Elena Luzzatto

Elena Luzzatto (Ancona, 1900eko urriaren 30a - Erroma, 1983ko azaroaren 4a) arkitekturan lizentziatu zen lehen emakume italiarra izan zen, 1925ean.

 Lehen urteak 
Elena Luzzatto ezohiko familia giroan jaio zen. Bere aita, trenbide ingeniari judua, asko arduratzen zen alabaren heziketaz eta goi mailako ikasketak egiteko aukera eman zion, jakitun izanik ikasketak zituen emakume batek bizitzan aukera gehiago zituela.

1921ean, Erromara joan zen bizitzera, eta 1925ean arkitekturan lizentziatu zen lehen emakumea izan zen.

1921ean, Erromara joan zen, eta han, 1925ean, arkitekturan lizentziatu zen lehen emakumea izan zen. Proiektu hartan, erietxe bat eraiki zuen Erromako Arkitekturako Goi Mailako Errege Eskolan, karrera-amaierako proiektu gisa. Gustavo Giovannonik sortu zuen 191919an, eta 1932tik Italiako lehen Arkitektura Fakultatea izan zen.

36 urterekin Felice Romoli ingeniari katolikoarekin ezkondu zen, eta zenbait lehiaketatan kolaboratu zuen. Bikoteak ez zuen inoiz seme-alabarik izan.

1938an, lege arrazialak aldarrikatu ondoren, Elena Luzzattok amaren abizena eskuratu zuen, Cloe Valentini (katolikoa), abizen judua izateak ekarriko zituen ondorioak saihestuz.

 Ibilbidea 
Bere lanek paradigma aldaketa bat adierazten dute garaiko arkitekturan, tradiziotik modernitaterako urratsa.

Ikasketak amaitu ondoren, 1926an Erromako Governatorato hasi zen lanean – Erromako Hirigintza eta Hiri Plangintzako Bulego Teknikoan – eta ekipamendu publikoen proiektu ugaritan aritu ahal izan zen (hilerriak, eskola-eraikinak, merkatuak), aldi berean, 1934ra arte, Vincenzo Fasolo irakaslearekin lankidetzan. Garairako ezohikoa zen zerbait izan zen: Elenak aukera izan zuen enkargu publikoetarako sarbidea izateko, Mussolinik, 1934an, emakumeek erakunde publikoetan lan egitea eragotzi zuen arte.

Bere jarduera profesionala oso oparoa izan zen: bere karreran zehar 40 eraikin baino gehiago diseinatu zituen eta gutxienez 12 lehiaketa irabazi zituen. Governatorato-rako lan egin zuen 1958ra arte, baina bere estudioa mantendu zuen 77 urte bete arte. 50eko hamarkadaren ondoren, Italiako emakume arkitekto bakanetakoa izan zen, eta bere lanek publikoaren eta kritikaren arreta jaso zuten erakusketa nazionaletan parte hartuz.

XX. mendeko 20ko eta 30eko hamarkadetan, hainbat arkitektura-lehiaketatan saritu zuten, eta Italiako arkitektura arrazionalistaren adierazgarririk handienetako bat izateko moduko emaitzak lortu zituen.

Anna Maria Speckel-ek 1935ean Almanacco della donna italiar aldizkarian argitaratutako “Architettura moderna e donne architette” artikuluan, garaiko arkitekto italiarren beste izen batzuekin batera aipatu zuen, Annarella Gabrielli eta Maria Casoni-Bortolotti-rena kasu.

Batez ere Bigarren Mundu Gerraren ondoren hasi ziren eraikitzen bere proiektuetako asko. Egindako lanen artean, ondorengo nabarmentzen da:Erromako Principe di Napoli plazako merkatu estalia (gerora  Alessandria Plaza izena hartu zuena) (1935) 

Maria Teresa Parpagliolo Shepard-ekin lankidetzan izen bereko lehiaketako lehen saria irabazi ondoren egin zuen proiektua. Maria Teresa Parpagliolo Shepard-ekin adiskidetasun-harremana zuen, eta, gaur egun, XX.  mendeko paisaia-arkitekto italiar garrantzitsuenetakotzat jotzen da.

Primavalle-ko merkatua ere proiektatu zuen (Erroma, 1950), non ikusmolde estatiko-estrukturala barneko espazio arkitektoniko diafanoaren eta Villa Chigi-ko eskola-eraikinaren (Erroma, 1950) elementu sortzaile bihurtzen den..

Gerraostean (1958 eta 1964 artean) INA-Casa Institutuak Abruzzo, Sizilia, Sardegna, Pugliako babes publikoko etxebizitzen proiektu batzuez arduratzen zen taldeko burua izan zen.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Emakumeak arkitekturan
 Kanpo estekak 

Kategoria:Italiarrak
Kategoria:Italiako arkitektoak
Kategoria:Erroman hildakoak
Kategoria:Emakume arkitektoak