Judeo-marokera

Judeo-marokera arabieraren aldaera bat da, Marokon bizi diren edo bizi izan ziren juduek hitz egindakoa.

 Ezaugarriak 
Judu komunitatean erabili ohi zen, eta hizkuntza askoren eraginak biltzen zituen, baina funtsean Marokoko arabieraren aldaera zen. Hortaz bere osagarri edo eragin nagusia arabierarena zen, baina beste eragin batzuk ziren: amazigera, Marokoko judeo-gaztelania edo haketia (1492ko kanporatzearen ondoren Espainiatik etorritako errefuxiatu sefardien etorreraren ondorioz) eta hebreera. 19. mendetik gaztelania (Espainiaren hurbiltasunaren ondorioz)  eta frantses hizkuntzen eragin handia du halaber.

Funtsean Marokoko arabieraren dialekto bat da, antzekotasun batzuk dituelarik judeo-tunisierarekin, Libiako Tripoliko juduen dialektoarekin; baina urrunago dago beste judeo-arabiera forma batzuekin, judeo-irakierarekiko nahiko ezberdina da adibidez. Arameratik iritsitako hitz eta esamolde ugari biltzen ditu. Aldaera garrantzitsuak izan ditu ahoskeran, baita hiztegian ere, eskualdearen arabera.

 Hizkuntzaren gainbehera 
XX. mendearen bigarren erdian Marokoko 265.000 judu gehien-gehienek Israelera, Europara eta Ipar Amerikara emigratu zuten, 1948tik aurrera bereziki. XXI. mendearen lehen laurdenean Marokon 3.000 judu bizi badira ere, belaunaldi honetako gehienek frantsesa hartu dute lehen hizkuntza gisa arabieraren ordez; eta arabieraz mintzo badira ere, forma hori Marokoko arabieratik gertuago dago judeo-marokoera berezkotik baino. XXI. mendean nonbait hiztunak geratzen badira, Israelen da, milaka batzuk iturri batzuen arabera, eta gehienak adinekoak. Israelgo irratiak judeo-marokoerazko irratsaioa eskaintzen du.

 Idazkera 

Forma idatziari dagokionez, erabiltzen zen hebrear alfabetoari puntuazio zeinuak gehitu zitzaien, falta ziren soinu bakanak irudikatzeko. Dokumentu asko aurkitu dira (erlijiozkoak, ezkontza-kontratuak, merkataritza agiriak, fakturak, etab.) judeo-arabieraz idatzita eta hebreeraz transkribatuta.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Judu-hizkuntzak
Kategoria:Arabieraren dialektoak
*
Kategoria:Marokoko hizkuntzak