Jerilynn Prior

Jerilynn C. Prior (Ameriketako Estatu Batuak, 1943) endokrinologo eta mediku da, hilekoaren zikloak eta progesterona bezalako hormonek emakumeen osasunean dituzten eraginetan espezializatua. Perimenopausia eta menopausiaren ikerketa eta arretan aitzindaria da. 

 Biografia 
Jerilynn Prior Alaskako herri arrantzale indigena txiki batean hazi zen. Erizain baten lana ikusita, inspiratu eta medikuntzara hurbildu zen. Ohoreekin graduatu zen, eta 1969an amaitu zuen medikuntzako masterra."Dr. Jerilynn Prior: Pioneering Research in Women's Health". Michael Smith Foundation for Health Research. Mediku gisa, Bostonen hasi zen lanean eta ondoren, AEB osoko hainbat estatutan lan egin zuen. 1984an Kanadako herritar bihurtu zen, eta egun Vancouverren bizi da.

2009tik praktika klinikotik erretiratuta dago baina irakaslea eta ikertzailea da Columbia Britainiarreko Unibertsitatean. Hilekoaren Zikloa eta Obulazioa Ikertzeko Zentroaren (CeMCOR) sortzaile eta zuzendari zientifikoa, Kanadako Osteoporosiaren Zentro Anitzeko (CaMOS) BC Zentroaren zuzendaria, eta Hilekoaren Zikloa Ikertzeko Elkarteko presidente izandakoa. 

Prior hiru libururen egilea da, 200 argitalpen eta 6 patente ditu.  Perimenopausaren kapitulua idatzi zuen Our bodies, Ourselves (Gure gorputzak, gu geu) liburuaren 40. urteurreneko ediziorako.

 Ekarpen zientifikoa 
Emakumeak biologikoki apalagoak direnaren aurreiritziaren aurka egin du bere lan zientifikoaren bidez. Prior-en arabera, emakumeek tratamendu seguruak, egokiak eta beren gorputza ulertzeko bitartekoak izan behar dituzte, gizonek egiten duten modu berean. 

Hilekoaren aldakortasun fisiologikoen ondorioz, emakumeak ikerketatik baztertuak izan dira, baina Prior-en arabera, gizonek ezin dituzte emakumeak behar bezala ordezkatu, desberdintasun fisiologikoak direla eta. Bazterketa zientifikoaren ondorioz, gaur egun emakumeek ez dute esku-hartze zehatzei buruzko informazio zehatzik.

Progesteronaren erabileraren defendatzailea da, 1995ean hasi zen preskribatzen menopausia eta perimenopausia zuten emakumeen sintomak, hala nola, izerdiak eta minak, kudeatzeko. 2014an egindako ikerketa batean, menopausiaren ondoriozko beroaldiak eta gaueko izerdiak progesteronarekin murrizten zirela demostratu zuen, tratamanduaren eraginkortasuna erakutsiz. Gainera, progesteronak osasunerako eragin kaltegarriak zituela adierazten zuten ikerketen emaitzak puztuta zeudela ondorioztatu zuen. Bereziki ezaguna da progesteronak emakumeen hezur-formazioa laguntzen duela frogatzen duten ikerketengatik."Jerilynn Prior Biography". The Centre for Menstrual Cycle and Ovulation Research. 5 July 2007.

Antisorgailu hormonal konbinatua edo 'pilulari' buruzko ikerketa zabala egin du ere. Zehazki, pilula gaztetatik erabiltzeak ugalketa-osasunean eragin ezkorrak izan ditzakeela iradokitzen duten ebidentziak aurkitu ditu. Pilula gaztetatik hartzen zuten emakumeen artean, obulutegiko erreserba txikiagoa zutela ikusi zuen, baita denbora gehiago behar zutela lehen haur bat sortzeko. Bere ikerketa nerabeengan zentratuz, ikerketaren norabidea aldatu du, adineko emakumeengan zentratzen baitzen.

Gainera, antisorgailuak beste helburu batzuetarako erabiltzen direla salatu du, nahiz eta horretarako diseinatuta ez egon, besteak beste, aknea, mina eta hileko ziklo irregularrak."Raising a Caution Flag on Teenagers and the Pill". Vancouver Health Research Institute. Prior-en arabera, urteak behar direla obulazio erregular bat garatzeko eta beste tratamendu batzuen alde egiten du. Adibidez, mina arintzeko ibuprofenoa gomendatzen du, fluxu astuna ere gutxitzen baitu. Nerabeentzat bideratutako antisorgailuei dagokionez, diafragma eta gel espermizidaren konbinazioa gomendatzen ditu.

 Sariak eta Aitortzak 

 2002an, Columbia Britainiarreko Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko Ikerketa Medikoko Irakasle Gorenaren Saria jaso zuen. 
 2006ko Independent Publishers Book Awards sarietan finalista izan zen, Estrogeno's Storm Season eleberriagatik. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Gizabanako biziak
Kategoria:Emakume medikuak
Kategoria:Endokrinologoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako bakezaleak
Kategoria:Mediku feministak
Kategoria:Emakume idazleak
Kategoria:Alaskarrak