Eskari agregatu

Eskari agregatua herrialde bateko eragile ekonomiko guztiek, izan nazionalak izan atzerritarrak, prezio-maila jakin batean erosteko prest dauden ondasun eta zerbitzuen batura da. Besteak beste, moneta-politika eta zerga-politikaren mende dago. Nazio osoari dagokionez, kontzeptu makroekonomikoetako bat da.

 Eskari agregatuaren osagaiak 
Eskari agregatua fluxu zirkularraren bitartez lotuta dago diru-sarrerekin eta gastuekin; hau da, ekonomiaren (Y) ekoizpen osoak beti izan behar du helburu zehatz bat, alegia, ekoizpen horrek eta, zehazki, barne-produktu gordinak eskatzen dituzten xedeak. 

Barne-produkzioaren guztizko eskaria honako lau osagai hauen baturak osatzen du:

Y = C + I + G + XN = DA non,

→ C kontsumoa da , errenta erabilgarriaren araberakoa non, Y kontsumitzaileen diru-sarrerak diren eta T kontsumitzaileek ordaintzen dituzten zergak;

→ I inbertsioa da, espero den egungo eta etorkizuneko ekoizpenaren, interes-tasen eta zergen araberakoa;

→ G Estatuak ondasunetan eta zerbitzuetan egiten duen gastu publikoa da;

→ XN = X - M esportazio garbiak dira, produkzioaren, barruko eta atzerriko prezioen eta kanbio-tasaren araberakoak:

 X esportazio totala da; eta
 M guztizko inportazioa da.

Eskari agregatuaren barruan, barne-eskaria eta kanpo-eskaria bereizten dira. Barne-eskaria honako hauek osatzen dute: DI = C + I + G, kanpo-eskaria esportazio garbiak diren bitartean.

 Eskari agregatuaren kurba 
Eskari agregatuaren kurba prezio desberdinetarako eskari agregatuaren balioa da, eta ondasunen eta diruaren merkatuak aldi berean orekan dauden prezio-mailaren eta ekoizpen-mailaren konbinazioak erakusten ditu.

 Eskari agregatuaren kurbaren beheranzko izaera 
Eskari agregatuaren kurbak malda negatiboa erakusten du prezioen aurrean; hau da, beste faktore guztiak konstante mantentzen badira, prezioak jaisten direnean eskatutako ondasun eta zerbitzuen kopurua handitzeko joera dauka eskari agregatuak.

Eskari agregatuaren kurba beheranzkoa da hurrengo hiru arrazoi hauengatik:

 Interes-tasa efektua, prezio-mailak behera egiten duenean, diru-eskaria ere jaitsi egiten dela adierazten duena. Diru-eskaria jaistean, diru-eskaintzaren eta diru-eskariaren arteko oreka interes-tasa baxuagoan gertatzen da. Gainera, interes-tasaren jaitsierak inbertsioa eta kontsumoa igotzen ditu, eskari agregatua handituz.
 Aberastasun efektua, edo Pigourena, prezioen jaitsiera baten aurrean diruak balio handiagoa duela ezartzen duena, ondasun eta zerbitzu gehiago erosteko erabil daitekeelako. Beraz, kontsumitzaileak aberatsago sentitzen dira eta horrek gehiago kontsumitzera bultzatzen ditu, eta horrek, aldi berean, ondasun eta zerbitzuen kopurua handitzen du.
 Kanbio-tasaren efektuak, edo Mundell-Fleming ereduak, funtsean ezartzen du, lehen esan bezala, prezioen murrizketak interes-tasen murrizketa eragiten duela. Interes-tasen jaitsiera horren ondorioz, moneta nazionalak balioa galtzen du, eta horrek esportazioak sustatzen ditu, inportazioak murrizten ditu eta; beraz, eskari agregatua handitzen du.

 Eskari agregatuaren beheranzko kurbaren desplazamenduak 
Jatorrizko eskari agregatuaren kurba lekualda dezaketen faktoreak hurrengo hauek dira:

- Politika-fiskala; gastu publikoak, zergak eta transferentziak aldatuz: gastu publiko handiagoak edo zergen jaitsierak eskari agregatuaren kurba eskuinerantz mugitzea eragiten du.

- Moneta-politikak; diru-eskaintzaren edo interes-tasen bidez: diru-kopurua handitzen duen diru-hedapenak, eskari agregatua eskuinerantz mugitzea eragiten du; interes-tasa handitzeak edo diru-kopurua gutxitzeak, berriz, eskari agregatua ezkerrerantz mugitzen du.

- Eskariaren perturbazioak:

 Nazioarteko faktoreak, hala nola kanbio-tasa eta kanpoko diru-sarrerak.
 Diru-sarreraren eta inflazioaren etorkizuneko itxaropenak.

 Eskaintza eta eskari agregatuaren eredua 
Eredu honek erakusten du eskaintzaren eta eskari agregatuaren arteko erlaziotik produkzioaren eta prezioen oreka-balioak ateratzen direla; hau da, eskaria eta eskaintza orekatzen dituen prezioa ezartzen du. Politika ekonomikoak oreka horretan eragin dezake, eskari agregatua lekualdatzeko neurrien bidez.

Langabezia handia denean, gastua eta; beraz, eskaria handitzeak ekoizpena eta enplegua areagotuko ditu, prezioei gehiegi eragin gabe: eskari agregatuaren hedapen-politikak dira. Baina ekonomia enplegu betearen mailatik gertu badago, eskari agregatua handitzeak prezioen maila igotzea ekarriko du nagusiki. Kasu horietan, beharrezkoa da eskaintza agregatuaren gainean jardutea.

Eskaintzaren perturbazioek ekoizpena murritz dezakete, XX. mendeko hirurogeita hamarreko hamarkadan petrolioaren krisian gertatu zen bezala; aitzitik, produktibitatea eta; beraz, eskaintza erantsia handitzeko politikek prezioen gaineko presioak murrizten lagun dezakete.

 Soldaten eta eskari agregatuaren arteko loturaren haustea 
Autore batzuentzat, neoliberalismoak XX. mendearen azken herenean izan zuen hedapenak soldaten, diru-sarreren eta eskari agregatuaren arteko lotura tradizionala desegin du, eta horrek mundu mailako ekonomia kapitalistaren oinarriak ahulduko lituzke. Eskari agregatua bermatzeko, langileen soldaten benetako izozketa konpentsatu zen biztanleriaren batez besteko geruzen eta langileen gainzorpetzearekin, kreditu txikien eta berme gutxiko kredituen bidez.

Politika horien ondorioek 2008-2011ko munduko krisi ekonomikoa ekarriko lukete, eta ondorio larriak izango lituzkete langabeziari, desberdintasunei eta pobreziari dagokienez biztanleria-sektore zabalentzat.

 Erreferentziak