Abdallah Laroui

Abdallah Laroui (; Azemmour, Maroko, 1933ko azaroaren 7a) historialari eta unibertsitate irakasle marokoarra da. Arabiar munduari eta Marokori buruzko saiakera ugari idatzi ditu. Atzerriko Gaietarako Ministerioko kontseilaria izan da. Gaur egungo intelektual arabiar nagusietako bat da.

 Biografia 

 Prestakuntza eta irakaskuntza 
Abdallah Larouik Parisen egin zituen goi mailako ikasketak, Sorbonako Unibertsitateko Ikasketa Politikoen Institutuan. Honako titulu hauek ditu: «Parisko Ikasketa Politikoen Institutuko Diploma», «Historiako Lizentzia», «Estatuko Doktorea, Historia Atala» eta «Hizkuntza eta Arabiar Zibilizazioen adarreko Titulazioa».

1963an Historia eskolak ematen hasi zen Rabateko Mohammed V.a Unibertsitateko Letren Fakultatean. Casablancan bizi zen 1965eko martxoaren 23ko ikasle-matxinada gertatu zenean. Batzuen ustez, gertaera horrek ekarri zuen Marokoko Berunezko urteen aldia ezaugarritu zuen salbuespen-egoera. Ipar Afrikako Historiako irakasle agregatua ere izan da Kaliforniako Unibertsitatean (Los Angeles).

Marokoko nazionalismoaren gizarte- eta kultura-jatorriak (1830-1920) izeneko tesia argitaratu zuen 1975ean. Larouiren arabera, ezker marokoarrak ez zuen jakin Marokoren independentziaren ostean aurkeztu zitzaion konpromiso historikoa gauzatzen, eta bere militanteei “historiari eta soziologiari alergia sakona” izatea leporatzen die, horrek Marokoko gizartea behar bezala ulertzea eragozten zielako. Jarrera hori zela eta, ezkerra ez zen gai izan erregearen aurkako benetako oposizio gisa agertzeko, eta, haren ustez, horrek bultzatu zuen “nazionalismo marokoarraren jatorriei buruzko azterketa sakona” egitera, haren indarguneak eta ahulguneak agerian utzi ahal izateko. Aldi berean, mugimendu erreformista arabiarren azterketa konparatiboa ere egin zuen, ezkerraren bilakaera interpretatzeko.

Bere herrialdeko egoeraz atzerritarrekin hitz egitea ez zitzaiola gustatzen adierazi du. Marokoko politikarekin kritikoa bazen ere, kanpoko erasoak saihestu nahi zituen. Onartzen du: “Kontzesioren bat egin behar bazuen (…), hobe zuen [bere] herriarekin egitea”.

Hala ere, historiari, hezkuntzari eta kulturari buruzko hitzaldiak eta mahai-inguruak eman ditu Magreben, Ekialde Ertainean, Europan eta Ipar Amerikan. 1985ean Marokoko Errege Akademiako kide izatera pasa zen eta bost eleberriren egilea da. Larouiren idatziak ezagunak dira mundu arabiar osoan eta eztabaida zabala sortu dute.

 Jarduera politikoa 
Independentziaren lehen urteetatik politikan sartuta egon zen Laroui. Harreman ona zuen Mehdi Ben Barkarekin, Marokoko mugimendu nazionalistaren figura gakoetako batekin. Ezkerrarekin identifikatu izan da beti, baina aldi berean oso kritikoa izan da berarekin. “Herritar gehienak ordezkatzen zituztelako ilusioarekin bizitzea eta herrialdearen etorkizuna” aurpegiratzen zion, berez hala ez zenean.

Abdallah Ibrahimen gobernuan, Atzerri Gaietarako Ministerioko kide izan zen. Mohammed V.a erregeak 1960an Gobernuaren zuzendaritza pertsonalki hartu zuenean, Laroui Kairoko enbaxadara bidali zuten Kultura Kontseilari gisa. Sei hilabete zituela Marokora itzuli zen, eta bertan aurkeztu zen katedra izateko oposizioan. 1961ean Mohammed Cherkaoui Frantziako enbaxadorearekin batera joan zen, kultur kontseilari eta Marokok Unescon zuen ordezkari gisa. 1962ko uztailean enbaxada utzi eta handik gutxira hasi zen unibertsitatean eskolak ematen.

Ben Barka Frantzian egon zen bisitan, eta 1967ko gerran arabiarrek Israelen aurka galdu zutenean, Larouik desengainua izan zuen Marokoko politikarekiko, eta handik urruntzea erabaki zuen. Urte horretan bertan, AEBetara emigratu zuen. Desengainua konpentsatzeko, iraganean, historian, babestu zen. Bi urteren ostean, Marokora itzuli zen.

70eko hamarkadan, Hassan II.a erregearen politikan norabide aldaketa gertatu zen, giro irekiagoa ahalbidetu zuena. Hamarkada horretan, Mendebaldeko Sahararen auzia Marokoren politikaren lehen planora pasa zen eta Laroui saharar lurraldearen marokoartasunaren alde agertu zen. Martxa Berdean parte hartu zuen kazetari gisa eta bere artikuluak, geroago liburu moduan konpilatuak izango zirenak, Lamalif aldizkarian argitaratu zituzten. Sahararekiko bere jarrerak bere sentimendu nazionalistari erantzuten zion, baina beldur zen Makhzenak erregimenaren aldekotzat hartuko ote zuen. Horregatik erabaki zuen 1977ko hauteskundeetara HIBS alderdi ezkertiarraren hautagai gisa aurkeztea, Casablancako barruti legegilean.

80ko hamarkadaren hasieran, Hassan II.ak laguntza eskatu zion Atzerriko Gaietarako Ministerioko Kontseilari gisa. Erregeak Libiarekin itun bat sinatu zuen, eta horrek zalaparta sortu zuen AEBetan eta Europan. Larouiren misioa Europako buruzagi ezberdinei bisita egitea zen, haiek ekimena gaitzetsi ez zezaten. Gadafi ere bisitatu zuen, Libiako presidentea, birritan, eta orduko printze oinordekoaren, Mohammed VI.aren, segizioko kide izan zen bitan: Omanera egindako bisita batean, Qabus sultanaren hamargarren urteurrena zela eta, eta Zaireko biziarteko presidente Mobutu jeneralaren inbestiduran. 1991n, Laroui Lisboara eta Parisera joan zen Frantziako arduradun politikoekin elkartzera, Frantziarekin pizten ari zen krisia baretzeko asmoz. Krisi hori Gilles Perraulten Gure lagun Erregea liburuaren argitalpenaren ondorioz lehertu zen, non Hassan II.aren erregealdian Giza Eskubideen urraketa salatzen zen. Larouiren beste kargu politiko bat Giza Eskubideen Kontseilu Aholku-emaileko kide gisa izan zen, erregeari gai honen inguruko aholkuak emateko ardura zuen erakundea, hain zuzen ere, 1990ean sortu zena.

1979an Espainia bisitatu zuen eta Mediterraneoko Bakeari buruzko solasaldi batean parte hartu zuen. Ondoren, 1991n egindako Madrilgo Bake Konferentzian izan zen behatzaile gisa. 2000. urtean Kataluniako Generalitateak ematen duen Kataluniako Nazioarteko Sariaren irabazlea izan zen. Beste ekarpen batzuen artean, Espainiak Magrebekin zuen harremana argitzeko eta bultzatzeko bere obraren garrantziagatik saritu zuten, baita bere obraren aberastasun eta zorroztasun metodologikoagatik ere.

 Pentsamendua 
Bere idatzietan, soziologo, historialari, filosofo edo antropologo gisa agertzen da Laroui. Diziplinarteko ezagutzagatik nabarmentzen da eta intelektual arabiar eta mendebaldarren lanak aztertu ditu, besteak beste, Ibn Jaldún, Makiavelo, Montesquieu eta Marxenak. Kolektibitateaz, prozesu kolektiboez arduratzen da, nahiz eta literaturaz ere baliatzen den, norbanakoaren errealitatea ezagutzeko.

 Arabiarren krisi kulturala 
Idazleak garrantzi handia ematen dio historiari eta metodo historizistari. Historiari jaramonik ez egiteak erreala ikustea eragozten duela dio, eta horrek menpekotasuna sustatzen duela maila politikoan. Diziplina hori kontuan hartu gabe, ezin da teoria sendo bat osatu berak arabiarren “atzerapen kultural eta historikoa” bezala izendatzen duenari buruz. Oso kezkatuta dago metodologiarekin, benetako teoria bat sortzeko modu bakarra dela uste baitu.

Arabiar intelektualen krisia liburuan, Larouik marxismoa proposatzen du atzerapen hori gainditzeko metodorik onena bezala. Marxen irakurketa historizista baten bidez, bere azterketa historiko eta ekonomikoak egitera eraman zuten inguruabarrak berrikusiz eta planteatu zituen aukera politikoak kontuan hartuz, ekintzara pasatzeko eta desfasea zuzentzeko tresnak aurkituko ziren. Marxismo historizista hau “bizitako errealitate guztia atzeman eta (…) horren gainean jarduteko gai den bakarra” bezala aurkezten du. Ikuspegi historizista eta arrazional batek arabiarrek historian zehar aurkitutako oztopoak eta atzerapen kulturalaren benetako arrazoiak argitzea ahalbidetzen du. Denborak aurrera egin ahala, Larouiren pentsamendu marxista aldatuz joan da, pentsamendu “modernista” baterantz.

 Intelektualen zeregina 
Larouik intelektualek ardura politikoa izan behar dutela defendatzen du. Gai izan behar dute marko teoriko bat formulatzeko, ekintzara pasatzeko eta zilegitasuna duen politika bat ezartzeko. Krisiaren teoria bat modu arrazionalean formulatuz, hura gainditzeko aukera emango duen ideologia nazional batera irits daitezke. Konpromiso hori serio hartzen dutenak intelektual iraultzaileak dira, eta "sentimendu nazionalak" mugi ditzake. Ekintza-historizismoaren bidez, intelektualek liberalismoa justifika dezakete hura gainditzeko. Borroka politikoari itxura ideologikoa ematea da bere zeregina.

 Tradizionalizazioa 
Larouik kritikatu du mundu arabiarrean, oro har, eta Marokon, bereziki, kulturan “tradizionalizazioa” gertatu izana. Maila ekonomiko eta militarrean modernitateak eta liberalismoak ekarritako aldaketak onartu dira, baina maila kultural eta politikoan tradiziora itzultzea defendatzen da, dualismoa sortuz.  Tradizio “artifizialera” itzultzea da, eta, horregatik, tradizionalizazio gisa definitzen du. Hala, tradizioa balio gisa erabiltzen da, eta gizarte arabiarrek estrategia horretara jotzen dute autodefentsa gisa, kanpo esku-hartzearen mehatxuaren aurrean. Intelektual batzuek ere konponbide tradizionalisten alde egin dute, ez baitituzte arrazoiak eta balizko irtenbideak zehaztasunez aztertzen.  Gainera, garai garaikidean sortu ziren korronte tradizionalistak, salafismoa kasu, "neo-islam bat dira, eta, neo-ismo guztiek bezala, gehiago islatzen ditu orainaren kezkak, oinordetzan jasotako tradizioa leialki transmititzen baitu". Halaber, azaldu du herrialde islamiarretako teokraziak ez daudela mezu profetikoan oinarrituta, indarrean eta menderatzean baizik, eta, beraz, ez direla estatu islamikoak, printzipio arrazionaletatik abiatuta eratzen baitira.

 Politika 
Arlo politikoan, esentzia erlijiosoan oinarritutako pentsamendu batetik esentzia historikoa duen beste batera igarotzearen alde egiten du eta “biderik laburrena [marxismoa] dela” uste du. Estatu laiko baten instituzioa babesten du, non legeak erlijioaren eta politikaren arteko bereizketa ezartzen duen. Ez da erlijioaren aurkakoa, baina erlijioak esfera pribatukoa izan behar duela uste du. Islamismoari kritika irmoa egin behar zaiola defendatzen du, non alderdi politiko guztiek argi eta garbi erakutsi behar duten horren inguruan duten jarrera.

 Europa eta mundu arabiarra 
Europa eta Arabiar Munduaren arteko harremanaz ere hausnartu du Larouik. Kritikatu du Europak beretzat gordetzen duela bilakaeraren kultura, eta mundu arabiarra estatikotzat jotzen duela. Osagarritasun-erlazioari zor zaio hori, hots, norberak aurka egiten dion kulturaren kontrakoa irudikatzeari, kultura horretatik bereizteko. Baina kultura oro bilakatze baten emaitza da.  Osagarritasun harremanak konfrontazioa izan ez daitezen, unibertsaltasunerako irekiera proposatzen du, eta elementu komun bat bilatzea: "bazterketa espirituaren aurkako borroka (...)".

 Errealitatea eta modernitatea 
Laroui pragmatikoa ere bada. Aurkezten zaigun errealitatea aztertzeko beharra nabarmentzen du, eragin daitekeen gauza bakarra baita. Utopiek defendatzen dituen gizartea ulertzen laguntzen digutela dio, baina ez dira oso errealistak. Egungo munduan modernitatearen bidean aurrera egiteko, arabiarrak ezin dira isolatu, mundu globalizatuaren egoera onartu behar dute. Atzerapena duen kultura ezagutu behar da, kultura horrekiko interakzioa saihestezina baita. Larouik arabiar krisi kulturalari emandako irtenbideetako bat unibertsaltasuna da, eta esklusibotasunetik ateratzera bultzatzen ditu herrialde ezberdinak, historizismoa besarkatuz. Zentzu horretan, arrazionaltasuna da potentzialki unibertsala den joera bakarra eta bizitza sozialaren arrazionalizazioa defendatzen du. Modernitatearen aldeko apustua ere egiten du, baina positibismotik planteatuta, etengabeko bilakaeran dagoen zerbait bezala, joera horrek egonezina sortzen baitu eta norbanakoa emankorrago bihurtzen baitu. Larouik "modernoa tradizionalaren aurka, unibertsala esklusiboa denaren aurka [eta] positiboa mistikoaren aurka" jotzen du.

Oro har, autore horrek modernitatearekin duen konpromiso politiko eta historiografikoak, bere zentzu kritiko handiaren bitartez, Abdallah Laroui hizkuntza arabiarreko figura intelektual adierazgarrienetako bat bihurtu du.

 Argitaratutako lanak 

 Gaztelaniara itzulitako lanak 

 (2015): Marruecos, Sáhara (Diarios 1974-1981). Pensamientos de la mañana. Itzul. Malika Embarek Lopez eta Gonzalo Fernandez Parrilla. Kordoba: Almuzara
 (2007): Marruecos y Hassan II: un testimonio. Itzul. Malika Embarek López, Madril: Siglo XXI.
 (1997): Los orígenes sociales y culturales del nacionalismo marroquí (1830-1920). Itzul. Malika Embarek Lopez. Madril: MAPFRE.
 (1994): Historia del Magreb: desde los orígenes hasta el despertar magrebí: un ensayo interpretativo. Itzul. Mª Isabel Romero Reche. Madril: MAPFRE, D. DurangoL
 (1994): Marruecos: Islam y nacionalismos: ensayos. Itzul. Malika Embarek Lopez. Madril: MAPFRE.
 (1990): La crisis de los intelectuales árabes ¿tradicionalismo o historicismo?. Itzul. Javier Sanchez Prieto.Madril: Prodhufi,
 (1984): El islam árabe y sus problemas. Itzul. Carmen Ruiz Bravo. Bartzelona: Penintsula.
 (1976): La ideología árabe contemporánea. Itzul. Miguel Bayon. Madril: Miguel Castellote.

 Lanak frantsesez 

 Lanak arabieraz 
{{Lang|ar|*(2010): من ديوان السياسة (Politikaren dibana). Casablanca: Kulturgune arabiarra.
(2001): مفهوم العقل (Arrazoia). Casablanca: Casablanca: Kulturgune arabiarra.
(1996): مجمل تريخ المغرب (Marokoko historia osoa). Casablanca: Kulturgune arabiarra.
(1993): مفهوم الحرية (Askatasuna). Casablanca: Kulturgune arabiarra.
(1992): مفهوم التاريخ (Historia). Casablanca: Kulturgune arabiarra.
(1986):  المنهجية في الأدب والعلوم الانسانية (Metodoa literaturan eta giza zientzietan)'. Casablanca: Tubkal etxea.
(1981): مفهوم الدولة (Estatua): Beirut: Dar al-Farabi.
(1978): اليتيم (Umezurtza). Casablanca: Kulturgune arabiarra.
(1971): الغربة (Erbestea). Casablanca: Marokoko argitaletxea.}}

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Abdallah Laroui, El País Maroko eta Hassan II''.ari buruzko albisteak: lekukotasun bat, Bernabé López García.

Kategoria:Marokoko eleberrigileak
Kategoria:Marokoko historialariak
Kategoria:Marokoko kazetariak
Kategoria:Marokoko suniak