Salome Arteaga

Salome Arteaga Uriarte  (Mañaria, Bizkaia, 1909ko apirilaren 9a – 1995) frankismoaren biktima izan zen, Emakume Abertzale Batzako kidea, kartzelaratua izan zena beste herrikide batzuekin batera, gerora Mañariko 13 Alabak deituriko andrazkoekin.

 Biografia 
Candida Uriarte Goiti eta Nicolas Arteaga Ozerinenalaba, Askoti Goikoa baserrikoa. 1937ko uztailaren 29an senide batzuen Ortuoste baserrian baba beltza batzen ziharduela, kalera joateko deia jaso zuen. Han kamioi bat zegoen eta hantxe jaso zuen kartzelaratua izango zen berria.

Mitinlari modura ibilitakoa zen eta Mañarian eman zuen baten behintzat miradore batetik berba eginez zuzendu zen herritarrei. Gasteizen egin behar zen mitin baterako ikurriña eramateko geratu zen Mañariko andre kuadrilla bat eta Salomek izan zuen berorren kargua. 28 urte zituen kartzelaratu zutenean, bi urteko alaba baten ama zela eta 5 hilabeteko haurdun zegoela. Mañarian egindako emakume sarekadan kamioneta baten sartuta eraman zuten.thumb|36ko gerran kartzelaratutako 13 emakumeen omenezko murala Mañariko pilotaleku ostean margotua

Abuztuaren 12an, Mañariko Elizateko udalbatza guztia batuta, Bilboko Instrukzio Militarreko 4. Epaitegiari luzatutako idatzian aipatzen dute Salome Arteaga eta zerrendatutako beste 9 andrazkok, EAJko kideak guztiak, “jokabide ona antzeman izan zaiela, bai alderdi moralean, bai erlijiosoan”.

Abuztuaren 12 horretan Bilbon burutu zen bere epaiketa militarra ere eta deklarazio dokumentuan jasotzen den bezala, Salomek aitortu zuen Emakume Abertzale Batzako kidea zela hiru urtez geroztik, zuzendaritza kargu barik. Gogoko zituela euskal nazionalistak eta haiei eman ziela botoa. Esan zuen ere ez zuela esku hartu eskuindar ideologiako pertsonen aurkako jazarpenetan gorri-separatistak agintean zeuden sasoian.

Larrinagako espetxean bi hilabetez preso izan ostean irailaren 29an libre laga zuten Maxima Arteaga, Irene Bizkarra, Julia Bizkarra, Clara Goiti eta Antolina Gorospe herrikideekin batera. Kontatzen zuenez kartzelan, besterik ezean, egunetan ur zikinak edaten egon ziren. Handik atera zuten egunean, kalean ipini eta agudo etxera!

 Aitortzak 

 2020an, Gerediaga Elkartearen ikerketa historikoaren emaitza bezala Atearen ostean, Mañariko 13 Alabak izenburuko dokumentala aurkeztu zen, “oroimena berreskuratzeko eta egindako kaltea konpontzeko” xedearekin Mañariko udalak  bultzatu eta Bideografikek ekoiztutakoa
 Jaioterriko plazan ikusgai dagoen erakusketa iraunkorreko protagonistetako bat da Salome Arteaga
 Mañariko pilotalekuaren ostean zuri-beltzezko mural bat dago ikusgai, Wallart arte estudioak margotutakoa Salome bera eta kartzelaratuak izan ziren gainontzeko 12 emakumeen omenez, guztien izen-abizenak jasoz.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Atearen ostean, Mañariko 13 Alabakdokumentala, Julen Orbegozok eta Carlos Iglesiasek zuzendua

Kategoria:Mañariarrak
Kategoria:Frankismoaren biktimak
Kategoria:Euskal Herriko frankismoak kartzelaratutakoak
Kategoria: Emakume Abertzale Batza
Kategoria: Hizlariak