Mary Parminter

Mary Parminter (Barnstaple, 1767ko martxoaren 17a - Exmouth, 1849ko abenduaren 18a) ingeles arkitektoa izan zen eta Jane Parminter lehengusinarekin batera A La Ronde jauregia eraiki zuen, ondare historiko ingeles bihurtu zena.

 Biografia 
Mary Parminter Barnstaple-n jaio zen, Devon konderrian, 1767an. Aita Richard Parminter of Broadgate (1736 -1779) izan zuen, ama, berriz, Mary (Polly) Walronden (1746 -1765). Ez da bere haurtzaroaz datu handirik ezagutzen, salbu eta 12 urterekin, umezurtz geratu zenean, bere lehengusina Jane Parminterrek adoptatu zuela. 

1784an, Janek, bere ahizpa Elizabeth Parminter (1756-1790), bere lehengusina Mary eta laugarren lagun batekin ontziratzea erabaki zuen, ziurrenik Mss. Colville, Europako tour batean, ohiko jarduera zen garai hartako goi-klaseko gizonentzat, baina ez ordea emakumeentzat (ikus Grand Tour).  Bidaiak ia zazpi urte iraun zuen, 1791. urtera arte. Lehen sei asteetan Dijonera (Frantzia) joan ziren, Jane Parminterren bidaia-egunkariaren zatiak gordetzen baitira eta bertatik jakin daiteke datu hori. Dijonerako bidean, Versalles eta Paris bisitatu zituzten, eta XVIII. mendearen amaieran Versalles eta Tuilerieseko lorategiek zuten edertasuna ikusi ahal izan zuten, baita iraultza aurreko garaian ospe handia zuten beste espazio batzuk ere, hiriko jauregiak edo Elbarriak kasu. Segur aski, Suitza, Italia eta Alemania izan zituen hurrengo jomugak. Bidaia guztia Janek berak finantzatu zuen. Bidaia horretatik, bai Maryk bai haren lehengusina Jane Parminterrek arte plastikoen teknikei -grabatuak, gouache- eta arkitekturari eta diseinuari buruzko ezagutzak jaso zituzten, eta, horri esker, Devonen zuten etxearen lanak eure gain hartu zituzten.

1796an, Parminter lehengusinek, elkarrekin, aurrez moldatutako ezkontzak egiteari uko egin ziotenek, Janek aitarengandik jasotako herentzia erabiltzea erabaki zuten, biak bakarrik bizitzeko etxe bat eraikitzeko, Elizabeth Parminter 1791n hil baitzen.

 Lanak 

 La Ronde 
A La Ronde hamasei aldeko etxea da, Exmouth-en, Devon-en, 1796 eta 1799 urteen artean eraikia. Bere diseinua Ravenako (Italia) San Vitale basilika oktogonalaren eredutik sortu zen, Parminter lehengusinek Italian ezagutu zutena. A La Ronde kanpoaldera bolumen hexadekagonala duen eraikina da, altuera bikoitzekoa, eta bere barrualdea erdiko espazio oktogonal baten inguruan antolatzen da. Hortik aurrera, altuera txikiagoko hainbat espazio gainezka egin eta elkarrekin lotzen dira. Espazio bakoitzak kanpoaldera ematen duten bistak ditu, alde bakoitzaren ertzean zentratutako diamante formako leihoen bidez, barrualdera ahalik eta argi gehien sartzea ahalbidetzeko. Parminter-en logelak ekialdera orientatzen ziren; hala, eguna aurrera zihoan heinean, mendebalderantz mugitzen ziren espazio konektatuen bidez, argi naturalari, etxearen diseinuaren ideia nagusietako bati, etekin handiagoa ateratzeko.

Mary eta Jane Parminter-en lana XVIII. mendearen amaierako britainiar arkitekturaren erakusgarri handia da, lorategi ingeles batez inguratutako landetxeetatik hurbil dagoena, arkitektura eta paisajismoa uztartuz. Hori argi ikusten da A la Ronde inguratzen duen lorategian. Lorategi hori ere Parminter-ek diseinatu zuten eraikina 1799an amaitu zenean. Lorategi handia zuhaitzez inguratuta dago, eta, ondorioz, hogei hektareek belardi baten itxura dute lorategi batena baino gehiago. Horrenbestez, lorategia “pintoresko” terminoarekin deskriba daiteke, zeinak garrantzi artistiko eta estilistiko handia hartu baitzuen hemezortzigarren mendeko lorezaintza ingelesarentzat. Lorategiak lurretik zeuden bistak edertzea ahalbidetu zuen, hau da, Haldon muinoak eta Exe ibaia.

Mary Parminter bere testamentuan erabakita eta lotura utzi zuen. A La Ronde osorik mantendu behar zela eta familiako emakume ezkongabeen artean eskualdatu behar zela, emakumearen askatasuna ospatzeko legatu gisa. Horretarako, sei emakumeko zerrenda bat utzi zuen sekuentzia espezifiko batean, eta ezkonduz gero, jada ezin zutela heredatu. Hala ere, senideetako batek, Stella Reichel-ek, A La Ronde saldu zion 1886an bere nebari, Oswald Reichel Apaizari, bere bizitza osoan etxearen jabe izan zen gizon bakarrari, eta etxebizitzan aldaketak egin zituen bakarrari.

1991n, National Trust-ek erosi eta ireki zuen etxea. Erakunde kontserbazionista britainiar bat da National Trust, interes kolektiboko monumentuak eta tokiak kontserbatzeko eta haiei balioa emateko sortu zena.

 Ikuspuntua 
Ondoren, gertuko kapera txiki bat eraikitzea erabaki zuten –eguraldi txarreko egunetan hirira jaisteak zekarren zailtasunaren ondorioz–. Jane 1811ko azaroan hil zen, hura amaitu eta gurtzarako sagaratu baino lehentxeago. National Trustek kapera horri buruz egin duen azterketa eta analisia da Parminter lehengusinek interes handia zutela juduak kristautasunera bihur zitezen. Beraz, espazio horretan lehentasuna emango zitzaien bihurtutako emakume haiei. Hortik dator izenaren jatorria, “Point in View” (ikuspuntua), biek espazio honetan jarri zuten ikuspegia edo helburua baitzen.

Orduan, Mary ongintzazko erakunde bat ezartzeko amaitzeaz eta gestioez arduratu zen –kapilau egoiliar bat kaperan gurtza burutzeko eta lau karitate-etxe emakume behartsuak hartzeko–, baita baliabiderik gabeko tokiko sei neskarentzako eskola txiki bat ere.

 Ikus, gainera 

 Emakumeak arkitekturan
 Jane Parminter

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Britainiarrak
Kategoria:Erresuma Batuko arkitektoak
Kategoria:Emakume arkitektoak