Juana Calfunao

Juana Rosa Calfunao Paillaléf Txileko erdi-hegoaldeko maputxe komunitate indigenaren agintari (lonco) nagusietakoa da. Cuncoko (Araucania eskualdea) Juan Paillalef komunitateko burua.

 Familia 
Ambrosio Calfunao werkenaren alaba da, bera eta bere anai-arrebak haurrak zirenean hil zena, eta Mercedes Paillaléf lonkoarena. Bere ama ere komunitateko buru izan zen eta Txileko diktadura militarraren ondorioz bi urtez egon zen espetxeratuta Temucoko espetxean.

Bere alaba, Relmutray, Suitzara bidali zuten 9 urte zituela, bertan asiloa eskatu zuen eta bere izeba Rayen Calfunao Paillalefekin bizi izan zen 2006 eta 2011 urteen artean.

 Maputxeen liderra 
Lider garrantzitsua da maputxeen borroketan, haien burujabetza baieztatzeko, estatu eta korporazio indarkeriari aurre egiteko, eta haien antzinako lurretatik baliabide naturalak ateratzea gaitzesteko. Torturaren Aurkako Batzorde Etikoa Txileko gobernuz kanpoko erakundearen sortzailea ere bada.

2000ko maiatzean, abortu natural baten biktima izan zen, Temucon atxilotuta egon ostean.

2006ko azaroan, 150 eguneko espetxe zigorra ezarri zion Txileko estatuak, maputxeen lurretatiik bide pribatu bat eraikitzearen aurka protesta egiteagatik. Lau urte eta erdi eman zituen kartzelan. Bere ahizpa Luisa Calfunaorekin batera gose greba egin zuen 2007ko zenbait astetan. Bere familiako beste kide batzuk ere jazarri edo espetxeratu dituzte.

2015eko urrian, Calfunao Paillaléfek Estatu Batuak bisitatu zituen eta Amerikako Estatuen Erakundearen (AEE) aurrean testigantza eman zuen, Txileko gobernua auzitara eramanez maputxe herriaren aurka egindako hainbat indarkeria motagatik, lur indigenak bereganatzeagatik eta  emakume maputxe eta haurren tratu txarrak emateagatik. Ordutik aurrera, Giza Eskubideen Batzorde Interamerikarrak berarentzat eta bere familiarentzat hartutako kautelazko neurrien onurak jasotzen ditu (2019ko otsailean ezabatutako neurriak).

Bere komunitateko lurraldea zatituko lukeen bidea eraikitzearen aurka dago. 2018ko uztailean, 5 urteko kartzela zigorra ezarri zioten karabinero bat lesionatzeagatik, baina 2018ko urrian Apelazioen Gorteak berak aurkeztutako baliogabetasun helegitea onartu eta horren aurkako ahozko epaiketa berri bat egitea agindu zuen.

Camilo Catrillancaren hiletan, dei bat egin zuen herri maputxea biderkatu eta seme-alaba gehiago izan zitzan, herriaren borrokarekin jarraitu ahal izateko.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Maputxeak
Kategoria:Txileko giza eskubideen aldeko ekintzaileak
Kategoria:Emakume ekintzaileak