Karl Bulla

Carl Oswald Bulla, Errusian Karl Karlovitx Bulla () izenez ezaguna, (Leobschütz, Prusia, 1855eko edo 1853ko otsailaren 26a – Saaremaa, 1929ko abenduaren 2a) alemaniar argazkilaria izan zen, Errusiako Inperioan eta Estonian lan egin zuena. Errusiako fotokazetaritzaren aintzindaritzat hartzen da.

 Bizitza 

Carl Oswald Bulla Prusiako Leobschützen jaio zen (gaur egun Poloniako Opoleko voivoderriko Głubczyce herria da), iturri batzuen arabera 1853an eta beste batzuen arabera 1855ean. 1865ean familiatik ihes egin zuen eta San Petersburgora abiatu zen. Errusia aukeratzera bultzatu zuten arrazoiak ez daude argi.

San Petersburgora heldu ondoren, argazkilaritzarako materialak egiten eta saltzen zituen Dupant enpresan hasi zen banean banatzaile gisa. Handik gutxira, beirazko negatiboak eskuz egiten ikasi zuen. Hogei urte zituela Bullak fabrika txiki bat ireki zuen, bromo-gelatinazko plakak ekoizten zituena. Prest egindako argazki-materialak erostea eskuz egitea baino askoz erosoagoa zen, eta laster Bullaren plakek arrakasta lortu zuten, San Petersburgon ez ezik, Errusiako Inperio osoan. 1876ko otsailean, Bullak naturalizazioa eskatu zuen eta 1876ko uztailean Errusiako Inperioko herritar bihurtu zen.

1875ean, lehen argazki estudioa ireki zuen Sadovaia kaleko 61. zenbakian eta handik gutxira argazkilari arrakastatsu izatera iritsi zen. Hamar urtez han lan egin zuen, erretratuak egiten. 1886an San Petersburgoko Poliziaren baimena jaso zuen edonon argazkiak ateratzeko. Estudioko argazkilaritza alde batera utzi ez zuen arren (hain zuzen ere, beste bi estudio ireki zituen, bata Katalina kanalean eta bestea Nevski etorbidean), baina hiriko bizitzako argazkiak ateratzea gehiago interesatu zitzaion.

XIX. mendearen amaieran, egunkariak inprimatzeko teknologiak argazkiak inprimatzea ahalbidetu zuen. 1894an, Errusiako Posta eta Telegrafo Sailak posta-txartelak erabiltzea baimendu zuen. Bi gertaera horiek nabarmen handitu zuten argazkilarien zerbitzuetarako eskaera. 1895ean, Bullak argazkilaritzarako materialen ekoizpena utzi zuen eta bere energia guztia argazkilaritzan jarri zuen.

Izan ere, denetariko argazkiak atera zituen: tsar familiaren bizitza eta gobernuaren aurkako intelligentsiaren batzarrak, artista ospetsuak eta eskulangileak, jauregiak eta etxerik gabekoentzako aterpeak, eta homosexualen festak bezalako gai ezohikoak ere jorratu zituen. Errusiako herri santuen argazki zikloek leku berezi bat hartzen dute Karl Bullaren obran: besteak beste, Paraskevi Diveievokoa, Matrona Oinutsa eta Antonio Ibiltaria.

Egunkari eta aldizkari askotako erredakzio kontseiluetan egon zen, besteak beste, Niva astekari ezagunaren erredakzio kontseiluan. 1910eko hamarkadan, Bullaren eta haren semeen enpresaren urteko diru-sarrera 250 mila errublora iritsi zen.

1916an, enpresaren zuzendaritza Aleksandr eta Viktor semeei pasatu zien eta Ösel uhartera (gaur egun Saaremaa, Estonia) joan zen bizitzera. Bizitza lasaia ematen zuen bertan, argazki etnografikoak ateraz eta mutil gazte estoniarrei argazkilaritzaren oinarriak irakatsiz. Bihotzekoak jota hil zen 1929ko abenduaren 2an eta Jämajako hilerrian lurperatuta dago.

 Semeak 
Karl Bullak erretiroa hartu ondoren, bere enpresa Aleksandr eta Viktor semeek kudeatu zuten. Viktor Bulla ere fotokazetari nabarmena izan zen. Errusiar-Japoniar Gerraren eta Lehen Mundu Gerraren inguruko argazki sailak sortu zituen. Garai hartan, teleobjektiboa asmatu baino lehen, fotokazetaritza oso lanbide zaila eta arriskutsua zen.

Geroago, Viktor Bullak Urriko Iraultzaren eta Errusiako Gerra Zibilaren argazkiak egin zituen. Leningradeko Sobieteko argazkilari nagusi izendatu zuten. Vladimir Lenin eta beste boltxebike batzuen argazki ugari atera zituen. 1938ko Purga Handian atxilotu zuten, espioi alemaniar izatea leporatu zioten eta fusilatu egin zuten.

Aleksandr Bullaren bizitza ere tragikoki amaitu zen. 1930eko hamarkadaren hasieran atxilotu zuten eta Itsaso Zuria-Baltiko ubidea eraikitzera bidali zuten. Bost urteren buruan etxera itzuli eta handik gutxira hil zen.

 Artxiboa 
1935ean, Karlen semeak, Viktor Bullak, Leningradeko Estatu Artxiboari aitak ateratako argazkien 132.683 negatibo eman zizkion. Artxiboa zabaldu egin zen eta XXI. mendearen hasierarako Karl Bullak eta bere semeek ateratako argazkien 200.000 negatibo baino gehiago ditu. Artxiboko argazki guztiak jabari publikokoak dira eta San Petersburgoko bizitzaren ilustrazio iturri garrantzitsuenetakoak dira.

2003an Bullak ateratako argazkien erakusketa handi bat egin zen Moskun, San Petersburgoren 300. urteurrena eta Karl Bullaren 150. urteurrenaren ospakizunaren baitan. San Petersburgon, Karl Bullaren brontzezko monumentu bat jarri zuen Malaia Sadovaia kalean, argazkilariaren estudio ohitik gertu. Eskulturak Bulla irudikatzen du antzinako kamerarekin eta aterkiarekin, bulldog baten argazkia ateratzen.

 Sariak eta aintzatespenak 

 1900: Errumaniako Koroaren Ordenaren gurutzea
 1901: Persiako Lehoiaren eta Eguzkiaren Ordena
 1902: Bulgariako Merezimendu Zibilaren domina
 1909: Italiako Koroaren Ordena
 1909: Suediako Izar Polarraren Ordena
 1909: Frantziako Palma Akademikoen Ordena
 1910: Txinako Inperioaren Urrezko Domina
 1910: San Petersburgoko ohorezko herritarra
 1910: Poltavako guduaren 200. urteurrenaren oroimenezko domina
 1911: Bukharako Emirraren I. klaseko zilarrezko izarra
 1912: Borodinoko guduaren 100. urteurrenaren oroimenezko domina

 Lan hautatuak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Opoleko voivoderriko jendea
Kategoria:Emigranteak
Kategoria:Alemaniako argazkilariak
Kategoria:Errusiako argazkilariak
Kategoria:Estoniako argazkilariak
Kategoria:XIX. mendeko argazkilariak
Kategoria:XX. mendeko argazkilariak
Kategoria:Argazkilaritzaren aitzindariak
Kategoria:Argazkilari erretratugileak
Kategoria:Fotokazetariak
Kategoria:Gaixotasun kardiobaskularrek hildakoak