Mary Hays

Mary Hays (Southwark, Londres,1759ko maiatzaren 4a – 1843ko urtarrilaren 1a) nobelagile feminista ingelesa izan zen.

 Lehen urteak 
Mary Hays Southwark-en (Londres) jaio zen. Bere bizitzako lehen 17 urteei buruzko berririk ez dago ia. 1779an John Ecclesekin maitemindu zen, Gainsford Streeten bizi zena, bera bezala. Gurasoak elkartzearen aurka agertu ziren, baina haiek ezkutuan elkartzen ziren eta ehun gutun baino gehiago trukatu zituzten. Tragikoki, 1780ko abuztuan Eccles sukarrak jota hil zen. Horrek berebizitzaren ikuspuntua aldatu zion, solemneago bihurtuz, eta idazle izatera bultzatu zuen. Hurrengo hamar urteetan, saiakerak eta olerkiak idatzi zituen; Hermit: an Oriental Tale izeneko bere ipuin laburra 1786an argitaratu zen. Istorio bitxia zen, pasio gehiegizkoaren arriskuez ohartarazten zuena. Eskutitzak trukatu zituen Robert Robinsonekin, esklaboen salerosketaren aurka mintzatu zen ministro batekin. "Dissenting Academy" delakoan izan zen Hackneyn 1780ko hamarkadaren amaieran.

 Idazle arrakastatsua 
1791n Gilbert Wakefield-i panfleto batekin erantzun zion, bere izenburua Cursory Remarks on An Enquiry into the Espediency and Propriety of Public or Social Worship izan zelarik, Eusebia ezizena erabiliz. Cambridgeko William Frend matematikariak zorionak emanez idatzi zion. Ondorioz, maitasun-harreman labur bat izan zuten, baina Frendek interes gutxiago zuen Haysek baino. 1792an Hays-ek Mary Wollstonecraft-en A Vindication of the Rights of Woman-en kopia bat jaso zuen, eta horrek sakonki markatu zuen. Hays Joseph Johnson liburuaren editorearekin harremanetan jarri zen, eta horrek Wollstonecraftekin adiskidetzera eraman zuen. Hays-ek Letters and Essays (1793) liburua idatzi zuen eta Mary Wollstonecraft gonbidatu zuen argitaratu aurretik hari buruzko iruzkin bat egitera. Kritikak askotarikoak izan baziren ere, Haysek bere burua idazketarekin mantentzeari uztea erabaki zuen, eta horregatik Hatton Gardenera aldatu zen. William Godwinen Political Justice (Justizia politikoa) erosteko adina dirurik ez zuenez, autoreari idatzi zion maileguan eskatuz. Horrek haien arteko adiskidetasuna ekarri zuen, eta Godwin haren gidari eta maisu bihurtu zen.

 Emma Courtney 
Bere hurrengo lana, Memoirs of Emma Courtney (1796), bere lanik ezagunena izango da ziurrenik. Eleberriak William Frendekin izan zuen maitasun-harremana kontatzen du, eta Godwinekin zuen adiskidetasunaren elementuak ere jasotzen ditu. Protagonista dirurik ez duen gizon batez (Augustus Harley) maitemindu da, eta berarekin bere emaztea balitz bezala bizitzea eskaini dio, baina ezkondu gabe. Ezezkoa jaso duenean, Godwinen oinarritutako Francis jaunaren bila hasi da. Gutun filosofikoak trukatzen dituzte, baina, azkenean, urrunegi joateaz ohartarazten du. Kritikak eleberriari emandako erantzuna ikuspuntu politikoek zatituta egon zen. Maitasun librea bizitza sozialarekin lerrokatuta bezala ikusten dute eta etxeko errepresioa ordena politikoaren baieztapen gisa agertzen da.

Gutxi gorabehera garai horretan, Hays Analytical Review aldizkari liberalerako artikuluak idazten hasi zen. Mary Wollstonecraft zen fikzioaz arduratzen zen editorea. Mary Hays izan zen William Godwin eta Mary Wollstonecraft aurkeztu zituena;1797an ezkondu ziren. Mary Wollstonecraft bere alabaren (Mary Shelley) jaiotzarekin arazoak izan zituelako bere heriotza ohean zegoenean, Mary Hays izan zen erizain bezala zaindu zuena. Wollstonecraftentzako obituario bat ere idatzi zuen Annual Necrologyn.

 Azken urteak 
Hays eta Godwin elkarrengandik aldendu ziren, eta hark beste idazle batzuengana desbideratu zuen arreta, Robert Southeyngana, esate baterako. Ez da haren azken urteetako erretraturik ezagutzen, baina Samuel Taylor Coleridgek ez zuen oso erakargarritzat jotzen. Bere hurrengo eleberria, The Victim of Avanzdice (1799), feministagoa da eta hierarkia sozialak kritikatzen ditu, neurri batean melodramatikoa izateaz gain. Frantziako Izu Garaiaren aurkako erreakzio bortitzak nobelaren kritikei eragin zien: Hays erradikalegi eta histerikoegitzat jo zuten. 1803an Hays-ek bere erabakitasuna eta seriotasuna frogatu zituen Female Biographies argitaratuz, sei liburukiko liburua, 294 emakumeren biografiak kontatzen dituena.  Haysek pentsatu zuen oso arriskutsua izango zela Mary Wollstonecraft goraipatzea liburuan, eta beraz zerrendatik kanpo utzi zuen. Camberwellera aldatuta, Hays-ek ospea hartu zuen garai hartako hainbat literatur izenen aurrean, Charles eta Mary Lamb eta William Blake barne. Bere bizitzako azken hogei urteak ez ziren oso atseginak izan, diru-sarrera gutxirekin eta bere lanarekiko laudorio moderatuekin. 1824an Hays Londresera itzuli zen eta bertan hil zen 1843an. Londresko Church Streeteko Abney Park hilerrian lurperatu zuten.

 Bibliografia 

 Marilyn L. Brooks, ‘Hays, Mary (1759–1843)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004.
 Elma Scott, "Mary Hays (1760-1824)" Chawton House Library and Study Centre,
 Eleanor Ty, Mary Hays Website.
 Gina Luria Walker, "The Two Marys: Hays Writes Wollstonecraft"
 Mary Waters, "Mary Hays (1760-1843)" The Literary Encyclopedia.
 Mary Hays, Female Biography; edo, Memoirs of Illustrious and Celebrated Women, of All Ages and Countries, Facsimile Reprint in 6 vols. (ISBN 978-4-902454-01-7)

 Kanpo estekak 

Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Biografiak