Nazio subiranotasun

Nazio subiranotasuna edo subiranotasun nazionala demokraziaren oinarrizko ezaugarria da, zeinak boterea herriaren esku uzten duen. Erregeak eta gorteak konstituzioan jasota uzten dute Estatuari emandako boterea. Subiranotasun nazionalak erregea edo Gorteak estatuaren ordezkari bihurtzen ditu. Boterea nazioaren esku gelditzen den heinean, lur-eremu jakin bati eta bertako biztanleriari dagokio.  

Nazio-subiranotasunak sustrai ditu nazio-konstituzioen sorrera, herrialde-mugen ezartzea eta giza-eskubideen aldarrikapena. 

Subiranotasun hitzak latinean du jatorria. Hitza osatzen dute super (gainean) hitzak eta anus (jatorri) atzizkiak. Frantsesez, souveraineté. Jatorrian erabateko botere gisa ulerzten zen, nahiz eta esanahi hori praktikan ez den beti horrela izango. Nazio hitzak, herrialde edo nazio bati dagokion osotasuna adierazten du, haren zati bat edo beste nazio batzuk kontuan izan beharrean. Bestalde, subiranotasuna, herrialde batek bere burua edo beste herrialde edo estatu bat gobernatzeko duen ahalmena da.

Ilustrazioaren garaian proposatu zen, Erregimen absolutistaren aurka, eta bereziki, Frantziako Iraultzaren ostean, nazio-estatuak eraikitzeko erabilia izan zen. Locke eta Montesquieu aurrekari dituen teoria politiko liberalaren ideietan oinarritzen da subiranotasuna. Horrela, teoria klasikoaren arabera, subiranotasun nazionala ordezkaritza-erregimen bat litzateke, nazio osoak ezin baitu zuzenean bere buruaren gidari izan. Subiranotasun nazionalak, beraz, ordezkaritza-erregimena dakar, eta horrek, kontrolatzeko, botere-banaketa eskatzen du (botere betearazlea, legegilea eta judiziala).

Behar partekatuak dituen gorputz politiko antolatuari, beraz, nazio subiranotasun terminoa ezarri zitzaion Frantziar Iraultzan (1789), norbanakoa desagerraraziz, nazioaren parte bilakatzeko. Gizonaren eta Herritarraren Eskubideen Adierazpena 3. artikuluan egindako formulazioaren arabera, "subiranotasun oro funtsean nazioan datza".

Gaur egunean, nazioarteko zuzenbidearen esparruan, estatu guztiek aldarrikatzen dute subiranotasuna, demokratikoak izan edo ez. 

 Erreferentziak