Odoardo Beccari

Odoardo Beccari (1843ko azaroaren 16a - 1920ko urriaren 25a) italiar botanikari ezaguna izan zen Indonesian, Ginea Berrian eta Australian egindako aurkikuntzengatik. Malesia ikertu duen botanikaririk handiena izendatu dute.  Bere egilearen laburdura Becc da, izen botaniko bat aipatzean . 

 Bizitza 

 Gaztaroa eta hezkuntza (1843–1864) 
Odoardo Beccari Florentzian jaio zen Giuseppe di Luigi Beccariren hirugarren seme eta Antonietta Minucciren lehen seme gisa. Dedication to the memory of Odoardo Beccari. Flora Malesiana Ser. I vol. 9 (1979–1983) 6-44., accessed 6 June 2022  1849an ama eta bere aita galdu ondoren, Minuccio Minucci amaren osabak hazi zuen.

1853-1861 bitartean, Luccako Real Collegio bigarren hezkuntzako eskola ospetsuan ikasi zuen. Han, bere irakasleetako bat Ignazio Mezzetti (1821–1876) abadea izan zen, ale botanikoen biltzaile sutsua, botanika lantzera eta herbario bat muntatzera bultzatu zuena. Gerora Mezzettia generoari izena eman zion bere omenez.

1861eko abuztuan, ikasketak hasi zituen Pisako Unibertsitatean. Hemen azkar bereganatu zuen Giuseppe Meneghini eta Pietro Savi naturalista ospetsuen arreta. Oso ezohikoa, Savik katedraren laguntzaile egin zuen jada 1831n.

Beccari, ordea, etsita zegoen Pisako zientzialarien konbentzionalitatearekin. Horregatik, hango kargua utzi eta 1864ko martxoan Boloniako Unibertsitatera aldatu zen, urte bereko uztailean lizentziatu zen.

 Borneorako lehen bidaia (1865–1868) 
Ikasketak amaitu ondoren, Beccarik Genovako Giacomo Doria gaztea ezagutu zuen, Mesopotamian asko bidaiatu zuena, eta biek Borneo iparraldeko Sarawakera espedizio bat egitea erabaki zuten, orduan gaizki esploratuta zegoena.

Bidaia hau prestatzeko, Beccari Londresen egon zen 1865eko otsailetik apiriletik hango historia naturalaren bildumak aztertzeko, bereziki Kew-ko Errege Lorategi Botanikoetan. Bertan, Charles Darwin, William eta Joseph Hooker ere ezagutu zituen, baita James Brooke ere, Sarawakeko lehen raja.

Beccari Southamptonetik abiatu zen 1865eko apirilaren 4an, Doriarekin Suezen elkartuz. Adenen, Zeilanen eta Singapurren geldialdia egin ondoren, biak Kuchingera iritsi ziren, Sarawakeko hiriburura, 1865eko ekainaren 19an. Lehen hiru hilabeteetan, Beccariren anaia Gioavanni Battista ere izan zuten lagun, ondoren Japoniara jarraitu zuena. Ekoizpen aldi labur baten ondoren, Doriaren osasunak izugarri okerrera egin zuen 1866ko martxorako, eta Italiara itzultzera behartu zuen. Kuching-tik 80 bat kilometrora basoko txabola batean lan egiten zuen gehienbat, gaur egungo Kubah Parke Nazionalean. 1867an, Batang Lupar bisitatu zuen, orangutanak ehizatzen eta ikasten. Geroago, 1867an, espedizio luze eta arriskutsu bat ere egin zuen Sarawak-en barrualdean.

1866an Thismiaceae familiako Thismia neptunis landarea aurkitu eta marraztu zuen bere koadernoan; 151 urteren buruan, 2017an, aurkikuntza hori baieztatu zen.  Rafflesia espezie berri bat ere aurkitu zuen, lore handieneko landare generoa, Rafflesia tuan-mudae deitu zion James Brookeren omenez.

Beccarik malaria eta elefantiasia hartu zuen eta 1868ko urtarrilean alde egin behar izan zuen, eta martxoaren 2an Italiara heldu zen.

 Florentzia eta Afrika 1868–1871 
Florentziara itzuli zenean, Beccarik, bere kabuz, Nuovo Giornale Botánica Italiano izeneko aldizkaria argitaratu zuen. 1868 eta 1871 artean argitaratu zuen, eta orduko botanikari italiar garrantzitsuenen jatorrizko ikerketa bat argitaratu zuen, Borneon egindako bildumetako Beccariren deskribapenak barne. Ginea Berrira joan aurretik, Teodoro Carueli eman zion aldizkariaren zuzendaritza Beccarik.

Bolletino della Società Geografica Italianan ere argitaratu zituen bere emaitzak. Espezialistekin lan egin zuen talde partikularrak aztertzeko, hala nola, P. Ascherson-ekin egindako itsas larreak, pteridofitoak Vincenzo de Cesatirekin, goroldioak Hamperekin, likenak August vonA. v. Krempelhuber 1875. Lichenes quos legit O. Beccari in insulis Borneo et Singapore annis 1866 et 1867. Nuovo Giornale Botanico Italiano 7(1): 5–67. Krempelhuber-ekin, etab.P. Ascherson. Plantae phanerogamae marinae, quas CI. Eduardus Beccari in Archipelago Indico annis 1866 et 1867, et in Mari Rubro anno 1870 collegit, enumeratae. — Nuovo Giorn. Bot. Ital. 3 (1871) 299-302.V. Cesati, Felci e specie nei gruppi affini raccolte a Borneo dal Signor Odoardo Beccari. — Atti Accad. Sci. Fis. Mat. Napoli 7:8 (1876) 1-37, t. 1-4.E. Hampe, Musci frondosi in insulis Ceylon et Borneo a Dr. Od. Beccari lecti. — Nuovo Giorn. Bot. Ital. 4 (1872) 273-291.

1870eko otsailetik urrira bitartean, Beccari espedizio batean sartu zen Arturo Issel geologoarekin eta Orazio Antinori zoologoarekin Eritrean. Hori gertatu zen Assab erosteak Eritreako kolonizazio italiarraren hasiera markatu eta bi urte eskasera, 1880ko hamarkadan bete-betean sartuko zena.. Assab-ez gain, Bilen herriko herrialdea ere bisitatu zuen, gero Bogo izenekoa.

 Ginea Berrirako espedizioa (1871–1876) 
1871ko azaroaren 26an Beccari Ginea Berrira joan zen, gero gutxi esploratuta, Luigi D'Albertis ornitologoarekin batera. Holandarrek Mendebaldeko Ginea Berria eskatu zutenez, bidaiariek baimena eskatu behar izan zuten Batavian (Jakarta), bidaia zientifikorako baimena eskatzeko eta mapa ofizialak lortzeko. Buitenzorg (Bogor) lorategi botanikoa ere bisitatu zuten, eta Java eta Beccari Pangrango mendira igo ziren.

Itsasontziz, taldea, Flores, Timor eta Ambon uharteak bidean bisitatuz, Sorong-era iritsi zen Ginea Berriko Txori Buru penintsularen mendebaldean, 1872ko apirilean, Ambonetik irten eta 40 egunera. Uztailean, Sorong utzi eta Mansinam uhartera iritsi ziren, ekialderago, 20 egun igaro ondoren. Arfak mendiaren (2.955 m) inguruko eremua aztertu zuten bereziki. D'Albertis larriki gaixotu eta Ambonera itzultzea lortu ondoren, Vettor Pisani korbeta italiarrarekin joan zen. Guztira, 700 landare-espezie inguru bildu zituen Beccarik Ginea Berrira egindako bidaian.

Itzultzean, Aru eta Kai uharteak bisitatu zituen, eta ale gehiago jaso zituen. Kai uharteetan hondoratu egin zen, baina bilduma guztiak salbatu ahal izan zituen. Gero, Sulawesirekin jarraitu zuen, uhartean zehar bidaiatuz eta 1874ko abuztuaren 15ean Makassar-era iritsiz. Beccariren funtsak agortzen ari ziren une hartan, baina urte hasieran Genovan zegoen Doriari idatzi zion funtsak eskuratzeko laguntza eskatuz, eta haren lagunak konbentzitu egin zuen Genovako Udala Ginea Berrirako bigarren espedizio bat finantzatzeko.

Denboraldia ez zenez egokia izan Ginea Berrira joateko, Balin, Surabajan eta Semarangen igaro zuen uda, eta, gero, Javaren barrutik, Bogorrera joan zen bere bildumak ordenatzera. Jakarta utzi zuen urrian, eta Ternatera itsasoratu zuen 10 laguneko tripulazioarekin. Mendebaldeko Papua iparraldeko leku asko bisitatu zituen, hala nola Schouten, Dorei (Manokwari) eta Seram uharteak. Arfak mendiaren gailur batera ere igo zen. Uztailean, tripulazioaren arteko beriberi agerraldi batek gehienak hil zituen. Ondorioz, espedizioa goiz amaitu eta Ternatera itzuli behar izan zuten. 1875eko azarotik 1876ko urtarrilera arte, Beccari Herbehereetako batimetria-ikerketa bat egin zuen, eta, horri esker, Yos Sudarso badiara joan zen.

Beccari Ternatetik atera zen Jakartarako 1876ko martxoan, eta ekainean iritsi zen Florentziara. Han ohore asko jaso zituen.

 Malesiako hirugarren bidaia (1877–1878) 
Florentzian urtebete igaro ondoren, Malesiara bidaia luzea egitea erabaki zuen Beccarik, oraingoan Enrico Alberto d'Albertis, Luigi D'Albertisen lehengusua lagun zuela. Bidaiaren lehen zatiak Indian zehar hartu zituen biak, Singapurren eta Australiarako Kuchingen bidez. Enrico d'Albertis gero zuzenean itzuli zen, Beccari Sumatra Mendebaldean botanika-ikasketak egiten ari zela, batez ere Singgalang mendiaren inguruan, 1.000 bat espezieren bilduma pilatu baitzuen. 1878ko abenduaren amaieran itzuli zen Florentziara. Besteak beste, Amorphophallus titanum aurkitu zuen bidaia honetan.

 Bizitza Italian (1879–1920) 
1878 eta 1879 bitartean, Beccari Florentziako Fisika eta Historia Naturaleko Errege Museoko Bilduma Botanikoen eta Lorategiaren zuzendaria izan zen (bidaian zehar izendatu zuten). Urtebete igaro ondoren uko egin zion, bere landare-bilduma saltzeko finantzaketa-iturriari buruzko desadostasunengatik eta lehendik zeuden bilduma handiak eraikin berri batera eramateagatik.

1888ko urtarrilean, Beccari Flaminiren Nella Goretti-rekin ezkondu zen. Lau seme-alaba zituzten: Nello, Dino, Baccio eta Renzo. Nello Beccari anatomista bihurtu zen bere eskubidez. Castello di Bisarno herrian bizi ziren, Florentziatik gertu dagoen herri batean.

Lan handi bat argitaratzen hasi zen, Malesia, batez ere bere bildumaren azterketaren emaitzak zehaztuz, baina liburuki batzuen ondoren argitalpena gelditu egin zen, funtsik ez zegoelako. 1897ko maiatzean, Margaret Brookek, Sarawakeko raniak, bisita egin zion Florentzian. Sarawak Borneon egindako esplorazioei buruzko liburu bat idazteko inspirazio-iturri izan zen, eta Nelle foreste di Borneo bihurtu zen, 1902an argitaratua.

Azken urteetan, batez ere palmondoak ikasi zituen, eta bere ikerketa mundu osotik bidalitako aleetan oinarritu zuen, Asiatic Palms (1908) eta Palme del Madagascar (1912) bezalako lan deskribatuak argitaratuz. 1920ko urriaren 25ean hil zen Florentzian, 77 urtekoa.

 Ondarea 
Beccari-ren bilduma botanikoa Storia Naturale di Firenze museoan dago orain.
Beccari-ren artxibo gehiena Florentziako Unibertsitatean gordetzen den bitartean, bidai ohar batzuk Galileo Museoko liburutegian aurki daitezke.

Beccariana de Herbarium Manokwariense aldizkari botanikoak, Universitas Negeri Papua (UNIPA), Manokwari-n, (Mendebaldeko Papua probintzia, Indonesia) bere izena darama. 

2020/21ean, Sarawak Turismo, Arte eta Kultura Ministerioak Beccariren mendeurrena finantzatu zuen. Besteak beste, hitzaldi batzuk izan ziren, Matangeko Beccari Discovery Trail, eta interpretazio-seinaleak zituen aurkikuntza bide bat Kubaheko Parke Nazionalean.

 Erreferentziak 

 Bibliografia osagarria 

 Nalesini O (2009). L'Asia Sud-orientale nella cultura italiana. Ragionata bibliografia analitikoa, 1475–2005. Erroma: Istituto Italiano per l'Africa e l'Oriente. or. 17–18 (biografia), 64–65 (bidaiak), 385–390 (botanika).  ISBN repsol88-6323-284-4.

 Kanpo estekak 

 IMHS
 Palm eta Cycad Australiako elkarteak

 Galileo Museoko Artxiboa

Kategoria:Taxonomoak
Kategoria:Italiako entomologoak
Kategoria:Italiako botanikariak
Kategoria:Italiako naturalistak