Kamala Sohonie

Kamala Sohonie (Indore, 1911ko edo 1912ko ekainaren 18a - New Delhi, 1998ko ekainaren 28a) Indiako biokimikari aitzindaria izan zen, eta 1939an diziplina zientifiko batean doktoretza jaso zuen lehen emakume indiarra izan zen. Bere onarpenak eta Indiako Zientzia Institutuan (Bangalore) egindako lanak erraztu egin zuen historian lehen aldiz emakumeak erakundean onartuak izateko bidea.

Bere ikerketek bitaminen efektuetan eta lekaleen, arrozaren eta Indiako biztanleriaren sektore pobreenetako batzuek kontsumitutako elikagai-taldeen nutrizio-balioetan sakondu zuten. "Neera" izeneko palma estraktuaren nutrizio onurei buruzko bere lana Rajendra Prasad orduko presidentearen iradokizunean oinarritu zen. Rashtrapati saria jaso zuen lan horregatik.

 Ikasketak 
Kamala Sohonie (Bhagvat ezkongabean) Indoren (Madhya Pradesh, India) jaio zen. Bere aita, Narayanarao Bhagvat, eta osaba, Madhavrao Bhagvat, kimikariak eta Bangaloreko antzinako Tata Zientzien Institutuko ikasle ohiak ziren (geroago Indiako Zientzien Institutua bihurtu zena). 1933an graduatu zen Bombayko Unibertsitateko Kimika (nagusia) eta Fisika (bigarren mailakoa) lizentziaturarekin.

Ondoren, ikerketa-beka bat eskatu zuen Indiako Zientzien Institutuan, baina C. V. Raman orduko zuzendari eta Nobel saridunak atzera bota zuen bere eskaera, emakumeak ikerketa bat egiteko gai ez zirela argudiatuz. Ezezkoari Ramanen bulegotik kanpoko "satyagraha" batekin erantzun zion, eta horrek konbentzitu zuen onartua izan zedin, baina hiru baldintza jarrita:

 Ez zaio utziko hautagai erregularra izaten, eta lehenengo urtean probaldian egongo da. Campus osoan ere ezaguna izango da bere lanean arrakasta izan ondoren.
 Gaueko ordu txikiak arte lan egin beharko du, bere gidariaren jarraibideen arabera.
 Ez du laborategiaren ingurunea hondatu behar (ez du gizonezko ikertzaileentzako "distrazioa" izan behar).

Errekonozimendu osoz haiengatik umiliatuta sentitu bazen ere, Kamalak baldintzak onartu zituen, eta 1933an institutuko lehen emakume onartua izan zen. Geroago esan zuen: «Raman zientzialari handia zen arren, oso estua zen. Ez dut inoiz ahaztuko nola tratatu ninduen bakarrik emakumea nintzelako. Orduan ere, Ramanek ez ninduen ikasle erregulartzat hartu. Hau irain handia izan da niretzat. Emakumeen aurkako aurreiritziak hain ziren larriak garai hartan. Zer espero daiteke Nobel saridun batek ere horrela jokatzen badu?» Urte baten ondoren ere, emakume asko onartu zituzten erakundean.

 Karrera eta ikerketa 
Institutuko aholkularia Sri Srinivasayya izan zen. Hemen egon zen bitartean, esnearen, lekaleen eta lekadunen proteinetan lan egin zuen (gai hori bereziki esanguratsua izan zen Indiako testuinguruan). Bere dedikazioak eta ikertzeko gaitasunak eragina izan zuten Ramanen erabakian, hau da, 1936an bere maisutza sari batekin osatu eta urtebetera emakumeei IISc-en sartzeko aukera ematean.

Ondoren, Erresuma Batuko Cambridgeko Unibertsitatera gonbidatu zuten, Frederick G. Hopkins laborategian Derek Richterrekin lan egiteko. Newnham Collegeko ikaslea izan zen, 1937an matrikulatu eta the Biological Natural Sciences Tripos ikasi zuen. Richter joan zenean, Robin Hillekin lan egin zuen eta landare-ehunak aztertu zituen. Patatekin egindako lanean oinarrituta, "Citocromo C" entzima aurkitu zuen. Entzima horrek funtsezko papera betetzen du elektroien garraio-katean (organismoentzat energia sortzeko prozesua), eta landareetan eta giza eta animalia-zeluletan dago. Gaiari buruzko tesia hamalau hilabetetan osatu zuen, eta berrogei orrialde izan zituen. Hori doktorego-tesietatik urruntzen da, normalean askoz luzeagoak izaten baitira.

Doktoratu ondoren Indiara itzuli zen 1939an. Mahatma Gandhiren aldekoa zenez, bere herrialdera itzuli eta borroka nazionalistan lagundu nahi izan zuen. New Delhiko Lady Hardinge Medical Collegeko Biokimika Saileko irakasle eta zuzendari izendatu zuten. Ondoren, Coonoorreko Nutrizioari buruzko Ikerketa Laborategian lan egin zuen zuzendariorde laguntzaile gisa, bitaminen efektuetan zentratuz.

M. V. Sohonierekin ezkondu zen 1947an, eta Mumbaira joan zen bizitzera. Royal Institute of Science erakundean sartu zen Biokimika Saileko irakasle gisa, eta lekaleen nutrizio-alderdiak landu zituen. Institutuko zuzendari kargurako behin betiko izendapena 4 urtez atzeratu zela uste da, komunitate zientifikoan zegoen genero-aurreiritziengatik. Aldi horretan, ikasleekin batera, ikerketa garrantzitsua egin zuten Indiako egoera ekonomiko ahulean dauden pertsonek gehien kontsumitzen dituzten hiru elikagai-multzori buruz.

"Neera"n hasi zen lanean (toddy palmondoen hainbat espezieren infloreszentziatik ateratako izerdia), Rajendra Prasad orduko Indiako presidenteak hala iradokita. Edari honetan A bitamina, C bitamina eta burdina kopuru esanguratsuak aurkitu zituen, eta elementu horiek oraindik ere palmondo-azukrean eta melazetan daudela erakutsi zuen. 

Geroago egindako ikerketek adierazi zuten Neera desnutriziodun nerabeen eta tribu-komunitateetako emakume haurdunen dietan sartzeak dieta-osagarri merke gisa osasunaren hobekuntza nabarmena ekarri zuela.  Rashtrapati saria jaso zuen gai honetan egindako lanagatik.

Ikertzen gozatzen zuen arren, ez zitzaion gustatzen Institutuko lanaren alde lehiakorra eta politikoa; izan ere, hainbat urtez zuzendaritza ukatu zioten, nahiz eta lanposturako hautagairik onena izan, azkenean lortu zuen arte. Bere bizitza osoan sexismoari eta emakumeen diskriminazioari aurre egin behar izan zien bere herrialdean, zirkulu zientifikoetan, garai hartan munduko beste edozein herrialdetakoekin alderatuta hain desberdinak ez zirenak.

 Heriotza eta legatua 
Consumer Guidance Society of India (CGSI) elkarteko kide aktiboa izan zen. CGSIko lehendakari aukeratu zuten 1982-1983 aldirako, eta kontsumitzailearen segurtasunari buruzko artikuluak ere idatzi zituen erakundearen Keemat aldizkarirako.

Kamala Sohonie 1998an hil zen, Indiako Ikerketa Medikuntzako Kontseiluak (ICMR) New Delhin antolatutako zorion-ekitaldian erori eta gutxira.

2023ko ekainaren 18an, Google bilatzaileak Sohonie Doodle batekin gogoratu zuen bere jaiotzaren 112. urteurrenean.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Emakume biokimikariak
Kategoria:Cambridgeko Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume ikertzaileak
Kategoria:Emakume aktibistak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Indiako biokimikariak