Ahmed Jasin

Ahmed Ismail Hassan Jasin- - Palestinako historia garaikidean eta Israelekin izandako gatazkan eragin handiena izan zuen pertsonaietako bat izan zen. Hamasen sortzaile eta lider espiritual gisa, funtsezko papera bete zuen erresistentzia palestinarrean, borroka armatua eta Gazako zerbitzu sozialen hornidura uztartuz. Haren lidergoak, espetxean emandako urteek eta Israelek 2004an egindako hilketak inflexio-puntu bat markatu zuten Ekialde Hurbileko politikan eta Hamasek mugimendu gisa izan zuen bilakaeran.

 Testuinguru historiko eta soziala 
Lehen Mundu Gerraren eta Otomandar Inperioaren desegitearen ondoren, Nazioen Elkarteak Palestinarekiko Agintaldia eman zion Erresuma Batuari 1922an. Agindu horren helburua lurraldea administratzea eta "juduen etxe nazionala" ezartzea zen, 1917ko Balfour Adierazpenean adierazitakoaren arabera. Hala ere, politika horrek tentsio esanguratsuak sortu zituen Palestinako biztanle arabiarren eta etorkin juduen artean, helburu nazionalen arteko ezberdintasunengatik eta mandatuak gero eta judu-immigrazio handiagoa bultzatzen zuelako. Tentsio horiek istiluak eta gatazkak eragin zituzten, arabiar komunitateak politika britainiarrekiko eta sortzen ari zen sionismoarekiko zuen erresistentzia islatuz.

1948ko maiatzaren 14an, David Ben-Gurionek Israelgo Estatuaren independentzia aldarrikatu zuen, britainiarren erretiratzearekin eta Palestinaren agintaldiaren amaierarekin batera. Gertaera hau lehen gerra arabiar-israeldarrak jarraitu zuen, indar arabiarren porrotaren ondorioz, eta lurralde israeldarra NBEk proposatutako mugetatik haratago finkatu zuen. Populazio palestinarrarentzat, garai hau "Nakba" edo "katastrofe" bezala ezagutzen da, non 700.000 palestinar inguru euren etxeetatik lekualdatuak izan ziren, errefuxiatu bihurtuz eta autodeterminazioaren eta itzultzeko eskubidearen ondorioz luzaroko gatazka baten hasiera ezarriz.

Anaitasun Musulmana (Al-Ikhwan al-Muslimun) 1928an sortu zuen Hassan al-Bannak, Egiptoko Ismailian. Erakundea britainiarren eragin kolonial gero eta handiagoaren testuinguruan sortu zen, eta 1924an Otomandar kalifatoa abolitu zen. Al-Bannaren ustez, gizarte musulmanaren gainbehera printzipio islamikoetatik urruntzeak eragin zuen, eta islamaren balioetara itzultzearen alde zegoen, arazo sozial eta politikoen konponbide gisa. Xarian (lege islamikoa) oinarritutako estatu bat ezartzea eta komunitate musulmanaren (umma) batasuna sustatzea zuen helburu.

Ermandadeak erlijio-, hezkuntza- eta gizarte-jarduerak konbinatzen zituen, eta eskolak, ospitaleak eta ongintzako erakundeak ezartzen zituen herritarren beharrei erantzuteko. Estrategia horri esker, jarraitzaileen base zabal bat irabazi zuen, eta azkar hedatu zen Egipton eta, ondoren, mundu arabiarreko beste herrialde batzuetan.

Ermandade Musulmanaren eragina Palestinara hedatu zen 1940ko eta 1950eko hamarkadetan, batez ere erakundeko kideekin Egipton eta Sirian izandako harremanen bidez. Garai hartan, Palestinak asaldura politiko eta sozial handia bizi zuen, gatazka arabiar-israeldarraren eta autodeterminazioaren aldeko borrokaren ondorioz. Testuinguru horretan, Ermandadearen ideologiak, islama arazo politiko eta sozialen konponbide integral gisa proposatzen zuenak, oihartzun handia izan zuen Palestinako biztanleriaren sektoreen artean.

Ermandadeak hainbat erakunde ezarri zituen Palestinan, hala nola meskitak, eskolak eta ongintzako erakundeak, erlijio-irakaskuntza sustatzeaz gain, komunitateari gizarte-zerbitzuak ere eskaintzen zizkiotenak. Ekimen horiek islamismo politikoaren presentzia indartu zuten eskualdean, eta etorkizuneko mugimendu islamista palestinarrak eratzeko oinarriak ezarri zituzten.

Ermandadeak Palestinan eragin handiena izan zuen pertsonetako bat Ahmed Yassin izan zen, 1937an Ashkelon inguruko Al-Juran jaioa. Gaztetan kirol-istripu baten ondorioz tetraplegiko geratu ondoren, Yassinek islama aztertzeari ekin zion eta aktiboki inplikatu zen jarduera erlijioso eta sozialetan. 1968an, Gazako Zerrendan Ermandade Musulmanaren adar palestinarraren buru izateko aukeratu zuten. Ondoren, 1973an, Mujama al-Islamiya sortu zuen, Gazan karitatezko erakunde bat, gizarte- eta hezkuntza-zerbitzuak ematen zituena eta eskualdean Anaitasun Musulmanaren beso gisa balio zuena.

1987an Lehen Intifada piztu zenean, Yassinek eta beste buruzagi islamista batzuek erabaki zuten Israelen okupazioaren aurkako erresistentzia armatua agenda islamikoaren sustapenarekin konbinatuko zuen mugimendu bat ezartzea. Horrela sortu zen Hamas (Harakat al-Muqawama al-Islamiyya), palestinarren eta israeldarren arteko gatazkan indar politiko eta militar nagusietako bat bihurtu zena.

 Ahmed Yassinen lehen urteak 
Ahmed Yassin 1936an jaio zen Al-Juran, Ascalon hiritik gertu dagoen Palestinako herri txiki batean, Palestinako Britainiar Agintaldian. 1948an, arabiar-israeldar gerran, Al-Jura suntsitua izan zen, eta horrek Yassin, bere familiarekin batera, Gazako Zerrendan babestera behartu zuen, Al-Shatiko errefuxiatu-eremuan ezarriz.

16 urte zituela, Yassinek lesio larria izan zuen bizkarrezur-muinean, Gazako hondartzan lagunekin jarduera fisiko bat egiten ari zela. Ondorioz, etengabeko paralisia izan zuen, eta tetraplegiko geratu zen, bizitza osorako gurpil-aulki baten mende.

Urritasuna izan arren, Yassinek bere hezkuntzarekin jarraitu zuen eta irakurle sutsu bihurtu zen, erlijio, politika, soziologia eta ekonomia gaietan arreta jarriz. Ostiraleko otoitzen ondoren, asteroko sermoiak ematen hasi zen, eta jendetza handia erakarri zuen, elokuentzia eta ezagutzagatik.

1958an, UNRWAk (euskeraz, Nazio Batuen Erakundearen Larrialdi Laguntza eta Lan Agentzia Ekialde Hurbileko Palestina Errefuxiatuentzat) Gazan administratutako eskoletan arabiera eta hezkuntza islamikoko irakasle postua lortu zuen. Irakasle-lanaz gain, predikatzaile eta maisu aritu zen tokiko meskitetan, eta lider erlijioso eta komunitario gisa duen ospea sendotu zuen.

1964an, Yassin Kairoko Ain Shams Unibertsitatean inskribatu zen ingelesa ikasteko, Gazan irakasten jarraitzen zuen bitartean. Hala ere, 1965ean Ermandade Musulmaneko kideak atxilotu zituztenez, ezin izan zuen Egiptora itzuli azterketak egiteko. Aldi horretan, Anaitasun Musulmanarekin bat egin zuen, eta lege islamiarra gizartearen alderdi guztietan ezarri behar zelako ustea hartu zuen.

Bere hezkuntzaren, erlijio-konpromisoaren eta gizarte-aktibismoaren konbinazioak Hamasen sortzaile eta lider espiritual gisa etorkizunean izango duen zereginaren oinarriak ezarri zituen, eta eragin nabarmena izan zuen palestinarren politikan eta erresistentzian.

 Hamasen fundazioa 

 Lehen Intifadaren testuingurua (1987) 
1980ko hamarkadaren amaieran, Gaza eta Zisjordaniako lurralde palestinarrak Israelen okupaziopean zeuden 1967ko Sei Eguneko Gerraz geroztik. Palestinako biztanleriak murrizketa esanguratsuak zituen, etxeratze-ukituak, atxiloketa arbitrarioak eta muga ekonomikoak barne. Egoera honek nahigabe handia sortu zuen, 1987ko abenduan hasi zen Lehen Intifadan amaitu zena. Jabaliako errefuxiatu-eremuan ibilgailu militar israeldar batekin izandako trafiko-istripu batean lau palestinar hil ziren, eta horrek manifestazio masiboak eta Israelgo indarrekin liskarrak eragin zituen. Altxamendu honen ezaugarri nagusiak protestak, grebak eta liskarrak izan ziren, palestinar populazioa Israelek ezarritako okupazioaren eta bizi-baldintzen aurrean gogaituta zegoela islatuz.

 Hamasen sorkuntza 
Garai horretan, Palestina Askatzeko Erakundea (PAE), Yasser Arafat buru zuena, Palestinako herriaren ordezkari politiko nagusia zen. Hala ere, bere ikuspegi sekular eta nazionalistak ez zituen asebetetzen gizarte palestinarreko sektore guztiak, bereziki askapenaren aldeko borrokan norabide islamikoagoaren alde zeudenak. Horri erantzunez, eta Lehen Intifadaren testuinguruan, 1987an Hamas Erresistentzia Islamikoaren Mugimendua sortu zen, Palestina askatzeko borrokari alternatiba islamista bat eskaintzeko helburuarekin. Hamas Ermandade Musulmanaren adar gisa sortu zen Palestinan, erresistentzia armatua gizarte- eta hezkuntza-zerbitzuen hornidurarekin konbinatuz, horrela herritarren babesa lortu nahian.

Hamas Palestinako mugimendu islamistako funtsezko zenbait pertsonak fundatu zuten. Hauek dira aipagarrienak:

• Ahmed Yassin: Hamasen buruzagi espiritual eta sortzaile nagusitzat jotzen da. 1936an jaio zen Al-Jura herrian, Ashkelon inguruan, eta Yassin Palestinako erresistentziaren figura nagusi bihurtu zen.

• Abdel Aziz al-Rantisi: Hamasen zuzendaritzan berebiziko garrantzia izan zuen mediku eta politikari palestinarra, eta haren bozeramailerik nabarmenetakoa bihurtu zen. 1947an Khan Youniseko errefuxiatu-esparruan jaioa, Al-Rantisi ezaguna izan zen Israelen aurkako jarrera irmoagatik eta edozein su-eten gaitzesteagatik.

• Mahmoud al-Zahar: Medikua eta politikaria, Hamasen sortzaileetako bat, erakundearen barruan hainbat lidergo-kargu izan dituena. Al-Zahar eragin handiko pertsona izan da Hamasen estrategia politiko eta militarraren formulazioan.

Figura horiek, beste lider batzuekin batera, Hamasen oinarri ideologiko eta operatiboak ezarri zituzten, erresistentzia armatuan eta herritarren babesa lortzeko gizarte- eta hezkuntza-programa bat ezartzean oinarrituta.

Sortu zenetik, Hamasek funtsezko hainbat helburu ezarri ditu, besteak beste; Erresistentzia armatua: Borroka armatua Israelen okupazioari aurre egiteko eta Palestinaren askapena lortzeko bitarteko legitimotzat jotzen du. 1991n ezarritako Izz al-Din al-Qassam brigadak Hamasen beso armatu bihurtu ziren, hainbat operazio militar eginez. Estatu islamikoa sortzea: Palestinako lurralde historikoan xariaren printzipioetan (lege islamikoa) oinarritutako estatu palestinarra ezartzea bilatzen du. Helburu horrek Hamasen ideologia islamista eta Anaitasun Musulmanarekin duen lotura islatzen ditu. Gizarte-baldintzak hobetzea: Hamasek, ongintza- eta hezkuntza-erakundeen sarearen bidez, gizarte-, medikuntza- eta hezkuntza-zerbitzuak ematen dizkie palestinarrei, eta, horrela, herritarren babesa lortzen du. Jarduera horiek funtsezkoak izan dira Gazan eta Zisjordanian duten laguntza-basea sendotzeko. Estrategia horien konbinazioari esker, Hamas indar politiko eta militar esanguratsua da Palestinako testuinguruan.

 Yassinen papera Hamasen egituraketan 
Ahmed Yassinen zuzendaritzapean, 1991n Izz al-Din al-Qassam Brigadak ezarri ziren, Hamasen beso armatua. Brigada hauek erakundearen indar militar nagusia bihurtu ziren, helburu israeldarren aurkako operazioak burutuz. Beso armatu horren sorrerak Israelgo indarrei eraginkortasunez aurre egiteko eta erresistentzia-ekintzak koordinatzeko egitura militar antolatu bat izateko beharrari erantzun zion. Yassinek estrategia dual bat sustatu zuen erresistentzia armatua eta gizarte-zerbitzuen hornidura konbinatzen zituena. Taktika honek, Hamasen posizio militarra indartzeaz gain, ahalbidetu ere egin zion.

 Atxiloketa eta kondena 
1989ko maiatzean, Lehen Intifadan, Ahmed Yassin atxilotu zuten Israelgo indarrek, Hamaseko ehunka kiderekin batera. Haren aurkako akusazioetan, Hamasen hegal militarra eta segurtasun-hegala sortu ziren, eta soldadu israeldarren bahiketa eta hilketa bultzatu ziren.

Atxilotu ondoren, Israelgo auzitegi militar batek epaitu zuen Yassin, eta 1991ko urrian biziarteko kartzela zigorra eta beste hamabost urte gehiago ezarri zizkion. Kargu espezifikoek Hamasen lidergoa, Israelekin lankidetzan aritzeagatik susmagarriak ziren palestinarren hilketen orkestrazioa eta erakundearen helburu operatiboen definizioa hartzen zituzten barne.

Espetxeratzean, Yassinek espetxe-baldintza zailei egin zien aurre, osasun-egoera ahulak eta paralisiak areagotuta. Ezbehar horiek gorabehera, bere atxiloketak ez zuen erresistentzia palestinarra ahuldu; aitzitik, kausa palestinarraren sinbolo bihurtu zen eta bere jarraitzaileen determinazioa indartu zuen. Yassin ez zegoenez, Hamas berrantolatu egin zen, eta bulego politiko bat sortu zen erbestean, Jordaniatik Khaled Meshal buru zela.

 Khaled Mashalen askapena eta hilketa saiakera 

 Liberazioa 1997an 
1997an, Khaled Mashal, Hamaseko buruzagia hiltzen saiatu zen Mossad Israeldarra (Inteligentzia eta Operazio Berezien Institutua), Amanen, Jordanian. Gertaera honek krisi diplomatiko bat ekarri zuen Israel eta Jordaniaren artean, zeinak negoziazio esanguratsuetara eraman zituzten, egoera konpontzera bidean. Gauzak horrela, Israelek 22 preso palestindar askatu zituen, hauen artean Al Fatah eta Palestina Askatzeko Herri Fronteko kideak.

Mashalen askapenak eragin handia izan zuen palestinar politika eta Hamasengan. Alde batetik, Hamaseko buruzagiek Gazan zuten posizioa indartu zuen, eta Amaneko buruzagi erradikalenen eraginari aurre egiteko aukera eman zien. Honek ikuspegi pragmatikoago batera eraman zituen antolakundearen barruan. Esaterako, Ahmed Yassin bezalako figurek eten tenporal bat eskatzen zioten Israeli, baldintza batzuen baitan, hala nola erasoen etetea eta palestindar presoen askatzea.

 Askapenaren eragina Palestinako politikan eta Hamasen 
Hortaz gain, Mashalen askapena, eta ondorengo Ahmedena 1997ko urrian, hileta saiakeraren ostean, Hamasen barne zatiketa batzuk islatu zituen; erbestean zeuden liderren artean, erresistentzia armatuaren aldekoak, eta Gazako buruzagiak, parte hartze politiko eta negoziazioa bultzatzen zutenak.  Barne-dinamika horrek eragina izan zuen Hamasen estrategia eta orientazio politikoan ondorengo urteetan.

 Heriotza eta legatua 

 Ahmed Yassinen hilketa (2004) 
Ahmed Yassin, Hamas mugimendu islamistaren sortzaile eta buruzagia, Israelek hil zuen 2004ko martxoaren 22an, Gazan. Hilketa aire-operazio baten bitartez burutu zen; misilak jaurti zituzten, Yassin mezkita batetik ateratzen zegoela, gaualdeko otoitza egin ostean.

Israeldar gobernuaren hitzetan, Yassin Israelgo Estatuko segurtasunerako etengabeko arisku bat zelako izan zen eraila. Orduango lehen ministro Ariel Sharonek eraileta hau justifikatu zuen, Yassin hainbat israeldar zibilen heiotza suposatu zuen atake gehienen burua zela baieztatuz. Honekin jarraituz, esan zuen honen ezabapena “buruzagi terroristen ezabapen” planaren parte garrantzitsu bat zela.

Honen aurrean, Hamasen erreakzioa azkarra eta irmoa izan zen. Hauek mendekua eta Israelen aurkako erresistentziaren handitzea hitzeman zuten. Milaka eta milaka palestindar atera ziren kaleetara bere galeraz atsekabetzeko, eta Gazan ospatu zen honen hiletak hamaika pertsona erakarri zituen toki desberdinetatik. Hurrengo egunetan, liskar eta istiluak areagotu, eta Hamaseko kide ziren talde armatuen errekrutamendua areagotu egin zen.

 Yassinen legatua Hamasen eta Palestinako politikan 
Ahmeden heriotzak, Hamas ahultzetik urrun, honen erresistentzia sinbolo irudia indartu zuen. Buruzagiaren agindupean, Hamasek aktibismo politikoa, gizarte ongintza eta borroka armatua uztartu zituen. Bere erailketaren ostean, bere legatua berrartua izan zen Abdel Aziz al-Rantisi bezalako buruzagien eskutik (hau denbora gutxira erail zuen Israeldar estatuak). Ondoren, Ismail Haniyeh eta Khaled Mashalek hartu zuten lekukoa.

Izz al-DIn Qassam brigadak, Hamasen eskutik Lehenengo Infitadan, Harrien Errebolta ere deiturikoan  (1987) sorturiko antolakunde militarrak, are eta gehiago tenkatu zen Gazako indar militar gisa. Hala, ekintza armatuak gauzatuz eta ondorengo urteetan Israelekin izandako liskarretan giltzarri izanez, batez ere Gazako gerretan.

Gauzak horrela, Yassinek ere eragin iraunkorra utzi zuen Palestinako politikan.

Yassinesk, halaber, arrasto iraunkorra utzi zuen palestindar politikan. Bere eragin ideologikopean, Hamas eragile politiko egituratuago batean joan zen bilakatzen, hauteskundeetan parte hartuz eta Fatah desafiatuz herri palestinarraren buruzagitzagatik. 2006an, Hamasek hauteskunde legegileak irabazi zituen, eta horrek erabat aldatu zuen palestinarren barne-dinamika.

 Yassinen figura palestinarren memoria historikoan 
Palestinar memoria palestinoan, Ahmed Yassin borroka, sakrifizio eta fede sinbolo bat bezala hartzen da. Osasun ahula izan arren, agintari erlijioso eta politikoko figura bihurtu zen.
Palestinako hiri askotan, bere izena eskola, kale eta erakundeetan agertzen da. Erresistentzia- eta autodeterminazio-diskurtsoetan ere erreferentziazko figura bihurtu da, ez bakarrik Palestinaren barruan, baita mundu arabiar eta islamiarrean ere.

 Ondorioa 

 Palestinarren bizitzaren eta mugimendu palestinarrari egindako ekarpenen laburpena 
Ahmed Yassin 1937an jaio zen Al-Jurako herrixkan, Ashkelonetik gertu, garai hartan Palestinako Britainiar Agintaldia zen garaian. Bere bizitza 1948an Israelgo Estatua sortu ondoren behartutako desplazamenduak markatu zuen, eta bere gaztaroan jasandako paralisi batek, bizitza osorako gurpildun aulkian utzi zuena. Muga fisikoak zituen arren, islamismo palestinarraren irudi nagusi bihurtu zen.

Hamasen sortzaileetako bat izan zen 1987an, Lehen Intifadaren leherketan. Haren lidergoa erabakigarria izan zen Hamas oinarri erlijioso, sozial eta militarra zuen mugimendu gisa ezartzean. Yassinek hezkuntza, osasun laguntza eta laguntza sozial sare bat ere bultzatu zuen Gazan, zeinak Hamasen legitimitatea indartu zuen palestindar herriaren sektore txiroetan.

 Bere heriotzak Israelen eta Palestinaren arteko gatazkan duen eraginari buruzko hausnarketa 
2004an Israelek Ahmed Yassin hil izana inflexio-puntua izan zen gatazkan.Nahiz eta Israelek Hamas ahuldu nahi zuen bere buruzagi espirituala kenduz, efektua kontrakoa izan zen: haren heriotza erradikalizazioaren eta batasunaren katalizatzaile bihurtu zen mugimendu islamistaren barruan. Erakundeak propaganda tresna gisa erabili zuen hilketa, Yassinen irudia martiri eta erresistentziaren sinbolo gisa goraipatuz.

Yassinen desagerpenak ere indarkeria areagotzea eragin zuen, atentatuak eta errepresaliak handituz. Gainera, are gehiago ahuldu zituen bake prozesu jasangarri baten aukerak; izan ere, palestinarren arteko pertzepzioa zen Israelek ez zituela bereizten lider moderatuak edo erradikalak, eta horrek elkarrizketarako aukerak desaktibatzen zituen.

 Jasinen ondarea ebaluatzea egungo testuinguruan. 
Gaur egun, Ahmed Jasinen ondareak eragin handia du Gazan eta mugimendu islamista palestinar osoan. Hamasek 2007tik jarraitzen du Gaza gobernatzen, eta ekintza politikoa, militarra eta soziala uztartzen dituen antolaketa-egitura mantentzen du, Yassinek diseinatu zuen bezala. Islam politikoaz Palestina askatzeko oinarri gisa duen ikuspegiak mugimenduaren ideologian funtsezkoa izaten jarraitzen du.

Gainera, Palestinako imajinario kolektiboan, Jasin sakrifikatutako lider gisa da gogoratua, okupazioaren aurrean duintasunaren sinbolo gisa, eta figura moral gisa. Duela gutxi, Hamasek bere irudia erabili du diskurtsoetan, martxetan eta kanpainetan erresistentziaren jarraipena irudikatzeko.

Hala ere, haren ondarea kritikatua ere izan da. Sektore batzuek leporatzen diote borroka armatuan oinarritutako bide politiko bat eratu izana (horrek Hamasen nazioarteko isolamenduan eta Gaza eta Zisjordaniaren arteko banaketa politikoan lagundu du). Bere erresistentzia-ereduak ez du aurrerapen argirik lortu estatu palestinar independente baterantz, eta giza kostu handiak eragin ditu.

Ahmed Jasin buruzagi erlijiosoa baino askoz gehiago izan zen: Palestinako mugimendu islamistaren arkitekto ideologiko eta antolatzailea izan zen. Haren bizitzak eta heriotzak Israelen eta Palestinaren arteko gatazkaren konplexutasunak argitzen dituzte, non figura karismatikoek itxaropena eta konfrontazioa eragin ditzaketen. Haren ondareak bizirik dirau, bai Hamasen egituretan, bai martiritzat eta erresistentziaren sinbolotzat jotzen duen herri baten memoria historikoan.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Palestinako politikariak
Kategoria:Hamasko kideak
Kategoria:Politikari itsuak
Kategoria:Palestinar errefuxiatuak
Kategoria:Palestinako suniak
Kategoria:Buruzagi izpiritualak