Nabar (goldea)

Nekazaritzan, nabarra, golde-muturra edo pikoiaElhuyar Hiztegia goldearen hortza da, lurra ebakitzen edo iraultzen duena. Horretarako, beheko ertzak sorbatz zorrotza du. Belarriarekin batera, burdinazko goldeen eta golde belarridunen funtsezko zatiak dira. Nabarra torlojuz lotuta doa habera, belarria eta zizela bezala. Laurek osatzen dute goldearen gorputza.

Antzinako goldeetan nabarra egur gogorrez edo metalez egindako punta besterik ez zen. Horrela, lurra mugitzen zuen gainazaleko eskarifikatua baino ez zen lortzen, baina gleba alderantzikatu gabe. Golde-muturrak azaleko ildo bat uzten zuen, eta bertan uzten zen hazia. Horrela, sumertarrek golde-ereile bat zuten, eta erromatarrek azken lanean nabarrak uzten zuen ildoan ereiten zuten.

Europan XI. mendean belarria zabaldu zenean, burdin sareak trapezoide baten itxura hartu zuen gaur egun. Pixkanaka, hainbat hobekuntza sartu ziren, hala nola burdinaren erabilera, burdinaren gogortze-prozesuak eta altzairuaren erabilera.

Bere funtzioa dela eta, gehien higatzen den goldearen pieza da. Ertz zorrotza ere erabilerarekin apurtzen da, eta horrek egunkari zorrotza eskatzen du. Urraduraz egiten den aiztoak zorroztean ez bezala, altzairuzko nabarrean beharrezkoa zen gorriraino berotzea eta berotan irabiatzea mailu batekin, metala luzatuz angelu zorrotz bat eman arte aho egokiarekin, eta gero olio-bainuan epeltzea eremu zorrotza. Zorrozte-ekintza horri errementariek egiten zuten. Gaur egun, ertz ebakitzailea gogortuta duten nabarrak erabiltzen dira. Badira ahoa galtzean zuzenean ordezten diren nabarrak ere.

 Erdi Aroan 
Golde-muturrak erabiltzen ei ziren Erdi Aroan zergak ordaintzeko. (Ikus Donemiliagako goldea).

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Goldeak
Kategoria:Donemiliagako goldean aipatuak
Kategoria:Nekazaritzako makinak