Joana da Paz

Joana Zeferino da Paz (Quebrangulo, 1925eko apirilaren 15a – Salvador da Bahia, 2023ko otsailaren 22a), Dona Vitória izenez ere ezaguna, brasildar aktibista izan zen. 80 urte zituela, bere auzoko krimenak grabatzen hasi zen, dozenaka droga-trafikatzaile eta polizia ustelen atxiloketan lagunduz. Bere benetako nortasuna hil ondoren bakarrik agerian utzi zen. Ausardiaren eta krimenaren aurkako borrokaren ikur gisa hartzen da Brasilen.

 Bizitza 
Joana da Paz Quebrangulon jaio zen, Alagoas estatuan. Gaztea zela, Alagoasko nekazari batek bortxatu zuen, haurdun geratu zen, etxetik kanpora bota zuten eta neskame lanetan hasi zen. Bere semea bihotz-gutxiegitasunaren ondorioz hil zen bi urte bete baino lehen, eta Joana denbora luzez etxerik gabe geratu zen Rio de Janeiroko Ladeira dos Tabajaras favelan apartamentu bat erosi aurretik. 

Bere bizitza gehienean, favela batean bizitzeak eragindako erronkei aurre egin behar izan zien, droga-trafikoaren indarkeriari barne. 80 urterekin, delinkuentzia-tasaren gorakadaren aurka borrokatzeko asmoz, droga-trafikoko operazioak, estortsioak eta armatutako liskarrak grabatzen hasi zen bere leihotik. Agintariei eman zizkien grabaketak ezinbesteko froga bihurtu ziren poliziaren ikerketetan, eta horren ondorioz 30 pertsona inguru atxilotu zituzten, tartean droga-trafikatzaileak eta ustelkerian parte hartzen zuten poliziak. Segurtasun arrazoiengatik, Joana Lekukoen Babes Programan sartu zuten eta Vitória izena jarri zioten. Azken urteak ezkutuan eman zituen eta hainbat hiritan bizi izan zen. Salvador da Bahian hil zen 2023ko otsailaren 22an, 97 urte zituela.

 Errekonozimendua 
2024ko abuztuan, Rio de Janeiro estatuko Legegintzako Batzarrak Joana Zeferino da Pazi Bakearen Eraikitzailearen Saria eman zion, bakearen kultura sustatzeko eta indarkeria salatzeko egindako ausardia eta ekarpena aitortzeko.

2025ean, Joana da Pazen istorioan inspiratutako Vitória filma estreinatu zen Brasilen. Breno Silveirak eta Andrucha Waddingtonek zuzendu zuten, eta paper nagusia Fernanda Montenegro antzeztu zuen.

Fábio Gusmão kazetariak idatzitako Dona Vitória Joana da Paz liburua 2016an Dona Vitória izenburupean argitaratu eta 2024an berrargitaratu zen, aktibistaren bizitzaren eta ondarearen ikuspegi zehatza eskainiz.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Alagoas estatuko jendea
Kategoria:Afro-brasildarrak
Kategoria:Brasilgo aktibistak
Kategoria:Emakume aktibistak
Kategoria:Salvador da Bahian hildakoak