Jason Hickel

Jason Edward Hickel (Eswatini, 1982) antropologoa eta ekonomialaria da. Egun irakaslea da Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan. Hickel-en ikerketa eta idazketa antropologia ekonomikoan eta garapenean oinarritzen da, eta bereziki kritikoa da kapitalismoarekin, neokolonialismoarekin eta hazkunde ekonomikoaren dogmarekin, giza garapenaren eredu gisa.

Londresko Ekonomia Eskolako Desberdintasunen Nazioarteko Institutuko gonbidatu seniorra  izan ohi da den Royal Society of Arts elkarteko kidea da Hickel, eta Osloko Unibertsitateko Justizia Globaleko eta Ingurumeneko katedraduna. World Development aldizkariko editore elkartua da, eta Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko Klimari eta Makroekonomiari buruzko Mahai-inguruan parte hartzen du.

Akademiatik kanpo ere ezaguna da, gehien bat The Divide: A Brief Guide to Global Inequality and its Solutions (2017) eta Less Is More: How Degrowth Will Save the World (2020) liburuengatik. Kapitalismoarekin kritiko, desazkundearen ideia dibulgatu izan du. Desazkundea gizakiak ingurumenean duen eraginaren irtenbidea dela defendatzen du.

 Lehen urteak 
Hickel Swazilandian (gaur egun Eswatini) jaio eta hazi zen, non bere gurasoak medikuak izan ziren HIESaren krisiaren une gorenean. Antropologian lizentziaduna da Wheaton Collegen (AEB) (2004). Irabazi asmorik gabeko sektorean lan egin zuen Nagalanden (India) eta Swazilandian bertan, eta Virginiako Unibertsitatean antropologian doktoratu zen 2011ko abuztuan. Democracy and Sabotage: Moral Order and Political Conflict in KwaZulu-Natal, South Africa (Demokrazia eta sabotajea: ordena morala eta gatazka politikoa KwaZulu-Natal-en, Hegoafrika) izenburua zuen bere doktorego tesiak. Londresko Ekonomia Eskolan irakatsi zuen 2011tik 2017ra, non Leverhulme Early Career Fellowship bat egin zuen, eta Goldsmithsen, Londresko Unibertsitatean, 2017tik 2021era.

Nazio Batuen Erakundeko Alderdi Laboristako kidea izan zen Nazioarteko Garapenean, 2017-2019 urteetan. 2020tik aurrera, Harvard-Lancet-eko Erreparazio eta Justizia Birbanatzailearen Batzordean ibili zen, NBEren Giza Garapenari buruzko Txostenerako Aholkularitza Estatistikoaren Panelean eta Europarako Green New Deal izeneko aholku-batzordean lan egiten du.

 Ibilbide akademikoa 

 Nazioarteko garapen ekonomikoa 
World Development aldizkarian argitaratutako artikulu baterako eta Al Jazeerako idatzitako iritzi artikulu batean, Hickelek, Dylan Sullivan egilekidearekin batera, historialari ekonomiko gehienen iritzia zalantzan jartzen zuten[18]:  XIX. mendea baino lehen, gizateriaren zatirik handiena muturreko pobrezian bizi omen zen, eta industrializazioak hobetu egin omen zuen gehienen bizimodua. Aitzitik, Hickelek eta Sullivanek argudiatzen dute "XVI. mendetik aurrera" kolonialismoa eta erregio batzuek beste batzuk menperatzea, mundu-sistema kapitalistan sartzea, "luxazio sozial eta ekonomiko larriko aldiak"  izan zela, eta, horren ondorioz, soldatak biziraupen-mailara iritsi ziren eta hilkortasun goiztiarra gainditu zuten. Indian, esate baterako, 1880tik 1920ra bitartean, Hickel eta Sullivanek 50 milioi "gehiegizko heriotza" inguru zenbatu zituzten, Indiako 1880ko hamarkadako batez besteko heriotza tasa erreferentzia bezala hartuta, berrogei urte horietan, Indian pentsa zitekeena baino 50 milioi heriotza gehiago zenbatu zuten. Modu berean, XVI. eta XVII. mendeetako Ingalaterrako batez besteko heriotza tasarekin konparatuz, gehiegizko hilkortasuna gertatu zela kalkulatu zuten. Ingalaterrako bi mende lehenagoko heriotza-tasa erreferentetzat hartuta eta Indian, 1880 eta 1920 artean, 165 milioi gehiegizko heriotza gertatu zela kalkulatu zuten, eta adierazi zuten kopuru hori "Sobietar Batasuneko gosete guztietan, Txina maoistan, Ipar Korean, Pol Poten Kanbodian eta Mengisturen Etiopian izandako heriotzen kopuru konbinatua baino handiagoa" izan zela. XX. mendean bakarrik hasi zela giza ongizatea benetan handitzen ondorioztatu zuten, eta garapen hori "mugimendu politiko antikolonial eta sozialisten sorrerarekin" bat etorri zela adierazi zuten. 

Hickel-eko kritikoek argudiatzen dute korrelazio handia dagoela hazkunde ekonomikoaren eta ongizatearen hobekuntzen artean (aisialdia, osasun-arreta, bizi-itxaropena eta antzeko faktoreek neurtzen duten bezala).

Hickelek The Divide obran kolonialismoaren aurreko gizarteak ez zirela pobreak argudiatu du. [18]: 1 Hickelen esanetan, Afrikako eta Indiako nekazaritza gizarte prekolonialak "bizi-estilo" batekin "nahiko konforme" zeudela eta kolonialismoa izan zela okerragotu zituena defendatzen du. [18]. Hickelen ustez, nazioarteko garapenean "aurrerapenaren" narratiba nagusia gaindituta dago, eta pobreziak ekonomia globalaren ezaugarri orokor eta iraunkorra izaten jarraitzen du, Iparralde Globalaren eta Hegoalde Globalaren arteko botere-desorekek erreproduzituta. Hickel-en arabera, Nazioarteko Pobreziaren Mugak (US$1,90 eguneko 2011ko Erosteko Ahalmena, Munduko Bankuaren muturreko pobreziaren definizioa) ez du oinarri enpirikorik giza behar errealetan, eta ez da egokia oinarrizko elikadura eta osasuna lortzeko. Hickelek argudiatu du eguneko 7,40 dolar behar direla elikadurarako eta osasunerako. [18]  Beste ekonomialari asko bat datoz Hickelekin: pobreziaren atalasea definitzeko baliagarriagoa litzateke eguneko diru sarrera handiagoa erabiltzea, batzuek eguneko 15 dolar gomendatzen dituztelarik. [18] Biztanleriaren hazkundearen ondorioz, atalase horren pean bizi diren pertsonen kopuru absolutua 3.200 milioitik (1981) 4.200 milioira (2015) igo da, Munduko Bankuaren datuen arabera. Hickelen esanetan, pobreziaren aurkako irabazi gehien-gehienak Txinak eta Asia ekialdeko herrialdeek lortu dituzte, egiturazko doikuntza eskemarik ezarri ez zitzaizkien herrialdeek hain zuzen. Beste leku batzuetan, pobreen arteko diru-sarreren igoerak oso txikiak izan dira, eta gehienak desegokiak jendea pobreziari buruz duen definiziotik ateratzeko. Hala ere, aditu eta intelektual guztiak, Hickel barne, bat datoz esatean munduko pertsona pobreenen errentak handitu egin direla 1981etik. Hala ere, Sullivan eta Hickelek argudiatu zuten pobreziak kapitalismo global garaikidearen pean jarraitzen duela (oso produktiboa izan arren), zeren eta langile-masak lur eta baliabide komunetatik kanporatuak baitira, ez baitute ekoizpen-baliabideen gaineko jabetza edo kontrolik, eta beren lan-boterea "klase menderatzaile batek edo kanpoko botere inperial batek bereganatua" baitute, muturreko desberdintasunari eutsiz.

Noah Smithek Hickel kritikatu du pobreziaren atalase bakarra erabiltzeagatik (eguneko 7,40 dolar) eta atalase horretatik beherako errenten igoerei ez ikusiarena egiteagatik. Smithek adierazi du diru-sarrerak eguneko 1,90 dolarretik eguneko 7,39 dolarrera igotzea bizitza aldatuko lukeela, baina ez lukeela Hickelentzat pobrezia arintze gisa zenbatuko. Gainera, Shaohua Chen eta Martin Ravallionen ikerketek erakusten dutenez, pobreziaren atalasea non definitzen den kontuan hartu gabe, haren azpitik bizi diren munduko biztanleen ehunekoa jaitsi egin zen 1981etik 2008ra. [18]: 1 

Global Environmental Change aldizkarian 2022an argitaratutako artikulu batean, Hickelek eta aditu talde batek adierazten zuten ekonomia kapitalista neoliberal globalizatuan, Ipar Globala oraindik Hegoalde Globaleko baliabideen eta lanaren "jabetze inperialistan" oinarritzen dela, urtero Iparralde Globalak Hegoalde Globalaren  "12 mila milioi tona lehengai baliokide erabili, 822 milioi hektarea lur erabili, 21 Ej (21 exajoule) energia erabili, eta 188 milioi pertsonen pareko urteko lan erabili, 10,8 bilioi dolarreko balioa duena iparraldeko prezioetan – 70 aldiz baino gehiago muturreko pobreziarekin amaitzeko behar dena baino". 1990etik 2015era 242 bilioi dolarrekoa izan zen Hegoalde Globalak Iparralde Globalari eman zion kreditu garbi hori. Hickel (et al.) idatzi dute truke desberdin hori garapen desberdinaren bultzatzaile nagusia dela, desberdintasun globala eta ingurumenaren degradazioa areagotuz.

Bere blogean, Hickelek kritikatu ditu Hans Rosling eta beste batzuk esaten dutelako desberdintasun globala denborarekin gutxitzen joan dela eta herrialde pobreen eta herrialde aberatsen arteko arrakala desagertzen ari dela. Narratiba hori metrika erlatiboetan oinarritzen da ("elefanteen grafikoa", adibidez), eta Hickelek ilun dio desberdintasun absolutuak azken hamarkadetan nabarmen egin duela okerrera: Iparralde Globalaren eta Hegoalde Globalaren arteko per capita errentaren benetako aldea laukoiztu egin da 1960tik, eta ehuneko aberatsenaren errentak gizadiaren % 60 pobreenaren errentak baino ehun aldiz gehiago handitu dira 1980tik 2016ra bitartean. Hickelek argudiatu du neurketa absolutuak neurri egokia direla munduko ekonomiaren desberdintasun joerak ebaluatzeko.

Hickelen arabera,  nazioarteko garapenerako laguntza tresna gisa planteatzeak pobrezia despolitizatzen du, eta jendea engainatzen du herrialde aberatsak herrialde pobreagoekiko onberak direla sinestera bultzatzen duelako.. Baina berez, haren esanetan, kontrako norabidean doazen fluxuek nabarmen gainditzen dituzte herrialde aberatsetatik herrialde pobreetara doazen finantza fluxuak; besteak beste, kanpo zorraren ordainak eta interesak, enpresa multinazionalen zerga ihesa, patenteen lizentzien tasak eta globalizazio neoliberalaren egiturazko ezaugarriek fluxu nagusiak pobreengandik aberatsengana doa, eta aberatsek, karitatea praktikatuz, ez dute balantza inondik inora . Are gehiago, Hickel-ek dio herrialde pobreek galera handiak dituztela nazioarteko merkataritza- eta finantza-arauen ondorioz (hala nola egitura-doikuntzako programen, merkataritza libreko akordioen eta WTOren esparruaren arabera), zeinek herrialde pobreentzat esportaziorako diru-sarrera potentzialak murrizten dituzten eta muga-zerga babesleak, diru-laguntzak eta kapital-kontrolak garapen ekonomiko nazionalerako tresna gisa erabiltzea eragozten duten. Hickelen arabera, munduko pobrezia, azken batean, desoreka estruktural horien ondorioa da. Nazioarteko laguntzetan arreta jartzeak benetako arazo horiei aurre egiteko beharrezkoak liratekeen sakoneko erreformetatik aldentzen du.

Herrialde garatuen eta garapen bidean dauden herrialdeen arteko merkataritza ez dela elkarrekiko onuragarria argudiatu du Hickelek. Nazioarteko komertzioa aberatsak aberasteko eta pobreak pobretzeko bidea dela defendatu du.

 Klima-aldaketa eta ekonomia ekologikoa 
2020an, Hickelek beste ikerketa bat argitaratu zuen The Lancet Planetary Health aldizkarian, 2015eko datuetan oinarrituta. Baieztatu zuen diru-sarrera handiko herrialde gutxi batzuk direla planetaren muga gainditzen duten CO2 emisio historiko gehienen erantzuleak (350 ppm). Bere azterketak AEBak %40aren erantzule zirela zioen, EB %29aren erantzule, herrialde industrializatuenak %90aren erantzule, eta Ipar Globala, talde gisa, %92aren erantzule. Halaber, argudiatu du diru-sarrera handiko herrialdeak neurriz kanpo arduratzen direla munduko beste haustura ekologiko mota batzuez, baliabideen erabilera-maila handiak dituztelako. Hickel-eko kritikoek argudiatu dute hazkunde ekonomikoa gerta daitekeela isuriak gutxitzen diren bitartean. Horretarako aurkezten duten argudioa zera da, herrialde askok hazkunde ekonomikoa lortzen dute eta aldi berean energia modu berdeetara trantsizioa egiten dute... Kritikari horein esanetan, ba omen daude horixe erakusten duten datuak.Piper, Kelsey (3 August 2021). "Can we save the planet by shrinking the economy?". Vox.

Giorgos Kallis ekonomialari ekologistarekin batera idatzitako artikulu batean, Hickelek argudiatu du "hazkunde berdeari" buruzko narrazioek oinarri enpiriko eskasa dutela. Kallisek eta Hickelek ebidentziak aipatzen dituzte erakusteko ez dela bideragarria errenta altuko nazioek baliabideen erabileraren murrizketa absolutuak lortzea, edo emisioak zerora murriztea behar bezain azkar karbonoaren aurrekontuaren barruan 2 °C-tan geratzea, BPGaren hazkundea erritmo historikoetan lortzen jarraitzen badute. Hickelek eta Kallisek  argudiatzen dute errenta altuko herrialdeek gehiegizko energiaren eta baliabideen erabilera murriztu beharko luketela (hau da, "desazkundea" bilatu beharko luketela), eta bide batez % 100 berriztagarria den energiarako trantsizio azkarra lortu eta hondamendi ekologikoa irauli Kallisek eta Hickelek argudiatu duenez, errenta altuko herrialdeek ez dute hazkunde ekonomiko gehiagorik behar helburu sozialak lortzeko; baliabideen eta energiaren gehiegizko erabilera murriztu dezakete, eta, aldi berean, giza ongizatea hobetu, errenta modu justuagoan banatuz, ondasun publiko unibertsalak zabalduz, lan astea laburtuz, eta lan berme publiko bat sartuz. Hickelek ere iradoki du moneta teoria modernoa (MMT) aplika litekeela helburu horiek lortzeko eta "hazkunde osteko ekonomia postkapitalista" baterantz trantsizioa egiteko beharraz jarduten du. Nature aldizkarian 2022an argitaratutako iruzkin batean, Hickel, Kallis eta beste batzuek diote bai IPCCk bai IPBESek "iradokitzen dutela desazkunde-politikak aintzat hartu behar direla klima-larrialdiaren eta biodibertsitatearen galeraren aurkako borrokan, hurrenez hurren".

2020an, Hickelek Garapen Jasangarriaren Indize bat proposatu zuen, Giza Garapenaren Indizea doitzen duena nazioen eragin ekologikoa kontabilizatuz, per capita isuriei eta baliabideen erabilerari dagokienez. Hickel-ek Nazio Batuen ingurumen-metrika garrantzitsuena ere kritikatu du, Garapen Jasangarrirako Helburuen Indizea (GJH Indizea) 

 Kazetaritza 
Hickelek garapen globalari eta ekonomia politikoari buruz idazten du, eta The Guardian, Foreign Policy, <i>Al Jazeera</i>, Jacobin eta beste hainbat hedabidetan. Blog bat elikatzen du eta aktiboa da Mastodon bezalako sare sozialetan.

 Sariak 

 Association of Social Anthropologists of the UK and the Commonwealth (ASA) Antropologiako Irakaskuntza eta Irakurketaren Urteko Saria, 2013.

 Testu batzuk 
  Jason Hickel. (2020). Less is More. How Degrowth Will Save the World. Penguin Random House. ISBN 9781785152498
  Jason Hickel. (2018). The Divide: Global Inequality from Conquest to Free Markets. WWNorton. ISBN 978-0-393-65136-2
 Hickel, Jason (martxoa 2019)  "Desazkundea: ugaritasun erradikalaren teoria", Real-World Economics Review, alea zk. 87, 19, or. 54–68.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
External videoslink=|alt=video icon|16x16px Doha Debates w/ Jason Hickel, Anand Giridharadas, Ameenah Gurib-Fakim on YouTube

 @jasonhickel@mastodon.world
 Jason Hickelen bloga
 Jason Hickel Al Jazeeran
 Jason Hickel elkarrizketak
 Jason Hickelek Atzerri Politikarako artikuluak]
 Jason Hickelek The Guardian egunkarian argitaraturiko  artikuluak.
 (Ingelesez): Jason Hickelen artikuluak Jacobin.com hedabidean.
 Jason Hickelek Monthly Review-rako artikuluak].

Kategoria:Eswatiniko antropologoak
Kategoria:Ekonomialariak
Kategoria:Gainbegiratu gabeko itzulpenak
Kategoria:Eswatiniarrak