Kataluniar runba

Kataluniar runba (katalanez eta ) 1950eko hamarkadaren erdialdetik Bartzelonako ijitoen eta andaluziarren komunitateak garatu duen musika-generoa da, flamenko runbatik eratorritako erritmoak hartuz, musika kubatarraren eta rock & rollaren eraginekin.

Gràcia auzoko Kataluniako ijito andaluziarren komunitateetan jaio zen, El Ravalgo Cera kalean eta Hostafrancsen. Auzo horietako ijito-komunitateak kokaleku historikoa du, hala nola Vic, Tàrrega, Lleida, Perpinyà, Camargue eta Frantziako hegoaldeko dozenaka herritan.

Generoaren oinarria aire arineko abesti katalano-andaluziarrak musika afrokubatarraren oinarrizko gakoekin bat egitean datza. Zeinu antropometrikoak 4/4ko erritmoa, sonaren eta guaracharen patroiak dira. Instrumentalki, espainiar gitarra, bongoak, güiro duten ahotsak eta txaloak ditu lagun, eta geroago tinbalak, kongak, perkusio txikiak, pianoa, haize-instrumentuak, baxu elektrikoa eta teklatu elektronikoak gehitzen zaizkie.

Bartzelonan hasi zirenetik generoa nabarmendu eta markatu duten hiru artistak honako hauek dira: Antonio González «El Pescaílla», Peret eta José María Valentí «Chacho». Ondoren, Los Amaya bikoteak, Las Grecasek eta Rumba Tres hirukoteak ospe handia izan zuten. 1970eko hamarkadan, Gato Pérezek kataluniar runba berregin zuen, generoan garai berri bat irekiz eta bere abestiekin bere historiaren parte bihurtuz, non generoa salsa eta jazzera hurbiltzen duen.

1980ko eta 1990eko hamarkadetan, Los Chichos, Azúcar Moreno edo Los Chunguitos bezalako artistak erreferente nagusi izango diren flamenko runbarekin atzeraelikadura bat dago. Hauek runba estilo hiritar eta marjinalekin nahasten dute. Halaber, Los Manolos eta, batez ere, Gipsy Kingsek, nazioartean, kemen berriak eman zioten kataluniar runbari aldi berean.

1990eko hamarkadaren amaieran kataluniar runbak beste buelta bat eman zuen, hainbat eragin musikal hartuz. Ai, ai, ai edo Sabor de Gracia bezalako taldeek estilorik tradizionalena eta aflamenkatuena mantendu zuten; hala ere, beste talde batzuk (Estopa, La cabra mecánica, Ojos de Brujo, Melendi edo Dusminguet) rumba eragin afrikar jatorria duten estilo mota guztiekin fusionatzen hasi ziren, hala nola reggae, swing eta ska estiloekin, eta cumbia bezalako erritmo latinoak barneratzen dituzte, orain fusioa deritzona sortuz. Metamorfosi hori, neurri batean, Manu Chao musikari franko-espainiarraren eta Mano Negra bere taldearen eklektizismoak Bartzelonako musika-kulturan uzten duen aztarnari zor zaio.

Azpigenero honetan, Flamenko Berriaren eragina ere jasotzen du (Kiko Veneno, Pata Negra, Mártires del Compás), eta talde katalanak nabarmentzen dira: La Familia Rústika, Muchachito Bombo Infierno, La Troba Kung-fú, Bonobos Música, La Pegatina, Bongo Botrako, Txarango, La Banda del Panda edo Vergüenza Ajena. Poparen eragina nabarmena ere izan da, adibidez, Óscar Casañas, El Chinchilla edota Joan Miquel Oliver artistengan.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:World music
Kategoria:Kataluniako musika
Kategoria:Runba