Diazonio-gatz

Diazonio-gatzak konposatu organikoen mota bat da zeinen egitura orokorra R−N2+X− den, non R alkilo edo arilo talde bat den eta X– haluro baten anioia. Diazonio-gatz alifatikoak oso ez-egonkorrak dira eta ez dute erabilpen praktikorik. Aitzitik diazonio-gatz aromatikoek koloratzaileen sintesian paper inportantea dute.

 Sintesia 
Diazonio-gatz aromatikoak prestatzeko metodorik garrantzitsuena amina aromatiko primarioak (adibidez, anilina) sodio nitritoarekin tratatzea da, azido mineral baten (adibidez, azido klorhidrikoa) presentzian. Ur-disoluzioetan, gatz horiek ez dira egonkorrak 5 °C-tik gorako tenperaturatan; beraz, izotz-bainu bat erabiltzen da sintesian. Prozesu horri diazoazio deritzo.

 ArNH2 + HNO2 + HX → [ArN2]+X− + 2 H2O

Diazonio-gatzak ez dira askotan isolatzen, eta berehala in situ prestatu ondoren usatzen dira.

Preparation of m-trifluoromethylbenzenesulfonyl chloride

 Erabilera 
Diazonio-gatzen estreinako erabilera urarekiko erresistentek diren kolorez tindatutako oihalak egitea izan zen, diazonio-gatzaren ur-disoluzio batean oihala sartuta.

Diazonio-gatzak argiarekiko sentikorrak dira eta argi ultramorearen pean edo gertuko UVan deskonposatzen dira. Ezaugarri horrek dokumentuak kopiatzeko edo erreproduzitzeko erabiltzera eraman zuen. Prozesu horretan, plastikozko papera edo filma diazonio-gatz batez estaltzen zen. Jatorrizko dokumentuarekin zuzeneko kontaktuan jarri ondoren, agerian ez zeuden guneetan hondar-diazonioaren gatza koloratzaile azoiko bihurtzen zen.

 Erreferentziak