Suzanne Cazaux

Suzanne Cazaux "Justine" (Haltsu, 1908ko abuztuaren 8a - ) nazien aurkako erresistentziaren kide izateagatik kontzentrazio-esparruetara deportatutako emakume euskalduna izan zen.

 Bizitza 
Pierre Cazaux eta Marie Mainguyagueren alaba, Haltsuko Mainguyague etxean jaio zen. Ondoren, Ainhoara aldatu zen, Dantxaria izeneko auzora, non épicerie bat izan zuen. 

1944ko apirilaren 15ean Gestapok Suzanne atxilotu zuen, Forces Françaises Livres-era (FFL) batzeko asmoa zuten herrikideei muga zeharkatzen laguntzeagatik. Ordu txikitan eraman zutenez, bere atxiloketaren eta bere dendaren txikizio eta lapurretaren, testigu bakarra egon zen, Victor Fernández, bere etxean bizi zen gizona. Suzanne bezala, Victor atxilotu zuten eta Bordeleko Fort du Hâ espetxera eraman zuten, baina Suzanne ez bezala Victor bi hilabetera askatu zuten. Suzanne Fort du Hâ-n geratu zen 1944ko abuztuaren 9an, beste 63 emakumerekin batera Dachauko tren-mamuan sartu zuten arte, haien artean Jesusa Micaela del Campo Goñi eta María Josefa Sansberro. 

Dachauko kontzentrazio-esparruan, 93875 zenbakia eman zioten eta Jesusari 93876 zenbakia. Dachauko txostenaren arabera, hiru egunez egon ziren bertan eta ondoren, Ravensbrückera aldatu zituzten eta Cazaux 62468 zenbakiarekin eta "Justine" ezizenarekin inskribatu zuten. Zerrendetan bata bestearen atzean inskribatuta zeudenez, Ana García Santamaría ikerlariaren arabera, baliteke naziek Suzanne eta Jesusaren izenak nahastea, eta horregatik Suzanne-ri Justine eta Jesusari Suzzane deitzea.

1944ko irailaren 1etik 1945eko martxoaren 10a arte, bortxazko-lanak egitera behartzen zituzten "komando" batera bidali zuten. Ondoren, Jesusa bezala, Hanburgoko beste "komando" batera aldatu zuten, kasu horretan, Neuengammeko kontzentrazio-esparruari lotutakoa. 1945ko maiatzeren 1ean askatu zuten Suediako Gurutze Gorriaren esku-hartzeari esker eta Stocholmen artatu zuten. Halaxe adierazten dute Jesusaren senideek gordetzen dituzten argazkiek.

Jesusa ez bezala, Suzannek Frantziako Gobernuaren eskutik erresistentziaren alde egindako lanaren aitortza jaso zuen 1953an. Espeletteko gendarmeriaren atestatua zuen, baita Ainhoako alkatearen ziurtagiri bat eta Ustaritzeko bi deportaturen testigantzak, Guy eta Jean Etchenique-renak hain zuzen ere, muga gainditzeko Suzannen laguntza jaso zutela adierazi zutenak.

 Aitortzak 

 1953an Frantziako Gobernuak Déporté résistant bezala aitortu zuen, hau da, erresistentziaren aldeko deportatua.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Dossier individuel de personnel de CAZAUX, SUZANNE / JUSTINE (Ministère des Armèes, frantsesez)

Kategoria:Haltsuarrak
Kategoria:Frantziako Erresistentziaren kideak
Kategoria:Ravensbrückeko kontzentrazio esparrutik bizirik irtendakoak
Kategoria:Nazien kontzentrazio-esparruetara deportatutako euskal herritarrak
Kategoria:Mugalariak