Tereska Torrès

Tereska Torrès, sortzez Tereska Szwarc (Thérèse Schwarz frantsestua) (Paris, 1920ko irailaren 3a - Ibid., 2012ko irailaren 20a). Jatorri judu poloniarreko erresistentea eta letretako emakume frantziarra izan zen.

 Biografia 
Bere gurasoak Marek Szwarc, katolizismora bihurtutako eskultore judu poloniarra, eta haren emazte Guina ziren. Bederatzi urte zituela hasi zen egunerokoa idazten, eta hamazazpi urterekin argitaratu zuen lehen liburua. 1920 eta 1940 artean, familiak maiz egin zituen egonaldiak Lectouren (Gers), non Marek Szwarcek eskultore lanak egiten zituen.

1940ko ekainean, Tereska Torrès Lisboan ontziratu zen Ingalaterrara, alemaniarrek Frantzia inbaditu zutenean. Haren aitak, berriz, Polonia mendebaldeko armadan zerbitzatu zuen, eta Home Fleet britainiarrak Arroxelara eraman zuen.

Tereskak Frantziako Indar Askeetan parte hartu zuen, eta Alla Dumesnil komandantearen agindupean Frantziako Boluntarioen Kidegoari lotu zuten... Londresen, De Gaulle jeneralaren kuartel nagusian lan egin zuen, idazkari gisa.1944ko urrian, bost hilabeteko haurdun zegoela, bere lehen senarra, Georges Torrès (Léon Blumen suhia zen) Lorraineko bigarren dibisio blindatuaren borroketan hil zen.

1947an, Meyer Levin eleberrigile estatubatuarra lagundu zuen, Al Tafhidunu dokumentala filmatzen ari zela, gerra ostean Poloniatik utzi eta Palestinara joan ziren errefuxiatu juduei buruzkoa. Esperientzia hari buruz idatzi zuen egunerokoa alemanieraz bakarrik argitaratu zen, Unerschrocken ("Beldurrik gabe") izenburupean; Holokaustotik bizirik atera zirenek Polonia mendebaldeko hiri suntsituetatik Europara eta Israelera legez kanpo egindako bidaia, eta britainiar indarrek hura espetxeratzea kontatzen zuen.

1948an, Tereska Torrès Meyer Levin ezkondu zen, Parisen, eta hark bultzatu zuen Frantziako Indar Askeen zerbitzuan egon zen bitartean mantendu zuen egunerokoa argitaratzera. 1950ean, Tereskak Estatu Batuetan eleberri autobiografiko bat argitaratu zuen bere gerrako esperientziari buruz, Women's Barracks izenburupean. Berehala, bestseller bihurtu zen, lehen bost urteetan bi milioi ale baino gehiago salduta. Liburu hori izan zen, halaber, lesbianen harremanak argi eta garbi aipatu zituen lehen pulp argitalpena. Guztira, 4 milioi ale saldu ziren Estatu Batuetan, eta hamahiru hizkuntzatara itzuli zen. 1952an,  erakundeak askapen morala sustatzen duen poltsikoko liburu baten adibide gisa aurkeztu zuen Women's Barracks.. 2003an -ek New Yorken berrargitaratu zuenean, Estatu Batuetan idazkera lesbiana eta feminista mota berri bat inspiratu zuten liburuetako bat bezala aurkeztu zuen prentsak.. Tereskak 2011n Frantziako moldaketa bat argitaratu zuen Jeunes femmes en uniforme izenburupean. Bere gerra-egunerokoa 1981ean agertu zen Les Années anglaises izenburupean, Seuil edizioetan. 2000n berrargitaratu zen, Une Française Libre izenburupean.

1963an, Tereskak Meyer Levin lagundu zuen Etiopiara, non The Fellashas filmatu zuen, Falaxatarren (Amboveren) bizitzari buruzko  lehen dokumentala. Etiopiako haur juduak salbatu zituen, Israeli bidalita.

Haren seme-alabak: Dominique Torrès, kazetaria eta dokumentalen zuzendaria; Gabriel Levin (Frantzia, 1948a), poeta eta itzultzailea, eta Mikael Levin (New York, 1954) argazkilaria.

 Lanak 
Tereska Torrèsek 14 liburu idatzi zituen, senarrak ingelesera itzuliak.

 Le sable et l'écume, Paris, Gallimard, 1946, 197 orr. Lehen eleberria, 17 urte zituela hasi eta gerra-garaian amaitua. Georges Achard ezizenarekin argitaratu zuen, Georges Torrèsen gerra-izena, alegia.
 Women's Barracks, Fawcett Publications, 1950. Lehen eleberri pulp lesbiana.
 Le Labyrinthe (roman), Paris, Del Duca, 1958, 208 orr.
 Pas encore (roman), Paris, Del Duca, 1958, 239 orr.
 The Converts, New York, Knopf, 1970. Bere haurtzaroko eta gaztaroko kontakizun bat.
 Les Poupées de cendre, Paris, Le Seuil, 1979, 251 orr. (berrargitalpena: Phébus, 2003). Ekintza Israelen gertatzen da.
 Les maisons hantées de Meyer Levin, Paris, Phébus, 1974 (berrargitalpena:  Denoël, 1991; Phébus, 2005). Ana Franken egunerokoa liburuaren irakurketak hogeita hamar urtez bere senarra inspiratu zuen obsesioari buruzko kontakizuna.
 Les Années anglaises: journal intime de guerre, 1939-1945, Paris, Le Seuil, 1981, 277 orr.
 Le Pays des chuchotements (eleberrria), Paris, Séguier, 1987, 215 orr.
 Une Française libre. Journal 1939-1945, Paris, Phébus, 2000, 300 orr. (berrargitalpena: coll. Libretto, 2007). Gerra-urteetako egunerokoa.
 Le Choix: mémoires à trois voix, Paris, Desclée de Brouwer, 2002, 263 orr. 1919an bere gurasoak katolizismora egindako konbertsio sekretuari buruz.
 Jeunes femmes en uniforme, Paris, Phébus, 2011. Women's Barracks liburuaren egokitzapen frantsesa.

Bere egunerokoko koaderno argitaragabeak Bostongo Unibertsitatean gordetzen dira.

 Itzulpena 

 Meyer Levin,  La Maison de mon père, George Achardek ingelesetik itzulitako eleberria (jatorrizko izenburua: My father's house), Paris, Nouvelles éditions latines, 1948, 319 orrialde.

 Omenaldiak 

 1939an, gerra baino lehen, Tereskaren aitak alaba modelotzat hartu zuen, Parisko Marais auzoko Sainte-Croix-de-la-Bretonnerie kalearen eta Aubriot kalearen izkinan dagoen amabirjina egiteko.

 2018an, Judaismoaren Arte eta Historia Museoak bere ibilbidea eta lana nabarmendu zituen.

 2019an, Paris Hiriak eta 8. barrutiak Laure-Diebold kalean kokatutako lorategi berri bati bere izena eman zioten, bere oroimenez: Tereska-Torrès-Levin lorategia. Memoria leku bat ere bada, 8. barrutiko Haur Judu Deportatuen Oroimenerako Elkartearen lorratza hartzen duena.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Dominique Missika, Résistantes 1940-1944, 2021, 269 p. (ISBN 978-2-07-294029-3), p. 39-41.

 Kanpo estekak 
 Women's Barracks dans Feminist Press


Kategoria:Ingelesezko idazleak
Kategoria:Egunerokogileak
Kategoria:Frantziako feministak
Kategoria:Frantziako eleberrigileak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Paristarrak
Kategoria:Parisen hildakoak
Kategoria:Lesbianak
Kategoria:Frantziako itzultzaileak
Kategoria:Frantziako Erresistentziaren kideak