Cotiella

Cotiella Aragoiko Pirinioetako kareharrizko mendigune bat da. Izen bera du mendigunearen gailur nagusiak, 2.912 metrokoa. Beste gailur garrantzitsu batzuk Armeñako punta (2822 m), Neiss punta (2751 m) edo Cotielleta (2731 m) dira. 3.000 metroko altuera gainditzen ez duen arren, Cotiellako mendi-puska altxatzen den isolamendu erlatiboaren ondorioz, inguruko koloso gisa agertzen da, erpinetik bista handiak eskainiz. Egun argietan Lleida hiritik ikus daiteke.

Cinca eta Ésera ibaien artean dago. Cotiellaren hegoaldean, Ferrera mendilerroa dago, eta haren tontor gorena Montañesa haitz ezaguna da (2295 m). Mendebaldean, Liergako mendigunea dago (2246 m); iparraldean, berriz, Diez (2568 m), Once (2658 m) eta Mediodía (2468 m) haitzek zaintzen dute. Azken hiru horien izenak antzinatik erabili izan dira, Plan herritik haien bertikalen gaineko eguzki-posizioaren arabera ordua jakiteko.

Mendiguneko leku enblematikoenetako batzuk Plan iboia edo Basa de la Mora dira, tradizioak dioenez Donibaneko gauean bihotz puruekiko mairu-printzesa bat agertzen den mendiko aintzira, edo Armeñako zirkua, ehunka leizez ereindakoa. Substratuaren kareharrizko izaeraren ondorioz, ura mendiaren barrualdera iragazten da, eta, beraz, ezin da altuera jakin batetik aurrera aurkitu. Zirku horretatik oso gertu Armeñako iboia dago, Planekoa baino txikiagoa.

Cotiellako gailurra, tradizioak akelarreen ospakizuna kokatu duen Pirinioetako lekuetako bat da. Tokiko toponimiak Brecha de las Brujas (2604 m; ) bezalako toponimoak erakusten dizkigu, gailurretik oso gertu dagoen lepo bat izendatzen duena.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Pirinioetako bimilakoak
Kategoria:Aragoiko Pirinioetako mendiak
Kategoria:Sobrarbe