Cephalanthera damasonium

Cephalanthera damasonium, edo heleborina zuria, orkidea espezie bat da. Europa, Ekialde Ertaina eta Asia osoan zabalduta dago. Cephalanthera damasonium Cephalanthera generoko espezie tipoa da.

Sinonimoak Serapias damasonium Mill. (1768) (basionimoa)
 Cephalanthera acuminata Ledeb. (1852)
 Cephalanthera alba (Crantz) Simonk. (1887)
 Cephalanthera damasonium lusus ochroleuca (Baumg.) Soó (1970)
 Cephalanthera lancifolia (F.W. Schmidt) Dumort. (1827)
 Cephalanthera latifolia Janch. (1907)
 Cephalanthera ochroleuca (Baumg.) Rchb. (1831)
 Cephalanthera yunnanensis Hand.-Mazz. (1936)
 Cymbidium pallens Sw. (1799)
 Epipactis alba Crantz (1769)
 Epipactis lancifolia F.W. Schmidt (1795)
 Epipactis ochroleuca Baumg. (1817)
 Serapias alba (Crantz) Salisb. (1796)
 Serapias grandiflora Oeder (1770)
 Serapias lancifolia (F.W. Schmidt) Roth (1799)
 Serapias latifolia Mill. (1768)
 Serapias ochroleuca (Baumg.) Steud. (1821)
 Serapias pallens (Sw.) S.B. Jundz. (1830)
 Serapias tota-alba Gilib. (1792)

 Deskribapena 
Cephalanthera damasonium landare belarkara bat da, gehienez 60 cm inguruko altuera lortzen duena. Bere hostoak obalatuak dira, zurtoinetik gora doan heinean estutu egiten dira, nerbio paraleloekin. Bere loreak zuriak dira eta ez dira inoiz erabat irekitzen. Agerraldi bakoitzak 16 lore izan ditzake. Banaketa-eremu osoan, espezie hori maiatzetik ekainera loratzen da. Espezie iraunkorra da, eta ez da begetatiboki hedatzen. 

Espezie hori Cephalanthera longifolia antzeko espeziearen estuki lotua dago eta hostoak konparatuz bereizten da.
Cephalanthera longifoliak, arraroagoa  hosto luzeagoak eta estuagoak ditu.

 Banaketa eta habitata 
Oihanpe gutxiko baso baxu eta ilunetan dago, batez ere pagoen azpian noizbehinka, kare-sastraketara hedatzen da. Pagadi berriak nahiko azkar koloniza ditzake. Kareharri edo kareharri olitikoan ondo drainatuta dagoen lurzorua behar du.

Espezie hau Europan aurkitzen da Ingalaterratik eta Suediatik Errusia eta Iranera arte; baita Bhutan, India  Myanmar eta Yunnan ere, 

 Ekologia 
Espezie honetako loreak ia ez dira irekitzen, autogamak baitira (autopolinizazioa). Antesia baino lehen, lorea irekitzen da, antera irekitzen da eta polinioak zuzenean gainazal estigmatikoaren gainean uzten dira. Ondoren, hodi polinikoak hasten dira. Polinizazio modu horri esker, heleborina zuria itzal sakoneko eremuetan hazten da, polinizatzaileak ia existitzen ez diren lekuetan.

Cephalanthera  asknium generalista mikorrizikoa dela adierazi da.

2017ko ikerketa batek agerian utzi zuen Italian elkarte mikorrizikoak eratzen direla honako hauekin: Agaricomycetes, Ascomycota, Cadaphora luteo-olivacea, Cenococcum geophilum, Ceratobasidium (C. cornigerum barne), Cryptococcus carnescens, Exophiala salmonis, Hymenogastraceae (Hymenogaser cytrinus eta H. bulliardii barne), Pezizomycetes, Sebacina sp. eta Tetracladium furcatum. 

Iradoki da baso batean orkidea espezie hori egoteak adierazten duela han trufa jangarriak aurki daitezkeela, baina hori ez da beti gertatzen.

 Kontserbazioa 
Mundu osoan, espezie horren kontserbazioa-egoera kaltebera da. Erresuma batuan, espezie hau ugaria da, baina gainbeheran dago, eta batez ere Ingalaterrako hegoaldeko espezie bat da

 Etimologia 
Cephalanthera grekotik dator “buruaren loraketa” esan nahi du, eta anteren kokapenari erreferentzia egiten diotela uste da.

Damasonium epiteto espezifikoa greko zaharretik dator eta “kendu/gutxitu” esan nahi du, ziurrenik landarearen erabilera sendagarriari erreferentzia eginez.

“Helleborine” esan daiteke oreinek orkidea elikagai gisa erabiltzen dutela (kontserbatzaile askok ikusi dute helleborine orkideak oreinen bazka direla.  Bestela, landareak heleboroen antzekoak direla adieraz dezakete (Ranunculaceae familiako espezie talde bat). “Hellebore” grekotik dator, “alk” eta “bora”, “garagardi” eta “piztien elikagai” bezala itzultzen dena.

 Galeria 

 Erreferentziak 

 Literatura 
 Claessens, J. & J. Kleynen: La flor de la orquídea europea: forma y función, 2011. ISBN 978-90-9025556-9.
 Medios relacionados con la Heleborina Blanca (Cephalanthera damasonium) en Wikimedia Commons.
 Datos relacionados con la Heleborina Blanca (Cephalanthera damasonium).

 Kanpo estekak 

Kategoria:Orchidaceae
Kategoria:Europako flora