Quarraisha Abdool Karim

Quarraisha Abdool Karim (Tongaat, Hegoafrika, 1960ko martxoaren 20a) Hegoafrikako epidemiologoa da. Bere ikerketak emakumeen giza immunoeskasiaren birusa (GIB) prebenitzera eta tratatzera bideratu dira batez ere. Epidemiologia Klinikoko irakaslea da, Columbiako Unibertsitatean, New Yorken, eta Afrikako Osasunerako Errektoreordea KwaZulu-Nataleko Unibertsitatean, Hegoafrikan. Hegoafrikako sari nagusia jaso zuen, Mapungubweko Ordena (brontzea).

 Biografia 
Abdool Karim Hegoafrikako Tongaat-en jaio zen 1960an. Vishwaroop estatu-laguntzako eskolan, Victoria eskolan eta Tongaat institutuan ikasi zuen. 1981ean Zientzietan lizentziatu zen Durban-Westvilleko Unibertsitatean. Ondoren, Abdool Karim Witwatersrandeko Unibertsitatera joan zen, eta Biokimikan lizentziatu zen. Bere maisu-titulua lortzeko Estatu Batuetara joan zen, eta Parasitologiako masterra lortu zuen 1988an, Columbia Unibertsitatean. 2000. urtean Medikuntza doktoretza egin zuen Nataleko Unibertsitatean, Hegoafrikan.

 Ibilbidea 
Abdool Karim ONUSIDAren Nerabeen eta GIBaren Enbaxadore Berezia da eta Zuzendaritza Exekutiboko ONUSIDAren Aholku Taldearen buru da. OMEren Covid-19 Elkartasun Terapeutika Saiakuntzarako eta OMEren Covid-19ren Elkartasun Txertoen Probarako Zuzendaritza Batzordeetako Talde Exekutiboko kidea da. Abdool Karim Nazio Batuen Erakundeko Garapen Jasangarriaren 10. Helburuko (TFM) Teknologia Errazteko Mekanismoko kide bat da; PEPFAR Zientifiko Aholku Batzordeko kidea da; eta HIESaren, Tuberkulosiaren eta Paludismoaren Aurkako Borroka Globalaren Lagunak (AEB) Zuzendaritza Batzordean parte hartzen du. Abdool Karim OMEren Sexu eta Ugalketa Osasunerako Aliantzako presidentea da; Indlelako Batzorde Zientifiko Aholku-emailea: Osasun Hobea lortzeko Portaera Ikuskerak; eta CAPRISAko Kontrol Batzordeko kidea.

Abdool Karimek azken 32 urteetan egin dituen ikerketek GIBaren infekzioa prebenitzera bideratu dituzte neska nerabeak eta gazteak. Horrek barne hartzen du saiakuntza klinikoak lehen fasetik egitea, kontzeptua frogatuz eta aurkikuntza berriak gauzatuz. Bere ikerlan garrantzitsuak, tenofovir gel CAPRISA 004 saiakuntzak, lehen aldiz frogatu zuen antirretrobiralek GIBaren infekzioa prebeni dezaketela. Science aldizkariak 2010eko 10 aurrerapen zientifiko nagusienetako bat dela nabarmendu zuen.

Abdool Karim-ek parekoen ebaluazioko 200 argitalpen baino gehiago ditu. Hainbat liburu editatu ditu eta liburu-kapitulu ugari lagundu ditu, besteak beste, Oxfordeko Osasun Publikoari buruzko Testuliburuaren 6. eta 7. edizioak. Paper garrantzitsua izan du Afrika hegoaldeko zientzia-basearen eraikuntzan Columbiako Unibertsitatearen Southern African Fogarty AIDS Nazioarteko Prestakuntza eta Ikerketa Programaren bitartez, Afrika hegoaldeko 600 zientzialari baino gehiago prestatu dituena.

Medikuntzako Akademia Nazionaleko (AEB) kide hautatua da; eta Zientziaren Munduko Akademiaren, Hegoafrikako Errege Elkartearen, Hegoafrikako Zientzien Akademiaren eta Afrikako Zientziaren Akademiaren kidea. Hegoafrikako Ikerketarako Fundazio Nazionala A1 baloratu duen zientzialaria da.

Abdool Karimek emakume gazteen zaurgarritasuna nabarmentzeko egindako ekarpen zientifikoak, emakumeek hasitako teknologien beharra eta GIBa prebenitzeko ahaleginak sexu-ugalketako osasun-zerbitzuetan integratzea tokiko eta nazioarteko 30 sari entzutetsuk baino gehiagok aitortu dituzte, horien artean Hegoafrikako ohore gorena, Mapungubweko Ordena, Hegoafrikako presidentearen eskutik.

 GIBaren ikerketa 
1990eko hamarkadan, Hegoafrika GIBaren epidemia batek harrapatu zuen. Denbora horretan, Abdool Karim-ek GIBaren inguruko sozio-portaera-ikasketak hasi zituen, Hegoafrikan. Populazioan oinarritutako inkestak egin zituen, emakumeen epidemiaren hedapena ulertzeko, baita beste faktore batzuk ikertzeko ere, hala nola generoa, adina eta migrazioa. 1992an, Abdool Karimek lan bat argitaratu zuen, emakumeak GIBaren infekzioaren aurrean ahulagoak zirela azpimarratuz. Ikerketak, gainera, lotura bat aurkitu du migrazioaren eta GIBaren artean. Korrelazio hori bereziki azpimarratu zen gizonen artean. 1990eko hamarkadan, Abdool Karimek ikerketa ugari egin zituen eta artikulu mordoa idatzi zuen, infekzioa aztertuz eta gaixotasuna izateko arrisku handiagoa zuten taldeak nabarmenduz.

2007an, CAPRISAk proba kliniko garrantzitsu bat egin zuen, CAPRISA 004 izenekoa, eta Abdool Karim izan zen ikertzaile nagusia. Ikerketa honen helburua Tenefovir Gelek GIBaren uzkurdura arriskua murrizteko dituen ondorioak ikertzea zen. CAPRISA 004 Tenofovir gelaren saiakuntzak mikrobiziden kontzeptuaren froga bat ere lortu zuen. Oro har, azterketak GIB infekzioaren aurkako babesa frogatu zuen, infekzioak % 39 murriztu baitziren. Gainera, 2010eko HIESaren Nazioarteko XVIII. Konferentzian, CAPRISA 004 ikerketaren emaitzek txalo zaparrada eragin zuten, bilera zientifiko batean ezohikoa. 2017an, proiektuko beste arduradun batzuekin, Abdool Karim-ek The CAPRISA Clinical Trials: HIV Treatment and Prevention editatu zuen.

Proiektu honetatik, Abdool Karim-ek GIB/HIESari buruzko idatziak ikertzen eta argitaratzen jarraitu du Hegoafrikan. HIV/AIDS in South Africa liburua argitaratu zuen bere senarra eta ikerketa-kolaboratzailea Salim Abdool Karim-ekin 2005ean, bigarren edizioarekin 2010ean argitaratua. 2015ean, Oxford Textbook of Global Public Health-en seigarren edizioa elkarrekin editatu zuen. 2017an GIBari eta HIESari buruzko Nazio Batuen Programa Bateratuaren (ONUSIDA) zuzendari exekutiboak izendatu zuen ONUSIDAren Nerabeen eta GIBaren enbaxadore berezi gisa.

 Berdintasunaren aldeko lana 
GIBaren eta HIESaren inguruko ikerketetatik kanpo, Abdool Karim-ek Hegoafrikako zientzialarien hezkuntza eta prestakuntza hobetzeko ere lan egin du eta zientzian emakumeen defendatzaile gisa aritu da. Columbiako Unibertsitatea-Hegoafrikako Fogarty HIESaren Nazioarteko Prestakuntza eta Ikerketa Programaren bidez, Abdool Karimek eskualdeko 600 zientzialari baino gehiago trebatu ditu 1998tik.

Horrez gain, hitz egin du eta elkarrizketak eman ditu ikerketan emakume izateak dakartzan zailtasunak azalduz, baita emakume gazte gehiago zientzietan aritzera bultzatuz ere.

 Argitalpenak 

 HIV/AIDS in South Africa, 2010.
 Trends in HIV/AIDS infección: beyond current statistics.
 Women and AIDS: the imperative for ha gendered prognosis and prevención policy.
 Reducing the Risk of HIV Infección among South African Sex Workers: Socioeconomic and Gender Barriers. American Journal of Público Health. 1995.

 Sariak eta aintzatespenak 
Abdool Karimek sari asko irabazi ditu hiesaren ikerketan egindako lanagatik. Hemen sartzen da TWAS-Lenovo Science saria. Sari hori jaso zuen lehen emakumea izan zen, 100 000 dolarreko saria jasoz.

 2010: CAPRISA 004 saiakuntzak Science aldizkariak urteko 10 aurrerapen zientifiko nagusien artean nabarmendu ditu.
 2011: Olusegun Obasanjo saria.
 2013: Mapungubweko Ordena (Brontze).
 2014: TWAS-Lenovo zientzia saria.
 2014: SAMRC Merezimendu Zientifikoaren saria (Urrea).
 2014: ASSAF Zientziarako Gizarte saria (Urrea).
 2015: eThekwini Living Legends saria.
 2016: Zientziako Emakumeen L'Oreal-UNESCO Saria.
 2017: Johannesburgoko Unibertsitatean honoris causa doktore titulua. 
 2018: HPTN Ward Cates Spirit saria.
 2020: Kanadako Gairdner Global Health saria.
 2020: Christophe Mérieux saria.
 2020: Straits of Magellan saria.
 2020: Hegoafrikako Stellenbosch Unibertsitatean honoris causa doktore titulua. 
 2021: Hegoafrikako Royal Society-ren John F.W. Herschel domina
 2022: VinFuture saria.
 2024: Lasker~Bloomberg Zerbitzu Publikoaren saria.
 2017an, BBCk Abdool Karim izendatu zuen zientzian aitzindari izan ziren zazpi emakumeen artean.
 Afrikako Batasunaren Kwame Nkrumah Bikaintasun Zientifikoaren Saria.
 Hegoafrikako Ikerketa Medikorako Kontseiluaren Urrezko Domina.
 AEBetako Giza Virologia Institutuaren Bizitzako Lorpen Saria.
 Durban hiriko kondaira bizi bat da, nazio eta nazioartean hiriaren profila handitzeko ekarpen eredugarria egin duten herritarrei hiriak emandako ohorea.
 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Quarraisha Abdool Karim-en profila Scholia-n

Kategoria:Emakumezko Zientzialarien L'Oréal-UNESCO saridunak
Kategoria:Emakume medikuak
Kategoria:Hegoafrikako zientzialariak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Epidemiologoak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume zientzialariak