Wivi Lönn

Olivia Mathilda Lönn, Wivi Lönn izenez ezaguna (Tampere, 1872ko maiatzaren 20a - Helsinki, 1966ko abenduaren 27a), finlandiar arkitektoa izan zen. Finlandiako Arkitektoen Elkarteak «irakasle» ohorezko titulua eman zion lehen emakumea.

 Lehen urteak eta hezkuntza 
Olivia Mathilda Lönn Onkiniemi herrian jaio zen, Tamperetik gertu, 1872ko maiatzaren 20an. Aita Wilhelm Lönn izan zuen, bertako garagardogilea, ama, berriz, Mathilda Siren. 

Tampereko Industria Eskolan graduatu ondoren, Helsinkira joan zen. 1893 eta 1896 artean arkitektura ikasketak egin zituen Helsinkiko Unibertsitate Politeknikoan. Denbora tarte horretan, hainbat lehiaketa arkitektonikotan lehen saria eskuratu zuen. Bere bizitzan zehar, Hanna Parviainenekin adiskidetasun estua izan zuen, eta askotan kolaboratu zuen berarekin.

 Ibilbidea 
Unibertsitateko graduazioaren ondoren, bere arkitektura  bulegoa ezarri zuen, eta, hala, Finlandian modu independentean lan egin zuen lehen emakume arkitektoa izan zen.

1890eko hamarkadan hainbat arkitektura lehiaketatan lehen saria irabazi zuen. Ezizenak erabiltzea izan zen Lönni baldintza berdinetan ebaluatua izatea ahalbidetu ziona, bai emakumeak eta bai obra maisuak lanbidetik kanpo baitzeuden argi eta garbi.

1904an lehen sari arkitektonikoa irabazi zuen Tampereko Ekonomia Eskolako lehiaketa batean. 1909tik 1913ra Wivi Lönn eta Armas Lindgren-ek Estoniako Antzerkia Art Nouveau estiloan diseinatu eta eraiki zuten, baita Uusi Ylioppilastalo ere. 1913an, Jyväskylä hirira joan zen bizitzera. Han, hainbat proiektu arkitektoniko garatu zituen, besteak beste, eskola bat, fabrika bat eta beste eraikin asko.

1910eko hamarkadan Finlandiako arkitekto ospetsua zen Alvar Aalgoren Jyväskylä jauregia diseinatu zuen. Proiektua 1915ean amaitu zen. Hogeiko hamarkadan Hanna Parviainenekin batera lan egin zuen Jyväskylä inguruko proiektu arkitektoniko askotan, hala nola, haur eskolak, erietxeak, eliza bat eta liburutegi bat. Aldi berean, YWCAko kristau elkartearen egoitza diseinatu eta eraiki zuen Helsinkin.

Wivi Lönnen azken lana Tähtelä behatokia izan zen, Sodankylän. Aurreko behatokia, 1913an eraikia, Bigarren Mundu Gerran suntsitu zuten. Eraikin berriak 1944 eta 1945 artean diseinatu zituen Lönnek, eta 1950eko irailean inauguratu zen gunea.

1942an, Finlandiako Emakume Arkitektoen Elkarte Ofiziala sortu zuen, beste lankide batzuekin batera, hala nola Elsi Borgekin.

Wivi Lönn Helsinkin hil zen 1966ko abenduaren 27an.

 Eraikin aipagarriak 

 Uusi Ylioppilastalo, 1910
 Korporatsioon Sakala, 1911
 Estoniako antzerkia, 1913
 Sodankylä Behatoki Geofisikoa, 1945

 Aintzatespenak 
1956an, Finlandiako Arkitektoen Elkarteak "Irakasle" ohorezko titulua eman zion lehen emakumea izan zen.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Emakumeak arkitekturan

 Kanpo estekak 

Kategoria:Finlandiarrak
Kategoria:Modernismoko arkitektoak
Kategoria:Helsinkin hildakoak
Kategoria:Finlandiako arkitektoak
Kategoria:Emakume arkitektoak