1974ko bizitza garestitzearen aurkako greba orokorra

Bizitzaren garestitzearen aurkako greba orokorra Hego Euskal Herrian 1974ko abenduaren 11n egin zen. Arrakasta handia izan zuen, izan ere, 200.000 langilek greba orokorra egin zuten erregimen frankistaren aurka. Mobilizazio hark argi utzi zuen Euskal Herriko mugimendu antifrankista Espainiakoaren oso bestelakoa zela.

 Aurrekariak eta antolaketa 
Greba urte bereko udaberrian hasi zen prestatzen. CCOOren koordinadora orokorrean udazkenerako 24 orduko lanuztea proposatu zuten. Alabaina, PCE burgesiaren sektoreak antifrankismora erakarri nahian zebilen eta uztailean Junta Democrática delakoa aurkeztu zuten horretarako. Ondorioz, Espainiako CCOOk grebaren ideia baztertu zuen, burgesiaren sektore demokratikoak ez urruntzeko. 

Hego Euskal Herriko CCOOn, ordea, PCEk pisu apalagoa zeukan. Ezkerrerago kokatutako indar politikoek –batik bat MCE, ORT eta LCR-ETA VI bezalako indar iraultzaileek– aurrera egitea erabaki zuten. Deialdiak aldarrikapen zerrenda edo “plataforma” bateratu bat zekarren, gai ekonomiko eta politikoak nahasten zituena. Abenduaren 11rako ezarri zuten zita.

1973ko petrolioaren krisiak prezioen gorakada ekarri zuen eta horren ondorioz langileen erosmen ahalmenak behera egin zuen. Nafarroan, egoera horri aurre egiteko lan hitzarmenaren aldeko mobilizazioak hasi ziren “udazken bero” hartan. Aurreko hilabeteetan Laminaciones Lesaca, Potasas de Navarra, Authi eta beste hainbat tokitan izandako gatazkek hauspotuta egin zuten greba deialdia ORT, MCE-EMK eta LCR-ETA(VI) erakundeek, ordurako sekulako indarra hartua baitzuten langile batzordeetan. Abenduaren 11 hurbildu ahala, lanuzteak eta protestak lantegi ugaritara zabaldu ziren, baita, jakina, poliziaren errepresioa ere. Enpresariek zioten aldarrikapenek “izaera politikoa” zutela.

Polimiliak  eta miliak zatitu berriak zeuden sasoi hartan. Aldi berean, inoiz baino preso politiko gehiago zegoen Espainian sakabanaturik –245 inguru urte hartako abenduan– . Azaroan gose greba bati ekin zioten presoek eta kalean haiekin elkartasunez mobilizazioak ugaritu egin ziren. Abenduaren 2 eta 3an ETApm-k, LAIAk eta Gipuzkoako Langile Komiteek preso politikoen aldeko greba deialdia egin zuten. Mobilizazio hark, ordea, oihartzun mugatua izan zuen. Soilik Gipuzkoako eskualde batzuetan izan zuen jarraipen nabarmena, batik bat, Goierrin eta Oarsoaldean. Giroa berotzen ari zen, baina onena etortzeko zegoen.

 Gertakizunak 
Grebaren eguna iritsitakoan, hamarnaka lantoki, denda eta ikastetxe itxi zituzten. Organización Revolucionaria de Trabajadores eta Movimiento Comunista de Euskadi ezkerreko alderdiek deitu zuten frankismoan bizitzaren garestitzearen aurka, eta ETAk deialdiarekin bat egin zuen. 223.000 lagun inguru mobilizatu zirela kalkulatzen da. Grebaren jatorria laborala bazen ere, kutsu politiko nabarmena izan zuen. Izan ere, eskaeren artean errepresio-indarren eta auzitegi berezien desegitea eta autodeterminazio eskubidea zeuden.<ref name=Argia> «Frankismoan ordura arteko greba orokor handiena egin zuten Hego Euskal Herrian», Efemerideen kanala.</ref> 

Egun hartan 500 lagun atxilotu zituzten eta Hernanin eta Tolosan segurtasun indarrek suzko armak baliatu zituzten manifestarien aurka. Grebak ezustean harrapatu zituen, bai agintari frankistak eta baita PCE bera ere. Cambio 16 aldizkari espainiarraren lerroburuak halaxe deskribatu zuen egoera: “Pais Vasco. Superhuelga”. Imanol Satrustegik artikulu horretan azaldu zituen greba haren nondik norakoak. Polizia frankistak manifestarien kontra egin zuen hainbat lekutan, baita tiroekin ere.

 Ondorioak 
Mobilizazio hark hainbat ondorio izan zituen. 1) Agerian utzi zuen Hego Euskal Herriko langile mugimenduren indar korrelazio berezia. Mobilizazio horren bidez, PCEren ezkerrera kokatzen ziren alderdiek giharra erakutsi zuten eta errespetua irabazi zuten. Posible zen milaka lagun kalera ateratzea aldarrikapen politiko eta ekonomikoekin; baita PCEren iritziaren kontra ere. Ezker abertzaleak, bestalde, artean masa-mobilizazioak gidatzeko gaitasun apala zeukan. 2) Indar korrelazio hark Euskal Herriko CCOO bitan zatitzea eragin zuen. PCEren aldeko sektore moderatuak CONE koordinadora eratu zuten, Ezkerraldeko eta Gipuzkoako batzordeen atal baten babesa zeukana. Ezker erradikalak bultzatutakoek, aldiz, CECO eratu zuten, Nafarroako batzorde guztiak, Gipuzkoako gehienak eta Bizkaikoen parte bat elkartzen zituena. 3) Abenduaren 11ko ajeetatik langile mugimenduak beste mugarri garrantzitsu bat jarri zuen. Potasas de Navarra meatzean, greban parte hartu zuten enplegatu batzuei zigorrak ezarri zizkieten. Horiei aurre egiteko meatzariek hamabost eguneko itxialdia egin zuten 1975eko urtarrilean. Lur-azpian zeuden bitartean, lurrazalean Nafarroak beste greba orokor bat bizi izan zuen, abenduaren 11tik apenas aste gutxi batzuk pasatu zirenean.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 :José Vicente Iriarte: «Otoño caliente» en Navarra . La huelga general del 11 de diciembre de 1974» Gerónimo de Uztariz: 14-15.zk., 1999, 105.-121.or.
 :Gaizka Fernández Soldevilla: «Aniversario de la huelga general del 11 de diciembre de 1974 en el País Vasco».
 Escribano Riera, D. (2018). Las jornadas de lucha de diciembre de 1974 en el País Vasco. En Las otras protagonistas de la transición. Izquierda radical y movilizaciones sociales (pp. 595-608).
 Satrustegi Andrés, I. (2024, 11 de diciembre). 1974ko Supergreba. Argia.
 Apaolaza, U. (s. f.). Abenduaren 11, greba orokorra. Argia''.

Kategoria:Frankismoa Euskal Herrian
Kategoria:Euskal Herriko gatazka 1974an
Kategoria:Euskadiko Mugimendu Komunista
Kategoria:Euskal Herriko grebak
Kategoria:Greba orokorrak