Elvira Martínez Porres

Elvira Martínez Porres  (Santurtzi, Bizkaia, 1883ko urtarrilaren 26a - Derio, Bizkaia, 1937ko irailaren 9a) etxekoandrea izan zen. Espainiako 1936ko Gerra garaian, salaketa baten ondorioz atxilotu, espetxeratu eta heriotza zigorra ezarri zioten. Francisco Francok 1937ko irailaren 9an eman zuen jakitera ezarritako zigorra, eta irailaren 16an goizaldean Derion, Bilboko udal hilerrian fusilatu eta lurperatu zuten.

 Bizitza 
Elvira Martínez Porres santurtziarra zen, Norberto Martínez Pascual eta Victoria Porresen alaba. Ezkonduta zegoen, ez zuen seme-alabarik, eta etxekoandre lan egiten zuen. Santurtziko Iralabarri kalea 25, 1. eskuinean bizi zen.

 Atxiloketa 
Ikerketa eta Zaintza Komisariako bi agentek eta bi falangistek atxilotu zuten Elvira 1937ko uztailaren 11ko 13:00etan. Hori gertatu zen 17 urteko nerabe batek Elvira salatu eta ondorengoak leporatu zizkiotelako: 1937ko urtarrilaren 4an Larrinagako kartzelako erasotzaileetako bat izatea, egun berean eraitsitako pilotu alemaniarraren gorpua arrastaka eramatea eta ideia eskuindarrak zituen emakume bat Bilboko itsasadarrera botatzea. 

 Espetxeratzea 
250px|thumb|Orue txaleteko emakumeen kartzela
Bi agenteek galdetuta, Elvirak adierazi zuen Espainiako Langileen Alderdi Sozialistako kide zela, baina ukatu egin zituen salatzaileak leporatutakoak. Halere, egun berean, Larrinagako espetxera eraman zuten, atxilotu gisa. Aurretiaz Elvirari bere adats luzea moztu zion falangista batek, zigor gisa umiliatzeko erabiltzen zen sistema.

Abuztuaren 24an, Elviraren aurkako epaia eman zen, eta "komunista ezizenez bere auzoan ezaguna izatea" leporatu zioten. Izan ere, "aurrekari negargarriak zituen komunistak, eskuineko pertsonak iraintzen eta mehatxatzen zituenak, espetxeetako erasoetan esku hartu zutenak edo parte hartu zutenak, eta horietako bat izan zen hilaren 4an Bilbon erori zen espainiar hegazkinlari baten gorpua arrastaka eraman zuena, ideia eskuindarrak zituen emakume bat itsasadarrera bota zuena, Bilbon faxista bat hil zela eta faxista guztiekin hala egin behar zela adierazi zuena". Epaile militarrarentzat egitate horiek matxinadarekin bat egitearen delitua izan ziren, "arrisku moralaren" astungarriarekin.

 Heriotza zigorra 
1937ko irailaren 9an, Franco jenerala jakinaren gainean jarri zen ezarritako heriotza zigorraz. Irailaren 16ko goizeko 06:00etan, Elvira Larrinagako kartzelako kaperara igaro zen, eta, ondoren, epai militarra bete behar zuen piketeko buruari eman zioten. Goiz hartan bertan fusilatu zuten Derion.

 Aintzatespenak 

 2022ko azaroaren 25ean Frankismo garaian hiriko kartzeletan errepresaliatutako emakumeak omendu zituen Bilbok, lore eskaintza batekin eta Santutxuko Orue txaleta oroitzeko plaka baten inaugurazioarekin. Elvira Martinez omenduen zerrendan azaltzen zen.

 2023ko azaroaren 25ean Baskale, Akelarre, PCE-EPK, Eusko Lurra Fundazioa, CNT eta Santutxuko Familia Elkarteak omenaldia egin zieten Orueko txaleteko Emakumeen kartzelan, frankismoak emakumeen aurka aplikatu zuen indarkeria sistematikoagatik preso egon ziren emakumeei, haien artean Elvira Martinezi.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Santurtziarrak
Kategoria:Exekutatutako euskal herritar emakumeak
Kategoria:Espainiako Gerra Zibilean erailak
Kategoria:Fusilatuak
Kategoria:Frankismoaren biktimak
Kategoria:Euskal Herriko etxekoandreak