Adolf Hitlerren kabinetea

Hitlerren kabinetea Alemania naziaren gobernua izan zen 1933ko urtarrilaren 30etik 1945eko apirilaren 30era bitartean, Paul von Hindenburg presidenteak Adolf Hitler Alemaniako Reich-eko kantziler izendatu zuenean. Franz von Papen politikari nazional kontserbadoreak asmatu zuen, eta errektoreordearen kargua beretzat gorde zuen. Jatorriz, Hitlerren lehen kabinetea Salbazio Nazionaleko Reich Kabinetea deitzen zen, Alderdi Naziaren (NSDAP) eta Alemaniako Alderdi Popular Nazional kontserbadore nazionalaren (DNVP) koalizioa zena. Hitlerren kabineteak bere buruaz beste egin zuen arte iraun zuen Alemania naziaren porrotean. Hitlerren kabineteari, iraupen laburreko Goebbels kabineteari jarraitu zitzaion, eta Hitlerrek Karl Dönitz Reichspräsident berri izendatu zuen.

 Historia 
Hitlerren Reich-eko kantziler izendatzean, Papenek Hitler kontrolatu nahi izan zuen kabinetean nazien ministroen kopurua mugatuz; hasieran Hermann Göring (zorrorik gabe) eta Wilhelm Frick (Barne Arazoak) izan ziren nazien ministro bakarrak. Gainera, Alfred Hugenberg, DNVPko burua, kabinetean sartzera erakarri zen, Reich eta Prusiako Ekonomia eta Nekazaritza zorroak emanez, Hugenberg Hitlerren kontrapisua izango zela eta hura kontrolatzeko baliagarria izango zelakoan.  Hasierako kabinetean zeuden beste ministro esanguratsuetatik, Konstantin von Neurath Atzerri ministroa aurreko administrazioaren aztarna zen, Lutz Graf Schwerin von Krosigk Finantza ministroa, Paul Freiherr von Eltz-Rübenach Posta eta Garraio ministroa eta Franz Gürtner Justizia ministroa.

Kabinetea "presidentetziala" zen eta ez "parlamentarioa", izan ere, Weimarko Konstituzioaren 48. artikuluan presidenteari emandako larrialdiko eskumenen arabera gobernatzen zuen, Reichstageko gehiengoaren botoaren bidez baino. Hau izan zen Weimarreko kabineteen oinarria Hindenburgek Heinrich Brüning kantziler izendatu zuenetik 1930eko martxoan. Hindenburgek bereziki eskuin abertzalearen kabinete bat nahi zuen, Zentro Katolikoko Alderdiaren edo Alderdi Sozialdemokrataren parte-hartzerik gabe, zeina lehenagoko ardatzak izan zirenak. parlamentuko kabineteak. Hindenburgek Papenengana jo zuen, kantziler ohia bera, halako gorputz bat biltzeko, baina zuritu egin zen Hitler kantziler izendatzean. Papen ziur zegoen Hitler eta Alderdi Nazia sartu behar zirela, baina Hitlerrek aurrez errektoreorde kargua baztertu zuen. Beraz, Papenek, Hindenburgen seme Oskarren laguntzaz, Hindenburg konbentzitu zuen Hitler kantziler izenda zezan.

Hasieran, Hitlerren kabineteak, bere berehalako aurrekoek bezala, kabineteak idatzitako eta Hindenburgek sinatutako Presidentetza dekretuen bidez gobernatu zuen. Hala ere, 1933ko Gaikuntza Legeak, Hitler kargua hartu eta bi hilabetera onartu zen, kabineteari legeak egiteko ahalmena eman zion legegintzaldiaren baimenik edo Hindenburgen sinadurarik gabe. Izan ere, dekretu bidez gobernatzeko ahalmena Hitlerren esku zegoen, eta ondorio guztietarako diktadore bihurtu zuen. Gaikuntza Legea onartu ondoren, deliberazio serioak gutxi gorabehera kabinete bileretan amaitu ziren. 1934. urtearen ostean noizean behin bildu zen, eta 1938ko otsailaren 5ean bildu zen azkenekoz.

Hitler boterera iritsi zenean, kabinetea kantzilerrak, errektoreordeak eta Reich-eko 10 ministerioetako buruek osatzen zuten. 1933 eta 1941 artean sei Reichsministerio berri ezarri ziren, baina Gerra Ministerioa ezabatu eta OKW-k ordezkatu zuen. Kabinetea are gehiago handitu zen, zorrorik gabeko Reichsministro batzuk eta beste funtzionario batzuk gehituta, hala nola zerbitzu armatuen komandante nagusiek, Reichsminister maila eta agintea eman zitzaien baina titulurik gabe. Horrez gain, hainbat funtzionario – formalki Reichsministerrak ez izan arren – hala nola Reich-eko Gazteriaren Buruzagia Baldur von Schirach, Prusiako Finantza Ministro Johannes Popitz eta Ernst Wilhelm Bohle Kanpoko Alemanentzako Erakundeko buruak Reich-eko kabinete bileretan parte hartzeko baimena zuten haien eskumen-eremua eztabaidatzen ari ziren.

Naziek botere politikoa sendotu ahala, beste alderdi batzuk legez kanpo utzi edo desegin egin ziren. DNVP jatorrizko hiru ministroetatik, Franz Seldte 1933ko apirilean sartu zen Alderdi Naziarekin, Hugenberg kabinetetik irten zen ekainean DNVP desegin zenean eta Gürtner alderdiaren izendapenik gabe geratu zen. Hasiera batean beste hainbat politikari independente zeuden kabinetean, batez ere aurreko gobernuen aztarnak. Gereke izan zen 1933ko martxoaren 23an maltzurengatik atxilotu zutenean kaleratu zuten lehena. Orduan, Papen 1934ko abuztuaren hasieran kargutik kendu zuten. Gero, 1937ko urtarrilaren 30ean, Hitlerrek Urrezko Alderdiaren Insignia aurkeztu zien naziak ez ziren kabineteko kide guztiei (Blomberg, Eltz-Rübenach, Fritsch, Gürtner, Neurath, Raeder eta Schacht) eta Alderdian izena eman zuten. Bakarrik Eltz-Rübenach-ek, katoliko erromatar jainko batek, uko egin eta dimisioa eman zuen. Era berean, 1939ko apirilaren 20an, Brauchitsh eta Keiteli Urrezko Alderdiaren Insignia oparitu zieten. Dorpmüller-ek 1940ko abenduan jaso zuen eta 1941eko otsailaren 1ean sartu zen formalki Alderdian. Dönitzek 1944ko urtarrilaren 30ean jarraitu zuen. Horrela, ez zen politikari edo buruzagi militar independenterik geratu kabinetean.

Kabinetearen benetako boterea gutxitu egin zen pertsonalki biltzeari utzi zionean eta ministerioen artean dekretuak landu ziren zirriborro-proposamenak partekatuz eta markatuz, prozesu hori amaitutakoan soilik Hitlerrek errefusatzeko, berrikusteko edo sinatzeko.  Kabineteari ere itzala egin zitzaion Hitlerrek arazo eta egoera zehatzei aurre egiteko sortu zituen ad hoc agentzia ugarik –Estatukoak zein Alderdi Naziarenak–, hala nola Reich Goreneko Agintaritzak eta plenipotentziarioak. Hala ere, ministro indibidualek, batez ere Göring, Goebbels, Himmler, Speer eta Bormannek botere zabala izan zuten, gutxienez, Göring eta Speerren kasuan, Hitler haiekin mesfidati iritsi zen arte.

Bigarren Mundu Gerraren azken urteetan, Bormann ministro boteretsuena bezala agertu zen, ez Alderdiaren Kantzelaritzako burua zelako, Führer-eko idazkari gisa kabinetean zuen posizioaren oinarria zelako, baizik eta Hitlerrengana sartzeko kontrola zuelako.

 Kabinetea 
+Hirugarren Reicha, 1933ko uratrrilaren 30a – 1945eko apirilaren 30aFuntzioaMargolanaIzena eta abizenakDenboraFührer80pxAdolf Hitler1934ko abuztuaren 2a – 1945eko apirilaren 30aReichskanzler1933ko urtarrilaren 30a – 1945eko apirilaren 30aWehrmacht-eko komandanteburua|1941eko abenduaren 19a – 1945eko apirilaren 30a
|-
|107x107px
|Walther von Brauchitsch
|1938ko otsailaren 4a – 1941eko abenduaren 19a
|-
| rowspan="2" |109x109px
| rowspan="2" |Werner von Fritsch
|1935eko ekainaren 1a – 1938ko otsailaren 4
|-
| rowspan="2" |Armadako komandanteburua|1934ko otsailaren 1a – 1935eko ekainaren 1a
|-
|120x120px
|Kurt von Hammerstein-Equord|1933ko urtarrilaren 30a – 1934ko urtarrilaren 31a
|-
|Reichswher-reko ministroa| rowspan="2" |80px
| rowspan="2" |Werner von Blomberg|1933ko urtarrilaren 30a – 1935eko irailaren 21a
|-
|Gerra Reichsminister-ra1935eko irailaren 21a – 1938ko otsailaren 5aOKWko burua80pxWilhelm Keitel1938ko otsailaren 5a – 1945eko apirilaren 30aKantzilerordea80pxFranz von Papen1933ko urtarrilaren 30a – 1934ko abuztuaren 7a80pxHermann Göring1941eko otsailaren 10a – 1945eko apirilaren 23aHegazkinkintza Reichminister-ra1933ko apirilaren 27a – 1945eko apirilaren 24aLuftwaffe-ko komandanteburua|1933ko maiatzaren 5a – 1945eko apirilaren 24a
|-
| rowspan="2" |80px
|Robert Ritter von Greim| rowspan="2" |1945eko apirilaren 24a – apirilaren 30a
|-
|Hegazkinkintza Reichminister-ra|
|-
| rowspan="2" |Kanpo Arazoetako Reichsminister-ra80pxKonstantin von Neurath1933ko urtarrilaren 30a – 1938ko otsailaren 4a80pxJoachim von Ribbentrop1938ko otsailaren 4a – 1945eko apirilaren 30aBarne Arazoetako Reichsminister-ra80pxWilhelm Frick1933ko urtarrilaren 30a – 1943ko abuztuaren 20a80pxHeinrich Himmler1943ko abuztuaren 24a – 1945eko apirilaren 30aSchutzstaffel-eko Reichsführer1933ko urtarrilaren 30a – 1945eko apirilaren 30aAlemaniako poliziaburua1936ko ekainaren 26a – 1945eko apirilaren 30aFinantza Reichsminister-ra80pxLutz Graf Schwerin von Krosigk1933ko urtarrilaren 30a – 1945eko apirilaren 30aJustizia Reichsminister-ra80pxFranz Gürtner1933ko urtarrilaren 30a – 1941eko urtarrilaren 29a80pxFranz Schlegelberger1941eko urtarrilaren 29a – 1942ko abuztuaren 24a (bitarteko)80pxOtto Georg Thierack1942ko abuztuaren 24a – 1945eko apirilaren 30aItsas armada Reichsminister-ra80pxErich Raeder1933ko urtarrilaren 30a – 1935eko ekainaren 30aKriegsmarine-ko komandanteburua|1935ko ekainaren 30a – 1943ko urtarrilaren 30a
|-
|80px
|Karl Dönitz|1943ko urtarrilaren 30a – 1945eko apirilaren 30a
|-
| rowspan="5" |Ekonomia Reichsminister-ra80pxAlfred Hugenberg1933ko urtarrilaren 30a – 1933ko ekainaren 29a80pxKurt Schmitt1933ko ekainaren 29a – 1934ko abuztuaren 3a80pxHjalmar Schacht1934ko abuztuaren 3a – 1937ko azaroaren 26a80pxHermann Göring1937ko azaroaren 26a – 1938ko urtarrilaren 15a80pxWalther Funk1938ko otsailaren 5a – 1945eko apirilaren 30aNekazaritza eta Elikadura Reichsminister-ra80pxAlfred Hugenberg1933ko urtarrilaren 30a – 1933ko ekainaren 29a80pxRichard Walther Darré1933ko ekainaren 29a – 1942ko maiatzaren 23a80pxHerbert Backe1942ko maiatzaren 23a – 1945eko apirilaren 30aLan Reichsminister-ra80pxFranz Seldte1933ko urtarrilaren 30a – 1945eko apirilaren 30aPosta Reichsminister-ra80pxWilhelm Ohnesorge1937ko otsailaren 2a – 1945eko apirilaren 30a127x127pxPaul Freiherr von Eltz-Rübenach1933ko urtarrilaren 30a – 1937ko otsailaren 2aGarraio Reichsminister-ra80pxJulius Dorpmüller1937ko otsailaren 2a – 1945eko apirilaren 30aIlustrazio Publikoko eta Propaganda Reichsminister-ra80pxJoseph Goebbels1933ko martxoaren 13a – 1945eko apirilaren 30aZientzia, Hezkuntza eta Kulturako Reichsminister-ra80pxBernhard Rust1934ko maiatzaren 1a – 1945eko apirilaren 30aEliza Gaietarako Reichsminister-ra80pxHanns Kerl1935eko uztailaren 16a – 1941eko abenduaren 15a80pxHermann Muhs1941eko abenduaren 15a – 1945eko apirilaren 30a <small>(bitarteko)Armamentu eta Munizioa Reichsminister-ra80pxFritz Todt1940ko martxoaren 17a – 1942ko otsailaren 8a80pxAlbert Speer1942ko otsailaren 8a – 1943ko irailaren 2aArmamentu eta Gerrako Ekoizpenerako Reichsminister-ra1943ko irailaren 2a – 1945eko apirilaren 30aEkialdeko okupatutako lurraldeen Reichsminister-ra80pxAlfred Rosenberg1941eko azaroaren 17a – 1945eko apirilaren 30aEnplegutza Reichkommissar-ra80pxGünther Gereke1933ko urtarrilaren 30a – martxoaren 30aStaatsminister80pxOtto Meisner1937ko abenduaren 1a – 1945eko apirilaren 30aKantzileria presidentzialako burua1933ko urtarrilaren 30a – apirilaren 30aAlemaniako estatu ministroa Bohemia eta Moravian80pxKarl Hermann Frank1943ko abuztuaren 20a – 1945eko apirilaren 30aZorrorik gabeko Reichminister-ra80pxHermann Göring (Aireko Trafikoko Reichskommissar)1933ko urtarrilaren 30a – 1933ko apirilaren 28a80pxErnst Röhm (SAko Stabschef)1933ko abenduaren 1a – 1934ko uztailaren 1a80pxRudolf Hess (Führer-ordea)1933ko abenduaren 1a – 1941eko maiatzaren 10a80pxHanns Kerl (Reichstageko lehen lehen presidenteordea)1934ko apirilaren 16a – 1935eko uztailaren 18a80pxHans Frank (Polonia okupatutako gobernadore nagusia)1934ko abenduaren 19a –1945eko apirilaren 30a80pxHjalmar Schacht (Reichbankeko presidentea 1939tik)1937ko azaroaren 26a – 1943ko urtarrilaren 22a80pxHans Lammers (Reicheko Kantzileriaren burua)1937ko abenduaren 1a – 1945eko apirilaren 30a

 Kabinetearen amaiera 
Hitlerren kabinetearen azken bilera 1938ko otsailaren 5ean izan zen. Bigarren Mundu Gerraren amaieran Hirugarren Reich-eko gobernua desegiten ari zenez eta 1945eko apirilaren 30ean Hitlerren heriotzaren ondoren, Goebbelseko Kabinete laburra izan zen. Bera maiatzaren 2an Flensburgeko Gobernua izenez ezagutzen den Schwerin von Krosigk-en Kabineteak ordezkatu zuen.

 Gerraosteko akusazioa eta akusazioen emaitza 
Reichsregierung (Reich-eko Gobernua) barnean, Reich-eko Kabinetea erakunde kriminal gisa inputatu zuen Nazioarteko Auzitegi Militarrak. Azkenean, Nuremberg-eko epaiketen amaieran erakunde kriminala ez zela erabaki zuten.

Banakako kideei dagokienez, 1945eko maiatzean nazien erregimena erori zenerako, Reich-eko kabineteko bost kidek bere buruaz beste egin zuten (Hitler, Bormann, Himmler, Goebbels eta Rust). Beste sei hilda zeuden jada (von Eltz-Rübenach, von Fritsch, Gürtner, Kerrl, Röhm eta Todt). Hala ere, bizirik zeuden Kabineteko 15 kideak banan-banan inputatu eta gerra krimenengatik epaitu zituen IMTk Martin Bormannekin batera, in absentia epaitu zuten oraindik bizirik zegoelakoan. Zortzi heriotza-zigorra ezarri zituzten (Bormann, Hans Frank, Frick, Göring, Keitel, von Ribbentrop, Rosenberg eta Seyss-Inquart) sei (Dönitz, Funk, Hess, von Neurath, Raeder eta Speer) eta bi (Schacht eta von Papen) absolbitu egin zuten.

Kabinetearen lau kide gehiago (Darré, Lammers, Meissner eta Schwerin von Krosigk) AEBetako auzitegi militar batek epaitu zituen ondorengo Ministerioen Epaiketan; Meissner izan ezik, guztiak kondenatu eta espetxeratu zituzten. Bat (Schlegelberger) Epaileen Epaiketan epaitu eta espetxeratu zuten. Bat (Karl Hermann Frank) Txekiar auzitegi batek epaitu eta heriotza-zigorra ezarri zuen. Beste bost (Backe, von Blomberg, von Brauchitsch, Seldte eta Thierack) aliatuen zaintzapean hil ziren epaiketara eraman aurretik. Azkenik, gainontzeko kabinete kideak, aliatuen epaiketetan absolbitutako batzuk barne, Alemaniako desnazifikazioko epaitegi berezien aurrean eraman zituzten, haiek erruduntasun maila sailkatu eta zigorra behar zen ala ez zehazten zuten. Prozesu honen ondorioz zigortutakoen artean Hierl, von Papen eta Schacht zeuden.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Adolf Hitler
Kategoria:Alemaniako kabineteak