Ama Joseph Pariseau

Bihotz Sakratuaren Ama Joseph, (Saint-Elzéar, 1823ko apirilaren 16a – Vancouver, 1902ko urtarrilaren 19a) kanadar moja izan zen, Estatu Batuetako ipar-mendebaldean bere kongregazioko kide talde bat zuzendu zuena. Han, bere gidaritzapean, eskola eta ospitale sare bat ezarri zuten aitzindari amerikarren zerbitzura, herrialdearen zati berri eta urrun hartan. Washingtongo Estatuak ohoratu egin zuen eskualde hura garatzeko egin zituen ekarpenengatik, eta Washingtongo Estatuen Areto Nazionaleko D. C bildumako bi pertsonetako bat izendatu zuen..

 Lehen urteak 
Esther Pariseau Saint-Elzéarren (Quebec, Kanada) jaio zen. Probidentziaren Karitateko Ahizpen (orain Probidentziaren Ahizpak) ordena sortu berriaren komentuan sartu zen Montrealen, 20 urte zituela. Gurdigilea zen aitak lagundu zion komentura eta Ama Nagusiari ondorengo azalpena eman zion: "Nire alaba dakart, Esther, erlijio-bizitzan lan egin nahi duena. Era guztietako etxeko lanak irakurri, idatzi, zehatz kontatu, josi, kozinatu, harilkatu eta bete ditzake. Aroztegi lana nirekin ikasi zuen eta tresnak bere aitak bezain ondo erabil ditzake. Besteentzako plangintza egiteko ere gai da, eta arrakasta du hasten duen edozer gauzatan. Zinez diotsut, Madame, egunen batean Nagusi on bat egingo duzula". Neskak Joseph izena hartu zuen bere aitaren omenez.

 Ibilbidea 
1856an, Augustin-Magloire Blanchet, Nesquallyko Elizbarruti berriko gotzaina (orain Seattleko Arkidiozesia), Ama Émilie Gamelin-ekin, Probidentziaren Ahizpen fundatzailearekin harremanetan jarri zen, bere Ipar-mendebaldeko Lurraldeetako elizbarrutirako laguntza bilatuz. Ama Joseph hautatu zuten eskualde hartan misioak egiteko lau lankide gidatzeko. Gotzainak lagunduta, trenez joan ziren Montrealdik, eta hilabete inguru geroago iritsi ziren, urte hartako abenduaren 8an. Bikario Nagusiak beste nonbait ezartzea espero zuen, eta ez zuen bere ostaturako konponketarik egin. Gotzainaren etxe txikiko ganbaran igaro zituzten lehen gauak.

Hilabete batzuk geroago, monjek beren etxea egin zuten Vancouverren, Washingtonen. Txabola txiki bat, komentu eta lehen eskola bezala eraibltzen zutena. 1857ko apirilaren 14an ireki zen. Umezurtz batzuk eta gizon zahar behartsu bat zaintzea onartu zuten. Blanchet apezpikuak bi akre eman zizkien St.James, eta lurralde hartan, funtzio anitzeko eraikin multzo txiki bat agertu zen. Ahizpak taldeak bere etxe berria Providence of the Holy Angels (Aingeru Santuen Probidentzia) izendatu zuen. Hurrengo urteetan, eraikinak komentu, nobiziatu eta erizaindegi gisa erabili ziren. 

Umezurztegi bat ere izan zen neska-mutilentzat, barnetegi bat eta eguneko eskola bat, zahar eta zoroentzako gela batzuk eta lehen ospitalea. Ahizpek St. James Katedraleko elizgizonak ere zaindu zituzten, gainera, behartsuak eta gaixoak bisitatu zituzten

Elizbarrutia St. Jamesek. Misio gune iraunkorra izango ez zenez, Ama Josephek arazoetatik kanpoko jabetza bat eskuratu zuen eta Ahizpen interesak babestu zituen "Probidentzia Etxeko Karitate Ahizpak Washingtongo Lurraldean" izeneko korporazio bat sortuz 1859ko urtarrilaren 28an. Washington Estatuko korporazio zaharrenetakoa da eta Probidentziaren Osasun Sistemaren aurrekoa.

1870eko hamarkadaren hasieran, Ama Joseph etxe iraunkor bat prestatzen hasi zen Providence of the Holy Angels-entzat, lehenago Vancouverren erositako jabetzan. Evergreen Blvd eta Twelfth kaleek eta "C" eta Reserve kaleek mugatzen duten Probidentziaren Etxearen eraikuntza diseinatu eta gainbegiratu zuen. Tokiko adreilu-konpainiak, Hidden Brick Companyk, hornitu zituen hiru solairuko egiturarako adreiluak, Bigarren Inperioko eklektizismoaren eraginekin, eta kapera neogotiko bat izan zuen, eraikuntzan zuzentzeaz gain, bere apaindura guztia zurean zizelkatu zuen. Gaztetan, aitarengandik ikasi zuen zurgintzako tresnak eta teknikak erabiliz zur mota bakoitzaren ezaugarrien arabera aukeratuz, diseinatuz eta zizelkatuz.

Ahizpak eta haien umezurtz eta pentsiodunak 1874ko irailaren 7an joan ziren Akademiara bizitzera, barrualdea amaituta egon aurretik. Ama Joseph-ek 1891n handitze baten eraikuntza gainbegiratu zuen. Gaur egun, eraikinaren kanpoaldea ia eraiki zenean bezala dago. 

1886an British Columbian hasi zuen bere ibilbide arkitektonikoa, New Westminsterreko Ospitalearen eraikuntzarekin. Eraikuntza-arduraduna hil zenean, 63 urte zituela hartu zuen bere gain. Zenbait txostenek diotenez, oraindik ere obrako eskaileretan gora igotzen zen, egiturak ikuskatzeko eta kontrolatzeko. 1887ko maiatzean, zurezko hiru solairuko ospitalea osatuta zegoen. Ospitale horretatik aurrera, beste bi osasun-zentrotan parte hartu zuen: Vancouverreko St Paul Ospitalea (1894), zurez eraikia, lau solairukoa, erlaitz estuak, elementu irtenek, dorreek eta, bereziki, modu klasikoan artikulatutako arkupeak eta balaustradadun balkoiek markatua, hiriko biztanleria gero eta handiagoari zerbitzua emateko eraikia. St. Eugene Cranbrook-en (1898).

1900ean proiektatutako azken eraikin handia Providence St. umezurztegia izan zen. Genevieve New Westminsterren, adreiluzko lau solairuko egitura, 12 akre dituen lursail handi batean.

Arkitektoa eta artista zen; eraikin batzuen diseinua eta eraikuntzaren ikuskapena zor dizkiogu. Akademiaren ondoren beste 17 eraikin egin zituen inguru hartan. Dirua biltzeko bira oldarkorrei ekin zien, mendiei eta natura basatiari zaldiz aurre eginez. Meatze-kanpamenduetara egindako "eske-bira" bakoitzak hainbat hilabete irauten zuen, eta $2,000 eta $5,000 artean biltzen zuen bere helburua betetzeko.

Ama Joseph garuneko tumore baten ondorioz hil zen 1902ko urtarrilaren 19an, Vancouverreko (Washington) Providence Academyn, zerbitzu humanitarioen ondarea utzita.
 Omenaldiak 

 1980an, Washington estatuak bere talentu eta ekarpen ugariak aitortu zizkion, eta Washingtongo Estatuen Areto Nazionaleko Joseph Amaren brontzezko estatua bilduman hura ordezkatzen duen estatuko bi ordezkarietako bat izendatu zuen, Felix W. de Weldon Ameriketako Estatu Batuetako Marinesen Gorputzeko Gerra Memorialeko eskultoreak sortua.

 National Cowgirl Hall of Fameko kide ere bada.

 Amerikako Arkitektoen Institutuak "ipar-mendebaldeko lehen arkitekto" izendatu zuen Ama Joseph, eskualdeko irakaskuntzako eta arreta medikoko lehen erakunde iraunkorretako batzuk planifikatu eta eraiki baitzituen.

 Legatua 
Ama Josephi zor diogu hamaika ospitale, zazpi akademia, haur indigenentzako bost eskola eta bi umezurztegi eraiki eta bukatu izana, orain Washington, Ipar Oregon, Idaho eta Montanako estatuak hartzen dituen eremu batetik. Gaur egun, Mother-Joseph probintziak, eskualde hartako Probidentzia Ahizpek osatuak, bere fedea eta espiritu aitzindaria ohoratzen ditu.
 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Emakumeak arkitekturan

 Kanpo estekak 

Kategoria:Kanadarrak
Kategoria:Kanadako arkitektoak
Kategoria:Emakume arkitektoak
Kategoria:Mojak