Lathyrus vivantii

Lathyrus vivantii Fabaceae familiako landare belarkara bat da. Pirinioetako endemismo bat da eta Euskal Herrian populazio oso gutxi ezagutzen dira.

 Taxonomia 
Pedro Monserrat Recoder botanikari kataluniarrak deskribatu zuen zientziarako 1981ean.

Sinonio bat badu, Orobus tournefortii Lapeyr. , baina Lathyrus tournefortii espeziearekin ez da nahastu behar, izan ere Lathyrus vivantii-rekiko desberdina baita, eta hura gainera Frantzian soilik aurkitzen da.

 Deskribapena 
Errizoma errestaria du, pixka bat lignifikatua.

Zurtoina angelutsua da eta 30-60 cm arteko altuera hartzen du. Azpialdean hostoak ateratzen dira 2-4 foliolo dituztenak, lantzeolatuak eta iletsuak. Gezi itxurako estipulak dituzte.

Infloreszentziatan 4-5 lore multzokatzen dira. Loreak handiak dira, 18-22 mm-koak. Fabazeoen lore tipikoak ditu; estandarte morea, oinarrian zuria, eta karena gorrindola. Kaliza 11 mm-takoa da, konkorduna eta more iluna.

Haziak leka beltz luzeetan garatzen dira. Leka hauek 50-70 mm-ko luzera hartzen dute eta ile finak dituzte. Barnean 10-16 hazi sortzen dira.

 Habitata 
Pirinioetako espezie endemikoa da. Mendian 1.200 eta 1.700 metro artean bizi da, toki ospel eta hezeetan, hala basoen azpian, nola kantiletan eta harritzetan. Lurzoru basofiloa eta kareduna atsegin du.

Nafarroa Garaian hainbat populazio txiki eta bakartu aurkitu dira. Handiena, Larrako mendigunean; eta beste batzuk, Ezkaurre, Kartxela, Beriain eta Aralar mendietan. Gipuzkoan Aralar inguruan aurkitu da populazio bat Amezketako Larraona eremuan eta Aizkorri-Aratz parkean ere bai.

 Ugalketa eta bizi-zikloa 
Landare bizikorra da, hemikriptofitoa, neguan zati aereoa galtzen du eta ondoren udaberrian errizomatik zurtoin eta hosto berriak ateratzen ditu. Ekaina eta abuztua artean loratzen da.

 Mehatxua 
Populazioen tamaina txikiaren ondorioz eta elkarrengandik isolaturik egoteagatik galtzeko arrisku nabarmena ikusten zaio eta "kaltebera" sailkaturik dago.

 Latirismoa 

Ezagunagoa den aixkolaren (Lathyrus sativus) antzera, Lathyrus generoko hazien kontsumoak latirismo izeneko gaixotasuna eragin dezake, azido-N-oxalyl-diamino-propionikoa baitu hazietan.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Fabaceae
Kategoria:Euskal Herriko flora
Kategoria:Landare pozoitsuak