Josefa Micaela Maiztegi

Josefa Micaela Maiztegi Aldasoro (Soraluze, Gipuzkoa, 1820ko urriaren 17a -  ibidem, 1901eko martxoaren 3a) emakume aberatsa izen zen, Dama Mikaela izenez ezaguna Soraluzeko Babesetxeari utzi zizkion ondasunengatik.

 Bizitza 
Josefa Micaela Maiztegi Aldasoro Soraluzeko Pintorekua etxean jaio zen. Ama Maria Josefa Tiburcia Aldasoro Lasalde izan zuen, aita, berriz Jose Alejo Maiztegi Galarraga. 

Jose Alejo, aita, armagilea zen, maisu ikuskatzailea. Soraluzeko Baltegieta kalean zeukan lantegia eta herriko alkate ere izan zen. Maria Josefak, ostera, familia aberatsean zuen jaotorria, lur jabeak eta indianoak tartean. Bera ere diruduna zen, osaba Domingo Aldasorok Ameriketan utzitako herentzia jaso baitzuen. 1812an Jose Alejorekin ezkondu zenean, 300 dukat eta tona bat gari jaso zituen dote gisa.

Maiztegi-Aldasoro senar-emazteek zortzi seme-alaba izan zituzten, Josef Ramon Matias (1813-1867), Ambrosio Gregorio Antonio (1857- ), Jose Domingo (1818-1866), Josefa Mikaela (1820-1901), Juan Angel (1823- ), Maria de la Concepcion Petra (1825-1891), Maria Dominica (1828-1830) eta Maria Dominica (1831-1832). Ume zirela hiru hil ziren: Juan Angel eta Maria Dominica biak.

 Herentzia 
Neba-arrebetariko batzuk umetan hil ziren; gainontzekoak, berriz, ez ziren ezkondu. Horrela bada, gurasoak hil zirenean (aita 1851an eta ama 1858an) Josefa Micaelak eskuratu zituen familiako ondasun gehienak.

Amaren aldetik jaraunspen ederra jaso bazuen ere, ez zen bakarra izan. Urte berean (1858) beste bat jaso zuen, amaren ahizpa batena: Bernarda Tomasa Aldasoro Lasalde, hau ere ezkongabea. Besteak beste, 1822ko abenduan Udalari Errekaldeko ospitale izandakoa erosi zion, eta 1853ko apirilean Mendizabalen oinordekoei erosi zien izen bereko etxea (gerora Babesetxea hartuko zuena), atzekaldeko ortua eta Erlaegiko gaztainadi bi.

Josefa Micaela Maiztegik aberatsei zegokien bizimodua zeraman, lasaia eta oparoa; besteak beste, udak Mutriku aldean ematen zituen. Eta herrian Dama Mikaela izenez ezagutzen zuten.

 Udalarekin desadostasunak 
XIX. mende bukaeran, Soraluzen, zaintza eta bizi egoera larriei erantzuteko lekurik ez zegoela, Udalak babesetxe baten sorrera bultzatu zuen. 1896ko abuztuan, Isidoro Iturriaga indianoak emandako diruei esker, Mendizabal etxea alokatu zion Dama Mikaelari Babesetxea zabaltzeko. Irailean Mesedeetako mojekin Erruki-Etxe berria zuzentzeko akordioa sinatu zuten, eta hurrengo hilabetean Erruki-etxea zabaldu zuten.

Bi urte geroago, ordea, Babesetxean gaixoak artatzen hasi zirenean, Dama Mikaelak bere desadostasuna agertu zuen, eta argi ohartarazi zuen Udala: Babesetxeak ospital zerbitzuak emateko ere erabiliz gero, ez zuen etxea alokairuan emango.

Zergatik desadostasuna? Tartean gaixorik zeuden hainbat soldadu artatu zuten Babesetxean, Erregetxean kantonatuta zegoen Itsas Infantería destakamenduko soldaduak hain zuzen; urtebetean guztira hogetamar soldadutik gora pasa ziren bertatik. Eta badaiteke arrazoi politikoak egotea desadostasun honen azpian: Maiztegi Aldasorotarra karlistak ez zuen gustoko Gobernu liberaleko soldaduak "bere etxean" egotea.

Udalbatzarra Josefa Micaela Maiztegirengana joan zen, Mutrikura, bertan ari zen uda ematen eta. Hasiera batean honek Udalaren eskaera onartu bazuen ere, sei hilabete beranduago mehatxua berritu egin zuen, eta Udalak amore eman zuen: ez zen gaixorik artatuko Babesetxean, are gutxiago soldadurik.

 Heriotza 
Etxaburueta kaleko 6. zenbakiko bere etxean hil zen Josefa Micaela Maiztegi Aldasoro, 82 urte zituela. Jaio zen etxe berean hil zen. Medikuak jakitea eman zuenez, garun-kongestioak eragin zion heriotza.

 Hil eta gero, borrokatu eta irabazi 
Baina inork ez zekien hilabete batzuk lehenago, 1900.eko abuztuan, Josefa Micaela Maiztegik testamentua egin zuela Elgoibarko Ramon Lekuona notarioaren aurrean.

Eta testamentu hau isilpean gorde zuten hil aurretik, baita hil ostean ere.

Udala, Babesetxearen etorkizunarekin arduratuta, 1902ko urtarrilean Bergarako Jose Joaquin Egaña testamentu-betearazlearengana bidali zuen batzorde bat, baina itxura denez, honek Dama Mikaelaren agindu zehatzak zituen eta ez zien gauza handirik argitu. Tirabira askoren ostean, 1904ko otsailean batzorde misto "ofiziala" eratu zuten gauzak argitzeko: Bruno Maiztegi Mendikute (alkatea), Pedro Oregi Larreategi (zinegotzi diruzaina) eta Jose Joaquín Egaña bera (testamentu betearazlea).

Testamentuan, Dama Mikaleak Mendizabal etxea eta hainbat lursail utzi zizkion Babesetxeari, baina xedapenen oso estuak bete eta gero: Erruki-etxe berria sortu behar zen, Udalarekin edo gabe (gogoratu Babesetxea 1896tik martxan zegoela), San Vicente de Paul-eko Alabak (Karitateko Alabak) ekarri behar ziren (1896tik Mertzedariak bertan ari ziren)...

Dena dela, hilabete berean akordioa sinatu zuten, Udalak Dama Mikaelaren baldintza ia guztiak onartuz, mojena ezik (Mertzedariak Soraluzen geratu ziren 2005. urtera arte).

Gainera, esker onez, Dama Mikaleraren erretratua Mendizabal etxeko leku nabarmenean ipini zuten. Egungo Mesedeetako egoitzan, sarreran, han ikus daiteke Dama Mikaelaren erretratu ederra egoiliar eta bisitariei harrera emanez.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Soropedia. Josefa Micaela Maiztegi

Kategoria:Soraluzetarrak
Kategoria:Emakume filantropoak
Kategoria:Aberatsak