1924ko Estoniako estatu-kolpe saiakera

1924ko Estoniako estatu-kolpe saiakera, Abenduko matxinada (estonieraz: Detsembrimäss) bezala ere ezaguna, 1924ko abenduaren 1ean Estonian huts egindako estatu-kolpe saiakera bat izan zen. Matxinada Kominternak aurrera eraman zuen, Estoniako Alderdi Komunistak eta Sobietar Batasuneko boltxebikeek gidaturik. Kolpean parte hartu zuten 279 matxino komunistetatik, 125 ekintzan hil ziren, geroago 500 pertsona baino gehiago atxilotu zituztelarik. Estoniako Gobernuaren indarrek ordea, 26 gizon galdu zituzten.

 Aurrekariak 
XVIII. mendean, Nystadeko ituna zela medio, Estoniako eta Livoniako dukerriak (garaian Suediar inperioaren parte zena) Errusiar Inperioaren parte bilakatu ziren. Hurrengo mendeetan Estonia inperioaren parte bezala mantendu zen Estoniako Gobernazioa bezala.

XIX. mendearen amaierak modernizazioa eta Estoniar identitate nazionalaren sorkuntza ekarri zuen. Hala, 1917ko Errusiako Iraultza heldu zenean, Estonia erakunde politiko bateratu gisa azaldu zen; Estoniako Gobernazioko legegintzaileek beren burua Estoniako agintari subirano goren izendatu zutenean, Errusiako behin-behineko gobernu boltxebike berriaren ordez. Hilabete batzuk geroago, Errusia Sobietarrak boterea galdu zuen eta Estoniako Independentzia Aldarrikapena argitaratu zen, 1918ko otsailaren 24an Estonia errepublika subirano izendatuz. Independentziak ez zuen luzaroan igaro, antolaturiko behin-behineko gobernua hurrengo egunean desmantelatu baitzen tropa alemaniarrak Tallinn-en sartu zirenean. Alemaniar Inperioak Lehen Mundu Guda galdu zuenean, 1918ko azaroaren 11 eta 14 artean, boterea azaleratu berri zen Estoniako Errepublikari bueltatu zitzaion.

 Kulturan 

 Abenduko Beroa edo"Detsembrikuumus" (2008) Asko Kase-k zuzendua, Abenduaren 1eko kolpe saiakeraren eta gertaeren plangintza irudikatzen duen film dramatikoa da.
 Galdetu hildakoei heriotzaren prezioagatik edo "Surma hinda küsi surnutelt" (1978) Kaljo Kiisk-ek zuzendua Estonia Sobietarrean, film dramatiko hau kolpearen porrotaren ondoren girotuta dago, Anton Sommer izeneko idealista komunista atxilotu baten ikuspuntutik filmatua.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 149en prozesamendua
 Tartuko Ituna
 Estoniako Independentzia Gerra
 Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna

 Kanpo estekak 
Soviet Union
Occupations

Kategoria:1924ko gatazkak
Kategoria:Matxinada komunistak
Kategoria:Estoniako historia politikoa
Kategoria:Estoniako historia militarra
Kategoria:Estatu-kolpeak herrialdearen arabera
Kategoria:Komunismoa herrialdearen arabera
Kategoria:Mugimendu politikoak herrialdearen arabera