1689ko Matxinada Jakobitarra

1689ko Matxinada Jakobitarra Eskoziako Highlandetan nagusiki borrokatutako gatazka bat izan zen. Honen helburua Ingalaterrako Jakue II.a (Eskoziako VII.a) berriro tronuan jartzea izan zen, 1688ko azaroko Iraultza Loriatsuaren ondoren herbesteratuta zegoena. "Jacobus", Jakue izenaren latinezko bertsioa, Jakue II.aren jarraitzaileei izena eman zien, hau da: Jakobitak (ingelesez: Jacobite). Era berean mugimendu politiko elkartua "jakobitismo" bezala ezagutzen da. 1689ko altxamendua, XVIII. mendearen amaierara arte iraun zuen Estuardotarren Etxea berrezarri nahi zuten matxinada eta trama sail baten lehena izan zen.

Bederatzi Urteko Gerra bezala ezagutzen den Europako gatazka zabalagoaren zati bat, eskoziarren matxinadak Irlandako 1689-1691 artean gertatutako Gilendar Gerraren garapena laguntzea zuen helburu. 1689ko uztailean Killiecrankien jakobitek garaipen erabakigarria lortu arren, haien buruzagi karismatikoa, John Graham, Dundeeko bizkondea, erasoan hil zen. Bere heriotzak, barne edo kanpo laguntza mugatuekin batera, Gilen II.aren eta Maria II.aren administrazio berriarentzat inoiz benetako mehatxurik ez izatea ekarri zuen. Ekintza militar nagusiak Cromdaleko porrotarekin amaitu ziren 1690eko maiatzean, nahiz eta azkenean Highlandak ez ziren 1692ra arte kontrolatu, Glencoeko sarraskiaren ondoren.

Honekin ere, lehenengo matxinada honen amaiera politiko erabakigabea, Eskoziako "pazifikazioa" (ikuspuntu diplomatiko eta erlijioso batetik ikusita) lortu ez zuena, hurrengo hamarkadetan beste hainbat saiakera Jakobitarrak egotea eragingo zuen, nagusiki 1715, 1719 eta 1745ean.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Jakobita
 Jakobiten matxinada

 Kanpo estekak 

Kategoria:Jakobitar matxinadak
Kategoria:1689ko gatazkak
Kategoria:Erresuma Batuak parte hartutako gerrak
Kategoria:Eskoziako historia