Zetena (konposatua)

Zetena edo etenona konposatu organikoa da H2C=C=O formula duena zetenen familiakoa. Zetenarik sinpleena da. Erreaktibo garrantzitsua da azetilazioetan.

 Ezaugarriak 
Etenona gas oso erreaktiboa da (baldintza estandarretan) eta usain narritagarri akutua du. Tenperatura baxuetan baino ez da nahiko egonkorra (–80 °C). Beraz, beti prestatu behar da erabilera bakoitzerako, eta berehala usatu; bestela, dimerizazioa edo polimerizazio gertatzen da. Bere lotura bikoitzak direla eta, etenona oso erreaktiboa da.

Eter eta azetonatan disolbagarria da, eta ur eta alkoholetan deskonposatu egiten da.

 Sintesia 
Zetena azido azetikoaren deshidratazio termikoz produzitzen da 700-750 C-tan trietil fosfatoa katalizatzaile gisa usatuz.

 CH3CO2H   →   CH2=C=O  +  H2O

 Erabilera 
Eskuarki konposatu organikoak azetilatzeko baliatzen da.

504x504px|Ketene reactions

 Arriskuak 
Ingurunean zetena-kontzentrazio handia egoteak gorputzeko hainbat atal narritatzea eragite du, hala nola begiak, sudurra, eztarria eta birikak. Animaliekin egin diren saioetan ikusi da 116 ppm nahikoa direla animalia-kopuru adierazgarria hiltzeko.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak