Udalsarea 2030

Udalsarea 2030 udalerri jasangarrien euskal sarea da, tokiko jasangarritasuna sustatzea helburu duena eta Euskadiko administrazio publikoko mailen arteko koordinazioa sustatzen duena –Eusko Jaurlaritza, erakunde publikoak, foru-aldundiak eta eskualdeetako eta udaletako erakundeak–, eta horiek protagonismo berezia hartzen dute. Gainera, hura osatzen duten toki-erakundeen jasangarritasun-politikak eta -ekintza-planak dinamizatzeaz arduratzen da, betiere Garapen Jasangarrirako Helburuekin (GJH) lerrokatuta.

2002ko abenduaren 20an sortu zen, herritarren osasuna eta ongizatea/herritarren bizi-kalitatea hobetuko duten garapen iraunkorreko politikak gauzatuz tokiko ekintza jasangarria dinamizatzeko lan egiteko konpromisoarekin.

 Helburuak 
Udalsarea 2030ek euskal udalerriak eta eskualdeak mobilizatu nahi ditu Garapen Jasangarriko Helburuak eta 2030 Agenda lortzeko, tokiko ekintza eraldatzailearen eta tokiko eta udalaz gaindiko politiken lerrokatze eta koherentziaren bidez. 

Sare aktiboaren ikuspegiarekin, erreferentea euskal udalerri eta erakundeentzat, beste eragile batzuekin koordinatutako zerbitzu aurreratu eta berritzaileengatik, eta Garapen Jasangarrirako Helburuei egiten dien ekarpenagatik, batez ere neutraltasun eta erresilientzia klimatikoaren bidean, lurzoruaren babesean eta ekonomia zirkularraren bultzadan. 

 Antolaketa 
Udalsarea 2030 plan estrategikoek eta aldizkako kudeaketa-planek arautzen dute. Plan horiek modu parte-hartzailean egiten dira beti, eta sarearen jarduna eta funtzionamendu-eredua ezarritako erronkak lortzeko dagoen testuingurura egokitzea dute helburu, betiere tokiko jasangarritasun-politikei buruzko eskaeretan gertatzen den bilakaera kontuan hartuta.

2026ko Plan Estrategikoa sortu da, sarearen 20. urteurrena, Euskadin 2030 Agendaren hedapen zabala, eta datozen urteetako tokiko politiken norabidea markatuko duten hainbat ingurumen-plan, -programa eta -araudi onartu ondoren.

 Agenda 21etik 2030 agendara 
Udalsarea 2030en 20 urteko ibilbidearen ondoren, kideak bere garaian Agenda 21ek sustatutako gobernantza-eredutik 2030 Agenda-n oinarritutako eredu berrirako trantsizioa egiten ari dira.

2018an egitura-mailan hasi zen bilakaera horrek hainbat urrats ematen jarraitu du, hala nola izendapenaren aldaketa, 2019an Udalsarea 21 izatetik Udalasarea 2030 izatera igaro zena. Etapa honetan, 2030 Agendak administrazioaren maila desberdinen arteko lotura izan nahi du. 2030 Agendaren garapena Nazio Batuek markatutako Garapen Jasangarriko Helburuei lotuta dago. Izan ere, Udalsarea 2030en helburuetako bat da sareko kideek jasangarritasunaren arloko ekintzak eta jardunbide egokiak gauzatzen jarraitzea, Nazio Batuek ezarritako Garapen Jasangarrirako Helburuak betetzen laguntzeko.

Trantsizio horretan, lehen urratsa izan da tokiko politikek GJHei egiten dieten ekarpenari buruzko txostenak egitea eta trantsizio hori erraztuko duten tresnak egokitzea, hala nola Tokiko 2030 Agenda ezartzeko gida metodologiko bat egitea.
 Kideak 
Udalsarea 2030 euskal udalerriek eta eskualde-erakundeek, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailak, Lehendakaritzak, Gizarte Trantsizioko Idazkaritza Nagusiaren eta 2030 Agendaren bidez, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako foru-aldundiek, Eudel, Energiaren Euskal Erakundeak, URA Uraren Euskal Agentziak, Ihobe sozietate publikoak eta Eusko Jaurlaritzaren erakunde instrumentala, Hazik osatzen dute.

Lankidetza instituzional hori da sarea bultzatzen duen funtsezko elementua, eta euskal udalerrietan garapen jasangarri eraginkorra lortzean oinarritzen den norabide berean bateratzen ditu ahalegin guztiak.

 Egitura eta egitekoak 
Sareak tokiko gobernantza-eredu bat sustatzen du, tokiko politiken ebaluazioan eta jarraipenean eta kontuak ematean oinarritua, zeharkakotasuna eta herritarren parte-hartzea sustatuz.

Udalsarea 2030en antolaketa-egitura honako hauek osatzen dute:

1. Lehendakaritza:

Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburua, Ihoberen lehendakari gisa.

Lehendakaritzaren eginkizunak:

 Sarea gidatzea, plan estrategikoak eta kudeaketa-planak onartuz.
 Erakunde interesdunen Sarearekiko atxikimendua balioztatzea.
 Sareko Idazkaritza Teknikoa baliabidez hornitzea.

2. Batzorde teknikoa:

Akordioari atxikitako erakunde bakoitzeko gehienez bi ordezkarik osatutako lantalde iraunkorra. Sareko jardueren eta zerbitzuen komunikazio-foro nagusia da, eta, aldi berean, lantaldeak ezartzen ditu hainbat gairi heltzeko eta eraginkortasuna bermatzeko.

Batzorde teknikoaren eginkizunak:

 Udaletako profilen eta kideen arteko komunikazioa sustatzea eta esperientzien trukea bultzatzea.
 Sareko material eta baliabide komunak garatzeko lantalde espezifikoak sortzea.
 Sarearen plan estrategikoen eta kudeaketa-planen diseinuan parte hartzea.

3. Tokiko ekintza koordinatzeko eta bultzatzeko batzordea:

Gizarte Trantsiziorako eta 2030 Agendarako Idazkaritza Nagusiko, Ihobe Ingurumen Jarduketarako Sozietate Publikoko eta udalaz gaindiko euskal sektore publikoko beste erakundeetako (Lehendakaritza, Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Saila, Eusko Jaurlaritzaren Osasun Saila, Arabako Foru Aldundia, Bizkaiko Foru Aldundia, Gipuzkoako Foru Aldundia, Eudel, EVE, URA eta HAZI) ordezkariek osatzen dute.

Tokiko ekintza koordinatzeko eta bultzatzeko batzordearen eginkizunak:

 Bere eskumeneko tokiko jasangarritasunaren arloko proiektu, ekimen edo laguntza-programei buruzko informazioa partekatzea.
 Alde bakoitzaren tokiko ekintza bultzatzeko politikak koordinatzeko ildoak proposatzea.
 Toki-erakundeei zuzendutako ekimen sektorialen lidergoa zehaztea eta bere gain hartzea, sarearen jardueraren urteko plangintza eta tokiko ekintza hobetzeko.

4. Idazkaritza teknikoa:

Ihobe Sozietate Publikoa da Udalsarea 2030en dazkaritza teknikoa, eta hauexek haren eginkizunak:

 Sarearen Plan estrategikoen eta kudeaketa-planen diseinuan parte hartzea, eta plan horien ezarpena eta jarraipena koordinatzea, sareko zerbitzuak kideen eskarietara eta beharretara egokituz.
 Organoen eta lantaldeen topaketak dinamizatzea eta kudeatzea.
 Tokiko ekintza jasangarriarekin erlazionatutako foro profesional edo teknikoetan sarea teknikoki ordezkatzea.
 Hainbat sare eta erakunderekin aliantzak eta lankidetzak indartzea eta sinatzea, esperientziak trukatzeko eta sarearen jarduera optimizatzeko.

 Aliantzak eta lankidetzak beste sare batzuekin 
Udalsarea 2030ek harremanak ditu tokiko garapen jasangarriaren alde lan egiten duten antzeko beste sare batzuekin. Espainiar estatuan, nabarmentzekoa da Xarxa de Ciutats i Pobles cap a la Sostenibilitat de Catalunya erakundearekin eta Jasangarritasuneranzko Toki Entitateen Nafarroako Sarearekin lankidetzan egindako ibilbidea. Sare horiekin lan-bilerak egin dira, esperientziak partekatu dira eta proiektuak elkarrekin gauzatu dira.

Nazioarteko eremuari dagokionez, Udalsarea 2030 2003tik dago Garapen Jasangarrien aldeko Tokiko Gobernuen Sarean (ICLEI). Ildo horretan, 2016an, Herri eta Hiri Jasangarrien 8. Konferentzia egin zen Euskadin. Lau urtean behin egiten da, eta, horren ondorioz, Euskal Adierazpena onartu zen, gizarteak hiri eta herri produktibo, jasangarri eta erresiliente bihurtzeko printzipio-esparru gisa.

 Argitalpenak 
Udalsarea 2030ek tokiko erakundeei zuzendutako hainbat gida, lan eta txosten argitaratzen ditu. Hala nola Euskadiko Berotegi Efektuko Gasen isurketen inbentarioa,Euskadiko Ingurumen Profilak, Udalsarea 2030ren Plan Estrategikoa, Eskolako Agenda 2030 programaren Udal Dimentsioa ,Tokiko 2030 Agenda. Nola heldu Garapen Jasangarriaren Helburuei tokiko eremutik.Gida praktikoa , etab. Argitalpenak Udalsarea 2030en webgunean aurki daitezke.

 Erreferentziak