Tartarium

Tartariuma, Tarseko oihal gisa ere ezaguna, luxuzko ehungintza izan zen Erdi Aroan. Kostu handia zuen ezaugarri, eta hainbat materialen konbinazioaren bidez landu ohi zen.

 Oihal tartariarrak 
Danteren garaian, "Tartariar oihalak" terminoak Txinatik eta bere mugetatik Tartariatik ekartzen ziren jatorri orientaleko oihal aberatsei egiten zien erreferentzia. Oihal horiek material finagatik, kolore distiratsuengatik eta diseinu korapilatsuengatik ziren ezagunak, ehungailuan kolore desberdinak ehunduz edo beste metodo batzuen bidez sortzen zirenak. 
Tartariuma errege purpura kolorez egindako oihal oso garestia zen. Litekeena zen Thibeten zeta eta ahuntz-ilea konbinatuz landua izatea.

Marco Polo, 1254 eta 1324 artean bizi izan zen merkatari veneziarra, Nasich eta Naques urrea erabiliz egindako ehun mota gisa identifikatu zituen, eta Tartarium izan zen adibideetako bat. Poloren idatziek iradokitzen dute oihala teknika bat erabiliz egin zela, eta teknika horrek berekin zekarrela bertan urrezko zerrendak ehuntzea. Hori argi eta garbi ikusten da bere urtebetetzean Khan Handiaren janzkerari buruz egin zuen deskribapenean, urre kolpekatutik modan zeuden tunika finenez egina zegoela adierazten baitu.

"Liber Custumarum"ekin eta RIC III.aren armairu-kontuarekin batera doan glosarioan bezala, Tartaryn izenez ezagutzen den ehuna, estaldura-material gisa erabiltzen zena, liho- eta artile-nahasketa batez osatuta zegoen. Tars-en ekoizten ziren lehenagoko oihalen aldean, nabarmen desberdina zen.

 Jatorria eta izena 
Wartonen arabera, "Tars" terminoak ez dio Ziliziako Tarsus hiriari erreferentzia egiten, baizik eta, horren ordez, "Tartarin" edo "Tartarium" forma laburtu bat da. Eduardo III.a Ingalaterrakoaren armairu-kontuek "Tars" artikulu garestia zela adierazten dute, eta horren adibide da zilarrezko belarriekin, zintzilikarioekin eta garterrekin ederturiko tartaryn urdinen jon bat zehazten duen sarrera. Boccacciok, bere iruzkinean, Tartariumeko oihalak hain modu adituan ehunduak daudela deskribatzen du, non ezein margolarik ezin zuen bere kalitatea pintzel batekin berdindu.

Tartariumeko oihalaren jatorria eta izendapena iturrien arteko kontakizun gatazkatsuen gaiak dira. Yule koronelaren arabera, Tartariumeko oihalak ez zuen Tartarioren izena jaso bere ekoizpen-lekuagatik, baizik eta Txinatik Europara ekarri zutelako, tatar gobernarien lurraldeen bidez.

Du Cangek Tartaryn fabrikatutako oihal fin gisa definitu zuen. Skinnerrek iradoki duenez, baliteke Tartariumeko oihala Tortonatik sortu izana, Milango eskualdeko hiri bat baita.

 Aipamenak 
Chaucerrek Tartarium izeneko oihal mota aipatu zuen.  Tapizak luzeran minstrel-galeria batekin hornituta zeuden, eta bertan jendea elkartzen zen. Parte-hartzaileek kapa zuriak zeramatzaten eta haritz-adarrez egindako koroak buruan, eta Tartariumeko pankarta apainduak zeramatzaten tronpetak jotzen zituzten. Tronpetak perlekin apaintzen ziren, eta haien sorkuntzan ez zen dirurik aurrezten.

Encyclopædia Britannicaren 12. liburukian Tartarium aipatzen da urreari buruzko atalean. Erdi Aroko Europan, urrez eta zilarez ehundutako oihalak oso preziatuak ziren, batez ere errege eta buruzagi erlijiosoen jantzi zeremonialetan eta jauregi edo eliza handien apainketetan. Oihal hauek hainbat izenez ezagutzen ziren: ciclatoun, tartarium, naques, nac, baudekin edo baldachin (Bagdadetik zetorrena). Gehienetan, urrezko hariak zituzten, eta beste material preziatuekin konbinatzen ziren.

Henrike V.aren garaiko dokumentuek "russet" eta "tarterio gorriak" aipatzen dituzte. Gainera, inbentario historikoek adierazten dute erregeak zeraman  armadura Tars oihal bereziz egina zegoela.

Laburbilduz, Tartarium Erdi Aroko oihal preziatu bat zen, urre-hariz egina eta batez ere gizarteko goi-mailako jendearen jantzi eta apaingarri gisa erabiltzen zena.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Oihalgintza