Olufunmilayo Olopade

Olufunmilayo I. Olopade, OON (Nigeria, 1957) onkologo hematologikoa da, osasun globaleko dekano elkartua eta Walter L. Palmer zerbitzu bereizgarriko irakaslea medikuntzan eta giza genetikan, Chicagoko Unibertsitatean. Chicagoko Unibertsitateko Ospitaleko Minbiziaren Arrisku Klinikako zuzendaria ere bada. 

 Biografia 
Olufunmilayo Olopade Nigerian jaio zen 1957an eta musikari anglikano baten sei seme-alabetatik bosgarrena izan zen. Bigarren hezkuntza  Ibadango St. Anne 's School ikastetxean ikasi zuen. Olopadek mediku izateko interesa agertu zuen adin goiztiarrean, Nigeriako herrietan medikuak eta baliabide medikoak urriak baitziren, biak ere oso eskatuak.

Ibadango Unibertsitatean (Nigeria) graduatu zen, medikuntzako doktorego batekin, 1980an.

Bularreko Minbizia Ikertzeko Fundazioarekin lankidetza estuan lan egiten du, eta lan kliniko zabala egin du BRCA1 eta BRCA2 geneek afrikar jatorriko emakumeengan bularreko minbiziaren intzidentzian duten paperaren inguruan.

Minbiziaren Ikerketarako Estatu Batuetako Elkarteko, Estatu Batuetako Medikuen Elkargoko, Nigeriako Mediku Elkarteko, Estatu Batuetako Filosofia Elkarteko eta Medikuntza Institutuko kidea da.

Olufunmilayo Olopade Christopher Sola Olopade Chicagoko Unibertsitateko medikuarekin ezkondu zen 1983an. Bi alaba dituzte, Dayo Olopade kazetaria barne, eta seme bat.

 Karrera profesionala 
Olufunmilayok 1980an hasi zuen bere karrera ofizial mediko gisa, Nigeriako Itsas Armadako Ospitalean. Ondoren, Estatu Batuetara joan zen, eta Chicagoko Cook Konderriko Ospitalean lan egin zuen 1983 eta 1987 artean. 1991n, Olufunmilayo Chicagoko Unibertsitatean sartu zen hematologia eta onkologiako irakasle laguntzaile gisa, eta gaur egun Osasun Globaleko dekanoa eta Chicagoko Unibertsitateko Minbiziaren Genetika Klinikoko Zentroko zuzendaria da.

 Ikerketa 
Bere ikerketa gehiena minbiziarekiko suszeptibilitatean zentratu zen, gero Afrikako eta Afroamerikako pertsona eta populazioen artean bularreko minbizia tratatzeko modu eraginkorrago bat hartzeko erabiliko zena.

1987an, Chicagoko Unibertsitatean, tumore-hazkuntza ezabatzen laguntzen zuen gene bat aurkitu zuen.

1992an, Olopadek Chicagoko Unibertsitateko Minbiziaren Genetika Klinikoko Zentroa sortzen lagundu zuen. Han emakume afroamerikarrek zuriak baino adin txikiagoetan garatzen zutela bularreko minbizia  ohartu zen.

2003an, bularreko minbizia eta genetika aztertzen hasi zen Nigeriako emakume afrikarretik Senegalera eta baita Chicagoko emakume afroamerikarrak ere. 2005ean ikusi zuen emakume afrikarren tumoreen % 80k ez zuela estrogenorik behar hazteko, emakume kaukasoarren tumoreen % 20ren aldean. Emakume afrikarren eta kaukasoarren arteko adierazpen genetikoaren patroi ezberdin bati zor zitzaiola ere jakin zuen.

 Sariak eta aintzatespenak 

 1975: Nigeriako Gobernu Federalaren Merezimendu Saria.
 1978: Nigeriako Mediku Elkartearen Saria Pediatrian Bikaintasunagatik.
 1980: Nigeriako Mediku Elkartearen Saria Medikuntzan Bikaintasunagatik.
 1990: Ellen Ruth Lebow beka.
 1991: AEBetako Onkologia Klinikoko Elkartearen Ikertzaile Gaztearen Saria.
 1992: James S. McDonnell Fundazioaren bekadun saria.
 2000: Doris Duke zientzialari kliniko ospetsuaren saria.
 2003: Phenomenal Woman Saria afroamerikar komunitatean egindako lanagatik.
 2005: Access Community Network-en arreta medikoaren Heroien saria.
 2005: MacArthur bekadunen programa.
 2015: Lau Askatasunen Saria.
 2017: Villanovako Unibertsitateko Mendel Domina.
 2019ko maiatzaren 18an, Illinoisko Lincoln Akademiak Lincolnen Ordenaren saria eman zion Olopaderi, Illinoisko Estatuak emandako ohore gorena.
 2021: AEBetako Zientzien Akademia Nazionaleko kidea.

Olufunmilayo Olopade izan zen 2005eko MacArthur bekadun programa saria jaso zuten hiru afroamerikarretako bat, 500.000 dolarrekin. Sari hau John D. eta Catherine T. MacArthur Fundazioak izendatu zuen. «Baldintzarik gabeko» beka hori laguntza gisa ematen zen gehienez bost urtez, eta «jenioen beka» izenez ezagutzen zen. Beka horri esker, Olopadek gaixotasunei eta osasun-arazoei buruz egindako aurkikuntza iraultzaileak ikertzen jarraitu ahal izan zuen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 "Olufunmilayo Olopade, MD, medikuaren profila" UChicago Medicine
 "SciCom Elkarrizketa: Olufunmilayo Olopade"
 "Olufunmilayo Olopade doktorea" Tavis Smiley, 2009
 "Zure Geneetan al dago erantzuna?"  Port of Harlem, 2008
 "Breast Cancer In Black Women May Be Connected To Neighborhood Conditions, Study Suggests" 'ScienceDaily, 2008
 "Olopade, Olufunmilayo ." Newsmakers 2006 Metaketa .
 Olufunmilayo Olopade ORCID

Kategoria:Nigeriako zientzialariak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako zientzialariak
Kategoria:Emakume medikuak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Onkologia
Kategoria:Emakume zientzialariak