Susana Martín Gijón

Susana Martin Gijon (Sevilla, 1981) sevillar idazle eta gidoilaria da, nobela beltzean espezialista. Annika Kaunda poliziaren pertsonaiaren sortzailea da, Extremaduran bizi den jatorri namibiarreko agentea eta hainbat eleberritako protagonista, baita Camino Vargas Sevillako hilketen ikuskatzaile famatuarena ere.

 Biografia eta ibilbidea 
Martin Gijon Zuzenbidean lizentziatu zen eta nazioarteko harremanetan eta giza eskubideetan espezializatu zen. Txiki-txikitatik zaletu zen irakurketan, eta baita kontakizun batzuk idazten ere. Ama eta amonaren eraginez iritsi zitzaion nobela beltzarekiko zaletasuna, genero horren jarraitzaile handiak ziren eta.

 Lan ibilbidea 
Bere idazle ibilbidea aholkulari juridiko lanarekin uztartuz hasi zuen. Besteak beste, Extremadurako Gazteriaren Institutuko zuzendari nagusia izan zen, 2007 eta 2011 urteen artean, Arrazakeriaren, Xenofobiaren eta Intolerantziaren aurkako Batzordeko presidentea edo Autismo España Elkarteen Konfederazioko Eskubideen arduraduna.

Estatuko eta nazioarteko plataformetan parte hartzen du, hala nola Kultura Klasiko eta Modernoaren Genero Berdintasunaren aldeko Elkartean zein Afrikako eta Espainiako Emakume Gazteen Sarean.

Hainbat literatur lehiaketa eta sariketatan parte hartu du epaimahai gisa, hala nola, Alza tu voz contra la trata de mujeres y niñas edo Tú también tienes algo que decir contra la violencia de géneroa mikrokontakizunak; Experiencia y Vida edo Mujeres y Libros adinekoentzako literatura lehiaketan.

Hainbat urtez Extremadurako Idazleen Elkarteko zuzendaritzako kide izan ostean, 2019ko abenduan aukeratu zuten presidente, eta bi urtez egon zen karguan.

 Literatura-lana 
Martin Gijonen sorkuntzek istorioak kontatzen dituzte, eta munduaren bere begirada partikularra ere erretratatzen dute, bidegabekeria batzuk salatuz eta bere iritziz merezi duenari garrantzia emanda.

Mas que cuerpos polizia sagaren egilea da; izen bera duen nobelarekin hasi zen 2013an, eta Extremaduran garatzen da haren trama, Frantzian eta Jugoslavia ohian iraganera jauziak eginez. Lehenengo eleberri horretan Annika Kaunda aurkezten digu, sagako protagonista, jatorri namibiarreko polizia eta genero gaietan aditua, sexu-esplotazioa helburu duen emakumeen trafikoko sare kriminal batekin ikusten dena, baita bikote gazte baten genero indarkeria kasu bat ere. Beste gai asko ere presente daude: homosexualitatea eta bisexualitatea, adiskidetasuna, heriotza, erbestea eta Pirinioetako muga zeharkatu zuten espainiarrek edo farmazia industriak izan zuten tratua.

Serieak aurrera jarraitzen du Desde la eternidad (2014) lanarekin, non Annika Kaunda igo eta jada ‘ofiziala’ den Meridan lan egiten duen komisarian lan egiten duen, Más que cuerpos lanean ikertu eta zorionez itxi zuen kasu garrantzitsuaren ebazpenari esker. Bere bizitza pertsonalak aldaketa handia egin du, eta badirudi bizitzak irribarre egiten diola, nagusi ezegonkorra bada ere. Baina gaiztakeriak ez du oporrik hartzen, eta bainuetxearen jabea sastakadez hilda agertzen da erromatar termak irudikatzen dituen spa idiliko batean. Hori gutxi balitz, Extremadurako gobernuko goi kargudun bat larriki zauritu dute ekitaldi publiko batean, eta, zurrumurru guztien arabera, erasoaren jatorria herritarrak krisiaren eta murrizketen aurreko amorrazioa da. Annika Kaunda ofiziala mesfidati dago, eta bi krimenen arteko balizko loturak aztertzen jardungo du.

Bi urte geroago, 2016an, Vino y pólvora lana argitaratu zuen, ondo bereizitako hiru trama biltzen dituen sagaren hirugarren atala. Alde batetik, Annikak beste krimen bati aurre egin beharko dio, orduko horretan ardoaren munduan ospetsua den Almendralejoko enpresari batena, Torremejiako bere etxean (Camilo José Celak Pascual Duarteren familia kokatzen zuen herri patxadatsua) indarkeriaz hilda agertzen dena, hildako neskato errumaniar baten desagerpena salatzen den bitartean. Kaundak bi enigma horien artean loturarik dagoen jakin beharko du, baina ezin izango du Bruno lagunaren laguntzarik izan, bere jatorriak Napoliko Camorrako kapo boteretsu batengana eramaten baitute zuzenean. Horrela, obraren diskurtso narratiboa Napoli eta Extremadura artean dago, eta, horrez gain, Hegoafrikako lurraldeetan barna egindako exenplu laburrak ere badaude, horien bidez gure protagonistaren iraganaz zerbait gehiago ezagutzen dugula. Manuel Pecellinek hauxe esan zuen:"egiturak akziozko zinemaren diskurtsoa gogorarazten du. Igotzen diren fotogramak kateatzen diren bezala, hemen eleberria osatzen duten pasarte anitzak datoz, eszenatoki batetik bestera erritmo azkarrean ibiliz (...) Susana Martín Gijónek trebeki gidatzen ditu irakurleak trametan zehar, suspentsearen banaketa zuhurraz urdiaraziz, ustekabeko amaieraraino".2016an ere bi eleberri labur argitaratu ziren Pensión Salamanca (Salamanca Pentsioa) eta Destino Gijón (Gijon Helmuga), Salamancako Eleberri eta Zinema Beltzaren Kongresuan eta Gijongo Aste Beltzean, hurrenez hurren. Lan horietan metafikzioak rol nagusia du. Annika Kaundak bi krimen argitu behar ditu egilearekin berarekin batera, eta bien arteko adiskidetasuna lortu du, bere istorioen sortzailea dela susmatu ere egin gabe.

Javier Moralesek dioenez, "Martín Gijón Mediterraneoko eleberri beltzaren egileekin, Camillieri, Márkaris, Andreu Martín, Eugenio Fuentes Extremaduran eta Cupido detektibearekin, besteak beste, ahaidetu genezake Manuel Vázquez Montalbanen oihartzun oraindik hurbilarekin".

2017an argitaratu zen saileko hurrengo lana, Expediente Medellín izenburupean.

Bere eleberriek leku periferikoak dituzte eszenatoki, bereziki Extremadurako komunitateko herri eta hirietan zentratuta.   

Kritikak Más que cuerpos trilogia aipatu zuen hamar eleberri beltz gomendagarrienen artean eta Espainiako polizia eta thriller generoaren barruko ale gisa.

2020an, Susana Martín Gijonek beste polizia serie bat hasi zuen, Penguin Random House argitaletxearen Negra Alfaguara bildumaren barruan Progenie lana argitaratuz. Sevilla du agertoki nagusi saga horrek, eta protagonista nagusia Camino Vargas da, hiriko Hilketa Taldeko behin-behineko burua. Progenie lanak hogei mila ale baino gehiago saldu zituen argitaratu zuen lehen urtean, eta nobela beltzeko hainbat saritarako izendatu zuten.https://www.lavanguardia.com/vida/20201019/484169344613/el-premio-paco-camarasa-de-9-festivales-de-novela-negra-ya-tiene-finalistas.htmlhttps://www.muchomasqueunlibro.com/los-premios-en-valencia-negra-2020/https://www.lanzadigital.com/cultura/seis-delicias-para-saborear-con-pasion-la-novela-negra/

2021ean argitaratu zen Especie, Camino Vargasen abenturen bigarren atala, hori ere Alfaguara eta PRHren eskutik, kritikak eta irakurleek oso estimu handitan izan zutena.https://www.diariodesevilla.es/ocio/susana-martin-gijon-especie-entrevista_0_1547847196.htmlhttps://www.canalsur.es/television/programas/al-sur/noticia/1692333.htmlhttps://www.solonovelanegra.es/especie-de-susana-martin-gijon-por-antonio-parra/https://web.archive.org/web/20220811175219/https://abrirunlibro.com/2021/02/especie/ Trilogiako hirugarren eleberria, Planeta, 2022ko hasieran argitaratu zen. Lehen edizioa 24 ordu baino gutxiagoan agortu zen.

La Babilonia, 1580 lana 2023an argitaratu zen, bere literatur proiekturik konplexu eta handinahiena, bere esanetan. Thriller historiko horren argumentua 1580an gertatzen da, Sevillan, Mundu Berriaren eta Zaharraren arteko merkataritzaren hiriburu gisa goren mailan egon zen garaian.

 Eleberriak 

 Más que cuerpos. Sevilla, Anantes, 2013.
 Desde la eternidad. Sevilla, Anantes, 2014.
 Náufragos. Felipe Trigo eta La Trama sarietako finalista. Badajoz, Regional de Extremadura argitaletxea, 2015.
 Vino y pólvora. Sevilla, Anantes, 2016.
 Pensión Salamanca. Sevilla, Anantes, 2016.
 Destino Gijón. Sevilla, Anantes, 2016.
 Expediente Medellín. Sevilla, Anantes, 2017.
 Progenie, Barcelona, Alfaguara, 2020.
 Especie, Barcelona, Alfaguara, 2021.
 Planeta, Barcelona, Alfaguara, 2021.
 La Babilonia, 1580, Bartzelona, Alfaguara, 2023.

 Filmografia 

 La novia gitana, 2022 (gidoilari gisa)
 La red púrpura, 2023 (gidoilari gisa)

 Bere lanari buruzko argitalpenak 
Argitalpenen artean (unibertsitateko biltzarretako komunikazioak, argitalpen akademikoetako artikuluak, etab.) Spanish and Latin American Women’s Crime Fiction in the New Millennium. From Noir to Gris, Female Victims , Heroines, and Law Enforcers: The Polyphony of Identities in Susana Martin Gijon’s Novels atalarekin, Eva Paris-Huescak idatzia.

 Sariak eta aintzatespenak 
Sari eta izendapen hauexek jaso ditu:

 2022ko edizioan, CordoBlack saria Kordoban/Andaluzian girotutako Eleberri Onenari.

 2021: Avuelapluma Letren Saria .
 Gaztelaniaz idatzitako nobela beltz onenaren Cubelles Noir saria, Expediente Medellín (Anantes argitaletxea)

 2016: Granada Noir Polizia Kontakizunen Lehiaketaren II. Saria, Confesiones kontakizunarekin.

 2016: Lehen saria Tenerifeko Arte Ederren Zirkuluko Berdintasunerako Kontakizunen Lehiaketan, Un día en mi mundo al revés kontakizunarekin.

 Felipe Trigo XXXIV. Literatura Lehiaketako finalista.
 Kritikak Más que cuerpos trilogia hamar eleberri beltz gomendagarrienen artean artu zuen.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Susana Martín Gijónen webgune ofiziala
 https://www.rtve.es/play/audios/biblioteca-publica/susana-martin-gijon-babilonia-1580/6963549/

Kategoria:Sevillarrak
Kategoria:Espainiako idazleak
Kategoria:XXI. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Emakume eleberrigileak
Kategoria:XXI. mendeko Espainiako idazleak
Kategoria:Nobela beltzak