Karbalako gudua

Karbalako gudua () 680ko urriaren 10ean (islamiar egutegiko AH 61. urteko Muharramaren 10ean) Yazid I.a bigarren omeiatar kalifaren armadaren eta Husain ibn Ali Mahoma profeta islamiarraren bilobak gidatutako armada txiki baten arteko gatazka armatua izan zen, Karbalan, Sawaden (egungo Irak hegoaldean), gertatu zena.

Bere heriotzaren aurretik, Muawiyah I.a omeiatar kalifak Yazid bere seme izendatu zuen bere ondorengo bezala. Yaziden izendapena Mahomaren kide nabarmen batzuen semeek eztabaidatu zuten, horien artean Husainek, Ali laugarren kalifaren semea, eta Abd Allah ibn al-Zubayrrek, Zubayr ibn al-Awwamen semea. 680an Muawiyah hil zenean, Yazidek leialtasuna eskatu zien Husaini eta beste disidente batzuei. Husainek ez zuen men egin eta Mekara joan zen. Kufako hiritarrak, Irakeko hiri goarnizioduna eta Aliren kalifa-herriaren erdigunea, Sirian bizi ziren omeiatar kalifen aurka zeuden, eta aspalditik zuen atxikimendua Aliren etxearekiko. Husainek omeiatarrak eraistea proposatu zuten. Husayn Kufarako bidean, 70 gizon inguruko segizioarekin, bere karabana Kufatik urrun samar zegoen kalifa-armada indartsu batek geldiarazi zuen. Iparraldera jo eta Karbalako lautadan kanpatu behar izan zuen urriaren 2an. Handik gutxira, 4.000 laguneko omeiatar gudaroste handiagoa iritsi zen. Omeiatar gobernadoreak, Ubayd Allah ibn Ziyadek, Husayni pasabide segurua ukatu zion bere autoritateari men egin gabe. Gudua urriaren 10ean gertatu zen, eta omeiatarrek Husayn hil zuten, bere senide eta lagun gehienekin batera, bizirik atera zirenak gatibu hartu zituzten bitartean. Gatazka Bigarren Fitnaren hasiera izan zen, non persiarrek bi kanpaina antolatu zituzten Husainen heriotza mendekatzeko; lehena Tawwabinek eta bestea Mukhtar al-Thaqafik eta bere jarraitzaileek.

Karbalako guduak alitarren aldeko alderdiaren (Shi'at Ali) garapena galvanizatu zuen, bere erritualak eta oroimen kolektiboa zituen sekta erlijioso ezberdin batean. Xiismoaren historian, tradizioan eta teologian leku nagusi bat du, eta sarri kontatu izan da literatura xiitan. Xiitentzat, Husainen sufrimendua eta heriotza sakrifizioaren sinbolo bihurtu ziren zuzenbidearen aldeko borrokan, bidegabekeriaren eta faltsukeriaren aurkako justizia eta egiaren aldeko borrokan. Xiita fededunei arau heroikoen katalogo bat ematen die. Urtero, hamar egunez ospatzen dute gudua, Muharram hilabete islamiarrean, eta hilaren 10ean amaitzen dute, Ashura Egunean. Egun honetan, musulman xiiek dolu egiten dute, prozesio publikoak eta ekitaldi erlijiosoak antolatzen dituzte, euren bularrak kolpatzen dituzte eta kasu batzuetan beren burua azorriatzen dute. Era berean, musulman sunitek tragedia historikotzat jotzen dute gertakaria; Husayn eta bere lagunak martiritzat hartzen dituzte bai sunitek, bai xiitek.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Omeiatar Kalifa-herriak parte hartutako guduak
Kategoria:680ko gatazkak