Silvia Pinal

Silvia Pinal Hidalgo (Mexiko Hiria, 1931ko irailaren 16a - Ibidem, 2024ko azaroaren 28a) Mexikoko emakume aktore, ekoizle eta aurkezle ospetsua izan zen, zinema mexikarraren urrezko aroaren azken diva.https://elpais.com/mexico/2024-11-29/muere-silvia-pinal-la-ultima-gran-diva-del-cine-de-oro-mexicano-y-musa-de-bunuel.html Sari ugari irabazi zuen.

 Ibilbidea 
1949an egin zuen debuta Pinalek, El pecado de Laura (Julian Soler) filmean eta hurrengo hamarkadan, interpretazio mundua aktore maskulinoen neurrira eraikitako garai batean, bere izena eta beste egiteko modu batzuk entzunarazi izanak egin zuen ezagun. Un rincón en el cielo (1952, Rogelio González) filma izan zen mugarri bide horretan, baina, batik bat, Luis Buñuelekin egindako lanek eman zioten atzera bueltarik gabeko bultzada haren ibilbideari. Haren «musa» izan zela irakur daiteke gaur agerkari ugaritan, eta Pinalek berak ere bere egin ohi zuen izendapen hori.<ref name=Berria> «Silvia Pinal aktore mexikarra hil da, 93 urterekin», Berria.</ref>

Buñuelekin egin zituen hiru lanen artean, 1961eko Viridianak eman zuen zeresan handiena, zeinetan monjagai baten rola jokatu zuen Pinalek. Espainia frankista hertsiaren eta haren nazionalkatolizismoaren aurka jo zuen filmak, eta zalaparta handia eragin zuen Cannesko Zinemaldian erakutsi zenean —Urrezko Palma irabazi zuen—; Vatikanoak «blasfematzat» jo zuen eta zinta erretzeko eskatu zuten. Pinalek Mexikora ezkutuan eramandako kopien bitartez salbatu zen, hein handian, filma. El ángel exterminador (1962) eta Simón del desierto (1964) izan ziren Buñuelekin egindako beste bi lanak.https://www.publico.es/culturas/fallece-93-anos-actriz-silvia-pinal-protagonista-viridiana.html#md=modulo-portada-bloque:4col-t2;mm=mobile-medium

Zinemaz harago, politikagintzara ere egin zuen jauzi Pinalek —PRI Alderdi Iraultzaile Instituzionaleko diputatu izan zen—, eta telebistarako jardunean murgildu zen ondoren. Audientzia oso altuko telenobeletan egin zuen lan, baita aurkezle gisa ere. 2024ko azaroaren 28an hil zen, 93 urte zituela.

 Filmografia 
+UrteaIzenburua PaperaOharrak1949 El pecado de Laura  Juanita  Bamba  Emilia  Escuela para casadas  Teresa Moreno  La mujer que yo perdí  Laura  El portero  Rosa María  Mujer de medianoche  Margolariaren neska laguna  El rey del barrio  Carmelita 1950 La marca del zorrillo  Lupita  El amor no es ciego  Malena  Azahares para tu boda Tota  Recién casados... No molestar  Gaby  Una gallega baila mambo  Carmina  1951 La estatua de carne  Marta 1952 Cuando los hijos pecan  Tencha  Un rincón cerca del cielo  Sonia Ilina  Sí... Mi vida  Silvia  Por ellas aunque mal paguen  Isabel  Me traes de una ala  Rosita Alba  Doña Mariquita de mi corazón  Paz Alegre El casto Susano  Mimí 1953 Reventa de esclavas  Alicia Sandoval / Isis de Alejandría  Yo soy muy macho  María Aguirre  Mis tres viudas alegres  Silvia  Las cariñosas  Carmen Santibáñez  Si volvieras a mí  Lidia Kane 1954 Hijas casaderas  Magdalena  Un extraño en la escalera  Laura Kuba-Mexiko ekoizpena  Pecado mortal  Soledad  La vida tiene tres días  María Andrade  Historia de un abrigo de mink  Margot  El vendedor de muñecas  Diana Álvarez  Amor en cuatro tiempos  Silvia  La sospechosa  Regina de Alba 1955 Cabo de Hornos  Jimena Txile-Mexiko eta Espainia arteko ekoizpena   Locura pasional  Mabel Mendoza  Mi desconocida esposa Silvia Heredia 1956 El inocente  Mané  La adúltera  Irene  La dulce enemiga  Lucrecia  Una cita de amor  Soledad  Dios no lo quiera  Felisa  Viva el amor  Verónica  El teatro del crimen  Beraren paperean 1957 Préstame tu cuerpo  Leonor Rivas / Regina Salsamendi  Desnúdate Lucrecia  Lucrecia  Una golfa  Diana 1958 El hombre que me gusta  Marta Las locuras de Bárbara  Bárbara Espainia-Mexiko ekoizpena1959 Charleston  Beatriz Uomini e gentiluomini  Giovanna Italiako ekoizpena 1960 Maribel y la extraña familia  Maribel Ekoizpen espainiarra  Adiós, Mimí Pompom  Mimí 1961 Viridiana  Viridiana Espainia-Mexiko ekoizpena  1962 El ángel exterminador  Leticia 1964 Simón del desierto  Deabrua  ¡Buenas noches, año nuevo!  Silvia Reina  1965 Los cuervos están de luto  Piedad 1966 La soldadera  Lázara  Estrategia matrimonio  Mónica Ferrer  Juego peligroso  Lena Anderson Brasil-Mexiko ekoizpena  La guera Xóchitl  Xóchitl 1967 Shark  Anna AEB-Mexiko ekoizpena  La bataille de San Sebastian  Felicia Frantzia, Italia eta Mexikoko ekoizpena  María Isabel  María Isabel 1968 El cuerpazo del delito  Magda / Enriqueta  El despertar del lobo  Kim Jones  El amor de María Isabel  María Isabel   Veinticuatro horas de placer  Catalina Ekuador-Mexiko ekoizpena 1969 La mujer de oro  Silvia Torres  Los novios  Irene  La hermana Trinquete  Elena  1970 Secreto de confesión  María  ¡Bang, bang...al hoyo!  Doliente  Caín, Abel...y el otro  Ella misma 1971 ¡Como hay gente sinvergüenza!  Silvia Puente / Beatriz  Los cacos (Once al asalto)  Berta  1977 Divinas palabras  Mari Gaila  1978 Las mariposas disecadas  Julia / Cassandra Fuller  1979 México de mis amores Ella misma  Dokumentala 1980 El canto de la cigarra Elisa Ekoizpen espainiarra  El niño de su mamá Tina Dos y dos cinco  Julia 1981 Carlota (Amor es veneno) Carlota Italia-Espainia ekoizpena  1982 Pubis angelical  Beatriz Argentinako ekoizpena  1991 Modelo antiguo  Carmen Rivadeneira  1993 Memoria del Cine mexicano Beraren paperan  Dokumentala  1997 El Buñuel mexicano 2000 A propósito de Buñuel  2002 Ya no los hacen como antes  Genoveva 2013 Una mujer sin sombra: Asunción Balaguer Beraren paperan Dokumentala  Tercera llamada  ANDAko delegatua 2015 Tras Nazarín. El eco de una tierra en otra tierra  Beraren paperan Dokumentala 

 Obra idatzia 
 Pinal, Silvia (2015) Esta soy yo'', Mexiko, Porrúa, ISBN 9786070921087.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Mexikarrak (Mexiko Hiria)
Kategoria:XX. mendeko emakumeak
Kategoria:XXI. mendeko emakumeak
Kategoria:Mexikoko emakume aktoreak
Kategoria:XX. mendeko aktoreak
Kategoria:XXI. mendeko aktoreak
Kategoria:Mexiko Hirian hildakoak
Kategoria:Mexikoko politikariak