María Cristina Verde Rodarte

María Cristina Verde Rodarte (Mexiko Hiria, Mexiko, 1950eko otsailaren 15a) zientzialaria, ingeniaria, irakaslea eta ikertzailea da, eta hainbat ekarpen egin dizkio industriako banaketa hidraulikoko sareen arloari. Nazio mailako hainbat erakundek aintzatetsi dute bere ibilbidearengatik eta ekarpenengatik; 2005ean Sor Juana Inés de la Cruz saria jaso zuen, UNAMek herrialdeko ikertzaile ospetsuenei emana.

 Bizitza 
1973. urtean Komunikazio eta Elektronikako Ingeniaritzako lizentziatura lortu zuen Instituto Politécnica Nacional (IPN) erakundeko Ingeniaritza Mekaniko eta Elektrikoko Goi Eskolan (ESIME). Geroago, 1974an, Ingeniaritza Elektrikoko maistratasun-gradua lortu zuen, erakunde bereko Ikerketa eta Ikasketa Aurreratuen Zentroan (CINVESTAV). Aurrerago, Ingeniaritza Elektroteknikoko doktoretza egin zuen Duisburgeko Unibertsitatean (Alemania), Erreguladore Optimo Linealen bidezko Sentikortasunaren Murrizketako tesiarekin. Gero, Glasgowko Unibertsitatean, Eskozian, doktoretza ondoko egonaldi bat egin zuen 1990 eta 1991 urteen artean, Helikopteroen Kontroleko Sendotasun Arazoetan espezializatzeko.

 Ibilbidea 
Hainbat ikerketa-egonaldi egin zituen Espainiako eta nazioarteko unibertsitateetan. 

 Hezkuntza Kontrol Automatikoaren Arloan, 1997, Ingeniaritza Mekanikoko Kontrol Laborategian, Vienako Unibertsitate Teknikoa, Austria.
 UACJren ikerketa-ildoetan laguntzea, 1998, Mexikoko Ciudad Juárezeko UAn.
 Grenobleko Automatika Laborategian (Grenobleko Unibertsitatea, Frantzia), Sylviane Gentilekin batera:
 Industria Prozesuetako Operadoreentzako Birkonfigurazio eta Ikuskapen Tresnak, 2000
 Grenobleko Automatika Laborategian ikerketa-egonaldia, 2002-2003
 Ziklo konbinatuko zentralen kontrola, INPG, Automatikako laborategia, 2006,
 Sistema Dinamikoetako Failen Diagnostikoa liburuaren diseinua, 2010
 2008an failekiko jasangarria den kontrol aktiboaren arazoa formulatzea, Shankar Bhattacharyya irakaslearekin batera, Texas A&M University-ko Ingeniaritza Elektriko eta Konputazio Sailean.
 Aholkularitza duktoetako ihesen diagnosi-proiektuan, 2011, Ofelia Begovich doktorearekin.  IPN, CINVESTAV–IPN Guadalajara, Mexiko

1987. urteaz geroztik, UNAMeko Ingeniaritza Akademiako kidea da, eta hiru aldiz izan da idazkari nagusi. 67 liburu eta artikulu zientifiko baino gehiagoren egin ditu lankidetzan, baita bere ikerketa-arloan nazioarteko eta estatuko 190 kongresu baino gehiagotan gonbidatua izan da.

1997. urtetik Zientzien Akademiako kidea da, eta 1998. utetik 2000. urtera Garapen Teknologikoaren Arloko Sariketa Batzordean parte hartu zuen. UNAMeko Zientzien eta Konputazio Ingeniaritzaren graduondoko koordinatzailea izan zen 2001. urtetik 2003. urtera. 2002. urtetik 2006. urtera, Foro Consultivo Ciencia y Tecnológico erakundeko kidea izan zen. Zientzia-kontsultan eta CONACYTen teknologiaren garapenean espezializatuta dago organo hori.

 Ikerketa-ildoa eta ekarpen zientifikoak 
Ihesak diagnostikatzeko sistemen azterketa teknologikoan espezializatu da, eta, bereziki, sare-sistema konplexuen segurtasun- eta fidagarritasun-arazoak aztertzen ditu, adibidez fluidoen garraioa eta industria-instalazioak, kontrol automatikoko sistema dinamikoen ikuspegitik. 2011. urtean, Verde Rodartek zuzendutako ikerketa-taldea bigarrena izan zen Latinoamerikan teknologia mota horrekin, eta, haren atzetik, Petro-Bras.

Bere ikerketekin jarraituz, 2018an, UNAMeko Ingeniaritza Institutuan, prozesu dinamikoetarako failen diagnostiko-prozesua optimizatzeko algoritmo bat sortu zuen, baita horrelako failen kontrol tolerantea izateko, eta, azkenik, ihesak duktuetan automatikoki lokalizatzeko algoritmo bat ere. Algoritmo hori hainbat industriatan erabilgarria dela egiaztatu da, esaterako PEMEXen, fluidoak garraiatzeko Espainiako sistemetan.

 Aintzatespenak 

 2005ean UNAMek sor Juana Inés de la Cruz saria eman zion, erakunde barruan eta kanpoan ikertzaile eta akademiko lanetan egindako ekarpenengatik.
 2014an, CONACYT-UNAMek CONACYT Katedra Ikertzailea titulua eman zion, hidrokarburoak garraiatzeko sareen diagnostiko automatikoan egindako lanarengatik.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Mexikarrak (Mexiko Hiria)
Kategoria:Mexikoko zientzialariak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Emakume ingeniariak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume irakasleak