Eurovision Abesti Leihaketako hizkuntzen zerrenda

Honakoa Eurovision Abesti Lehiaketan 1956ean eratu zenetik inoiz agertutako hizkuntza eta dialektoen zerrenda-orria da, beste hainbat estatistika ere bateratzen dituena.

 Historia 
Hasiera batean ez zegoen herrialde bakoitzak zein hizkuntzatan abestu behar zuen esaten zuen araurik; hala ere, herrialde guztiek haien hizkuntza ofizialean (edo horietako batean) eramaten zituzten kantak, "ez-idatzizko arau" baten modura. Hau hausten lehen herrialdea Suedia izan zen, 1965ean Ingvar Vixell-ek ingelesez kantatu zuenean. Honen ondoren, herrialde bakoitza bere hizkuntza ofizial batean abestera behartzen zuen araua plazaratu zen.

1973-1976 urte bitartean arau hau ez zen indarrean egon. Urte hauetan, irabazleetako bi ingelesezko kantak izan ziren, ingelesez hitz egiten ez zuten herrialdeetatik zetozenak: 1974an ABBA Suediar taldeak irabazi zuen "Waterloo" kantarekin, eta 1975ean Herbehereek irabazi zuten Teach-in taldea eta "Ding-a-dong" kantarekin. Beraz, 1977ko ediziotik aurrera, hizkuntza ofizialetako bat erabiltzera behartzen zuen araua berrezarri zen. Honen ondorioz, ingelesa erabili zezaketen herrialde bakarrak Erresuma Batua, Irlanda eta Malta ziren. 

1999tik aurrera, araua bertan behera utzi zen. Hala ere, hau baino lehenago, zenbait herrialdek ingelesezko edo beste hizkuntzetako hitz gutxi batzuk sartu izan zituzten haien kantetan. Hauen adibide dira 1993ko Kroaziaren kanta "Don't ever cry", 1996ko Bosnia-Herzegovinaren kanta "Goodbye", edo 1997ko Austriaren kanta "One step forward". Orduz geroztik, herrialde ugarik ingelesez edo ingelesa eta haien hizkuntzetako bat nahasten dituzten kantak bidali ohi dituzte. Halaber, izan dira kasuak zeinetan herrialde batek haien hizkuntza edo ingelesa ez den beste hizkuntza batean kantatu duena, adibidez Errumania 2006ean (italieraz), Zipre 2007an (frantsesez), edo Estonia 2018an (italieraz). 21. mendearen hasieran, asmatutako hizkuntzak erabiltzen dituzten kantak ere entzun izan dira leihaketan.

Historian hizkuntza gehien erabili dituen kanta 1973an Norvegia ordezkatu zuena izan zen, "It's just a game". Gehienbat ingelesez eta frantsesez kantatu arren, gaztelania, italiera, nederlandera, alemana, irlandako gaelera, serbokroaziera, hebreera, finlandiera eta norvegierazko esaldi batzuk zeuzkan. Honen antzekoak dira Jugoslaviaren 1969ko "Pozdrav svijetu" edo Bulgariaren 2012ko "Love unlimited" kanten kasuak.

2024ean, guztiz haren hizkuntzan inoiz abestu ez duen herrialde bakarra Azerbaijan da. Azerbaijanera Eurovisionen esaldi gutxi batzuetan soilik entzun da, lehen aldiz aurretik aipatutako Bulgariaren 2012ko "Love unlimited" kantan izan zen. Herrialdeak berak bitan soilik erabili du: lehen aldiz 2021ean, Efendiren "Mata Hari" kantan esaldi bat errepikatzeko; eta 2024ean Fahree eta Ilkin Dovlatoven "Özünlə apar" kantaren estribiloan. Haren aldetik, Monakok ez du inoiz monegaskoa erabili, bere hizkuntza tradizionala, baizik eta beti frantsesez kantatu duela, herrialdean beste hizkuntza ofiziala eta gehien erabilitakoa dena.

Beste aldetik, 2024ean, hamar herrialde daude haien kantak beti guztiz edo gehienez haien hizkuntza ofizialetan abestu dituztenak: Andorra, Australia, Erresuma Batua, Frantzia, Irlanda, Italia, Luxenburgo, Malta eta Maroko. Hauei antzinako Serbia eta Montenegro eta Jugoslavia batu behar zaizkie ere. Azkenik, ingelesezko kantarik egon ez diren edizio bakarrak 1956 eta 1958 izan ziren (ez baitzegoen herrialde leihakiderik hizkuntza ofizial honekin) eta frantsesik gabeko edizio bakarra 2022 izan zen (Suitzak eta Belgikak ingelesez abestu zuten, eta Frantziak aldiz, bretainieraz). 2025ean, lehen aldiz finalerdien eraketatik, Big 5 eta herrialde anfitrioiak guztiek haien hizkuntzan abestu zuten.

 Leihaketako hizkuntzen zerrenda 
Eurovisionen historia osoan, 64 hizkuntzetan kantatu izan da. Hurrengo taulan aurkezten dira hizkuntza bakoitza ageri zen lehen urtea, hau eraman zuen herrialdea, kantaren izenburua eta artista. 

Hizkuntza bakoitzaren lehen agerraldia esaldi osoen presentzia kontuan izanda hartu da. Honen eraginez, ez dira ageri sanskritoa, aramera edo hawaiiera bezalako kasuak, hitz solte arruntekin bakarrik ("karma", "avada kedavra" edo "aloha", hurrenez hurren) ageri direnak.
+OrdenaHizkuntzaUrteaHerrialdeaAbestiaArtista1Nederlandera1956"De vogels van Holland"Jetty Paerl2Alemana1956 Suitza"Das alte Karussell"Lys Assia3Frantsesa1956 Belgika"Messieurs les noyés de la Seine"Fud Leclerc4Italiera1956 Italia"Aprite le finestre"Franca Raimondi5Ingelesa1957 Erresuma Batua"All"Patricia Bredin6Daniera1957 Danimarka"Skibet skal sejle i nat"Birthe Wilke & Gustav Winckler7Suediera1958 Suedia"Lilla stjärna"Alice Babs8Luxenburgera1960 Luxenburgo"So laang we's du do bast"Camillo Felgen9Norvegiera1960 Norvegia"Voi voi"Nora Brockstedt10Gaztelania1961 Espainia"Estando contigo"Conchita Bautista11Finlandiera1961 Finlandia"Valoa ikkunassa"Laila Kinnunen12Serbiera1961 Jugoslavia"Neke davne zvezde"Ljiljana Petrović13Kroaziera1963 Jugoslavia"Brodovi"Vice Vukov14Portugesa1964 Portugal"Oração"António Calvário15Bosniera1964 Jugoslavia"Život je sklopio krug"Sabahudin Kurt16Esloveniera1966 Jugoslavia"Brez besed"Berta Ambrož17Maltera1971 Malta"Marija l-Maltija"Joe Grech18Irlandako gaelera1972 Irlanda"Ceol an ghrá"Sandie Jones19Hebreera1973 Israel"Ey sham"Ilanit20Greziera1974 Grezia"Krasi, thalassa kai t'agori mou"Marinella21Turkiera1975 Turkia"Seninle bir dakika"Semiha Yanki22Ipar Samiera1980 Norvegia"Sámiid aednan"Sverre Kjesberg & Máttis Haetta23Arabiera1980 Maroko"Bitaqat hub"Samira Bensaïd24Montenegroera1983 Jugoslavia"Džuli"Daniel Popović25Islandiera1986 Islandia"Gleðibankinn"ICY26Erromantxea1989 Suitza"Viver senza tei"Furbaz27Napoliera1991 Italia"Comme è ddoce ò mare"Peppino di Capri28Antillar kreolera1992 Frantzia"Monté la riviè"Kali29Korsikera1993 Frantzia"Mama Corsica"Patrick Fiori30Estoniera1994 Estonia"Nagu merelaine"Silvi Vrait31Errumaniera1994 Errumania"Dincolo de nori"Dan Bittman32Eslovakiera1994 Eslovakia"Nekonečná pieseň"Tublatanka33Lituaniera1994 Lituania"Lopšinė mylimai"Ovidijus Vyšniauskas34Hungariera1994 Hungaria"Kinek mondjam el vétkeimet?"Friderika Bayer35Errusiera1994 Errusia"Vechniy stranik"Youddiph36Poloniera1994 Polonia"To nie ja"Edyta Górniak37Antzinako greziera1995 Grezia"Pia prosefhi"Elina Konstantopoulou38Bretainiera1996 Frantzia"Diwanit bugale"Dan Ar Braz39Mazedoniera1998 Ipar Mazedonia"Ne zori, zoro"Vlado Janevski40Samogitiera1999 Lituania"Strazdas"Aistė41Asmatutako hizkuntza2003 Belgika"Sanomi"Urban Trad42Letoniera2004 Letonia"Dziesma par laimi"Fomins & Kleins43Katalana2004 Andorra"Jugarem a estimar-nos"Marta Roure44Ukrainera2004 Ukraina"Wild dances"Ruslana45Võroera2004 Estonia"Tii"Neiokõsõ46Keinu hizkuntza2005 Letonia"The war is not over"Valters & Kaža47Albaniera2005 Albania"Zjarr e ftohtë"Luiz Ejlli48Tahitiera2006 Monako"La Coco-Dance"Sévérine Ferrer49Bulgariera2007 Bulgaria"Water"Elitsa Todorova & Stoyan Yankulov50Txekiera2007 Txekia"Malá dáma"Kabát51Armeniera2007 Armenia"Anytime you need"Hayko52Kareliera2010 Finlandia"Työlki ellää"Kuunkuiskaajat53Swahili2011 Norvegia"Haba Haba"Stella Mwangi54Udmurtera2012 Errusia"Party for everybody"Buranovskiye Babushki55Georgiera2012 Georgia"I'm a joker"Anri Jokhadze56Erromaniera2013 Ipar Mazedonia"Pred da se razdeni"Esma & Lozano57Krimeako tatarera2016 Ukraina"1944"Jamala58Bielorrusiera2017 Bielorrusia"Story of my life"Naviband59Abkhaziera2019 Georgia"Keep on going"Oto Nemsadze -Japoniera2020 Azerbaijan"Cleopatra"Efendi -Amharera2020 Israel"Feker libi"Eden Alene60Sranan Tongo2021 Herbehereak"Birth of a new age"Jeangu Macrooy61Latina2022"In corpore sano"Konstrakta62Azerbaijanera2024 Azerbaijan"Özünlə apar"Fahree & Ilkin Dovlatov63Yankunytjatjara2024 Australia"One milkali (One blood)"Electric Fields64Proto-eslaviera2025 Polonia"Gaja"Justyna Steczkowska
Bi nabarmen egin behar dira honen harira:

 Taulan, asmatutako hizkuntza ageri zen lehen urtea (2003an, Belgikaren eskutik) besterik ez da adierazten. Hala ere, beste bitan egon dira kantak asmatutako hizkuntzetan, beste hizkuntza bezala sailkatu ahalko liraketeenak: zehazki, Herbehereek 2006ean eta berriz Belgikak 2008an bidalitakoak.
 Era berean, keinu hizkuntza 2005ean ageri zen lehen aldiz. Hau Amerikar keinu hizkuntzan izan zen, baina herrialde bakoitzak berea propioa dauka. Hortaz, beste herrialdeen keinu-hizkuntzak hizkuntza ezberdin bezala sailkatu daitezke. Zehazki, Poloniak 2006ean, Lituaniak 2011an, Serbiak 2015ean eta Frantziak 2019an bidalitako abestiek dauzkate keinu hizkuntzetan zatiak.

Hizkuntza hauetaz gain, dialekto ugari entzun izan dira leihaketan, hizkuntza nagusitik gehiago zein gutxiago desberdintzen direnak.
+DialektoaHizkuntza/dialekto orokorraUrteaHerrialdeaAbestiaArtistaVieneraBavariera/Alemana (bereziki erdialdeko bavariera)1971"Musik"Marianne MendtFinlandiako suedieraSuediera1990"Fri?"BeatVorarlbergeraAlemanikera/Alemana1996 Austria"Weil's dr guat got"George NussbaumerEstirieraBavariera/Alemana (bereziki hegoaldeko bavariera)2003 Austria"Weil der Mensch zählt"Alf PoierAndaluzieraGaztelania2006"Un Blodymary"Las KetchupDalmaziar kroazieraKroaziera2006"Moja štikla"SeverinaSurzhykUkrainera2007 Ukraina"Dancing Lasha Tumbai"Verka SerduchkaKarpaziar erromanieraErromaniera2009 Txekia"Aven, romale!"Gipsy.czGhegAlbaniera2012 Albania"Suus"Rona NishliuMühlviertleraBavariera/Alemana (bereziki hegoaldeko bavariera)2012 Austria"Woki mit deim Popo"TrackschittazChakavieraKroaziera2013 Kroazia"Mižerja"Klapa s MoraVlax erromanieraErromaniera2013 Ipar Mazedonia"Pred da se razdeni"Esma & LozanoGreziera pontikoaGreziera2016 Grezia"Utopian Land"ArgoTorlakieraSerbiera2018"Nova deca"Sanja Ilić & BalkanikaOstrobotniako suediera Finlandiako suediera/Suediera2025 Suedia"Bara bada bastu"KAJZipreko grezieraGreziera2026"JALLA"Antigoni
 Hautapenetan agertutako hizkuntzak 
Lehiaketan agertu ez izan arren, beste hainbat hizkuntza zein dialekto entzun izan dira herrialdeen selekzio-prozesuetan, haien artean euskara ere. 1999an, Kukumiku taldea Frantzia ordezkatzeko finalista izan zen "Irradaka" euskarazko kantuarekin. Hautatzeko 12 abestitik, Kukumiku 10. postuan geratu ziren.

Hauek dira herrialde ezberdinen hautapenetan beste hizkuntza zein dialekto agertu izan diren lehen kasuak. Eurovisionen oraindik agertu ez diren hizkuntzak ageri dira bakarrik. Nahiz eta 2020ean Azerbaijanen kantak japonierazko esaldiak izan, hizkuntza zerrendan mantendu da, urte horretan leihaketa bertan behera utzi zelako.
Hizkuntza/DialektoaUrteaHerrialdeaAbestiaArtistaBernako alemana (Alemanikera/alemanaren dialektoa, bereziki goi-alemanikera)1977 Suitza"Heyho"Véronique MüllerGroenlandiera1979 Danimarka"Faders bøn"Rasmus LyberthFaroera1979 Danimarka"Bølgen"Annika HoydalSuitzako alemana (alemanaren dialektoa, aldaera estandarrean)1983 Suitza"D'Änglischüebig"Christian HunzikerVeneziera1997 Italia"Papa nero"Pitura FreskaAljeriar arabiera (Arabieraren dialektoa)1999 Frantzia"Ihtidael"IsrahnEuskara1999 Frantzia"Irradaka"KukumikuMendebaldeko frisiera2000"Hjir is it begijn"Gina de WitWalserera (Alemanikera/alemanaren dialektoa, bereziki alemaniko goiena)2002 Suitza"Die Engel tanzen um Mitternacht per te"Nina DimitriSilesiera2008 Txekia"Józef, mój kochany"ČechomorTatarera2008 Errusia"Qarlığaçlar"AsılyarMandingera2008 Errumania"Yeke yeke"ImbaLivoniera2010 Letonia"Rišti räšti"Kristīne Kārkla-PuriņaLingala2010 Suedia"Yeba"Getty DomeinLuzernako alemaniera (Alemanikera/alemanaren dialektoa, bereziki goi-alemanikera)2011 Suitza"Gib nid uf"CHBavariera (alemanaren dialektoa, aldaera estandarrean)2012"Einsturzgefohr"KrautschädlHegoaldeko Samiera2015 Suedia"Jag är fri (Manne leam frijje)"Jon Henrik FjällgrenJorubera2016 Finlandia"Thief"ClemsoErromaneskoa (Italieraren dialektoa)2018 Italia"Passame er sale"Luca BarbarossaSørlandeko norvegiera (Norvegieraren dialektoa)2019 Norvegia"En livredd mann"MørlandPitjantjatjara2019 Australia"2000 and whatever"Electric FieldsTagaloa2019 Errumania"Army of love"Bella SantiagoGamilaraay2020 Australia"Together"Mitch TamboNordlandeko norvegiera (Norvegieraren dialektoa)2021 Norvegia"Nordlyset"Maria SolheimBrasildar portugesa (Portugesaren dialektoa)2021 Portugal"Jasmim"TaináArbëreshera (Albanieraren dialektoa)2022 Albania"Padrejtësi"Urban BandRéuniongo kreolera (Frantsesetik eratorria)2022 Frantzia"Ma famille"Cyprien ZeniKinbundu2022 Portugal"DÉGRÁ.DÊ"Pongo & TristanyCabo Verdeko kreolera (Portugesetik eratorria)2022 Portugal"DÉGRÁ.DÊ"Pongo & TristanyGaliziera2023 Espainia"Terra"TanxugueirasAsturiera2023 Espainia"Terra"TanxugueirasHutsulera (Ukraineraren dialektoa)2023 Ukraina"Dovbush"FIINKAJaponiera2023 Estonia"Tokimeki"Neon Letters & MaikoHelgelandera (Norvegieraren dialektoa)2023 Norvegia"Drøm d bort"Sandra LyngPodlakiera2025 Polonia"Lusterka"Sw@da & NiczosBariko dialektoa (Napolieraren dialektoa)2025 Italia"Anema e core"Serena BrancaleTirolera (Bavariera/alemanaren dialektoa, bereziki hegoaldeko bavariera)2026 Austria"I brenn"Kayla KristinPersiera2026 Suedia"Dooset daram"Meira Omar

 Irabazleak hizkuntzaren arabera 
Eurovisioneko kanta irabazle gehienak ingelesez abestu izan dira. Bereziki, 1999an hizkuntza-arauak bertan behera utzi zirenetik, lau aldiz soilik irabazi du guztiz beste hizkuntza batean zegoen kanta bat: 2007an ("Molitva", serbieraz), 2017an ("Amar pelos dois", portugesez), 2021ean ("Zitti e buoni", italieraz), eta 2022an ("Stefania", ukraineraz). Gainera, Ukrainaren beste bi irabazpenak (2004 eta 2016ean) ukrainerazko zein krimeako tatarerazko esaldiak zeuzkaten, ingelesarekin nahastuta. Hauek dira, ere, hizkuntza bat baino gehiagotan abestuta dauden eurovisioneko kanta irabazle bakarrak. Azkenik, hizkuntza-araua kendu zenetik, lehen hiru kanten artean beti ingelesezkoren bat egon zen, 2021ean ezik, zeinetan irabazlea italieraz eta hurrengo bi kantak frantsesez abestuta zeuden.
+IrabazpenakHizkuntzaUrteakHerrialdeak36Ingelesa1967, 1969, 1970, 1974, 1975, 1976, 1980, 1981, 1987, 1989, 1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2023, 2024Erresuma Batua, Irlanda, Suedia, Herbehereak, Jugoslavia, Danimarka, Estonia, Letonia, Turkia, Ukraina, Grezia, Errusia, Norvegia, Alemania, Azerbaijan, Austria, Israel, Suitza15Frantsesa1956, 1958, 1960, 1961, 1962, 1965, 1966, 1969, 1971, 1972, 1973, 1977, 1983, 1986, 1988Suitza, Frantzia, Luxenburgo, Austria, Monako, Belgika3Nederlandera1957, 1959, 1969HerbehereakItaliera1964, 1990, 2021ItaliaHebreera1978, 1979, 1998Israel2Alemaniera1966, 1982Alemania, AustriaGaztelania1968, 1969EspainiaSuediera1984, 1991SuediaNorvegiera1985, 1995NorvegiaUkrainera2004, 2022Ukraina1Daniera1963DanimarkaSerbokroaziera1989JugoslaviaSerbiera2007SerbiaKrimeako tatarera2016UkrainaPortugesa2017Portugal

Kategoria:Eurovision Abesti Lehiaketa