Jan Anderson

Joan Mary "Jan" Anderson FAA FRS (Dunedin, Zeelanda Berria, 1932ko maiatzaren 13a - Canberra, Australia, 2015eko abuztuaren 28a) zientzialaria, biologoa, fisiologoa eta unibertsitateko irakaslea izan zen, Canberran (Australia) lan egin zuena eta fotosintesiaren inguruko ikerketagatik ezaguna.

 Bizitza 
Joan Mary 1932an jaio zen Queenstownen, Zeelanda Berrian. Bere aita landa-medikua zen. Ama zortzi urte zituela hil zitzaion, gaixotasun luze baten ondoren. Bere aitaren etsipenerako, mediku bihurtzea nahi baitzuen, kimika organikoa ikasi zuen Otagoko Unibertsitatean. Garai hartan, Zeelanda Berriko Unibertsitateak ematen zituen tituluak, eta, hala, BSc eta MSc bat lortu zituen, lehen mailako ohoreekin.

Beka bat lortu zuen, "George V Errege Oroitzapenezko Bazkuna Zeelanda Berrirako", eta AEBn graduondoko ikasketak egiteko aukera emanez. AEBra urtebeterako Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitatera iritsi zenean, Zeelanda Berriko graduondokoa ez zitzaiola aintzatesten ikusi zuen, eta horrek liburutegira, ikerketa-instalazioetara eta osasun-asegurura sartzea ukatzen zion. Arazo hori gainditzeko, PhD baterako matrikulatu zen, eta Berkeleyko Kimikako Unibertsitatean (1956tik 1959ra) prestatu zuen, Melvin Calvinek gainbegiratuta. Ondoren, Calvinek Kimikako Nobel Saria jaso zuen 1961ean.

 Lan ibilbidea 
Gero, Wellington Girls' High School-en irakatsi zuen kontratupean, baina kontrato hori bertan behera utzi zuen, eta Commonwealth Scientific & Industrial Research Organization-ekin (CSIRO) lau urtez lan egiteko eskaintza hartzeko, CSIRO Industrias Vegetaleseko John Falk-en eskutik.

Mekanismo fotosintetikoak funtsezko bi osagai dituela frogatu zuen lehena izan zen: I fotosistema (a klorofilan aberatsa) eta II fotosistema (b klorofilan aberatsa). Anderson irakasle laguntzailea izan zen Australiako Unibertsitate Nazionalean.

Ohore eta sari asko jaso zituen bere lanagatik, 1987an Australiako Zientzia Akademiako kide eta 1996an Real Sociedadeko kide izatea barne. Eta, 1998an, Umeå Unibertsitateko ohorezko doktoretza eman zioten. Eta, 2001ean, Mendeurrenaren Domina eman zioten.

2015eko abuztuaren 28an hil zen. Bere hileta San Joan Bataiatzailearen elizan egin zen, Reiden, Camberran.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 Recursos de la Biblioteca Nacional australiana• Juan Ignacio Perez, “Jan Mary Anderson, tras el rastro de la luz”, Mujeres con ciencia, Vidas científicas, 2023ko maiatzaren 8a
 Anderson, Jan Mary (1932 – 2015), Australiako Zientziaren Entziklopedia
 Fred W.S. Chow eta Barry Osmond, A Tribute to Joan (Jan) Mary Anderson 1932ko maiatzaren 12a - 2015eko abuztuaren 28a, Trends in Plant Science Vol. 20 (11) (2015) 687–689
 Jan Anderson irakaslea FRS – “Shedding light on photosynthesis”(“Argia ematen fotosintesian”), The Royal Society.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Canberratarrak
Kategoria:Zeelanda Berriko zientzialariak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Emakume biologoak
Kategoria:Fisiologoak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Zeelanda Berriko irakasleak
Kategoria:Royal Societyko kideak