Bernorio mendia

Bernorio mendia Villarén de Valdivia herriaren ondoan dago, Palentziako probintziaren iparraldean. Aztarna arkeologiko garrantzitsuak aurkitu dira bertan, bai eta kantabriar hiri gotortu baten aztarnak ere. 120 hektarea baino gehiago ditu, eta Espainian eta Europan aurkitutako kastrorik handienetako bat da.Vicente, Gema (2007-09-19) «Excavaciones en el yacimiento de Monte Bernorio Norte Palentino» Celtiberia [Wayback Machinen gordeta] Oppidum hau penintsulako erromatarren aurreko garaiko aztarnategi arkeologiko garrantzitsuenetako bat da, Bernorio mendiko kastroa izenez ere ezagutzen dena.Diario Palentino: Un tesoro arqueológico. Aztarnategiaren izen ofizila, Monte Bernorio da.

Bernorio mendia 1170 metro inguruko mendia da, eta tontorrean forma laua du, 28 hektarea ingurukoa.Blog oficial de Monte Bernorio. Lautada handi batean, Villarén de Valdivia herriaren ondoan dago, Pomar de Valdivia udalerrian, Palentziako Mendialdean, Aguilar de Campootik 7 kilometrora eta Kantabria-Mesetako Autobidetik gertu.

1400 urte baino gehiagoko historia bere gailurrean gorde arren, Burdin Aroko historiografian enblematikoa izan arren eta 1992an Kultura Intereseko Ondasun izendatu bazuten ere, Bernorio Mendiko aztarnategia arriskuan dago 24 aerosorgailu dituen parke eoliko bat instalatzeko proiektua aurrera eramateak eragingo lukeen erasoagatik. Horregatik sartu dute Hispania Nostra elkartearen Espainiako ondare arriskutsuaren zerrenda gorrian. Proiektu hori herritarren gaitzespen handia jasan du, eta «maila goreneko ondare-eraso»tzat jo zuten.El Norte de Castilla «Los ecologistas rechazan un posible parque eólico en el monte Bernorio»

 Aztarnategi arkeologikoa 
Leku estrategiko honetatik lautada handi bat ikusten da, gaur egun 40 bat herri dituena, eta muino ikusgarri hori kastroa eta gotorlekua izateko erabili zuten.

Lehenengo erauzketa arkeologikoak 1890. urtean egin ziren, Claudio López Bru bigarren Comillasko markesak eskatuta. Egindako hainbat arkeologia-kanpainetan zehar, eraikin eta tresna ugari aurkitu dira, Brontze Arotik Erdi Arora bitarteko gertakarien lekuko.Ruta de Monte Bernorio. Azken ikerlanak erakunde publikoek finantzatu dituzte, batez ere Palentziako Probintziako Diputazioak, eta hainbat erakundek lagundu dute, hala nola Madrilgo Complutense Unibertsitateak, Frankfurteko Unibertsitateak eta Oxfordeko Unibertsitateak.Diario Palentino: Equipos de Oxford y Frankfurt colaboran. 

Ikerketa horien arabera, mendia etengabe okupatu zen K.a. VIII. mendetik K.a. I. mendera arte, nahiz eta Kalkolitoan eta Brontze Aroan (K.a. 3000-2000) okupazio-zantzuak egon. 2006ko prospekzioan Burdin Aroko zeramikak, armamentua eta apaingarriak aurkitu ziren, baita haurtxo baten hezurrak ere.

Mendiaren perimetroa harresi batek inguratzen zuen, eta harresi horren hondakin batzuk aurkitu dira, baita akropolia babesten zuen beste barnealde bat ere. 2007ko kanpainan, etxebizitzetako harrizko eta egositako adobezko lehen hormak agertu ziren, baita objektu pertsonalak, armak eta fauna-hondarrak ere. Beste haurtxo baten gorpuzkiak ere aurkitu zituzten. Diario Palentino: Fíbulas, brazaletes, navajas y otro bebé aparecen en ‘Monte Bernorio’.

Aztarnategia 18 hektareatik gorako erromatar kanpamendu baten hondakinekin osatzen da (Iberiar penintsulan aurkitutako handiena). Kanpamentu hori 2 kilometrora dago, Castillejo gainean (Pomar de Valdivia), eta handik, ziurrenik, bi legiok setioari ekin zioten. Barruan material militarraren hondakin ugari aurkitu dira: gezi-puntak, caligae-tatxetak, kanpin-dendako zutoinen aztarnak, pilum bat, ekipamendu legionarioko brontze-hondarrak eta txanpon batzuk.

Aztarnategia Interes Kulturaleko Ondasun izendatu zuten 1992an, gune arkeologiko kategoriarekin.Decreto 91/92 de junio de 1992. Gaztela eta Leongo Juntak 2004an indusketak diruz laguntzeko ekarpen ekonomikoak bertan behera utzi zituen arren, indusketek Palentziako Diputazioaren eta eskualdeko udalen laguntzei esker jarraitu dute. Laguntza horiei esker, Instituto Monte Bernorio de Estudios de la Antigüedad del Cantábrico erakundea sortu zuten, eta 2009an aztarnategi horren interpretazio-zentro bat sortzea proiektatu zuen.Diario Palentino: La excavación de Monte Bernorio, pendiente de ayudas institucionales.

Bernorion egindako azken aurkikuntzek aztarnategi hau Europako garrantzitsuenetako bat dela baieztatzen dute.

 Kantabriar aztarnak 
Bernorio mendiko kastroa kantabriarren Bergida hiria bezala identifikatu dute autore batzuek. Kantabriar Gerretan erromatar legioek eraso zuten lehena izan zen, eta bertako biztanleek Vindio mendira ihes egin zutela uste da, nahiz eta hiri mitiko honi beste kokapen batzuk esleitu zaizkion.«Castro de Monte Bernorio» Celtiberia [Waybak Machinen gordea]

Kastroaren zati batzuk hondatuta daude higaduraren, nekazaritza-lanen eta Espainiako Gerra Zibilean izandako borroken ondorioz, 1936ko urrian, mendia gotorleku gisa ere erabili baitzen. Barruan, etxebizitzen aztarnak eta zeramika zatiak aurkitu zituzten.

Golde-sare bat eta nekazaritzarako beste tresna batzuk ere aurkitu ziren, enklabearen barruan praktika horrek izan zuen garrantzia adierazten dutenak.«Cabaña del Castro de Monte Bernorio. 2ª Edad del Hierro» Poblado Cántabro. Argüedo. Hermandad de Suso.

K.a. I. mendean, Erromatar Inperioak kantabriar eta astur lurraldeei behin betiko erasoa hasi zien, Zesar Augusto enperadoreak burutua. Pomar de Valdivia inguruan, erromatar kanpamendu handi baten hondakinak aurkitu ziren, Europako handienetako bat, Eduardo Peralta Labradorrek aztertua, zeinetatik Legio IIII Macedonica boteretsuak Bernorio mendiko gotorlekuaren erasoa eta suntsiketa burutu omen zuen.Castillos de Palencia: Monte Bernorio. Kanpamendu horren neurriak zirela eta, Peraltak dio gutxienez bi legiok okupatu behar izan zutela.Peralta, Labrdor, Eduardo «La conquista romana del Campoo. Arqueologái de las guerras cántabras.» Cuadernos de Campoo Inguru horretan aurkitutako erromatar artilleriako jaurtigai ugariek agerian uzten dute kastroari egin zioten setioa eskala handian gertatu zela, gezi-puntek, balezta-jaurtigaien puntek eta aurkitutako kalibre desberdinetako harrizko bolek frogatzen duten bezala.Diario Palentino: Un Castro por descubrir. Halaber, nukleo nagusia sute batek suntsitu zuela erakusten duten ebidentziak aurkitu dira, eta litekeena da sute hori hartu ondoren eragin izana.

Kantabriarrak behin betiko menpean hartu ondoren, erromatarrek lehendik zeuden zimenduak baliatu zituzten akropoliko eremua castellum bihurtzeko. Eremu hori K.a. I. mendetik I. mendera arte okupatu zuten, eta beren kokapen estrategikoa baliatu zuten alboko lurralde osoa kontrolatzeko.Diario Palentino: La huella romana de Monte Bernorio.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Gaztela eta Leongo mendiak
Kategoria:Gaztela eta Leongo kastroak
Kategoria:Espainiako erromatar hiriak
Kategoria:Palentzia probintziako kultura-intereseko ondasunak
Kategoria:Pomar de Valdivia