Hirsi Magan Isse

Hirsi Magan Isse (c. 1935 – 2008ko martxoaren 16a) somaliar historialari, pentsalari tradizionala eta politika errefuxiatua izan zen. Somaliako Daarood klaneko Majeerteen adarrekoa izanik, bere bizitza lanari eskaini zion: Somaliaren historia, genealogia eta ahozko tradizioak sistematizatzeari eta dokumentatzeari. Aldi berean, Siad Barre-ren diktaduraren aurkako oposizioko kidea izan zen eta erbestean bizi behar izan zuen urte luzez. Bere alaba, Ayaan Hirsi Ali, Mendebaldeko intelektual eta politikari ezaguna da.
 Bizitza goiztiarra eta heziketa 
Hirsi Magan 1930eko hamarkadan jaio zen Somaliako ipar-ekialdeko eskualde batean. Tradizio somaliar batean hazi zen, eta gaztetan bere klanaren genealogia eta ahozko historia ikasteko trebakuntza jaso zuen. Ondoren, Oxfordeko Unibertsitatean ikasi zuen, Somaliako historia eta antropologia arloetan espezializatuz.

Bere prestakuntza akademikoak mendebaldeko ikuspegi historikoak eta Somaliako kontakizun tradizionalak uztartzeko aukera eman zion. Horrek bihurtu zuen Somaliako historia jasotzeko ahalegin akademikoen artean aitzindari.
 Ikerketa eta lana 
Hirsi Maganek arreta berezia eskaini zion Somaliako klan-egituren, linea genealogikoen eta tribu-harremanen azterketari. Ahozko tradizioaren eta epika herrikoien bidez transmititutako informazioa bildu eta sailkatzeko lan handia egin zuen, askotan idatzizko dokumentazioa eskasa baitzen.

Bere lana ez zen soilik ikerketara mugatu: Somaliaren historia eta kultura herriaren zerbitzura jartzen saiatu zen, identitate kolektiboa indartzeko helburuarekin.

Bere ikuspuntutik, Somaliako tribu-sistema ez zen garapenaren oztopo, baizik eta sistema egonkor baten oinarria, baldin eta ondo interpretatzen eta kudeatzen bazen.
 Aktibismo politikoa eta erbestea 
Siad Barre Somalian boterera iritsi zenean (1969), sozialismo autoritarioa ezarri zuen eta tribu-egiturak baztertzeko eta ezeztatzeko politika gogorrak jarri zituen martxan. Hirsi Maganek sistema horren aurka egin zuen: tribuen eta ohitura somaliarren aurkako jazarpena, islamaren erabilera politikoa eta zapalkuntza orokorra salatuz.

Horren ondorioz, atxilotu egin zuten, eta handik ihes egin zuen. Erbestealdi luze batean murgildu zen: Sudan, Saudi Arabia, Etiopia, eta azkenik Estatu Batuetan bizi izan zen.

Erbestean, beste oposiziokide batzuekin batera Somaliaren etorkizun demokratikoa hausnartzen jardun zuen, betiere ohiko kultura somaliarrarekiko errespetua oinarritzat hartuta.
 Familia eta ondarea 
Hirsi Magan sei seme-alaben aita izan zen. Horien artean, ezagunena da Ayaan Hirsi Ali, Mendebaldean bizitzen hasi zen eta Holandako parlamentari izan zen. Ayaanek askotan aitaren figura goraipatu izan du, ikasteko grina, pentsamendu kritikoa eta kultura somaliarraren balioa transmititu izan zizkiolako, nahiz eta geroago haien bide ideologikoak aldendu egin ziren.

Ayaan Hirsi Alik esan izan du aitak bere burua sekular gisa identifikatzen zuela, eta islamaren politizazioaren aurkakoa zela. Hala ere, ez zen mendebaldeko ikuspegi laizista klasiko baten aldekoa, baizik eta kultura propioaren defentsaren aldekoa.
 Herentzia eta garrantzia 
Hirsi Maganek ez zuen obra luze eta argitaratu askorik utzi, baina bere ekarpen nagusia ahoz jasotako jakinduria eta genealogia-sistemak dokumentatzeko egindako lanetan dago. Haren lana Somaliako kultura eta historia ulertzeko ezinbesteko osagaia bihurtu da hainbat ikerlari eta diasporako komunitaterentzat.

2008ko martxoaren 16an hil zen, AEBetan erbestean bizitzen ari zela.
 Bibliografia eta lan aipagarriak 
Hirsi Maganen lan gehienak publikatu gabeko ikerketa pribatuak izan ziren, baina haren lana aipatu izan da honako testuinguruetan:

 Genealogia liburu zahar eta tribalen bildumak.
 Somali historiaren ikerketa antropologikoetan (ikertzaile independenteen bidez).
 Ayaan Hirsi Aliren Infidel (2007) eta Nomad (2010) liburuetan haren figura ageri da.

Kategoria:Somaliako idazleak