Tallinngo harresiak

Tallinngo harresiak (: ) Estoniako Tallinngo alde zaharraren inguruan eraikitako harresi, dorre, ate eta bastioi multzoa da.

 Historia 
Tallinn hiriko lehen harresiak XIII. mendearen bigarren erdian eraiki ziren. Margaritaren Harresia deitzen zaio ere, 1265ean eraikuntza agindua  Margarita Sambiriak eman zuelako, Erik V.a Danimarkako erregearen ama, Estoniako erregeordea (Domina Namibiae).

Hiriko harresiak serioski indartzen hasi ziren 1310ean, Johan Canne (Jens Kanne) Tallinneko gobernadoreorde izendatu zutenean. Harresia 1355ean amaitu zen, nahiz eta lubakiak urez 10 urte lehenago bete. Harresiak biltzen duen hiriko barrutiari Kanneko harresia deitzen zitzaion. 6,5 m garai eta 2,3 m lodi zen.

XV. mendearen lehen erdian harresia berreraiki zen. Horma loditu egin zen, eta barruan euste-hormak eraiki ziren. XI. eta XVI. mendeen artean, hiriko harresiak eraiki ziren, 16 metroko altueraraino. 

Erdi Aroan, Itsaso Baltikoan ondoen gotortutako hirietako bat izan zen Reval. Tallinngo gotorlekuak biltzen duen eremuak (7,30 hektarea) eta hiriko harresiak biltzen duena k(28,00 hektarea) 35,30 hektareako azalerako eremua zuen.

Dorreen lehen zerrenda 1355ekoa da, eta garai hartan hamaika dorre zenbatu zituen. Hiriko harresiak 2,35 kilometro luze ziren. 13-16 metroko altuera zuten, bi-hiru metroko lodiera eta 40 dorre zituzten. Iturri batzuek 46 dorre aipatzen dituzte, eta beste batzuek ia 60 dorre. Valeri Sepp, , Felistella, 2013 (ISBN 978-9949-9264-8-0), p. 54 Kristina Porgasaar, , Tallinn 2012, Grenader Grupp, p. 41

XVII mendean modernizazio berri bat gertatu zen suediarren eskutik. Ingrieko bastioia Kiek in de Kök dorre zaharraren aurrean eraiki zen, eta Skooneko bastioia Margarita Dorre Handiaren aurreko atean eraiki zen.

XIX. mendearen erdialdean, beste hiri batzuetan bezala, Tallinngo gotorlekuak desegiten hasi ziren. Militarki zaharkituta geratu ziren bastioiak kendu zituzten, baita hiriko antzinako gotorlekuen zatiak ere. Hala ere, monumentuen babesaren mesedetan, gotorleku historikoak hein handi batean gordetzea erabaki zen. Gaur egun, hiriko gotorlekuak hiriaren erakargarri garrantzitsua dira. Eraitsitako bastioien ordez, askotan, Lindamägi, Hirve Park, Toompark eta abar bezalako parkeak eraiki ziren.2020ko hamarkadan, hiriko gotorlekuetako 26 dorre eta 1,85 kilometroko harresiak gordetzen ziren.
erdian|thumb|400x400px|Beheko hiriko harresien ipar-mendebaldeko zatia.

 Gotorlekuen mapa 
Tallinngo gotorlekuen mapa

 Tallingo harresiak 
 Dorreak IzenaIrudiaLekuaKoordenatuakHanka luzeko atearen dorrea (Pika jala väravatorn)link=Fichier:Pikk_jalg_tower.jpg|150x150pxPikk jalg59° 26′ 15,87″ N, 24° 44′ 34,33″ EMojaren dorrea (Nunnatorn)link=Fichier:Plaza_de_la_Torre,_Tallinn,_Estonia,_2012-08-05,_DD_16.JPG|170x170pxVäike-Kloostri 159° 26′ 21,41″ N, 24° 44′ 32,55″ ESaunako dorrea (Saunatorn)link=Fichier:Saunatorn,_23._juuli_2011.jpg|133x133pxSuur-Kloostri 1859° 26′ 22,63″ N, 24° 44′ 32,49″ EUrrezko oineko dorrea (Kuldjala torn)link=Fichier:Tallinn_Town_Wall_Mai_2008_2.jpg|100x100pxGümnaasiumi 359° 26′ 24,11″ N, 24° 44′ 33,25″ EMojen atzeko dorrea (Nunnadetagune torn)link=Fichier:Plaza_de_la_Torre,_Tallinn,_Estonia,_2012-08-05,_DD_30.JPG|193x193pxKooli 1/359° 26′ 25,39″ N, 24° 44′ 34,27″ ELoewenschede dorrea (Loewenschede torn)link=Fichier:Plaza_de_la_Torre,_Tallinn,_Estonia,_2012-08-05,_DD_10.JPG|157x157pxKooli 759° 26′ 26,18″ N, 24° 44′ 35,99″ EKöismäe dorrea (Köismäe torn)link=Fichier:All-linna_kindlustused7.JPG|149x149pxLaboratooriumi 2759° 26′ 27,4″ N, 24° 44′ 41,67″ E Plate dorrea (Plate torn)link=Fichier:Plate_torn_2011-05-21.JPG|133x133pxLaboratoorium 2959° 26′ 28,63″ N, 24° 44′ 43,98″ EEpping dorrea (Eppingi torn)link=Fichier:Eppingi_torn_2010-02-01.JPG|133x133pxLaboratooriumi 3159° 26′ 29,82″ N, 24° 44′ 46,2″ EGrusbekeren atzeko dorrea (Grusbeke-tagune torn)link=Fichier:Grusbeke-tagune_torn_2010-08-11.JPG|133x133pxLaboratooriumi 3359° 26′ 31,22″ N, 24° 44′ 48,62″ ERenten dorrea (Renteni torn)link=Fichier:Renteni_torn.jpg|178x178pxLai tänav 49Pilsticker dorrea (Pilsticker torn)link=Fichier:Pilstickeri_torn_Toompea_lossis,_vaade_treppide_poolt,_8._august_2011.jpg|133x133pxWulfard atzeko dorrea (Wulfardi-tagune torn)Tolli 459° 26′ 32,3″ N, 24° 44′ 53,97″ EMargaret dorre-handia (Paks Margareeta)link=Fichier:Paks_Margareeta_2011-05-21.JPG|100x100pxPikk tänav 7059° 26′ 33,3″ N, 24° 44′ 58,72″ EStolting dorrea(Stoltingi torn)link=Fichier:Stoltingi_torn_2013.jpg|146x146pxPikk tänav 6859° 26′ 31,78″ N, 24° 44′ 58,62″ EHattorpe dorrea (Hattorpe-tagune torn)link=Fichier:Hattorpe-tagune_torn.JPG|178x178pxPikk tänav 6259° 26′ 29,5″ N, 24° 44′ 57,6″ EBremengo dorrea (Bremeni torn)link=Fichier:Bremeni_torn_20081212_by_Ahsoous.jpg|186x186pxVene tänav 2859° 26′ 21,86″ N, 24° 44′ 57″ EFraideen atzeko dorrea (Munkadetagune torn)link=Fichier:Munkadetagune_torn_2011-05-21.JPG|133x133pxMüürivahe tänav 5859° 26′ 18,46″ N, 24° 44′ 58,89″ EHelleman dorrea (Hellemani torn)link=Fichier:Calle_Uus,_Tallin,_Estonia,_2012-08-05,_DD_07.jpg|244x244pxMüürivahe tänav 48Uus tänav 159° 26′ 15,15″ N, 24° 44′ 59,82″ EHinke dorrea (Hinke torn)link=Fichier:Tallinn,_vez.jpg|100x100pxPärnu mnt 2 /Müürivahe tänav 3259° 26′ 09,55″ N, 24° 44′ 57,98″ EDeabruaren amaren dorrea (Düvelsmoderi torn /Kuradiema torn)link=Fichier:C_Buddeus_Kuradiema_torn.jpg|100x100pxVäike-Karja/Müürivahe tänavAssauwe dorrea (Assauwe torn)link=Fichier:Assauwe_torn_Myyrivahe_tänaval,_vaade_Harju_tänava_poolt,_8._august_2011.jpg|133x133pxMüürivahe tänav 1259° 26′ 05,61″ N, 24° 44′ 43,33″ EAuntzaren dorrea(Kitsetorn)link=Fichier:Muldretke_salafailid.jpg|100x100pxRüütli tänav 11Landskrone dorrea (Landskrone torn)link=Fichier:Landskrone_torn_Toompea_lossi_kirdenurgas_jääb_tänapäeval_majade_varju,_8._august_2011.jpg|133x133pxLossi lauak 1aKiek in Köklink=Fichier:Kiek_in_de_kök_3015.jpg|133x133pxConstrucciones del grupo59° 26′ 05,14″ N, 24° 44′ 29″ EAma Birjinarendorrea (Neitsitorn)link=Fichier:Neitsitorn,_Tallinn.JPG|161x161pxLossi planoak 11 /Lühike jalg 9A59° 26′ 06,8″ N, 24° 44′ 27,51″ EUkuiluko dorrea(Tallitorn)link=Fichier:OldCity_GuardTowerPark.JPG|133x133pxLossi planoak 11 /Lühike jalg 9A59° 26′ 08,43″ N, 24° 44′ 26,91″ EToompeaau zuloa Danimarkako erregearen lorategialink=Fichier:Värav_linnamüüris_Taani_kuninga_aeda.JPG|178x178pxLühike jalg59° 26′ 08,9″ N, 24° 44′ 27,14″ EHanka motzaren atearen dorrea (Lühikese jala väravatorn)link=Fichier:Lühikese_Jala_väravatorn.JPG|178x178pxLühike jalg 959° 26′ 10,01″ N, 24° 44′ 28,15″ EOstatuaren atzeko dorrea (Seegitagune torn)link=Fichier:Koortikits.jpg|133x133pxNunnaSauna atzeko dorrea (Saunatagune torn)link=Fichier:Saunatagune_torn2.jpg|133x133pxNunne 9 Nunne 11A Ateak IzenaIrudiaLekuaKoordenatuakKostaldeko ate handia (Suur Rannavärav)link=Fichier:Tallinn_old_town_gate.jpg|133x133pxPikk tänav 7059° 26′ 33,23″ N, 24° 44′ 57,44″ EViru atea (Viru värav)link=Fichier:Altstadt_von_Tallinn,_Tallinn,_Estland_Jun_28,_2018_22-35-54.jpeg|100x100pxViru59° 26′ 11,87″ N, 24° 45′ 01,31″ EHarju atea (Harju värav)link=Fichier:Harju_värav,_1863.JPG|100x100pxHarjua59° 26′ 04,74″ N, 24° 44′ 37,53″ EKlaustroaren atea(Kloostrivärav)link=Fichier:Plaza_de_la_Torre,_Tallinn,_Estonia,_2012-08-05,_DD_32.JPG|100x100pxSuur- Kloostri59° 26′ 22,01″ N, 24° 44′ 32,51″ EMojen atea(Nunnavärav)link=Fichier:Buddeus_Nunnevärav.jpg|154x154pxNunnaToomväravlink=Fichier:C_Buddeus_Toomvärav.jpg|100x100pxLippe dorrearen atzeko pasabidealink=Fichier:Kaarkäik_linnamüüris_Lippe_torni_kõrval.JPG|178x178pxLaboratooriumi 2159° 26′ 26,5″ N, 24° 44′ 38,85″ EBremen Pasaia(Bremeni käik)link=Fichier:Bremeni_käik.JPG|178x178pxBremeni käik59° 26′ 21,54″ N, 24° 44′ 57,15″ ESuurtüki kaleko zuloalink=Fichier:Tallin_city_wall.jpg|133x133pxSuurtüki59° 26′ 28,24″ N, 24° 44′ 43,48″ E Bastioak IzenaIrudiaLekuaKoordenatuakIngrie bastioia (Ingeri bastion)link=Fichier:All-linna_kindlustused_(1).jpg|100x100pxHarjumägi, FalgiSuediakobastioia (Rootsi bastion)link=Fichier:Hirvepark_2013_(1).jpg|100x100pxLindamägi, FalgiViru ateko bastioialink=Fichier:Vaade_Virumäelt.JPG|178x178pxViru värava eesväravSkoone bastioialink=Fichier:MuldTallinn_Skoone_08.jpg|100x100pxRannamäe tee 11Reodute des Gothslink=Fichier:Gootide_reduut.jpg|100x100pxToompea Beste batzuk IzenaIrudiaLekuaKoordenatuakToompeako gaztelualink=Fichier:Riigikogu_hoone_ja_Pikk_Hermann,_Kaupo_Kalda_foto,_2015.jpg|100x100pxLossi platos 1Toompeako gaztelu txikialink=Fichier:Toompea_loss_2014.jpg|100x100pxToompeako gaztelu handiaGazteluko lubaki zaharraklink=Fichier:Tallinn_snelli_tiik.jpg|100x100pxKupularen parkea

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Tallinngo eraikinak
Kategoria:Harresiak
Kategoria:Estoniako historia militarra