Iryna Farion

Iryna Dmytrivna Farion (; Lviv, 1964ko apirilaren 29a – ibidem, 2024ko uztailaren 19a) ukrainar hizkuntzalaria eta eskuin muturreko politikari nazionalista izan zen. 2012tik 2014ra Verkhovna Radako diputatua izan zen.

 Bizitza 

 Ikasketak eta ibilbide zientifikoa 
Iryna Farion Lviven jaio zen 1964ko apirilaren 29an. 1971tik 1981era Lviveko 75. eskolan ikasi zuen. 1987an filologian lizentziatu zen Lviveko Unibertsitatean. 1996an hautagai-tesia defendatu zuen eta 2015eko irailaren 15ean doktoretza lortu zuen. 1991tik 2023ra ukrainera irakatsi zuen Lviveko Unibertsitate Politeknikoan.

 Politikari ibilbidea 
1978ko irailean Komsomolen sartu zen. 1987ko apirilean, Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistarako hautagai bihurtu zen eta urtebete geroago, 1988ko apirilaren 15ean, alderdikide gisa onartu zuten. Geroago esan zuen «alderdia barrutik suntsitzeko» sartu zela bertan.

2005az geroztik, Svoboda alderdiko kidea izan zen. 2006 eta 2007ko hauteskundeetan, Ukrainako Verkhovna Radako diputatu izateko hautagaia izan zen. 2012tik 2014ra diputatua izan zen eta Zientzia eta Hezkuntza Batzordeko Goi Mailako Irakaskuntzarako Azpibatzordeko burua. 2014ko hauteskundeetan hirugarren postua lortu zuen eta ez zen parlamentuan sartu.

2023ko azaroaren 15ean, Ukrainako Segurtasun Zerbitzuak auzi penal bat ireki zuen Farionen aurka.

 Ikuspegiak 
Farionek publikoki defendatu zuen Stepan Banderaren memoria.

2010eko otsailean haurtzaindegi bat bisitatu zuen, haurrei errusierazko izen hipokoristikoak ez erabiltzeko eskatuz. Farionen ekintzek haserrea eragin zuten Ukrainako guraso, psikologo, hedabide eta politikarien artean. Euren seme-alabak irainak izan zirela sentitu zuten gurasoek auzia jarri zuten Farionen aurka.

2010eko ekainaren 3an, errusiera ama-hizkuntza duten ukrainarrak auzipetu beharreko «ukrainiar degeneratuak» zirela esan zuen. 2023an iragarri zuen ez zituela errusieraz hitz egiten zuten ukrainar militar ukrainartzat hartzen.

2012ko ekainean, Farionen ekimenez, Lviveko taxi gidari bat lanetik kanporatu zuten errusierazko musika irratia itzaltzeari uko egiteagatik.

2019ko martxoaren 3an, Facebookeko argitalpen batean, Dmytro Gordon kazetariari «agonia izugarrian» hiltzeko opa egin zion publikoki.

 Hilketa 
2024ko uztailaren 19an eraso egin zioten Lviven. Buruan tiro egin zioten eta berehala ospitalean ingresatu zuten egoera larrian. Farion ospitalean hil zen egun berean, 60 urte zituela.

 Sariak 

 2001: Mykhailo Hruxevsky ohorezko ziurtagiria
 2004: Ukrainako Mesenasen Ligaren Oleksa Hirnyk nazioarteko saria
 2008: Borys Hrintxenko saria
 2013: Ukrainako Mesenasen Ligaren Dmytro Nyttxenko saria
 2014: Ukrainako Verkhovna Radaren ohorezko ziurtagiria
 2016: Ivan Ohienko saria
 2021: Erakunde Zientifikoetako Langileentzako Eskualdeko Saria
 2022: Lviveko Unibertsitate Politeknikoaren ohorezko ziurtagiria
 2023: Borys Hrintxenko saria

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Lvivtarrak
Kategoria:Ukrainako zientzialariak
Kategoria:Emakume hizkuntzalariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Ukrainako politikariak
Kategoria:Emakume politikariak
Kategoria:Diputatuak
Kategoria:Ukrainar nazionalistak
Kategoria:XXI. mendeko politikariak
Kategoria:Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistako kideak
Kategoria:Ukrainako katolikoak
Kategoria:Lviven hildakoak
Kategoria:Suzko armen ondorioz hildakoak
Kategoria:Eraildako politikariak
Kategoria:Ukrainiako hilketak
Kategoria:2024ko hilketak