Ottla Kafka

Ottilie “Ottla” Kafka, gero Ottilie Davidová (Praga, Austria-Hungariako inperioa, 1892ko urriaren 29a – Auschwitz-Birkenau, Alemania, 1943ko urriaren 7a) idazlea izan zen, nazien sasoian. Franz Kafka bohemiar ipuin-idazle eta eleberrigilearen arreba txikia eta faboritoa zen. Senideen artean harengandik gertuen zegoena izan zen eta garai zailetan neba babestu zuena eta 1917-1918 harekin bizi zela, Zürauko aforismoak idatzi zuen.  

 Bizitza 
Jaiotzez Ottilie zen bere izena, baina familiak Ottla deitzen zion. Pragan jaio zen, sasoi hartan Austrohungariar inperioaren parte zena, klase ertaineko familia judu askenazi baten baitan. Aita Hermann Kafka enpresaria zen (1852-1931), ama, Julie (1856-1934), Jakob Löwy izeneko Podenorbrady-ko garagardogilearen alaba zen. Hiru haurride izan zituen, Franz, Gabriele ("Ellie") (1889-1942) eta Valerie ("Valli") (1890-1942).  Franzen arreba kuttuna zen.  Bere eraginpean, mugimendu sionistarekiko interesa agertu zuen eta "Klub jüdischer Frauen und Mädchen" ("Emakume eta neskato juduen kluba") izenekoarekin bat egin zuen. Fleischergasse-ko neskentzako eskola alemanera joan ostean, seguruenik prestakuntza-institutu pribatu batera joan zen, bere bi ahizpa nagusien moduan. 

 Lan ibilbidea 
Eskola hezkuntza osatu ostean, gurasoen negozioan lan egin zuen alaba bakarra izan zen.  Bere eskola-hezkuntzaren ostean, besteak beste, Franz Kafkak hastapenean erabakitasunez lagundu zuen nekazaritza-eskola batean, Zürau-n (gero Siúlem, Blšany udalerria) bizi eta lan egin zuen, mendebaldeko Bohemian, bere koinatu Karl Hermann-en nekazaritza-finka batean. Ordurako Franz Kafkak biriketako tuberkulosia zuen, eta 1917 urteko irailetik 1918 urteko apirilera bizi izan zen berarekin, eta Zürauko aforismoak idatzi zuen.Koelb, Clayton (2010). Kafka: A Guide for the Perplexed. London: Continuum. p. 49. .

 Ezkontza ez-judu batekin 
1920ko uztailean, aitaren nahien aurka, Ottla Josef David katoliko txekiarrarekin ezkondu zen, Franz Kafkaren lankide zena lan-istripuen aseguru-konpainian. David abokatua zen eta Aseguru Pribatuetako Konpainia txekiarren Elkartearen zuzendaritza hartu zuen. 1921ean Vestimra jaio zen, gero kirol irakaslea, editorea eta itzultzailea izan zena, eta handik pare bat urtera, 1923 urtean, Helena jaio zen, gero medikua izan zena. Franz Kafkak aurrera jarraitu zuen 1924ko ekainean hil zen arte. 

Ottla Kafkaren ezkontza ez zen zoriontsua izan. Věra Saudková alabak eman zituen azalpenetan, aitak klase ertaineko bizitza izan nahi zuen, eta amak, ostera, sozialki behartsuak ziren pertsonek beti plater bat zopa emateko etxea nahi zuen. Ottla ez-judu batekin ezkonduta zegoenez, sasoi batean babestuta egon zen, bere bi ahizpak ez bezala, hauek hasiera batean Łódź-eko Litzmannstadt ghettora deportatuak izan baitziren 1941 urteko urrian. 

Bere ahizpa, lagun eta hurbileko senideei maletak egiten lagundu beharra, maletak eraman aurreko gauean haiekin geratu eta elkartze-punturaino lagundu beharra, gero bere etxera itzultzeko, non dena normaltasunez zihoala ematen zuen, jasanezina egin zitzaion. Senarraren egoera ere ez zen erraza izan. Senarra, nazien arraza-ideologiaren arabera, “ahaidetasun judua” zuela uste zenez, lana galduko zuelakoan zegoen. Era berean, “emakume juduen senar 'ario' delakoentzako eremuan” sartzearekin mehatxatu zuten, Bystřicen (Benešoveko barrutia). 

 Dibortzioa 
1940 urteko otsailean, Josef David senarrak dibortzioa eskatu zuen, eta 1942 urteko abuztuan dibortziatu egin ziren. Alabek ez zuten dibortzioaren berri izan, eta, gaur egun, badirudi adiskidetsua izan zela. Dibortzio akta gauzatzearekin batera, Ottlak juduen jazarpenaren aurkako babesa galdu zuen. 

 Deportazioa 
Pragako beste judu asko bezala, Ottla Theresienstadteko kontzentrazio esparrura deportatu zuten, eta bertan umezurztegi batean gizarte laguntzaile jardun zuen. Ordurako familiarengandik aldendua zen, alabak arriskuan ez jartzeko. Mischlingskinder“ (“haur mestizoak”) izenekoek ere deportazio abisua jasotzen zuten 14 urte bete bezain pronto. Txekiar jendarme baten laguntzaz, kontrabandoko gutunak pasa zizkien bere alabei. Gutun horietan behin eta berriz adierazi zuen bere itxaropena Bialystok-eko ghettoko haurrak laster elkartrukatuko zituztela, eta haiekin joaten utziko ziotela. 

Horrelako garraio humanitario bat, idatzi zuen, Suitza edo Suediarako aurreikusita zegoen. Bere alabak, “erdi juduak” zirenez, Theresienstadt-en sartzea debekatu zitzaien. Karel Projsa gazte erakunde komunistako lagun eta Kafkaren lehen miresleetako batekin joan ziren bizitzera, eta gerratik bizirik atera ziren. 1943 urteko urriaren 5ean, Ottla, beste 52 erizainekin batera, Auschwitzera joan zen boluntario gisa, eta handik gutxira hil egin zuten.Bender, Sara (2008). The Jews of Bialystok During World War II and the Holocaust. Lebanon: University Press of New England. p. 272. . 

Ottla, Elli eta Valli ahizpak eta beste senitarteko batzuk Łódje-ko ghettora bidali zituzten, eta bertan hil zituzten. Oroitzapenezko plaka batek hiru ahizpak oroitzen ditu Pragako Hilerri Judu Berrian familiaren hilobian. 

Vera Saudkova, Kafkaren azken iloba, 2015eko abuztuaren 3an hil zen, 94 urte zituela, Pragan. 

 Franz Kafkarekin korrespondentzia 
Franz Kafkak Ottla arrebari zuzendutako eskutitz eta postalak 1909 urteko irailetik 1924 urteko urtarrilera arte gorde ziren. Besteak beste, Pragatik, Meranotik eta Berlindik bidaliak izan ziren. Ottlaren alabek, Vestimrak eta Helenek, Pragan izan zituzten 1970era arte. Kafkaren ikerlari baten esku-hartzeari esker, Oxfordera eraman zituzten, eta hantxe egon ziren unibertsitateko liburutegian 2010eko azarora arte. 1974 urtean argitaratu zituzten lehen aldiz Hartmut Binderrek eta Klaus Wagenbachek.Franz Kafka: Briefe an Ottla und die Familie. Editadas por Hartmut Binder und Klaus Wagenbach, 1989,  

2011 urteko urtarrilean iragarri zen korrespondentzia hori guztia apirilean enkantean jarriko zela Berlingo enkante etxe batean.  2011 urteko otsailean, Marbachen Alemaniar Literaturaren Artxiboak gutuneria laguntza pribatuarekin eskuratu ahal izatea espero zuen. Azkenean, Marbacheko Artxiboak eta Oxfordeko Bodleian Liburutegiak 2011 urteko apirilean korrespondentzia erosi zuten elkarrekin. Eskerrak eman zizkieten Ottlaren oinordekoei, enkantea baino lehen kartak saltzeko prestutasunarengatik, eta baita babesle eskuzabalari ere, anonimatuan geratu baitzen berak halaxe eskatuta, zeinaren konpromiso desinteresatuak bultzatu tzuen dirua biltzeko kanpaina.  
 Aintzatespenak 

 Oroitzapenezko plaka batek kontzentrazio eremuetan hildako hiru ahizpak (Valli, Elli eta Ottla Kafka) oroitzen ditu Pragako Hilerri Judu Berrian familiaren hilobian.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Franz Kafka: Briefe an Ottla und die Familie. Hartmut Binder und Klaus Wagenbachek argitaratua, 1989,  .
 Deutsches Literaturarchiv Marbach (editorea. ): Briefe an Ottla. Von Franz Kafka und anderen.
 Alena Wagnerová: Die Familie Kafka aus Prag. Fischer, Frankfurt 2001,  .
 Peter Härtling: Für Ottla. Pfaffenweiler Presse, Pfaffenweiler 1983. (Baita ere: Radius, Stuttgart 1984).
 Petr Balajka: Ottla Kafka. Das tragische Schicksal der Lieblingsschwester Franz Kafkas. Tredition-Verlag, Hanburgo 2019.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Auschwitzeko kontzentrazio esparruan hildakoak
Kategoria:Holokaustoan hildako pertsonak
Kategoria:Franz Kafka
Kategoria:Emakume idazleak