Orchis pallens

Orchis pallens

Orkidea zurbila (Orchis pallens) Orchis generoko orkidea bat da. Erdialdeko Europan zehar banatzen dira. Lurreko ohiturak dituzte eta tuberkuluak.

 Deskribapena 
Hostoak luzangak dira, eta 8 cm-ko luzera izaten dute. Oro har, orban uniforme samarrekin eta purpura-marroi ilun kolorekoekin. Braktea foliarrak ere baditu (3-4), zurtoina luzeraren zatirik handienean biltzen dutenak. Hostoak lurpeko noduluetatik hazten dira. Nodulu horiak gehienez 6 cm-ko tamaina dute eta elipsoideak dira.

Infloreszentziaren zurtoina tentea eta ziri itxurakoa oblongo forman, 5 eta 10 hosto luzanga-lantzeolatudun erroseta basaletik hazten da, batzuetan purpura-marroixka koloreko tantoekin. Zurtoinak 75 eta 125 mm bitarteko luzera du,

Lore txikiekin (8tik 12ra) oblongo formakoa. Tamaina berdineko bi sepaloetatik, hori-berdexka zurbil kolorekoak, lorearen gainetik bi hego bezala altxatzen diren zain berdeekin. Hirugarren sepaloa ia beste bien tamaina berekoa da, hori-berdexka kolorekoa, oso zurbila, eta tamaina eta kolore bereko bi petaloen gainean gainjarrita dago, petaloak alboetan gainjarriz zutabearen gainean txapel bat osatuz, erabat estaliz.

Labeloa kroskoaren azpitik ¾ irteten da, hori zurbil kolorekoa da, baina erdiko orban horia lorearen gainerakoa baino biziagoa da. Labeloak trapezoide-forma du, apur bat festoneatua, eta hiru koska txiki ditu.
Martxotik ekainera loratzen da.

 Banaketa eta habitata 
Baso argietan eta sastraken artean garatzen da, eguzki-argia zuzenean jotzen duen lekuetan edo erdi itzalean. Europa erdialdean eta Afrikako ipar-mendebaldean hazten da.

 Erabilera sendagarriak 
Selep izeneko tuberkuluetako irina oso elikagarria eta demulzentea da. Eriondoen eta haurren dieta berezietan erabiltzen da. Oso aberatsa da muzilagoan, eta gelatina demulzente eta leun bat sortzen du, digestio-aparatuaren narritadurarako erabiltzen dena. Irin zati bat eta berrogeita hamar ur zati nahikoa dira gelatina osatzeko. Irina prestatzeko tuberkulua landarea loratu ondoren lehortu berria dagoenean eta haziak askatu dituenen  bildu behar da.

 Taxonomia 
Orchis collina Carlos linneok deskribatu zuen eta Mantissa Plantarum Altera 292an argitaratu zen. 1771.

 Etimologia 
Orkidea hauek izena grezierazko όρχις “orchis” hitzetik hartzen dute, testikulua esan nahi duena, lurreko espezie batzuetan lurpeko tuberkuluen itxuragatik. Orchis hitza Teofrastok (K.a. 371/372- 287/286) erabili zuen lehen aldiz “De historia plantarum” (Landareen historia naturala) liburuan). Aristotelesen ikaslea izan zen, eta Botanikaren eta Ekologiaren aitatzat hartzen da.

Pallens: latinezko epitetoa, “kolorerik eza” esan nahi duena.

 Sinonimoak 
 Androrchis pallens (L.) D.Tyteca & E.Klein
 Orchis pallens f. pseudopallens Rchb.f.
 Orchis pseudopallens K.Koch
 Orchis sulphurea Sims. 

 Galeria 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 Die Orchideen Schlechter 1915
 Atlas des Orchidees Cultivees Constantin 1920 drawing fide
 Encyclopedia of Cultivated Orchids Hawkes 1965
 AOS Bulletin Vol 55 No 1 1986 photo
 Orchids of Europe, North Africa and the Middle East Delforge 2005

 Kanpo estekak  

Kategoria:Orchidaceae
Kategoria:Europako flora
Kategoria:Sendabelarrak