Omer Bartov

Omer Bartov —— (Ein HaHoresh, Israel, 1954) historialaria da. Israelen jaioa, Ameriketako Estatu Batuetan bizi da; eta, israeldar nazionalitateaz gain, estatubatuar nazionalitatea ere badu. Brown Unibertsitateko Holokaustoaren eta Genozidioaren Ikasketen Dekanoaren irakaslea da; 2000. urteaz geroztik eskolak ematen ditu unibertsitate hartan. Bartov Holokaustoaren historialaria da, eta genozidioari buruzko autoritate nagusien artekotzat hartzen da. «Galitziako juduen bizitzari buruzko aditu nagusietakoa» dela dio Ameriketako Estatu Batuetako The Fordward judu agerkariak.

 Haurtzaroa, gaztaroa eta hezkuntza 
Omer Bartov 1954an jaio zen, Xarongo lautadako (Israel) Ein HaHoresh kibbutzean. Omerren aita, Hanoch Bartov, idazlea eta kazetaria zen, eta haren gurasoek Palestinako Britainiar Mandatura emigratu zuten Poloniatik, Hanoch jaio baino lehen. Bartoven amak Palestinako Britainiar Mandatura emigratu zuen Buczaczetik, Poloniatik (gaur egun Buchach, Ukraina), 1930eko hamarkadaren erdialdean. Bartov 1973ko Yom Kippurreko gerran borrokatu zen, Israelgo Armadako kidetzat, konpainiako komandante gisa.

1976an, Bartov eta beste soldadu batzuen talde bat larriki zauritu ziren, entrenamendu istripu batean, komandante baten arduragabekeriaren ondorioz. Israelgo Armadak gertakari hura estali zuen.

Bartovek ikasketak egin zituen Tel Aviveko Unibertsitatean, eta doktoregoa lortu zuen St. Antony's College ikastetxean, Oxforden (Ingalaterra), Bigarren Mundu Gerran alemaniar armadan naziek egindako doktrinatzeari eta ekialdeko frontean egindako krimenei buruzko doktorego tesi batekin.

 Lan ibilbidea 
Bartovek 1989tik irakasten du Ameriketako Estatu Batuetan. Harvard Society of Fellows elkarteko junior fellow izan zen 1989tik 1992ra. 1984an, Princeton Unibertsitateko Davis Ikerketa Historikoen Zentroko bekadun bisitaria izan zen.

1992tik 2000ra, Bartovek Rutgers Unibertsitatean irakatsi zuen, eta Raoul Wallenberg Giza Eskubideen Katedra bete zuen. Rutgers Unibertsitatean, Rutgers Center for Historical Analysis zentroko senior fellow ere izan zen. 2000. urtean, Brown Unibertsitateko fakultatera lan egitera joan zen. 2005ean, Ameriketako Estatu Batuetako Arte eta Zientzien Akademiako kide hautatu zuten.

Historialari lanetan, Bartov ezagunagoa da Bigarren Mundu Gerrako Alemaniako Armadari buruz egindako ikerketengatik. Zalantzan jarri du Alemaniako Armada gerra krimenetan edo gizateriaren aurkako krimenetan parte-hartze txikia izan zuen indar apolitikoa zela dioen iritzi popularra, argudiatuta Alemania naziaren Lurreko Armada Sobietar Batasuneko eremu okupatuetako Holokaustoan funtsezko rol bat izan zuen erakunde sakonki nazi bat zela.

 Ikuspegi politikoak 
2023ko abuztuan, Bartovek, 1.500dik gora estatubatuar, israeldar, judu eta palestinar akademikorekin eta pertsonaia publikorekin batera, gutun ireki bat sinatu zuen, Israelek Palestinako lurralde okupatuetan «apartheid erregimen bat» ezarrita duela adierazteko eta AEBko judu taldeei Palestinako okupazioaren aurka hitz egiteko eskatzeko.

Bartovek esan du Israelgo 37. gobernuak «aldaketa oso erradikala» ekarri zuela. Gaineratu duenez, «XX. mendeko historialaria naiz, eta ez ditut analogiak arinkeriaz egiten»; ondoren, azaldu du nola Europan bazterrekoak ziren politikak joera nagusi bihurtzeak faxismoa ekarri zuen, eta nabarmendu du: «Horixe da Israelgo egungo unea. Ikaragarria da gertatzen ari dela ikustea.»

2024ko urtarrilean, Bartovek esan zuen Israelek behin baino gehiagotan adierazi duela Gazako gerran Gazako zerrendako palestinarren aurkako asmo genozida. Urte horretako abuztuan —aurrez, ekainean, Israel berriro bisitatuta—, Bartovek esan zuen Israel «sistematikoki gerra krimenetan, gizateriaren aurkako krimenetan eta ekintza genozidetan» ari zela. 2025eko apirilaren 24an, Bartovek esan zuen: «Eufemismo bat da "gerra" deitzea. [...] Israelgo Armadaren okupazio bat da, Gaza bereganatzeko pentsatua. Erresistentzia egongo da, noski, baina gerrilla erresistentzia izango da». Gazatik harago indarkeria areagotu dela ere ohartarazi du, Zisjordania ere sartzeko. 2025eko maiatzean, Bartovek adierazi zuen «Gazakoa talde oso bat desagerrarazteko saiakera bat» dela, genozidioa dela, eta agerikoa dela «gerrak motibo politikoak dituela, [Israelgo lehen ministroa, Benjamin] Netanyahu agintean iraunaraztea baitu helburu».

 Oharrak 

 Liburuak 
The Eastern Front, 1941–1945: German Troops and the Barbarization of Warfare, Palgrave Macmillan, 2001.
Historians on the Eastern Front Andreas Hillgruber and Germany's Tragedy, pages 325–345 from Tel Aviver Jahrbuch für deutsche Geschichte, volume 16, 1987.
Hitler's Army: Soldiers, Nazis, and War in the Third Reich, Oxford Paperbacks, 1992.
Hitlers Wehrmacht. Soldaten, Fanatismus und die Brutalisierung des Krieges. (German edition) .
Murder in Our Midst: The Holocaust, Industrial Killing, and Representation, Oxford University Press, 1996.
Mirrors of Destruction: War, Genocide, and Modern Identity, Oxford University Press, 2002.
Germany's War and the Holocaust: Disputed Histories, Cornell University Press, 2003.
The "Jew" in Cinema: From The Golem to Don't Touch My Holocaust, Indiana University Press, 2005.
Erased: Vanishing Traces of Jewish Galicia in Present-Day Ukraine, Princeton University Press, 2007 (). Paperback 2015 ().
Anatomy of a Genocide: The Life and Death of a Town Called Buczacz, Simon & Schuster, 2018
The Butterfly and the Axe, Amsterdam Publishers, 2023.

 Sariak 

 2018: Liburu Juduaren Sari Nazionala, Holokaustoaren kategorian, Anatomy of a Genocide: The Life and Death of a Town Called Buczacz lanagatik.
 2018: Zócalo liburu saria, Anatomy of a Genocide: The Life and Death of a Town Called Buczacz lanagatik.

 Beste lan batzuk 

 «Celluloid Soldiers» in Russia: War, Peace and Diplomacy.

 Ohoreak eta sari hautak 

 Fellow, Center for Advanced Study in the Behavioral Sciences,, Stanford, Kalifornia.
 Berlin Prize beka, American Academy in Berlin, 2007ko udaberriko seihilekoa.
 Amerikako Arte eta Zientzien Akademiako kidea (2005).
 John Simon Guggenheim beka (2003–2004).
 Radcliffe Institute for Advanced Study Fellow, Harvard Unibertsitatea (2002–2003).
 Unibertsitateko Irakasleentzako Giza Zientzien Bekarako Zuzkidura Nazionala (1996–1997).
 Historia Garaikideko Fraenkel Saria, Londresko Institute for Contemporary History institutuaren and Wiener liburutegiaren eskutik, Murder in Our Midst liburuagatik (1995).
 Alexander von Humboldt Fellow, Alemania eta Frantzia (1985–1986, 1987, 1990, 1994).
 Frantziako Gobernuaren beka, Parisko (Frantzia) FIAP hizkuntza eskolan (1985).
 Rothschild Fundazioaren beka (Rothschild beka,) Oxfordeko Unibertsitateko ikasketetan laguntzeko (1981–1982).

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  UC San Diego, Holocaust Living History Collection: The Voice of Your Brother's Blood: The Murder of a Town in Eastern Galicia

Kategoria:Israelgo historialariak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako historialariak