T4 fago

T4 fagoa Escherichia coli bakterioa infektatzen duen bakteriofagoetako bat da. T letrak bere buztanari ("tail", ingelesez) erreferentzia egiten dio. 

Bere material genetikoa harizpi bikoitzeko DNA da, 170.000 pare base inguru dituena eta 135 proteina mota kodetzen dituena  Madigan M.T., Martinko J.M., Parker J. Brock Mikroorganismoen biologia (2007) E.H.U-ak euskaratua:257 orr. ISBN: 978-84-9860-026-1.. Bere burua, bakteriofago guztiena bezala, ikosaedrikoa da. Escherichia coli infektatzen duenean ziklo litikoa osatzen du, hots, bakterioaren barruan erreplikatu ondoren fagoak bakterioaren lisia eragiten du (ez du inoiz ziklo lisogenikoa burutzen).

T4 birusaren DNA eta bakterio ostalariarena ezberdinak dira, fagoak zitosina basea eraldatzen baitu. Zitosina berezi honi esker (5-hidroximetilzitosina) zelula ostalariaren murrizte-entzima gehienek ez dute ezagutzen T4 fagoaren DNA.

 Bizi-zikloa 

T4 fagoa oso ikertua izan da 1940tik, ehunen kultiboak asmatu aurretik (1950eko hamarkadan). Ehunen kultiboek animalien birusen ikerketa ahalbidetu zuten, baina horiek garatu aurretik bakteriar kultiboekin lan egiten zen, fagoen ikerketa errazten zutenak. Horri esker aurrerapen handiak egin ziren birologian eta biologia molekularraren eremuan  Norkin, Leonard C.. Virology, Molecular Biology and Pathogenesis. Washington: American Society for Microbiology, 2010, 725 orr. ISBN: 978-1-55581-453-3 .

T4 fagoaren bizi-zikloa (bakterioan sartzen denetik zelularen lisia gertatu arte) 30 minutu ingurukoa da, 37º C-etan. Hauek dira fagoaren infekzioaren etapa nagusiak:

bere buztanaren bidez fagoa Escherichia coliren zelula horman ainguratzen da, bertako lipopolisakarido bat fagoaren hartzailea izanik.

buztana uzkurtu egiten da eta birusaren DNA zelula ostalariaren barrualdera sartzen da

fagoak zelula ostalariaren tresneria erabiltzen du bere DNA erreplikatzeko eta buruaren eta buztanaren proteinak sortzeko. Fagoaren material genetikoak proteina goiztiarrak sortzen ditu lehen (DNA horren erreplikazioan eta transkripzioan parte hartzen duten entzimak dira horiek) eta gero proteinak berantiarrak (fagoaren buruaren proteinak eta zelula ostalaria puskatzeko beharko duen lisozima ere). Horrekin batera, fase horretan bakterioaren kromosoma entzima biriko sortu berriek suntsitzen dute.

birusaren muntaketa: buruaren proteinak eta buztanarenak birusaren material genetikoarekin batzen dira, partikula biriko berriak sortuz.

infekzioaren bukaeran, fago berriak "leherketa" izeneko prozesuaren bidez askatzen dira, bakterioa suntsituz. Fagoak sintetizatutako entzima batek (lisozima fagikoak) zelula hormaren gain jarduten du, zelularen lisia eraginez  Ingraham, John, Ingraham, Catherine: Introducción a la microbiología, Vol. I, Ed. Reverté (1998), 309 orr. ISBN: 84-291-1870-5 . Berrehun eta laurehun fago artean askatzen dira "leherketa"ren unean.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria: Bakteriofagoak