Leon Iriarte

Leon Iriarte Erburu (Iruñea, ? – Iruñea, 1837ko azaroaren 16a), izengoitiz Zarandaja deitua, nafar militar liberala izan zen, Iberiar Penintsulako Gerran eta Lehen Karlistaldian borrokatu zena.

 Bizitza 
Leon Iriarte Erburu Iruñeko sendi xume batean jaio zen. Iberiar Penintsulako Gerran Napoleonen tropen aurka borrokatu zen, eta zalditeriako kapitain gradua lortu zuen. 

1816-1820 bitartean preso egon zen, Francisco Espoz Minaren aldekoa izateagatik. Hirurteko Liberalean erregezaleen kontra jardun ondoren, 1823an erbesteratu zen. 1830ean, Espoz Minaren saio iraultzailean parte hartu zuen, baina arrakastarik gabe.

1833ko urrian, Lehen Gerra Karlistaren hasieran, Nafarroako Diputazioak gorputz franko batzuk eratu zituen (Elisabet II.aren tiratzaileak), gerrillari karlisten aurka borrokatzeko.Jatorri apaleko tropa mertzenarioak ziren. Hori zela-eta, karlistek "pezetero" ezizen iraingarria ematen zieten. Felipe Navascués, Ramón Zugarramurdi, Atanasio Mendibil eta Leon Iriarte izendatu zituzten tropa horien buruzagi.

1837ko abuztuaren 26an, gorputz frankoak Nafarroako agintarien aurka mutinatu zirelarik, bera izan zen matxinoen burua. Iruñean sarturik, Pedro Sarsfield Nafarroako erregeorde ohia eta Antonio Mendibil jenerala hil zituzten, eta baita bizilagun batzuk ere. Hiriaren kontrola berreskuratu zuelarik, Esparterok gogor zigortu zituen matxinoak: azaroaren 16an Iruñeko zitadelan fusilatuak izan ziren Leon Iriarte koronela, Pablo Barrikart komandantea eta lau sarjentu. 

Bi azalpen eman zaizkio gorputz frankoen mutinari. Ikerlari batzuen ustez, beren lansariak galdatzera joan ziren Iruñera, hiru hilabete baitzeramatzaten kobratu gabe. Baina haien kontrako gerra-kontseiluaren berri eman zuen Gaceta de Madrid aldizkari ofizialaren arabera, matxinoek Nafarroaren independentzia lortu nahi zuten.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Iruindarrak
Kategoria:Iberiar Penintsulako Gerrako militarrak
Kategoria:Lehen Karlistaldiko militarrak
Kategoria:Nafarroako militarrak
Kategoria:Euskal Herriko liberalak