Jane Gardam

Jane Mary Gardam (jaiotzez, Jean Mary Pearson) (Coatham, Iparraldeko Yorkshire, 1928ko uztailaren 11 - Chipping Norton, Oxfordshire, 2025eko apirilaren 28a) idazle ingelesa izan zen. Ipuinak, eleberriak eta haurrentzako liburuak idatzi zituen. 

 Bizitza eta lana 
Jane Pearsonek (Gardam ezkondutakoan) Saltburn High School for Girls-en ikasi zuen. Hurrena, Londresko Unibertsitateko Bedford College-n Ingelesa estudiatu zuen, beka batekin. Graduatu ondoren, 1951n, Gurutze Gorriaren ospitale liburutegietako liburuzain ibiltari lan egin zuen. 1952an Weldon Ladies Journal eta Time and Tide egunkarietarako editore lanetan hasi zen. 1956an, bere lehen haurra jaio ondoren, erretiratu egin zen bizitza profesionaletik. 

Bere lehen liburua, A Long Way from Verona, 1971n argitaratu zuen, 43 urte zituela, bere hirugarren umea eskolara joaten hasi ondoren. Hasieran haur eta gazteentzako liburuak idatzi zituen, baina 1970eko hamarkadaren amaieratik, baita eleberriak ere, eta hainbat sari jaso zituen. Gainera, ipuin laburrak ere argitaratu zituen. Kazetari lanetan, The Spectator eta The Telegraph egunkarietarako kritikak idatzi zituen, eta BBC Irratirako ere idatzi zuen. 2004 eta 2013 urteen artean, bere belaunaldiko jendeari eta Britainiar Inperioaren amaierari buruzko nobela trilogia bat argitaratu zuen: Old Filth (2004), The Man in the Wooden Hat (2009), Last Friends (2013 ).

Gardam Royal Society of Literature-ko kidea izan zen, eta 2009an, Britainiar Inperioko Ordenako ofizial izendatu zuten. David Gardam abokatuarekin ezkonduta egon zen, 1954tik 2010era arte (hau hil zen arte). Bikoteak hiru seme-alaba izan zituen; horietako bat, Tim Gardam kazetari eta Oxfordeko irakaslea (* 1956). Gardam hamarkadetan bizi izan zen Sandwich-en (Ekialdeko Kent), monumentu historikotzat babestutako etxe batean. 2025ean hil zen, 96 urte zituela, Oxfordshire-ko zaharren egoitza batean. 

 Sariak 
Gardamek hainbat literatura sari jaso zituen bere lanagatik. 1975ean argitaratutako helduentzako lehen ipuin bildumak, Black Faces, White Faces lanak, David Higham Prize for Fiction eta Winifred Holtby Memorial Prize sariak jaso zituen. 1978ko God on the Rocks eleberriak Frantziako Prix Baudelaire saria irabazi zuen, eta Booker Prize sarirako ere izendatu zuten. Eleberri hori, gainera, telebistarako film bihurtu zuten. 1981ean, Whitbread Book Award saria jaso zuen The Hollow Land haurrentzako liburuagatik, eta 1991n, The Queen of the Tambourine eleberriagatik. 2015ean, BBCk Gardamen Old Filth eleberria  garai guztietako britainiar eleberri onenen zerrendan 71. postuan kokatu zuen. 

 Lanak 

 Haurrentzako liburuak 

 A Long Way from Verona (1971)
 A Few Fair Days (1971)
 The Summer After the (1973)
 Bridget and William (1981)
 The Hollow Land (1981)
 Horse (1982)
 Kit (1983)
 Kit in Boots (1986)
 Swan (1987)
 Through the Doll’s House Door (1987)
 Black Woolly Pony (1993)
 Tufty Bear (1996)
 The Kit Stories (1998)

 Ipuin bildumak 

 Black Faces, White Faces (1975)
 The Sidmouth Letters (1980)
 The Pangs of Love and Other Stories (1983)
 Showing the Flag and Other Stories (1989)
 Trio: Three Stories from Cheltenham (1993)
 Going into a Dark House (1994)
 Missing the Midnight (1997)
 The Green Man (1998)
 The People on Privilege Hill (2007)
 The Stories of Jane Gardam (2014)

 Eleberriak 

 Bilgewater (1977)
 God on the Rocks (1978)
 Crusoe’s Daughter (1985)
 The Queen of the Tambourine (1991)
 Faith Fox (1996)
 The Flight of the Maidens (2000)

Eleberri trilogia:

 Old Filth (2004)
 The Man in the Wooden Hat (2009)
 Last Friends (2013)

 Ez-fikziozko liburua 

 The Iron Coast (1994)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Ingelesak
Kategoria:Britainiarrak
Kategoria:Britainiar Inperioko Ordenaren ofizialak
Kategoria:Literatura kritikariak
Kategoria:Erresuma Batuko literatura
Kategoria:Ingelesezko literatura
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Eleberrigileak