Nohra Puyana de Pastrana

Nohra Puyana de Pastrana (ezkongabetan, Puyana Bickenbach; Medellin, 1955eko maiatzaren 29a) kolonbiar kazetari eta politikaria da.

Kolonbiako lehen dama izan zen 1998 eta 2002 urteen artean, bere senarra, Andres Pastrana Arango, Errepublikako Presidente aukeratu ondoren, eta Bogotako lehen dama, 1988 eta 1990 urteen artean, hau ere bere senarra Bogotako alkate aukeratu izanari esker.

 Bizitza 
Nohra Puyana Bickenbach, Eduardo Puyana santanderear garagardogilearen eta Alícia Bickenbach Plata  alemaniar jatorriko bogotarraren alaba zaharrena izan zen. Bere jaiotzaren ondoren, Puyana Bickenbach familia Bogota hirian kokatu zen, non Nohra hazi eta bere neba-arrebak jaio ziren.

Nohrak Marymount ikastetxean egin zituen ikasketak, Mariaren Bihotz Sakratuko mojek administratuta, eta, horregatik, katoliko elizkoia dela dio. Geroago, kazetaritza eta merkatari ikasketak egin zituen Parisko École Française des Attachés de Presse-n. Hiri horretan, Unescoren prentsa-zerbitzuan, Elle aldizkarian, Christian Diorren prentsa-bulegoan eta Canneseko Prét-à-Porter erakundean aritu zen.

1978an, Palomo Linaresen zezenketa batean, Cartagenan, Juan Manuel Santosek gonbidatuta, Andrés Pastrana ezagutu zuen. Hiru urte geroago, harexekin ezkondu zen, eta hiru seme-alaba izan zituzten.

 Ibilbide politikoa 
1987an bere senarrak Bogotako Alkatetzarako hautagaitza aurkeztu zuen, eta horretarako Nohra kanpainarako ekintzaile garrantzitsua bihurtu zen. 

1988ko urtarrilean, kanpaina betean, Andres Pastrana bahitu zuten gizon armatuek, Pablo Escobar eta Medellingo Kartelaren agindupean. Nohrak kanpaina bere gain hartu zuen eta urte bereko urtarrilaren 25ean bere senarra askatu zuten arte jarraitu zuen. Pastranaren bahiketaren helburua Kolonbiako gobernuaren eta AEBren arteko estradizio ituna bertan behera uzteko presio gisa balio izatea zen.

Aske geratu ondoren, Pastranaren irudi publikoa hainbeste hazi zen, non 1988ko ekainaren 1etik 1990eko maiatzaren 31ra bitartean Bogotako Alkate Nagusi izateko hautatua izan baitzen.

 Bogotako lehen dama (1988-1990) 
1988tik 1990era, Bogotako lehen dama gisa, Nohrak hiriko haur, emakume eta babes gabeko zahartzaroari buruzko hainbat programa sustatu zituen. Programa horien artean, honako hauek nabarmentzen dira: Vacaciones recreativas eskola-atsedenaldietarako diseinatutakoak; Viva Bogotá, baliabide gutxiko familiei zuzendua, familien aisialdirako espazioa sortzeko.

Baliabide urriko haurrentzako zenbait elikadura-programa ere berreskuratu zituen, hala nola Vaso de leche (Baso bete esne) eta Mogolla (ogi mota bat), bere aitaginarreba Misael Pastranaren gobernu nazionalean sortu zena 70eko hamarkadan

 Pastranaren alkatetza ondokoa 
Senarrak 1990eko maiatzean utzi zuen hiriko gobernua, hainbat segurtasun-eragozpenen erdian, Medellingo Kartela hiriaren xede garrantzitsuen aurka oldartu zelako, eta ez zen ingurumen-arazoetatik salbu geratu, hala nola Caracas etorbidearen deforestaziotik eta hiriko zaborra biltzeko sistemaren pribatizaziotik.

1991n, bere senarra Kolonbiako biltzarkideetako bat izateko hautatu zuten, 1991ko Konstituzio zigortu ondoren (Misael aitaginarrebak ere parte hartu zuen elaborazioan), eta 1993an Pastranak bere kurulari (aulkiari) uko egin zion bere lehen presidentetzarako hautagaitza plazaratzeko.  

1994an, Nohra Puyana aisialdiko eta kiroleko gaietan kontzentratu zen, eta herrialdeko hainbat sektore marjinatutan kokatutako 29 parke berreskuratzea sustatu zuen, bere senarraren hauteskunde-kanpainan, faboritoa izan arren Ernesto Samper liberalaren aurka galdu zuen. Samper aukeratu ondoren, bere senarra gerra mediatiko batean murgildu zen, Samper bere kanpainan mafia kolonbiarrak finantzatu zuela erakusteko.  

Samperren gobernua ahulduta, bere senarrak bigarren hauteskunde kanpaina abiatu zuen, Horacio Serpa Samperren ministro ohiari aurre eginez eta 1998an garaituz.

 Nazioaren lehen dama (1998-2002) 
ezkerrera|thumb|256x256px|Andres Pastrana senarra 2001ean
Kolonbiako lehen dama gisa, oso paper garrantzitsua jokatu zuen herrialdeko haurren mesedetan, haurrentzako kirol espazioak sortzeko eta haurrentzako jantoki komunitarioak indartzeko borrokatuz.

1998an, lehen damaren kargua hartu zuenean, Familia Ongizaterako Institutu Kolonbiarreko zuzendaritza-batzordeko presidentea izan zen, eta Nutrir fundazioari lagundu zion bi urtetik gorako kolonbiarrentzako elikadura-gida bat sortzen. Gida horren helburua zen nutrizio-aldetik orekatua izango zen elikadura aukeratzea, nutrizio-gabeziak eta elikadurarekin lotutako gaixotasun kroniko ez-kutsakorrak prebenitzen laguntzeko.

1999an, Armeniako lurrikararen ondoren, Nohra Puyana de Pastrana kaltetuen beharrak konpontzeko batzorde humanitario baten burua izan zen, Guadalupeko Ama Birjinaren irudi bat ere tronuratu zuen, Mexikoko Gobernuaren opari gisa jaso zuena Armenia hirirako eta lurrikarak kaltetutako eskualde osorako. 1999ko martxoaren 12an Juan Carlos I.a Espainiako erregearen eskutik Isabel Katolikoaren Ordenaren gurutze handia jaso zuen.

Chinácota Norte de Santander udalerrian Nohra Puyana izeneko urbanizazioa dago, lehen damaren omenez, haren sustrai santanderearrak gogoratuz, auzo horretan interes sozialeko etxebizitzak eraiki baitziren.

Nohra Puyana de Pastrana behartsuenentzako ongintzako hainbat proiekturen buru izan zen, besteak beste, San Cayetano Egunsenti Berria Berreraikuntza Integralerako Proiektua ( Proyecto de Reconstrucción Integral San Cayetano un Nuevo Amanecer) eta Kolonbiako hainbat eskualdetan ludotekak irekitzea.

Gobernuko sektore sozialaren zati handi baten buru izan zen, baina ez zuen protagonismorik bilatu, ez zen eszenan lehiatu. Agian horrexegatik lortu zuen bere irudi publikoak bere senarraren kontrako bilakaera: Pastranak inkestetan behera egin zuen bitartean, Nohrak gora egin zuen, berak Kolonbiako enpresa pribatuarekin aliantzak egin baitzituen 60.000 eskola-gosari lortzeko.

 Pastrana-ren gobernu ondokoa 
2010eko abuztuaren 7an Nohra Puyana de Pastrana Juan Manuel Santos Calderon Kolonbiako presidente karguaz jabetzeko ekitaldian izan zen eta zortzi urte geroago Ivan Duque Marquez presidentearen karguaz jabetzeko ekitaldian izan zen.

 Familia 
Nohra Puyana Bickenbach senar-emazteen alaba zaharrena da. Bere aita Eduardo Puyana zen, Bucaramanga jatorriko industrialaria, Andina garagardotegiaren jabea, 1975ean Bavariari saldu ziotena. Eduardo Alícia Bickenbach Plata alemaniar jatorriko  kolonbiarrarekin ezkondu zen.

Era berean, Eduardo Rafael Puyana musikari eta politikari kolonbiarraren lehengusua zen. Rafael eta Eduardoren birraitona David Puyana Figueroa zen, Kolonbian kafea lantzen aitzindaria. Gainera, Banco Santander, Santandereana de Vapores konpainiaren fundazioan eta kina, kakaoa eta tabakoaren esportazioen parte hartu zuen.

Eduardo 1991n bahitu zuten estortsio helburuekin. Eduardo Puyana Rodriguezen gorpua Samana Caldas udalerrian aurkitu zuten. Bere heriotzari buruzko eztabaidak adierazten duenez, bertsio ofiziala Enrique Pardo Hasche izeneko gizon bat, Pastrana familiarekin eta narkotrafikatzailearekin (gertakariengatik kondenatua izan zena) zerikusia zuela, hilketaren erantzulea zela esan arren, bertsio ezberdinak izan ziren, adibidez, delitua Medellingo Kartelak egin zuela.

 Ezkontza 
1981eko martxoaren 20an Nohra Andres Pastranarekin ezkondu zen, Cartagenako San Pedro Claver elizan. Andres 1970 eta 1974 artean Misael Pastrana Borrero politikari kontserbadore eta Kolonbiako presidentearen eta Maria Cristina Arango emaztearen semea da. Ama Carlos Arango Velez politikari liberalaren alaba zen.

Bere koinatuetako bat Juan Carlos Pastrana kazetaria da. Cayetana Valenciarekin ezkonduta dago, Paloma Valencia kongresistaren ahizparekin. Valentzia ahizpak Guillermo Leon Valencia Kolonbiako presidente ohiaren eta Mario Laserna Pinzon Andeetako Unibertsitateko sortzaile eta kazetari eta politikari kolonbiarraren bilobak dira.

Pastrana Puyana bikoteak hiru seme-alaba izan zituen: Santiago, Laura eta Valentina. Puyana de Pastranak betidanik baloratu izan du familiaren batasuna, eta bere alaba Valentina oso une zailean iritsi zen berarentzat eta bere familiarentzat.

Santiago enpresari eta Alderdi Kontserbadoreko aktibista da 2013tik, eta Sabinna Nicholls Ospina aurkezle kolonbiarrarekin ezkonduta dago, Mariano Ospina Perez politikari kontserbadorearen birbiloba, Pastrana Puyana (Misael Pastrana) familiaren aitonaren lagun pertsonala. Bestalde, Laura Pastrana Ofir Josef Menahem Isarelgo enpresariarekin ezkonduta dago.

 Sariak eta aintzatespenak 

 1999an ,Juan Carlos I.a Espainiakoak  Isabel Katolikoaren Ordenaren gurutze handia jaso zuen.
 Chinácota Norte de Santander udalerrian Nohra Puyana izeneko urbanizazioa 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Guías Alimentarias para la población colombiana mayor de dos años
 Resolución por la cual Nohra Puyana de Pastrana recibe la Gran Cruz de la Orden de Isabel la Católica
 Abriéndole Trocha a la industrialización, David Puyana Figueroa

 200 años de amores

Kategoria:Medellindarrak
Kategoria:Kolonbiako politikariak
Kategoria:Kolonbiako kazetariak
Kategoria:Emakume politikariak
Kategoria:Lehen damak
Kategoria:Kolonbiako katolikoak