Matraka (musika tresna)

Matraka edo mailuak perkusio-tresna bat da (normalean zurez egina), Erdi Aroan kanpaiak ordezkatu zituena, eta Aste Santuan ere erabili izan dena. Ez da nahastu behar antzekoa den karrakarekin.

 Jatorria 
alt=Matraka|thumb|288x288px|Matraka - mailuak
Matraka oso zaharra da. Erdi Arotik datoz, eskuz egiten ziren garaitik. Musika-tresna honek konnotazio erlijiosoa izan du, elizetan erabiltzen zelako mezetako kanpaien ordez. Era berean, herriari zerbait garrantzitsua iragartzeko erabiltzen zen, adibidez, ekitaldi bat emateko, mezu bat, sute bat dagoela abisatzeko edo etxeratze ukituak adierazteko. Eguneko denbora bat markatzeko ere erabiltzen zen, adibidez, gauaren etorrera. Honekin esan dezakegu, garai horretan hasi zen instrumentu komunitarioagoa izaten. Gainera, antzinean, matraka ahal zuen izan lau mailu.

Aste Santuan erabiltzen zen kanpaien ordezkapen bezela, ostegun eta ostiral santuan kanpaiak erabiltzea debekatuta zegoelako.

Konnotazio erlijiosoa dauzkaten gain, matraka oso tresna herrikoia izan zela ere esan daiteke. Jendeak, beste perkusio instrumentu batzuk egin beharrean, danborrak edo kanpaiak bezalakoak, egur asko biltzea erabaki zuen mailuak egiteko, batez ere eraikitzeko oso erraza zelako..

 Erabilera 
Matraka tamaina ertaineko taula bat da, egurrezko bi pilarek ondo lotutako mailu bat edo bi dituena.

Erraz erabiltzen da. Taula bertikalki eutsi behar da, mailua taularen behealdean egon dadin. Gero, taula goitik behera mugitu behar da, mailuak taularen goiko eta beheko aldeak konstante emateko. Bi mailuko matraka modu berean erabiltzen da, baina astunagoa da eusteko.

Askotan, tresna hau bara batekin etortzen da hortik eusteko, eta horrek erabiltzeko errazago egiten du. Normalean matraka txikia denean gertatzen da hori.

 Gaur egun 
Matrakaren erabilera asko murriztu bada ere, gaur egun Aste Santuan entzun dezakegu, adibidez, Isabenako Rodako katedralean, Zaragozako San Pablo elizan edo Alacanteko San Bartolome elizan. Bertan, oso egoera onean dagoen matraka bat aurki dezakegu, gaur egun Aste Santuko egunetan bakarrik erabiltzen dena.

Jai herrikoietan, Euskal Herrian, matrakak ere entzun daitezke. Euskal kulturan nortasun tresnatzat hartzen delako.

Musika tresna honek musika eskoletan ere ikus daiteke, eta haur askok erabiltzen ikasten dute, nahiz eta haur-matraka ez izan hain astuna, txikiagoa delako eta egur arinagoarekin eginda dagoelako.

Bere eraikuntzan oinarrituta, egurrezkoa izaten jarraitzen du eta eraikitzeko erraza da. Horrez gain, jende askok jaialdietarako material birziklatuekin matrakak eraikitzen dute, inauterietan batez ere. 

 Erreferentziak