Baya Mahieddine

Baya Mahieddine () edo Fatima Haddad' (; Bordj El Kiffan, 1931ko abenduaren 12a - Blida, Aljeria, 1998ko azaroaren 9a) aljeriar artista izan zen, margolaria. Nahiz eta berak ez zuen bere lana genero artistiko jakin bateko obra gisa identifikatu, kritikariek surrealista, primitibo, inozo eta moderno gisa sailkatu dute. Erabat autodidakta, pintura landu zuen, eta neurri txikiagoan, zeramika.

 Ibilbidea 
1931n jaio zen Fort de l'Eau herrian (gero Bordj El Kiffan), bost urte zituela umezurtz geratu zen, eta amonak hazi zuen. Bayak hamaika urte zituenean, Marguerite Caminat, Aljerren bizi zen emakume frantsesa, bere babeslea bihurtu zen, nahiz eta harremana eztabaidagai izan; izan ere, iturri batzuen arabera, Bayak Caminateko etxeko lanetan laguntzen zuen, neskamea balitz bezala. Caminatek erresidentzia bat, arterako materiala eta bere arteari laguntzeko hitz eman zizkion.

1947an, Caminat, literatur eta arte munduan ondo erlazionatuta zegoena, Frantziako arte merkatari baten bisita jaso zuen, Aimé Maeghtena. Urte horretan, Parisko Galerie Maeght-eko Exposition Internationale du Surréalisme erakusketan Bayaren hamasei urteko lana aurkeztu zuen. Han, Pablo Picasso eta André Breton artista ospetsuen arreta jaso zuen, eta Bretonek idatzi zuen erakusketa horretako katalogoaren hitzaurrea. Parisen egon ondoren, Vallaurisen bizi izan zen, zeramikan lan egin zuen eta Picasso ezagutu zuen, zein bere obrarekin txundituta geratu zen. Bere lana Frantzia eta Aljeriako hainbat erakusketatan aurkeztu zen eta bere lanak Aljeriako posta-zigiluetan agertu ziren.

Baya Aljeriara itzuli zen, eta 1953an El Hadj Mahfoud Mahieddine musikariarekin ezkondu zen, ezkontza hitzartu batean. 1953 eta 1963 artean ez zuen margotu, Aljeriako Independentzia Gerrarekin bat egin zuten urteetan. Urte horietan sei seme-alaba izan zituen.

1963an berriz ekin zion pinturari, eta lan berriak eta zaharrak erakutsi zituen Aljerren eta Parisen.

1998ko azaroaren 9an hil zen arte egon zen aktibo.

 Lanak 
Kolore dardaratiak nagusi ziren bere gouacheetan, Bayak sarritan margotu zituen emakumeen siluetak eta haien arropak, gerrikoak eta beloak, amaren irudi enigmatikoak eta etxeko objektu desberdinak. Dama horien inguruko objektuek ez dute inolako itzalik. Bayaren artelanek, neurri handi batean, emakume komunitate bizi eta alaia birsortzen dutela dirudi, gizonik gabeko mundu batean.

Kolore dardaratiek eta irudien silueta bihurriek, beren gouacheetan, floraren eta faunaren irudikapen paregabeak eskaintzen dituzte, eta ezohiko animaliak erretratatzen dituzte, hala nola untxi hegalariak eta gameluen tamainako txoriak, Mila eta bat gauetako Scheherezaderen istorioetatik sor zitezkeenak.

 Aintzatespenak 

 Bere lanen kolore ausartek eta figura bitxiek ezaugarri surrealistak eta onirikoak erakutsi zituzten, eta Georges Braque eta Picasso bezalako artistak inspiratu zituzten. Bretonek surrealismo gisa definitu zuen bere lana, eta ikuspegi horri luze eutsi zion. Bretonek Bayari buruz egin zuen laudorioa 1947ko saiakeran adierazi zuen.
 1994an, bere lana Forces of Changen erakutsi zen, emakume artista arabiarrei eskainitako erakusketa, Washingtongo Emakume Artisten Museo Nazionalean egin zena.
 2018an, Googleren Doodle bat sortu zuten 87. urtebetetzea ospatzeko. Urte horretan bertan, Baya: Woman of Algiers erakusketa eskaini zioten, Estatu Batuetan lehena, New Yorkeko Unibertsitateko Grey Art Galleryn.
 2021ean, Arabiar Emirerri Batuetako Sharjah Arte Museoak 70 pieza inguru aurkeztu zituen.
 2023an, Parisko Mundu Arabiarraren Institutuak Baya, icône de la peinture algérienne. Femmes en leur Jardin erakusketa eskaini zion. Urte berean, Aljerreko Cervantes Institutuak, Picassoren heriotzaren berrogeita hamargarren urteurrena zela eta, Picassoren eta Bayaren ibilbide artistikoen aurkezpen antzeztua egin zuen, bi figurei omenaldia egiteko.
 Bere lana Veneziako Biurtekoan erakutsi zuten, 2022an eta 60an. 2024ko edizioa. 2024an, L’ocell canta. Baya pinta..., erakusketa eskaini zuen Tarragonako Arte Modernoko Museoak. Bertan, bere marrazkiak eta zeramikazko piezak erakutsi ziren.
 Alice Kaplan idazleak Seeing Baya: Portrait of an Algerian Artist in Paris'' argitaratu zuen 2024an, Bayaren figurari buruzko lehen biografia.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Elkarrizketa Bayari 1993an (ingelesez)

Kategoria:Emakume margolariak
Kategoria:Emakume artistak
Kategoria:Aljeriako artistak
Kategoria:Margolari surrealistak