Montserrat Campmany i Cortés

Montserrat Campmany i Cortés (Bartzelona, 1901eko martxoaren 7a - Buenos Aires, 1995eko maiatzaren 31) pianista, abeslari, pedagogo eta konpositore kataluniar bat izan zen.

 Biografia 
Montserrat Campmany Bartzelonako Caspe kalean jaio zen 1901eko martxoaren 7an, Francesc Campmany i Capdevila eta Elvira Cortesen alaba izanik. Bi gurasoak bartzelonakoak ziren. 1909an, Montserrat Campmany-ren familia Buenos Airesera joan zen bizitzera, bera oraindik haurra zela. Han, hainbat irakaslerekin ikasi zuen, haien artean, Guido Cappocci (kantua), Julian Aguirre (pianoa), Alberto Schiuma (biolontxeloa) eta Constantino Gaitorekin (konposizioa).Julián Aguirre le dedicó la obra Los Reyes Magos, op. 40, núm. 5.

1917an, Buenos Aireseko Kataluniako Orfeoiak konposizio lehiaketa bat antolatu zuen eta bertan Montserrat Campmany saritua izan zen Racimos y espigas izeneko abesbatzarako lanarengatik. Musikologia Institutuko Konpositore Taldean sartu zen lehen emakumea izan zen, Carlos Vega bertako zuzendaria zelarik. Bere lan gehienak ahotserako konposatuta daude eta aipagarrienak Hilando (1920) eta Poemas de Quien (1925) dira. Ruben Darioren bertsoekin abesti sorta bat idatzi zuen, zeinetan eskala inka oso modu aberats eta anitzean erabiltzen duen.

1929. urtearen hasieran, Pau Casals Orkestrak bere Danza india eta Poemas de Cuyo' estreinatu zituen Bartzelonan, Inka eskala pentatonalean eraikiak (Visión symfónica eta beste batzuk bezala). Bartzelonan, Joan Llongueres i Badia, Blanca Selva eta Joan Massià irakasleekin ikasten jarraitu zuen. 1932an irakasle izateko oposizioak egin zituen  eta Mar eta Blanquerna eskoletan irakasle lanetan ibili zen.  1939an Argentinara itzuli zen, eta han inka musikaren konposizioarekin jarraitu zuen.  Bertan, ikasketak Carlos Vega historialari eta musikologoarekin egin zituen. Musika irakaslea izan zen Buenos Aireseko 1 Eskola Normal-ean. Argentinako Musika Konpositoreen Elkarteko kide aktiboa izan zen eta 1949an "Sociedad Argentina de Compositores y Compositores"-n sartu zen. Konpositore gisa, ganberako piezak, sinfoniak eta abestiak idatzi zituen, eta bere lanetan Amerikako natiboen musikak eragina izan zuen, batez ere 1950eko hamarkadatik aurrera. Dodekafonismoak ere eragina izan zuwn bere lanetan.

Bere arreba Maria Filosofia eta Letretan doktoratu zen (Buenos Airesen 1927an) Las excavaciones de Ampurias tesiarekin. 1930ean, Montserrat Kataluniara itzuli zen eta Bartzelonan egon zen, Carles Ribak Bernat Metge Fundazioari egiten zion greko-katalanezko itzulpen mintegian. Pianista eta idazle espainiarra izanik, La Nación, La Razón, El Hogar, Wagneriar Elkartearen aldizkarian eta La Revista de Música de Buenos Aires aldizkariekin kolaboratu zuen. 1939an Buenos Airesera itzuli zen. 40ko hamarkadan, Buenos Airesen Jose Ballesta argitaletxeak bere Las mil y una noches liburuaren itzulpena argitaratu zuen. Bertan jarraitu zuen konpositore lanetan, eta han hil zen, 1995. urtean. Bere lan batzuek nazioartean arrakasta lortu zuten, bereziki Cuarteto de cuerda lanak. 

Montserrat Campmanyren funts pertsonala Kataluniako Liburutegian dago.

 Obrak 

 Ahotserako lanak 

 L'absence
 Primavera
 Romancillo del milagro nº 1 de "tres corales en la" (1949)

 Pianorako obrak 

 Suite Incaica (1940)

 Ahots eta pianorako obrak 

 Azul (1954), Agustin Dentoneren poema bati buruz
 Baguala (1944)
 Canto de amor (1954), Agustin Dentoneren poema bati buruz
 Carita del cielo, lied, Agustin Dentoneren poema baten gainean
 La casita de Tucumán, haurrentzako abestia (1952), Celia Peonaren letrarekin
 Filant, Josep Martí y Folgueraren poema bati buruz
 Firulete: 6 canciones infantiles (1942), Maria Rosario Cipriotaren letrarekin
 Jueirio, Rafael Jijena Sanchezen poema bati buruz
 Poema otoñal (1922), Rubén Darioren testuekin
 Momento: lied, Margarita Abella Caprileren letrarekin
 Petit rondell, Jeroni Zanné-ren letrarekin
 El pollito Piu
 Tres cantos escolares, Jeroni Zanné-ren testuak, gaztelaniazko eta frantsesezko edizio elebidunean itzuliak (Las calesitas, El pájaro y el gato eta El barrilete ulertzen ditu)
 Un asra, Heinrich Heineren poema baten gainean

 Ganbera-musika 

 Al Sant Marçal de Plata(1942), abesbatzarako
 Tronpeta bakarlari, metal eta tinbalerako kontzertua
 Hari-laukotea Mi maiorrean
 Saxofoietarako laukotea (1958)
 Dansa índia (1929)
 Día de feria en Tucumán, ahots, flauta eta harparentzat
 Saxofoi duoa
 Médano, ahots, flauta eta harparako
 Poemas de Cuyo (1925), ahots, flauta eta harparako
 Biolinerako boskotea hiru mugimendutan
 Raïms i espigues (1919), abesbatzarako
 Salve Regina, abesbatza eta organorako
 Siesta, ahots, harpa eta flautarako

 Poema sinfonikoak 

 La Perí, Aguaforts and watersheds buruz (1920), Jeroni Zannérena
 Visión sinfónica (1930)

 Beste batzuk 

 La leyenda de la yerba mate (1941), Komedia
 La guspira (1931), koblarako sardana
 Tonada (ezezaguna)

 Diskografia eta bideografia 

 Disko trinkoa Panorama de la música argentina 3: 1887 - 1903 urteen artean jaiotako konpositoreak Buenos Aires: Hondo Nacional de las Artes, 2006. Jaso piezak Poemas de Quien, Siesta y Médano
 Bideoa Argentinako musikaren panorama: 1887 - 1903 urteen artean jaiotako musikagileak Buenos Aires: Hondo Nacional de las Artes, 1999

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 "Montserrat Campmany" kapitulua Ecos de Músicas Lejanas, Icaria, Bartzelona, 2012 liburuan

 Kanpo estekak 

 Biografia
 Emakume instrumentistak ()
 Kataluniako Liburutegiko Fundes Montserrat Campmany
 Montserrat Campmany, «Konposaketa femeninoan» erakusketaren 3. eremuaren barruan. Kataluniako Liburutegia, 2024.
Kategoria:1901eko jaiotzak