Endel Lippmaa

Endel Lippmaa (1930eko irailaren 15a - 2015eko uztailaren 30a) estoniar zientzialaria, akademikoa, politikaria eta bi aldiz gobernuko ministroa izan zen 1990-1991 eta 1995-1996 urteetan.

Lippmaa Fisika Kimiko eta Biofisikako Institutu Nazionaleko Zientzia Kontseiluaren sortzailea eta presidentea izan zen. Estoniako Zientzia Akademiako fisika kimikoko, kimika fisikoko, fisikako eta matematikako presidentea eta irakaslea ere izan zen, eta ospe handia izan zuen egoera solidoko erresonantzia magnetiko nuklearrean (EMN) egindako lanean. XX. mendeko 100 estoniar handietako bat bozkatu zuten 1999an.

 Ibilbide zientifikoa eta politikoa 
1972an, Endel Lippmaa Estoniako Zientzia Akademiako kide hautatu zuten. Akademiako zuzendaritzako kide izan zen 1975-2014 aldian. 1977-1982an Fisika, Matematika eta Ingeniaritza Dibisioko idazkari akademiko izan zen, 1999-2004an Astronomia eta Fisika Dibisioko buru, 2007-2010ean Akademiako Energia Kontseiluko presidente.

Lippmaak fisikan lan egin zuen garaian, lan bat idatzi zuen "Silikatoen egitura-azterketak solido-egoeran bereizmen handiko silizio-29 EMN bidez,". Lan horrek, gaur egun oso aintzat hartua, 1980an frogatu zuen bereizmen handiko EMN espektroskopia errentagarritasunez aplika zitekeela lagin ez-organikoetan, ez bakarrik organikoetan edo biologikoetan. Google Scholarren arabera, 969 aipamen lortu ditu lanak.

Kantuaren iraultzan Estoniako Fronte Popularreko kide aktiboa izan zen. 1989an diputatu hautatu zuten Sobietar Batasuneko parlamentu berrian, Diputatu Popularren Kongresuan. 1989an, Sobietar Kongresu hautatu berrian, ezaguna egin zen 1939ko Itun Nazi-Sobietarraren dokumentu erabakigarriak aurkitu eta salatzeagatik, 1940ko ekainean Sobietar Batasun Estalinistaren inbasio militarra, okupazioa eta Baltikoko hiru herrialderen legez kanpoko anexioa eragin zutenak: Estonia, Letonia eta Lituania.

Estoniak SESBetik independentzia osoa berreskuratu zuen garaian, 1990-1991n, Estoniako Errepublikako Ekialdeko Arazoetarako ministro izan zen (Edgar Savisaar eta Tiit Vähi lehen ministroak buru zituzten gobernu-kabineteetan, hurrenez hurren). 1990-1992an Estoniako Kongresuko diputatu hautatu zuten. Geroago Koalizioaren Alderdiko kide sortzailea izan zen. 1995-1996an Europako Gaietarako ministro izan zen, eta 1996-1999an diputatu hautatu zuten (Riigikogu).

 Bizitza pertsonala 
Endel Lippmaa Tartun jaio zen. Aita Teodor Lippmaa botanikaria zuen, eta amaren aldeko aitona Jakob Mändmets idazle eta kazetaria. Nõmme Lizeoan graduatu zen 1948an eta Tallinngo Teknologia Unibertsitatean (TUT) 1953an, non petrolio-eskistoen teknologian espezializatu zen.

Lippmaa Helle Lippmaarekin ezkonduta zegoen eta bi seme zituen, Jaak Lippmaa eta Mikk Lippmaa.

 Sariak 
2000. urtean, Lippmaak Armarri Nazionalaren Ordena jaso zuen, II. Klasean.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Estoniako politikariak