Elisabeth Schiemann

Elisabeth Schiemann (Viljandi, Livoniako Gobernazioa, Errusiako Inperioa, 1881eko abuztuaren 15a - Mendebaldeko Berlin, 1972ko urtarrilaren 3a) germaniar genetikaria, laborantza-landareen ikertzailea eta Hirugarren Reicharen aurkako erresistentziako borrokalaria izan zen.

 Biografia 
Elisabeth Schiemann Viljandi-n jaio zen, Estonian; garai hartan, ordea, Errusiako Inperioko Livoniako Gobernazioaren zatia zen. Theodor Schiemann historialariaren alaba izan zen, eta 1887tik aurrera Berlinen bizi izan zen.

Alemanian unibertsitate ikasketak egin eta –hasieran muga estuetan izan arren– titulazio akademiko batekin jarduera profesional independentea egiteko aukera izan zuten lehen emakumeen belaunaldikoa izan zen.  

Parisen irakasleentzako mintegi batean izan zen, eta urte batzuetan geratu zen bertan hizkuntza ikasteko. Ondoren, nesken eskola batean irakasle aritu zen urte batzuetan. 1908tik aurrera Berlingo Unibertsitatean ikasi zuen, eta 1912an doktoretza lortu zuen bertan Aspergillus niger onddoaren mutazioei buruzko tesi batekin; bere gainbegiralea Erwin Baur izan zen.

 Ibilbide akademikoa 
1914tik 1931ra Berlingo Nekazaritza Unibertsitateko Genetika Institutuko laguntzaile izan zen, bertako zuzendaria Erwin Baur zela. 1924an, neguko eta udako garagar moten genetikari buruzko tesiarekin espezializatu zen. Nekazaritza Unibertsitatean irakasle (Privatdozentin) zela, hazien zientziari buruzko eta ugalketaren biologiari buruzko hitzaldiak eman zituen, nahiz eta bere benetako ikerketa-eremua laborantza-landareen historia izan.

1931tik 1934ra Schiemannek zientzialari bisitari lan egin zuen Berlin-Dahlemgo Institutu Botanikoan. Garai horretan, uzta-laborantzaren ikerketa arkeologikoan ibili zen. 1932an argitaratu zen bere Entstehung der Kulturplanzen (Laborantza-landareen jatorria) liburua, eta erreferentziazko lan bihurtu zen laborantza-landareen arloan, eta nazioarteko aitortza ekarri zion. 1943an bere ikerketa berriaren inguruko oinarrizko tratatu bat argitaratu zuen izen berarekin Ergebnisse der Biologie (Biologiaren emaitzak) aldizkarian. 1931n, Berlingo Unibertsitateko Filosofia Fakultatean irakasle izateko gaitu zen.

Nazionalsozialismoaren arraza-politika deritzonaren eta haren darwinismo sasi-zientifikoaren aurka, juduen jazarpenaren aurka eta sistema multipartidista abolitzearen aurka agertu zen. Horrek Erregimenarekin gatazkan jarri zuen. Salaketa baten ondoren eta bere irakasle postuari buruzko eztabaidaren ondoren, venia legendi delakoa erretiratu egin zioten 1940an.

1943an, Elisabeth Schiemannek Laborantzaren Historiarako sail autonomo baten zuzendaritza hartu zuen Viena-Tuttenhof-en sortu berria zen Kaiser-Wilhelm-Institut für Kulturpflanzenforschung-en (Kaiser Wilhelm Laborantza-Landareen Ikerketarako Institutua), baina bere saila Berlinen gelditu zen. 1946an katedra bat (garai hartako irakasle-eginkizun osoko katedra zena) jaso zuen berriz irekitako Berlingo Unibertsitatean. Han genetika eta laborantzaren historia irakatsi zituen 1949ra arte. Gerra Hotza zela eta, 1949an utzi behar izan zuen bere katedra. Ikerketa lana behin-behineko lokaletan jarraitu ahal izan zuen. 1948an, Laborantza-Landareen Historia Saila sortu berri zen Stiftung Deutsche Forschungshochschule-ra (Alemaniako Ikerketa-Unibertsitate Fundaziora) eraman zuten, Berlin-Dahlem-en gelditzen zen Kaiser-Wilhelm Institutuarekin batera. 1952tik 1956ra, Elisabeth Schiemannek sail hori Max Planck Elkartearen ikerketa-zentro independente gisa zuzentzen jarraitu zuen. 1956an erretiroa hartu ondoren, departamentua desegin egin zen.

 Nazismoaren aurkako erresistentzia 
Elisabeth Schiemann gogor eta erabakitasunez agertu zen nazien erregimenak jazarritakoen alde. Emakume sare bateko partaide izan zen; tartean zegoen erresistentziako borrokalari Elisabeth Schmitz. Honekin batera, Elisabeth Schiemannek eta bere ahizpa Gertrud Schiemann musikariak Berlin-Dahlem-eko Eliza Aitortzailean (die Bekennende Kirche) parte hartu zuten.

Apaizei eta ministroei gutun engaiatuak idatzi zizkien, sinposio zientifikoetan lankide juduen alde egin zuen eta klandestinitatean bizi zirenei lagundu (Valerie eta Andrea Wolffenstein ahizpei deportaziotik ihes egiten lagundu zien).

1938ko uztailean ihes egin zuen Lise Meitner fisikariarekin adiskidetasun estua izan zuen. Hainbat hamarkadatan gordetako korrespondentzia zabalak agerian uzten du hori. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, bien arteko gatazka egon zen, alemaniarren artean erregimen naziaren aurkako erresistentzia faltagatik eta nazien iraganari aurre egitearen garrantziagatik.

 Sariak eta aitorpenak 

 1945ean Merituaren Gurutzea jaso zuen, Alemaniako Errepublika Federalaren Merituaren ordenakoa.
 1945ean Frantziako Elkarte Botanikoko ohorezko kide bihurtu zen.
 1953an Max Planck Elkarteko kide zientifiko egin zuten.
 1956 Leopoldinako kidea.
 1959an, Leopoldinak Darwinen Plaka eman zion (18 zientzialariren artean emakume bakarra).
 1962an ohorezko doktoretza jaso zuen, Berlingo Unibertsitate Teknikoko nekazaritza fakultateak emana: ohore hori jaso zuen lehen emakumea.
 2003, Falkenberg-en (Berlin) kale bati haren izena eman zioten: Elisabeth-Schiemann-Strasse.
 2014, Yad Vashemek erakundeak "Righteous among the nations" tituluarekin ohoratu zuen.

 Heriotza 
Elisabeth Schiemann Berlinen hil zen 1972ko urtarrilaren 3an, eta Dahlem herriko hilerrian lurperatu zuten. 2018an Berlinen ohorezko hilobi izendatu zuten Schiemannen ehorzlekua. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Viljandiarrak
Kategoria:Genetikalariak
Kategoria:Berlinen hildakoak
Kategoria:Emakume genetikalariak