Bety Cariño

Beatriz Alberta Cariño Trujillo, Bety Cariño izenez ezagunagoa, (Mexiko, 1973ko apirilaren 8a - 2010eko apirilaren 27a) lurraldearen, uraren erabileraren, elikadura burujabetzaren eta herri indigenen eskubideen aldeko ekintzailea izan zen. Horrez gain, Mexikoko Oaxacan dagoen Trabajo Unidos Laguntza Komunitarioko Zentroko zuzendaria izan zen. Talde paramilitar batek erail zuen.

 Biografia 
Cariño mixteka zen eta elikadura burujabetzaren, uraren maneiuaren, lurren kontserbazioaren eta Mexikoko herri indigenen autonomia eskubidearen defendatzailea.

15 urte zituela Chila de las Floresetik, bere jaioterritik, irten zen ikasten jarraitzeko. Lehen hezkuntzako lizentziatura ikasi zuen Tehuacanen, Pueblan, eta eraila izan aurretik garapen komunitarioko maisutza egiten ari zen Landa Garapenerako Ikasketa Zentroan, Pueblako Ipar Mendilerroan.

 Aktibismoan izandako ibilbidea 
Cariño aktibistak emakume indigenen giza eskubideak defendatzen zituen, ekologiaren alde, elikadura burujabetzaren alde, meatzaritzako eta presak eraikitzeko megaproiektuen aurka eta herrien autodeterminazioaren alde borrokatu zuen. Horrez gain, irrati komunitarioak sustatu zituen eta San Juan Copala udalerri autonomoari babesa eman zion. Ekonomia solidarioko proiektuak garatu zituen eta migratzaileei laguntzeko zentroen sorrera babestu zuen. Bere senar Omar Esparzarekin batera Trabajando Unidos Laguntza Komunitarioko Zentroa sortu zuen, herri-hezkuntzako proiektu alternatiboak, indigenen eskubideak eta emakumearen eskubideak garatzen zituen elkarte zibila .Beste komunikazio modu batzuk eraikitzearen alde egin zuen, komunikazio indigena, behetik, herriena.

2006ko abenduan, protestei erantzuteko gobernuaren errepresioaren ondoren, Oaxacatik aldi baterako ihes egitera behartutako CACTUSeko buruzagietako bat izan zen, .Zapatista Nekazari Mugimendu Indigenako kide ere izan zen baita Meatzaritzak Kaltetutakoen Mexikoko Sareko Koordinazio Talde Nazionaleko kide ere.

 Erailketa 
2010eko apirilaren 27an hil zuten, talde paramilitar batek ekintzailea zihoan karabanari segada egin zionean, San Juan Copala komunitate indigena autonomora bidean.
Karabanan gizarte zibileko erakundeetako kideak zihoazen, bertako eta nazioarteko giza eskubideen behatzaileak, tartean Jyri Jaakkola, Finlandiako giza eskubideen aldeko ekintzailea, eta bera ere hil zuten erasoan. Oaxacako Triqui eskualdera iristea zen asmoa, laguntza humanitarioa ematera.

 Aintzatespenak 

 Hainbat omenaldi jaso izan ditu bere herrialdean eta Lizarran (Nafarroa Garaia) ere mural bat margotu dute bere lagunek Bety Carño gogoratu eta hark eraindako hazia loratzen doala adierazten duena.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Mexikarrak
Kategoria:Ekintzaile erailak
Kategoria:Mexikoko giza eskubideen aldeko ekintzaileak
Kategoria:Emakume ekintzaileak
Kategoria:Lurraren defendatzaileak