Poluitzaile Organiko Iraunkorrei buruzko Stockholmeko Hitzarmena

Poluitzaile Organiko Iraunkorrei buruzko Stockholmeko Hitzarmena ingurumenari buruzko nazioarteko ituna da, 2001eko maiatzaren 22an Stockholmen sinatua eta 2004ko maiatzaren 17an indarrean jarria. Hitzarmen horren helburua da `poluitzaile organiko iraunkorren (POP) ekoizpena eta erabilera ezabatzea edo murriztea. 

 Historia 
1995ean, Nazio Batuen Ingurumen Programaren (NBIP) Administrazio Kontseiluak poluitzaile organiko iraunkorrei buruzko mundu-mailako neurriak hartzeko eskatu zuen. Neurri horiek honela definitzen zituen: "ingurumenean irauten duten, elikagai-sarearen bidez biometatzen diren eta giza osasunean eta ingurumenean ondorio kaltegarriak eragiteko arriskua duten substantzia kimikoak".

Ondoren, Segurtasun Kimikoari buruzko Gobernu arteko Foroak (IFCS) eta Segurtasun Kimikoari buruzko Nazioarteko Programak (IPCS) 12 substantzia kaltegarrienen ebaluazioa prestatu zuten.

Stockholmeko Hitzarmena onartu zen 2001eko maiatzaren 22tik 23ra Stockholmen egindako batzarrean. Hitzarmena 2004ko maiatzaren 17an sartu zen indarrean.

Hamabi konposatu kaltegarrietatik bederatzi debekatzea, malaria kontrolatzeko DDTaren erabilera mugatzea eta dioxinen eta furanoen oharkabeko ekoizpena murriztea adostu zuten Stockholmen juntatutakoek.

Hitzarmeneko parteek adostu zuten prozedura bat, zeinaren bidez konposatu toxiko iraunkorrak berrikusi eta hitzarmenera gehi daitezkeen, baldin eta mugaz gaindiko iraunkortasun- eta mehatxu-irizpide batzuk betetzen badituzte. 2009ko maiatzaren 8an Genevan egindako konferentzia batean, hitzarmenari gehituko zitzaizkion produktu kimiko berrien lehen multzoa adostu zen.

2022ko irailean 186 parte daude Hitzamenean (185 Estatu eta Europar Batasuna). Estatu ez berresle nagusien artean ez daude Ameriketako Estatu Batuak, Israel eta Malaysia.
ezkerrera|thumb|420x420px|Hitzarmena sinatu duten herrien mapa
Stockholmeko Hitzarmena 850/2004 (EE) Erregelamenduan onartu zen, EBko legeriari jarraiki. 2019an, azken hori 2019/1021 (EB) Erregelamenduak ordezkatu zuen.

 Hitzarmenaren giltzarriak 
Hitzarmenaren funtsezko elementuen artean dago herrialde garatuei eskatea finantza-baliabide berriak eta gehigarriak jartzea eta neurriak hartzea nahita ekoitzitako POPen ekoizpena eta erabilera ezabatzeko. Halaber,  ezarri zitzaien POP hondakinak ingurumen-aldetik arrazoizkoa den moduan kudeatzeko eta ezabatzeko betebeharra.

Gainera Poluitzaile Organiko Iraunkorrak Berrikusteko Batzordea sortu zen. Batzordea parteek izendatutako 31 zientzialariz osatuta dago. Harez gero, batzordeak 7 bilera egin ditu eta beharrezkoak ikusi dituen aldaketak proposatu ditu.

 Irismena 
Beheko taulan Hitzarmenak bere baitan hartzen dituen POPak zerrendatzen dira.
EranskinaKonposatuaCAS zenbakiaNoiztik zerrendanSalbuespenakEkoizpenaErabileraA: EzabatzeaAldrina309-00-22001ezezA: Ezabatzeaα-Hexakloroziklohexano319-84-62009ezezA: Ezabatzeaβ-Hexakloroziklohexano319-85-72009ezezA: EzabatzeaKlordano57-74-92001ezezA: EzabatzeaKlordekono143-50-02009ezezA: EzabatzeaDekabromodifenil eter1163-19-52017Berariazko salbuespenen erregistroan ageri diren aldeei buruz xedatutakoaren araberaIbilgailuak, aireontziak, ehunak, plastikozko kaxetako gehigarriak, etab., poliuretano-aparra eraikinak isolatzekoA: EzabatzeaDeklorano plus13560-89-9, 135821-03-3, 135821-74-82023ezB: MugatzeaDDT50-29-32001Erabilera berezietako ekoizpenaEritasun-bektoreak kontrolatzekoA: EzabatzeaDikofol115-32-22019ezezA: EzabatzeaDieldrina60-57-12001ezezA: EzabatzeaEndosulfan115-29-7, 959-98-8, 33213-65-92011Berariazko salbuespenen erregistroan ageri diren aldeei buruz xedatutakoaren araberaLandare-izurriak kontrolatzeko konplexuakA: EzabatzeaEndrina72-20-82001nonenoneA: EzabatzeaHeptakloro76-44-82001nonenoneA: EzabatzeaHexabromobifenilo36355-01-82009nonenoneA: EzabatzeaHexabromoziklododekano25637-99-4, 3194-55-6, 134237-50-6, 134237-51-7, 134237-52-82013Berariazko salbuespenen erregistroan ageri diren aldeei buruz xedatutakoaren araberaPoliestireno hedatua eta poliestireno estruitua eraikinetanA: EzabatzeaHexabromodifenil eter eta heptabromodifenil etervarious2009ezBaldintza jakin batzuetan birziklatzeaA: Ezabatzea
C: Nahi gabeko ekoizpenaHexaklorobentzeno118-74-12001ezezA: Ezabatzea
C: Nahi gabeko ekoizpenaHexaklorobutadieno87-68-32015ezezA: EzabatzeaLindano58-89-92009ezGiza osasunerako farmazia-produktuak, buruko zorriak eta hazteria kontrolatzeko, bigarren mailako tratamendu gisaA: EzabatzeaMetoxikloro2023ezezA: EliminationMirex2385-85-52001ezezA: Ezabatzea
C: Nahi gabeko ekoizpenaPentaklorobentzeno608-93-52009ezezA: EzabatzeaPentaklorofenol bere gatzak eta esterrakhainbat2015Erabilera berezietako ekoizpenahainbatA: EzabatzeaAzido perfluorohexanosulfoniko (PFHxS), bere gatzak eta erlazionatutako konposatuakhainbat2022ezezA: EzabatzeaAzido perfluorooktanikoa (PFOA), bere gatzak eta erlazionatutako konposatuakhainbat2019Erabilera berezietako ekoizpena, su-itzaltzeko aperrak izan ezikhainbatB: MurrizteaAzido perfluorooktanosulfoniko (PFOS), bere gatzak eta perfluorooktanosulfonil fluorurohainbat2009Erabilera berezietako ekoizpenaMetal gogorrak xaflatzea, intsektu-beitak inurri hosto-ebakitzaleak kontrolatzekoA: Ezabatzea
C: Nahi gabeko ekoizpenaBifenilo polikloratuak (PCB)hainbat2001ezezC: Nahi gabeko ekoizpenaPolikloratutako dibentzondioxinak eta  dibentzofuranoak (PCDD/PCDF)hainbat2001––A: Ezabatzea
C: Nahi gabeko ekoizpenaNaftaleno polikloratuakhainbat2015Erabilera berezietako ekoizpenaNaftaleno polifluoratuen ekoizpena, oktafluoronaftalenoa barneA: EzabatzeaTetrabromodifenil eter eta pentabromodifenil eterhainbat2009ezBaldintza jakin batzuetan birziklatzeaA: EzabatzeaKloratutako kate motzeko parafinak  (C10–13; kloro-edukia  > 48%)85535-84-8, 68920-70-7, 71011-12-6, 85536-22-7, 85681-73-8, 108171-26-22017Erabilera berezietako ekoizpenaAditiboak transmisio-uhaletan, kautxua garraiatzeko uhaletan, larrua, gehigarri lubrifikatzaileak, aire zabaleko dekorazio-lanparetarako hodiak, pinturak, itsasgarriak, metalen tratamendua, plastifikatzaileakA: EzabatzeaToxafeno8001-35-22001ezezA: EzabatzeaUV-32825973-55-12023Berariazko salbuespenen erregistroan ageri diren aldeei buruz xedatutakoaren arabera

 Erreferentziak 

Kategoria:Ingurumenaren aldeko itunak
Kategoria:Segurtasun kimikoa
Kategoria:Hondakin biodegradagarrien kudeaketa
Kategoria:Stockholmeko historia
Kategoria:2001 politikan