Jean McConville

Jean McConville, ezkondu arte Jean Murray  (Belfast, Ipar Irlanda, 1934 - Shelling Hill hondartza, Louth konderria, Irlandako Errepublika, 1972), IRA probisionalak bahitu eta erail zuen emakumezko katoliko bat izan zen (ezkondu arte protestantea), hamar seme-alaben ama alarguna. 

1999an, IRAk onartu zuen McConville eta gatazkan desagertuetako beste zortzi hil egin zituztela. Britainiar Arnadarentzako salatari lana egiten zuela leporatu zioten orduan (1999an, ez 1972an, orduan isilik egon baitrzen erakundea). Bere pisuan irrati transmisore bat aurkitu zutela ere zabaldu zuten IRAko batzuek, froga gisa. Beste ikerketa batzuk izan dira Poliziaren artxiboetan ukatzen dutenak McConville salataria izan zenik.

2003an aurkitu zuten McConvilleren gorpua indusketa forentse batean, Irlandako Errepublikako hondartza batean.

 Desagerpenaren argiketa partziala 
2010. urtetik aurrera, argi gehiago zabaldu zen bahiketa eta hilketari buruz, ekintza hartan parte hartu zuen Dolours Price IRAko ekintzailearen aitortza eta adierazpenegatik. Pricek The Irish News egunkariari eskainitako adierazpenetan, onartu zuen Belfasten eratu zen The Unknowns talde batean parte hartu zuela, eta haren egitekoa zela IRA barruko edo komunitate katolikoko traizio ekintzak zigortzea. Parte hartu zuen modua izan zen, Pricek berak esanda, zigortu behar zituzten autoz garraiatzea Ipar Irlandatik, muga igarota eta Irlandako Errepublikara; exekuzio edo hilketak mugaren alde hartan gertatu baitziren, gorpuak markaturik gabeko hobietan uzten zirelarik. 

Ekintza haietan bere buruzagia Pat McClure zela gehitu zuen Pricek, eta haren gainetik Gerry Adams izan zela bere komandante nagusia operazioan. Adamsek, berriz, beti ukatu du IRAko kide izatea, eta ukatu egin ditu espreski Priceren salaketak, McConville kasukoak.  Destainazko jarrera ere leporatu zioten Adamsek eta Sinn Feinekoek Priceri, Ostiral Santuko akordioekin eta Ipar Irlandako bake prozesuarekin oso kritiko zelako, eta hortaz motibazio politikoa zutela Priceren salaketek.

 Belfast Proiektuko lekukotzak 
McConvilleren kasuaren inguruan garrantzia izan zuten Belfast Project delakoa argitara irten izana. Boston College estatubatuar unibertsitatearen ahozko historia biltzeko lan bat izan zen Besfast Proiektu delako hau. Bostongo unibertsitateak hitzartu zuen ekintzaile izandakoekin historia biltzeko zela ekimena, eta elkarrizketen edukia ez zela zabalduko elkarrizketatuak bizirik ziren bitartean. Promesa horrekin, bereziki desagerketen inguruan eman zituzten datuak Dolours Pricek eta beste ekintzaile batzuek. 

Baina grabaketak eginak zeudela jakinarazi zirenean, prozesu judizial batzuk ireki ziren Ipar Irlandako Polizia Zerbitzuak (PSNI) materiala eskuratu ahal izateko Bostongo artxiboetatik. Bereziki, Ivor Bell ekintzaileak kasuaz hitz egin zuela jakin zen, eta Bell bera auzipetu ahal izan zuten. Grabaketak iritsi ziren auzitegietara, eta entzun ahal izan ziren. The Unknowns taldearen barruan, McConvilleren patua hiru lagunen artean erabaki zela utzi zuen grabatuta Bellek: Bell bera, Pat McClure eta Gerry Adams izan zirela bilera hartan. Baina epaileak baliorik gabe utzi zuen grabaketa, egiazkotasunik ez zuelakoan, eta Bell errurik gabe utzi zuen epaiak. Marian Price ez zuten kasu honengatik epaitu, Bellen epaiketaren garairako hila baitzegoen; eta Gerry Adams ere ez dute prozesatu, atxilo egoeran galdekatu izan dute buruzagi politikoa gaiaren inguruan, baina gero kargurik gabe libre utzi zuten.

 Say Nothing liburua eta telesaila 
Lehenago, 2018an, Patrick Radden Keefe kazetariaren Say Nothing: A True Story of Murder and Memory in Northern Ireland erreportaia liburua argitaratu zen. Jean McConvilleren desagerpena da oinarri nagusi bat narrazioan, eta Belfast Proiektuko grabaketak agertzen dira. Keeferen liburuan oinarritutako 2024ko Say Nothing telesailean, Judith Roddy aktoreak egin zuen McConvilleren rola. IRAkoen aldean, parte nabarmena du telesailean grabaketak egin zituen Dolours Pricek, baina Ivor Bell eta bere lekukotza ez da ageri.

Dolours Priceren lekukotzari dagokionez, McConvilleren kasuan, bahitua exekuzio lekura garraiatu zutela grabatuta geratu zen. Baina hilketaren unea deskribatzeko orduan, unea grabaketarik gabe kontatu zuela dio Keefe erreportariak. Grabatu ez zen kontakizun horretan Pricek esan omen zuen hiru lagunek exekutatu zutela McConville, Doloursek berak, Marian Price bere ahizpak (Dolours bezala IRAko ekintzailea), eta Pat McClurek, eta tiroa zehazki Marianek egin ziola. Marian Pricek ukatu egin du guztiz hori hala denik, baina Keefe kazetarik esana da beste pertsona batzuei ere kontatu ziela hori Doloursek.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Hilketak
Kategoria:Iparrirlandarrak
Kategoria:Behin-behineko IRAren ekintzak
Kategoria:Belfastarrak
Kategoria:Ipar Irlandako katolikoak