Erromatar golde

Erromatar goldea historiaurreko garaietatik erabilitako nekazaritza-tresna garrantzitsua da.

Erromatar goldea erromatarren garaitik gaur egun arte lurra lantzeko erabili izan den animalia-indarrez tiratutako tresnari esaten zaio. XX. mendearen erdialdean, lor-abereen ordez makinak jarri ziren, eta, oro har, makinak erabiltzea errentagarria ez zen laborantza-lurrak bertan behera utzi ziren.

Normandiar goldeak, burdinazkoak eta gurpildunak, golde lerragarria edo erromatarra ordezkatu zuen. Golde horri esker, ildo sakonagoak egin zitezkeen, lurra hobeto aireztatuz eta hezetasun-atxikipena hobetuz.

 Deskribapen tekniko konparatiboa 
Erromatar goldea erabili ohi zen lur mediterraneo edo erdi-lehorreko eremuetan, lurra 10 cm-ko sakoneran lantzeko. Aldiz, goldea agertu zen klima ozeanikoko lurzoruak ustiatzeko, hezetasunak eta sastrakak arazo gaindiezinak sor zitzaketenez, eta simaurra lurperatzeko. Goldeak 15 eta 30 cm bitarteko sakonera har dezake.

Golde baten funtsezko elementuak, gutxi gorabehera, erromatar nabarrarenak bezalakoak dira: habea, nabarra eta eskulekua edo giderra. Alabaina, beste pieza batzuk gehitu zirenean aldaketa handiak eragin zituen: lehenik, aurrealdea, neurri desberdineko gurpilekin, goldaketak lanean zehar bere egonkortasunari eusteko (gurpil bat landu gabeko lurraren gainetik pasatzen da, bestea aurrez trazatutako ildoaren hondotik); eta aurrealderik ez ez badu, goldeak norabidea erregulatzeko gailu bat izan dezake, nabarrak zabalera lan egin dezan. Hortza ―erromatar nabarrak ez zuen beste elementu berri bat― burdinazko ganibet bat da, lur mokorra ebakitzeko erabiltzen dena, nabarrak altxa dezan eta belarriak albo batera iraul dezan. Goldea askoz astunagoa da erromatar nabarra baino, eta bi eskuleku edo gider behar ditu nekazariak hobeto gida dezan. Habean edo golde etxean finkatzen dira lan pieza guztiak. Nabarra eta belarria bata bestearen atzean daude. Batzuetan, pieza bakar bat osatzen dute, habearen albo batera loturik dagoena; izan ere, goldaketa disimetrian oinarritzen baita.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Goldeak
Kategoria:Abereek tiraturiko tresnak