Francisco Arriví

Francisco Arriví (Santurce, Puerto Rico, 1915eko ekainaren 24a - San Juan, Puerto Rico, 2007ko otsailaren 8a) idazlea, poeta eta dramagilea izan zen.

 Biografia 
Arrivi Santurcen jaio zen, San Juan auzoan (Puerto Rico). Aita espainiarra zuen; ama, berriz, puertorricarra. Haurra zenean, amonak astero eramaten zuen antzokira. 10 urte zituenean, eszenatoki txiki bat eraiki zuen Wilson kaleko bere etxeko patioan, non, hainbat lagunekin batera, haurrentzako ipuinen irudikapenak egiten zituen.

Lehen hezkuntza Padre Rufo eskolan eta Rosendo Matienzo Cintrón eskolan jaso zuen eta bigarren hezkuntza Goi Eskola Nagusian. Graduatu ondoren, Puerto Ricoko Unibertsitatera sartzeko eskaera egin zuen, Rio Piedras barrutian, eta han jarraitu zuen ikasten. Han idatzi zuen bere lehen konposizioetako bat, "Himno al Alma Máter", Unibertsitateko ereserki ofiziala bihurtu zena. Arriví 1938an graduatu zen, gaztelaniazko literaturan tituluarekin. 1982an, Urteko Humanista izendatu zuen Humanitateen Fundazio Puertorricarrak.

 Antzerki karrera 
Sociedad Dramática de Teatro Popularrera (Herri Antzerkiaren Elkarte Dramatikoa) batu zen, Leopoldo Santiago Lavanderoren gidaritzapean. Halaber, Ponceko Goi Eskolan irakasle gisa lan egiten zuen, eta "Tinglado Puertorriqueño" izeneko dramazko klub bat sortu zuen bertan. 1940an, bere lehen antzezlana idatzi zuen, El diablo se humaniza izenekoa.

"Escuela del Aire" hezkuntza-programan aktiboki parte hartu zuen. Programa horrek hezkuntza-irratsaioak igortzen zituen W irrati-telebistaren bidez.IEP Bere programak, "De la jungla al rascacielos", obra erradialak aurkezten zituen. Transmititu zituen lanen artean Alma de Leyenda, Hacienda Villareal, Héroes de Guerra eta Páginas de nuestra historia zeuden. Arrivik Rockefeller Fundazioaren beka bat lortu zuen eta 1949an Columbiako Unibertsitatean irrati eta antzerki maisutasuna.

1951n Puerto Ricon transmititutako lehen telebista saioa idatzi zuen: Ayer y hoy. Telebistan lan egin zuen bi urteetan, El Niño Dios eta Luis Muñoz Riveraren gidoia idatzi zuen.

1955ean Bolero y plena lana aurkeztu zuen Unibertsitate Antzokian eta 1958an Vejigantes aurkeztu zuen Puertorriqueño Lehenengo Antzerki Jaialdian. Sirenak eta Medusak jarraitu zituzten lan horiek Badian. Lan asko atzerrian aurkeztu zituzten. Adibidez, Frank Dauster estatubatuarrak Vejigantes lanaren moldaketa bat egin zuen 1959an. 

Puertorricar Kultura Institutuko antzerki programaren zuzendari izendatu zuten 1959an. 1961ean, Dramaturgiako Lehen Mintegia antolatu eta zuzendu zuen. 

 Poesia 
1958an bere lehen poema-liburua argitaratu zuen, Isla y Nada izenekoa, eta Yaucano Kultura Zirkuluaren saria irabazi zuen. 1960an, Frontera argitaratu zuen, eta bigarren aldiz jaso zuen Círculo Cultural Yaucano saria, Puertorricar Literatura Institutuaren saria irabazteaz gain.

Antzerkian eta poesian egindako lanaz gain, hainbat saiakera idatzi zituen, eta horietako gehienek antzerkiari buruz hitz egiten dute. Bere saiakera ezagunenetako bat Entrada por las raíces, Conciencia puertorriqueña del teatro contemporáneo y Areyto Mayor da.

 Heriotza 
Bihotzekoak jota hil zen Ashford Presbiteriano Ospitale Komunitarioan, San Juanen, eta Los Angeles Memorial hilerrian lurperatu zuten, Guaynabon.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Puerto Ricoko poetak
Kategoria:Puerto Ricoko antzerkigileak