Ennigaldi-Nanna

Ennigaldi-Nanna, Bel-Shalti-Nanna edo soilik Ennigaldi (K.a. VI mendea - K.a. 500 urtea baino lehenago), Neobabiloniar Inperioko printzesa eta apaiz nagusia izan zen Ur hirian. K.a. 530 urtearen inguruan museo arkeologiko bat sortu eta haren arduradun nagusia izan zelako. K.a. 530 urtearen inguruan sortu zuen eta Mesopotamiako historiako objetuak zituen ikusgai. Gaur egun historian izan den lehenengo museoa kontsideratzen da.

 Izena 
En-nígaldi-Nanna irakurri behar da. Hasierako "En" apaiz nagusiaren entu titulua da eta amaierako "Nanna" apaizak gurtzen zuen Sin ilargi jainkoaren sumertar izena. Akadieraz horrela idazten zen "Ennigaldi-Nanna":
300px|center

 Familia 
Neobabiloniar Inperioko Nabonides erregearen alaba zen eta neba bat, Belsasar, eta bi ahizpa izan zituen, Ina-Esagila-risat eta Akkabuʾunma. Amaren izena ez da ezagutzen baina Nitokris izan zitekela aipatu izan da, Biblian oinarrituta.

Nabonidesek ez zuen loturarik aurretik izan ziren Babiloniako erregeekin eta agian horregatik arkeologiarkiko interes handia izan zuen. Indusketa arkeologiko handiak gidatu zituen eta antzinako erregeen inguruko idazki asko utzi zituen. Aurkituriko piezak datatzen hasi zen lehen pertsona gisa aipatzen da sarritan. Ennigaldik zalantzarik gabe aitaren arkeologia eta historiarekiko interesa jaso zuen. Harvey, p. 20 Ennigaldi-Nanna printzesa, Mesopotamia hegoaldeko eskualdeetako antzinako gauzak bildu zituen, munduko lehen museo ezaguna Ur-en tenplu batean gordetzen zuen. 

 Biografia 
 Apaiz nagusi 
XII. mendetik desagerturik zegoen Ur hiriko entu (apaiz nagusia) figura eta K.a. 547. urtean Nabodinesek berrezarri egin zuen. Ennigaldi alaba izendatu zuen goi kargu horretarako. Entuek Sin ilargi-jainkoa gurtzen zuten eta inperioko apaiz nagusi garrantzitsuenak ziren. Entua errege familiakoa soilik izan zitekeen. Diotenez K.a. 554. urtean izandako ilargi-eklipse batek eragin zion erregeari Ur hirian entua sortzearen ideia. Sin jainkosaren sumeriar izena Nanna zen eta ordutik aurrera Ennigaldi-Nanna izenaz ezagutu zen printzesa.

Urko ziguratean bizi zen Ennigaldi-Nanna. Zigurataren alboan, 500 oinetako distantziara, hondarretan zegoen giparu izeneko eraikina berriztu zuen Nabodinesek, alabak horrela eskatuta.

 Museoaren arduradun 
265px|thumb|Ennigaldi-Nannaren museoaren hondarrak, Ur hirian.
K.a. 539. urtean Ziro II.a Handiak (Akemenestar Inperioa) Babilonia konkistatu eta Nabonidesek inperioa galdu zuen. Dirudienez Karmaniara erretiratzen eta bakean bizitzen utzi zioten, dena dela urte bereko urriaren 13an hil zen.

Ziroren agintepean Ennigaldik Ur-eko entu izaten jarraitu zuen. K.a. 530 urtean aitak eta ondoren Ennigaldi berak urteetan jasotako objetuak erakusgai jartzeko museo bat sortu zuen, Ennigaldi-Nannaren museoa. Mesopotamiaren historiako 1.500 urtetan zeharreko (K.a. 2.100-K.a. 600) piezak zeuden bilduta. Artefaktuen ikerketa programa bat ezarri zuen eta Ennigaldi berak katalogatu eta etiketatu zituen guztiak. Aurkitu diren etiketa horiek (historialariek ezagutzen dituzten zaharrenak) buztinezko zilindroak dira eta hiru hizkuntzatan deskribatzen dituzte piezak, tartean sumerieraz ere bai. Museoan erakusgai zeuden piezen zerrendak zituzten taulak ere aurkitudira, ezagutzen diren katalogo aharrenak dira hauek.

Ennigaldek, aurrez aipaturiko giparu eraikinean ezarri zituen objetu guztiak eta pieza horien bidez Mesopotamiaren historia azaltzen zuen eta baita haren dinastiaren ondarearen alderdi materiala ere.  Britannica, 2. lib. 481 

Pieza aipagarrienak:
 Kudurru bat, Kassita mugaren marka (suge bat eta hainbat jainko zizelkatuak ditu).
 Shulgi erregearen estatua baten zatia.
 Larsa-ko eraikin baten parte izan zen buztinezko kono bat.  Casey, p. "Museo publikoa" Ka 530. urtera, Ennigaldi-Nanna Nabonido alaba, Babiloniako azken erregea, Ennigaldi-Nanna, Babiloniako azken erregea, sortu zuen hezkuntza museo bat sortu zuen. 

 Amaiera 
Ez da ezagutzen Ennigaldi-Nannaren heriotzaren datarik. Badirudi Ennigaldiren ondoren ez zela beste enturik izan Urren. Ennigaldi-Nannaren museoa ere K.a. 500 urtea baino lehenago itxi zen.

Garai hartan iritsi zen Ur hiriaren gainbehera. Eufrates ibaiaren ibilbidearen aldaketa batek eta Pertsiar golkoaren atzerapenak lehortea ekarri zuen eskualdera eta hiritarrek alde egin zuten Ur betirako hutsik gelditu zen beraz.

 Aurkikuntza 
Leonard Woolley arkeologo britainiarrak 1925. urtean Urko tenpluaren konplexuan indusketak egiten ari zela aurkitu zuen Ennigaldi-Nannaren museoa. Era ordenatuan aurkitu zituen objetu piloa, garai ezberdinetakoak, eta horrela ondorioztatu zuen antzinako museo baten hondarrak zirela.

 Aintzatespena 
Judy Chicagoren The Dinner Party arte instalazioko (1979. urtea) parte den Ondare solairua artelanean 999 emakumeen zerrendan agertzen da, Bel-Shalti-Narrar izenarekin.

Devoniar garaiko brakiopodo bati Spinatrypa ennigaldinannae izena eman zioten haren omenez.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Ennigaldi-Nannaren museoa

 Kanpo estekak 

Kategoria:Babilonia
Kategoria:Antzinaroko Mesopotamiako emakumeak