Patricia Velásquez

Patricia Carola Velásquez Semprún (Maracaibo, Venevuela, 1971ko urtarrilaren 31) venezuelar modeloa, aktorea, filantropoa eta Venezuelako erregina ohia da. Miss Venezuela 1989an parte hartu zuen eta bigarren finalista izan zen. Queen of the World 1989 lehiaketan Venezuela ordezkatu zuen. Aktore gisa, Velásquez Anck-Su-Namun filmean egindako lanarengatik (1999) eta The Mummy Returns (2001) filmean egindako jarraipenarengatik da ezaguna batez ere. Wayuu herrikidea da, Guajira penintsulako herri indigena, Karibe itsasoaren gainean.

 Bizitza 

 Lehen urteak 
Patricia 1971ko urtarrilaren 31n jaio zen Maracaibo hirian, Zulian, sei haurrideetatik bosgarrena izan zen. Bere ama, Lidella Semprún, wayu kolonbo-venezuelar etnia indigena jatorrikoa zen eta bere aita, Aquiles Velásquez, mestizoa. Biak irakasleak ziren eta euren sei umeak hainbat lekutan hazi zituzten, hala nola, Maracaibon eta Barquermeton, Venezuelan, Pátzcuaron, Mexikon eta Parisen (Frantzia).

Nerabezarotik, Velasquezi arte eszenikoek atentzioa eman zioten, eta dantza artistikoaren bidez ikuskizunen munduan sartzen hasi zen.

 Lan ibilbidea 

 Modelo 
1989an Miss Venezuela edertasun-lehiaketa ospetsuan parte hartu zuen, Guajira penintsula ordezkatuz, eta nahiz eta koroa nagusia irabazi ez, bigarren finalista postua lortu zuen eta Venezuela ordezkatu zuen nazioarteko lehiaketan: Queen of the World. Ez zuen sailkatzea lortu, baina gertaera hartatik mundura proiektatu zen.

Modelo lanetan Milan, Paris eta New Yorkeko pasareletan nabarmendu zen, azken hiri hori bere bizileku izanik bere modelo profesional ibilbideko denbora luzeenean, pasarelako erraldoiekin lan egitera eraman zuena, Lagerfeld, Chanel eta Dior, beste modako etxe ospetsu batzuen artean. 2002an, Wayúu Tayá irabazi-asmorik gabeko fundazioa sortu zuen, Wayutarrei laguntzeko, Kolonbiako eta Venezuelako indigena-taldeari. 2009ko maiatzaren 20an, New York hirian, Women Together erakundeko batzordearen eta Nazio Batuen Erakundeko (NBE) Kontseilu Ekonomiko eta Sozialaren aintzatespen bat jaso zuen, Wayuu Taya Fundazioaren bidez egindako lan humanitarioarengatik. Fundazio horrek Venezuelako indigenei mesede egiten die, euren kultura eta tradizioak errespetatuz.

 Aktore 
1992an, Kaliforniako Red Hot Chili Peppers taldearen Breaking the Girl bideoklipean kameo bat lortu zuen. Velásquez Anck-Su-Namun-en paperean agertu zen The Mummy filmean, 1999an; bere bigarren zatian The Mummy Returns (2001) eta Fidel! 2002an, Fidel Castroren lehen emaztearen papera egin zuen. Celia González pertsonaia izan zen CSI: Miami telesailaren  1. denboraldian (2002-2006), 4. denboraldiko lehen atalean, ingelesez "From the Grave" izenburua zuen atal horrek eta Karen Gaviolak zuzendu zuen. 2010ean Ugly Betty-ren azken denboraldian ere protagonista izan zen, argazki-saio batean aktore bat antzezten.

2007ko urriaren 16an Sony Entertainment Televisionek Latinoamerikarako eman zuen Ya es medio día en China late show-ean egindako aurkezpenean, The L Word telesail polemikoan parte hartuko zuela iragarri zuen, eta baieztatu egin zen  telesail beraren barruan "Lez Girl" pelikularako deitutako aktore bat interpretatuko zuela. Donald Trumpek zuzentzen zuen The Celebrity Apprentice telebista saioaren 12. denboraldian parte hartu zuen, eta 6. atalean kanporatu zuten. Liz filmaren protagonista ere izan zen irailean, minbizia zuen lesbiana baten papera eginda.

 Filantropo 
Wayuu Tayá, Zulia estatuko 500.000 Wayu-i laguntzeko Velásquez-ek 2002an sortu zuen fundazioa, bere helburu nagusia Venezuelako Guajiran kokatutako komunitate indigena horretako biztanleei itxaropena ematea zen, urteek aurrera egin ahala hazten joan zen lan filantropikoa. 2005ean, bere lehen ilusioa, eta garrantzitsuena, gauzatu zuen, "Teilatu Proiektua", 175 umeri hezkuntza, janaria eta osasun-arreta eskainita, eta 100 emakume baino gehiagorentzako lan- eta ikaskuntza-zentro bat sortuta Venezuelako Guajiran, gero aktibo jarraitu zuena. Wayúu Tayá erakundeak 42 boluntario inguru zituen Venezuelako Guajiran lanean, eta etorkizunean herrialdeko beste eremu indigena batzuetara zabaltzeko asmoa zuten, komunitate indigenen beharrak zirela eta.

 Hezkuntza haurrei 
Los Lechosos izeneko Programa: Programa horrek hezkuntza formala ematen zien baliabide mugatuak zituzten 310 haur baino gehiagori, 4 eta 12 urte bitartekoei. Proiektua, ikaskuntzarako espazio egoki eta seguruak izateko beharrarengatik. Hezkuntza-aretoak eraiki aurretik, wayuu gehienek “Los lechosos” izenez ezagutzen ziren zuhaitzen itzalpean jasotzen zituzten klaseak, eta haien azpian indigenek euritik eta eguzkitik babestu ohi ziren. “Tepichi Talashi”, wayuu hizkuntzan (wayunaiki) “etxe zoriontsua” esan nahi duena, Wayúu Taya Fundazioaren lehen eskolaurre eta lehen eskolaren izena izan zen. Erakunde horiek oinarrizko erraztasunak izan zituzten 300 haur baino gehiagok hezkuntza formaleko lehen zikloa egin zezaten. Bi hezkuntza egoitzetan eskolak gaztelaniaz eta wayuu euskalkian ematen ziren. “Wayúu Hezkuntzarako Teknologia (TEW)” programa Wayuu Tayá Fundazioak diseinatutako hezkuntza-proiektu bat da, eta, helburu du teknologia konputarizatuaren bidez, wayuu haurrak norbanako elebidun gisa prestatzen laguntzea, haien identitatea eta etnia bateko kide izatearen zentzua sendotzea eta haien komunitateak garatzeko lidergoa sustatzea. Proiektu berritzaile hori U.E. Jesús Redentorren hasi zen  haurren auto-ikaskuntza gaitasunak estimulatzeko helburuarekin, beren ingurune soziokulturaleko elementuekin diseinatutako software multimedia tresnak erabilita.

 Hezkuntza emakumeei 
“Shukumajaya”, indigenen dialekto horretan hasiera esan nahi duena, erakunde horrek eraikitako lehen instalazioa identifikatzeko aukeratutako wayuu izena da, emakume indigenak bildu eta eguraldi txarretik babestuta lan egin dezaten. Shukumajaia bohio edo txuruata handi bat da, haiek ehuntzeko modukoa. Jarduerak etengabeak dira, eta askotarikoak, hala nola gaixotasunen prebentzioa eta hezkuntza. 2011ko martxoan, 2011. urteko Osasun Jardunaldi Integrala egin zen, eta Velásquez bertan izan zen lan horiek bultzatzen. 2011ko apirilean, Velázquez “El Mogú” eskolaren inaugurazioaren buru izan zen. Eskola hori Mara udalerrian dago, Zulia estatuan, eta 25 ikaslerentzako 8 gela, 2 bainu-modulu, kantxa anitza, sukaldea, haur-parkea eta zuzendaritza ditu. Estatuko eta nazioarteko prentsarekin harremanetan Velasquezek adierazi zuen: “Nahi dut, wayuu haur horiei lagundu behar diet. Komunitate horretako askok ez dute ikasten, nik autoestimua itzuli nahi diet. Denok sufritu dugu uneren batean geure buruarekiko maitasun faltarengatik, baita neuk ere, eta badakit ikasten jarrita aldaketa oso onak lortuko ditugula haiengan”.

 Bizitza pertsonala 
Velasquez lesbiana da erabat. Alaba bat du, Maya, Lauren neska-lagun ohiarekin.

 Filmografia 
PelikulakUrteaIzenbruuaPertsonaiaZuzendaria1996El JaguarMayaFrancis Veber1997EruptionSarah GilmoreGwyneth Gibby1999BeowulfPendraGraham BakerNo VacancyRamonaMaryus VaysbergLa momiaAnck-Su-NamunStephen Sommers2000Nena, olvídameCarmenLisa KruegerFacadeBeth Galocca/Monica RoyCarl ColpaertSan BernardoClaudiaJoan PotauTurn It UpMara DanteRobert Adetuyi2001El regreso de la momiaMeela/Anck-Su-NamunStephen Sommers2002¡Fidel!Mirta Díaz BalartDavid Attwood2004MindhuntersNicole WillsRenny HarlinZapata, el sueño del héroeJosefaAlfonso Arau12 días para navidadIsabelMartha Coolidge2011Cenizas eternasLorena PeralesMargarita CadenasAlmighty ThorKarenChristopher Ray2013Liz en septiembreLizFina Torres2016Guys Reading PoemsamaHunter Lee Hughes2017Pequeños héroesPilar (ahotsa)Juan Pablo Buscarini2019The Curse of La LloronaPatricia ÁlvarezMichael Chaves2021List of a lifetimeMegRoxy ShihFree Dead or AliveSoledadErik H. BernardMalignantEnfermera VelázquezJames Wan2022Brut ForceMariela VicuñaEve SymingtonSatanic hispanicsMaribelAlejandro Brugués, Mike Mendez eta Demian Rugna2024MayaCamilaJulia Verdin2025No AddressGabrielle
SerieakUrteaIzenbruuaPertsonaia2001EdSonja Amata (5. atala)2002 - 2004American FamilyAdela/Elena2004Arrested DevelopmentMartaRescue MeNez (1. denboraldia, atalak: 4 & 5)2005CSI: MiamiCelia (Temp. 4,. denboraldia, 1. atala)2007 - 2010The L wordKarina2010Ugly BettyVictoria (4. denboraldia - 13. atala)2018Hawaii Five-0Teresa Estrada (9. denboraldia, 19. atala)
Programak eta telerrealitateaUrteaIzenburuaPertsonaiaKanala1989Miss Venezuela 1989Hautagaia (Miss P. La Guajira)Venevision2012The ApprenticeParte-hartzaileaNBC2019Lo Nuestro sariaAurkezleaUnivisionVenezuela Aid LiveHainbat kanal

 Sariak eta aintzatespenak 
UrteaAintzatespena2009UNESCOren bakearen aldeko artista2009Women Together Award2010Solidarity Award2022Awards irudia

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Venezuelako modeloak
Kategoria:Emakume modeloak
Kategoria:Venezuelako emakume aktoreak
Kategoria:Emakume filantropoak
Kategoria:Telebista aktoreak
Kategoria:Zinema aktoreak