Shirley Jeffrey

Shirley Winifred Jeffrey (Townsville, 1930eko apirilaren 4a - Australia, 2014ko urtarrilaren 4a) australiar itsas biologoa, botanikaria, planktologoa eta botanika-biltzailea izan zen. Biokimikoki bereizteko teknikak ikertu zituen, eta mikroalgen ikerketan espezializatu zen. C klorofila aurkitu, isolatu eta garbitu zuen, ozeanoko landare-biomasa mikroskopikoa eta fotosintesia ebaluatzeko aukera emanez. Bere lehen aholkularietako batek, San Diegoko (Kalifornia) Scripps Ikerketa Institutuko Andy Benson irakasleak, "C klorofilaren ama" izena jarri zion.

 Biografia 
Jeffrey Townsville-n jaio zen, Queensland-en, Tom Jeffreyren eta Dorothea Cherrington bere emaztearen alaba. Haurtzaroan, ez zuen interes berezirik zientzian, eta nahiago zuen "animaliekin eta panpinekin jolastu eta amari sukaldean lagundu, sukaldean aritzea izugarri gustatzen zitzaion".

1940ko hamarkadaren hasieran Melbourneko Methodist Ladies College-n ikasten ari zela, "irakasle gogoangarri" batek inspiratu zuen, Connie Glassek, eta hark bultzatu zuen mundu naturala aztertzeko interesa izatera.

Jeffreyk bigarren hezkuntzako ikasketak Sydneyn burutu zituen Wenonan, eta Zientzietan lizentziatura 1952an eta masterra 1954an Sydneyko Unibertsitatean. Farmakologia biokimikoan doktoretza egin zuen 1958an Londresko King 's Collegen.

 Ibilbidea 
1961ean, Australiara itzuli zen, doktoretza amaitu ondoren. Arrantza eta Ozeanografia Dibisioan lan egin zuen CSIROn, eta denbora horretan mikroalgen pigmentazioa ikertu zuen. 1962an, lehendik ezagutzen zen, baina guztiz ezaugarritu gabe zegoen hainbat algatan klorofila pigmentu osagarria arrakastaz isolatu eta araztu zuen lehen pertsona bilakatu zen.

1965ean, Kaliforniako Unibertsitateko Scripps Institution of Oceanography-eko Alpha Helix-en espedizio zientifikoko lehen bidaian zegoen, Australiako Koral Hesi Handiaren ekologia aztertzera zetorrena. Bere ikerketek 1973an Scripps Institution of Oceanography-en urte sabatiko batera eraman zuten. Aldi horretan Andy Heron biologo australiarra eta etorkizuneko senarra ezagutu zuen.

1971 eta 1977 artean, Jeffrey doktorea zientzialari nagusia izan zen CSIROko itsas biokimikako unitatean; ondoren, zientzialari seniorra, Arrantza eta Ozeanografiako CSIRO Dibisioko ikerketa-zuzendaria (1977tik 1981era), eta, gero, ikerketa zientzialari nagusia eta CSIRO Arrantza Ikerketako Dibisioko bitarteko burua (1981etik 84ra). CSIROn zegoen bitartean, CSIROren Mikroalga Bizidunen Bilduma garatzeaz arduratu zen (Alga Landuen Bilduma bezala ere ezaguna). UNESCOk 1996an argitaratu zuen Phytoplankton Pigments in Oceanography lanaren partaide izan zen.

1995ean erretiroa hartu arren, Jeffrey doktoreak ikertzen eta argitaratzen jarraitu zuen CSIROko ohorezko ikertzaile gisa 2014an hil zen arte, eta Hobarteko Ganbera Orkestrako biolin-jotzaile bikaina izan zen.

 Sariak eta aitorpenak 
Bere ibilbidean zehar, sari asko jaso zituen, bere lana aitortzeko, besteak beste, 

 Australiako Itsas Zientzien Elkartearen 1988ko Inaugural Jubilee Award saria.

 Australiako Zientzia Akademiako (FAA) kidea (1991).
 Australiako Ordenako (AM) kide izendatu zuten 1993an.
 1991n Hego Gales Berriko Royal Society-k Clarke domina eman zioten.
 2000. urtean, Jeffreyk Gilbert Morgan Smith Domina jaso zuen Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionalaren eskutik. Estatu Batuetatik kanpo domina hori jaso zuen lehen pertsona izan zen, eta gero AEBetako Zientzien Akademia Nazionaleko atzerriko kide gisa aukeratu zuten.
 2003an, Australiako Mendeurrenaren Domina eman zioten.
 2007an Shinkishi Hatai domina jaso zuen Okinawa, Japoniako Pacific Science Congress-en 21. Zientzia Kongresuan.
 Jane Franklin Hall-eko kide eta kontseilari ohia, Tasmaniako Unibertsitateko kide eta Tasmaniako Royal Society-ko kargu-hartzailea izan zen.
 2012an, bere lankide batzuek Phycologian argitaratutako "Tribute to Shirley Jeffrey: 50 years of research on chlorophyll c"-n (51. liburukia, 2: 125-125) egindako lorpenak aitortu zituzten.

 Eponimia 
 (Fabaceae) Racosperma ashbyae (Maslin) Pedley.
 (Mimosaceae) Acacia ashbyae Maslin.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Elkarrizketak Australiako zientzialariekin
 "Obituaries: Shirley Jeffrey"  Australian Academy of Science.
 |A Tribute to Shirley Jeffrey: 50 years of research on chlorophyll c - Phycologia
 Sydney Morning Herald Obituary

Kategoria:Emakume botanikariak
Kategoria:Planktologia
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume zientzialariak