Judo paralinpiko

Judo paralinpikoa ikusmen-urritasuna duten pertsonentzat egokitutako kirol diziplina bat da. Joko Paralinpikoen programan sartuta dauden arte martzial gutxietako bat da, eta judo konbentzionalaren antzeko arauak ditu, baina lehiakideen berdintasuna eta segurtasuna bermatzeko zenbait egokitzapenekin.

Judo paralinpikoko kirolariak pisu-kategorien arabera lehiatzen dira, judo konbentzionalean bezala, baina haien sailkapen funtzionala ikusmen-urritasunaren mailaren arabera egiten da. Bi maila ezartzen dira: B1 (erabat itsuak), B2 (ikusmen murriztua) eta B3 (ikusmen-urritasun arina). Bidezko baldintzak bermatzeko, judokak elkarri helduta hasten dira, eraso eta defentsarako aukerak orekatzeko. Horrez gain, epaileek ahots bidezko argibideak ematen dizkiete kirolariei borrokaren garapenean laguntzeko.

Judo paralinpikoa exijentzia fisiko eta tekniko handiko diziplina bat ez ezik, diziplina, errespetua eta iraunkortasuna sustatzen dituen kirola ere bada. Horrez gain, gizarteratzeko tresna garrantzitsu bihurtu da, ikusmen-urritasuna duten pertsonentzako garapen- eta gainditze-aukerak eskaintzeko.

Kirol honek mundu-mailan hazkunde handia izan du, eta kirolarien eta jarraitzaileen kopurua etengabe hazten ari da. Urteen poderioz, desgaitasuna duten pertsonen bizitzan kirol egokituak izan dezakeen eragin positiboaren adibide bihurtu da. Ikusmen-urritasun erakundeen laguntzarekin, Itsuentzako Kirolen Nazioarteko Federazioa (IBSA) eta Nazioarteko Judo Federazioa (IJF), besteak beste, judo paralinpikoa etengabe garatzen eta nazioarteko kirol-eremuan zabaltzen ari dira.

 Historia 
Diziplina hau lehen aldiz 1988ko Seuleko Paralinpiar Jokoetan sartu zen gizonezkoentzako kategoriarako soilik. Hala ere, 2004ko Atenasko Paralinpiar Jokoetan emakumezkoen lehiaketak ere gehitu ziren, parte-hartzea zabaltzeko eta berdintasuna sustatzeko.

Judoa Jigoro Kanok sortu zuen Japonian, 1882an. Arte martzial zaharretatik elementuak hartu eta defentsa pertsonalean eta gorputzaren eta buruaren kontrolean oinarritutako kirola garatu zuen. Denborarekin, judoa mundu osora zabaldu zen eta, ukimenaren garrantzia zela eta, ikusmen-urritasuna zuten pertsonentzako kirol inklusibo bihurtu zen.

Urteen poderioz, judo paralinpikoa gero eta ezagunagoa bihurtu da, eta tradizio handiko herrialdeak nabarmendu dira, hala nola, Japonia, Brasil, Uzbekistan eta Frantzia. Paralinpiar Jokoak ezinbesteko plataforma bihurtu dira judo egokituaren garapenerako, eta kirol honek maila tekniko handia erakutsi du, inklusioa sustatuz.

Gaur egun, judo paralinpikoa hazkunde betean dago eta gero eta herrialde gehiagok parte hartzen dute nazioarteko lehiaketetan. Kirol honek ikusmen-urritasuna duten pertsonen inklusioa sustatzeko bide garrantzitsua eskaintzen du, eta diziplina, errespetua eta norbere burua gainditzea indartzen ditu.

 Arauak eta sailkapenak 
Judo paralinpikoa judo konbentzionalaren arauetan oinarritzen da, baina ikusmen-urritasuna duten kirolarientzat egokitzapen batzuk ditu. Borrokalariak tatamian elkarri helduta hasten dira, ikusmen-galerak sor ditzakeen desabantailak minimizatzeko. Horrez gain, ikusmen-urritasunaren mailaren arabera egokitutako entrenamendu-programak eta taktikak erabiltzen dira, parte-hartzaile guztiek baldintza berdinetan lehiatu ahal izateko.

Judo paralinpikoaren arauak Nazioarteko Judo Federazioak (IJF) eta Ikusmen-urritasuna duten Kirolarien Nazioarteko Federazioak (IBSA) ezartzen dituzte. Arau nagusietako batzuk honakoak dira:

 Judokek borroka aurretik elkarri helduta egon behar dute, kontaktua mantentzea ezinbestekoa baita ikusmen-urritasuna duten kirolarientzat.
 Tatamian egon daitezkeen arriskuak gutxitzeko, jokalarien posizioa eta mugimenduak zaindu egiten dira. Borrokaren hasieran, lehiakideek elkarri eusteko aukera izaten dute, haien orientazioa errazteko.
 Epaileek ohiko seinale bisualez gain, ahots bidezko argibideak ere ematen dituzte arbitroek, adibidez, hajime (hasiera) eta matte (amaiera).
 Ikusmen-urritasunaren mailaren arabera, kirolariak hiru kategoriatan banatzen dira: 
 B1: Itsutasun osoa duten kirolariak.
 B2: Ikusmen oso mugatua dutenak, argiaren eta iluntasunaren arteko bereizketa egiteko gaitasuna dutenak.
 B3: Ikusmen-urritasun arina dutenak, baina xehetasun handiarekin ikusteko gaitasunik ez dutenak.

Sailkapenak ikusmen-galeraren larritasunaren arabera egiten dira, eta horrek berdintasuna bermatzen du lehiakide guztien artean.

 Lehiaketako kategoriak 
Judo paralinpikoan lehiakideak pisu-kategorien arabera banatzen dira, judo konbentzionalean bezala. Kategoria hauek gizonezkoentzako eta emakumezkoentzako banatuta daude. Kategoria horien helburua, gorputz-masaren arabera lehiakideei orekatutako borrokak eskaintzea da.

 Gizonezkoen kategoriak:
 -60 kg
 -66 kg
 -73 kg
 -81 kg
 -90 kg
 -100 kg
 +100 kg
 Emakumezkoen kategoriak:
 -48 kg
 -52 kg
 -57 kg
 -63 kg
 -70 kg
 -78 kg
 +78 kg

Pisua, ikusmen-urritasuna eta trebetasuna kontuan hartuta, lehiaketak bidezkoak eta orekatutakoak dira. Halaber, nazioarteko lehiaketetan lehiaketako esperientzia eta ranking sistema ere kontuan hartzen dira.

 Kirolari nabarmenak 
Judo paralinpikoan hainbat kirolari nabarmendu dira nazioarteko txapelketetan, eta beren trebetasuna eta diziplina erakusten dute. Esaterako, Antonio Tenorio brasildarra mundu osoko judoka ospetsuenetakoa da, sei domina olinpikorekin. Inna Cherniak ukrainarra ere aipagarria da, hainbat urtez Europako eta Munduko Judo Txapelketetan arrakasta lortu duelako .

Horrez gain, Hirose Junko japoniarra ere nabarmentzekoa da, judo paralinpikoan urrezko domina lortu duen lehen emakumezko judoketako bat izanik. Japoniako judokak tradizionalki oso arrakastatsuak izan dira, herrialde horretan judoak duen garrantzia dela eta. Judo paralinpikoaren historian, hainbat herrialdetako kirolariak maila gorenean lehiatu dira, eta urrezko dominak irabazi dituzte Paralinpiar Jokoetan eta Munduko Txapelketetan.

 Txapelketa nagusiak 
Judo paralinpikoaren txapelketa nagusien artean, Paralinpiar Jokoak dira garrantzitsuenak. Lau urtean behin jokatzen dira eta, munduko judoka onenak biltzen dituztenez, maila handiko borrokak izaten dira.

Beste lehiaketa garrantzitsu batzuk honako hauek dira:

 Munduko Judo Paralinpiko Txapelketa: Urtero egiten den lehiaketa honetan nazioarteko judoka onenek parte hartzeko aukera izaten dute.
 IBSA Judo European Championships: Europako txapelketarik garrantzitsuena da, kontinente osoko kirolariak biltzen dituena.
 IBSA Judo Grand Prix: Munduko hainbat herrialdetan antolatzen diren lehiaketa profesionalak dira, ranking puntuazioa lortzeko funtsezkoak.

 Euskal Herrian judo paralinpikoa 
Euskal Herrian, judo paralinpikoa pixkanaka garatzen ari da, eta gero eta klub gehiagok eskaintzen dute ikusmen-urritasuna duten kirolarientzako entrenamendu espezifikoa. Hainbat klub eta elkartek lankidetzan dihardute judo paralinpikoa sustatzeko, eta kirolariei entrenamendu baldintza egokiak eskaintzeko helburua dute.

Bestalde, Euskal Herriko judokek nazioarteko txapelketetan parte hartzen dute, eta etorkizunean judo paralinpikoaren garapena bultzatzeko urrats gehiago eman nahi dira. Eusko Jaurlaritzak eta tokiko kirol federazioek gero eta gehiago laguntzen diote desgaitasuna duten kirolarien integrazioari, eta judo paralinpikoak etorkizunean presentzia handiagoa izatea espero da.

 Garrantzia eta eragina 
Judo paralinpikoa ez da soilik kirol-jarduera bat, baizik eta gizartean eragin handia duen diziplina da. Kirol honen bidez, ikusmen-urritasuna duten pertsonek aukera dute beren trebetasun fisikoak garatzeko, osasuna hobetzeko eta komunitatean integratzeko. Borroka-arte honek hainbat balio transmititzen ditu, adibidez, diziplina, errespetua eta iraunkortasuna, eta hori parte-hartzaile askorentzat funtsezkoa da eguneroko erronkei aurre egiteko.

Honako hauek dira judo paralinpikoaren ezaugarri nagusiak:

 Gizarteratzea eta inklusioa: Judo paralinpikoak ikusmen-urritasuna duten pertsonei aukera ematen die kirolaren bidez gizartean parte hartzeko, autonomia garatzeko eta trebetasun sozialak lantzeko.
 Autonomia eta konfiantza garatzea: Kirol honek autoestimua eta independentzia sustatzen ditu, mugak gainditzeko bultzada emanik. Askotan, parte-hartzaileek judoari esker eguneroko zailtasunei aurre egiteko motibazioa aurkitzen dute.
 Osasunaren hobekuntza: Jarduera fisiko erregularrak osasun fisikoa eta mentala hobetzen laguntzen du. Judoa koordinazioa, oreka eta indarra hobetzen laguntzen duen kirol diziplina bat da.
 Desgaitasunari buruzko kontzientziazioa: Judo paralinpikoaren bidez, gizarteak desgaitasunaren inguruko sentsibilizazioa handitu eta estereotipoak apurtu ditzake. Halaber, ikuspuntu positibo bat zabaltzen laguntzen du desgaitasuna duten pertsonek kirol esparruan dituzten gaitasunei buruz.

Judo paralinpikoak erakunde nazional eta nazioartekoen laguntza jasotzen jarraitzen du, eta geroz eta gehiago dira kirol honetan parte hartzen duten herrialdeak eta kirolariak. Horri esker, kirol egokituaren garapena bultzatzen da eta inklusio handiagoa sustatzen da mundu mailan. Gainera, Paralinpiar Jokoetan izandako arrakastari esker, kirol honen ikusgarritasuna hobetzen ari da, eta geroz eta kirolari gehiagok parte hartzen dute mundu mailako lehiaketetan.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Judo
Kategoria:Paralinpiar kirolak