Catarina Eufémia

Catarina Efigénia Sabino Eufémia (Baleizão, Beja, 1928ko otsailaren 13a — Monte do Olival, Baleizão, Beja, 1954ko maiatzaren 19a ) nekazaritzako langile portugaldarra izan zen. Landa-langileen greba batean hiru tiroz hil zuen João Tomaz Carrajolak, Guardia Nazional Errepublikanoko tenienteak. 

Analfabetoa zen eta hiru seme-alaba zituen hil zutenean, horietako bat zortzi hilabetekoa. 

Portugalgo Alderdi Komunistako kidea zen. 

Hainbat artistak olerkiak eskaini zizkioten: Sophia de Mello Breyner, Carlos Aboim Inglez, Eduardo Valente da Fonseca, Francisco Miguel Duarte, José Afonso, José Carlos Ary dos Santos, Maria Luísa Vilão Palma eta António Vicente Campinasek.  

 Biografia 

 Lehen urteak 
1928ko otsailaren 13an jaio zen, nekazaritzako langileen alaba zen. Oso gaztetatik hasi zen etxean lanean, denbora faltagatik ez baitzen lehen hezkuntzara joan.

Nerabezaroan hasi zen nekazaritzan lanean. Hamazazpi urterekin António Joaquimekin ezkondu zen, Companhia União Fabril-en peoi gisa lan egiten zuen gizonarekin, eta Barreirora joan zen bizitzera.  Handik denbora batera, António Joaquim enpresatik kaleratu zuten eta, ondorioz, Baleizãora itzuli ziren, eta han Catarina Eufémia nekazaritzan lan egitera itzuli zen, bere senarra errepideko langile bihurtu zen bitartean.

 Hilketa 
1954ko maiatzaren 19an nekazaritzako langileen manifestazio bat egin zen Baleizãon, soldata eta lan baldintza hobeak eskatuz, Catarina Eufémia hamalau uzta-biltzaileko talde baten buru zela. Langileak jabearekin biltzen saiatu zirenean, honek Guardia Errepublikano Nazionalari abisua eman zion, eta hauek azkar iritsi ziren lekura,  uzta-biltzaileen taldea inguratuz.  

Une honetatik aurrera, hilketari buruzko hainbat testigantza kontraesankor daude, nahiz eta frogak aurkitu diren ziurtatzeko Catarina Eufémia ofizial batek erasotu ondoren erori zela, eta jaikitzean hiru tiro egin zizkiotela. 

Prestes da Fonseca idazleak ez zuen baztertu tiroak ustekabekoak izatea, agenteak erabilitako armarekin oso ohikoa zen zerbait. 

Tiroketaren erantzulea Carrajola tenientea zela identifikatu zuten, Bejako Guardia Errepublikano Nazionaleko esku-hartze indarraren bigarren arduraduna. 

Hil zenean, Catarina Eufémiak 26 urte besterik ez zituen.

Catarina Eufémiaren hiletan jende askok parte hartu zuen, haren hilketaren aurka protestatu zuten, eta Guardia Errepublikano Nazionaleko agenteek bortizki sakabanatu zituzten. Bederatzi nekazari atxilotu zituzten azkenean, epaitu eta bi urte inguruko espetxe zigorra ezarri zieten. Bere hilobira erromesaldiak egin ez zitezen, hasieran gorpuzkiak ez ziren Baleizãon utzi, Quintos herrian baizik. Gorpua 1974ko apirilaren 25eko Iraultzaren ondoren bakarrik eraman zuten Baleizãora. Gertakariaren ondoren, alarguna eta bere hiru seme-alabak  Barreirora itzuli ziren bizitzera.

Carrajola tenientea epaiketara eraman zuten; absolbitu egin zuten, armak nahigabe tiro egin zuela argudiatuz. Aljustrelera eraman zuten, eta han hil zen 1964an, arrazoi naturalengatik.  Carrajolari Avis Ordenako Zaldun titulua eman zioten 1958ko irailaren 27an.

Hil ondoren, Catarina Eufémia diktaduraren aurkako erresistentziaren ikono bihurtu zen. Bere sinbolismoa batez ere Alderdi Komunistak eratu zuen. Hala ere, Pedro Prostes da Fonseca idazleak Catarina Eufémiaren Alderdi Komunistarekiko lotura zalantzan jarri zuen bere O Assassino de Catarina Eufémia liburuan, ez baitago alderdiko kide zela frogatzen duen froga zehatzik, nahiz eta bere senarrak loturak izan militante komunistekin. Hala ere, Catarina Eufémiak erregimenaren aurka borrokatu zuen egunkari klandestinoak banatuz.

 Omenaldiak 
Gertakaria gertatu zen tokian igitai itxurako monumentu bat jarri zuten, Catarina Eufémiari ez ezik, erregimenaren aurka borrokatu ziren Alentejoko komunistei ere omenaldia egiteko asmoz. Urtero, Alderdi Komunistak monumentura erromesaldia egiten du maiatzaren 19an, Catarina Eufémiaren heriotza gogoratzeko. Baleizãoko hilerrira erromesaldiak antolatu ziren 2019ko maiatzaren 19an eta 2020an Baleizãoko plaza nagusian ere haren estatua bat jarri zuten.

Catarina Eufémiaren izena Barreiro erdiguneko parke bati  eta herrialde osoko hainbat kale eta plazari  eman zioten. José Afonso abeslariak omenaldia egin zion, eta baita Carlos Paredes gitarra-jotzaileak "Em memória de uma camponesa assassinada" abestian. Hainbat idazlek ere omendu zuten, hala nola Carlos Aboim Inglez, Eduardo Valente da Fonseca, Francisco Miguel Duarte, Ary dos Santos, Vicente Campinas,  eta Sophia de Mello Breyk bere Catarina Eufémia poeman.

 Erreferentziak 

Kategoria:Bejatarrak
Kategoria:XX. mendeko emakumeak
Kategoria:Portugalgo komunistak
Kategoria:Portugalgo emakumeak
Kategoria:Emakume nekazariak