Cathalina Lynch Bourman

Cathalina Lynch Bourman (Vélez-Málaga, Malaga, 1746 – ibidem, 1824) irlandar jatorriko bankari malagarra izan zen.Finantza munduko emakume aitzindarietako bat XVIII. mendean. Sasoi hartan ez zegoen gaur egun ezagutzen dugun itxurako bankurik, mailegu-emaile partikularrak ziren eta.

 Bizitza 
Cathalina Lynch Bourman nobleziakoa zen eta gurasoak ere familia onekoak ziren. Ama, Paula Bourman, ingeles-irlandar jatorriko espainiarra zen. Aita Roberto Lynch, ostera, irlandarra zen. Cathalinak hilak baino ez zituela, ama hil zitzaion eta aitak hazi zuen. Amaren aldeko familia Malagan finkatutako familia ingeles-irlandarra zen, XV. mende hasieratik karguak izandakoak militar, eliza zein politika mailan. Osaba Pedro Bourman betiko errejidorea izan zen Malagan. Roberto Lynch aita, Irlandako protestantismotik ihesi eginda, komertzioan dirutza egitea lortu zuen. XVIII. mendeko erregistro fiskaletan diru gehien deklaratu zuen merkataria izan zen. Bestalde, Axarquíako ardogileei diru-maileguak ematen zizkien. 

 Lan ibilbidea 
Haurtzarotik, hainbat negoziotan parte hartu zuen aitarekin. Adin-nagusitasuna —sasoi hartan 25 urterekin— izan zuenean, aitarekin hainbat negozio lideratu zituen. Izan zuen prestakuntza eta formazioari esker, aita hil ostean, 29 urterekin, familiaren negozioaz arduratu zen. Ez zuen arazorik izan negozioarekin jarraitzeko, bezeroek zein aitaren bazkideek onartu egin baitzuten Cathalina negozio-emakume gisa. Hasieran inguruko ardogileei maileguak ematen hasi zen. Komertzio etxe batzuen bitartekari lanetan ere jardun zuen mahats pasa saltzeko orduan.

Lau urte geroago, 1779an Miguel Knaresbrough eta Nagle Santiagoko Ordenako zaldun irlandarrarekin ezkondu zen. Sasoi hartan emakume ezkongabeek (edo alargunek) ahalmena zuten negozioetan aritzeko, baina ezkonduek ez. Horregatik, senar-lizentzia behar izan zuen lanean jarraitu ahal izateko. 1790-1792 bitartean “Lynch y Compañía” izeneko merkataritza konpainia sortu zuen, bere aitaren bazkide zahar batekin batera: Juan Crooke. Konpainiaren zuzendaria izan zen. Konpainiak mahats pasa esportatzen zuen Amerika eta Ipar Europara, baita mahasti jabeei maileguak eman ere. Gainera mailegu horien ordainketa espezietan egitea onartzen zuen eta gero Indietan salduta etekin handia lortzen zuen.

1793an alargundu zenean, Malagako Capuchinos auzora joan zen. Lehen urtean motelago, baina hurrengo urtean, alargundu aurreko erritmoa hartu zuen. Notaritzako erregistroek esaten dute Vélez-Málagako mailegu-emaile handiena izan zela, gizonen gainetik. Zahartzarora arte jarraitu zuen lanean. Malagako emakume askoren mailegu-emailea izan zen, batez ere alargunena, mailegua eska zezaketen eta. Emakumeen mailegu sarea eratu zuen, non emakumeez fidatzen ziren. 

 Heriotza 
1824an hil zen patrimonio itzela utzita.

 Emakume bankariak 
Víctor M. Heredia Flores, Con nombre propio. Mujeres en la Historia de Málaga, Fundación Málaga, Málaga, 2023, 50. orrialdean zera aipatzen du: Emakume dirudunek landa- eta hiri-ondasunen errentamendutik zetozen errentak zituzten, eta badakigu batzuek kreditu-eragiketak egiten zituztela, eta, gainera, zentsu eta zin bidezko diru-sarrerak jasotzen zituztela. Monica Martinezek, halaber, notarioaren agirietatik abiatuta emakume mailegu-emaileen jarduteko modua aztertu du, eta egiaztatu du batez ere nekazaritza-kredituan aritzen zirela (mahatsondoaren lanetarako) eta ezkongabe, alargun edo bananduta zeudela. Bernarda Moreno, Geronima Criado, María Díaz, Francisca de Moya edo Catalina Schueman daniarra Malagan bizi ziren XVIII. mendearen lehen erdian eta esan daiteke maileguak ematetik bizi zirela edo diru-sarrera onak zituztela. Hala ere, guztien artean Cathalina Lynch Bourman irlandar jatorriko malagarra nabarmentzen da, oso aktiboa mende horren amaieran”.  

 Aintzatespenak 

 2024 kontakizun-lehiaketako lehen saria Cathalina Lynch Bourman: una banquera en la Málaga de los siglos XVIII y XIX'''  emakumeen eta ondarearen gaineko dibulgazio historikoaren lanarekin lortu zuen Elizabeth García Gilek, Mujeres para el Conversaciones y la Educación (MDE) elkarteak antolatutako "Descubre a las mujeres en la historia de tu lugar de veraneo''" (euskaraz: Ezagutu emakumeak zure uda-tokiaren historian)".

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Malagarrak
Kategoria:Espainiako bankariak
Kategoria:emakume bankariak
Kategoria:Emakume aitzindariak