Atletismoa Udako Olinpiar Jokoetan

Atletismoa Udako Olinpiar Jokoen edizio guztietako egitarauan egon da, lehenengo aldia Atenasen (Grezia) izan zen, 1896ko Udako Olinpiar Jokoetan. Bost kirol bakarrik egon dira edizio guztietan: Atletismoa, Txirrindularitza, eskrima, gimnastika eta igeriketa.

Jokoen hasierako urteetan gizonezkoentzat bakarrik antolatu zuten, baina emakumeentzakoa 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan hasi zen Amsterdamen (Herbehereak),  hasi zen. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, lehen aldiz proba misto bat sartu zen, 4x400m erreleboak.

Kirol honen dominatzaile nagusia Ameriketako Estatu Batuak dira,  eta bigarren maila batean Sobietar Batasuna, Erresuma Batua eta Finlandia oso gertu.

 Laburpena 
JokoakUrteaProbakHerrialderik onena1 1896  12   (1)2 1900  23   (2)3 1904  25   (3)4 1908  26   (4)5 1912  30   (5)67 1920  29   (6) 8 1924  27   (7)9 1928  27   (8)10 1932  29   (9)11 1936  29   (10)121314 1948  33   (11)15 1952  33   (12)16 1956  33   (13)17 1960  34   (14)18 1964  36   (15)JokoakUrteaProbakHerrialderik onena19 1968  36   (16)20 1972  38   (1)21 1976  37   (1)22 1980  38   (2)23 1984  41   (17)24 1988  42   (18)25 1992  43   (19)26 1996  44   (20)27 2000  46   (21)28 2004  46   (22)29 2008  47   (23)30 2012  47   (24)31 2016  47   (25)32 2020  48   (26)33 2024  48   (27)

 Programa 

 Gizonezkoen probak 
Gizonezkoen atletismo programari ez zaio proba berririk gehitu 1956an martxa laburra gehitu zitzaionetik. Proben zerrenda ez da harrezkero aldatu, 1976an martxa luzea desagertu zenean izan ezik, ondoren berreskuratu zen proba 2020ko Udako Olinpiar Jokoetara arte. Martxa luzea emakumezkoen programan ez zen inoiz egin. Emakumezkoen programan, dekatloiaren ordez heptatloian egiten da eta 110 metro hesien ordez 100 metro hesiak. Zerrendari gehitutako emakumezkoen azken proba 3.000 metro oztopoak izan zen, 2008an.

Gizonezkoen txapelketan 52 proba egin dira guztira, baina egungo zerrendak 23 proba ditu. Kendutako proba asko modernoen antzekoak ziren, baina iraupen ezberdinekoak, batez ere oztopoen, hesien eta martxa atletikoaren diziplinetan. Taldekako lasterketen probak ezabatu egin dira, Jokoen lehen sei edizioetan agertu ostean. Triatloi atletikoa (ezohiko proba bat, behin bakarrik egiten zena, eta bertan luzera jauzian, pisu jaurtiketan eta 100 metroetan lehiatzen ziren gimnastek parte hartzen zutena) eta pentatloiko diziplina dekatloiaren mesedetan kendu ziren, eta proba ezberdinetako erreleboen ordez mota berdinekoak ezarri ziren. Jada ez da zutikako jauzi egiteko lehiaketarik egiten, ezta 1908an eta 1912an egin ziren jaurtiketa proba aldatuak ere. Krosa 1912 eta 1924 arteko programan egon zen, eta atletismoko probarik garrantzitsuena da ez dena Olinpiar Jokoetan egiten.

+ Gaur egungo programa Proba  96  00  04  08  12  20  24  28  32  36  48  52  56  60  64  68  72  76  80  84  88  92  96  00  04  08  12  16  20  24  Urteak  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 30  – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 29  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 30  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 30  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 30  – – – – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 26  – – – – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 26  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 30  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 30  – X X X – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 28  – – – – – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 25  – – – – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 26  – – – – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 26  – – – – – – – – – – – – X X X X X X X X X X X X X X X X X X 18  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 30  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 30  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 30  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 30  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 30  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 30  – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 29  – – – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 27  – – – – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 26 Guztira 12  15  15  16  20  22  22  22  22  22  22  22  23  23  23  23  23  23  23  23  23  23  23  23  23  23  23  23  23  23 

 Desagertutako probak 
Jada egiten ez den proben artean 50 kilometroko martxa da nabarmenena, 20 aldiz egin baitzen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetara arte.

+ Gutxienez 20 aldiz egin diren probak Proba  96  00  04  08  12  20  24  28  32  36  48  52  56  60  64  68  72  76  80  84  88  92  96  00  04  08  12  16  20  24  Urteak  – – – – – – – – X X X X X X X X X – X X X X X X X X X X X - 20</div>

Bi-bost aldiz egin ziren probak

 60 metro: 1900, 1904
 200 metro hesiak: 1900, 1904
 3000 metroko talde lasterketa:1912, 1920, 1924
 10 kilometro martxa: 1912, 1920, 1924, 1948, 1952
 Pentatloia: 1912, 1920, 1924
 Zutikako luzera jauzia: 1900, 1904, 1908, 1912
 Zutikako jauzi hirukoitza: 1900, 1904
 Zutikako gorako jauzia: 1900, 1904, 1908, 1912
 56 liberako pisu-jaurtiketa: 1904, 1920
 Kros
 Bakarka: 1912, 1920, 1924
 Taldeka: 1912, 1920, 1924

Behin baino egin ez ez ziren probak

 Emakumezkoen probak 
Emakumezkoak 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan hasi ziren parte hartzen atletismoan. Gaur egun 23 proba egiten dira, gizonezkoen kasuan bezainbeste.

+ Gaur egungo programa Proba  28   32  36  48  52  56  60  64  68  72  76  80  84  88  92  96  00  04  08  12  16  20  24  Games  X X X X X X X X X X X X X X X X X  X X X X X X 23  – – – X X X X X X X X X X X X X X  X X X X X X 20  – – – – – – – X X X X X X X X X X  X X X X X X 15  X – – – – – X X X X X X X X X X X  X X X X X X 18  – – – – – – – – – X X X X X X X X  X X X X X X 14  – – – – – – – – – – – – – – – X X  X X X X X X 8  – – – – – – – – – – – – – X X X X  X X X X X X 10 – – – – – – – – – – – – X X X X X  X X X X X X 11  – – – – – – – – – X X X X X X X X  X X X X X X 14  – – – – – – – – – – – – X X X X X  X X X X X X 11 – – – – – – – – – – – – – – – – – – X X X X X 5  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 23 – – – – – – – – – X X X X X X X X X X X X X X 14  – – – – – – – – – – – – – – – – X X X X X X X 7  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 23   – – – – – – – – – – – – – – – – X X X X X X X 7   – – – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 20   – – – – – – – – – – – – – – – X X X X X X X X 8   – – – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 20  X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 23  – – – – – – – – – – – – – – – – X X X X X X X 7  – X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 22  – – – – – – – – – – – – X X X X X X X X X X X 11

+ Iraganeko probak Event  28   32  36  48  52  56  60  64  68  72  76  80  84  88  92  96  00  04  08  12  16  20  24  Games  – X X X X X X X X – – – – – – – – – – – – − - 8  – – – – – – – X X X X X – – – – – – – – – − − 5  – – – – – – – – – – – – X X X – – – – – – − − 3  – – – – – – – – – – – – – – X X – – – – – − − 2 Guztira 5 6 6 9 9 9 10 12 12 14 14 14 17 18 19 20 22 22 23 23 23 23 23

 Proba mistoak 

+ Gaur egungo programa Proba  20  24  Urtea  X X 2 – X 1 Guztira 1 2

 Dominak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Atletismoko gainmarkak Olinpiar Jokoetan
 Atletismoa 1906ko udako Olinpiar Jokoetan. Edizio hau Nazioarteko Batzorde Olinpikoak (COI) ofizialki onartu ez dituen Joko Tartekatuei dagokie.

 Kanpo estekak 

  Olinpiar Bilatzailea
  www.sports-reference.com - Atletismoa Artxibatua 2012-11-26  Wayback Machine.
Kategoria:Atletismoa Udako Olinpiar Jokoetan