Makien aurkako Konportako sarraskia

Makien aurkako sarraskia Donostiako Konporta auzoan 1947ko urriaren 17an izan zen. Makia frankismoaren aurkako gerrilla izan zen, Espainiako Gerra Zibila bukatu eta gero borrokan jarraitu zuena. Guardia Zibilak Donostian hiru maki hil zituen.

 Donostian hildakoak 
Guardia Zibilak hiru hil maki zituen Ibaetan 1947an: Felipe Villegas Nieto, Gerardo Santos Alvarez "Katiuska" eta Matias Garcia Bañuelos "Matias", Konporta auzoko etxe batean, egungo Ibaeta auzoan. Orduko bertsio ofizialaren arabera, guardia zibilez inguratuta zeudenean, euren buruaz beste egin zuten hirurek; Euskadi Roja hedabide komunistak, ordea, Guardia Zibilak «erail» zituela argitaratu zuen urriaren 30ean. Donostiako Udalaren datu baseko informazioaren arabera, hirurak palentziarrak ziren (Espainia) eta bertako Barruelo herriko maki taldean aritutakoak: Villegas Barruelo de Santullangoa zen eta 32 urte zituen; Katiuska Guardokoa, eta 30 urte zituen; eta Matias Brañoserakoa, eta 42 urte zituen. 

 Gertakariak 
Aranzadi Zientzia Elkarteko Ione Zuloaga Muxikak 2023an Zestoa 1936-1959 lanean jaso zuenez, Reinosatik (Kantabria, Espainia) ihesi zetozen makiak eta Francisca Uranga Odriozola zestoarraren eta Jose Eizagirre Amenabar azpeitiarraren Konportako etxean babestu ziren, Eizagirreren Oiartzungo lagun batek eskatuta. Ascension Abad izan zen makiak hara eramateaz arduratu zena, baina gauerdian Donostian utzi eta etxera itzultzen ari zela, Guardia Zibilak Mataporqueran (Kantabria) atxilotu zuen, baita komisariara deklaratzera eraman ere. Ziurrenik torturapean deklaratu zuela dio Zuloagak, eta ondoren Donostiara eraman zutela, makiak ezkutatzen zituen etxea esatera: «Goizeko seiak aldera, Donostiako Konporta etxean izugarrizko iskanbila sortu zen. Jendea esnatu egin zen. Etxe hartan, gerrillariak ez ezik, Francisca Uranga, Jose Eizagirre eta haien 7, 9 eta 11 urteko seme-alabak zeuden». 

Milagros Eizagirre alabaren lekukotza jaso zuen Zuloagak lanean, eta, bertsio ofizialari buruz, zera dio: «Milagros Eizagirrek gogoratzen zuen nola bere amaren aurrean egin zuen bere buruaz beste gerrillari haietako batek. Horren ostean, Francisca Uranga zorabiatuta lurrera erori zen». Testigantza horrek, hein batean, orduko bertsio ofiziala berresten du, baina Guardia Zibilaren jokatzeko modua kontuan izanda, ezin da ondorioztatu hirurek euren buruaz beste egin zutela; hain zuzen ere, Aranzadik Donostiako biktimei buruz egindako webguneko fitxetan, Guardia Zibila ageri da hiru erailketen egile gisa. 

Uranga eta Eizagirre senar-emazteak atxilotu zituzten gertakarien ostean, eta 1952ra arte egon ziren preso, Ondarretako espetxean. Hildako hiru makiak Polloeko hilerrian lurperatu zituzten baina desagertuta daude. Hilerrien birmoldaketen ondoren, hezurtegi orokorretan egongo dira ziurrenik, izenik gabe, 1947an Bidebietan fusilatu zituzten Antonio Lopez eta Diego Franco anarkisten moduan eta beste askoren moduan, izenik gabe, ahaztuta.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Alfredo Barcena makiaren exekuzioa

 Kanpo estekak 
 Beñat Parra: "Lau maki, 1947 eta 1948 urteetan Donostian erailak", Hirutxuloko Hitza, 2442 zk., 2025/04/11.

Kategoria:Donostiako historia
Kategoria:Diktadura frankistak hilaraziak
Kategoria:1947ko gatazkak
Kategoria:1947 Euskal Herrian
Kategoria:Makiak