Eskolamendi

Eskolamendi Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko mendia da, Lesakan dagoena, Bortziriak eskualdean. Gaina 407 metroko garaieran dago.

 Etimologia 
Luis de Uranzuren arabera, "eskuola-mendi" izan zitekeen jatorrizko toponimoa, eta eskuola-tokia izan zela adieraziko luke. Izan ere, aspaldiko denboretatik ustiatu da bertako burdina. 

 Burdin zainak 
Eskolamendiko burdin zainak Aiako Harriko granitoaren inguruko ukipen-metamorfismoko aureolaren barnean daude. 1984an Espainiako Geologia eta Meatze Institutuak egindako ikerketan bi mineralizazio bereizi ziren:
 Eskolamendi-1 magnetitaz eta hematitez osaturik dago, klorita, granateak, anfibolak, epidota eta kuartzoarekin batera; siderita, pirita eta kalkopirita proportzio txikian agertzen dira. Egitura masiboa eta bandeatua dauka, eta magnetita-hematitean aberatsak diren zerrendak txandakaturik agertzen dira burdin minerala barreiatua duten kaltzio silikato zerrendekin.
 Eskolamendi-2, berriz, hematitez, sideritaz (burdin karbonatoz) eta kloritaz osaturik dago, kuartzozko gangarekin; pirita eta fluorita urriagoak dira. Egitura bandeatua du, eta sideritan edo hematitean aberatsagoak diren geruzak aldizkatzen dira. 

 Meategiak 
XIX. mendearen amaieratik aitzina, zenbait burdin zain ustiatu ziren Eskolamendin, bai aire zabalean, bai barrualdean, ganbera eta pilare bidez. Aipagarriak dira San Pablo eta San Carlos iparraldeko hegalean, Santa Ines eta Santa Katalina gainaldean eta La Albion hegoaldean. Lehenbiziko urteetan, mea Berako labeetara (Fundiciones de Hierro y Fábrica de Acero del Bidasoa S.A) eramaten zen, eta geroago, XX. mendean, Irunera meatze-trenean.

1901 arte, meatze alde hau kontzesio-puzzle bat zen. Frantziar kapitala zuen Herederos del Barón de Eichtal enpresak ustiatzen zituen horietako batzuk, eta Sociedad de Minas del Bidasoa-k, kapital ingelesa zuenak, gainerakoak. Urte horretan, bi enpresak batu ziren, Sociedad Minas de Irún-Lesaca konpainia sortzeko.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Nafarroa Garaiko mendiak
Kategoria:Lesakako geografia
Kategoria:Lesakako historia