Ada Wells

Ada Wells, ezkongabetan Pike (Henley-on-Thames, Oxfordshire hegoaldea, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1863ko apirilaren 29a,  - Christchurch, Dorset, Zeelanda Berria, 1933ko martxoaren 22a) britainiar aktibista, Zeelanda Berrian sufragista, gizarte langilea eta feminista izan zen.

Kate Sheppard sufragista emakumeen boto eskubidearen aldeko WCTU NZren kanpainako aurpegi publikoa izan zen bitartean, Wells antolatzailea izan zen."Ada Wells", NZ History Online 1893an, Zeelanda Berria emakume guztiek Parlamenturako hauteskundeetan botoa emateko eskubidea zuten munduko lehen herrialde autonomoa bihurtu zen. 

 Bizitza 
Gurasoek Zeelanda Berrira emigratu zuten lau alabekin eta seme batekin 1873an, eta urte hartako urriaren 31n heldu zen Meropen, Lytteltonen. Avonside eskolara joan zen 1874an, eta Christchurch mendebaldeko institutura 1876an. Han, ikasle-irakasle lan egin zuen 1877tik 1881era. Wellsek Canterburyko Unibertsitatean ikasi zuen. 

 Ibilbidea 
ezkerrera|thumb|Ada Wells, 1910 inguruan1884an, 20 urte zituela, Harry Wellsekin ezkondu zen, katedraleko organo-jotzaile eta koru-zuzendariarekin. Bera baino hamabi urte zaharragoa zen, izaera bortitzekoa, alkoholzalea eta finantza-administratzaile txarra zena. Wellsen senar-emazteen esperientziak, zeinetan batzuetan familiaren sostengua izan zen, emakumeek independentzia ekonomikoa izan beharko zuketelako ustea indartu zuen. Wells St. Albans, Christchurcheko langile klaseko eremu txiro batean kokatua. Senarraren laguntzarekin, eskolako sari funtsari laguntzeko kontzertuak antolatu zituen Adak. 1892an, haurdun zegoen Adak bi hilabeteko lizentzia eskatu zuen eta North Canterburyko Hezkuntza Batzordeak baimen hori eman egin zion. Hala ere, James Speight zuzendariaren kontra egin zuen, eta honek eskutitz luze bat idatzi zuen "Madame McDonalderen delinkuentziak" izenekoa, haren okerrak zirela eta. Wells. Absentzia baimena eman beharrean, kaleratu egin zuten.

1880ko hamarkadan, WCTU NZ Zeelanda Berriko Neurritasunaren aldeko Emakume Kristauen Batasunean lan eginez, Wellsek aktiboki parte hartu zuen emakumeen sufragioaren aldeko mugimenduan. Kate Sheppard emakumeen boto eskubidearen aldeko WCTU NZren kanpainako aurpegi publikoa izan zen bitartean, Wells antolatzailea izan zen. 1893an, Zeelanda Berria emakume guztiek Parlamenturako hauteskundeetan botoa emateko eskubidea zuten munduko lehen herrialde autonomoa bihurtu zen. 1892an, Adak Canterburyko Emakumeen Institutua ezarri zuen, Emakumeen Frankizien Ligen antzeko erakunde bat herrialdeko beste leku batzuetan; urte askoan, presidente izan zen. 1896an, Zeelanda Berriko Emakumeen Kontseilu Nazionala osatu zenean, bere lehen idazkaria bihurtu zen. 1899tik 1906ra, Ashburton eta North Canterburyko Karitatezko Laguntza Batuaren Batzordeko kide hautatua izan zen. Prison Gate Missionekin elkartuta egon zen preso ohien errehabilitaziorako. Emakumeen Kontseilu Nazionalaren sortzaileetako bat izan zen 1896an, eta lehen idazkaria ere izan zen.

Wells Christchurchen hil zen 1933ko martxoaren 22an. Waimairiko hilerrian lurperatu zuten.ezkerrera|thumb|315x315px|Zeelanda Berriko Emakumeen Kontseilu Nazionalaren topaketa. Ada Wells zutik dago, eta Kate Sheppard mahaiaren buruan eserita dago (atzean), 1901. 
 Aktibismoa 
Bakearen Kontseilu Nazionaleko kide gisa, derrigorrezko soldadutzaren eta gerraren aurka sutsu mintzatu zen, eta Lehen Mundu Gerrako kontzientzia-eragozleei lagundu zien. Gainera, haragirik gabeko dieta baten alde egin zuen, eta begetarianismoaren ekintzailea izan zen.Amey, Catherine. (2014). The Compassionate Contrarians: A History of Vegetarians in Aotearoa New Zealand. Rebel Press. p. 62.  Emakumeen Kontseilu Nazionalaren 1897ko biltzarrean, Wellsek dieta ovolactovegetarianoa sustatu zuen. Naturopatia eta begetarianismoa babesten zuten aldizkarietako artikuluen egilea izan zen. Wells txertoen aurka zegoen, eta bibisekzioaren aurka zegoen.

Emakumeen sufragioaren aldeko kanpaina ere egin zuen, emakumeek parlamentura aurkezteko zuten eskubidearen aldekoa. Hori 1919an eman zen, baina 1933ra arte ez zen emakumerik hautatu. Alderdi Laboristako kide izan zen, eta 1917 eta 1919 artean Christchurcheko Udaleko lehen emakume kidea.   
erdian|thumb|620x620px|Emakumeen Kontseilu Nazionala, Christchurch, 1896. Identifikatu gabeko argazkilaria.Ezkerretik, zutik: Mrs A Ansell (Dunedin), Mrs Henry Smith (Christchurch), Miss A E Hookham (Christchurch), Mrs G Ross (Christchurch), Miss Jessie Mackay (Christchurch), Mrs Isherwood (Christchurch), Mrs Black (Christchurch), Mrs Widdowson (Christchurch), Miss F Garstin (Christchurch), Mrs Wallis (Christchurch), Mrs Darling (Christchurch), Mrs J M Williamson (Wanganui), Mrs Wilson (Christchurch). Eserita: Mrs G J Smith (Christchurch), Mrs A Daldy (Auckland), Mrs Hatton (Dunedin; presidenteordea, Lady Anna Stout (Wellington, presidenteordea), Mrs Kate Sheppard (Christchurch; presidentea), Mrs A J Schnackenberg (Auckland; presidenteordea), Mrs W Sievwight (Gisborne), Mrs M A Tasker (Wellington), Mrs D Izett (Christchurch, idazkaria). Seated on floor: Mrs Clara Alley (Malvern), Mrs Ada Wells (Christchurch), Miss Bain (Christchurch). 

 Sariak eta aintzatespenak 

 Kultura eta Ondare Ministerioak Ada Wells Oroitzapenezko Saria eskaintzen du graduaurreko ikasleentzat.
 1899an kargu publiko bat lortu zuen, Ashburton eta North Canterburyko Ongintza Laguntza Batuaren Batzorderako aukeratutako lehen bi emakumeetako bat bihurtuz.
 1917an, Christchurcheko Udal Kontseilurako aukeratutako lehen emakumea izan zen.
 1933ko martxoan hil zenean, Wells Zeelanda Berriko emakume publiko nabarmenetako bat bezala onartua izan zen.

 Ikus, gainera 

 Emakumeen sufragioaren kronologia

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Emakumeen sufragioaren historia Zeelanda Berrian (ingelesez)

Kategoria:Britainiarrak
Kategoria:Zeelanda Berriko aktibistak
Kategoria:Sufragistak
Kategoria:Emakume politikariak
Kategoria:Feministak