Tayeb Salih

Tayeb Salih (Jabal Auliya, Sudan, 1929ko uztailaren 15a – Londres, Erresuma Batua, 2009ko otsailaren 18a) sudandar idazle eta nobelagilea izan zen, mendebaldeko eta ekialdeko munduen arteko harremanak, kolonialismoaren ondorioak eta identitatearen gatazkak aztertu zituen lanengatik ezaguna. Bere eleberririk ospetsuena, Season of Migration to the North (1966), Afrikako literaturaren klasiko handienetakoa da.

 Bizitza eta Hezkuntza 
Tayeb Salih Jabal Auliyan jaio zen, Niloren ertzeko herri batean, ingurune tradizional eta musulman batean hazi zelarik. Hezkuntza Khartumeko Unibertsitatean jaso zuen, eta ingelesa eta literatura ikasi zituen. Ondoren, Erresuma Batura joan zen, Londresko Unibertsitatean prestakuntza osagarria egiteko. Garai hartan hasi zen kazetaritza eta literatura lanetan, bai Arabiar munduan bai mendebaldean.

 Literatura ibilbidea 
Salihen lanek identitate postkolonialaren, kulturarteko harremanen eta norbanakoaren eta komunitatearen arteko tentsioen inguruko gaiak jorratzen dituzte. Eragin handia izan zuen arabiar eta mendebaldeko literaturan, eta bere estiloa poetikoa, sinbolikoa eta introspektiboa da.

 Season of Migration to the North 
1966an argitaratutako eleberri hau bere lanik ezagunena da. Lanak narratzaile anonimo baten eta Mustafa Sa’id izeneko gizon misteriotsu baten arteko harremana kontatzen du, Mustafa Londresen hezitako sudandar intelektual bat da, eta bere bizipenak Mendebaldearekiko gatazkaren eta mendekuzko jokabideen metafora bihurtzen dira. Liburuak kolonialismoaren ondoren sortutako identitate zatikatua aztertzen du, eta maiz alderatu izan da Heart of Darkness eta Things Fall Apart lanekin.

 The Wedding of Zein 
1967an argitaratutako ipuin luze honetan, Sudaneko herrixka batean kokatutako istorio bat kontatzen du tonu arinago batez. Protagonista, Zein izeneko gizon itsusi eta adimen mugatuko bat, herriko ikono bihurtzen da, eta haren ezkontza komunitatearen aldaketa sinboliko gisa aurkezten da. Narrazioak umorea, irudimena eta kritika soziala uztartzen ditu.

 Beste lan batzuk 
Salihen beste lan aipagarri batzuk dira Band of Strangers, A Handful of Dates, eta Daw al-Bayt. Ipuin laburretan eta saiakeretan ere idatzi zuen, eta hainbat hedabidetan kolaboratu zuen, hala nola BBC-n eta Al Majalla aldizkarian.

 Kazetaritza eta lana nazioartean 
Salih BBCko arabierazko zerbitzuko zuzendariorde izan zen urte luzez, eta baita UNESCOko kultura aholkulari ere. Bere lanak nazioarteko hizkuntzetara itzuli dira, eta kritika literarioan eragin handia izan dute. Bere iritziz, hizkuntzak eta kontaerak herri baten memoria eta nortasuna gordetzen dituzte, eta horregatik beti defendatu zuen literatura sortzeko beharra afrikar hizkuntzetan nahiz arabieraz.

 Estilo eta gaiak 
Salihen estiloa metaforaz eta irudi literarioz aberatsa da, eta bere narrazioetan gogoeta sakona eta tentsio psikologikoa uztartzen ditu. Kolonialismoaren, kultur aniztasunaren, sexualitatearen eta emakumearen egoeraren inguruko gaiak modu sotil eta eraginkorrean jorratzen ditu.

Bere lanetan maiz ikus daiteke zibilizazioen arteko talkaren eta barne-identitatearen arteko gatazka, eta horren bidez kontinentearen historia, aldaketa sozialak eta modernitatearekiko harremanak islatzen ditu.

 Ondarea eta heriotza 
2009ko otsailean hil zen Londresen, 79 urte zituela. Gaur egun Tayeb Salih Afrikako eta mundu arabiarreko literaturaren figura garrantzitsuenetako bat da. Sudanen, urtero ospatzen da Tayeb Salih Literatur Saria, eta bere lana belaunaldi berrientzako inspirazio iturri bihurtu da.

Bere eleberriek eta ipuinek gaur egungo postkolonialismoaren eta kultur elkarrizketaren inguruko diskurtsoan jarraitzen dute bizirik, eta literatur irakaskuntzan eta azterketan funtsezko erreferentzia dira.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Sudango idazleak