Mary Earle

Mary Davidson Earle, ezkongabean Cameron (Banavie, Eskozia, 1929ko urriaren 20a - Palmerston North, Zeelanda Berria, 2021eko apirilaren 18a) Eskozian jaiotako Zeelanda Berriko elikagaien teknologoa izan zen. Zeelanda Berriko unibertsitate bateko ingeniaritza departamentu bateko lehen emakume kidea izan zen 1965ean Massey Unibertsitateko Elikadura Teknologia Sailean sartu zenean.

 Lehen urteak 
Earle Mary Davidson Cameron bezala jaio zen 1929ko urriaren 20an Banavie-n, Ben Nevis-etik gertu, Eskozian. Ingeniaritza kimikoa ikasi zuen Glasgowko Unibertsitatean eta elikagaien zientzietako doktoregoa osatu zuen bertan 1957an. The purification of soya lipoxidase («Soja-lipoxidasaren purifikazioa») izan zen bere doktore-tesiaren izenburua. Ondoren, Britainia Handiko elikagaien industriako produktuen garapenean lan egin zuen bost urtez.

Glasgown ikasten ari zela, bere senarra, Richard Lawrence Earle, ezagutu zuen, bera ere doktoretza ikasketak egiten ari zena, eta bikotea 1961ean ezkondu zen.

 Ibilbidea Zeelanda Berrian 
1961ean Zeelanda Berrira joan ondoren, Earle Zeelanda Berriko Haragiaren Industriaren Ikerketa Institutuan hasi zen lanean. Massey Unibertsitateko Elikagaien Teknologia Saileko langileekin bat egin zuen 1965ean, eta ingeniaritzako lehen emakume akademikoa izan zen Zeelanda Berrian. Bere hasierako lana unibertsitateko elikadura-teknologiako graduondoko ikastaroari, Masseyn sartu baino aurreko urtean ezarri zenari, zorroztasuna gehitzea izan zen. Denborarekin, Elikagaien Teknologiako Ikerketa Zentroa garatu zuen, unibertsitatearen baliabideak industriaren esku jarri zituena.

1992an, Earle irakasle titular bihurtu zen Massey Unibertsitateak katedra pertsonal bat eman zionean, unibertsitateko teknologia fakultateko lehena. Laugarren irakaslea izan zen Masseyn. 1994an erretiratu zen Masseytik, eta irakasle emeritu titulua eman zioten.

Earle Zeelanda Berriko Laboreen eta Elikagaien Ikerketarako Institutuko batzordean aritu zen, eta Txerri Industriaren Batzordeko zuzendaria izan zen.

 Geroko bizitza eta heriotza 
Erretiroa hartu zutenean, Maryk eta Dick Earlek zortzi liburu idatzi zituzten elkarrekin, Creating New Foods: The Product Developer's Guide («Elikagai berriak sortzen: Produktuen garatzailearen gida») barne, 2009an. Beka eta dirulaguntza programak ezarri zituzten ikasleei laguntzeko, bereziki emakumeei, ingeniaritzan eta teknologian, eta Earle Creativity and Development Trust sortu zuten zientzia eta teknologia, arte bisualak eta arte ederrak, literatura eta historia, eta musika garatu eta sustatzeko Manawatún eta Rangitikeiko eskualdeetan.

Mary Earle Palmerston Northen hil zen 2021eko apirilaren 18an, eta Turakinan lurperatzea erabaki zuen, Zeelanda Berriko lehen etorkin eskoziar batzuk bizi izan ziren lekuan. Zeelanda Berriko Clan Cameron Elkarteko presidentea izan zen, zeinaren kideek beren eskoziar sustraiak ospatzen dituzten.

 Sariak eta aintzatespenak 

 1992an, Earle Zeelanda Berriko Ingeniarien Erakundeko ohorezko kide izendatu zuten.
 1993ko Erreginaren Urtebetetze Ohoreetan, Britainiar Inperioko Ordenako ofizial izendatu zuten, elikagaien teknologiaren zerbitzuengatik.
 1993an Zeelanda Berriko Sufragioaren Mendeurreneko Dominaren 544 jasotzaileetako bat izan zen.
 2018an, Earlek Zientzietako Doktore ohorezko titulua jaso zuen Massey Unibertsitatean.
 Ohorezko doktoretza ere jaso zuen Thailandiako Khon Kaen Unibertsitatean, eta Elikagaien Zientzia eta Teknologia Institutuko ohorezko kide izan zen.
 2022an Mary D Earle saria  aurkeztu zen, eta laguntza moral, sozial eta intelektualaren bidez besteei tutoretza ematen bikain aritu diren kideak aitortzen ditu.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Britainiar Inperioko Ordenaren ofizialak
Kategoria:Emakume ingeniariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Akademikoak