Luis Briñas Ikastetxea

Luis Briñas Ikastetxe Publikoa (edo Luis Briñas Eskola) Bilboko Santutxu auzoan dagoen eskola publikoa da. Luis Briñas filantropoaren omenez Pedro Ispizua arkitektoak Santutxuko Iturriaga kalean eraiki zuen, Luis Briñasek berak dohaintzan emandako lursail batean.Luis Briñas ikastetxearen 75. urteurrena. Berton aldizkaria. 120. zenbakia. 13-14, 2009-04-01

Bigarren hezkuntzako Ikastetxeak  272 ikasle inguru zituen 2024an, denek ikasten zuten D ereduan.

 Kokalekua 
Bilboko Santutxu auzoan dago, Iturriaga kalean Basarrateko landatik hurbil, 'Hildakoaren landa' moduan ezaguna dena.

 Historia 
1930eko hamarkadan eraiki zen eskola. Ordurako Karmelo, Bolueta eta Otxarkoaga aldean gero eta jende gehiago bizi zen.  Bilboko beste bazter batzuetan ere berdin antzean zebilen. Horregatik, Bilboko Udalak eskolak egiten hasi zen euskal arkitekto onenen proiektuekin. Indautxu, Berastegi, Atxuri eta beste hainbat auzotan eskola ederrak eraiki zituen. Santutxuko hau XX. mende bukaeran berriztatu zuten eta itxura modernoa du oraindik. 

Errepublika garaian proiektatu zen eraikina, 1933an. 1936an bukatzen ari ziren eskolako eraikinaren lanak, baina azkenean eskola ez... tuberkulosiak jota zeuden gaixoen klinikatzat erabili zen gerra zibilean. Guztira, 260 ohe ezarri ziren, herri gosetu eta txirotua astintzen zuen gaixotasunari aurre egiteko. Bizkaiak bazuen orduan Santa Marinako osasun-etxea —han ere Briñas jaunak ongiletzat jardun zuen— eta Gorlizko ospitalea, eta bi erietxe horietatik borroka latza egin zuten tisiaren aurka.

Gerra Zibila amaitu ostean, Bilboko Udalak Briñas eraikina eskola-talde moduan bideratzeko helburua berreskuratu zuen. 1941eko irailaren 18rako zentruaren garbiketa agindu zen, Eskola bezala erabili ahal izateko urte bereko urriaren lehenerako. Urriaren 6an, Kultura Batzordeak publikoki eman zuen matrikularen berri. Urriaren 11n, zabaldu zen matrikulatzeko epea. 
Kultura Batzordeak 1941eko urriaren 25ean txosten bat igortzen die gainontzeko udalbatzako kidei, zeinetan orokorki azaltzen den hamasei gela berri egokitzen direla: haur-hezkuntzako lau, neskentzako sei eta mutilentzako beste sei. Eskola talde berriak Karmelo, Otxarkoaga eta Bolueta auzo populatuen hezkuntza beharrak asetuko zituela eta, era berean, bereak egingo zituela Boluetako antzinako graduatua eta behin-behineko Zurbarango instalazioak. Boluetako 7 sailak, oinarrizko 6 sailez osaturiko eraikin berrira eramango ziren (mutilen 3 gela eta nesken beste hiru), haur hezkuntzakoak bertan utzita haur txikien lekualdatzea ekiditzeko. Zurbarango 3 taldeak (bata haur hezkuntzakoa, bestea mutilentzakoa eta azkena neskentzakoa), Begoñako eskoletara pasako ziren eta Begoñako beste borrenbeste talde Briñasa pasako ziren. Bukatzeko, Bilboko Udal txit gorenak, oinarrizko hezkuntzako probintziako ikuskaritzak eta Begoñako Andra Mariaren Basilikako erretore jaunak elkarrekin adostu zuten Briñas Eskola taldearen inaugurazio ofiziala 1942ko otsailaren 6an ospatzea, ostiral hartarako egun osoko egitaraua antolatu zuten, orduko giro ofizial erlijioso eta ideologikoa ondo islatzen zuena.

Eraikina ez zen eskola izan 1942ra arte, baina harrezkero ikastetxeak Begoñako Errepublikako belaunaldi ugari hezi ditu.

 Eraikina 
Bilbon hainbat eraikinen egilea izan zen Pedro Ispizua arkitektoak (Erriberako Merkatua, Areatzako kioskoa, Tigrearen eraikina  eta Atxuriko eskolak, besteak beste)  Luis Briñas eskola eraikitzeko arrazionalismo arkitektura-estiloa erabili zuen, Euskal Herrian gutxitan erabili den estiloa da hori.

Ikastetxea egiteko proiektuaren datu harrigarriena sinatudaren data izan zen: Ispizuak 1933ko apirilaren I8an entregatu zuen proiektua. Diseinatu eta pentsatuta dagoen moduaren arabera, ematen du XX. menderako eskola-proiektu bat izan zitekeela, hots, azken uneko aurrerapenak jasotzen baitzituen: osasun-pedagogikoak, hezkuntza kalitatezkoak (formala zein osagarria) eta baita haren instalazioetan ere, jolastoki estaliak, frontoiak, igerilekua, txikientzako hondartza artifiziala... kontuan hartzen zirelarik. Zinez, II Errepublika garaiko hezkuntza kutsua antzematen da zeinetan haurrak gainontzeko faktoreak baino garrantzitsuagoak ziren. Zoritzarrez, urte batzuk geroago eta oraindik obrak guztiz amaituta egon barik, Gerra Zibila piztu zen eta Errepublikako pentsamendu zein hezkuntza teoria guztiak ahaztutzat eman ziren. Tropa frankistak Bilbora sartu eta piztutako gerraren ondorioz, eskola-instalazioen inguruko beharrak aldatu egin ziren. Tuberkulosiaren kontrako Patronatu Nazionalak eskola eraikina erabili ahal izateko eskaera egin ostean, Udalak eraikina eman zuen tuberkulosiaren kontrako erizaintzarako eta 260 oheko instalazioa erraztu zuen.

Eraikina berezia da, ez du teilaturik, eta teilatuen ordez terrazak ditu umeek jolaserako erabil ditzaten. 100% aprobetxatuta dago. Leiho ugari duenez, argi-izpi guztiak sartzen dira. Izendapen bat du estatuko lehenengo eskola modernista izateagatik. Hainbat zaharberritze lan egin dira geroago. Handiena eta azkena 1997an. Orduan, desagertu ziren frontoia eta auzoko bileretarako erabiltzen zen antzokia.

 Kronologia 
Hau da 2009 75. urteurrenean  ikastetxearen ibilbidea laburtzeko bildu zuten gertaera zerrenda:'''
 1933-04-10: Luis Briñas eraikitzeko proiektua
 1937-10-13: Tuberkulosiaren kontrako behin behineko ospitalea izateko egokitzapena 260 oherekin
 1939-05-17: Gela handiak izateko eskamena, Begoña inguruko matrikulazioaren aurreikuspenaren  oinarrituta
 1941-09-18: Eskola taldearen obren amaiera
 1942-02-06: Eskolaren inaugurazio ofiziala
 1942-10-27: Begoña inguruko hezkuntzaren berrantolaketa
 1944-04-03: Briñas eskola amaitzeko obra-aurrekontuak aurkezten dira
 1946-09-18: Lapurketa batzuen salaketa. Atezainaren bizilekua atondu zuten, eskolatik urrun bizi ez zedin
 1954-02-22: Egoitza oso egoera penagarrian dago. Bertan bizi izango den atezaina eskatzen da
 1955-12-03: Bilboko apezpikuak eskolako areto nagusia eskatzen du bertan mezak ospatzeko. Udalak ezetza ematen du “aretoa eta kokatuta dagoen eskolako alderdia guztiz hondakor baita” (709 zkia. duen txostena Joaquín Zuazagoitia alkateari zuzendua 1956ko otsailaren 20an)
 1961-03-04: Joaquín Gorriak, mutilen zuzendaria, eta M. Luisa Estévezek, neskena, egindako eskaera eskolako areto nagusian eszenakotiko ohiala eta jesarlekuak ipintzeko.
 1963-05-18: Zuzendari hauek ere, irteera hain arriskutsua zenez, istripu bat baino gehiago egon zen eta, ateratzeko ate berria eta hesiekin	eskola ixtea eskatu zuten.
 1964-04-25: Kultura Sailak eginiko txostena, Derioko kanpusantutik ekarritako hesiekin eskola ixteko.
 1964-07-28: Bilboko apezpikuak eskolako areto nagusia kapera izateko baimena eskatzen du Maria Reina eliza obretan dagoen bitartean.
 1967-03-10: Dagoen igerilekua martxan jartzeko eskamena eta udalaren ezetza , hasierako aurrekontua baligarria ez izateagatik.
 1980-04-28: Jolastokiak handitzeko eskaera eta Mandoia mendia kaleko lurrak norenak diren kontsultatzeko.
 1995-1996 ikasturtea: Ikastetxeko berrikuntza orokorra eta ikaslegoa garraiatzea Mesedetako Eskolara eta Kotxeritora. Berriztapena aurrera eramateko ardura Eduardo Eskauriaza eta Rafael Olabarri arkitektoena izan zen.
 1996-1997 ikasturtea: Ikaslegoa Bolueta eta Kotxeritora joan zen, eta Santutxu eskolaurrea integratu zen, bi egoitza ezberdinetan.
 1998-1999 ikasturtea: Obren amaiera eta Lehen hezkuntza eta bigarren hezkuntzako ikastetxea hasten da.

 2008-2009 ikasturtea: 75. urteurrena.
 2022-2023 ikasturtea: Dorreko erlojuaren instalazioa.
 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Santutxu

 Begoñako errepublika
 Luis Briñas
 Gracia Alonso de Armiño

 Kanpo estekak 

 Luis Briñas ikastetxea Facebook

Kategoria:Bilboko ikastetxeak
Kategoria:Santutxuko eraikinak
Kategoria:1930ean amaitutako eraikinak
Kategoria:Pedro Ispizuaren eraikinak

Kategoria:Begoñako errepublikako ikastetxeak