Sônia Guajajara

Sônia Bone de Souza Silva Santos, Sônia Bone Guajararen izen zibila (Arariboia Lurralde Indigena, Maranhão, 1974ko martxoaren 6a) Brasilgo buruzagi indigena da.  2015ean Kultura Merezimenduaren Ordena jaso zuen. 2022an, Time aldizkariak munduko 100 pertsona garrantzitsuenetako bat bezala izendatu zuen.

Luiz Inacio Lula da Silvaren hirugarren aldi presidentzialean, Herri Indigenen Ministerioaren arduraduna da.

 Biografia 
Guraso analfabeto eta hiru seme-alabaren alaba, Guajajara mugimendu indigenaren aurpegi ospetsuenetako bat da nazioartean. 10 urterekin jaioterria utzi zuen Imperatriz hirira ikastera joateko, eta han familia etxeetan lan egiten zuen etxebizitzaren truke. Hamabost urterekin, gurasoen nahiaren kontra, Minas Gerais-era joan zen batxilergoa ikastera. Eskola amaitu ondoren, Maranhãora itzuli zen eta Literatura eta Erizaintza ikasi zuen Maranhãoko Estatuko Unibertsitatean (UEMA). Bere bi tituluez gain, Guajajarak Hezkuntza Bereziko graduondokoa egin zuen.
 Ibilbide politikoa 
Okupazio eta protestetako militantzia Maranhãoko (COAPIMA) herri indigenen erakunde eta artikulazioen koordinazioan hasi zen, eta Brasilgo Herri Indigenen Artikulazioaren (APIB) koordinazio exekutibora eraman zuen. Horren aurretik, Brasilgo Amazoniako Erakunde Indigenen Koordinaziotik (COIAB) igaro zen.

2000 eta 2011 artean, Guajajara Langileen Alderdiko (PT) kidea izan zen eta 2011n Sozialismo eta Askatasunaren Alderdian (PSOL) sartu zen.

2017an, Alicia Keysek, gizarteko hainbat kausarekin konprometitutako artistak, bere espazioa utzi zuen Rock in Rioko agertoki nagusian, Sonia Guajajara lider indigenak Amazoniako lur-mugapenagatik berba egin zezan. Une horretan, publikoak txalotu egin zuen "Fora Temer! " esan zuenean. Hitzaldia Kill Your Mama abestiaren exekuzioan eman zen. Abesti horrek ingurumenaren suntsiketa jorratzen du, hain zuzen ere.

2017ko azaroaren 31n, Sônia Guajajara Sozialismo eta Askatasunaren Alderdiaren (PSOL) sektore ekosozialistak errepublikako presidentetzarako aurre-hautagai gisa aurkeztu zuen 518anosdepois.com gunean, "Por una candidatura indigena, anticapitalista y ecosocialista" manifestuaren bidez. Bertan, Brasilen kolonizazio europarraren 518 urteak aipatzen ziren.

2018ko otsailaren 3an, Sonia Guajajara Guilherme Boulos, MTSTko liderra, buru zuen zerrendan jarri zuten, errepublikako presidenteordearen aurrehautagaitza gisa, errepublikako presidentziarako jatorri indigena zuen lehenengo aurrekandidatan bilakatuz. Boulos/Sônia zerrendak 10. postua lortu zuen presidentetzarako hauteskundeen lehen itzulian, 617.122 botorekin, boto baliodunen %0,58.

2019an, Guajajarak Jornada Sangue Indígena No Drop a Menos zuzendu zuen. Brasilen eta Europako beste 12 herrialdetan zehar ibili zen Bolsonaroren gobernuan indigenen eskubideen desegitea salatzeko.

Sonia Guajajarak NBEko Giza Eskubideen Kontseiluan ahotsa du , eta dagoeneko salaketak eraman ditu Klimaren Munduko Konferentzietara (COP) eta Europako Parlamentura.

2022ko martxoaren 22an, Guajajara São Paulo estatuko diputatu federal kargurako aurre-hautagai gisa baieztatu zuten urte horretako hauteskunde legegileetan. Urte bereko urriaren 3an, São Paulo estatuko diputatu federal hautatu zuten lehen indigena izan zen. 156.966 botorekin aukeratu zuten.

2024an, Sônia Guajajarak 335 urtez Danimarkako Museo Nazionalean egon zen Tupinambá Mantua itzultzeko ekitaldi ofizialean parte hartu zuen.

2023ko urtarriletik, herrialdearen historiako lehen ministerio indigenaren buru da.

 Sariak eta aintzatespenak 
 2015 - Kultura Merezimenduaren Ordena, Kultura Ministerioak (Minc) emana.
 2015 - Urtarrilaren 18ko Domina, Padre Josimo, Herritartasuna Sustatzeko eta Giza Eskubideen Defentsarako Zentroak emandakoa.
 2015 - Merezimenduaren Ohorezko Domina Maranhãoko Estatuko Gobernuaren eskutik.
 2019 - Amazoniako Giza Eskubideen eta Askatasunaren João Canuto Saria, Giza Eskubideen Mugimenduak (MHuD) emana.
 2019 - Packard Saria, Natura Kontserbatzeko Nazioarteko Batasuneko Eremu Babestuen Munduko Batzordeak emana.
 2020 - Letelier-Moffitt Giza Eskubideen Saria Brasilgo Herri Indigenen Artikulazioaren izenean (Apib), "Indigenous Blood: No Drop More" ibilbidea aitortzeko.
 2022 - Time 100 - Aitzindariak kategoria, Time aldizkariak saritua.
 2023 - 100 emakume (BBC) Saria.
 2023 - Rio Branco Ordenaren Gurutze Handia.
 2024 - Rio de Janeiroko Estatuko Unibertsitatean (UERJ) Honoris Causa doktorea.
 2024 - Giza eskubideen Joan Alsina Saria.
 2024 - NBEko Lurreko Txapeldunak Saria.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Povos indígenas do Brasil
 Movimento indígena no Brasil
 Guajajaras
 Zezico Guajajara

 Kanpo estekak 

Kategoria:100 Emakume (BBC)
Kategoria:Brasilgo ekologistak
Kategoria:Giza eskubideen aldeko ekintzaileak
Kategoria:Indigenen eskubideen aldeko ekintzaileak
Kategoria:Emakume aktibistak
Kategoria:Emakume politikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume erizainak
Kategoria:Emakume ekologistak