hartu baino lehen.

1875 eta 1883 artean, Lloyd kimikako zazpi ikastarotara joan zen eta botanikako zenbait ikastaro ikuskatu zituen Harvardeko Udako Eskolan. Charles F-rekin ikerketak egin zituen. Mabery eta 1881ean Estatu Batuetako Arte eta Zientzien Akademiaren Aktetan eta American Chemical Journal egunkarian argitaratu zituen bere ikerketak. Horixe izan zen emakume batek aldizkari zientifiko garrantzitsu batean artikulu kimiko bat argitaratu zuen lehen aldia. Bere ikerketarekin jarraitu zuen eta 1881 eta 1884 urteen artean argitaratutako hiru artikuluren egilekidea izan zen. Lloyd horietan, Rachel Bodley ezagutu zuen, gero Amerikako Kimika Elkarteko kide izan  zena, eta, 1880an, Hudson Henry Nicholson, Nebraskako Unibertsitateko lankide izan zuena. Lloydek irakasten jarraitu zuen, baita Kentuckyko Louisvilleko Emakumeentzako Farmazia Eskolan ere.

1884an, Lloyd Zuricheko Unibertsitatean matrikulatu zen. Garai hartan, emakumeei kimikako doktoretza lortzeko aukera ematen zien erakunde bakarra zen. Lloydek 1886an lortu zuen doktoretza, 48 urte zituela, eta kimikako doktoretza  jaso zuen lehen emakume estatubatuarra izan zen. Bere doktore tesia fenolak amina aromatiko bihurtzeari buruzkoa izan zen, August Viktor Merz irakaslearen zuzendaritzapean. Denbora horretan, azukre-erremolatxaren industrian ere interesatu zen.

 Irakaskuntza 
Lloyd bere lehen hezkuntza amaitu eta berehala hasi zen irakasten Miss Margaret Robinsonen Andereñoentzako Eskolan. Hurrengo irakasle postua Chestnut Street Emakumezkoen Seminarioan izan zuen 1873an, non kimika irakatsi zuen Europan zehar egindako bidaien ondoren. Ikasle garaian, Lloydek beste hezkuntza erakunde batzuetan ere postu ugari bete zituen. 1880an, Lloyd New Yorkeko Clifton Springseko neskentzako Foster Eskolako zuzendari gisa aritu zen. Ondoren, kimika-irakasle gisa lan egin zuen, bai L Hampton College for Women erakundean, bai Louisvilleko Emakumeentzako Farmazia Eskolan.Lloydek denboraldi labur batez lan egin zuen Zientzia Eskola Normalean eta Londresko Meategien Errege Eskolan, 1887an Nebraskako Unibertsitateko fakultatean sartu aurretik. 1894an, Lloyd zientzia-irakasle bihurtu zen Hillside Home Schoolen, Spring Greenen, Wisconsinen.

 Nebraskako Unibertsitatea 
1887an, Nebraskako Unibertsitateak Lloyd kimika analitikoko irakasle elkartu izendatu zuen, Hudson Henry Nicholson saileko zuzendariarekin bat egiteko, kimika sail berriko bigarren ikertzaile gisa. Lloydek programan izena ematera animatu zituen gizon zein emakume gazteak, eta, bere agintaldian, Amerikako Kimika Elkarteko Nebraskako atalak beste edozein sekziok baino emakume parte-hartzaile gehiago izan zituen. 1888 eta 1915 artean, kimikako 46 ikasleetatik 10 emakumeak ziren.

Lloyden eragin zientifikoa azukre-erremolatxan azukreei buruz egin zituen ikerketa aitzindarietan oinarritu zen, Nebraskako Nekazaritzako Estazio Esperimentaletako sakarometroa bezalako teknika analitikoak erabiliz. Lloyd-en ikerketek azukre-erremolatxa probatzeko partzelak erabili zituzten Nebraskako hainbat lekutan. Azukre-erremolatxan azukrea ekoizteari buruz egin zituen txosten zientifikoak 1890ean agertu ziren lehen aldiz, XIX. mendearen azken zatian azukre-erremolatxaren laborantzaren bideragarritasun ekonomikoa ezartzen lagunduz, Nebraskako nekazarientzat funtsezkoa izan zena. Lindblomen arabera, Nebraskako azukre produkzioa 736.000 libratik 8.378.000 librara igo zen bost urtean soilik. Lloyd eta Nicholsonen lanaren emaitzen ondorioz, inbertitzaileek Estatu Batuetako hirugarren azukre findegia ireki zuten Nebraskan. Mendebalde Ertaineko lehen findegia ere izan zen.

Lloyd 1888an bihurtu zen irakasle titular eta 1892an departamenduko buru, Nicholson Europan zegoen bitartean. Hala ere, uda hartan paralisi partziala izan zuen. 1894ra arte jarraitu zuen irakasten, osasun arazoengatik dimisioa eman zuen arte. Hil ondoren, Charles E. Bessey bitarteko errektoreak hauxe adierazi zuen Nebraskako Unibertsitatean, oroitzapenezko hitzaldi batean: «Kimikari bikaina ez ezik, maistra handia ere izan zen eta, hori baino gehiago, ikasleen kontseilari eta aholkulari maitea izan zen». Asmo hori indartu egin zen Argazkilaritza Klubean eta Klub Zientifikoan parte hartu zuelako, eta horien bidez konektatzen zuen ikasleekin.

Bere azken zazpi urteetan Filadelfia inguruan bizi izan zen, Pennsylvanian, bere lagun eta senideengandik gertuago egoteko. Lloyd 1900eko martxoaren 7an hil zen, Beverlyn, New Jerseyn, bihotzeko gutxiegitasun baten ondorioz, eta bere senarrarekin eta seme-alabekin lurperatu zuten Laurel Hill hilerrian, Filadelfian.

 Aintzatespenak 
Bere ibilbide profesionalean zehar, Lloyd klub, elkarte eta elkarte profesional ugaritako kidea izan zen. Bere kidetza garrantzitsuenak Zientziaren Aurrerapenerako Estatu Batuetako Elkartean, Emakumearen Aurrerapenerako Elkartean eta Estatu Batuetako Kimika Elkartean izan ziren. Lloyd erakunde/klub hauetako kidea ere izan zen: Alemaniako Kimika Elkartea, Ingalaterrako Kimika Elkartea, Zientzia Aurreratzeko Estatu Batuetako Elkartea, Browning Kluba, Nebraskako Zientzia Akademia eta Emakumeen Sufragioaren aldeko Estatu Batuetako Elkarte Nazionala. Lloydek Hayden Art Club sortzen lagundu zuen, Sheldon Arte Museoaren aurrekoa izan zena.

 Legatua 
2014ko maiatzean, Nebraska Lincoln Unibertsitatean denboraren kapsula bat ireki zuten. Kapsula, lehenago kimika departamendua zuen eraikinaren angeluko harritik etorri zen, 1916an bertan jarria izan zena. Kapsula hasieran ahaztuta zegoen, baina kimikako irakasle batek Rachel Lloydi buruzko informazioa bilatzen ari zela kapsulari buruzko egunkari-artikulu bat aurkitu zuenean aurkitu zuten. Kapsulak bere ehorzketaren garaiko egunkariak, une hartan eskolan gertatzen zenari buruzko informazioa, kimika saileko kideen argazkiak eta 1916an zen bezalako kimika sailarekin erlazionatutako beste elementu batzuk zituen. Argazki horietan Lloyden bereizmen handiko argazki bat dago, askotan bere bizitzari eta obrari buruzko artikuluetan erabiltzen dena. Esan liteke kapsularen elementurik garrantzitsuena Lloyden biografia bat zela, "In Memoriam: Rachel Lloyd, Ph.D." Liburua bere koinatuak, Clement Lloydek, idatzi zuen eta beste inon aurkitzen ez zen bere bizitzari buruzko informazioa zekarren.

2014ko urriaren 1ean, Estatu Batuetako Kimika Elkarteak Monumentu Kimiko Historiko Nazional izendatu zuen Nebraska-Lincoln Unibertsitatean kimikari egindako ikerketa eta ekarpen profesionalak.

 Argitaratutako lanak 

 Conversion of some Homologues of Phenol into Primary and Secondary Amines, Journal of the Chemical Society, Volume 56, 1889
 Experiments in the Culture of the Sugar Beet in Nebraska, Nebraskako Unibertsitatea, Agricultural Experimental Station of Nebraska, 1890

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Rachel Loyden hilobia

Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako kimikariak
Kategoria:Emakume kimikariak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako irakasleak
Kategoria:Emakume irakasleak