Makhali-Phâl

Nelly-Pierrette Guesde (Phnom Penh, 1908 – Paue, 1965eko azaroaren 15a), Makhali-Phâl izengoitiaz ezagunagoa, kanbodiar-frantziar poeta eta eleberrigilea izan zen. 

 Bizitza 
Nelly-Pierrette Guesde 1908an jaio zen Phnom Penhen, Kanbodian, nahiz eta iturri batzuek dioten 1898an jaio zela. Ama Néang Mali kanbodiarra zuen eta aita, berriz, Pierre Mathieu Théodore Guesde, frantziar administrazio kolonialeko funtzionarioa. Haurtzaroan hezkuntza budista jaso zuen, baina aitak komentu batean sartu zuen, hezkuntza katolikoa eman nahi ziolako. Zazpi urte zituela, Kanbodia utzi zuen aitaren aldeko aitona-amonekin Pauen (Frantzia) bizitzeko; iturri batzuen arabera, aitona Jules Guesde idazlea zen.

20 urte zituela, Pauetik Parisera joan zen. Urte batzuk geroago, bere lehen poesia liburua argitaratu zuen, Cambodge izenburua zuena, eta ondoren beste bat, Chant de Paix, «khmer herriari eskainia». Bi lanek harrera ona jaso zuten, batez ere Paul Claudel, Léopold Sédar Senghor, Francis de Miomandre eta beste idazle batzuengandik. Guesdek Mahali-Phâl izengoitia erabili zuen, Kali jainkosaren goldeak egindako soinuari erreferentzia eginez.

Gaztetan idatzi zituen lanetan Kanbodian zentratu bazen ere, ez zen inoiz jaioterrira itzuli, eta helduaroan ez zuen khmereraz hitz egin. Ez zen inoiz ezkondu, baina bikotekide erromantiko askoz zaharrago batekin bizi izan zen, bikotekode hori 1957an hil zen arte. Makhali-Phâl 1965ean hil zen Pauen.

 Obra 
Mahali-Phâl orduko kanbodiar idazle frankofonoen adibide garrantzitsu gutxietako bat da. Lehenengo bi poesia liburu argitaratuta, bai bere idazkeraren kalitate formalagatik eta bai bere bi kulturen arteko elkarrizketa ezartzeagatik aitortua izan zen, frantsesezko literatura sinbolista tradizio khmerrarekin uztartuz. Angkor Wat bezalako gune sakratuak eta esanguratsuak maiz aipatu zituen bere lanetan. Europako zein Asiako irakurleak erakarri zituen.

1940an L'Echo annamite aldizkarian argitaratutako artikulu batek Makhali-Phâl omendu zuen bere kultura khmerrari eta budismoari idaztearengatik.

Bere lehen eleberriak, La Favorite de dix ans izenekoak, kritikarien harrera positiboa izan zuen kulturen arteko topaketen gaia jorratzeagatik; 1942an ingelesera itzuli zen The Young Concubine izenburupean, eta irakurle ugari izan zituen Estatu Batuetan. Ondoren, Narayana, ou Celui qui se meut sur les eaux liburua argitaratu zuen, 1944an Frantses Akademiaren Lange saria irabazi zuena.

Hasiera batean arrakasta izan arren, Makhali-Phâlen azken eleberriak gaizki saldu ziren. Bere azken bi liburuak, L'Asie en flammes eta L'Égyptienne, egilearen heriotzaren ondoren argitaratu ziren.

 Lan hautatuak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Phnompenhdarrak
Kategoria:Kanbodiako idazleak
Kategoria:XX. mendeko Frantziako idazleak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Frantziako poetak
Kategoria:Emakume poetak
Kategoria:Frantziako eleberrigileak
Kategoria:Emakume eleberrigileak
Kategoria:Frantsesezko idazleak
Kategoria:Izengoitiak
Kategoria:Pauen hildakoak