Villa María hiriko Euskal Etxea

Villa Maríako Euskal Etxea, ofizialki Centro Vasco Euzko Etxea (Villa María), Argentinako Villa María hirian dagoen euskal etxe bat da, Córdoba probintzian. Lisandro de la Torre kalearen 33 zenbakian dago. Euskal komunitatearen sustraien babesean, euskal kultura, hizkuntza, kirola eta gastronomia bultzatzeko gune nagusietako bat izateko 1946an sortu zuten.Pozzi Vieyra y Oddino (2010). Los vascos en Villa María: historias de vida. Centro Vasco Villa María, Villa María. Argentina.Archivo fotográfico de Centro Vasco “Euzko Etxea de Villa María, Córdoba, Argentina.

 Historia 
Euskal presentzia Villa Marían XIX. mendearen amaieran hasi zen. 1867an, José Garmendia eta Bernardo Lacase izeneko bi euskaldunek eraiki zuten hiriko lehen etxea, trenbidearen ondoan. Ondorengo urteetan, 1890 eta 1920 bitartean, euskal jatorriko immigrante ugari iritsi ziren zonaldera. Haietako askok —jatorrizko euskal herritarrak eta baita haien ondorengo batzuk ere— 1946ko irailaren 29an sortu zuten formalki Euzko Etxea. Hasiera batean ez zuten egoitza propiorik.

Euskal komunitatearen garapenean Orden Trinitarioaren ekarpena funtsezkoa izan da. Villa Mariako euskal bizitzan nabarmen parte hartu zuten hainbat apaiz trinitariok, hala nola Joxe María Iturbe, Lucio de Arriortúa eta Agustín Larrasquitu. Joxe María Iturbek, besteak beste, La Santísima Trinidad Institutua sortu zuen —gaur egun errekonozimendu handiko ikastetxea da, bigarren hezkuntzan esne-industria espezialitatearekin—, eta hirurek jardun aktiboa izan zuten euskal elkarteko bileretan, gida espiritual eta komunitatearen sostengu modura.

1960an, gaur egun egoitza den etxea eskuratu zuen elkarteak, bazkideen laguntza ekonomikoari esker. Horietako batzuek dirua zuzenean eman zuten, eta beste batzuek ganaduak dohaintzan utzi zituzten enkante batean saltzeko; bildutako diruarekin egoitza erosi zen.

1991etik Centro Vasco-k hiriko panteoi publikoan du Villa Mariako komunitate euskalaren ohore eta oroigarri gisa, eta bertan komunitateko hainbat kide daude lurperatuta.

Gastronomia betidanik izan da elkartearen jarduera nagusietako bat, eta publiko orokorrari euskal sukaldaritza eskaintzea lehentasun izan da. 2005ean, egoitza berritzeko lanen barruan, jatetxea kalera irekitzeko moduan eraberritu zen, eta kaleaurreko leiho handietatik baserri baten itxura eta giroa gogorarazten du. Azken bi hamarkadetan, instalazioak zabaldu egin dira, eta espazio berriak gehitu dira, jarduera guztiei erantzuteko asmoz. 

Euzko Etxearen frontoiak ere zeresan handia izan du. Urteetan zehar, bertan antolatu dira txapelketa lokal, probintzial eta nazional ugari, eta erakundearen historian zehar nazio mailan eta nazioartean nabarmendu diren pilotariak izan dira, Villa Mariako euskal kirolaren ordezkari.

1972an, Euzko Etxeak Argentinako lehen Aste Nazionala antolatu zuen, eta geroztik ere 1991n, 2003an eta 2013an hartu zuen ekitaldiaren ardura. Urte horietan guztietan, "Jai Alai" dantza taldea, “Denak Bat” abesbatza eta pilota eskola sortu eta garatu ziren, eta elkarteak bere jarduera kulturala sendotu zuen.

 Baliabideak 
Euzko Etxeak bere jarduera kulturalak, sozialak eta kirolak garatzeko instalazio ugari ditu. Egoitza nagusiak honako espazio hauek barne hartzen ditu:

 Jatetxea	eta sukaldea, euskal gastronomia eskaintzeko eta ekitaldi	sozialak antolatzeko egokitua.
 Bilera-gela,	zuzendaritza eta lantaldeen bilerak egiteko.
 Ikasgela,	euskara eskolak, abesbatza entseguak eta bestelako jarduera	kulturalak garatzeko erabiltzen dena.
 "Euskal Herria" ekitaldi aretoa, non ezkontzak, urtebetetzeak, enpresa-ekitaldiak eta mota askotako	jai eta ospakizunak antolatzen diren. 
 Frontoia, pilota jardueretarako egokitua, non hainbat txapelketa lokal, probintzial eta nazional antolatu diren.

 Jarduerak 
Euzko Etxea elkarte biziko erakundea da, eta urte osoan zehar askotariko jarduerak eskaintzen ditu, haien artean:

 Euskara	klaseak, maila ezberdinetan.
 Denak	Bat abesbatza, ibilbide luzeko talde korala.
 "Jai Alai" Dantza taldea helduentzako eta haur	zein gazteentzako taldeekin.
 Tamborrada	eta bestelako jai-tradizioen ospakizunak.
 Pilota	eskolatxoa, haur eta gazteentzako kirol-formazio espazioa.
 Gastronomia	ekitaldiak: pintxo gauak, sukaldaritza tailerrak, afari	tematikoak eta erromeriak.
 Kultura	jarduerak: hitzaldiak, zine emanaldiak eta erakusketak.
 Beste	ikastaro batzuk, hala nola ingelesa edo yoga,	komunitatearen interesari egokituta.

2016 eta 2023 bitartean, Euzko Etxea izan zen "Anima Zaitez" programaren antolatzaile nagusietako bat. Ekimen honek helburu zuen euskal gazteak gonbidatzea Villa Mariara, beren jakintzak eta esperientziak partekatzeko euskal etxean jada martxan zeuden tailer kulturaletan (euskara, dantza, gastronomia, abesbatza, etab.).

Programaren bidez, Euskal Herriko eta diasporako gazteen arteko elkarlana sustatu nahi zen, euskal errealitatea hurbiltzea Villa Mariako komunitatera, eta denboran iraungo duten lankidetza-loturak sortzea. Ekimen honek, aldi berean, Euzko Etxeari aukera eman zion bere jarduerak eguneratzeko eta Euskal Herriarekin lotura bizia mantentzeko, belaunaldien arteko transmisioa eta kultura elkarrizketa bultzatuz.

Horrez gain, elkarteak barnetegiak ere antolatu izan ditu euskararen irakasle prestakuntzan ari direnentzat, FEVA (Federación de Entidades Vasco Argentinas) eta Etxepare Institutuarekin elkarlanean. Prestakuntza-jarduera hauek euskara irakasle izateko bidean dauden ikasleei zuzenduta daude, eta formakuntza sakonagoa eta euskararekiko murgiltze esperientzia bat eskaintzen diete, etorkizunean euskal etxeetako irakaskuntza bermatzeko helburuz.

Halaber, Euzko Etxea parte hartzen du urtero Martxoaren 8ko Emakumeen Nazioarteko Eguna, San Inazio eguna, eta beste hainbat data garrantzitsuren ospakizunetan.

 Egungo egoera 
Gaur egun, Euzko Etxea Villa Mariako erreferente kultural eta komunitarioa da. Bazkideen, irakasleen, boluntarioen eta familiek osatutako sare zabal bati esker, erakundeak bere funtzioak indarrez betetzen jarraitzen du, belaunaldi berriei euskal nortasuna transmitituz eta Argentinako gizartean euskal presentzia ikusgarri eginez.

Etorkizunera begira, erakundeak helburu du bere jarduerak zabaltzen jarraitzea, gazteriaren inplikazioa, euskara biziberritzea, eta beste euskal etxeekin lankidetza sendotzea, berezko nortasuna galdu gabe eta euskal kultura XXI. mendera egokituz.

 Munduko Euskal Etxeen mapa 
erdian|thumb|380x380px|Ikus Munduko euskal etxeen mapa interaktiboa (Wikidatako datuekin, 2025)

 Erreferentziak 
Artikulu honetan bildutako informazioa Euzko Etxeko dokumentu historikoetatik, bazkideetako elkarrizketetatik eta tokiko prentsa-argitalpenetatik hartu da.

 Ikus, gainera 
 Euskal etxeak
 Euskal diaspora

 Kanpo estekak 
 Webgune ofiziala
 www.euskaletxeak.eus

Kategoria:Argentinako euskal etxeak
Kategoria:Córdoba probintzia