Kojiki

Kojiki edo Furukotofumi Japoniako historiari buruzko liburu historikorik zaharrena da. Literalki "antzinako gauzen erregistroa" esan nahi du. Honek beste konpilazio zaharrago bat aipatzen du, suak suntsitu omen zuena.

 Edukia 
Hitzaurrearen arabera, liburua O no Yasumarok aurkeztu zuen, Hieda no Arek 712an Genmei Enperatrizaren gorte Inperialaren agindupean buruz ikasitako istorio batean oinarrituta. Kojikiari Nihonshokik jarraitzen dio. Kojikiak ez du historia ofiziala kontatzen Nihonshokik egingo lukeen bezala. Kojikia kontatu gabe, ez da beste istoriorik baieztatu agindu ofizial baten ondoren. Horren ondorioz, batzuek esan dute Kojiki Nihonshoki baino askoz beranduago agertu zen faltsifikazio bat izan zela, baina teoria horrek ez du babes handirik.

Kojikiaren historia Izanagi eta Izanami kamiek (jainkoak) mundua sortu zutenean hasi zen, eta Suiko enperatrizaren aroarekin amaitu zen. Japoniako hainbat mito eta kondaira ditu, abesti batzuez gain. Erregistro historikoak eta mitoak japoniar elementuen nahasketa indartsu batekin txinera moduan idatzita dauden bitartean, abestiak soinuak bakarrik transmititzeko erabilitako karaktere txinatarrekin idatzita daude. Karaktere txinatarren erabilera berezi horri Manyogana deritzo, eta espezialitate horren ezagutza behar da abestiak ulertzeko. VII. mendetik VIII. mendera bitarteko Yamato inguruko dialekto batean idatzita daude, Jōdai Nihongo ("goi aroko japoniera") izeneko hizkuntza batean.

Liburua hiru zatitan banatuta dago: Kamitsumaki ("goiko zatia"), Nakatsumaki ("erdiko zatia") eta Shimotsumaki ("beheko zatia").

 Transmisioa 
Nihon Shoki, sei historia inperialetako bat izateagatik, heian garaian (794 – 1185) oso irakurria eta aztertua izan zen bitartean, Kojiki, gehienbat, testu osagarri bezala tratatua izan zen. Izan ere, Sendai Kuji Hongi (Kujiki bezala ere ezaguna) izeneko lan bat, Shōtoku printzeak eta Soga no Umakok baimendua izan zela zioena, Kojiki baino lehenagokotzat eta fidagarriagotzat jotzen zen. (Eskolen arteko adostasun modernoaren arabera, Kuji Hongi Heian garaiko faltsifikazioa da, Kojiki eta Shokian oinarritua, nahiz eta zati batzuek benetako tradizio eta iturri goiztiarrak gorde ditzaketen). Kamakura garaiagatik (1185 – 1333), lana ilunpetan itzali zen, eta oso jende gutxik eskuratu zuen testua, batez ere erdiko liburukiarena (bigarrena).  Utzikeria horren ondorioz, Kojiki eskuizkribu konparatiboki berantiarretan baino ez dago eskuragarri, horietatik goiztiarrena XIV. mende bukaerakoa delarik 

Lehen aro modernoko inprentaren etorrerarekin lortu zuen Kojikik lehen aldiz entzuleria zabala. Testuaren lehen ediziorik inprimatuena Kan 'ei Kojiki izan zen, 1644an Kyoton argitaratua (Kan' ei 21). Bigarren argitaraldi bat, Gōtō Kojiki, "Kojiki bazterreko oharrekin", Deguchi (Watarai) Nobuyoshik inprimatu zuen, Ise santutegiko apaiza, 1687an (Jōkyō 4).

Kojikiak bere azterketarik eta azalpenik serioena Motoori Norinagaren eskuetan jaso zuen, 1754an Kan 'ei argitalpenaren ale bat eskuratu zuena. 1763an Mabuchi ezagutu ondoren, Norinaga testuaren azterketa sakon bat egiten hasi zen. Kojiki-den izeneko Kojikiaren 44 liburukiko estudio monumental bat, 34 urteko aldi batean (1764-1798) konposatua, bere lanaren emaitza izan zen.  Norinagarekin, Kojikik Nihon Shokiren pareko garrantzia hartu zuen; izan ere, bere ustez, Kojiki japoniar tradizio zaharren iturri fidagarriagoa zen shokia baino, hain zuzen ere "txinatar pentsamoldea" zelako. Kojikia egiazko gertakaritzat hartu zuen, Japonia bere egoera pristinoan, idealean, kamia, enperadorea eta herria harmonian bizi ziren komunitate bat bezala agerraraz zezakeena.  Norinagaren obra, bere ikasle Hirata Atsutanek eta bere aurkari Fujitani Mitsuek (1781 – 1849)  eta Tachibana Moribek (1768 – 1823)  testu bakoitza eta iruzkinak egin zituzten.

Kojikiak, berriz ere, Meiji garaian fokalizazio eta eztabaida eskolastiko bihurtu ziren, Mendebaldeko diziplina akademikoak sartuz, hala nola filologia eta mitologia konparatua. Testuak balio literarioko obra gisa zuen garrantzia ezagutu zen, eta jakintsuak konturatu ziren bere kontakizunak antzinako mito greko eta erromatarrekin konparagarriak zirela. Baina, aldi berean, Kojikik eta Nihon Shokik, Shintō estatuaren agindupeko estatutu gidoigile moduko bat lortu zuten, bertan zeuden istorioak, historia nazional ortodoxotzat hartzen zituena. Ideologia ofizialak zalantzarik gabeko egitatetzat zeukan enperadorearen jainkotasunean sinestea eta Japonia arrazaz "gorputz nazional" (kokutai) bat zela pentsatzea, zentsuraren mehatxuari, behartutako dimisioari edo epaiketari aurre egiten zioten jakintsuekin 
Meiji garaira arte, ez zen jakin testuaren izaera sakratua zalantzan jarri zenik.  Hala ere, Kojiki Nihon Shoki baino beheragokotzat hartua izan zen oraindik, Motoori Norinagak Kojiki-den idatzi zuen arte . Bere ondorioek eztabaida handia sortu zuten arren, bere eragina testuaren ondorengo ikerketetan mantentzen da (batez ere Bigarren Mundu Gerraren osteko beketan), hau da, neurri handi batean berak hasieran proposatutako pentsamenduaren ildoa garatu eta zuzentzean. Tsudaren aurkako erreakzioan, Watsuji Tetsurōk (1920) Kojikiaren estimazio literarioa argudiatu zuen, horrek barne koherentzia ematen ziola argudiatuz. Kurano Kenjik (1927) beste urrats bat eman zuen, Kojiki mendebaldeko literatura epikoarekin hobeto alderatzeko proposatuz, eta Beowulf ingelesezko munduan dagoen bezalako epika nazionaltzat hartuz. 1920ko eta 30eko hamarkadetan, Hashimoto Shinkichi hizkuntzalariak japoniera zaharraren fonologia aztertu zuen, eta bere ondorioak adituek testua aztertzeko erabili zituzten.

Kojikiak, akademikoen eta gerraosteko beste espezialista batzuen arreta erakartzen jarraitu zuen, Kurano Kenji, Takeda Yūkichi, Saigō Nobutsuna eta Kōnoshi Takamitsu bezalako autoreen edizio, itzulpen eta testuari buruzko iruzkinak agertzen ikusi zituztenak.

 Egitura 
Kojikiak hainbat abesti eta poema ditu. Historia-erregistroak eta mitoak txinatar hizkuntzan idatzita dauden bitartean, kantuak antzinako japonieraz idatzita daude Man 'yōgana idazketa sistemarekin, txinatar pertsonaiak fonetikoki bakarrik erabiltzen dituena.

 Atalak 
Kojiki hiru zatitan banatzen da: Kamitsumaki ("goiko bolumena"), Nakatsumaki ("erdiko bolumena") eta Shimotsumaki ("beheko bolumena").

Kamitsumakiak, Kamiyo no Maki bezala ere ezagutzen direnak, Kojikiren hitzaurrea barne hartzen du, eta Kamiyo aldiko jainko ezberdinen jaiotzak eta kreazioaren jainkoengan zentratzen da. Kamitsumakiek Japoniaren sorrerari buruzko mitoak ere azaltzen dituzte. Kontatzen du nola Ninigi-no-Mikoto, Amaterasuren biloba eta Jimmu enperadorearen birraitona, zerutik Takachihonominara jaitsi zen Kyūshusan, eta japoniar lerro inperialaren arbaso bihurtu zen 

Nakatsumakiak, Jimmuren konkistekin hasten dira, Japoniako lehen enperadore bihurtzen dutelarik, eta Ōjin XV. enperadorearekin amaitzen dira. Bigarrenak, bederatzigarren enperadoreen erregealdietan zehar, xehetasun minimo batean erregistratzen dira, beren izenak, beren ondorengo ezberdinen izenak eta beren jauregi eta hilobien kokalekuak bakarrik aipatuz, lorpenak aipatu gabe. Liburuki honetako istorio asko mitologikoak dira; informazio ustez historikoa oso susmagarria da.

Shimotsumakiek 16tik 33rako enperadoreak estaltzen dituzte eta, aurreko liburukiek ez bezala, jainkoekiko elkarrekintzei buruzko erreferentzia oso mugatuak dituzte. (Elkarreragin horiek oso nabarmenak dira lehen eta bigarren liburukietan). 24. eta 33. enperadoreei buruzko informazioa eskasa da.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Japoniako historia
Kategoria:Japoniar mitologia