José Sánchez Guerra y Martínez

José Sánchez-Guerra y Martínez abokatu, kazetari eta politikari espainiarra izan zen, Alfontso XIII.aren erregealdian hainbat aldiz ministro eta Ministroen Kontseiluko presidente izan zena.

Alderdi Liberaleko kide izan zen hasieran, eta, ondoren, Alderdi Kontserbadoreko alderdietara igaro zen. Bertan, pertsona nabarmena izango zen. Agintaritza, Sustapen eta Gerra ministro izan zen, baita Ministro Kontseiluko presidente ere. Gorteetarako diputatua, Diputatuen Kongresuko lehendakaritza hartuko luke.

 Biografia 

 Jatorria eta lehen urteak 
Kordoba hirian jaio zen 1859ko ekainaren 28an, José Sánchez Guerra notarioaren eta Emilia Martínezen semea. José Sánchez Martínez izenez bataiatua, gaztetan aitaren abizena hartu zuen.

Zuzenbide ikasketak egin zituen Sevillako Unibertsitatean, baina 1879an Madrilera joan zen eta Unibertsitate Zentralean baliozkotu zuen bere espedientea; han jarraitu zituen ikasketak. Hiriburura iritsi eta gutxira, urte horretan bertan, La Lberia egunkariaren erredakzioan hasi zen lanean, Alderdi Konstituzionalaren organo gisa — gerora «Alderdi Liberal» izendatu zuten —.

 Zaharberritze-lanetako politikaria 
1881ean bere lehen postu politikoa beteko zuen Práxedes Mateo Sagastak gobernua osatu eta Ministroen Kontseiluko presidentetza Prentsa Bulegoko buru izendatu zuenean. 1886ko hauteskundeei begira, Gorteetarako hautagai gisa aurkeztu zen Cabra hauteskunde-barrutian, eta zailtasun ugari gainditu ondoren, diputatu-akta lortzea lortu zuen. 1891, 1893, 1896, 1898, 1899 eta 1901eko hauteskundeetan, hurrenez hurren, bere eserlekua berrestea lortuko zuen, hautagai liberal gisa.

Alderdi Liberaleko buruzagitzatik — eta, zehazkiago, Sagastatik eta Moretetik — aldenduta, Sanchez Guerra Alderdi Kontserbadorean sartuko zen azkenean. Urte horietan harreman estua izan zuen Antonio Maura Mallorcako politikariarekin, garai batean liberala izan zena eta alderdi kontserbadoreetara ere igaro zena.

Sanchez Guerrak hauteskundeetara aurkezten jarraituko zuen, orain hautagai kontserbadore gisa, 1923ra arte egindako hauteskunde guztietan (1918ko hauteskundeetan izan ezik, Kordobako barrutian egin baitzuen) Cabra diputatu akta berretsiz. 1902ko abenduan Francisco Silvela buru zuen kabinete bat eratu zenean, Madrilgo probintziako gobernadore zibil izendatu zuten Sánchez Guerra. 1903ko abenduaren 5etik 1904ko abenduaren 5era Agintaritza ministro izan zen Maura gobernu batean. Halaber, Espainiako Bankuko gobernadore izan zen 1903ko uztaila eta abendua bitartean eta 1907ko urtarrila eta 1908ko iraila bitartean.

Mauraren lagun handia izan arren, 1913an Alderdi Kontserbadorea hautsi ondoren, Koroaren eta alderdiaren fakzio egokiaren ondoan mantendu zen, traidoretzat jo zuten maurista disidenteen haserrea piztuz eta Mallorcako politikariarekin zuen adiskidetasunari amaiera emanez. 1908ko irailaren 14tik 1909ko urriaren 21era bitartean hartu zuen Sustapen ministroaren ardura, Antonio Mauraren presidentetzapean. Garai hartan, bere jaioterrian Guadalmellato urtegia eraikitzeko proiektua aurrera atera zuen. 1913ko urriaren 27tik 1915eko abenduaren 9ra bitartean, eta 1917ko ekainaren 11tik azaroaren 3ra bitartean, Dato buru zuen gobernu batean, Agintaritza kartera berriro gauzatu zuen. Kongresuko presidentetzaren ardura 1919ko uztailetik 1922ko martxora arte izan zuen, zehazki, 1919-1920, 1920-1921 eta 1921-1922ko legegintzaldietan.

Bere azken ministroaldia baino lehen, 1922ko martxoaren 8tik abenduaren 7ra, Eduardo Datoren hilketaren ondoren bata bestearen atzetik etorri ziren kabinete kontserbadore batzuen presidentea izan zen. Ministro Kontseiluko presidente zela, Gerrako Karteraren ardura ere hartu zuen uztailaren 15etik aurrera.

Kabinete horretan mauristak, kontserbadoreak eta Lliga Regionalistako kide bat biltzen ziren. Bere gobernuan, Romanonesko kondeak bertan behera utzitako berme konstituzionalak berrezarri zituen ordena publikoko politikaren moderaziorako bidaia batean, Bartzelonako pistolerismo patronalarekin amaitzen saiatu zen, Severiano Martínez Anido gobernadorea eta Miguel Arlegui Bartzelonako poliziaburua kargutik kenduz. 1922ko azaroan Defentsa Batzordeak indargabetu zituen errege-dekretu bidez. Picasso espedientearen eztabaida parlamentarioak Sánchez Guerra gobernuaren erorketa azkartu zuen abenduan.

1923an Zientzia Moral eta Politikoen Errege Akademian sartu zen,  La crisis del régimen parlamentario en España: la opinión y los partidos (Erregimen parlamentarioaren krisia Espainian: iritzia eta alderdiak) hitzaldia irakurriz.

 Miguel Primo de Riveraren diktadura eta monarkiaren erorketa 
Primo de Riveraren diktadura ezarri zenean, Sánchez Guerra oposiziora igaro zen. 1927ko irailean borondatezko erbesterako bidea hartu zuen Frantzian, eta han, Paristik, diktaduraren aurkako estatu-kolpe planaren buru bihurtu zen. 1929ko urtarrilaren 29an itzuli zen Valentziara, saiakera egiteko, eta Alberto Castro Girona jenerala, III. Eskualde Militarreko kapitain jenerala, aukeratu zuen militar egoki gisa hura gidatzeko. Ekimenak huts egin zuen Castro Gironak berak Sanchez Guerra hartzeari uko egin zionean. Sanchez Guerra Valentziako ontzi-espetxe batean espetxeratu zuten. Sanchez Guerraren aurkako epaiketak — urriaren 25ean hasi zen eta Federico Berenguer jenerala izan zuen buru — absolbitu egin zuen politikaria.

Konstituzionalismoaren aldeko kidea, primorriveristen tropen aurkako sektore kontserbadorea zuzendu zuen, Gorte Konstituziogileen deialdiaren alde eginez. Diktadoreak dimisioa eman zuen 1930eko urtarrilean, otsailaren 27an Zarzuelako antzokian izan zen arenga batean, eta Sánchez Guerra monarkiko baina Alfontsoaren aurkako gisa deskribatu zen. Alfontso XIII.arekiko jarrera kritikoa izan arren, Dámaso Berenguerren gobernuaren erorketaren ondoren (1931ko otsaila), erregeak elkarrizketa bat izan zuen Sánchez Guerrarekin. Otsailaren 15ean, Alfontso XIII.ak «bere iritzi askerako» kabinetea eratzeko agindu zion. Sanchez Guerra Kartzela Modeloan atxilotutako Batzorde Errepublikanoko kideekin elkarrizketatuko zen, eta haiek uko egin zioten eskaintzari.

 Bigarren Errepublika 
1931ko ekaineko Hauteskunde Konstituziogileetan "Errepublikaren aldeko" taldearen barruan Madrilgo (hiriburua) hauteskunde-barrutitik Errepublikako Gorteetako diputatu hautatu zuten. Hala ere, bere osasun egoera delikatuaren ondorioz, 1932ko amaieran eszena politikoa utzi zuen.

1935eko urtarrilaren 26an hil zen, hirurogeita hamabost urte zituela.

 Bizitza pribatua 
Luisa Sainzekin ezkondua, Luisa, José, Luis, Emilia, María, Rafael, Real Madrid eta Constancitaren aita izan zen.

Kazetaritzari dagokionez, La lberia (1885), Revista de España (1888) eta El Español (1898) bezalako argitalpenak zuzendu zituen.

 Kanpo estekak