Aurrefabrikazio

Aurrefabrikazioa eraikuntza industrializatuan integratutako eraikuntza-sistema bat da. Sistema hau azken kokapenetik kanpo-fabrika batean seriean egindako osagai eta azpisistemen diseinuan eta ekoizpenean oinarritzen da. Osagai eta azpisistema horiek behin betiko kokapenera eramaten dira eraikina muntatzeko, muntaketa-prozesu sinple, zehatz eta ez-neketsu baten ondoren. Hala, eraikin bat aurrefabrikatzen denean, lurreko lanak muntaketara mugatzen dira, eta ez osagaien elaboraziora. Eraikin baten aurrefabrikazio-maila ezagutzeko erreferentzia ona da obran sortutako hondakin-kopurua baloratzea; zenbat eta obra-hondakin eta zikinkeria gehiago izan, orduan eta aurrefabrikazio-indize txikiagoa izango du eraikinak.

Aurrefabrikazio terminoak mespretxuzko konnotazioa izaten jarraitzen du. Jean Prouvé diseinatzaile eta arkitekto autodidaktak aurreratu zuen bezala, aurrefabrikatutzat jotzen dena behin-behineko eraikinarekin parekatzen da azkenean. Hala ere, aurrefabrikazioak berekin dakar, kasu gehienetan, kalitatea handitzea, hondakinak murriztea, hobekuntza eta segurtasuna bermatzea.

 Historia 
ezkerrera|thumb|E.T. Potterren 1889ko patentea
Hainbat adibide historiko dokumentatu dira. Aurrefabrikazio modularraren lehen aurrekaria XVI. mendean koka daiteke, Leonardo da Vincik Loire eskualdean hiri berri batzuk planifikatzeko enkargua jaso zuenean. Bere planteamendua, maisutasunez betea eta bere modernotasunagatik harrigarria, hiri bakoitzaren erdigunean eta jatorrian, oinarrizko elementuen fabrika bat ezartzea izan zen, inguruan eraikin sorta handi bat osatzea ahalbidetuko zuena. Eraikin horiek berak diseinatu zituen, modu arin eta malguan, eraikuntza-tipologia ugari sortzeko, gutxieneko eraikuntza-elementu komunekin.

Beste adibide bat mende horretan bertan gertatu zen, frantsesen eta ingelesen arteko gerran, non Frantzisko I.a eta Henrike II.aren armadak Ingalaterraren aurkako guduak planifikatu zituzten. Erasoaldian zehar bere soldaduak aterpetuko zituzten zurezko pabiloi aurrefabrikatuak eraiki zituzten. Erraz garraiatzen ziren itsasontziz, eta soldaduek muntatzen eta desmuntatzen zituzten. Kanpamenduak, erresistenteak eta erosoak izateaz gain, arinak ziren soldatuen joan-etorrietan. Antzeko teknika bati jarraituz, 1578an Baffingo lurraldean (Kanada) Ingalaterran eraikitako zurezko etxe aurrefabrikatu bat eraiki zen ere. Era berean, 1624an, Great House, Edward Winslowk Ingalaterran eraikitako zurezko etxe panelizatu eta modular bat, Massachusettsera eraman eta muntatu zuten, Atlantikoaren beste aldean.

Azken bi adibide horiek ezin dira aurrefabrikazio purutzat hartu, elementuen eraikuntza ez baitzen seriean egin, eraikin berezietarako diseinatu baizik, baina eraikuntzari aplikatutako pentsamolde-aldaketa baliotsua ikusten da. XVIII. mendearen amaiera arte ez zen izan, 1840tik aurrera lehen industria-iraultza iritsi zenean, eraikuntza industrializatzeko aukera ikusten hasi zenean; Europan, zubiak eta burdina urtuz estalitako estalkiak eraikiz, gero eraikinen pilare eta habeak egiteko erabiliko zen materiala; eta, aldi berean, Estatu Batuetan, Balloon Frame motako eraikinak eraikiz, fabrikatik zetozen zurezko listoiez osatuak eta industrialki fabrikatutako iltzeen bidez mihiztatuak.
XIX. mendearen amaierara arte itxaron beharko zen hormigoiaren erabilera berraurkitzeko (erromatarren garaitik ia ez zen erabili). Hormigoia, alanbre-bilbadurekin batera, aurrefabrikatuentzako lehengai ezin hobea zen. 1891ean hormigoi armatuzko lehen habeak aurrefabrikatu ziren, Biarritzeko kasinoa eraikitzeko. Bitxia bada ere, bi urte lehenago, 1889an, AEBetan agertu zen. AEBetako Edward Potterrek asmatutako eraikin aurrefabrikatuaren lehen patentea, hiru dimentsioko moduluen bidez pilatzeko "kaxoi" itxurakoa.

2006. urtean, etxebizitzak eta merkataritza-guneak egiteko aurrefabrikatutako sistemaren erabilera mundu osoan zehar garatzen eta zabaltzen hasi zen, Mc Donald 's eta Burger King enpresen frankizien erabilera masiboaren ondorioz. Gaur egun, mota askotako aukerak eta kalitateak daude aurrefabrikatutako eraikin komertzial eta bizigarrietan.

 Aurrefabrikazioan aplikatutako teknologia 
Teknologiaren aplikazioa funtsezkoa izan da aurrefabrikazioaren industriak azken hamarkadetan izan duen aurrerapen handian. Horri esker, kontzeptu berriak sortu dira, ikuspegi tradizionalei aurre egiten dieten eta aurreko arazo edo erronkei irtenbide berriak proposatzen dizkieten alternatibak garatuz. Horrek aukera berriak eskaini ditu aurrefabrikatutako eraikuntzan.

Hori bereziki bi arlotan nabarmentzen da: 3D modelatze-teknologiaren erabileran eta eraikuntza-prozesu aurrefabrikatuen robotizazioan.  Azken hamarkadan, 7.700 milioi euro baino gehiago inbertitu dira eraikuntzaren sektorerako teknologia berritzaileetan.

3D modelatzea: 3D grafikoak eta irudiak diseinatzeko eta sortzeko gaitasunak, sistema digitalen bidez, eraikuntza modernoaren mundua eraldatu du, bereziki BIM (Building Information Modeling) lan-teknologia digitalari esker, etxe eta eraikin aurrefabrikatuen eraikuntzaren funtsezko zati bihurtuz. 

Robotika eraikuntzarako: Fabrikazio robotizatua erabiltzeak hainbat onura eskaintzen ditu, besteak beste, eraginkortasun handiagoa, denboraren erabilera murriztea, eta kalitatearen eta prezioaren arteko erlazioa hobetzea. Lorpen horiek informazio-sistema digitalen erabilerari esker izan dira posible. Robotizazioa osagaiak eta moduluak fabrikatzeko ez ezik, piezak mihiztatzeko eta instalatzeko ere erabil daiteke.

 Abantailak 

 Fabrika batetik multzo partzialak lekualdatzea, leku bakoitzera aurreprodukzioko baliabideak eramatea baino kostu txikiagokoa da.
 Baliabideak leku horretan hedatzeak kostuak gehi ditzake; multzoak aurrez fabrikatzeak kostuak aurreztu ditzake, tokiko lana murriztean.
 Fabrika-erremintek (adibidez, txantiloiak, garabiak eta garraiagailuak) ekoizpena azkarragoa eta zehatzagoa izatea ahalbidetzen dute.
 Fabrika-erremintek (esaterako, bibrazio-mahaiak eta probaleku hidraulikoak) kalitate-berme gehigarria eskaintzen dute.
 Fabriken barne-ingurune konstanteei esker, klimak ekoizpenean dituen inpaktu gehienak ezabatzen dira.
 Garabien eta fabrika-euskarri berrerabilgarrien erabilerak formak eta sekuentziak ahalbidetzen ditu, zinbria-lan garestiak saihestuz.
 Zehaztasun handiagoko fabrika-tresnek eraikinaren beroa eta airea modu kontrolatuagoan mugitzen lagun dezakete, energia-kontsumo txikiagoa eta eraikin osasungarriagoak lortzeko.
 Fabrikako ekoizpenak materialen erabilera optimizatzea, birziklapena, eta zarata eta hauts-harrapaketa errazten du.
 Makinek neurtutako piezen mugimenduek eta fabrika-inguruneko baldintza kontrolatuek (haizerik eta euririk gabe) eraikuntzako segurtasuna hobetu dezakete.
 Fabrikazio homogeneoak estandarizazio eta kalitate-kontrol maila altua bermatzen du, jardun- eta erresistentzia-proben eskakizunak betez. Gainera, horrek eraikuntza-proiektuen eskalagarritasuna errazten du. 
 Muntaketa industrialeko lerroetako produkzio-prozesu espezifikoek jasangarritasun handia ahalbidetzen dute, eta, horri esker, azken kostu osoaren % 20 aurreztu daiteke, baita zeharkako kostuetan aurrezpen handiak ere.

 Desabantailak 

 Garraio-kostuak handiagoak izan daitezke aurrefabrikatutako sekzio handien kasuan (bereziki, tamaina handiko sekzioak dira, eta seinale bereziak, eskolta-ibilgailuak eta errepideetako aldi baterako itxiturak behar dituzte) osatzen dituzten materialak baino. Material horiek dentsitate handiagoz paketatu daitezke, eta litekeena da tamaina estandarreko ibilgailuetan sartzea.
 Tamaina handiko sekzio aurrefabrikatuek erresistentzia handiko garabiak behar izan ditzakete, bai eta horiek beren posizioan jartzeko neurketa eta manipulazio zehatzak ere.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 Ceballos-Lascuráin, H. (1973). La prefabricación y la vivienda en México. Universidad Nacional Autónoma de México, Centro de Investigaciones Arquitectónicas.
 Aguiló Alonso, M., et alt (1974). Prefabricación: Teoría y práctica. Editores Técnicos Asociados, Barcelona.