Sallurtegi

Sallurtegi edo Sallurti Erdi Aroko herri hustu baten aztarna da, gaur egun baserri batez eta inguruko lursailez osatua, Agurain udalerrian. Aro Modernoan baseliza bihurtua, bertako Andra Maria Aguraingo zaindaria da. Urtero, erromeria egiten da bertan Pazko Astelehenez. 

1025. urteko Donemiliagako goldean aipatzen da: Salurtegi. Historian, behin eta berriro dokumentatu da toponimoa hainbat aldaeratan: Sallurteguy,​ Sallurtertegi,​ Sallurti,​ Salurregi,​ Salurtegui,​ Salutergui​ eta Saluterguiz. Salutregi abizenarekin zerikusia ere izango duela pentsa daiteke. Henrike Knörren arabera, izenak San Jurgirekin ("San Jorge") izan dezake lotura. 

 Kokapena 
Aguraindik Arrizalara bidean kokatzen da, Arabako Lautada ekialdean. geoEuskadin agertzen da.
 Historia 
1025ean, herria Donemiliagako goldean jada aipatzen zen, Salurtegi izenaz. Golde edo goldeburu bat pagatzen zuen zergatan. Alegia, zergapeko hamar etxeren ordaina. 1258. urtean, Alfontso X.a Jakituna erregeak herrixka Aguraini eman zion dohaintzan hiribilduaren inguruko beste batzuekin batera. XVI. menderako, herria jada hustuta zegoen segur aski. Herria XVIII. mendean hutsik zegoen.

Orduz geroztik, ermita bat gelditu zen bertan, gerora baserri bihurtua, gaur egun arte, Salvatierra/Agurain webgunearen arabera. Bertako Andra Maria Agurainen santu zaindaria bihurtu zen eta, XIX. mendean, haren irudia herrigunera eraman zuten, bertako udal ospitalera. Haren eraikina beste zeregin batzuetarako baliatzen hasi zirenean, Andra Mariaren irudia Andra Maria elizara lekualdatu zuten. 

 Tradizioa 
Aspalditik, Sallurtegiko Andra Mariaren omenezko ospakizuna egin da. 1597koa da lehen aipamena. Egun, Pazko Astelehenez, erromeria egiten da bertan. Jaieguna egunsentian hasten da Agurainen, Canto de los Auroros delako segizioan, harresiz barnealdea zein kanpoaldeko auzoak bisitatzen dituena. 

9:00etarako Santa Maria (Andra Maria) elizara itzultzen da. Andra Mariaren irudiari herrirako babesa eskatzen zaio. Ospakizuna Sallurtegira lekualdatzen da eguerdian, bertara prozesioan joanez. Erromerian, bollo opila jaten da, barruan txorizoa duela.
 Sallurtegiko Andra Mariaren irudia 
Henrike Knörr-en hipotesiaren arabera, santu zaindariaren gurtza aldatu zen: hasieran, San Jurgi omen zen santu zaindaria. Izan ere, XIII. mendetik, Andra Maria gurtu izan da. Egun, santu haren erreplika dago Sallurtegi kanpoaldean. Aldiz, jatorrizko irudia Aguraingo Andra Maria elizan dago, haren barnealdean, "Salvatierra/Agurain" webgunearen arabera.

 Irudiak 

 Izenaren erabilera 
Egun, Aguraingo eremu batek, baserri batek, egoitza batek eta eguneko zentro bate daramate Sallurtegi izena.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Arabako herri hustuak
Kategoria:Euskal Herriko erorkiak
Kategoria:Donemiliagako goldean aipatuak
Kategoria:Agurain