Teresa Subinas

Teresa Subinas Kapanaga (Gallarta, Bizkaia,1889ko martxoaren 1a - Mañaria, Bizkaia, 1969ko apirilaren 26a) frankismoaren biktima izan zen, Mañariko 13 Alabak taldeko emakumerik adinduena. 

 Bizitza 
Marta Kapanaga Rementeria eta Maria Juan Ventura Subinas Alzibar urtebete lehenago Gallartan bertan ezkondutako bikotearen alaba zaharrena izan zen. Familia abeltzaintzara eta okelatara dedikatzen zen, lan kontuengatik Bizkaia osoan zehar mugituz.

1937ko uztailaren 29an, jada Mañarian bizi zela, herriko emakume batzuen artean burututako sarekadan atxilo eraman zuten, Durangoko Guardia Zibilen Komandantziara lehenengo eta Bilbora gero.

Abuztuaren 12an, Mañariko Elizateko udalbatza guztia batuta, Bilboko Instrukzio Militarreko 4. Epaitegiari luzatutako idatzi baten aipatzen dute Teresa Subinas eta zerrendatutako beste 9 andrazkok, EAJko kideak guztiak, “jokabide ona antzeman izan zaiela, bai alderdi moralean, bai erlijiosoan”.thumb|Mañariko13 Alaben erakusketa iraunkorreko taulak herriko plazan.

Bilbon, epaile militarrak jaso zion deklarazioan aditzera eman zuenez hiruzpalau urte lehenagotik Emakume zen, hau da, Emakume Abertzale Batzeko kide, elkartean kargurik bete ez bazuen ere denbora horretan. Euskal nazionalisten aldekoa zela aitortu zuen ere eta hauteskundeetan haiei eman ziela botoa. Aditzera eman zuen gorri-separatisten aginte sasoian ez zuela parte hartu eskuindar ideologiako pertsonen kontrako jazarpenetan eta ez zuela ez tropa nazionalen ezta gorri-separatisten aldeko ez kontrako adierazpenik egin, bakea zen bitartean batzuk zein beste berdin zitzaiola azpimarratuz. 

Carlota Goiti,  Ageda Goiti eta Angela Aldekoa herrikideekin batera utzi zuten libre azaroaren 12an, Larrinagako espetxean hiru hilabete eta erdi eman ostean. Senideek ez zioten sekula gehiago entzun kartzelan emandako egonaldiaz berbatxo ere ez. Isilean mantendu zuen. Bai aipatzen zuen, ostera, bera bezalako beste andre batzuk ere Batzokian gudarientzat jertseak, berokiak eta arropa desberdina jostegatik sartu zituztela preso. Etxekoen gogorapenez, irakurtzea gustatzen zitzaion eta, jada nagusi, liburu bat eskuetan arratsalde osoak ematen bere zaletasunaren arrimura.

 Aitortzak 

 2020an, Gerediaga Elkartearen ikerketa historikoaren emaitza modura Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak izenburuko dokumentala aurkeztu zen, “oroimena berreskuratzeko eta egindako kaltea konpontzeko” xedearekin Mañariko udalak  bultzatutakoa eta Bideografikek ekoiztutakoa
 Mañariko pilotalekuaren ostean mural bat dago ikusgai Wallart arte estudioak margotuta Teresa bera eta kartzelaratuak izan ziren gainontzeko 12 emakumeen omenez, guztien izen-abizenak jasoz
 Jaioterrian herriko plazan jarrita dagoen erakusketa iraunkorreko protagonistetako bat da Teresa Subinas

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak dokumentala, Julen Orbegozok eta Carlos Iglesiasek zuzendua

Kategoria:Mañariarrak
Kategoria:Frankismoaren biktimak
Kategoria:Euskal Herriko frankismoak kartzelaratutakoak