Clementina de Jesus

Clementina de Jesus da Silva (Valença, 1901eko otsailaren 7a - Rio de Janeiro, 1987ko uztailaren 19a) brasildar samba abeslaria izan zen, Brasilen XIX. mendeko musika afrikarrarekiko lotura egiten zuen azken artistetako bat.

Sambaren historiako abeslari garrantzitsuenetakotzat eta eragingarrienetakotzat jotzen da, eta "Partido-Altuko erregina" deitu ohi zaio, genero musikal horrek bertso librean eskatzen duen maisutasun eta esperientzia bereziari esker. 

 Biografia 
Carambita komunitatean jaio zen, Valença inguruko auzoan, Rio de Janeiroko hegoaldean. Zortzi urte zituela, hiriburura joan zen, familiarekin batera, eta Osvaldo Cruz auzoan kokatu zen. 1940an, ezkondu eta Mangueirara joan zen bizitzera. Etxeko langile gisa lan egin zuen 20 urtez, 1963an Hermínio Belo de Carvalho konpositoreak aurkitu zuen arte. Honek Rosa de Ouro ikuskizunean parte hartzera eraman zuen. Ikuskizunak bere izena famatu egin zuen, Bahian eta São Paulon bira egin zuen eta Odeon disketxean bi LP atera zituen (1965 eta 1967), besteak beste, "Benguelê" jongoa.
ezkerrera|thumb|Clementina de Jesus, 1976.
1966an, Frantziako Canneseko Jaialdian eta Senegaleko Arte Negra Jaialdian Brasil ordezkatu zuen, futbol-zelai batean arituz, non ikusleen txalo bizia jaso zuen. Urte berean, Aldeia de Arcozelo eta Sala Cecília Meirelesen kontzertuetan parte hartu zuen, Clementina de Jesus bakarkako LP-a kaleratzeaz gain, jongo, corimá, sanbak eta partido-altoko errepertorio batekin, afrobrasildar loturaren memoria berreskuratuz.

1968an, Hermínio Bello de Carvalhoren ekoizpenarekin, Gente de Antiga LP historikoa grabatu zuen Pixinguinha eta João da Baianarekin batera. Estudioko bost album grabatu zituen bakarka — bi Clementina de Jesus, Clementina, Cadê Você? eta Marinheiro Só izenburuekin —, eta hainbat parte hartze egin zituen, hala nola Rosa de Ouro, Cantos de Escravos, Clementina e convidados eta Milton Nascimentoren Milagre dos Peixes diskoetan, non Escravos de Jó interpretatu baitzuen.

1983an Rio de Janeiroko Udal Antzokian ikuskizun batekin omendu zuten, Paulinho da Viola, João Nogueira, Elizeth Cardoso eta sanbaren beste hainbat artista ezagunen parte-hartzearekin. Urte berean, Beija-Flor de Nilópolis samba eskolak omendu zuen A Grande Constelação das Estrelas Negras erakustaldian. Juliana Ribeirok omenaldi kontzertua eman zuen 2013an, eta Werinton Kermesek Clementina de Jesus: Rainha Quelé dokumentala estreinatu zuen 2012an.

Bere bizitzako azken urteak zailak izan ziren. Musika munduak alde batera utzi zuen eta ia ahaztuta geratu zen. Osasunez gero eta okerrago zegoen, hainbat istripu zerebrobaskular izan zituen, pobrezian erori eta erretegietan abesten hasi zen, baina emanaldietan kantuak ahazten hasia zen jada. Azken kolpe baten ondorioz hil zen 1987ko uztailaren 19an. São João Batista hilerrian, bere ehorzketan, laguntzaile gutxi izan zuen.
 Diskografia 

 Bakarkako diskoak 

 1966 - Clementina de Jesus (Odeon MOFB 3463)
 1970 - Clementina, cadê você? (MIS 013)
 1973 - Marinheiro Só (Odeon SMOFB 3087)
 1976 - Clementina de Jesus - convidado especial: Carlos Cachaça (EMI-Odeon SMOFB 3899)
 1979 - Clementina e convidados (EMI-Odeon 064 422846)

 Lankidetzak 

 1965 - Rosa de Ouro - Clementina de Jesus, Araci Cortes eta Conjunto Rosa de Ouro (Odeon MOFB 3430)
 1967 - Rosa de Ouro nº 2 - Clementina de Jesus, Araci Cortes eta Conjunto Rosa de Ouro (Odeon MOFB 3494)
 1968 - Gente da Antiga - Pixinguinha, Clementina de Jesus eta João da Baiana (Odeon MOFB 3527)
 1968 - Mudando de Conversa - Ciro Monteiro, Nora Ney, Clementina de Jesus eta Conjunto Rosa de Ouro (Odeon MOFB 3534)
 1968 - Fala Mangueira! - Carlos Cachaça, Cartola, Clementina de Jesus, Nélson Cavaquinho eta Odete Amaral (Odeon MOFB 3568)
 1982 - O Canto dos Escravos - Clementina de Jesus, Tia Doca eta Geraldo Filme 
 1986 - Trilha Sonora do Filme Chico Rei - Milton Nascimento, Wagner Tiso, Clementina de Jesus eta Grupo Vissungo (Som Livre XSB 3048)

 Bildumak 

 1999 - Raízes do Samba - Clementina de Jesus (EMI 522659-2)

 Sariak eta aintzatespenak 

 2016an Brasilgo Gobernuak, in memoriam,  Kultura Merezimenduaren Ordenaren Saria eman zion, Gurutze Handia graduan, beste samba artistekin batera, sanbaren jaiotzaren 100. urteurreneko ospakizunen barruan.
 2017an, Felipe Castro, Janaína Marquesini, Luana Costa eta Raquel Munhoz ikertzaileek biografia bat kaleratu zuten, Quelé, the voice of color – biografía de Clementina de Jesus izenekoa.
 2018an, Clementina dokumentala estreinatu zuen Dona Rosa Filmes-ek São Pauloko Nazioarteko Zinemaldian.
 2021ean, Mocidade Alegrek São Pauloko inauterietan omendu zuen, "Quelémentina, non zaude?" gaiarekin.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Clementina de Jesús  Discogs-en
 Clementina de Jesús Internet Movie Database-n
 Colección O Globo
 Memoria eta Historia, Afrobrasil Museoa, São Pauloko Estatuko Kultura Idazkaritza

Kategoria:Rio de Janeiro estatuko jendea
Kategoria:Brasilgo folkloristak
Kategoria:Brasilgo abeslariak
Kategoria:Emakume abeslariak
Kategoria:Emakume musikariak
Kategoria:Afro-brasildarrak
Kategoria:Rio de Janeiron hildakoak
Kategoria:Istripu zerebrobaskularrak hildakoak