Emozioei deia

Emozioei deia edo argumentum ad passion (gauza bera esan nahi du latinez) gizarte psikologian lantzen den falazia informal bat da.

Hartzailearen emozioak manipulatzea ezaugarri du, argumentu bat irabazteko, batez ere frogarik ez dagoenean. Hau da, emoziorako deiak informazioaren hartzailearengan beldurra, errukia edo poza bezalako sentimenduak eragiteko diseinatuta daude, azken helburua zenbait adierazpen egiazkoak edo faltsuak direla konbentzitzea delarik. Hortaz, apelazio mota horrek argumentuaren egitateetatik distraitzen du hartzailea.

Falazia bat kontsideratzen da soilik sortarazi nahi diren emozioak garrantzirik gabekoak direnean ondorioaren egia ebaluatzeko, eta premisa edo informazio garrantzitsuen analisi arrazionaletik distraitzeko balio dutenean. Hainbat falazia logiko biltzen ditu, ondorioetara jotzearena, beldurrera jotzearena, errukira jotzearena, erridikulura jotzearena, gorrotora jotzearena eta ilusiozko pentsamendura jotzearena besteak beste.

 Filosofiatik egindako ekarpenak 
Emozioek judizioan eragiteko duten ahalmena garai klasikotik ezagutu da. Aristotelesek, bere Erretorika tratatuan, oratoriaren gaitasunaz ohartarazten digu:"Hizlariak entzuleak konbentzitzen ditu bere hitzaldiak hunkitzen dituenean, ematen ditugun iritziak ez baitira berdinak poztasun edo tristura, maitasun edo gorrotoaren eraginpean gaudenean".Aristoteles ohartu zen emozioek sinesmenak sor edo alda ditzaketela, baita sinesmen baten intentsitatea indartu edo ahuldu ere. Senekak, antzera, ohartarazi zuen:"Arrazoimena bera, zeinari boterearen agintea eman zaion, maisu izaten jarraitzen du pasioetatik aparte mantentzen den bitartean".Mende batzuk geroago, Blaise Pascal zientzialari eta filosofo frantziarrak idatzi zuen:"Jendea [...] bere sinesmenetara iristen da ez ebidentzietan oinarrituta, erakargarritzat jotzen duenaren arabera baizik.".Baruch Spinozak emozioak "gogoa beste gauza bat pentsatzera makurtzeko" indar gisa definitu zituen. George Campbell XVIII. mendeko filosofo eskoziarrak argudiatu zuen emozioak arrazoiaren aliatuak zirela eta ezagutza barneratzea errazten zutela. Hala ere, emozioaren malgugarritasunaz eta sugestio arriskuaz ohartarazi zuen:"Emozioak ez dira arrazoimenaren ordezkoak, ezta etsaiak ere, haien zerbitzariak dira, eta horien bidez sartzen da egia bihotzean, eta haien onarpena lortzen da. Zerbitzari gisa, arrazoiz mozorrotutako sofistizitateak lilura ditzake eta, batzuetan, faltsutasuna sartzeko erabil daitezke, jakin gabe ".George Campbell, 1776, cited by James Price Dillar and Anneloes Meijnders in "Persuasion and the Structure of Affect", The Persuasion Handbook, Sage Publishing, p. 309.

 Teoria modernoak 

 Gizarte psikologian 
Gizarte-psikologiaren teoria batek iradokitzen du giza-jarrerek hiru osagai dituztela: afektua, kognizioa eta jokabidea.Teoria hau "hiruko teoria" bezala ezagutzen da. Teoriaren laburpen baterako eta bere garatzaileen zerrenda baterako, ikus, adibidez, Leandre Fabrigar, Tara MacDonald eta Duane Wegener, "The Structure of Attitudes" in Dolores Albarracin et al., The Handbook of Attitudes, Lawrence Erlbaum Associates, Publishers, 2005, p. 82.

Lehenak, afektuak, objektuari lotutako sentimendu positiboak eta negatiboak deskribatzen ditu. Bigarrena, dimentsio kognitiboa, jarrera-objektu bati buruzko sinesmenei dagokie. Azkenak, jokabideak, objektu horri buruzko erantzunak eta ekintzak deskribatzen ditu. Teoriko modernoek argudiatu dutenez, jarrera bat ez datza elementu horietan modu isolatuan, baizik eta horietatik eratorritako ebaluazio-laburpen bat da.Leandre Fabrigar, Tara MacDonald eta Duane Wegener, "The Structure of Attitudes" in Dolores Albarracin et al., The Handbook of Attitudes, Lawrence Erlbaum Associates, Publishers, 2005, p. 82., citing Cacioppo et al., 1989; Crites, Fabrigar & Petty, 1994; Zanna & Rempel, 1988

 Zientzia politikoetan 
George Marcus zientzialari politikoak bi sistema mental identifikatzen ditu, eta horien bidez arrazoimenak eta emozioak estimulu politikoen kudeaketan eta prozesamenduan elkarreragiten dutela proposatzen du. Lehenengo sistemak, xedapen-sistemak, informazio politikoa automatikoki prozesatzeko aukera ematen du. Bigarren sistemak, zaintzakoak, ingurunea eskaneatzen du mehatxu bila, eta, bat detektatzean, alerta egoera aktibatzen du. Marcusek argudiatzen duenez, "inplikazio emozionalak erabaki politiko gogoetatsuagoak hartzera bultzatzen ditu pertsonak, grinarik gabe jarraitzen dutenak baino".George Marcus, Russell Neuman and Michael Mackuen, Affective Intelligence and Political Judgment, University of Chicago Press, 2000, p. 9.

 Ikerketa 
Oraindik ere gutxi garatutako ikerketa-gaia bada ere, zenbait adituk frogatu dute mezu persuatzaile baten inguruan emozioak manipulatzeak eragina duela mezu horren eraginkortasunean. Frogatu da, adibidez, jendeak euren sinismenak bere emozioetara egokitzeko joera duela, sentimenduak ebidentzia gisa tratatzen baitira, eta horiek sinesmenekin bat datozenean, haien balidazio gisa hartzen direla."Feeling is believing: Some affective influences on belief", Gerald L. Clore eta Karen Gasper in Emotions and Beliefs, N. Frijda, A. Manstead and S. Bem, ed., Cambridge University Press, 2000, pp. 25, 26

Beste ikerketa batzuek erakusten dutenez, "estimulu emozionalek eragina izan dezakete epaiketan, pertsona zerbait ikusi edo sentitu izanaz jabetu gabe" (adib., Bargh, 1997; Murphy & Zajonc, 1993). Izan ere, "azken ikerketek baieztatu dutenez, afektibitateak rol orokorra du jarrera-aldaketan, dela komunikazio konbentzitzailearen ondorioz, dela disonantzia kognitiboko prozesuen ondorioz" (Petty et al., 2001). 
Petty eta Cacioppo psikologoek aurkitu zuten bi modu daudela pertsuasio-mezuak prozesatzeko. Alde batetik, mezuaren edukia eta kalitatea nabarmentzea (prozesamendu zentrala) edo, bestetik, haren ordez kanpoko pistak nabarmentzea (mezuaren iturria, esaterako) eta edukia ezestea (prozesamendu periferikoa)."Parte-hartzaileek bide zentrala/sistematikoa erabiltzen dutenean mezuaren edukiari erantzuteko, gehiago konbentzitzen dituzte argudio sendoek eta gutxiago argudio ahulek. Hala ere, argumentuaren indarrak garrantzi gutxiago du periferiako bidea aukeratzen denean. Kasu horretan, beste faktore "periferiko" batzuk, hala nola mezuaren iturriaren sinesgarritasuna edo komunikatzailearen asmoa, garrantzitsuak bihurtzen dira konbentzitzeko prozesuan "."The Influence of Affect on Attitude, Gerald Clore and Simone Schnall, in Dolores Albarracin et al., The Handbook of Attitudes, Lawrence Erlbaum Associates, Publishers, 2005, pp. 465–471Pettyk eta Cacioppok iradokitzen dute afektibitate negatiboak prozesamendu zentral handiagoa izan beharko lukeela, eta afektibitate positiboak prozesamendu periferikoagoa. Hau da, "gogo-aldarte positiboetan, pertsonak argudio indartsu eta ahulek konbentzitzen dituzte, eta gogo-aldarte tristeetan, berriz, pertsonak argudio indartsuek bakarrik konbentzitzen dituzte eta ahulak baztertzen dituzte" Beste era batera esanda, gogo-aldarte positiboek argudioen onarpen erraza sustatzen dute, eta gogo-aldarte negatiboek, berriz, datu esanguratsuek eragindako sinesmen-aldaketa sustatzen dute.Klaus Fiedler and Herbert Bless, "The formation of beliefs at the interface of affective and cognitive processes," in Emotions and Beliefs, N. Frijda, A. Manstead and S. Bem, ed., Cambridge University Press, 2000, p. 165

 Emozioaren eragina pertsuasioan 

 Emozio desatseginak 

 Beldurra eta antsietatea 
Emozioen paperaz pertsuasioan hitz egitean, sakon aztertutako emozio bakarra beldurra da. Ondorioztatu da beldurrak  "errutinarekin haustera eta kanpoko munduari arreta handia eskaintzera" behartzen duela jendea. Gainera, agerian geratu da beldurrak konpromiso politikoa sustatzen duela:"pertsonek joera handiagoa dute eremu politikoan parte hartzeko, hautagaiekiko beldur direnean. Eskura dauden aukera politikoei buruzko kezkak ingurune politikoari arreta gehiago eskaintzera eramaten ditu pertsonak. [...] Pertsonek gehiago ikasten dute hautagaiei buruz (hau da, ezagutza berriak eta zehatzak bereganatzen dituzte) beldur direnean, baina ez egoera politikoa menderatzen duten hautagaiekin ados daudenean ". George Marcus, Russell Neuman eta Michael Mackuen, Affective Intelligence and Political Judgment, University of Chicago Press, 2000, p. 128.Oro har, "beldurra jarrera-aldaketarekin zein portaera-aldaketarekin lotuta dago".Robin L. Nabi, "Discrete Emotions and Persuasion," in "Persuasion and the Structure of Affect", The Persuasion Handbook, Sage Publishing, p. 292. Hala ere, "lau aldagaik elkarreragin dezakete beldurra eragiten duen mezu baten prozesamenduaren sakontasunean eragiteko:

 Beldur mota (kronikoa vs. akutua).
 Informazio lasaigarria duen mezu baten itxaropena.
 Sustatutako portaera mota ( adibidez, gaixotasunen detekzioa vs. osasunaren sustapena).
 Gaiarekiko familiartasuna."

 Errua eta haserrea 
Errua, haserrea, tristura eta nahigabea bezalako emozioek ere eragina izan dezakete pertsuasioan, nahiz eta haien azterketa ez den hain zehatza izan.

Erruak, adibidez, konbentzitzea bultza dezake neurrian gogora ekarriz gero, baina gehiegikeriak haserrea eragin dezake eta pertsuasioa oztopatu. Haserreak gai politiko eta sozialetan jarrera aldaketarekin korrelazioa duela frogatu du. Robin L. Nabi, "Discrete Emotions and Persuasion," in "Persuasion and the Structure of Affect", The Persuasion Handbook, Sage Publishing, p. 293.

 Emozio atseginak 

 Enpatia eta gupida 
Oraintsuko ikerketek errukiaren papera babesten dute judizio moralaren alborapenean. Judizio moralaren eta kezka enpatikoaren artean erlazio esanguratsua aurkitu da, bereziki sufrimendu egoeran dauden pertsonen aurrean berotasun eta gupida erantzunean.

 Itxaropena 
Funtsezko faktorea da motibazioan eta besteak hautemateko moduan, ekintza sustatu baitezake kontrako egoerei erantzuteko.

 Adibideak 

 "Pentsatu haurrengan": Argudio hori politikan erabili izan da urte askotan, masak konbentzitzeko. Haurren etorkizunera jotzea da. "Haurrengatik da" ere asko erabiltzen da.

 "Reductio ad Hitlerum": Aurkariari nazia izatea leporatzean zaio, justifikaziorik gabe, iritzi publikoak nazismoaren, holokaustoaren eta Alemania naziaren irudiak aurkariari eragiten dizkien sentimendu berberak gaindi ditzan. Jakina, salaketa antzeko jarreretan oinarritzen bada, analogia litzateke, eta ez salaketa bidegabea.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Propaganda teknikak
Kategoria:Emozioari deiak