Uxue Lazcano Dobao

Uxue Lazcano Dobao (Bergara, Gipuzkoa, 1995) biologo konputazionala eta ikertzailea da. 2025eko Emakume eta Neska Zientzialarien Nazioarteko Eguna ospatzeko Elhuyar Fundazioak eta Cristina Enea Fundazioak «Otsailaren 11 erakusleihoak» ekimeneko 12 emakumeetako bat izan zen.   «Pentsamendu zientifikoa buru bitxien tresna unibertsala da, munduak zelan funtzinatzen duen ulertzeko aukera ematen diguna.»  

 Bizitza    

Bergaran jaio zen 1995ko uztailaren 5ean. Aita Iñaki Lazcano eta ama Mari Carmen Dobao dira eta Irati izeneko ahizta txiki bat du. Bergarako eskola publikoan ikasi zuen eta gero, 2013tik 2017ra Bilboko Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU), Biokimika eta Biologia molekularreko gradua egin zuen. 2017an Bartzelonara joan zen bioinformatikako masterra ikastera  Bartzelonako Unibertsitate Autonomoara . Hurrengo ikasturtean Data Science eta Big Data-ko garduondoa egin zuen Bartzelonako Unibertsitatean eta 2021-2022 ikasturtean Zientzietako Ikerketa Metodologia Masterra Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan.  

Katalunian bost urtez ikasten eta ikertzen ibili eta gero, doktoretza-tesian murgildu zen CICbioGUNEn, biologia konputazionalaren arloan. Haren proiektuaren helburu nagusia prozesu metastasikoak ulertzea da. Horretarako, ospitaleetan jasotako prostatako biopsiak erabiltzen dituzte proiektuan, lagin horiek sekuentziatzeko eta profil molekularrak aztertzeko. Era horretan prozesu metastasiko eta ez metastasikoen arteko ezberdintasun molekularrak aurkitzen eta minbiziaren testuinguruan azalpen biologiko bat ematen ahalegintzen dira.

 Lan ibilbidea 
EHUn Biokimika eta Biologina graduatua eta bioinformatikan espezializatua. Teknika konputazionalak erabiliz, prostatako minbiziaren prozesu metastasikoen ezaugarri molekularrak ikertzen ditu eta egunero gauza berriak ikasteko aukera ematen dio.

2018-2019an Analisi genetikoko plataforman jardun zuen. 2018-2021 Institut Hospital del Mer d' investigationes Mediques. Tesisa egiten bi urte jardun ostean, utzi egin zuen. Koronabirusa zela eta, Kataluniatik deitu zioten eta 2020-2022 AQuAs PaDRiSen (Agència de Qualitat i Avaluació Sanitàries de Catalunya) aritu zen. Bertan COVID inguruko datuak kudeatu eta oinarriak zituzten informeak egiten ziren gobernurako. 

2022ko maiatzean itzuli zen Euskal Herrira Biodonostian (Donostiako Osasun Ikerketako Institutua) Lehen arretako taldean lan egitera. Bertan Osakidetzak sortzen dituen datuekin lehen arretako prozesuei buruz ikertzen hasi zen.

 Emakumeak eta zientzia 
2025ean 'Hazia erein' leloa izan zuen IX. Emakumeak Zientzian jarduerak. 35 erakundek egin zuten bat jarduera zientifiko-teknikoak gizonezkoen kontua diren ustea apurtu nahi zuen ekimena.



Antolatzaileen esanetan: 

«Ekintza txiki bakoitzak zientzian berdintasuna lortzeko bidean aldea markatu dezakeela nabarmendu eta azpimarrartu nahi dugu». «Irmoki uste dugu hitzaldi, tailer edo historia partekatu bakoitzak belaunaldi berriak inspiratzeko gaitasuna duela, eta urtean aste bakar batetik harago doan aldaketa ereiteko ahalmena duela».

 Emakume eta neska zientzialarien nazioarteko eguna 
2025aren otsailaren 11n, bosgarren urtez Emakume eta Neska Zientzialarien Nazioarteko Eguna ospatzeko, «Otsailaren 11 erakusleihoak» ekimena jarri zuten martxan Elhuyar Fundazioak eta Cristina Enea Fundazioak, eta Abanto-Zierbena, Arrasate, Arrigorriaga, Barakaldo, Bilbo, Durango, Elgoibar eta Irurako 218 saltokik hartu zuten parte, otsailaren 3tik 11ra.

Saltoki bakoitzak emakume zientzialari bati eskaini zion erakusleihoa. Zientzialariarekin lotutako ilustrazioak eta informazioa batzen zuten horma-irudiak jarri zituzten dendan, eta haren ikerketan inspiratuta apaindu zuten dendako erakusleihoa. Horrela, emakume zientzialarien bizitzaren eta lanaren dibulgatzaile bihurtu ziren dendariak, eta emakumeek zientziari egin zioten ekarpena ikusarazten lagundu zuten.

 2025 
2025. urtean hauexek izan ziren 12 emakume eta neska zientzialari omenduak: 

Euskal Herrikoak: Lurdes Ansa Maiz (Andoain, Gipuzkoa, 1961) material zientifikoen editoreburua; Maria Jesus Esteban Galarza (Alonsotegi, Bizkaia, 1955) matematikaria; Uxue Lazcano Dobao (Bergara, Gipuzkoa, 1995) biologo konputazionala.

Nazioartekoak: Amena Karimyan (Herat, Afganistan, 1996). Astronomoa, aktibista eta idazlea; Dorotea Barnés González (Iruñea, Nafarroa, 1904-2003) kimikaria; Halet Çambel (Berlin, Alemania, 1916-2014) Arkeologoa eta esgrimalaria; Harriet Martineau (Norwich, Erresuma Batua, 1802-1876) Ekonomialaria eta soziologoa; Jeanne Baret (La Comelle, Frantzia, 1740-1807) botanikaria;  Margaret Crane (Indiana, AEB, 1941) publizista eta asmatzailea;  Nawal El Saadawi (EKairo, Egipto, 1931-2021)medikua, idazlea eta aktibista; Patricia Rodríguez Brennan (Bogota, Kolonbia, 1971) biologo ebolutiboa; Suzuko Ainhoa Tamura (Aichi, Japonia, 1934-2015) hizkuntzalaria.

 Argitaratutako lanak 
Besteak beste, lan ahauexek kaleratu ditu:

 2024 

 Circulating miRNAs Associated With 3-Month Outcome in Patients With Acute Ischemic Stroke Neurology, Liburukia: 104, Zk.: 1
 DNA methylation and stroke prognosis: an epigenome-wide association study Clinical Epigenetics, Liburukia: 16, Zk.: 1
 Development of Continuous Assessment of Muscle Quality and Frailty in Older Patients Using Multiparametric Combinations of Ultrasound and Blood Biomarkers: Protocol for the ECOFRAIL Study JMIR Research Protocols, Liburukia: 13, Zk.: 1
 Role of PATJ in stroke prognosis by modulating endothelial to mesenchymal transition through the Hippo/Notch/PI3K axis Cell Death Discovery, Liburukia: 10, Zk.: 1

 2023 

 Epigenetic Clock Explains White Matter Hyperintensity Burden Irrespective of Chronological Age Biology, Liburukia: 12, Zk.: 1
 Impacto de un conjunto de medidas para optimizar la adherencia a las recomendaciones de las guías clínicas enel servicio de urgencias de un hospital de segundo nivel Atalaya Médica Turolense, Zk.: 27, or. 36-44
 Long-term exposure to air pollution and severe COVID-19 in Catalonia: a population-based cohort study Nature Communications, Liburukia: 14, Zk.:  1
 Machine Learning Approximations to Predict Epigenetic Age Acceleration in Stroke Patients International journal of molecular sciences, Liburukia: 24, Zk.: 3
 Ultrasound quantitative monitoring of muscle quality changes in sarcopenia patients after supervised exercise intervention IEEE International Ultrasonics Symposium, IUS

 2022 

 Air pollution and surrounding greenness in relation to ischemic stroke: A population-based cohort study Environment International, Liburukia: 161
 Biological Age Acceleration Is Lower in Women With Ischemic Stroke Compared to Men Stroke, Liburukia: 53, Zk.: 7, or. 2320-2330
 Increased COVID-19 Mortality in People With Previous Cerebrovascular Disease: A Population-Based Cohort Study Stroke, Liburukia: 53, Zk.: 4, or. 1276-1284

 2021 

 Age-dependency of the Propagation Rate of Coronavirus Disease 2019 Inside School Bubble Groups in Catalonia, Spain Pediatric Infectious Disease Journal, Liburukia: 40, Zk.: 11,or. 955-961
 Biological age is a novel biomarker to predict stroke recurrence Journal of Neurology, Liburukia: 268, Zk.: 1, or. 285-292
 Defining Minor Intracerebral Hemorrhage Cerebrovascular Diseases, Liburukia: 50, Zk.: 4, or. 435-442
 Household Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 Transmission and Children: A Network Prospective Study Clinical Infectious Diseases, Liburukia: 73, Zk.: 6, or. E1261-E1269
 Schools as a Framework for COVID-19 Epidemiological Surveillance of Children in Catalonia, Spain: A Population-Based Study Frontiers in Pediatrics, Liburukia: 9

200px|thumb|Emakume Zientzialariak «Otsailaren 11 erakusleihoak» erakusketa, Durango, 2025eko otsailean
 2020 

 Identification of 20 novel loci associated with ischaemic stroke. Epigenome-wide association study Epigenetics, Liburukia: 15, Zk.: 9, or. 988-997
 Aintzatespenak 

 2025ean Emakume zientzailarien dibulgazio helburuaz «Otsailaren 11 erakusleihoak» izeneko ekimeneko partaideetako bat izan zen, Elhuyar Fundazioak eta Cristina Enea Fundazioak antolatua Abanto-Zierbena, Arrasate, Arrigorriaga, Barakaldo, Bilbo, Durango, Elgoibar eta Irurako 218 saltokiren laguntzaz.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Bideoa: BZ2022 Uxue Lazcano Dobao. Biokimika eus Bizitza zientifikoen topaketa, 2022.10.17

Kategoria:Bergararrak
Kategoria:Emakume biologoak
Kategoria:Euskal Herriko biologoak
Kategoria:Euskal Herriko ikertzaileak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Euskal Herriko Unibertsitateko ikasleak