Asperula hirta

Asperula hirta errubiazeoen familiako landare belarkara da. Piriniotako endemismoa da eta Euskal Herrian Aizkorri mendian soilik azaltzen da.

 Taxonomia 
Louis Ramond de Carbonnièresek deskribatu zuen zientziarako 1800. urtean. 

Generoaren Asperula hitzak erreferentzia egiten dio zurtoinaren eta hostoen laztasunari. Latinez asper hitzak "latza" esan nahi du eta ula atzizkia txikigarria da. Espeziearen hirta izena latinezko hirtus hitzetik dator eta "iletsua" esan nahi du, izan ere hostoen ertzak ziliatuak baitira. Horrela beraz izen zeintifikoak literalki "landare latz iletsua" esan nahi du.

 Deskribapena 

Lurbarnean dauden estoloi gorrixka edo laranjatatik 12 cm arteko zurtoin tenteak ateratzen dira. Zurtoi sinpleak izaten dira, inoiz bitan banatzen direnak. 

Hostoak txortengabeak dira, lauak eta puntadunak, eta nerbio bakarra dute. Hostoaren ertzak iletsuak dira, baina barnealdea ez. Oinarrian dauden hostoak 4-6ko bertizilotan ateratzen dira eta lantzeolatuak dira, 6,5 x 1,2 mm neurtzen dutenak. Loraldian lehortu eta erori egiten dira. Gorago ateratzen diren hostoak luzeagoak dira, 14 x 1,5 mm, eta seiko multzotan ateratzen dira.

Loreak infloreszentziatan multzokaturik agertzen dira, 1,2 cm-tako tamaina hartuz. Lore bakoitza tetrameroa da, hau da, 4 mm dituen tubo batez hasten da eta 2,8 mm-ako lau lobulu ateratzen ditu. Lau estamin more ateratzen dira barnean. Loreak zuriak dira, tono urdinxka edo arroxa dutenak.

Fruitua 2,8 mm-tako bi merikarpok osatzen dute.

 Habitata 

Piriniotako endemismoa da. 2.600 metrotako altueratik gora ateratzen da. Euskal Herrian Aizkorri mendian baino ez da aurkitu, 1.200 metrotatik gora dauden kareharrizko harkaitzen pitzaduretan.

Nitrogeno gutxiko lurzorutan hazten da. Tenperatura hotzetan bizi bada ere oso eguzkizalea da.

 Ugalketa eta bizi-zikloa 
250px|thumb|Asperula hirta loraldi betean.
Landare belarkara bizikorra da, hemikriptofitoa, izan ere neguan zati aereoa galdu arren lur barnean gelditzen diren estoloietatik udaberrian zurtoin eta hosto berriak ateratzen baitira.

Uztaila eta abuztuan loratzen da eta intsektuen bidez polinizatzen da. Haziek sakabanaketa barokorikoa dute, hau da, grabitate bidez gertatzen da.

 Mehatxuak 

Gizakiaren mehatxurik ez du, irisgarritasun zaila duten tokietan ateratzen baita. EAEko landare mehatxatuen zerrendan sartu zen oso bakana delako, eta Aizkorritik gertuen dauden populazioak 100 kilometrotako distantziara daudelako, hala Piriniotan nola Kantabriako mendietan.
 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Euskalnatura.eus webguneko fitxa

Kategoria:Rubiaceae
Kategoria:Euskal Herriko flora
Kategoria:1800. urtean deskribatutako landareak