Jesusa Kapanaga

Jesusa Kapanaga Artamendi (Durango, Bizkaia, 1909 - 1986) frankismoaren biktima izan zen, bere ideologia nazionalistengatik kartzelaratua eta Mañariko 13 Alabak taldeko emakume errepresaliatuetako bat.

 Bizitza 
Juana eta Manuelen alaba, Mañariko Markue baserria izan zuen bizileku eta nazionalista izategatik senideren batek salatu omen zuen. Durangoko alkatetzak bere kontra 1937ko azaroaren 10ean idatzitako salaketan zioen etengabe mehatxu egiten ziela bere politika ezkertiar-separatistaren aldekoak ez zirenei. Dokumentuan jaso bezala, 1936ko irailaren 25ean Jesusa Kapanaga nabarmendu zen herriko kartzelan preso zeuden guztien heriotza eskatu zuelako eta hala gertatu zela, gorri-separatistek kanposantuan hogeitabi preso hil zituztelako. 

Birritan kartzelaratu zuten: 1937ko urriaren 15ean eta libre utzi zuten abenduaren 9an, leporatzen zioten delitutik absolbitu ostean. Urte betera bigarrenez sartu zuten barruan eta espetxealdi luzeago egin zuen, 11 hilabete eman zituen-eta preso. Larrinagako espetxean egon zen lehenengo eta Orue Txaletean gero.thumb|Orue Txaleteko Emakumeen Kartzela gogoan izateko, Bilboko Santutxu auzoan udalak jarritako irudi publikoa

Senarra ere kartzelan zela, gutunak trukatzen zituzten. Aske utzi zuten egunean, bere izen-abizenak esan zituztenean, ziegako lagunei agur esan zien negarrez, fusilatuko zutelakoan. Kanpoan zela, Iturribide kaletik jaisten ari zela, Orue Txaleta han zegoelako, Erronda kalean lehengusina batzuk zituela gogoratu zuen eta bertara joan zen, babes bila. Etxera itzulita, altzairu barik topatu zuen eta denbora batera bere alfonbrak ezagutu zituen auzokide baten leihoan, zintzilik.thumb|Mañariko13 Alaben erakusketa iraunkorreko taulak herriko plazan.|311x311px

 Aitortzak 
 2020an, Gerediaga Elkartearen ikerketa historikoaren emaitza bezala Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak izenburuko dokumentala aurkeztu zen, “oroimena berreskuratzeko eta egindako kaltea konpontzeko” xedearekin Mañariko udalak bultzatu eta Bideografikek ekoiztutakoa
 Mañariko pilotalekuaren ostean zuri-beltzezko mural bat dago ikusgai, Wallart arte estudioak margotutakoa Jesusa bera eta kartzelaratuak izan ziren gainontzeko 12 emakumeen omenez, guztien izen-abizenak jasoz
 Jaioterriko plazan ikusgai dagoen erakusketa iraunkorreko protagonistetako bat da Jesusa Kapanaga

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak dokumentala, Julen Orbegozok eta Carlos Iglesiasek zuzendua

Kategoria:Durangarrak
Kategoria:Mañariarrak
Kategoria:Frankismoaren biktimak
Kategoria:Euskal Herriko frankismoak kartzelaratutakoak