Kupala (jaia)

Kupala gaua (, ,  edo  Kupala, ; ) Polonian, Errusian, Bielorrusian, Ukrainian, Moldavian eta Errumanian (Sanziene) ospatzen da egutegi gregorianoaren uztailaren 6-7an, juliotar egutegiaren ekainaren 23-24an dena.Aleksander Gieysztor: Mitologia Słowian. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2006. ISBN 978-83-235-0234-0, s. 244Native Polish Church https://rkp.org.pl/swieta Egutegiari dagokionez, neguko solstizioaren Koliada jaia du kontrakoa.

Mitologiako aditu batzuek, James Frazerrek kasu, Kupala festa hura kristautasun ortodoxoaren egutegian ondoren onartutako emankortasunaren erritu paganoa izan zela diote. Beste leku batzuetan udako solstizioan San Joan gaua ospatzen da, Ekialdeko Europan barne.

Vasmerren arabera, jai-egun honen izenak bi hitz hauek konbinatzen ditu: batetik, Иван (Ivan) Joanes Bataiatzailearen izen eslaviarra, eta, bestetik Купала (bainua) - izan ere, horixe Elizak aintzira eta ibaietan bainatzea onartzen zuen lehen eguna baitzen. Kupala hitza Joanesen tradizioarekin ere bat dator, hau da, pertsonak uretan erabat murgilduz bataiatzearekin eta, era berean, bataio-egile izenarekin.

Errusiako gazteek gogotsu ospatzen dute oraindik jaia. Gaua Tvorila gauaren aurrekoa da, bihurrikerien gautzat hartzen dena (eta horrek garrantzia ematen die ordenaren indarrei). Kupalaren egunean bertan, haurrek ur-borrokak eta txantxak egiten dituzte norbaitentzat ur araztaileari buruz. Eskualde batzuetan, Kupala eguna bainu-denboraldiko lehen eguna da, ibai eta lakuetako uraren tenperaturak gora egiten duenean.

 Eslaviar folklorea eta erlijio-sinesmenak 
Eslaviar sinesmen erlijiosoen barruan (Kupalaren antzinako errituak) jai honekin lotutako erritu asko urak emankortasunean eta errituen garbiketan duen paperarekin lotuta daude. Festa honetan, gazteek sugarren eta suen gainetik salto egiten dute. Neskek lore-sortak uzten dituzte, ibaia flotatzen daramatenak, sarritan kandelaz argiztatuak, ibaiko korronteari jarraitzean loreek duten portaeraren araberako harremanetan beren zoria aurreikusteko asmoz. Gizonak koroak hartzen saiatzen dira, koroa jarri zuen emakumearen interesa ere horrela harrapatuko dutelakoan.

Bada garai bateko sinesmen bat data horri buruz, San Joan bezpera iratzeak loratzen diren urteko egun bakarra dela dioena, eta oparotasuna, zorte ona, jakinduria eta boterea lore hauetako bat aurkitzen duen edonorengan geratuko direla. Horrela, San Joan Gauean, herrietako gazteak basoetan zehar ibiltzen dira belar magikoen bila eta, bereziki, iratze lore elusiboen bila. Tradizioari jarraiki, emakume ezkongabeek girlandak janzten zituzten beren ileetan, gero basoan barneratzeko. Ondoren, gizon ezkongabeak datoz, belar eta iratze loratuen bila, eta hori baso barruko bikoteen arteko harreman loretsu baten hasieraren analogia izan daiteke, biologoek behin eta berriz adierazi baitute iratzeak ez direla inoiz loratu eta ez dutela inoiz lorerik egingo.

Nikolai Gogolen «Ivan Kupalaren bezpera» istorioan, gazte batek iratze loretsua aurkitzen du, eta horregatik sorginek madarikatzen dute. Sorginen akelarre horrek inspiratu zuen Modest Musorgski bere «Gau bat mendi idorrean» konposioziorako.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Errusiako folklorea
Kategoria:Poloniako jaiegunak
Kategoria:Errusiako jaiegunak
Kategoria:Neopaganismoa
Kategoria:Eslaviar mitologia
Kategoria:Ukrainako jaiegunak
Kategoria:Ekialdeko eslaviarren jaiegun tradizionalak