Elaine May

Elaine Iva May (Filadelfia, AEB, 1932ko apirilaren 21a) estatubatuar gidoilari, film zuzendari, aktore eta komediantea da. 1950eko hamarkadan lortu zuen errekonozimendua, Mike Nicholsekin egindako komedia inprobisatuaren errutinetatik abiatuta. Aurrerago, zuzendari eta gidoilari ibilbidea hasi zuen.

 Ibilbidea 
Los Angelesen Maria Uspénskaya antzerki tutore ospetsuarekin emanaldia ikasi ostean, 1955ean Chicagora joan zen bizitzera eta Compass Players antzerki talde inprobisatuaren kide sortzailea bihurtu zen. May Mike Nicholsekin hasi zen lanean, bera ere taldeko kide zelarik, eta elkarrekin hasi ziren euren komedia skechak idazten eta interpretatzen, ezagun-ezagunak izan zirenak. 1957an, taldea utzi zuten biek, Nichols and May beren ekitaldi eszenikoa osatzeko, New York hirian.

Sarrera guztiak agortzen ziren eszenatokietan jarduten zuten, telebistan eta irratian agerpenak egiteaz gain. Komedia ekitaldian klixe satirikoak eta pertsonaia motak sortu zituzten, une horretan sortzen ari zen ordena intelektual, kultural eta sozial berriari iseka egiten ziotenak. Hori funtsezkoa izan zen emakumeek zuzeneko komedian arrakastarik ezin dutela izan dioen estereotipoa ezabatzeko. Elkarrekin, inspirazio bihurtu ziren komediante gazteago askorentzat, Lily Tomlin eta Steve Martin barne. 

Lau urteren ondoren, ospearen gailurrean, antzezteari uztea erabaki zuten. Komediako izar gisa elkarrekin emandako denbora labur samarrak bultzatuta, Dick Cavett New Yorkeko elkarrizketa saioko aurkezleak "zeruko meteorito komikoetako bat" bezala aipatu zuen bere ekitaldia. Gerald Nachmanek adierazi zuenez, "Nichols eta May dira, beharbada, bere garaiko komediante satiriko guztien artean euren falta  somatu izan dena handien".

May gidoilari eta antzerkigile lanetan jarraitu zuen, antzezteaz eta zuzentzeaz gain. Gidoilari lanak bi aldiz izendatu zuten Oscar sarirako, Heaven Can Wait (1978) eta Primary Colors (1998) filmengatik. May 1970eko hamarkadan zuzendu zuen film sortarengatik goraipatu zuten: 1971ko A New Leaf komedia beltza —Walter Matthonekin batera protagonista izan zen bertan—, 1972ko The Heartbreak Kid komedia erromantikoa —gaur egun galdutzat jotzen dena— eta 1976ko Mikey eta Nicky drama —John Cassavetes eta Peter Falk ditu protagonista—. 

Dustin Hoffman, Warren Beatty eta Isabelle Adjani protagonista dituen Ishtar bere azken filmak Marokon dabiltzan bi musikari huts ditu ardatz. Pelikulak arazo ugari izan zituen ekoizpenean zehar, besteak beste, aurrekontuaren erdia protagonisten soldatak ordaintzen gastatu baitzen. Gainera ez zuen irabazi onik lortu estreinaldiko asteburuan, eta harrera ere epela izan zuen kritikaren aldetik. Horren ondorioz, "zineman inoiz egin den pelikularik txarrena" izendatu zuten, "movie jail" (zinemako kartzela) terminoa sortu zuten, eta Mayri berriro zuzentzea galarazi zioten. 

1996an, Mike Nicholsekin elkartu zen Nicholsek zuzendutako The Birdcage filmaren gidoia idazteko eta, gero, Primary Colorsen gidoia idazteko.

2019an, Mayk film berri bat zuzenduko zuela iragarri zuten, Crackpot izenekoa, Dakota Johnsonekin. Ordutik, ez da horren inguruko berririk izan. 

 Filmografia 
+HelbideaUrteaIzenburuaOharrak2016American Masters: Mike NicholsTelebistako atala1987IshtarZuzendaritza eta gidoia1976Mikey and NickyZuzendaritza eta gidoia1972The Heartbreak Kid1971A New LeafZuzendaritza, gidoia eta emanaldia
+AntzepenaUrteaIzenburuaRolaOharrak2021The Same StormRuth Lipsman BergThe Good FightRuth Bader Ginsberg2 kapitulu2016In Six Scenes krisiaKay6 kapitulu2000Small Time CrooksMai1994WolfOperadoreaKrediturik gabe1990In the SpiritMarianne Flan1978California SuiteMillie Michaels1971A New LeafHenrietta Lowell1967Back to BachFilm laburraThe GraduateBenjaminentzako nota duen neskaKrediturik gabeLuvEllen ManvilleEnter LaughingAngela Marlowe1958DuPont Show of the MonthCandy CarterKapitulu 1
+GidoilariUrteaIzenburuaOharrak2001Down to EarthHeaven can wait filmaren gidoian oinarritutako filma1998Primary Colors1996The Birdcage1995Dangerous Minds1987Ishtar1982TootsieKrediturik gabe1978Heaven Can Wait1976Mikey and Nicky1971Such Good FriendsEsther Dale izengoitiarekin idatziaA New Leaf1967Back to Bach1964Jack Paar ProgramKapitulu 1A Degree of FrostTelebistako saio berezia

 Sariak eta izendapenak 

 Oscar sariak

UrteaKategoriaFilmaEmaitza1979Gidoi egokitu onenaHeaven Can WaitIzendatua1999Gidoi egokitu onenaPrimary ColorsIzendatua2022Ohorezko OscarraIrabazlea  

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Filadelfiarrak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako emakume aktoreak
Kategoria:Emakume gidoilariak
Kategoria:Emakume zinema zuzendariak