María del Pilar Sinués

María del Pilar Sinués y Navarro, María del Pilar Sinués de Marco izenez ezagunagoa (Zaragoza, Aragoi, 1835eko abenduaren 19a - Madril, 1893ko azaroaren 20a), espainiar idazle ezagun eta emankorra izan zen, hainbat generotan: eleberria, poesia eta dibulgazio-lanak; gainera, Laura ezizena erabili zuen berak zuzentzen zuen aldizkarian kazetaritza-artikuluak idazteko.

 Biografia 

 Lehen urratsak 
María del Pilar Sinués y Navarro 1835eko abenduaren 19an jaio zen Zaragozan (Aragoi, Espainia). Pedro Sinués y Yoldi eta Flora Navarroren alaba izan zen. Heziketa Santa Rosa komentuan jaso zuen, eta horri esker garatu zituen literatur ezaugarriak. 18 urterekin argitaratu zuen bere lehen eleberria, Rosa. 1853 eta 1854 artean hamaika poema argitaratu zituen El Avisador egunkarian, eta bost El Esparteristan. Gai erlijioso, familiar eta politikari buruzko poemak dira; azken horren adibide da «Invicto Duque de la Victoria»-ri  eskainitako poema, beste poema batzuez gain.Nik "Rosa" ikusi nuen nire jaioterrian, artisau gaixoaren eskuetan, dama dotorearen apain-mahaian, familiako aita agurgarriaren mahaian, nekazariaren sukaldean, elizgizonaren gela apalean.

 Madril eta arrakasta soziala eta literarioa 
1856an, José Marco y Sanchis idazle eta kazetari valentziarrarekin ezkondu zen. Gutun bidez baino ez zuen ezagutzen Marco y Sanchis, bere lanekiko elkarrenganako mirespenagatik. Poeta bohemioen bilera batetik sortu zen ezkontzeko proposamena, eta haien artean zegoen Gustavo Adolfo Becquer; haren poemetako bat irakurrita eta denen gogo beroaren aurrean, harekin ezkontzeko gogoa piztu zitzaien Marco eta Sanchisi. Ezkondu ondoren, Madrilera joan zen bizitzera. Han, hainbat argitalpenetan kolaboratu zuten, hala nola La España musical y Literaria aldizkarian. Bécquerrek lotura handia zuen Álbum de señoritas aldizkariak bere alegia bat argitaratu zuen. Horrela sartu zen bete-betean gorteko bizitza literarioan. Argitalpenetan maiz agertzen zen pertsonaia izatera pasatu zen, bai egile gisa, bai bizitza kulturalaren protagonista gisa. 

La Época egunkariak San Antonioko kondesak, idazlearen lana eskertzeko, hari egindako besoko baten opariaren berri eman zuen. Literatur foro eta solasaldietan egon zen, eta ospe handia hartu zuen, omenaldi eta sariketetan saritua izanik. 

Senarrak, gainera, arrakasta handiz egokitu zuen antzerkira El sol de invierno lana.

El Ángel del Hogar asteroko aldizkaria zuzendu zuen 1864 eta 1869 artean; literatura, antzerkia, moda eta esku lanei buruzko argitalpena. La Educación Pintoresca, El Fénix, La Educanda eta El Periódico Ilustrado aldizkarietan kolaboratu zuen. Gainera, frantsesetik hainbat lan itzuli zituen.

66 eleberri argitaratu zituen narrazio lan gisa, hauetan ere kondairak eta kontakizunak sartuz eta 38 aldizkari eta egunkarietan kolaboratuz. Horren ondorioz, bere lan ugariengatik kritikatua izan zen, El Moro Muza aldizkari satirikoan haren inguruko parodia bat egiten zen. Bere ideia aurrerakoiengatik ere kritikatu zuten.

1875ean senarrak utzi egin zuen. Senar-emazteak banantzeak Parisera korrespontsal gisa joatea eragin zuen, baina ostrazismo instituzionala ere ekarri zion, emakume idazle bertutetsuei eskatzen zitzaien etxeko erretorika hautsi baitzuen. Erregularki argitaratu zuen El impartzial egunkari progresistan, emakumeen auziarekin lotutako gaiekin, hala nola hezkuntza, lan egiteko aukera, morala eta erlijioa. 1883an Flores y Perlas aldizkariaren lehen zenbakia kaleratu zuen, berak zuzendua eta emakumeek bakarrik idatzia, baina ez dago aldizkariaren jarraipenaren berri gehiagorik.

 Lanak 
Oso-osorik bizi izan zen bere literatur ekoizpenetik. Bere obretan hezkuntza gaiak eta gai moralizatzaileak daude, askotan emakumeak ama eta emazte gisa duen portaeraren idealari buruzko adibideak ematen dituztenak. Erromantizismoz beteriko pedagogia dakarte bere testuek. Atsegin emanez irakatsi nahi zuen.

Idazle eta pedagogo gisa zuen egoerak eraman zuen bere lanen izaera femeninoetan islatzen ez zen doktrinamendu batera, eta horrek gatazka bat zekarren bere hezkuntza zereginean.

Bere garaiko emakumearen eredua diseinatu zuen bere lanetan: alaba onak, senar egokiarekin, amak, seme-alaben heziketaren arduradunak, eta familiaren zorion orokorrean ikusmena. Hori guztia ikuspegi katoliko eta kontserbadore batetik. Bere lanetako bi testu ofizial izendatu zituzten eskola guztietan: La ley de Dios: Leyendas (1858) eta A la luz de la lámpara: Cuentos morales (1862).Sinuesek bere arrakasta literario handia lortu zuen edertasun estetikoa inspirazio kristau eta moralizatzaileko lanekin lotzen zuen «kanon isabeldarrari» atxiki zitzaiolako. Eragin eztabaidaezina Lamartine poeta frantsesak idealismo kristauari buruz egindako lan teorikoetatik zetorren, zeinak gai sentimental, erlijioso, etxeko eta paisajistikoko literatura femeninoa bermatzen duen, Sinués sartzen den lekua. Sinuesen lehen lanak Erdi Aroko kondairak dira, eragin erromantiko argikoak. Ondoren, Böhl de Faber-en estiloko lan kostunbristak idatzi zituen, eta El ángel del hogar liburuan, berriz, alaba, arreba, ama eta emazte den idazle bertutetsu batek nolakoa izan behar duen zerrendatu zuen. Haien bizitza pribatuak akatsik gabea izan behar zuela azpimarratuz.

Madrilera joan zenean, bere literatur esparrua zabaldu zuen, kristau familiarentzako jokabide eskuliburuak, folletinak eta eleberri frantsesen itzulpenak idatziz. Apurka-apurka agindu isabeldarretatik urrunduz joan zen, eta Frantziako nobelan nagusitzen ari zen estetika errealistan barneratuz. Fausta Sorel izango zen horren adibide, 1861ean. 1864 eta 1869 artean, halaber, Galería de mujeres célebres/Emakume ospetsuen galeria bat idatzi zuen bederatzi liburukitan, non emakumeen ibilbideak agertzen diren etxeko aingerutik urrun.

El ángel del hogar aldizkaritik, 1868ko Iraultza Loriatsuaren alde egin zuen, eta 1869an Unibertsitate Zentralak bultzatu zituen emakumeen heziketarako ekimenei buruzko artikuluak idatzi zituen. Bere bilakaera pertsonalaz jabetzen zen, eta hori areagotu egin zen bere ezkontza-banaketarekin; hala, 1879an, literaturaren profesionalizazioa defendatu zuen.

Sinuesen ospea galdu zuen, kultura isabeldarraren gain erori zen desbalorizazioagatik, izan ere, kultura hori femeninotzat jo zen eta ez jenio sortzaile maskulinotzat, Berrezarkuntzan nagusi zen kontzeptua.

 El ángel del hogar,Amor y llantoLanak 

 Rosa, 1851. Nobela originala, kostunbrista.
 Mis vigilias (nire gaubeilak), 1854. Olerkiak, bertso-narrazioak, ipuinak eta saiakerak.
 Luz de Luna, 1855. . XV. mendean girotutako kondaira historikoa. C..
 Cantos de mi lira, 1857. Kondairak bertsotan. Erromantizismoaren korrontean.
 La diadema de perlas, 1857. Eleberri historikoa.
 Amor y llanto, 1857. Kondaira historikoak.
 Margarita, 1857. Eleberria.
 Premio y  castigo, 1857. Carolina Coronadori eskainitako eleberria.
 La ley de Dios, 1858. Hamar Mandamenduetan oinarritutako kondairen bilduma. Bere lanik txalotuenetako bat.
 El ángel del hogar, 1859. Moralista eta hezitzailea.
 Flores del alma, 1860. Poemak.
 Un nido de palomas, 1861. Eleberria, 
 Fausta Sorel, 1861. Eleberria, 
 ¡¡Pobre Ana !!, 1861. Legenda historikoa.
 A la sombra de un tilo, 1862. Eleberria.
 A la luz de una lámpara, 1862. 
 La rama de sándalo, 1862.
 Sueños y realidades, 1862.
 El lazo de flores, 1862. Eleberria
 El sol de invierno, 1863. Senarrak antzerkirako egokitutako eleberria.
 Celeste, 1863. Eleberria.
 La senda de la gloria, 1863. Eleberria.
 La Virgen de las lilas, 1865. Eleberria.
 Hija, esposa y madre, 1866. Gutun pedagogikoa.
 El almohadón de rosas, 1864. Eleberria.
 No hay culpa sin pena, 1864. Eleberria.
 Galería de mujeres célebres, 1868. Legenda biografikoak.
 El alma enferma, 1864. Eleberria.
 El cetro de flores, 1865. Legenda historiko bilduma.
 Querer es poder, 1865. Eleberria.
 A río revuelto, 1866. Eleberria.

 Cuentos de color de cielo, 1867. Errelato eta ipuin bilduma. Veladas de invierno en torno a una mesa de labor, 1866.
 El camino de la dicha, 1866. 
 La familia cristiana. La corona nupcial, 1871. Eleberria.
 Volver bien por mal, 1872. Eleberria.
 Las alas de Ícaro, 1872. Eleberria.
 El último amor, 1872. Eleberria.
 Una hija del siglo, 1873. Eleberria.
 Un libro para las damas, 1875. El becerro de oro, 1875. Eleberria. Arrakasta handia lortu zuen lana. 
 La vida íntima, 1876. Epistolak.
 Combates de la vida, 1876.
 Plácida, 1877. Drama familiarra.
 Un libro para las madres, 1877.

 Aintzatespenak 

 Haren JLa ley de Dios y A la luz de la lámpara /Jainkoaren legea eta Lanpararen argitan liburuak testu ofizial izendatu zituzten eskola guztietan.
 Zaragozan bada bere izena daraman kale bat.
 Zaragozako Unibertsitateak areto bat du bere izenarekin.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Hormigón, Juan Antonio (1996). Autoras en la Historia del Teatro Español (1500-1994). Madrid: Publicaciones de la Asociación de Directores de Escena de España. 
 Ruiz Lasala, Inocencio (1977). Bibliografía zaragozana del siglo XIX d. C. Zaragoza: Ayuntamiento. ISBN 84-505-5440-3. 
 Simón Palmer, Carmen (1991). Escritoras españolas del siglo XIX d. C.. Manual biobibliográfico. Madrid: Castalia. 
 Urrutia, Jorge, ed. (1995). Poesía española del siglo XIX d. C. Madrid: Cátedra. 
 Navales, A. M. (12 de diciembre de 1977). María del Pilar Sinués, escritora zaragozana del siglo XIX d. C. Heraldo de Aragón. 

 Kanpo estekak 

 Entziklopedia Aragonesa. María Pilar Sinués y Navarro
 María Pilar Sinués de Marcoren biografia
 Pilar Sinuesen lanak, Cervantes Birtualean.
 Pilar Sinuesen lanak Gutenberg Proiektuan.
 Bere lanaren azterketa Saria eta zigorra: Leyendo los cuerpos desde la normatividad femenina: Premio y Castigo de María del Pilar Sinués de Marco
 La corona de perlas: Historia y ficcion: La corona de perlas de Pilar Sinués
Kategoria:Madrilen hildakoak

Kategoria:XIX. mendeko Espainiako idazleak
Kategoria:Zaragozarrak
Kategoria:Zaragozako idazleak
Kategoria:XIX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Espainiako eleberrigileak
Kategoria:Emakume eleberrigileak