Cecilia Idirin Garabieta

Cecilia Idirin Garabieta (Lezama, Bizkaia, 1913 - Bilbo, Bizkaia, 1937ko abenduaren 13a) etxekoandrea zen. Francisco Francok 1937ko abenduaren 4an eman zuen jakitera ezarritako heriotz zigorra, eta abenduaren 13ko goizaldean Derion fusilatu eta Bilboko udal hilerrian lurperatu zuten.

 Bizitza 
Cecilia Idirin Garabieta lezamarra zen, Juan Jose Idirin eta Nicolasa Garabietaren alaba. Neba bat behintzat bazuen, Marcos. 1937an 24 urte zituen eta ezkongabe zegoen. Basauriko elizatean bizi zen, zehazki Dos Caminos auzoan, Ariz kaleko 6. zenbakian, eta etxekoandre gisa lan egiten zuen. Tropa frankistek Basauri konkistatu ondoren, Ceciliak elizatetik ihes egin zuen.

 Atxiloketa eta espetxeratzea 
250px|thumb|Orue txaleteko emakumeen kartzela
1937ko abuztuaren 18an, Ikerketa eta Zaintzako agenteek jakin zuten Bilbon zegoela, eta, horregatik, haren bila hasi ziren, eta hilaren 22an atxilotu zuten. Atxilotu zuten egunean, Ceciliak adierazi zuen ez zela inoiz alderdi politiko edo sindikatu bateko kide izan. Ukatu egin zuen Basauriko udal-maisua salatu izana, eta uko egin zion milizietan egon izanaren akusazioari. Amurrioko buruzagitzara nebari janaria eta arropa ematera joan zela onartu zuen.

1937ko irailaren 5ean Larrinagako espetxera eraman zuten. Hil horren 16an, beste galdeketa bat egin zioten, aurreko deklarazioa berretsiz eta bere jokabidearen aldeko abala eman zezaketen bi pertsona izendatuz. Astebete geroago, Basauriko Udalak Ceciliari buruzko informazioa eman zuen, eta honako hau salatu zuen: "Armada Nazional Loriatsuari eta eskuineko pertsonei irain egin die, eta batzuetan emakume bati eraso egin dio". Basauriko Guardia Zibilak urriaren 4an jakinarazi zuenez, "jokabide txarrekoa da, moralari huts egin zion behin baino gehiagotan, ingurua beldurtzen zuen bere mihi gaiztoengatik, eta oso begiko zuen ezker muturra".

 Heriotza zigorra 
Urriaren 15ean, fiskalak heriotza-zigorra eskatu zuen, Cecilia Idirin "eskuin aldekoak etengabe iraintzen zituen estremista nabarmena" zela salatuz. Hilabete bereko 26an, auzitegi militarrak onartu egin zituen Ceciliaren salaketa guztiak, baita udal-irakaslearenak ere. Horregatik, heriotza-zigorra ezarri zioten eta abenduaren 13ko goizaldean Derion fusilatu eta Bilboko udal hilerrian lurperatu zuten.

 Aintzatespenak 

 Basauriko kale batek Cecilia Idirin izena darama. 2010eko martxoan, Udalak erabaki zuen emakume horren omenez kale bat jartzea Basozelaiko etxebizitza babestuen urbanizazio estreinatu berrian, garai batean Basconiako futbol-zelaia zegoen lekuan. Horrela, ahanzturatik berreskuratu zen Cecilia Idirin, Basauriko bizilaguna.
 2022ko azaroaren 25ean Frankismo garaian hiriko kartzeletan errepresaliatutako emakumeak omendu ziituen Bilbok, lore eskaintza batekin eta Santutxuko Orue txaleta oroitzeko plaka baten inaugurazioarekin. Cecilia Idirin omenduen zerrendan azaltzen zen.
 2023ko azaroaren 25ean Baskale, Akelarre, PCE-EPK, Eusko Lurra Fundazioa, CNT eta Santutxuko Familia Elkarteak omenaldia egin zieten Orueko txaleteko Emakumeen kartzelan, frankismoak emakumeen aurka aplikatu zuen indarkeria sistematikoagatik preso egon ziren emakumeei, haien artean Cecilia Idirini. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Lezamarrak
Kategoria:Espainiako Gerra Zibilean erailak
Kategoria:Euskal Herriko etxekoandreak
Kategoria:Exekutatutako euskal herritar emakumeak
Kategoria:Frankismoaren biktimak