Leonor Elías

Catalina Leonor Elías Herrero (Arnedillo, Errioxa, 1861-Bilbo, ?) Gallarta eta Trapagarango maistra izan zen​. II. Errepublikako gobernuak «Lanaren Domina» eman zion Trapagaranen irakaskuntzan egin zuen ibilbideagatik​. Egun, Trapagarango kale batek bere izena dauka. 

 Biografia 

 Gerra aurreko bizitza 
Leonor Elias Herrero Errioxako Arnedillo herrian jaio zen 1861ean; ponte izena Catalina Leonor jarri zioten. Soto en Camerosko (Errioxa) José Elias eta Petra Herreroren alaba zen. 

18 urte zituenean, Errioxatik Gallartara joan zen bizitzera eta bertako maistra bihurtu zen ikasketak bukatu zituenean. Ondoren, 1882an, 22 urte zituela, Trapagaranera ezkondu zen, orduko Udal idazkariarekin, Daniel Dacoba Rivasekin. Bizkaiko Elizaren Artxibo Historikoa: 

Sacramento: MATRIMONIOS-Registros originales

Fecha: 1882-09-30

Diócesis Bilbao/ Territorio histórico: BIZKAIA

Localidad: Abanto y Ciérvana-Abanto Zierbena-Gallarta

Parroquia: 16020 Santos Juliana y Antonio de Padua

Fondo: 01.02.01.004 

ID: 272840/ Código de Referencia: ES/AHEB-BEHA/F006.004 (0066/001-00)

Signatura: 0066/001-00 (Sig.Antigua: 0010/001-00)

Página/folio: p. 009 Orduan hasi zen Trapagaranen eskolak ematen, garai hartako La Escontrilla eskolan, hain zuzen ere, Olaso jauregiaren ondoko eremuan zegoena.

Leonor Eliasen senarrak une latzak bizi izan zituen udaleko lanean; horrek maistrarengan ere izan zuen eragina. Inoiz Elías bera joan behar izan zuen Udaletxera ezkontidea defendatzera. Beste behin maistrak eskatuta, senarra Bermeoko Osasun Mentaleko Zentro-an ingresatu zuten.Archivo Foral de Bizkaia: Archivo Municipal de Valle de Trapaga - Trapagaran

SIGNATURA: VALLE DE TRAPAGA - TRAPAGARAN 0641/008

DATA: 1885-1887Archivo Foral de Bizkaia: Archivo Municipal de Valle de Trapaga - Trapagaran

SIGNATURA: VALLE DE TRAPAGA - TRAPAGARAN 0708/003/004

DATA: 1906 / 1919 

Eliasek hainbat seme-alaba izan zituen Daniel Dacobarekin​, baina senarra hil zitzaionean, oso arazo larriak izan zituen. Izan ere, maistra soldata zeukan arren, txikiegia zen etxea eta familia aurrera eramateko; beraz, apopiloak hartu behar izan zituen bere maistra-etxean.

 Gerrako bizitza 
Gerra Zibila hasi bezain pronto, Leonor Eliasek Durangora jo zuen, bertan senideak baitzeuzkan. Baina 1937ko martxoaren 31n Condor Legioak Durango bonbardatu zuen, Durangoko bonbardaketak, beraz, betean harrapatu zuen, eta beldurrez Trapagaranera itzultzea erabaki zuen. Bertan ere beldurrez bizi izan zen, eta egunero ezkutatzen zen Larreinetako funikularrearen atzean zegoen kobazulo batean, "El Cerdo" kobazuloan, Irungo hainbat iheslarirekin batera. Bere ikasle batzuek, ostera, lagundu egin zioten janaria emanez.

Halaber, 1937ko apirilaren 7an, 77 urte zituela, Euzkadiko Gobernuak Santanderrera ebakuatu zuen.Centro Documental de Memoria historica:

Signatura: DNSD-SECRETARIA,FICHERO,17,E0013254

Código de Referencia: ES.37274.CDMH/4//DNSD-SECRETARIA,FICHERO,17,E0013254

 Azken urteak eta heriotza 
Leonor Eliasek bere azken urteetan ikusmena galdu zuen, hori dela-eta haren ilobekin joan zen Bilbora bizitzera, eta bertan zendu zen; lur ematera, ordea, Trapagaranera eraman zuten. Hil ostean erabaki zuen Trapagarango Udalak kale bati bere izena jartzea, La Escontrillako eskola publikoaren kaleari, zehazki.

 Maistra-lana 
Leonor Eliasek 4 urtetik 14 urte bitarteko neskei eman zizkien eskolak La Eskontrilla ikastetxean eta 70 urte izan arte segitu zuen irakaskuntzan; guztira 3 belaunaldiko nesken maistra izan zen. Egindako lan horregatik guztiagatik, hain zuzen, eman zioten Lanaren Domina.Mundo grafico egunkaria: 1930-08-20 (46.orrialdea)

Zenbait ikasgai eman zituen; besteak beste, Espainako historia, historia sakratua, gramatika edo ekonomia. Garai hartan, eskola materiala ez zen oso ugaria, oinarrizkoa baino ez zegoen; arbelak, mapak, taulak, koadernoak, arkatzak, konpasak... Hala ere, neska guztientzat zeuden liburuak, historia sakratuaren liburua izan ezik; ikasle batek ozen irakurriz ematen zuen ikasgai hori. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Errioxarrak
Kategoria:Bizkaiko irakasleak
Kategoria:Maistrak