Marià Manent

Marià Manent i Cisa, ezizenez Mariano Manent (Bartzelona, Katalunia, 1898ko azaroaren 29a – ibidem, 1988ko azaroaren 24a) bartzelonar poeta, prosista, literatur kritikaria, memorialista, itzultzailea eta kultur ekintzailea izan zen. XX. mendeko kultura katalanaren funtsezko emakumea. 

 Bizitza 
Gurasoak Marià Manent eta Pla eta Maria Cisa e izan ziren, Premià de Dalt herrikoak. Formazio nouzentista izan zuen, eta, gero, sinbolismorantz eta poesia hutserantz eboluzionatu zuen.   

 Literatura ibilbidea 
Bere prosazko obrarekin, bai kreatiboa (obra osoaren lehen liburukian bildua: Dietarios, 2000), bai kritika eta assagistika, bere jarduera poetikoa osatzetik begiratzen zuen.  

Berea zalapartarik gabeko biografia bat da (1971n, Mayaren beloaren hitzaurrean, poeta urbano eta txikoburgesa bezala kalifikatzen da): merkataritza-ikasketak, hamar urteren buruan zuzendaritzarekin izandako desadostasunengatik uzten duen aurrezki-erakunde bateko kargua, eta, hortik aurrera, beti literatura-munduarekin lotutako hainbat lan (horien artean, inprimategiaren sorrera, Atenas argitaletxetik atera zen arte). Baina denbora horretan zehar herrialdeko hainbat ekimen literario aurkitzen dira: 1920an Poesiaren Lagunak sortu zituen Jaume Bofill i Ferro, Josep Carner, Francesc Sitjà Pineda, Carles Soldevila eta Ramon Sunyerrekin, urte batzuk geroago Revista de poesía sortu eta zuzendu zuen (1925–1927), Olerki Aldizkaria zuzendu zuen V Foix, Tomàs Garcés, Carles Riba eta Joan Teixidorrekin Quaderns de Poesia (Poesia koadernoak) (1935–1936), PEN Català delakoa hainbat aldiz irudikatu zuen nazioartean, eta, gerraostean, Segoviako biltzarretako protagonistetako bat izan zen, Gaztelako idazleekin (1952 eta 1953). 1962an, erregimen frankistak «Municheko Kontubernioa» izenez bataiatu zuen Europako Mugimenduaren topaketan parte hartu zuen. 1985. urtean Letra Katalanen Ohorezko saria jaso zuen. 

Itzultzaile lanetan, Yeats, Percy B  klasiko handiak katalanera sartzearen ardura hartu zuen, Shelley, Dylan Thomas, William Blake, Emily Dickinson, Samuel Taylor Coleridge, Txinako eta Japoniako poesiaz gain. Egin zituen itzultzaile  lanen artean, Josep Janesek 1952an argitaratutako La poesía irlandesa liburua dago; bertan, Irlandako gaeleraz idatzitako tradizio poetikoaren poema fundatzaileen hitzaurrea eta aukeraketa bat egin zituen. Kolaboratzailea ere izan zen Avui, El Correo Catalán eta La Vanguardia egunkarietan. 

Gazteleraz argitaratu zen El velo de Maia (Diario de la guerra, 1936-1939) (Madril, Trieste, 1984), Jose Muñoz Millanesen itzulpenarekin.

 Lanak gaztelaniaz 

 1945: La poesía inglesa. Románticos y victorianos
 1952:La poesía irlandesa
 1962: Cómo nace el poema y otros ensayos y notas
 1971: Palabra y poesía y otras notas críticas
 1985: Diario disperso. José Muñoz Millanesen itzulpena. Trieste argitaletxea.

Edward Wyke-Smithen The Marvelous Land of the Snergs lana itzuli zuen gaztelaniara (Mariano Manent izenaz), eta El maravilloso país de los Snergs argitaratu zen (Juventud argitaletxea, Bartzelona, 1942).

 Ondare literarioa 
Marià Manentek batez ere bi paisaia erretratatu zituen bere dietarioetan: l'Aleixarrekoa, Tarragonako Campekoa eta Montsenykoa. L'Aleixarri buruzko prosa akuilua izan zen Fina Anglések Tarragonako Campen ibilbide kultural interesgarrienetako bat egin zuelako Un passeig pels sentits, de la natura a l'art (Zentzumenetiko ibilbidea) liburua idatzita, naturatik artera. Ibilbide hori Manenten lanetik harago doa, eta Joaquim Mirren pinturarekin lotzen du.

Marià Manenten dietarioak literatura garaikideko prosazko sorkuntza handienetakotzat jotzen dira. Lan osoak liburuki bat eskaintzen du, non kronologikoki biltzen diren eta idazlearen bizitzako hiru arori dagozkien: Premià de Dalt eta Bartzelona arteko gaztaroko urteak (1918-1933), Gerra Zibileko urteak eta L'Aleixar eta Bartzelona arteko heldutasun eta zahartzaroko urteak (1940–1981). Zorionez, l'Aleixar-eko Udalak jarraipena eman zion Fina Anglèsen proiektuari eta, bere webgunetik, bisita gidatuak antolatu zituen, bi herrietako lekurik nabarmenenak bisitatzen zituen ibilbide bat eginez.

 Sariak eta aintzatespenak 

 1968: Lletra d'Or saria Com un núvol lleuger lanarekin.
 1974: Josep Pla saria, El vel de Maia filmarekin.
 1985: Letra Katalanen Ohorezko Saria
 Jaiotetxean, Bartzelonan, plaka oroigarria jarrita dago.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Marià Manent AELC Katalanezko Idazleen Elkartean.
 A Marià Manent, lletrAn.

Kategoria:Bartzelonarrak
Kategoria:Bartzelonan hildakoak
Kategoria:Kataluniako idazleak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Kataluniako poetak
Kategoria:Emakume poetak
Kategoria:Kataluniako itzultzaileak
Kategoria:Emakume itzultzaileak
Kategoria:XX. mendeko Espainiako idazleak