Solidago virgaurea

Solidago virgaurea Asteraceae familiako landare espezie bat da. Europa guztian hedaturik dago. Euskal Herrian ordea hareatzetan aurkitzen da eta bi populazio baino ez dira ezagutzen.

 Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen Zientziarako 1753. urtean, Species Plantarum liburuan.

Generoaren Solidago izena latinezko solido hitzetik dator eta "denetarako balio duena" edo "sendatzeko balio duena" esan nahi du. Espeziearen virgaurea izenak latinez "urrezko makila" esan nahi du, landarearen infloreszentziei egiten die erreferentzia.

Sinonimoak:

 Solidago macrorrhiza Lange in Willk. & Lange, Prodr. Fl. Hispan. 2: 39 (1865)
 Solidago virga-aurea L.
 Solidago virgaurea subsp. alpestris (Willd.) Hayek & Hegi in Hegi, Ill. Fl. Mitt.-Eur. 6: 410 (1917)
 Solidago virgaurea subsp. fallit-tirones (Font Quer) Rivas Mart. & al. in Opusc. Bot. Pharm. Complutensis 2: 118 (1986)
 Solidago virgaurea subsp. macrorrhiza (Lange) Nyman Consp. Fl. Eur.: 388 (1879)
 Solidago virgaurea subsp. minuta (L.) Arcang. Comp. Fl. Ital.: 339 (1882)

 Deskribapena 
Errizoma horizontal laburra du, 14-64 mm luzerakoa, adarkatua eta hainbat sustrai dituena. Handik zurtoin tenteak ateratzen dira, 7-84 cm arteko luzera hartzen dutenak eta hostoz beteak. Oinarriko hostoak eliptikoak dira eta ertz zerratua dute. Erdiko nerbioa nabarmena da.

Infloreszetziak zurtoinean zehar zabaltzen dira, guztira 15 kapitulu ere hartuz. Kapituluak horiak dira eta 7-8 mm luze dira. 6-12 lore liguladun dituzte eta inbolukru berdexka.

 Habitata 
Itsas mailatik hasi eta 3.000 metrotako altuerarainoko tokietan bizi da. Txilardiak, larreak, glerak, erreka ertzak, dunak, sasi arteko argiuneak eta hainbat baso mota (pinudi, artadi, harizti, pagadi) ditu bizileku.

Euskal Herrian Solidago virgaurea L. subsp. macrorhiza azpiespeziea azaltzen da eta Zarauzko dunetan eta Orioko hareatzan soilik aurkitzen dugu.Toki hartan uztaila eta iraila artean ikusten da loretan.

Antzeko banaketa eremua duten beste landare batzuekin (Galium arenarium, Astragalus baionensis, Silene uniflora subsp. thorei eta Alyssum loiseleurii) landare multzo garrantzitsua eratzen du.

 Ugalketa eta bizi-zikloa 
Landare bizikorra da. Ekaina eta azaroa artean loratzen da. Haziak akenioak dira eta haizearen bidez barreiatzen dira.

 Mehatxua 
Euskal Herri osoan bi populazio soilik daude, Orion handiena eta Zarautzen murritzena. Orioko hareatzan urbanismo egitasmoek arriskuan jartzen dute espeziea.

 Erabilera 

Landare honen atal guztiak erabiltzen dira, sustraiak ezik.

Espezie hau mundu arabiarreako medikuntza sisteman erabilia izan zen. XV. eta XVI. mendeetan Europan agertu zen, zauriak hobetzeko. Astringentea, diuretikoa eta antiseptikoa eta beste propietate batzuk ere baditu.

Iraizketa-aparatuari loturiko gaixotasunak prebenitzeko erabiltzen da, nefritisa, giltzurruneko kalkulua, zistitisa, uretritisa... Erreumatismoa eta hezueria tratatzeko ere erabiltzen da.

Digestio-aparatuari dagokionez dituen taninoek astrigente bihurtzen dute eta beherakoa mozten du. Larruazalean idorgarria eta orbaintzailea zaurietan eta ultzeretan, baina batzuetan dermatitisa eragin dezake.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Asteraceae
Kategoria:Euskal Herriko flora
Kategoria:Sendabelarrak
Kategoria:Europako flora