Beskoitzeko gatzagak

Beskoitzeko gatzagak 19. mendean modu industrialean ekoizten hasi ziren gatzaga batzuk dira, haien iturri diren ur gaziak lehenagotik ezagunak ziren arren Beskoitzen.Duhau 2017, 43. or. Urgazieta auzoari izena ematen diote.

 Historia 
Ustiaketa industriala 1830eko hamarkadan hasi zen, Jean Larre gatz ekoizelarekin. Garapen azkarra izan zuen ustiapenak harrezkero, eta 500 bat langile ziren Beskoitzeko gatz lantegietan 1851n, herriko bizibide ekonomiko nagusia zelarik ordurako. 

27 putzu desberdinetatik ateratzen zen ur gazia 19. mendean, gehienak Urgazieta auzoaren inguruan. Herrigunetik 2.5 kilometrora, 19. mendean Beskoitzeko auzo garrantzitsuena eta aberatsena huraxe izan zen, , “Parise ttipia” esaten zioten.

Putzuen ustiapena sei kontzesio nagusitan banatu zen Urgazietan: Zentrokoa, Latsaldea, Ardanabia, Sataritzea, Teileria eta Elixaga. Handik kanpo beste bi ere baziren: Harretxea-Eihartzea (Mugerre aldera) eta Gorteaga-Bidartea (Ahurti akdera). Urtean kasik 7.000 tona gatz zen kontzesio nagusiotatik. 
erdian|thumb|515x515px|Urgazieta inguruko putzu nagusiak eta kontzesioak, 1862an.

19. mendean bertan, amaieran, hasi zen industria beherantz, hala ere. 1892an sei gatz lantegi nagusienak salduak zituzten, eta harrezkero 20. mendean Beskoitzeko gatzaren erabilpen nagusia Biarritzeko bainuetxera zuzenu zen, hodi bidez igortzeko sistema antolatu zelarik. Lehenago, beste erabilpen batzuen artean, Baionako xingarraren gazitzeko erabili zen. Biarritzeko bainuetxeak zerbitzua eten zuen 1950eko hamarkadan, eta horrek Beskoitzeko gatz ustiapenari behin betiko geldialdia eragin zuen.

2017an gatzagen historiari buruzko lan mardula argitaratu zuen Henri Duhauk, elebiz, Beskoitzeko Ur Gaziak.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 Duhau, Henri. Les Sources Salées de Briscous / Beskoitzeko Ur Gaziak (2017).

 Kanpo estekak 

Kategoria:Euskal Herriko gatzagak
Kategoria:Beskoitze