Anastasia Biseniek

Anastasia Aleksandrovna Biseniek (; Dno, Pskoveko Gobernazioa, Errusiar Inperioa, 1899 - Zapoliane, Pskoveko oblast, Sobietar Batasuna, 1943ko urriaren 13a) sobietar partisanoa izan zen, Dno erakunde klandestinoko liderra, Pskoveko oblasten, Errusiako ipar-mendebaldean. Estoniako mugatik 20 bat kilometro ekialdera, erakundeak informazio garrantzitsua eman zien sobietar inteligentzia zerbitzuei, baita esploratzaile eta partisanoei ere, armak eta lehergailuak emateaz gain. Trenbideko bidegurutze bateko deposituan lan egiten zuenez, partisanoei lagundu ahal izan zien alemaniarrentzat oso beharrezkoak ziren ekipo eta merkantziak saboteatzen. 1965eko maiatzaren 8an, hil ostean, Sobietar Batasuneko Heroi titulua eman zioten, Zapolianski kontzentrazio-esparruan hil zutenetik hogei urte baino gehiago igaro ondoren.
 Bizitza 

 Haurtzaroa, nerabezaroa eta gerra aurreko urteak 
Anastasia Biseniek 1899an jaio zen, Dno hirian, Pskov-eko gobernazioan. Garai hartan, Errusiako Inperioaren parte zen, Aleksandr Pavlovitx Finogenov Dnoko tren geltokian orratzain eta akoplatzaile lanetan aritu zena eta Glykeria Stepanovna senar-emazteek osatzen zuten familia batean. Finogenov familiak zortzi seme-alaba izan zituen: lau seme (Aleksandr, Vasili, Pavel eta Sergei) eta lau alaba (Anastasia, Jevgenia, Jelizaveta eta Klavdia). Anastasiaren aita, Aleksandr Finogenov, Errusiako Armada Inperialera errekrutatu zuten 1914an, urte batzuk beranduago desmobilizatu egin zuten Errusiako Gerra Zibilean zauritua izan ondoren eta zerbitzurako ezgai deklaratu ondoren, Dnora itzuli zen botak konpontzera eta zapatari onaren ospea irabazi zuen.

Lehen hezkuntza amaitu ondoren, Anastasiak Dno-ko tren geltokian lan egin zuen 1914ra arte, bere aita armadara joan eta Petrogradora lekualdatzea antolatu zuenean, ehungintza fabrika batean lan egiteko. 1917an, Urriko Iraultza baino egun gutxi batzuk lehenago, Petrogradon lanean ari zela ezagutu zuen bere maitalea gaueko patruila batean hil zuten; eta denbora luzez lan egin zuen boltxebikeen klandestinitatean.

 Ezkontza, erditzea eta bizitza Letonian 
1919an, Dnora itzuli zen eta trenbideko eskola bateko barnetegi batean lan bat lortu zuen. 1921ean, Fiodor Biseniek errefuxiatu letoniar batekin ezkondu zen eta bere abizena hartu zuen, eta laster jaio zen bere seme Juri. 1922an, Fiodorek Letoniara itzultzeko baimena jaso zuen, familia han baitzegoen, eta Anastasiara abisatu gabe joan zen. Berak jakin gabe, seme txikiarekin joan zen senarraren bila, legez kanpo zeharkatu zuen muga eta hamar urtez Letonian bizi izan zen, kualifikazio gutxiko lanetan arituz eta bigarren semea, Constantine, erdituz.

 Etxera itzuli eta atxilotu 
1932an, hamar urte geroago. Mikhail Kalinin bezalako goi-mailako funtzionarioekin zituen harreman pertsonalen bidez, Dnora itzuli ahal izan zen, eta han lana aurkitu zuen karga-estazio batean lan egiten, eta, geroago, tren-gidari gisa. 1937an NKVDk atxilotu zuen Purga Handian, Sobietar Batasuna uzteagatik, baina 1938ko ekainaren 6ra arte libre egon zen, berriro atxilotu eta urriaren 27an hamar urteko kartzela-zigorra ezarri zioten eta, Errusiako RSFSko Zigor Kodearen 58. artikulua urratzeagatik. 1939ko irailaren 18an kasua artxibatu egin zen eta epaia ezeztatu egin zen. Askatu ondoren, Vasili Zinovev ezagutu zuen, une hartan Dnovsky barrutiko batzorde exekutiboko lehendakaria zena, eta geroago partisano destakamendu bateko komandantea bihurtu zen.

 Bigarren Mundu Gerra 

 Partisanoen jarduerak Dno inguruan 
1941eko uztailaren 18an, alemaniarren aurrerapen geldiezinaren ondorioz, Alderdi Komunistaren barruti-batzordea Fusilarien 22. Kidegoa Dno hiritik erretira zitekeelakoan, alderdiak partisanoen destakamendu bat osatu zuen. Zinovev unitatearen komandante izendatu zuten, Timokin izeneko alderdiko kide bat komisarioa bihurtu zen eta Anastasiaren seme zaharrena, Juri, unitatearen partisano bihurtu zen. 

Unitateak Dno hiria utzi baino lehen eta gerturatzen ari ziren alemaniarren aurka borrokatu aurretik, unitatearen lidergoa Anastasiarekin harremanetan jarri zen eta Dno herrian geratzen zen batasun zatiaren liderra izateko eskatu zion. Bere lana izan zen hiriko eta tren geltokiko egoeraren behaketa antolatzea, noizbehinka basoa utzi zuten partisanoei informazioa helaraztea, bere apartamentuan bilerak egitea eta Alemaniako komunikazio eta garraio taldeak etetea, alemanei Leningraderako bidea oztopatzeko. Horretarako, hirian egon behar zuen, eta bere seme txikiarekin hiria ebakuatzeko aukera eman zitzaionean, uko egin zion; egun bat geroago, 1941eko uztailaren 19an, alemaniar tropek hartu zuten hiria.

Alemaniak hiria okupatu ondoren, tren-makinen biltegira egin zuen lehen bidaian, Errusiako gerra zibilean borrokatu eta ordurako alemanekin elkarlanean ari zen Armada Zuriko soldadu ohi batekin egin zuen topo. Aurretik Anastasia NKVDk atxilotu zuela jakinda, oker pentsatu zuen Anastasiia pozik kolaboratuko zuela naziekin, eta Alemaniako administrazio berrian sartzera gonbidatu zuen. Informazio gehiago biltzeko aukera ikusi zuenean, planarekin ados zegoelako itxurak egin zituen.

Alemaniako okupazio-administrazioak igandero merkatua instalatzeko baimena eman zuen. Ondoren merkatua irekita egon zen lehen egunetako batean, Anastasiaren ahizpa Jevgeniak, Lukovo hirian eskola-maistra zenak, panfletoak ekarri zituen apartamendura. Anastasiak eskatuta, tropa alemaniarren mugimenduei adi egon zen eta Anastasiari informazioa eman zion; sobietar panfletoak ere banatu zizkien herriko tren-makinen gordailuan zeuden mekanikariei, alemaniarrentzako ibilgailuak konpontzera behartuta ikusi baitziren. Anastasiaren bisita bakoitzean, liburuxkak banatzen zituen lan egiten zuen geltokian, eta «Dnovets» izeneko ezkutuko egunkari baterako idazten zuen.

Anastasiak Komsomoleko bi kide gazte errekrutatu eta entrenatu zituen unitate partisanorako, Zinaida Egorova eta Nina Karabanova. Zina Egorova telefonista gisa aritu zen base militar batean gerra aurretik, eta gero zerbitzari gisa Alemaniako aerodromo batean, non pilotuekin eta teknikariekin komunikatzen zen. Jasotako informazioaren agiria bete zuen, eta gero Armada Gorriaren Inteligentzia Zerbitzura bidali zuen. Informazioak lagundu zion Armada Gorriari aerodromoko egoitza erasotzen. 
Nina Karabanova bigarren hezkuntzan zegoen une horretan, eta Alemaniako base militar batean ari zen lanean atezain gisa. Geroago, gerrako preso sobietarrekin harremanetan jarri zen eta elikagaiak, arropa zibila, botikak eta esku-orri sobietarrak eman zizkien; Gerrako presoetako batek Anastasiari laguntza eskatu zionean, hark Ninari eskatu zion mapa eta iparrorratz bat emateko, gerrako preso talde batek erabili zuena ihes egiteko. Ondoren, Skugra herrixkan erresistentzia klandestinoko kideekin harremanetan jarri zen Nina, eta hantxe antolatu zen gerrako presoen ihesaldia eta destakamendu partisano batera lekualdatzea.

E. Ivanov eskola-maisuarekiko komunikazioen bidez, Biseniek, partisanoek kontrolatzen zuten Botanog herrixkarekin loturak ezarri zituen. 1942an, Dmitri Jakovlev inteligentzia-agente alderdikoia, gerra aurretik makinista gisa lan egiten zuena eta Alemaniako gatibutzatik ihes egin zuena, Bisenieken apartamentura joan zen bere gurasoekin elkartzera; baina ez zeraman aldean inolako identifikazio-agiririk. Alemaniako polizia talde bat hurbildu eta bere paperak erakusteko eskatu zionean, polizietako bat iheslaria zela konturatu eta atxilotu egin zuen. Jakovleven atxiloketak Anastasia asaldatu zuen, eta atxiloketaren ondoren, Jevgeniak Dno hiria uzteko eskatu zion Anastasiari, bere segurtasunagatik, baina Anastasiak uko egin zion, eta konturatu zen hori eginez gero, naziek bere senide guztiak zein berarekin hitz egin zuen edozein pertsona atxilotuko zituztela. Jakovlev atxilotu eta handik gutxira, Anastasia eta Jevgenia deitu zituzten alemanek galdeketa egiteko, eta gero Jakovlev torturatuak ea ezagutzen ote zituen frogatzen saiatu ziren. Hala ere, Jakovlevek biak ezagutzen zituela ukatu zuen. Anastasia eta bere ahizpari joaten utzi zieten, baina alde egin ondoren, Jakolev hil egin zuten.

1943ko urtarrilaren 4an, Konstantin, bere seme gazteena, trenbideko zubitik gertu eskiatzera joanarazi zuen, hiritik kilometro batzuetara, alemaniar defentsek zubian zituzten posizioak eta hauen kopurua ezagutzeko. Eskiatzen ari zela, soldadu aleman batek ikusi zuen, eta tiro egin zion errifle automatiko batekin, baina Konstantin ez zen zauritu gertakarian, baletako batek eskia erditik zatitu arren. Handik egun batzuetara, paraxutistek zubian zeuden aireko kanoi alemanak suntsitu zituzten, baina Anastasiak ez zion utzi Konstantini esplorazio-misioetan jarrai zezan, bere seme nagusia, Kuri, borrokan hil zela susmatu ondoren.

 Zinovieveko destakamendu partisanoarekiko loturak 
Ondoren, V. I. Zinovieven unitate partisanoarekin loturak ezarri zituen bere seme Juriren bitartez, honek seme Juriren bitartez, zeinak destakamenduari buruzko informazioa eman zion, une hartan hiriaren kanpoaldean kokatua zegoena, Beli lakutik gertu. Anastasiak gero bere semeari kontatu zion inguruko gauzen egoera, bereziki komandantearen bulegoa, segurtasun konpainia eta biltegi bat babesten zuten kamuflatutako arma antiaerofonikoz inprobisatutako aerodromoa, baita naziekin kolaboratu zuten tokiko baserritarren izenak ere. Sobietar bonbaketariek hegazkinen aurkako kanoiak suntsitu zituzten egun batzuk geroago. Ondoren, Vasilieven agindupean zegoen destakamendu partisanoak alde egin zuen, errepideak saboteatu eta Anastasiarekin komunikatu zen.

Urriaren 2an, Zinovieven destakamenduak eraso handi bat antolatu zuen Vyaz 'ye-Bakach linean Novosokolniki-Bokachen, Dno geltokiaren hegoaldean. Anastasia lotura-ofizial gisa aritu zen, eta Alemaniako tropek Zinoyevera egindako mugimenduari buruzko informazioa eman zuen informatzaile anonimo baten informazioa jaso ondoren. Partisanoek bi tren-makina, tankeak eta armak suntsitu zituzten, eta horrek ekipoen bidalketak moteldu zituen. Azaroaren hasieran, Anastasiak Zinovievi jakinarazi zion bidaltzeko zorian zegoen ekipamendu militar asko eta asko oso ondo zainduta zeudela. Bost partisanoz osatutako talde batek, horietako bat bere seme Juri zelarik, gaueko sarekada bat antolatu zuen geltokian eta ekipoa saboteatu zuen.

1941etik 1942rako neguan, Alemaniako agintariek segurtasuna handitu zuten tren geltokian, baita base militarretan eta fabriketan ere, partisanoek segurtasunez egin zitzaketen sabotaje operazio kopurua murriztuz. 1942ko urtarrilean, Anastasiak kontaktuan egon zen Druzhny unitate partisanoak jakinarazi zion Jolm herrixkan izandako bataila batean, Leningradeko 2. brigada partisanoak 3.Txokeko Armada, Alemaniako indarrak kanporatzeko. Operazioan, Zinoviev destakamenduko komandantea ekintzan hil zen eta haren seme Juri zauritu zuten tiroen ondorioz, baina beste partisano batek gudu-zelaitik atera zuen. Zinovievek Sobietar Batasuneko Heroi titulua jaso zuen eta Jurik Kemen Pertsonalerako Agindua.

 Trenbideko sabotaje-operazioak 
1941eko abenduan, 95. destakamenduaren zati gisa guduan parte hartu zuten hiru partisanok Dno herria itzuli zuten eta Anastasia jarri zuten trenen erasoa gainbegiratzeaz arduratzeko. Partisano batek Anastasiari eskatu zion misiorako behar zituen lehergailuak emateko, eta hark patata-zaku batean ezkutatuta eman zizkion. Urtarrilean, Alemaniako armadak erabilitako tren baten motorraren barruan jarri zituzten lehergailuak, eta sekulako txikizioak eragin zituzten. Partisanoek bigarren eraso bat egin zuten tren baten aurka, baina hurrengo egunean atxilotu eta otsailean fusilatu zituzten. Anastasiak oso modu pertsonalean hartu zuen bere alderdikideen heriotza, eta haien heriotza bere errua izan zela sentitu zuen.

Trenari eraso egiten zioten partisanoen taldeari tiro egin ondoren, tren-erasoak gelditu ziren, eta alemaniarrek susmagarritzat jotzen zituzten gordailuko langile guztiak biltegitik bota zituzten. Anastasiak Filiujin izeneko tren-gidari zahar bat kontratatzeko konbentzitu zituen alemaniarrak; honek alemaniarren konfiantza bereganatu zuen eta tren geltokian inongo kontrolik gabe mugitu ahal izan zen eta horrela Anastasiak gordailuan emandako lehergailuak jarri zituen. Otsailaren 23an lehergailu bat jarri zuen gordailuan, bota baten barruan garagardo botila batean ezkutatuta. Otsailaren 25ean konpondu berria zen lokomotora bat leherrarazi zuen, zeraman ekipo militarra suntsituz. Hurrengo astean hainbat eraso antolatu zituen alemanek kontrolatutako trenbidearen zati batzuetan, beste makinista batzuei trenen kontrako minak emanez, hiritik ahal bezain urrun jartzeko eta gero azkar ihes egiteko esanez.

 Atxiloketa eta heriotza 

 Lehen atxiloketa 
1943ko udan, Geheime Feldpolizeik (Wehrmachteko polizia militar sekretua) atxilotu zuen. Poliziak bere kontrako frogarik ez bazuen ere, ikertzaile bat saiatu zen Alemaniako kontrainteligentzia agentziarentzat lan egiteko konbentzitzen. Anastasiak uko egin zion, bere guraso gaixoak zaintzen lanpetuta zegoela argudiatuz. Ikertzaileak emakumea errekrutatzen saiatzeari utzi zion, baina kartzelan utzi zuen hilabete batez, askatu aurretik. Ondorioz, aske utzi zuten, norekin harremanetan zegoen ikusteko, hau da, zaintza lanak egin ahal izateko. Anastasiak bazekien behatua zela, baina hala ere, Filiujinekin bildu zen eta bera ere zaintzapean zegoela esan zion. Bi hilabete geroago, Filiujin atxilotu eta kontzentrazio-esparru batera bidali zuten, bere aurkako inolako frogaren berri eman gabe. Anastasia bere apartamentura itzuli zenean, bere aitak partisanoen eta esploratzaileen azken atxiloketa masiboen berri eman zion, alemaniarrek bahitutako gerrako presoak erreskatatzen saiatu zirela eta operazioan parte hartu zuten agenteetako bat atxilotu ondoren, partisano ugariren izenak eman zituen. Aipatu zituen partisano guztiak fusilatu zituzten, Zapolyanskyko kontzentrazio-esparrura bidali zuten bat izan ezik.

 Bigarren atxiloketa 
Anastasia berriro atxilotua izango zela konturatu zenean, pilatutako hornigai guztiak artean sabotaje kanpainak egiten ari ziren Leningradeko partisanoei ematea erabaki zuen. Anastasiak hirian geratzen ziren partisanoei lagundu zien, gauaren erdian inguruko herrixketara joan eta hiru egunez etxe seguruak aurkitzen. Dnora itzuli zenean, Konstantin semea atxilotu zutela jakin zuen. Bere seme nagusia, Juri, hil egin zuten susmoa hartuta, eta seme gaztearen segurtasunak kezkaturik, ez zen ezkutatu, bere apartamentura itzuli zen, eta hantxe itxaron zuen Alemaniako poliziak atxilotu arte. Ia berehala atxilotu zuten, eta poliziak gero gurasoak eta Konstantin semea askatu zituen. Aita, ordea, handik gutxira hil zen.

1943ko abuztuan, Anastasia Porkhovera bidali zuten, eta han, agente alemaniarrak konbentzitzen saiatu ziren, elkarlanean aritu zedin eta erresistentzia klandestinoko gainontzeko kideak salatu zitzan. Anastasia torturatu egin zuten, eta horrek konortea galarazi zion behin baino gehiagotan, baina hala ere ez zituen bere kontaktuak salatu.

 Gatibualdia Zapolianski kontzentrazio-esparruan 
Anastasiek alemaniarrekin kooperatzeari uko egin ondoren, Zapolianskiko kontzentrazio esparrura bidali zuten, Porkhovetik oso gertu zegoena. Zapolianski eremuan, erresistentziako kideak, partisanoak eta sobietar gerrako presoak atxilotu eta torturatu zituzten, Alemaniako agintariekin lankidetzan aritzeari uko egin ziotenak. Kontzentrazio esparruak iraun zuen 10 hilabeteetan, hiru mila pertsona baino gehiago hil zituzten. Gatibualdian beste preso batzuei laguntzen saiatu zen, eta haien errespetua irabazi zuen.

Konstantinek, Anastasiaren semeak, ama non zegoen jakin zuen eta behin baino gehiagotan bisitatu zuen, Dnotik bidaiatuz eta berarekin hesian zehar hitz egiteko baimena lortuz. Azken bisita 1943ko irailaren 18an egin zuen, berak gehiago ez etortzeko esan zionean, laster exekutatuko zutela konturatu zenean, eta bera ere atxilotu eta exekutatuko zuten beldur izan zen. Hirian ez geratzeko esan zion, baizik eta basoan bizitzeko partisanoekin. Konstantin hura salbatzen saiatu zen, baina konturatu zen berak eta bere lagunek ez zutela horretarako nahikoa baliabiderik. Konstantinek Dno hiria utzi zuen lagun batekin basoan partisanoekin bat egiteko, eta geroago Armada Gorriko soldadu bihurtu zen. Desmobilizatu ondoren, Nizhni Tagilen eta Novgoroden ingeniari gisa lan egin zuen.

1943ko urriaren 13an exekutatu zuten Anastasia, kontzentrazio esparruko komandanteak aginduta. 1943ko azaroan, zelaia desegin egin zuten, eta zelaiak iraun zuen hamar hilabeteetan hildako presoen gorpuzkin guztiak erre zituzten, sobietar armadk aurrera egiteko prestatzen ari zela eta. Hiru hilabete eskas geroago, Bigarren Fronte Baltikoak eta Armada Gorriaren Leningradoko Fronteak Dno eta inguruetako tren bidegurutzea hartu zuten berriro.

 Aintzatespena 

 Bigarren Mundu Gerran alemaniarren porrotaren hogeigarren urteurrenaren bezperan, Anastasia eta Pskov eskualdeko beste bederatzi partisano Sobietar Batasuneko Heroi izendatu zituen Sobietar Batasuneko Sobiet Gorenak dekretu bidez, bederatzi pertsonetatik zortzirekin. Hil osteko sariak izan ziren.
 Granitozko oroitzapenezko plaka handi bat, honako inskripzioarekin: "Hemen, Dno estazioan, hiriaren okupazio faxista alemaniarraren garaian, Anastasia Aleksandrovna Biseniek Sobietar Batasuneko heroiak erresistentzia klandestinoan parte hartu zuen. Abertzale ausarta bortizki torturatu eta exekutatu zuten faxistek 1943ko urrian. Betirako loria gure Aberriaren askatasun eta independentziaren alde beren bizia eman zuten heroiei». Dno-ko tren-geltokian jarri zen, lan egiten zuen tokian.
 Dnoko biltegiak Alemaniaren okupazioan hiriaren historiari eskainitako museo txiki bat dauka, eta Dnoko erdiko kale bat haren omenez izendatua izan zen. 1980ko hamarkadan, Nikolai Vassarionovitx Masolov historialari errusiarrak bere biografia osoa idatzi zuen, bere senideekin eta Partiseko destakamendutik bizirik atera ziren kideekin hitz egin ondoren.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Sobietar Batasuneko beste partisano batzuk Bigarren Mundu Gerran
 Anna Lisitsyna
 Maria Melentieva
 Masha Bruskina
 Nadezhda Troian
 Jefrosinia Zenkova
 Zinaida Portnova
 Zoia Kosmodemianskaia

 Kanpo estekak 

Kategoria:Emakumeak Bigarren Mundu Gerran
Kategoria:Sobietar partisanoak
Kategoria:Sobietar Batasuneko Heroiak
Kategoria:Leninen Ordena
Kategoria:XX. mendeko errusiarrak