Gazako genozidio

Gazako genozidio Israelek Gazako gerran zehar Palestinako herriaren aurkako etengabeko, nahitako eta sistematiko suntsipena da, Hilketa masiboak, nahitako gosetea, gorputzeko eta buruko kalte larriak eragitea eta jaiotzak saihestea hartzen ditu barne. Beste ekintza batzuk hauek dira: blokeatzea, azpiegitura zibilak suntsitzea, osasun-instalazioak suntsitzea, osasun-langileak eta laguntza-eskatzaileak hiltzea, lekualdatze behartu masiboak eragitea, sexu-indarkeria egitea eta hezkuntza-, erlijio- eta kultura-guneak suntsitzea.

 Arrazoibidea 
Hainbat behatzailek, tartean Francesca Albanesek (Nazio Batuen Erakundeko kontalari berezia), Israelgo goi funtzionarioen adierazpenak aipatu dituzte; izan ere, funtzionario horiek adierazi dute Gazako «populazioa (guztiz edo partzialki) suntsitzeko asmoa», eta asmo horixe da hilketak genozidiotzat jotzeko legezko baldintza.;  

Ekialde Hurbilari buruzko aditu gehienek (gehienak Ameriketako Amerikako Estatu Batuetan bizi dira) uste dute Israelek Gazan egindako ekintzek palestinarrentzat bizigaitza bihurtzea dutela helburu, eta horien % 75ek diote Israelek Gazan egindako ekintzak «genozidioaren antzeko gerra krimen nabarmenak» direla. 2024ko azaroaren 21an, Nazioarteko Zigor Auzitegiak agindu zuen atxilo zitzatela Israelgo lehen ministro Benjamin Netanyahu eta aurreko Defentsa ministro Yoav Gallant; bai eta Hamaseko komandante (ustez hila) Mohammed Deif ere. Gizateriaren aurkako krimenak eta gerrako krimenak egiten ari litezkeela argudiatu du auzitegiak.

Ursula von der Leyenen gidaritzapean, Europar Batasuna da, Ameriketako Estatu Batuen ondoren, Israel Gazako zerrendan egiten ari den hilketak eta suntsipena gehien babestu eta ahalbidetu dituena. Nazio Batuen Erakundearen Palestinari buruzko aditu Francesca Albanesek adierazi zuenez, Von der Leyen ikertu beharko lukete, Israelen gerra krimenetan konplize izateagatik. Europar Batasuneko estatu kideek adierazpenen batzuk egin dituzte Israel Gazan egiten ari den sarraskien aurka, herritarrek egindako manifestazio handiek presionatuta, baina estatu horiek ez dituzte aurrera eraman Nazioarteko Zigor Auzitegiak eskatutako neurriak: gizartean genozidiotzat jotzen den hori geldiaraztearren, Israelek egiten duen legez kanpoko okupazioan laguntzen duten merkataritza harremanak eta inbertsioa galaraztea. Izan ere, palestinarren kontra Israelek egindako sarraski eta suntsiketa guztiak eta eragindako gosetea gorabehera, Israelek Europar Batasunaren lehentasunezko merkataritza bazkide izaten jarraitzen du.

Amnistia Internazionala giza eskubideen aldeko erakundeak, 2024ko abenduan plazaratutako txosten batean, agertu zuen Israel genozidioa egiten ari dela Gazako zerrendako palestinarren aurka. Erakunde horrek adierazi zuenez, Israelek infernua eta suntsipena eragin ditu Gazako palestinarrengan lotsagabe, etengabe eta inpunitate osoz. Amnistia Internazionaleko idazkari nagusi Agnès Callamarden hitzetan, «Amnistia Internazionalaren txostenak erakusten du Israelek Genozidio Hitzarmenean debekatutako ekintzak egin dituela, Gazako palestinarrak suntsitzeko asmo zehatzarekin. Ekintza horien artean daude hilketak, gorputzeko edo buruko kalte larriak eragitea, eta Gazako palestinarrei nahita eragitea haien suntsipen fisikoa ekartzeko kalkulatutako bizi baldintzak». 

AIren txostenak jarraitzen zuen adieraziz «hilabeteak joan eta hilabeteak etorri, Israelek Gazako palestinarrak giza eskubideak eta duintasuna merezi ez dituzten giza taldetzat tratatu ditu[ela], fisikoki suntsitzeko asmoa erakutsita. [...] Une honetan, Israelera armak eramaten jarraitzen duten estatuek jakin behar dute genozidioa saihesteko betebeharra urratzen ari direla eta genozidioaren konplize izateko arriskuan daudela. Israelen gaineko eragina duten estatu guztiek, bereziki arma-hornitzaile nagusiek —hala nola Ameriketako Estatu Batuak eta Alemania—, baina baita Europar Batasuneko beste estatu kide batzuek, Erresuma Batuak eta beste batzuek ere, Israelek Gazako palestinarren aurka egiten dituen basakeriak berehala amaitzeko neurriak hartu behar dituzte». 

 Estatu burujabeen jarrerak 
Estatu burujabeen jarrerak, Israelek Gazan egindako hilketak genozidiotzat hartzeari buruzEstatu burujabeaGenozidioaren aitortzaAdierazpenaErreferentziakAfganistanBaiAtzerri Ministerioak genozidio gisa gaitzetsi zituen Israelen ekintzak. Aljerialink=|alt=|border|23x23pxBaiNBEren Batzar Nagusian egindako hitzaldi batean, Abdelmadjid Tebboune presidenteak galdetu zuen: "Non dago egiten ari diren genozidioaren inguruan desagertu den kontzientzia globala?" Ameriketako Estatu Batuaklink=|alt=|border|23x23pxEzAntony Blinken Estatu idazkariak atzera bota zuen genozidio akusazioa, "oinarririk gabekoa" zela esanez. Bangladeshlink=|alt=|border|23x23pxBaiAtzerri Ministerioak adierazi zuen Israel genozidioa egiten ari zela palestinarren aurka. Belgikalink=|alt=|border|23x23pxHegoafrika vs Israel auzian datorren epaiari babesaIsraelen aurkako Hegoafrika auzian Nazioarteko Batzordearen epaia babesteko konpromisoa hartu du Belgikak. Bolivialink=|alt=|border|22x22pxBaiLuis Arce presidenteak X-en argitaratu zuen ados zegoela Brasilgo Lula presidentearekin, «Palestinako herri ausartaren aurka egiten ari diren genozidioaren inguruko egiari buruz». Brasillink=|alt=|border|22x22pxBaiLula da Silva presidenteak Israelen ekintzak gaitzetsi zituen genozidio gisa, eta esan zuen: «Gazako Zerrendan herri palestinarrarekin gertatzen ari dena ez da gertatu historiako beste inongo momentutan. Berez, gertatu zen: Hitlerrek juduak hiltzea erabaki zuenean». Kanadalink=|alt=|border|23x23pxHegoafrika vs Israel auzian datorren epaiari babesaJustin Trudeau lehen ministroak eta Melanie Joly Atzerri ministroak ez zuten babestu edo baztertu Hegoafrikak Israelen aurka egindako eskaera. Jolyk kasua «oso gertutik» jarraituko zuela esan zuen, eta Kanadako Gai Globalek auzitegiak hartzen duen edozein erabakiri men egingo ziola agindu zuen. Txilelink=|alt=|border|23x23pxBaiGabriel Boric presidenteak gaitzetsi egin ditu bai Hamasek bai Israelek Gazan egindako ekintzak, eta esan du uko egiten diola «Hamaseko terrorismoaren eta Israel Palestinan egiten ari den genozidioaren» artean hautatzeari. Txilek ere bat egin du Israelen aurkako genozidio kasu batekin, Nazioarteko Justizia Gortean. Djibutilink=|alt=|border|23x23pxBaiIsmail Omar Guellehek esan zuen palestinarrak genozidioa jasaten ari zirela gerra garaian. Frantzialink=|alt=|border|23x23pxEzStéphane Séjourné Atzerri ministroak genozidio akusazioa errefusatu zuen, eta adierazi zuen «estatu juduari genozidioa leporatzeak atalase moral bat gurutzatzen» duela. Alemanialink=|alt=|border|23x23pxEzSteffen Hebestreit gobernuko bozeramaileak genozidio akusazioa baztertu zuen. Erresuma Batualink=|alt=|border|23x23pxEzAtzerri Ministerioak atzera bota zuen Israelen aurkako genozidio akusazioa. Espainiako Erresumalink=|alt=|border|23x23pxHegoafrika vs Israel auzian datorren epaiari babesaJose Manuel Albares Atzerri ministroak esan zuenez, "hau genozidioa den ala ez, hori [munduko] auzitegiak erabaki behar du, eta Espainiak, noski, bere erabakia babestuko du". Guyanalink=|alt=|border|23x23pxBaiMohamed Irfaan Ali presidenteak «genozidiotzat» jo ditu Israelen ekintzak. Hegoafrikalink=|alt=|border|23x23pxBaiCyril Ramaphosa Hegoafrikako presidenteak esan zuen: "Palestinako heriotzak ez dira soilik bonbardaketek eta lurreko erasoek eragindakoak, baizik eta gaixotasunek eta goseteak eragindakoak ere, taldeak existitzeko duen eskubidea babesteko beharra adierazten du". Hungarialink=|alt=|border|23x23pxEzPeter Szijártó Atzerri ministroak genozidioa leporatzea «tontakeriatzat» jo zuen. Ipar Korealink=|alt=|border|23x23pxBaiAtzerri Ministerioko bozeramaile baten esanetan, gerra garaian ospitale bat bonbardatu izanak "AEB konplize dela erakutsi zuen, eta Israelen genozidioa sustatu zuen". Iranlink=|alt=|border|23x23pxBaiIsraelen ekintzak genozidio gisa gaitzetsi zituen Hossein Amir-Abdollahian Atzerri ministroak. Irlandalink=|alt=|border|23x23pxHegoafrika vs Israel auzian datorren epaiari babesaMicheál Martin Atzerri ministroak deklaratu zuen: «Auzitegiari dagokio genozidio bat egin den zehaztea». Jordanialink=|alt=|border|23x23pxBaiAyman Safadi Atzerri ministroak esan zuen Israelen ekintzek genozidioaren legezko definizioa betetzen zutela. Kirgizistanlink=|alt=|border|23x23pxBai2024ko martxoaren 18an, Kirgizistango gobernuak Gazako "eromena eta genozidioa" gelditzeko eskatu zien Israeli eta Ameriketako Estatu Batuei. Kolonbialink=|alt=|border|23x23pxBaiGustavo Petro presidenteak espainieraz argitaratu zuen X-n: «Genozidioa deitzen da; herri palestinarra Gazatik atera eta hura mendean hartzeko egiten dute. Genozidio hori burutzen duen estatuburua gizateriaren aurkako kriminala da. Haien aliatuek ezin dute demokraziaz hitz egin». 2024ko otsailaren 29an, Petrok iragarri zuen herrialdeak Israelgo armak inportatzeari utziko ziola, irinaren sarraskiaren ostean. Kubalink=|alt=|border|23x23pxBai2024ko martxoaren 31n, Miguel Diaz-Canel presidenteak esan zuen “Kubak genozidioa berehala etetea eskatzen du”. Libanolink=|alt=|border|23x23pxBaiNajib Mikati lehen ministroak kezka agertu du "palestinarren aurkako genozidioa" dela eta. Libialink=|alt=|border|23x23pxBai2024ko maiatzean, Hegoafrikak Israelen aurka egindako genozidio auzian esku hartzeko adierazpena aurkeztu zuen Libiak, Israel genozidioa egiten ari dela uste duelako. Malaysialink=|alt=|border|23x23pxBaiAnwar Ibrahim lehen ministroak Israelen ekintzak gaitzetsi zituen genozidio gisa, eta Ameriketako Estatu Batuak konplize gisa lotu zituen. Mauritanialink=|alt=|border|23x23pxBaiMauritaniako Gobernuak Israelen ekintzak gaitzetsi zituen eta nazioarteari "Palestinako herriak pairatzen duen genozidioa berehala bertan behera uzteko" eskatu zion. Namibialink=|alt=|border|23x23pxBai2024ko urtarrilean, Hage Geingob Namibiako presidenteak "genozida eta izugarritzat" jo zituen Israelek Gazan egindako ekintzak, eta gogor kritikatu zuen Alemaniak Israelen aurka Hegoafrikan Israel babesteko hartutako erabakia, esanez Alemaniak "bere historia beldurgarritik lezioak ateratzeko ezintasuna" zuela, hegoafrikar genozidioa eta nama barne. Nikaragualink=|alt=|border|23x23pxBaiNikaraguak gaitzetsi egin ditu Israelek genozidio gisa egindako akusazioak, eta konplizitatea egotzi dio Alemaniari, Israelekin armak trukatzean. 2024ko urrian, Nikaraguak harreman diplomatikoak eten zituen Israelekin, Libanoren inbasioaren ondoren, eta Israelgo gobernua "faxista" eta "genozida" zela esan zuen, eta Netanyahu "deabruaren semea" zela. Omanlink=|alt=|border|23x23pxBaiAtzerri Ministerioak genozidio gisa gaitzetsi zituen Israelen ekintzak. Pakistanlink=|alt=|border|23x23pxBaiJalil Abbas Jilani Atzerri ministroak Israelen ekintzak genozidio gisa gaitzetsi zituen. Palestinalink=|alt=|border|23x23pxBaiIsraelen ekintzak genozidio gisa gaitzetsi zituen Mahmud Abas presidenteak. Riad Mansur Nazio Batuen aurrean Palestinak duen enbaxadoreak esan duenez, Israelek Gazan egindako bonbardaketak eta setioa "genozidak" ziren. Qatarlink=|alt=|border|23x23pxBaiQatarreko Kanpo Arazoetako Ministerioak NBEko Segurtasun Kontseiluari eskatu dio "premiazko neurriak har ditzala Israelgo okupazio indarrek Rafah hartu eta bertan genozidioa egin ez dezaten". Israelek "genozidio krimena" egin duela adierazi du Tamim bin Hamad Al Thani Qatarreko emirrak. Saudi Arabialink=|alt=|border|23x23pxBaiAtzerri Ministerioak "Israelgo gerra makineriak herri palestinarraren aurka egindako sarraski genozidak" gaitzetsi zituen. Senegallink=|alt=|border|23x23pxBaiOusmane Sonko lehen ministroak Israelen ekintzak genozidio gisa gaitzetsi zituen, eta beste herrialdeei konplizitatea leporatu zien. Sirialink=|alt=|border|23x23pxBaiIsraelen ekintzak genozidio gisa gaitzetsi zituen Bashar al-Assad presidenteak. Somalialink=|alt=|border|23x23pxBai"Israelek Gazako genozidioa geldiarazteko neurri azkarrak" hartzeko eskatu zuen Atzerri Ministerioak. Tunisialink=|alt=|border|23x23pxBaiWAFAren arabera, Atzerri Ministerioak Israelen "genozidio gerraren" amaiera exijitu zuen 2024ko maiatzean. Turkialink=|alt=|border|23x23pxBaiIsraelen ekintzak gaitzetsi eta "genozidiotzat" jo zituen Recep Tayyip Erdoakizan presidenteak. 2024ko otsailaren 9an, Hakan Fidan Turkiako Atzerri ministroak esan zuen nazioarteko komunitateak Israelek Gazan egindako ekintzei buruzko isiltasuna "genozidioan konplizitatea" zela. Vatikano Hirialink=|alt=|border|16x16pxAgian2023ko azaroan, Frantzisko aita santuaren hitzaldi bateko hainbat lekukok esan zuten hark genozidiotzat jo zituela Israelen ekintzak, nahiz eta Vatikanoko bozeramaile batek ukatu egin zuen. Venezuelalink=|alt=|border|23x23pxBaiNicolas Maduro presidenteak genozidio gisa gaitzetsi zituen Israelen ekintzak. Yemenlink=|alt=|border|23x23pxBaiAtzerri Ministerioak gaitzetsi egin zituen Israelen ekintzak, «gerra eta genozidio krimenak» direlakoan.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Israel-Palestina gatazka (2023-orain)
Kategoria:Genozidioa
Kategoria:Nazioarteko zuzenbidea
Kategoria:Israelen gerra krimenak
Kategoria:Palestina eta Ekialde Hurbila sutan (2023-2024)