Paraná hiriko 'Ibai Guren' Euskal Etxea

Paranáko Euskal Etxea, ofizialki Centro Vasco 'Ibai Guren', Argentinako Paraná hirian dagoen euskal etxe bat da, Entre Ríos probintzian. 1961. urtean inauguratu zen. Pellegrini kalearen 547 zenbakian dago. Ibai Guren Euskal Etxeak 65 urte bete berri ditu eta Paranako komunitatearen parte da.

 Historia 
Paranan euskaldunak izan ziren ia La Bajadako hiribildua sortu zenetik, edo are lehenagotik ere. Gaur egun hiriko lurrak eta ia departamendu osoarenak Juan Garai bizkaitarrarenak izan ziren, eta bere ondorengoenak gero (horien artean Hernando Arias de Saavedra eta Larramenditarrak). Bertako jatorrizko jabeak, indiarrak, kanporatuak izan zirenean.

Herrialde modernoaren independentziatik eta osaketatik aurrera, asko izan ziren tokiko, probintziako eta nazioko historiari eta toponimiari lotuta geratu ziren abizen euskaldunak; besteak beste hauek azaltzen dira: Vera Mugica, Ezpeleta, Urdinarrain, Barrenetxea, Ortiz, Galarza, Txurruarin, Etxague, Basabilbaso, Laurencena, batzuk aipatzearren. Justo José de Urquiza,  Urkiza hainbat aldiz Entre Ríos probintziako gobernadore izan zen, Alderdi Federaleko buruzagia eta Argentinako Konfederazioko presidentea 1854 eta 1860 artean. Haren aita, Joseph de Urquiza, 11 urte besterik ez zituen ailegatu zen Argentinara.

Hala ere, Paranako euskaldun ugariek ez zuten XX. mendea ondo sartu arte bildu eta identifikatuko zituen entitaterik sortu.

Lehen saiakera 1950.eko hamarkadan izan zen, Santa Feko 'Gure Etxea' Euskal Etxearen babesarekin (XXI. mendena berrinauguratua, Ibai Gurenen babesarekin) Bidasoa Euskal Etxea sortu zenean. Bizitza laburra izan zuen, baina hazia erein zuen. 1954ko urrian sortu zen, eta Ramón César Izaguirre Uranga doktorea izan zen lehen Zuzendaritza Batzordearen buru. Batzordekideak, berriz, hauek izan ziren: Jorge Pedro Uranga Micheltorena eta Roberto Aranguren, idazkari gisa; Jerónimo Torrealday, diruzaintzan; Gumercindo Aguer, Carlos María Aranguren, Héctor Purino E. Ardoy.

1960. urtearen amaieran eta 1961. urtearen hasieran, Raúl Churruarin, Atanasio Eguiguren, Maximino Aldasoro, Agustín Aranzamendi eta Estanislao Otalora buru ziren euskaldunen ondorengo talde baten ekimenez, Euskal Etxe bat sortzeko bilera batzuk antolatu ziren.

Orduan, Raul Lucio Uranga Micheltorena doktoreak gobernatzen zuen probintzia, euskaldunen biloba zen bera. Hark kudeaketak babestu zituen, eta aurreko bileretan parte hartu zuen. Bilera horiek Asturiasko Zentroaren egoitzan egiten dira, Buenos Aires kaleko 77. zenbakian, gaur egun desagertuta dagoena.

1961eko otsailaren 19ko goizean, leku berean, batzar eratzailea egin zuten. Euskal Astea antolatzea ere programatzen da eta Zentroaren helburuak ezartzen dira, honako hauek hain zuzen:

 Euskal Herriko geografia, historia, tradizioak, ohiturak, hizkuntza eta kultura aztertu,  eta zabaltzea;
 Euskal Herrien egiten diren moduko adiskidetze- eta oroitzapenezko jaiak antolatzea;
 Euskaldunen eta euskaldunen ondorengoen batasuna bultzatzea;
 Probintziako gainerako departamentuetan antzeko zentroak sortzeko proposamena egitea;
 Paraná hiriko Portu Zaharrean euskaldunaren oroimenez monumentu bat eraikitzea.

Boto sekretuaren bidez, sortzen ari den erakundeari "Ibai Guren" Euskal Argentinar Etxea  izena ematen zaio. "Ibai gainean" edo "Ibai gaineko goiko aldea" adierazi nahian, izenak Parana hiria kokatuta dagoen tokiari erreferentzia egiten dio.

Estatutu sozialak Raul Churruarin doktoreari idazteko enkargua egin zitzaion, eta maiatzaren 26an onartu ziren. Orduan izendatu zen lehen Zuzendaritza Batzordea, eta honela geratu zen osatuta: presidentea A. Eguiguren doktorea, presidenteordea Raul Churruarin doktorea, idazkaria Agustin Aranzamendi, diruzaina Estanislao Otalora eta bokalak Maximino Aldasoro eta Martin O. Saldías. Asanblada horretan kide batzuk sartu ziren, sortzaile gisa, guztira 270 bazkide izateraino.

Euskal Etxea sortu eta gutxira, apirilean, Tres de Febrero Antzokian, Euskal Astea antolatu zen. Ekitaldian Buenos Airesetik etorritako bi taldek parte hartu zuten: "Lagun Onak" Abesbatza eta  eta "Eusko Ekintza" euskal dantza taldea.

Hamabost urte baino gehixeago lanean aritu ondoren, Zentroko bizitza ahultzen hasi zen, ia jarduerarik gabe geratu arte. 1985eko irailean, Raúl Alcain buru zuen talde bat sustatzaile batek egin zuen deialdi berri bati erantzunez euskaldunen ondorengoak ziren pertsona eta talde ugari bildu ziren batzarrean, berriro ere Asturiaseko Euskal Etxearen egoitzan. Bertan, Zentroa berrantolatu zen, jatorrizko estatutuak eta izena mantenduz. 1987an nortasun Juridikoa () lortu zuten. RAUL Alcain zen Zuzendaritza Batzordeko presidentea, eta batzordekideak hauek: Oscar Luis Garay, Lucia Grippo Arrieta, Magdalena Inchausti de Crespo, Beatriz Sobrero Fernandez Goitia, Lilian Sobrero Inchausti, Carlos Antonio Garay, Marta Iturralde de Grippo Arrieta, Elsa Fiañora Vidriechea eta Maria Vidaisen Vidañez.

Denbora batez, batzordeak Unión Suizaren egoitzan egiten ditu bilerak, 1988an Arturo Etchevehere bazkideak maileguan utzitako lokal bat lortu arte. Urquiza kaleko 1050. zenbakian zegoen lokal hori, Etchevés familiarena izan zen etxe zahar eta handi bat zen goiko solairuan, eta, ondoren, hainbat erakunderen egoitza izan zen, besteak beste, Jockey Club Paraná-rena. Oso jarduera bizia izan zuen: musika emanaldiak, hitzaldiak eta Argentinako eta Euskal Herriko ospakizunak.

Bertan, Walter Diaz Larrañagaren zuzendaritzapean dantzari-taldea osatu zen. Eusko Jaurlaritzak euskara irakasteko ehen bekaduna hartu zuen: Maria Lilia Bournisen Echaniz., Bournisen euskara ikasteko gaitasuna lortu eta gero, euskara eskolak ematen hasi zen egoitza horretan. Geroago Maria Noel Ballak eta Victoria Faminek ordezkatu zuten.

Jabeak etxea berreskuratzeko eskatu zuenean (ordura arte inolako agiririk sinatu gabe utzita zegoen, hitzez bakarrik adostuta), elkartea Concordia kaleko 210. zenbakira aldatu zen, eta han egon zen 1994ra arte. Egoitza berri horren inaugurazioan, kalea itxi egin zen, eta euskal dantzak dantzatu ziren. Ospakizun jendetsua izan zen, eta garai hartan udal intendentea zen Julio Solanas Aranaz euskalduna zen amaren aldetik.

Etxe honetan egon zen bitartean, esku-pilota praktikatzen hasi zen, horretarako Zentroaren aurrean dagoen Club Catamarca Centraleko kantxa erabiliz, erakunde horrekin egindako hitzarmen baten bidez. Bertan, topaketa gogoangarri batzuk izan ziren, non herrialdeko, Kubako eta Mexikoko hainbat tokitako pilotariek parte hartu zuten.

 Baliabideak 
Elkarteak egoitza desberdinak izan ditu urteetan zehar. Carbó kaleko 38. zenbakian zegoen etxetzar handi bat da. Ibai Guren Euskal Etxeak euskal gaiei buruzko bideoteka eta liburutegi zabalak ditu.

 Jarduerak 
2005ean Ibai Guren elkarteak jarduera hauek eskaintzen zizkion komunitateari: Euskara eskolak, Abesbatzarako kantuen tailerra, dantza taldea eta liburutegia.

 Euskara-eskolak 
Martxotik abendura bitartean ematen dira euskara-ikastaroak. Zenbait maila presentzial eta komunikazio-ikastaro bat daude (hasiberrientzat, astean ordubeteko eskolak, oinarrizko ezagutzak eskuratu nahi dituzten baina aurrez aurreko ikastaroetara joateko interesik edo aukerarik ez dutenentzat).

HABEren (Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundea) eduki-programa ofiziala eskaintzen dute. Hezkuntza-kalitate handiko materiala dago: apunteak, fotokopiak, bideoak, kaseteak, jokoak, etab.

BOGA metodoaren bidezko autoikaskuntza ere egin daiteke. Programa horrek komunikazio-alderdiarentzako laguntza eta Interneterako konexioa behar ditu. Irudiak eta soinua jaisteko softwarea instalatzeko CDak eskuragarri daude IBAI GUREN Euskal Etxean.

 Abesbatzarako kantuen tailerra 
Tailer hau 2003ko apirilaren 1ean hasi zen, Martin Larrabururen zuzendaritzapean. Ibaiko Ahotsak (Voces del Río) abesbatzako kideek Euskal Herriko eta Argentinako kantutegi ezaguneko obrak bildu dituzte errepertorioan. Entseguak Euskal Etxearen egoitzan egiten dira, eta kantua maite duten guztiei irekita dago, Euskal Etxeko bazkide izan edo ez.  2003ko ekainaren 20an, ostirala, abesbatzaren lehen aurkezpena egin zenean, estreinako emanaldi hartan Alargunak , Soy de Santurce eta Digo la Mazamorra huainoa interpretatu zituzten.

 Dantza taldea 
Dantza taldea 1988an sortu zen, eta  dantzari askok parte hartzen dute bertan. Aurkezpenak egin ditu herrialdeko hainbat hiritan, baita Uruguain ere. 1991n "Dantzaren Lehiaketa Latinoamerikarrean Nazioarteko Folklore kategoriako 1. Saria" jaso zuen (").

 Liburutegia 
Liburutegia zabalik dago astelehenetik ostiralera 10etatik 13etara. Liburu, aldizkari eta bideo bilduma oparoa du, gaztelaniaz eta euskaraz.

 Munduko Euskal Etxeen mapa 
erdian|thumb|380x380px|Ikus Munduko euskal etxeen mapa interaktiboa (Wikidatako datuekin, 2025)

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Euskal etxeak
 Euskal diaspora
 Paraná hiriko 'Urrundik' Euskal Etxea

 Kanpo estekak 
 Webgune ofiziala 
 www.euskaletxeak.eus

Kategoria:Argentinako euskal etxeak
Kategoria:Entre Ríos probintzia