Segurtasun nazionalaren doktrina

Segurtasun nazionalaren doktrina Estatu Batuetako kanpo-politikako zenbait ekintza definitzeko erabiltzen den kontzeptua da. Ekintza horien helburua da Latinoamerikako herrialdeetako indar armatuek beren misioa aldatzea, barne-ordena bermatze aldera, Gerra Hotzaren  testuinguruan pentsamenduak aldatzeko aitzakiarekin eta diktadura militar horien arteko lankidetza sustatzeko.

 Ezaugarriak 
Doktrina izena ofizialki inoiz jaso ez bazuen ere, izen hori oso ezaguna da esparru akademiko eta gobernu askotan, eta bere existentzia AEBetako gobernuak desklasifikatutako txostenen interpretazioaren arabera froga daiteke. AEB, CIA eta Segurtasun Nazionalerako Kontseiluaren memorandumak.

Ofizialki inoiz idatzi edo deklaratu ez izana doktrina militartzat jotzean azaltzen da. Segurtasun nazionalaren doktrinaren definizioak doktrina militarra deiturikoen esparruan hura aitortzea eskatzen du.   Juan Pablo Angelone, Rosarioko Unibertsitate Nazionaleko (Argentina) irakaslea:Doktrina militarrak, funtsean, nahitaez idatzi behar ez diren proposamen-multzoak dira, corpus koherenteagoa edo ez hain koherentea osatzen dutenak, indar armatuen ekintza instituzionalaren orientatzaile direnak, indar armatuen funtzio nagusia den heinean: gerra egitea. Doktrina militarrek, beraz, gerraren funtsezko modalitateak ezaugarritzen dituzte; etsai espezifikoak identifikatzen dituzte; nazioarteko testuingurua aztertzen dute, erabiltzen diren gatazka-hipotesien arabera aliatuak eta arerioak hautemateko; etsaitasunak piztuz gero erabilgarri dauden baliabide materialen eta giza baliabideen kalitatea eta kantitatea ebaluatzen dituzte; eta abar Doktrina izenekoa Gerra Hotzaren pentsamenduaren emaitza izan zen, mundua bi eremu antagonikotan banatuta mantendu zuena. Estatu Batuetako ondoz ondoko gobernuek asmatu zuten, eta Latinoamerikako armadak, Panamako Ameriketako Eskolan trebatu ziren.  Han, ia berrogei urtez, Latinoamerikako hainbat herrialdetatik bidalitako militarrak bidali zituzten kontrainsurgentzia-tekniketan irakasteko: torturen, infiltrazioaren, inteligentziaren, bahiketen eta aurkarien desagertzeen bidezko galdeketak, borroka militarra, gerra psikologikoa.  Horretarako CIAren tortura eta kontrainsurgentziaren eskuliburuak ere izan zituzten. 

Doktrina horren arabera, AEBetako Segurtasun Nazionalari egiten zaion mehatxu oro AEB munduko edozein lekutan sortua, AEBren potentzia etsaiaren aldeko ekintza zen. AEB, URSS. Estatu Batuetako gobernuaren zenbait arlotan uste osoa zegoen bloke komunistak (Bigarren Mundu Gerraren ondoren sortua) helburu nagusi bat zuela: munduko potentzia bakarra bihurtzea eta gizartea berrantolatzea sobietar komunismoaren hedapenaren bidez.  Doktrina horren arabera, herrialde bateko herritarrak dira segurtasunerako mehatxu posibleak.

Doktrinaren defendatzaileek ofizialki diote beharrezkoa izan zela hura gerra hotzean aplikatzea komunismoaren aurrerapena geldiarazteko. Doktrina horren arabera, komunismoak askatasunekin eta norbanakoen eskubideekin amaituko luke, ezarri zen herrialdean, eta giza eskubideen urraketekin. Ekintza edo komunismoaren ezarpena saihesteko beharrezkoak ziren giza baliabideak alboko kaltetzat edo sakrifizio txikitzat hartzen ziren. Doktrinaren defendatzaileek argudiatzen dute, halaber, ez dela zuzena "doktrina" deitzea, inoiz ez baitzen ofizialki idatzi, eta, beraz, doktrina hori AEBen nazioarteko politikaren aurkako jarrera batetik baino ez dela ulertzen. AEB Era berean, Ameriketako Eskolaren arabera, sorrerako helburua demokrazia eta giza eskubideak nabarmentzea zen. 

Vietnamgo Gerra amaitu zenetik, AEB. AEBk bere estrategia birplanteatu zuen, Latinoamerikako nazioetako armadak defentsa hemisferikoan zuzenago inplikatzeko, AEBetako indar armatuak neurri txikiagoan konprometituz. AEB, Nixon Doktrina bezala ezagutua izan zen hartan Estatu Batuak. Baina 1959ko Kubako iraultzaren eraginez eta Latinoamerikako ikasle eta langileen artean pentsamendu komunista edo sozialista haziz, lehen aldiz sortu zen herrialdeko bertako herria segurtasun nazionalaren aurkako mehatxua izan zitekeela.

Segurtasun nazionalaren doktrina erabiliz, Estatu Batuek Latinoamerikako diktadura desberdinen eragina bateratzea lortu zuten, hala nola Txileko Augusto Pinochet (1973-1990), Paraguaiko Alfredo Stroessner (1954-1989), Argentinako Berrantolaketa Nazionalarena (1976-1983), Uruguaiko Juan María Bordaberry (1973-1985), Boliviako Hugo Banzer jeneralarena (1971-1978), Nikaraguako Somoza dinastiarena, El Salvadorko gobernuena gerra zibileko urte odoltsuenetan, eta Julio César Turbay Ayaren Kolonbiako gobernuarena "Segurtasun Estatutua" ospetsuarekin (1978-1982) . Argentinan, segurtasun nazionalaren doktrinaren aitzindarietako bat CONINTES plana izan zen, 1958an Arturo Frondiziren gobernuan zehatu eta praktikan jarri zena. Siglak «IHtuaren INTerna mozioa» esan nahi zuen, eta Indar Armatuak eta segurtasunekoak barne errepresioaren esanetara jartzean zetzan, hirigune handien militarizazioa ahalbidetuz eta oposizioko buruzagiei amore ematea eta atxiloketak ahalbidetuz .

Segurtasun nazionalaren doktrinarekin aplikatutako kontrainsurgentzia-teknikek bi alderdi dituzte.  Lehena, Ameriketako Eskolan emandako Segurtasun Hemisferikoaren Doktrina deiturikoa, jatorri estatubatuarrekoa, eta bigarrena, jatorri frantsesekoa, Kontrainsurgentziaren Doktrina deitua, D 'Allegret jeneralak Indotxinako eta Aljeriako independentzia-gerretako porroten ondoren ikasitakotik sortua. 

Doktrina Latinoamerikako indar armatuen ideologiaren zati garrantzitsu bat izatera iritsi zen. Horiek, lehen aldiz, muga nazionalen defendatzaile gisa jarduten dute, herriaren beraren aurkako defentsarekin, eta Estatu terrorismoaren egile bihurtzen dira. Gainera, Doktrinak etsaiaren ikuspegi zabala ematen du: ez dira soilik matxinoen terroristatzat jotzen gobernu jakin baten aurkako pertsona armatuak, baita AEBetako gobernuak duen gizarte nazionalaren kontzeptuaren aurkako ideiak hedatzen dituzten pertsonak ere. AEB Etsai matxinatua horrela interpretatzen denean, erraz ordenatu daiteke mundu guztia kontzeptualizazio horren pean. Gainera, matxinatuak subertsibotzat, terroristatzat, aberriarekiko traidoretzat eta abartzat hartzen dira, eta, beraz, ez dira Zuzenbideko Subjektu gisa ikusten. Horregatik, doktrinak justifikatzen du etsaia tratatzeko eta desagerrarazteko indarkeriazko metodoak erabiltzea.

 Eragina 
2023an, La Libertad Avanza koalizio politikoak proposatu zuen "Segurtasun Nazionaleko doktrina bat eta bere estrategiak" aplikatzea bere kanpainaren puntu gisa. Javier Milei da Argentinako 2023-2027 aldirako buruzagi eta presidente hautatua. 

 Erreferentziak 

 Biblografia 

 Comblin, Joseph (1977). Le pouvoir militaire en Amerique latine : l'ideologie de la securite nationale. París: J.-P. Delarge. ISBN 2711300625.
 Comblin, Joseph (1979). The church and the national security state. Maryknoll, N.Y.: Orbis Books. ISBN 978-0883440827.
 García, Alicia (1991). La doctrina de la seguridad nacional. 1 y 2. Buenos Aires: Centro Editor de América Latina.
 Tapia Valdéz, Jorge A. (1980). El terrorismo de Estado. La doctrina de la seguridad nacional en el Cono Sur. México: Nueva Sociedad. ISBN 968-429-121-3.

 Kanpo estekak 

 Lozada, Salvador María (9 de marzo de 2007). «La Doctrina de la seguridad nacional y una sentencia uruguaya». Pentsamendu kritikoa. Buenos Aires: Garapen Ekonomikorako Argentinako Institutua. 2009ko ekainaren 15ean

Kategoria:Estatu terrorismoa
Kategoria:Militarismoa
Kategoria:Antikomunismoa
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuen parte-hartzea erregimenen aldaketan
Kategoria:Kondor operazioa