Mizgîn Ronak

Mizgîn Ronak (Amed, Kurdistan, 1973) idazlea da. Kurdueraz idazten du; hizkuntza horretan, idazle nabarmenenetako bat da. Turkiak 30 urtez preso izan zuen; 2021ean atera zen espetxetik, baldintzapeko askatasunean. Turkiar agintariek debekatua diote politikaz hitz egitea.

 Bizitza 

Kurdu familia batean jaio zen. Aita Literaturako irakaslea zuen; ama, musikari sendi batekoa. Lehen poema 9 edo 10 urterekin idatzi zuen, debekatutako hizkuntza batean: izan ere, Turkiako Gobernuak kurduera debekatua du; eta, garai hartan, gaur egun baino are zorrotzago.

1992an, artean 18 urte besterik ez zuela, Turkiako errepresio indarrek atxilotu zuten, eta biziarteko kartzela zigorra ezarri zioten Turkiako epaitegiek, kurduen eskubideen alde izandako parte hartzeagatik.

Ronakek espetxean idatzi ditu bere zazpi liburuetatik sei, bai eta artikulu ugari ere. Guztira lau poesia liburu eta hiru eleberri ditu argitaratuak. Kurduen esperientziekin lotura estua dute liburu horiek guztiek. Lehendabiziko poesia liburuak Sêv jî Dikujin («Sagarrek hiltzen gaituzte») du izenburua, eta 1988ko udaberrian Halabja herrian milaka kurdu hil zituztenekoa du oinarri. Saddam Husseinen agindupean, Irakeko gudariek eraso kimiko bat abiatu zuten herritarren aurka, eta gutxienez 5.000 kurdu hil zituztela kalkulatu dute ikerlariek. «Halabja ezaguna da bere sagarrengatik», azaldu du Ronakek. «Eraso hartatik bizirik atera ziren gutxiek esan izan dute orduan erabilitako arma kimikoek sagar usaina dutela. Sagarren usaina baliatuz hil zituzten».

Kurduen aurka errepresio bortitza egiten du Turkiako Gobernuak. Adibidez, kurduera ez dago legeztatuta; horren ondorioz, Ronaken liburuak espetxetik ateratzea eta argitaratzea prozesu luzea izaten zen, lauzpabost urtekoa. Idazleak berak berrikusi gabe argitaratzen ziren liburuak. Batzuetan, irakurleen eskutitzak espetxean jasotzean jakiten zuen bere liburu hori argitaratua zela, ordu arte ez zuen horren berririk ere.

Turkian, guztira, 36 urtekoa da biziarteko espetxe zigorra, eta, 30 urte egindakoan atera arren, baldintzapeko askatasun moduko batean egiten dituzte preso ohiek kondenaren azken sei urteak. Beraz, 2027an beteko du Turkiako epaitegiek ezarritako kondena osoa Ronakek. Hala, bada, 2025eko udaberrian, Euskal Herriko Unibertsitateak gonbidatuta Euskal Herrira etorri zelarik, ez zuen zuzenean politikari buruzko iritzirik eta oharrik eman, berriz ere kartzelara itzultzeko arriskua saihestearren.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  «Mizgîn Ronak: Min Bi Helbestê Hest Bi Berdewamiya Jiyanê Dikir», YouTube, 2025-02-16. Bideoa: Mizgîn Ronak, bere olerkari esperientziaz mintzatzen eta bere olerki batzuk irakurtzen.


Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:XXI. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Kurduerazko idazleak
Kategoria:Kurduak