Dora Riedel

Dora Riedel Seinecke (Valdivia, 1906-1982) Txileko arkitektoa izan zen.

Txileko Unibertsitatean ikasi zuen, eta Txilen arkitekto titulua eskuratu zuen lehen emakumea izan zen, 1930ean. Karl H. Brunner arkitekto austriar ospetsuarekin batera lan egin zuen hura Txilen egon zen 1929 eta 1934 urteen artean, Herri Lan Zuzendaritzan lanean.

 Biografia 
Dora Riedel 1906ko martxoaren 11n jaio zen Valdivia hirian, Carlos Riedel eta Herminia Seinecke Deppe izan ziren haren gurasoak, biak jatorri alemaniarreko txiletarrak. Ikasketak Valdiviako Eskola Alemanean hasi zituen; ondoren, familiarekin batera, Valparaísoko hiri-portura aldatu ziren, eta han olio-pinturako klaseak jaso zituen. Horrek bere gaitasun artistikoak aurkitzen lagundu zion, eta matematikako pedagogiari buruzko arkitektura-karreraren aldeko hautua egin zuen. Erabaki horren berri izatean, aita Txileko Unibertsitateko Arkitektura Eskolara joan zen pertsonalki, zuzendariari emakumeak onartzen zituzten galdetzera. Galderaren aurrean zuzendariak baieztatu zion edozein emakume sar zitekeela. 

Dorak 1922ko apirilaren 3an eskuratu zuen Valparaisoko Lizeoko irakasleen batzorde baten aurrean azterketa orokor bat egiteko baimena, eta batzorde horrek zehaztu zuen zer prestakuntza maila zuen goi-mailako ikasketak hasteko. Azterketa horretan, Txileko Unibertsitatean sartzeko beharrezko ezagutzak zituela erakutsi zuen.

1925ean Txileko Unibertsitateko Arkitektura Eskolan sartu zen, eta bost urtez ikasi zuen bertan.

1930eko abenduaren 9an Txileko Unibertsitateko Arkitekto titulua lortu zuen, eta urte horretan bertan Herri Lanetako Ministerioan lan egin zuen Karl Brunnerrekin batera.

1931n, Dora Riedel Alemaniara joan zen Stuttgarteko Unibertsitateko Arkitektura Goi Eskolan barnealdeen dekorazioa ikastera. Bi urte geroago, barnealdeen arkitekturan doktore titulua jaso zuen. Bertan, Anton Hammerle arkitekto alemaniarrarekin ezkondu zen, eta bost seme-alaba izan zituzten. Munich hirian bizi izan ziren, 1938an Tirolera, Antonen jaioterrira, aldatzea erabaki zuten arte. Han, Suitzako mugatik gertu, Innsbruck bizitegi-auzoan bizi izan ziren seme-alabekin, eta Doraren senarra Baurrat bihurtu zen, hots, udal-arkitekto eta tokiko Arkitektura eta Hirigintza Zuzendari. Senarrarekin batera, Dorak Innsbruck-en familiaren etxea diseinatu, eraiki eta ekipatu zuen 1947an, eta hori izan zen eraikitako obra bakarra.

 Omenaldia 
Txileko arkitekturaren diziplinarako duen garrantzia dela eta, etorkizuneko emakume arkitektoei bidea zabalduz, Txileko Arkitektoen Elkargoak 2017an Dora Riedel Saria sortu zuen, Txileko arkitekturaren proiektu berritzaileak aitortzen dituena, eta honela definitzen dena: "Dora Riedel Seinecke saria aurreko urtean lan berritzaileagatik nabarmendu den arkitektoari (a) edo taldeari emango zaio."

2018ko abuztuan, CAk Paulina Villalobos arkitektoari eman zion lehen aldiz saria; Doraren bilobak parte hartu zuen sariketan, Austriatik zeremoniarako bidaiatuz

Horren harira, Txileko Arkitektoen Elkargoko orduko presidente Alberto Texidok honako hau adierazi zuen: “Aintzat hartzen dugu BUIAren sormena, zuzendaritza honi proposamen zehatz bat aurkeztu diolako, Txileko arkitektoek arlo berrietan egindako lana aintzat hartzen duena. Are baliotsuagoa iruditzen zaigu lidergo gaitasunak saritzea generoen integrazioarekin eta Dora Riedel izenpean, Txileko lehen emakumezko arkitektoa izan baitzen”

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Emakumeak arkitekturan

 Kanpo estekak 

Kategoria:Txiletarrak
Kategoria:Txileko Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:Txileko arkitektoak
Kategoria:Emakume arkitektoak