Maxima Arteaga

Maxima Arteaga Bilbao (Dima, Bizkaia,1902ko abuztuaren 2a – Mañaria, Bizkaia, 1984ko abenduaren 19a) frankismoaren biktima izan zen, bere ideologia nazionalistengatik kartzelaratua izan zena eta Mañariko 13 Alabak taldeko lagunetako bat.

 Bizitza 
Ramona eta Pedroren alaba, Mañariko Askoti Erdikoa baserrian bizi zen etxe aurreko soloan beharrean zegoela, urte biko seme txikiena lepora lotuta, Goardia Zibilak etorri ziren, Jeep moduko auto baten eta “Señora, ¡venga con nosotros!” esanda sartu autoan eta kartzelara, Bilbora. Senarra ere preso zuten eta lau seme-alaba oraindik txiki zituztela, atxilo egon zen hilabete parean izeko bat joaten zen umeei kargu egitera. 

1937ko abuztuaren 12an, Mañariko Elizateko udalbatza guztia batuta, Bilboko Instrukzio Militarreko 4. Epaitegiari luzatutako idatzian aipatzen dute Maxima Arteaga eta zerrendatutako beste 9 andrazkok, “nazionalistak” dokumentuak zehazten duen bezala “jokabide ona antzeman izan zaiela, bai alderdi moralean, bai erlijiosoan”.thumb|Mañariko13 Alaben erakusketa iraunkorreko taulak herriko plazan.|308x308px

Abuztuaren 12 egun berean ere deklarazioa hartu zion epaile militar batek eta idatziz jaso zuen. Bertan Maximak esan zuen ez zela nabarmendu tropa nazionalen kontrako propaganda egiten eta ez zituela ere salaketarik egin joera eskuindarreko pertsonen kontra, bere jardun bakarra baserriko zereginetara mugatuz. Dena den, aitortu zuen Emakume Abertzale Batzako kidea zela bi urte lehenagotik.

Larrinagako espetxean izan zuten eta bere esanetan gogorrena zen goizeko seietan militar bi etortzen zirenean izen-zerrenda bat eskuan; barrutik eurak kamioi bat ikusten zuten, ateak zabalik eta beldurraren beldurrez dardara baten egoten ziren guztiak. Presoen artean zabalduta zegoen deitutakoak Deriora eramaten zituztela fusilatzera. 

Irailaren 29an aske utzi zuten. Tenienteak galdetu zionean, “Usted, cuando venía la aviacion nacional a liberar Euzkadi, usted qué decía?” “¡Buena cosa no diría!” erantzun omen zion berak. Tenienteak barre eta “Ala, señora, coja sus cosas y váyase a casa!” bere gauzak batu eta etxerako prestatzeko esan ziola. Egun berean askatu zituzten ere Salome Arteaga, Irene Bizkarra, Julia Bizkarra, Antolina Gorospe eta Clara Goiti, sarekada berdinean hartutako emakume herrikideak. 

 Aitortzak 

 2020an, Gerediaga Elkartearen ikerketa historikoaren emaitza bezala Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak izenburuko dokumentala aurkeztu zen, “oroimena berreskuratzeko eta egindako kaltea konpontzeko” xedearekin Mañariko udalak bultzatu eta Bideografikek ekoiztutakoa
 Mañariko pilotalekuaren ostean zuri-beltzezko mural bat dago ikusgai, Wallart arte estudioak margotutakoa Maxima bera eta kartzelaratuak izan ziren gainontzeko 12 emakumeen omenez, guztien izen-abizenak jasoz
 Jaioterriko plazan ikusgai dagoen erakusketa iraunkorreko protagonistetako bat da Maxima Arteaga

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak dokumentala, Julen Orbegozok eta Carlos Iglesiasek zuzendua

Kategoria:Dimoztarrak
Kategoria:Mañariarrak
Kategoria:Frankismoaren biktimak
Kategoria:Euskal Herriko frankismoak kartzelaratutakoak