Hizkuntzaren garbizaletasun

Hizkuntzaren garbizaletasuna edo garbizalekeria beste hizkuntzetatik datozen ekarpen lexikal eta gramatikalak baztertzen dituen jarrera edo joera bat da; gaitzespen hori gehitzen zaio okertzat jotzen den guztiari (arrunkeriak, kolokalismoak, dialektismoak, etab.). hizkuntza arautzaileari dagokionez.

 Hizkuntzaren garbizaletasuna euskaraz (euskara garbia) 
XVIII. mendean zehar, euskaraz garbizaletasuneko joerak agertzen hasi ziren Pablo Pedro Astarloa, Juan Antonio Moguel eta Manuel Larramendiren eskutik: neologismoak sortzen eta hitz euskaldunak bultzatzen hasi ziren, mailegatutakoak ordezteko. Hala ere, garbizaletasunak benetako indarra hartu zuen XIX. mendearen amaieran, euskal nazionalismoaren sortzaile Sabino Aranaren saioen ondorioz. Aranaren atzetik beste egile asko etorri ziren (adibidez, Resurrección María Azkue, Kirikiño, Lauaxeta edo Txomin Agirre). Helburua zen erderek (atzerriko hizkuntzak) euskaldunean duten eragina minimizatzea, eta hitz euskaldunak eta termino berriak sortzea, hizkuntzaren mekanismoen bidez. Hizkuntzaren garbizaletasuna oso indartsu mantendu zen XX. mendearen erdialdera arte, eta leundu egin den arren, joera nabarmena da oraindik ere eta euskara garaikidea (euskara batua) gogor markatu du. Segidan, hizkuntzaren garbizaletasuneko neologismo arrakastatsuen zerrenda bat dago, emandako baliokideen aldean:
NeologismoaMaileguaabestukantatubatzordekomisioereserkihimnogudagerralehendakaripresidenteolerkipoematxirotasunpobreziazenbakinumero

 Hizkuntzaren garbizaletasuna beste hizkuntza batzuetan 

 Sinhala – Hela Havula
 Kroaziera – Kroazierazko garbizaletasuna
 Galiziera - Galizieraren araudi birintegrazionista
 Greziera – Katharevousa
 Ingelesa – Ingelesa
 Islandiera – Háíslenska

 Italiera – Accademia della Crusca
 Norvegiera – Høgnorsk
 Tamilera – Tanittamil Iyakkam
 Turkiera – Türk Dil Kurumu
 euskara - Euskara garbia

 Erreferentziak 

Kategoria:Hizkuntza politika