Yang Huanyi

Yang Huanyi (txinera sinplifikatuan: 阳焕宜; txinera tradizionalean: 陽煥宜; pinyin: Yáng Huàny; Jiangyong, Hunan probintzia, Txinako Herri Errepublika, 1906 – Pumei, Txinako Herri Errepublika, 2004ko irailaren 20a) emakume ekintzailea izan zen, ustez, nushu hizkuntza erabiltzen zuen azken biztanlea izan zen. Hizkuntza hori emakumeek soilik erabiltzen zuten txinera idazteko sistema berezi bat da, Emakumeen kode sekretua. Hizkera klandestinoa, fundazionala, euren arropa eta haizemaileetan brodatzen zutena, eta begi ezezagunentzat apaingarri hutsa besterik ez zena. Hizkuntza maskulinotik egotzita nan shu hizkeraren irakaskuntza debekatua zegoen emakumezkoentzat, beraz, emakumeek euren hizkuntza propioa sortu eta transmititu zuten, isil-isilik eta irmotasunez.

 Bizitza 
Yang Huanyi Yao etniakoa zen. Jiangyongen jaio zen, Hunan probintzian. Ezkondu baino lehen, eta tokiko tradizioari jarraituz, nüshu-a erabiltzen irakatsi zioten, ziurrenik XVI. mendean sortutako idazketa-sistema. Nüshu-a amek alabei ezkontzeko desioak adierazteko erabiltzen zen, baita emakumeen artean isilpean komunikatzeko ere, senarrengandik ezkutatuz.

1994an, Yang Huanyi izan zen idazketa sistema hori ezagutzen zuen azken emakumea. Bere alabek eta bilobek ez zuten idazketa sistema tradizional hori ikasi. Hala eta guztiz ere, Yang nushu- hizkuntza zaintzen saiatu zen, eta hura erabiltzen zuten hainbat material bildu zituen, hala nola gutunak, poemak eta artikuluak. 1995ean Yang Huanyik Nazio Batuen Emakumeen Konferentzian parte hartu zuen Pekinen, eta Tsinghuako Unibertsitateko akademikoei bidali zizkien bildutako materialak. Akademiko horiek ikertu egin zituzten, eta liburu bat argitaratu zen 2004an. Jiangyongen nushuari eskainitako museo bat ere ezarri zen 2002an.

Yang Huanyi 95 urte baino gehiagorekin hil zen. Berak bere jaioturtea 1909a ematen zuen,; bere herriko biztanleek, ordea, 1906an jaio zela esaten zuten.

 Nushu (emakumeen hizkuntza idatzia) 

Literalki itzulita,"emakumeen idazkera" esan nahi du. Txinako Hunan probintziako Jiangyong eskualdean emakumeek euren artean erabiltzen zuten idazkera silabikoa da. Nushu hizkuntza Kristo ondoren, III. mendean,  sortu zela uste da. Ordutik, belaunaldiz belaunaldi, sekretupean eta soilik emakumeen artean transmititu zen hizkuntza idatzia, Hunan probintzian bereziki, baina baita Txina hegoaldeko beste toki batzuetan ere. Emakumeek bakarrik ulertzeaz gain, nushua ez zen hitz egiten, soilik idazteko eta irakurtzeko kodea zen. Eta hala ere, ez da ia dokumentazio idatzirik geratu, eskuizkribuak erretzeko edo hildakoekin ehorzteko ohitura baitzuten, sekretua gordetzearren. Berreskuratu ahal izan den dokumentu batek halaxe dio: «Gizonezkoek kanpora irteteko eta munduari aurre egiteko adorea dute, baina emakumeon adorea ez da txikiagoa, haiek ulertu ezin duten hizkuntza asmatu baitugu.»

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Txinarrak
Kategoria:Txinako aktibistak