Pala motza Frontoi motzean

Pala motza, Zurezko paleta bat eta larruzko pilota bat erabiltzen dira, larruzko paletakoak baino lodiagoa eta diametro handiagoa duena. Oso espezialitate fisikoa eta ikusgarria da. Pala pagozkoa edo beste edozein zur noblez eginikoa da, pieza bakarra.  

Pala motza frontoi motzean jokatu daiteke, 36 metrokoan, frontisaren eta errebotearen arteko aldeari erreferentzia eginez. Frontisa pilotalekuaren aurrean kokatzen den pareta da, 10 metro garai eta 10-11 metro zabal izaten ditu. Horretaz gain, lurretik metro batera, burdinazko xafla bat dago, txapa izena duena, eta goialdean eta eskuinaldean ere aurkitzen da txapa hori, eremua mugatzen, izan ere, horri jo edo eremu horretatik kanpo botatzen bada, tantoa txartzat emango da. Frontisaren ezkerraldean, ezker pareta izena duen pareta dago, frontisa bezala 10 metro garai duena, baina kasu honetan 36 metroko luzeera edukiko du. Atzealdean, ezker hormari lotuta, eta frontisarekiko paraleloan, errebotea aurkitzen da, txaparik gabeko pareta. Frontoi motza hiru pareta hauetaz osatzen da, eskuinaldea, kontrakantxa (gutxienez 3 metro) izenekoa, libre geratuz. Hala ere, eskuinaldean, beste txapa bat dago lurrean, frontisetik errebotera doana eta frontoiaren zabalera mugatzen duena, lurreko eremu horri kantxa deitzen zaio.

Ezkerreko paretan, zenbakiak egoten dira idatzita, frontisetik erreboteraino. Hauetako bakoitzari koadro deitzen zaio eta zenbakiak banaka handitzen doaz, errebotera hurbiltzen doazen heinean. Horretaz gain, laugarren eta zazpigarren koadroetan, motz eta luze hitzak agertzen dira idatzita, hurrenez hurren, eta kontrakantxara marra bat ateratzen da hori adierazteko.

 Materiala 
Zurezko paleta bat eta larruzko pilota bat erabiltzen dira, larruzko paletakoak baino lodiagoa eta diametro handiagoa duena. Oso espezialitate fisikoa eta ikusgarria da. Pala pagozkoa edo beste edozein zur noblez eginikoa da, pieza bakarra. Palako jokalariek larruzko pilota jo egiten dute eta lpar Euskal Herrian jokatzen da gehien bat.
Pala motza: Zurezko paleta bat eta larruzko pilota bat erabiltzen dira, larruzko paletakoak baino lodiagoa eta diametro handiagoa duena. Oso espezialitate fisikoa eta ikusgarria da. Pala pagozkoa edo beste edozein zur noblez eginikoa da, pieza bakarra. Ondoko ezaugarriak ditu: 

● Gehienezko luzera: 51 cm 

● Gehienezko zabalera: 11'50 cm 

● Lodiera: 2 / 4'50 cm 

● Pisua: 600 / 800 g

 Insalazioak 
Frontoia (orokorrean), harri edo zementuz egina egon ohi da, horma leun eta finak osatzen dutenak. Orokorrean kolore berdez margotu ohi dira eta frontisa, ezker horma, errebotea, kantxa eta kontrakantxaz osaturik dago. Hauek dira eremu hauen neurriak:

 Kontrakantxa: gutxienez 3 metroko zabalera izango du.
 Kantxaren zabalera: 10 metro.
 Frontisaren altuera: 10 metro.
 Frontisaren zabalera: 11 metro.
 Errebotearen altuera: 5,60 metro gutxienez.
 Errebotearen zabalera: 10 metro.
 Frontisaren goiko eta beheko aldeak debekatutako espazioak dira, betan koltxoiak kokatzen dira, pilotak hemen jotzen badu tantoa aurkariarentzat izango da. Koltxoi hauen mugak markatzeko txapa izeneko egiturak daude, goiko eta beheko txapez gain frontisaren alboan ere txapa bat dago, kontrakantxaren marraren goranzko jarraipena dena. Txapa frontisaren material ezberdinez eginda dago, normalean metalezkoa izan ohi da, pilotak hemen jotzen badu soinu desberdina egingo du eta epaileak txarra dela esango du.
 Beheko txaparen altuera: 60 zentimetro
 Goiko txaparen altuera: 10 metrora.
 Alboko txapa: ezker paretatik 11 metrora.  Kantxan marra batzuk daude, marra horien arteko lekuari "Koadroa" deritzogu, koadroak zenbakiz markatuta daude, zenbakiak ezker horman margotuta daude. Hauek sakea nondik nora egin behar den argitzen dute. Marrak frontisari paralelo daude, hau da, kantxa zabalean zeharkatuz. Zenbakien arteko distantzia: 3,5 metroko tartea dago.  Erreboteak frontisaren itxura bera du, baina txaparik gabea. Azkenik kontrakantxaren beste zatia dugu, lurrekoa. Kantxa eta kontrakantxa lurrean dagoen marra luze batez banatzen dira, pilotak kantxan jotzen badu, jokoak aurrera jarraitzen du, baina bien arteko marran edo kontrakantxan joz gero, tantoa aurkarientzat izango da.

 Arauak 

 Sakea
Partidako lehen sakea kenduz, zeina zortez erabakitzen den, beste guztiak aurreko tantoa egin duen taldeak gauzatuko du.  

Sakea, sake marraren atzetik egin ohi da, zehazki 9 eta 1/2tik (33 metrotara frontisetik), frontisean jo eta falta marraren (frontisetik 14 metrora) eta luze marraren (frontisetik 24,5 metrora) artean egin behar du punpa sakea ontzat hartzeko. Sakean falta marra gainditzen ez bada, tanto bat eskuratuko dute aurkariek, eta falta marra pasaz gero, sakatzaileak beste aukera bat izango du (hortik aurrera ez dira sake gehiago onartuko).

Sake guztien aurretik, sakatzen duen taldeak pilota aldatzeko aukera izango du. Hori gertatuz gero, aurkariek pilota aztertzeko eta probatzeko eskubidea izango dute.

 Tanto amaierak

Tantoa lortu ahal izateko, jokalariek baimendutako eremuetara bideratu behar dute pilota: ezker horma, kantxa, frontisa eta errebotea. Pilotak ezker horma soilik jotzen badu frontisa jo gabe, tantoa izango da aurkarientzat. Frontisa jo ostean, jokaldu baimendua izateko, pilotaren lehen punpa kantxan izan behar du, kontrakantxan eginez gero, txarra izango baita.

 Puntuazio sistema

Tanto bakoitzak puntu bat balio du. Jokalariak puntuak metatuz joango dira partidan zehar; talde bat 40 puntura iristean irabazlea izango da eta jokoa bukatutzat emango da.

 Jokalarien kokapena 
Arauek ez dute zehazten jokalari bakoitza non kokatu behar den, baina estrategia ohikoena aurrelari bat (3 eta 5 zenbakien artean kokatu ohi dena) eta atzelari bat (7 eta 9 zenbakien artean kokatu ohi dena) ezartzea da. Horrela, bien artean kantxa guztia menperatu dezakete. 

Aurrelariaren jokoa azkarragoa da, bere helburu nagusia tantoa amaitzea da. Oso ohikoa da aurrelariengan airez jotzea, frontisetik gertu daudenez eta pilotaren abiadura oso handia denez, normalean pilotak ez du punparik egiten eremu horretan. Atzelaria berriz, bere indarraren erabileragatik nabarmentzen da; izan ere, frontisetik urrun dagoenez, pilota bertara bideratzeko potentzia handiarekin jo behar du pilota.

 Kolpe motak 
Orokorrean pilota paleta jokoan, pilota bi modutara jo daiteke: palaren aurrealdearekin edo atzealdearekin (errebesa). Jokalariek erosoena den aldea erabiltzen dute, baina ohikoena aurrealdearekin jotzea da. Kolpe gehienak gerritik behera ematen dira, eta horrek esan nahi du palaren mugimendua behetik gora doala. Hala ere, batzuetan, pilota alde batera edo goitik jotzen da, eta hori puntua ahalik eta azkarren irabazten saiatzeko eta pilotari abiadura emateko egiten da, nahiz eta jokaldi horiek jokoan ohikoenak ez izan. 

Kolpe motak, orokorrean frontisarekiko distantziak baldintzatuko du, pilotaren norabidearekin batera. Aurrelariek gehien erabiltzen duten kolpea airez da. Aurrelariek, joko arinaz arduatzen dira, hala nola, bi pareta edo txokoa eginez. Atzelariek, aldiz, askoz ere joko motelagoa erabiltzen dute normalean eta jokaldia nagusia atzeraka eta pareta ondora botatzea da.

 Erreferentziak 

https://eu.wikipedia.org/wiki/Eskupilota_frontoi_motzean_lauterdian

https://docs.google.com/presentation/d/1V1T6BZQFvJXple4CiRhgXtT5IzJvTtRM5R8v4Mh0XY8/htmlpresent

https://www.pilotaraba.eus/doc/noticias/euskal%20pilota%20BEGIRALE%20IKASTAROA%20apunteak.pdf

https://eu.wikipedia.org/wiki/Emakumezkoen_gomazko_paleta_frontoi_motzean_binaka