Amalia Paoli

Amalia Paoli  Marcano (Ponce, Puerto Rico, c. 1861 – ibidem, c.1941eko abuztuaren 30a) soprano abeslaria, piano-jotzailea eta irakaslea izan zen.

 Bizitza 

 Familia 
Amalia Paoli Puerto Ricoko Ponce udalerrian jaio zen. Korsikan jaiotako Domingo Paoli Marcatenttiren eta jatorriz Venezuelako Margarita uharteko Pampatarrekoa zen Amalia Marcano Intriagoren alaba izan zen. Amalia Paoliren gurasoak Caracasen ezagutu zuten elkar, eta berehala maitemindu ziren; hala ere, Amaliaren aita, etxejabe aberatsa, harremanaren aurka zegoen klase desberdintasunak zirela eta, hortaz, bikote gazteak Dominikar Errepublikara ihes egin zuen ezkondu barik, eta, gero, Puerto Ricora itzuli zen. Bikotea Yauco hirian jarri zen bizitzen, eta, gero, Amaliaren izebak, Teresa Intriagok, eman zien etxe batera, Ponceren hiriguneko arteria nagusietako batean kokatua, Kale Nagusiko 14 zenbakian. Ponce, sasoi hartan, uharteko finantza- eta kultura-hiriburua zen, eta, hortaz, Paoliren hasierako kultura-garapenerako leku aproposa zen. Izan ere, gurasoek askotan eramaten zuten operetara Paoliren bizilekutik etxadi batera zegoen Ponceko La Perla antzokira. 

Haurrideak izan zituen Antonio Paoli tenorea eta Olivia Paoli emakumeen eskubideen alde borrokatu zuen sufragista, ekintzailea, idazlea, hezitzailea eta pentsalaria.

 Musikari ibilbidea 

 Debuta 
Paoli La Perla Antzokiko emanaldi batean egin zuen debuta. 1880an, 19 urte baino ez zituela, Emilio Arrietaren Marina operako La Perlan aritu zen.

 Europara joan 
Paolik arrakasta izan zuen Juan Llanes Santos historialari eta Puerto Ricoko estatuko kontserbazio historikoko ofizialak "ondo konektatutako pertsona" gisa deskribatu zuenaren arreta bereganatzean, eta horrek emakume gaztea Espainiara eraman zuen 1883 urtean, non Elisabeth Borboikoa eta Borboikoarentzako entzunaldia egin zuen. Elisabeth horrek, Asturiasko printze eta Alfontso XII.a Borboiko erregearen arreba zenak bere mezenasgoa eman zion Paoliri, Napoleon Vergerren harentzako kantu eskolak ziurtatuz, Santosen arabera, "Madrilgo sasoi hartako kantu irakasle ospetsuena zena, Napoleon Verger". Paolik berehala ekarri zituen neba-ahizpa gazteenak berarekin bizitzera, eta, 1896 urtean, errege-familiaren laguntzarekin, errege-beka bat lortu zuen Antonio Paoli nebarentzat, gero mundu osoan ezaguna izan zen tenorea bihurtu zenarentzat.

 Azken urteak eta heriotza 
1920ko hamarkadaren hasieran, Amalia Paoli Puerto Ricora joan zen berriz, eta herrialde hartako San Juan barrutiko Santurce udalerrian musika-eskola bat sortu zuen, Academia Paoli izenekoa. Han, ahizparekin elkartu zen Liga Sozial Sufragistan; ahizpa eta biak izen handiko emakume artista batzuen artean zeuden lan horrertan.

Paoli 1941ean hil zen. Puerto Ricoko hilerrian lurperatu zuten, Carolinan (Puerto Rico).*

 Aintzatespenak 

 Amalia Paoli Poncen ezaguna da Ponce Herritar Ospetsuen Parkean
 Kale bati bere izena jarri zioten Toa Bajan, Puerto Ricon.
 Erreferentziak 

 Bibliografia 
  Santos, Juan Llanes (Historialaria eta Estatuko Kontserbazio Historikoko Ofiziala, Ziurtapen Ofiziala, Estatuko Kontserbazio Historikoko Bulegoa (San Juan, Puerto Rico). 2009ko abuztuaren 11. Leku Historikoen Erregistro Nazionalean Inbentarioa – Izena emateko formularioa – Paoli Etxea. Ameriketako Estatu Batuetako Barne Saila. Parke Zerbitzu Nazionala. (Washington, D.C.) 09000769 erreferentzia zenbakia duen zerrenda.
 Kanpo estekak 

Kategoria:Puerto Ricoko abeslariak
Kategoria:Emakume abeslariak
Kategoria:Sopranoak
Kategoria:Emakume piano-jotzaileak
Kategoria:Emakume irakasleak