Cecilia Arizti

Cecilia Arizti (Habana, 1856ko urriaren 28a - ib., 1930eko ekainaren 30a) musikagile, pianista eta musika-hezitzaile kubatarra izan zen. Bere garaiko Europako musika unibertsalaren estilo eta forma guztietara ohitu zen.

 Biografia 
Cecilia Arizti Sobrino La Loma del Ángel auzoan jaio zen (Habana hirian), Teresa Sobrinoren eta Fernando Arizti (1828-1888) piano-jotzailearen alaba. Aitak Juan Federico Edelmann frantsesarekin ikasi zuen pianoa (Kubako erromantizismo europarraren burua), eta hark Manuel Sitzell (1817-70) piano-jotzaile kubatarraren maisu ere izan zen.

Cecilia Ariztik Maria Teresa eta Felicia izeneko bi ahizpa izan zituen. Txiki-txikitatik irakatsi zion aitak klasikoen partiturak jotzen. Zortzi urte zituela, Ave Maria bat eta mazurka bat konposatu zituen, eta aitak pentagrametan idatzi zituen. Teoria eta solfeoa ikasi zituen Francisco Fuentes piano maisuarekin, eta hark Wolfgang Amadeus Mozarten, Ludwig van Beethovenen eta Franz Liszten lanak jotzen irakatsi zion.

Hamabi urte zituela, Fernando Ariztiren (Ceciliaren aita) ikasle izandako Nicolas Ruiz Espadero pianista, konpositore eta pedagogo kubatarrarekin hasi zen ikasten.Hark Europako musika konposatzera bultzatu zuen.

 Gazteria 
Hemezortzi urte zituela hasi zen musika akademikoko zenbait lan ekoizten. Bizitza osoa giro artistiko eta intelektual paregabean eman zuen. Bere gurasoen etxea, Tulipan kaleko.14. zenbakian, Santa Katalina eta Falgueras kaleen artean, Cerron (Habanako erdi-hegoaldeko auzoa) famatua zen bere garaian, bere gaualdi artistiko ugariengatik, non Arizti Kubako eta atzerriko figura musikal eta intelektualekin estuki erlazionatu zen.

Ikasketak amaitu ondoren, Kuban eta Estatu Batuetan aritu zen Arizti pianista gisa. Piano irakasle bihurtu zen Peyrellade kontserbatorioan, eta piano teknikari buruzko eskuliburu bat argitaratu zuen.

XIX. mendeko Habanan, emakume musikari batzuk nabarmendu ziren: XX. mendearen lehen erdian, Asuncion Montalvo harpajolea eta Dolores Espadero (Nicolas Ruiz Espadero pianistaren emaztea), Maria Peñalver eta Luisa O’Farrill piano-jotzaileak gailendu ziren. Mendearen bigarren erdian, Angelina Sicuoret (1880-1945) eta Natalia Broch pianistak nabarmendu ziren. Emakume musikari horien artean, Cecilia Arizti izan zen ezagunena.

Anselmo Lopezen aretoan eta Habana Hiriko Galiziar Zentroan ematen zituen kontzertuak.

1887tik aurrera, pianorako hainbat konposizio argitaratu zituen New Yorken eta Parisen (Frantzia): bi Scherzo, Nocturno, Reverie, Impromptu, eta Dantza bat.

1893ko azaroaren 20an (37 urte zituela) Piano, biolin eta biolontxelorako ganbera hirukotea estreinatu zuen Lopez aretoan (Habanan), Rafael Diaz Albertini biolin jotzailearekin eta Rafael Ortega biolontxelo jotzailearekin batera. Bere lanik ezagunenetako bat da, eta Kubako emakume batek bere generoan idatzitako lehen obra.

1896an, New York hirian bizi zela, Carnegie Hallen aurkeztu zen.

Irakaskuntzan, pianorako ariketa-eskuliburu bat idatzi zuen (Pianorako hogei ariketa egunero). Klase partikularrak emanez eta Carlos Peyrellade kontserbatorioan, Habanan, bizimodua atera zuen.

José Echaniz  (Azkoitia, Gipuzkoa, 1860 - Guanabacoa, 1926ko abenduaren 5a) pianista eta organo-jotzaileak, 1877an Kubara iritsi eta Guanabacoan finkatu zenak, hiri horretan Arizti Akademia sortu zuen (1916an).

 Konposizio- eta interpretazio-estiloa 
Obra batzuk izan ezik —pianorako, biolinerako eta biolontxelorako ganbera hirukotea, esaterako—, piano bakarlarirako sortu zuen bere obra guztia, eta bikain menderatzen zuen instrumentu hori.Bere obran argi ikusten da Frederic Chopin (1810-1849) eta Robert Schumannen (1810-1856) eta XIX. mende hasierako beste konpositore batzuen eragina.

 Heriotza 
1930eko ekainaren 30ean hil zen, Habana hirian.

 Obrak 
Pianorako obrak konposatu zituen Ariztik, Europako estilo erromantikoan.

 Oharrak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Emakume piano-jotzaileak
Kategoria:XX. mendeko emakumeak
Kategoria:XIX. mendeko emakumeak
Kategoria:Kubako musikagileak
Kategoria:Kubako piano-jotzaileak
Kategoria:Habanan hildakoak
Kategoria:Habanarrak
Kategoria:Erromantizismoaren musikagileak