Maria Elisa Belpaire

Maria Elisa Belpaire (Anberes, 1853ko urtarrilaren 31 - Anberes, 1948ko ekainaren 9a) idazle, ekintzaile, filantropo eta pedagogo flandiarra izan zen. «Mugimendu Flandiarraren ama» esaten zioten. Neska katolikoen hezkuntza bultzatzeko lan egin zuen: Anbereseko Belpaire Institutua eta Katholieke Vlaamse Hogeschool ikastetxea sortu zituen. Leopoldo II.aren Ordenako Zaldun izendatu zuten eta 'honoris causa' doktoretza jaso zuen Lovainako Unibertsitate Katolikoan.

 Biografia 
Anberesen jaio zen. Aita Alphonse Belpaire poeta eta ingeniaria zuen, eta ama, Betsy Teichman. Lisak hilabete gutxi zituela, aita hil egin zen; horregatik, umea amaren aldeko aitonaren, Jan Teichmann Anberesko probintziako gobernadorearen, etxean hazi zen. Irakasle pribatuek hezia, hainbat hizkuntza ikasi zituen, alemana, ingelesa, nederlandera, frantsesa eta daniera barne.

Hamalau urte zituela, bere kabuz ikasten hasi zen, zenbait senideren laguntzakin, bere ama eta izeba Constance Teichmannenarekin, adibidez. Horrela garatu zituen bere gaitasun kultural eta artistikoak. Abesten, marrazten eta pianoa jotzen ikasi zuen. Erromantizismoko literatura irakurtzen hasi zen, eta berehala interesatu zen flandrierazko literaturaz.

Hasieran, Hilda Ram ezizena erabilita, beste egile batzuekin kolaboratu zuen, adibidez, Herman Schaepman-ekin Uit het leven liburuan eta Mathilde Rambu-rekin. Aurrerago, bere kabuz jarraitu zuen bere ibilbide literarioa, zenbait poema, eleberri eta saiakera idatziz. 1899an, Constance Teichmann elkartea sortu zuen, flandrieraren —nederlanderaren Flandriako aldaera— erabilera eta aldaera bereko literatura sustatzeko.
1902an, Belper Institutua sortu zuen, Flandriako neskei hezkuntza duina eskaintzea helburu zuen ikastetxea, eta haren eraikuntza finantzatu zuen. Elisa Belpairek emakumeen sufragioaren alde jokatu zuen, eta Dietsche Warande & Belfort aldizkaria finantzatu zuen. 1919an Emakumeentzako Eskola Katoliko Flandriarra sortu zuen.

Hedapen handirik ez zuten bi aldizkari bat eginez, Dietsche Warande egunkari literarioa sortu eta finantzatu zuen Belforten.

Lehen Mundu Gerran, De Panne hiriko Villa Swiss Cottage-n hartu zuen ostatu. Han, ofizial frantsesen agindupean zeuden soldadu flandriarren eskubideak defendatu zituen. «The Belgian Standard»,Yserreko Fronteko soldaduen egunkaria,  sortu zuen eta hainbat erakusketa antolatu zituen.

Belpairek emakume langileei laguntzeko Constance Teichmannbond elkarte flandiarra sortu zuen. Elkartearen helburua emakumeen garapen material, intelektual eta morala sustatzea zen. Izena Elisaren inspirazio filantropikoa izan zen izeba Constance Teichmann-en omenez jarri zioten elkarteari. Belpairek, gainera, biografia bat eskaini zion izebari.

Belpaireri «Flandriako Mugimenduaren Ama» deitu zioten,  haren aldeko ekimen asko babestu eta finantzatu zituelako. Gerraren ondoren, Maria-Elisabeth Belpaire ez zen hain presente egon bizitza publikoan. Artisten ongizateaz arduratuta, Fraternelle Beethoven sortzen lagundu zuen. 1943an, Le Dernier des Artistes elkartea sortu zuen.

Leopoldo II.aren Ordenako Zaldun izendatu zuten bere zerbitzuengatik, eta horrez gain, Lovainako Unibertsitate Katolikoko 'honoris causa' doktoretza jaso zuen. Bere jaioterrian, Anberesen, hil zen 95 urte zituela.

 Lanak 

 Uit het leven (Bizitzaz), poemak, Schaepman doktorearekin, 1887
 Herfstrozen (Udazkeneko arrosak), 1887
 Uit het leven (Bizitzaz), 1887 Wonderland (1894–1899) En wonderland (1894–1908)
 Un gran liefderoz. Uit de legende der zoete Heilige Elizabeth (Amodiozko arrosak. Santa Isabel eztiaren kondairatik), in: Dietsche Warande. 1892
 Wonderland, fairytal (Hilda Ram, Felix Timmermans eta Louise Duykersekin batera), 5 atal, 1894–1899
 Levensleugen en levenswaarheid (Bizitzako gezurrak eta egiak), 1900
 De uiterste dag (Azken eguna), 1902
 Het landleven in de letterkunde der XIXde eeuw (Bizitza landa inguruan XIX. mendeko literaturan), 1902
 Vrouweninvloed (Emakumeen eragina), 1903
 Christen Ideaal (Kristau eredua), 1904
 Kunst en levensbeelden (Artea eta bizitzako irudiak) (van Jörgensen), 1906
 Levenswaardigheid (Bizi-kalitatea)
 De vier wondere jaren (Lau urte zoragarriak), 1920
 August Cuppens. Zes en twintig jaar Vlaamsche vriendschap (Hogeita sei urteko adiskidetasun flandiarra), 1924
 De families Teichmann en Belpaire, (Teichmann eta Belpaire familiak) 3 parte, 1925–1934
 Charles Dickens, 1929
 Beethoven: een kunst- en levensbeeld (Beethoven: artearen eta bizitzaren irudia), 1933
 Gestalten in 't verleden (Irudiak iraganean), 1947

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 B. ROOSE, De wijze vrouw van Vlaanderen. Het leven van Maria-Elisabeth Belpaire [Flandriako emakume jakintsua. Maria-Elisabeth Belpairen bizitza], 1948.
 Jan PERYN, Maria Elisa Belpaire, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, Deel II, Brusela, 1966.
 H SCHROOTEN, De sociale en politieke actie van Hob. Belpaire tijdens de Eerste wereldoorlog [Anderearen ekintza sozial eta politikoa. Belpaire Lehen Mundu Gerran], 1977.
 Ria CHRISTENS, Maria Belpaire, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998.
 Aline DEREERE, Helga Van BEECK, Marie Elisabeth Belpaire (1853-1948). Facetten van een levenswerk [Bizitza baten lanaren alderdiak], Maria-Elisabeth Belpaire Fundazioa, Anberes, 2002.
 Geraldine REYMENANTS, Marie Elisabeth Belpaire. Gender en macht in het literaire veld 1900-1940 [Generoa eta boterea literatur eremuan, 1900-1940], KADOC-studies 35, Leuven University Press, 2013.
 Jan ROBERT, Goed gezelschap? Marie-Elisabeth Belpaire en J. B Priestley [Lagun onak? Marie-Elisabeth Belpaire eta J. B. Priestley], in Zuurvrij: Letternhuisen mezuak, 2015eko abendua.
 Helga VAN BEECK, Rita VANDERHEYDEN, Karl SCHEERLINCK, Marie-Elisabeth Belpaire - Een vrouw met impact [Maria-Elisabeth Belpaire - Eragina izan zuen emakumea], Academia Press, Anberes, 2019.

 Kanpo estekak 

 (Neerlanderaz) Biografia, lanak eta testuak. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren - dbnl

Kategoria:Anberestarrak
Kategoria:Belgikako feministak
Kategoria:Belgikako katolikoak
Kategoria:XIX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Belgikako idazleak
Kategoria:Anberesen hildakoak