Ondjaki

Ondjaki, benetako izenez Ndalu de Almeida, 1977ko uztailaren 5ean jaio zen Luandan, Angolan. Idazle, poeta, antzerkigile eta zinemagile gisa nabarmendu da, eta bere lanetan Angolako historia garaikidea, memoria kolektiboa eta identitatearen bilaketa bezalako gaiak jorratzen ditu.

 Bizitza eta Hezkuntza 
Ondjakik lehen hezkuntza Luandan jaso zuen, eta ondoren Lisboako Unibertsitatean Soziologia ikasi zuen, Luandino Vieira idazle angolarrari buruzko tesia eginez. 2010ean Afrikako Ikasketetan doktoretza lortu zuen Italian. Gainera, sei hilabetez ikasi zuen New Yorkeko Columbia Unibertsitatean, eta bere herriko kultura eta historiarekiko interesa areagotu zuen. Gaur egun, Rio de Janeiron bizi da, baina azken urteotan Luandara itzuli da, eta bertan Kiela izeneko liburu-denda eta argitaletxea sortu ditu. 

 Lan Literarioa 
Ondjakiren ibilbide literarioa 2000. urtean hasi zen Actu Sanguíneu izeneko poesia-liburuarekin. Hurrengo urtean, Bom Dia Camaradas (2001) argitaratu zuen, bere haurtzaroaren oroitzapenetan oinarritutako eleberria. Ordutik, hainbat genero landu ditu: poesia, eleberriak, ipuinak, haur eta gazte literatura, antzerkia eta dokumentalak.

 Eleberriak 

 Bom Dia Camaradas (2001)
 Quantas Madrugadas Tem A Noite (2004)
 Avó Dezanove e o Segredo do Soviético (2008)
 Os Transparentes (2012)
 O Livro do Deslembramento (2020)

 Momentos de Aqui (2001)
 E se Amanhã o Medo (2005)
 Os da Minha Rua (2007)
 Sonhos Azuis pelas Esquinas (2014) 

 Poesia 

 Actu Sanguíneu (2000)
 Há Prendisajens com o Xão (2002)
 Materiais para Confecção de um Espanador de Tristezas (2009)
 Dentro de Mim Faz Sul (2010)
 Os Modos do Mármore (2015) 

 Haur eta Gazte Literatura 

 Ynari: A Menina das Cinco Tranças (2004)
 O Leão e o Coelho Saltitão (2008)
 O Voo do Golfinho (2009)
 A Bicicleta que Tinha Bigodes (2011)
 Uma Escuridão Bonita (2013) 

 Antzerkia eta Zinema 
Ondjakik antzerkigintzan ere jardun du, eta Os Vivos, o Morto e o Peixe-Frito (2009) antzezlana idatzi du. Zinemagintzan, Oxalá Cresçam Pitangas – Histórias da Luanda (2007) dokumentala zuzendu zuen Kiluanje Liberdadekin batera, bere jaioterriko bizitzaren inguruan. 

 Sariak eta Aitortzak 
Ondjakik hainbat sari eta aitortza jaso ditu bere ibilbide literarioan:

 António Jacinto lehiaketako aipamen berezia (2000)
 Prémio Literário António Paulouro (2005)
 Grande Prémio de Conto Camilo Castelo Branco (2007)
 Grinzane for Africa Prize (2008)
 Prémio Jabuti de Literatura (2010)
 Prémio José Saramago (2013)
 Prémio Littérature-Monde (2016)

Ondjakiren lanak Angolako egunerokotasuna, memoria historikoa eta identitatearen bilaketa jorratzen ditu, umorea eta poesia erabiliz. Bere estiloa lirikoa eta esperimentala da, eta hizkuntzaren erabilera berritzailea nabarmentzen da. Gainera, bere lanak hainbat hizkuntzatara itzuli dira, besteak beste, frantsesera, gaztelaniara, italierara, alemanez, serbierara, ingelesera, polonierara eta suedierara.