Hibiscus moscheutos

Hibiscus moscheutos (sinonimoa Hibiscus palustris) Malvaceae familiako  hibisko mota bat da, Ipar Amerikan, Europan eta Ekialde Urrunean aurkitzen dena.

 Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen Zientziarako 1953. urtean Species Plantarum liburuan.

 Etimologia 
Generoaren Hibiscus izena grezierazko ibískos hitzetik dator, eta malba zuria izendatzeko erabiltzen zen. Espeziearen moscheúo izenak grezieraz "barreiatu" edo "zabaldu" esan nahi du. Sinonimoaren palustris izena latinetik dator eta "aintziran" edo "zingiran" aurkitzen dela adierazten du.

 Sinonimia 
Hibiscus palustris izenaz ezagutu izan da eta oraindik ere bibliografia askotan horrela azaltzen da, baina gaur egun H. moscheutos hobesten da eta H. Palustris sinonimo kontsideratzen da.  Beste sinonimo bat Hibiscus roseus da.

Bi azpiespezie ezagutzen dira:

 Hibiscus moscheutos subsp. lasiocarpos (Cav.) O.J.Blanch.

 Hibiscus moscheutos subsp. moscheutos

 Deskribapena 
Landare belarkara da, 120 cm-tako altuera har dezaketen zurtoinak ateratzen dituena. Zurtoinaren azpialdeak iletsuak dira eta goiko zatiak biluziak.

Hostoek 8-15 x 4-10 cm neurtzen dute eta obalatu-lantzeolatuak dira, batzuetan hiru lobuluren zantzua erakusten dute. 2-7 cm-ko txortena dute eta azpialdean zurixkak dira.

Goiko hostoen galtzarbetan loreak azaltzen dira. Loreak bakartiak oso handiak dira, 10-16 cm-ko diametroa hartzen dute. Ikusgarriak dira. 7-9 cm-ko petalo askeak dituzte, arroxak edo zurixkak, eta barrenaldean orban gorria dute. Hibisko guztiek bezala estigma luzea dute eta lorezil ugarik inguratzen dute.

Fruitua 15-25 x 15-22 mm-ko kapsula bat da. nahiko esferikoa edo elipsoidea. Ilerik ez du eta kalizean sartuta agertzen da.

 Habitata 
280px|thumb|H. moscheutos loreak aintzira ertzean.
Altuera txikiko eremu zingiratsuetan aurktzen da, itsas mailarekiko 0 eta 50 metro artean; Lezkadiak eta belardi hezeak, urmael, aintzira eta ibai-erreken ertzak atsegin ditu. Euskal Autonomia Erkidegoan populazio bakarra dago, Zarautzen, Sakeletxeko lezkadietan. Iñurritzaren estuarioan aurkitzen da, itsasaldien eraginpean. Lapurdin, Aturri ibaiaren ertzean bada populazio bat ere.

 Ugalketa eta bizi-zikloa 
Landare bizikorra da, hemikriptofitoa. Neguan zati aereoa galtzen badu ere errizoma bat du eta udaberrian zurtoin berriak ateratzen ditu. Errizomaren bidez eremuan barreiatzeko gaitasuna du. Uztaila eta iraila artean loratzen da.

 Mehatxua 
Euskal Herrian populazio bakarra dagoenez Espezie Mehatxatuen EAEko Katalogoan galtzeko arriskuan dauden espezien zerrendan aurkitzen da. Espainiako Landareen Zerrenda Gorrian sartu zuten 2008an.

Zarauzko populazioa 2010an aurkitu zen, baina 1992tik bazegoen aipamen bat. Lapurdin dagoen bigarren populazio harekiko 60 kilometrotako distantziara dago eta elkartruke genetikorako aukerarik ez du.

Zarauzko populazioaren mehatxu handienak Baccharis halimifolia espezie inbaditzailea eta urbanismo lanak dira.

 Erabilera 

Hostoek eta errizomak muzilagoa dute eta haien infusioak eztula, eztarriko mina eta digestio hodiko inflamazioa erlaxatzen du. Infusio hau disenteria, biriketako gaitzak eta gernu-infekzioak tratatzeko erabili izan da.

Loreak jangarriak dira. Gordinik jan daitezke baina gehienetan teari zaporeak emateko erabiltzen dira.

Lorategietan landare apaingarri gisa ere erabiltzen da eta gaur egun hibridazio handia eragin zaio. Horregatik badira kolore gorri biziko loreak dituzten landareak ere.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Euskal Herriko flora
Kategoria:Malvaceae
Kategoria:Lineok deskribatutako taxonak
Kategoria:Sendabelarrak