Catherine Clarke Fenselau

Catherine Clarke Fenselau (1939ko apirilaren 15a) estatubatuar zientzialaria da, Ameriketako Estatu Batuetako Medikuntza Fakultate batean trebatutako lehen masa-espektrometrista izan zen eta 1968an Johns Hopkins Medikuntza Eskolan sartu zen. Masa-espektrometriako aplikazio biomedikoetan espezializatu zen. Kimika bioanalitikoaren arloan nabarmendu den zientzialaria da, biomolekulak aztertzeko masa-espektrometria erabiltzen duelako.

 Bizitza 
Catherine Lee Clarke 1939ko apirilaren 15ean jaio zen, Yorken, Nebraskan. Bryn Mawr College-n graduatu zen 1961ean, kimikako lizentziatura batekin. 

Ph.D.( doktoretza ) bat jaso zuen kimika organikoan 1965ean, Stanfordeko Unibertsitatean, Carl Djerassirekin lanean. Eremu gisa, une horretan masa organikoen espektrometria berria zen, eta industria farmazeutikorako eragin potentziala zuen. Masa espektrometroa molekula botaniko txikien egiturak aztertzeko tresna berria zen. Djerassiren laborategiak molekulen ionizazio elektronikoa aztertu zuen, eta oinarrizko mekanismoak aztertu zituen, hala nola hidrogenoaren zatiketa eta transferentzia. Bere tesi ikerketarako, Catherinek aminen deuterioarekin, alkoholekin, esterrekin eta amidekin markatutako antzekotasun batzuk egin zituen.

1965 eta 1966an doktoretza ondoko postuetan egon zen, Kaliforniako Unibertsitateko (Berkeley) American Association of University Women unibertsitateko beka batekin ikasten, Melvin Calvinekin. 1967an NASAren Zientzia Espazialen Laborategian lan egin zuen Melvin Calvin eta A. L. Burlingamerekin.  Calvineko laborategia ilargiko arroken laginen analisian erabiltzeko metodoak garatzen ari zen. Berak deskribatu zuen analisi-teknika bat ilargi-harrietako lipidoen laginak prestatzeko, benetako ilargi-laginak probarako prest egon aurretik.

Lehenik, Allan H. Fenselaurekin ezkondu zen, eta bi seme-alaba izan zituen: Thomas eta Andrew, eta, ondoren, Robert J. Cotter. 

 Johns Hopkins School of Medicine 
Johns Hopkins Unibertsitateko Farmakologia Departamentuko masa-espektrometriako laborategira 1968an batu zenean, Clarke izan zen medikuntzako fakultate batera batu zen lehen masa-espektroskopista gaitua. Iritsi zenean, Johns Hopkinsek ez zuen masa-espektrometrorik. Fenselauk Osasun Institutu Nazionaletara (NIH) gidatu zuen bere hasierako ikerketa, bere tresnak erabiltzeko. Paul Talalay, Farmakologiako presidentea, eta Albert L. Lehninger Kimika Biologikoko lehendakariak azken belaunaldiko masa-espektrometro baterako finantziazio-proposamenak aurkeztu zituen. Clarke erabiltzeko CEC 21-110 ikuspegi bikoitzeko masa-espektrometro baterako National Science Foundation-en (NSF) funtsak lortzen arrakasta izan zuten.

Clarkek agindu zabala jaso zuen bere lana egiteko: "Hopkinsera joan nintzenean, departamentuko pertsona batzuek masen espektrometria tresna bat behar genuela ulertu zuten, bereziki esteroideak aztertzeko. Era berean, biologian, biokimikan eta biomedikuntzako ikerkuntzan masen espektrometriarako beste erabilera batzuk aurkitzera animatu ninduten. Nire lanaren deskribapena zen masa-espektrometria ustiatzea biokimikaren eta ikerketa biomedikoaren mesedetan. Hori bikaina izan zen, noski, lanaren deskribapen gisa".Minbiziaren eta minbiziaren aurkako tratamenduen arloan lan handia egin du, ziklofosfamida bezalako botikak aztertuz. OM Colvin onkologoarekin, ziklofosfamidaren metabolito aktiboa identifikatu zuen, eta botikaren eta haren metabolitoen lehen kuantifikazioa argitaratu zuen pazienteen gernuan eta odolean. Glukuronidoetarako metodo sintetiko eta analitikoen garapenean buru izan zen, eta aziloari lotutako glukuronidoen erreakzioak aztertu zituen Martin Stogniew-rekin. Lan hori garrantzitsua izan da farmakoen ondoriozko gibeleko gaixotasuna ulertzeko.

 Marylandeko Unibertsitatea 
Catherine eta bere bigarren senarra, Robert Cotter, Johns Hopkins-en masa-espektrometrian aritu ziren arren, karrera independenteak egitea erabaki zuten, laborategi bateratu baten ordez."Sentitzen dugu ekarpen bikoitza egin diezaiokegula zientziari, baldin eta bi laborategi bereizi izango bagenitu eta geure gaitasunak eta geure erakundeak islatuko lituzkeen gure modu propioan eboluzionatuko bagenu".1987an, Baltimore Konderriko Maryland Unibertsitatera joan zen bizitzera, Kimika eta Biokimika Saileko presidente izateko. Berak aukeratu zuen unibertsitatea, hein batean, irakasteko aukera gehiago nahi zituelako. UMBCn, Meyerhoff Beka Programan parte hartu zuen fakultateko lehen kideetako bat izan zen. Freeman Hrabowski UBMCko presidentearen ekimena izan zen, graduaurreko ikertzaile izateko gutxiengoak erakartzeko sortua.

Han, NIH, NSF eta beste batzuen funtsei esker, Clarkek azken belaunaldiko masa-espektrometriako laborategi bat ezarri zuen: Biokimika Estrukturaleko Zentroa (SBC). Ekipoak lau sektoretako JEOL HX110 / 110 masa-espektrometro bat tandemean, Hewlett-Packard lau poloko masa-espektrometro bat Vestec elektropulberizazio-ioien partikula- eta iturri-sortarekin, eta 500 eta 600 RMN MHz-ko espektrometroak zituen. Laborategian aztertutako ikerketa-arloek barne hartu zituzten biopolimeroen egitura, ioien termokimika, protoiei lotzeko entropiak, glukuronido eta glutatio konjugazioa, eta medikamentuekiko erresistentzia tratatzeko mekanismo posibleak.

1987ko ekainean, Clarkek Fourier HighResMALDI transformatuko masa-espektrometro baten instalazioa ikuskatu zuen bere laborategian. Fourier-en masa-espektrometroak eremu elektriko indartsua erabili zuen ioiak harrapatu eta kitzikatzeko eta ondoriozko seinale elektrikoak neurtzeko.1998an, College Park-eko Maryland Unibertsitateko Kimika Saileko lehendakari izendatu zuten, eta Fenselauk tresna konplexuaren desmuntaketa, garraioa eta berrmuntaketa gainbegiratu zituen, bere laborategi berrira segurtasunez eramanez. Harekin, ioi gaseosoen kimika, medikamentuek proteinekin dituzten erreakzio kimikoak eta proteinen biosintesiko aldaketa postadukzionala aztertu ditu.  

2005ean, Graduondoko Ikasketen Fakultateko behin-behineko dekano eta Kimika eta Biokimika Saileko Ikerkuntzako presidenteorde elkartua izan zen. Masen Espektrometriako Elkarte Estatubatuarreko (ASMS) presidentea izan zen, US-HUPOko (Giza Proteomaren Erakundea) presidente fundatzailea eta HUPOko nazioarteko senior presidenteordea.

Biomedical Mass Spectrometry (gaur egun Journal of Mass Spectrometry) aldizkariaren sortzaile eta Analytical Chemistryko editore elkartua izan zen. Pareka berrikusitako 350 artikulu baino gehiago argitaratu ditu. 

Maryland College Parkeko Unibertsitatean irakasten jarraitzen du. Doktoretza ondoko 150 bekadun baino gehiagok, graduondoko ikasleek eta graduaurreko ikasleek Johns Hopkins Med School, UMBC eta University de Maryland College Park-eko laborategietan trebakuntza jaso dute

 Sariak 
Hainbat sari garrantzitsu jaso ditu, besteak beste.

 Garvan Domina, 1985. Kimikako emakume ospetsua.
 Marylanden urteko kimikaria, American Chemical Society, 1989.
 Osasun Institutu Nazionalen MERIT Saria, 1991-2001.
 Field & Franklin saria masen espektrometrian egindako ekarpenengatik, American Chemical Society (ACS), 2008.
 Thomson Domina, Masen Espektrometriako Nazioarteko Fundazioa, 2009.
 Ralph N. Saria Adams Kimika Bioanalitikoan, 2010.
 Ekarpen Goraipatuaren Saria, Ameriketako Masa Espektrometria Elkartea, 2012.

 Erreferentziak 

 Ikus gainera 

  Shearer, Benjamin; Shearer, Barbara, eds. (1997). Notable women in the physical sciences : a biographical dictionary (1. publ. edición). Westport, Conn. [u.a.]: Greenwood Press. ISBN 978-0313293030. OCLC 433367323. 
  Nier, Keith (2015). The encyclopedia of mass spectrometry. Vol. 9, Historical perspectives. Part B, Notable people in mass spectrometry. Amsterdam: Elsevier. ISBN 9780080913254. OCLC 944223289. 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Estatubatuarrak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako zientzialariak
Kategoria:Emakume zientzialariak