Luz Vidal

Luz Pascuala Vidal Huiriqueo (Padre Las Casas, 1973ko abenduaren 24a) etxe-langilea da, sindikatu-zuzendaria eta maputxe jatorriko Txileko politikaria. 2022ko martxoaren 11z geroztik, Emakumea eta Genero Ekitatearen idazkariordea Gabriel Boric-en gobernuan.

 Familia eta ikasketak 
1973ko abenduaren 24an jaio zen, Padre Las Casasen,  Araucanía eskualdean, Curruhuinca Vidal izeneko maputxe-komunitate batean. Han bizi izan zuen bere haurtzaroa, bere hamaika neba-arrebekin eta gurasoekin batera, eta horiek nekazaritza eta abeltzaintzako ekoizpenean aritzen ziren. Gurasoak mapungun-ez hitz egiten bazekiten ere, ez zieten seme-alabei transmititu.

Lenfuen G-490 eskolan egin zituen lehen mailako ikasketak. Gero, bigarren mailako ikasketak egitera Temucoko A-28 Eskolara joan zen  —gaur egungo Liceo Pablo Neruda—, eta ikasle maputxeen aurkako diskriminazio-ekintzak ikusi zituen.

Goi-mailako ikasketak 1994an egin zituen, eta La Fronterako Unibertsitatean sartu zen, historiako pedagogia ikasketak egiteko. Aldi berean, bere familiarekin landa-lanean hasi zen ikasketak ordaintzeko. Ondoren, 1997an, unibertsitatea utzi behar izan zuen arazo ekonomikoak eta osasun-arazoak zirela medio.

 Lan-ibilbidea 
1998an, Santiagoraino migratu zuen, lan-aukeren bila. Behin hiriburuan, etxe partikularreko langile gisa hasi zen lanean. Hainbat urtetan zenbait etxetan egin zuen lan. 2008an, bere lanak egiten ari zela bizi izan zuen istripu baten ondorioz, bere eskuineko sorbalda dislokatu zuen eskailera altuetatik erori eta Etxe Partikularreko Langileen Enpresa Arteko Sindikatua (SINTRACAP) ezagutu zuen, eta han bere eskubideei buruzko aholkuak eman zizkioten, lan eskubide urraketak jasan ondoren. Harrezkeroztik, harremanetan jartzen eta erakundean parte hartzen hasi zen, eta emakume langileen eskubideen defentsan sakonki parte hartu zuen.

Enplegu-emaileekin izandako esperientzia lotsagabea eta aitaren osasunaz kezkatua zela eta, Padre Las Casasera itzuli zen. Bertan, Folil Araucanía emakume maputxeen kooperatibaren sortzaileetako bat izan zen. Emakume maputxeen taldea zen, eta artisau-merkataritzako jarduerak sendotu nahi zituzten. Horretarako, Temuco Atarian (Alemania etorbidea) kokatutako kooperatiba bereko lokal batean saltzen zituzten beren produktuak. Ehunean eta larruan egindako lana ezagutzen zuenez, talde honetan bere produktuak eskaintzeko eta, bide batez, beste emakume batzuk ezagutzeko gune bat ikusi zuen. Aita hil ondoren, Santiagora itzuli zen.

Ruth Olate SINTRACAPeko presidentea 2019an gaixotu egin zen, eta haren lanpostua hutsik geratu zen. Hori dela eta, postulatu egin zen hura ordezteko, eta sindikatuko presidente berria bihurtu zen, eta urte hartako martxoan hartu zuen bere gain. Kargu hartatik, protesta baten buru izan zen Langileen Nazioarteko Egunean, Kondeseko Komunan, COVID-19ko pandemiaren ondorioz bota zituzten langileen kaleratzeen aurka. Manifestazioak amaitu ondoren, hiriburuko beste leku batean atxilotu zituzten Txileko Karabineroek. Halaber, “Zaindu zaintzen zaituena” kanpaina bultzatu zuen, langileen osasun- eta lan-baldintzak bermatzeko.

Aldi berean, beste jarduera batzuen artean, Familien Fundazioko funtzionarioa izan zen, Lehendakaritzaren Fundazioen Sareko kidea.

 Ibilbide politikoa 
2021ean, urte horretako maiatzeko hauteskunde konbentzional konstituziogileetako hautagaia izan zen independente gisa, Iraultza Demokratikoko (ED) kupo baten barruan, «Apruebo dignidad» zerrendan, 9. barrutiko ordezkari gisa.

(Cerro Navia, Conchalí, Huechuraba, Independiente, Lo Prado, Quinto Normal, Recoleta Renca). Botoen %1,86 lortu zuen, baina ez zen aukeratua suertatu. Bere kanpainan, Konstituzio berri bat idazteko beharra adierazi zuen, «genero-ikuspegiarekin, eta hainbat eskaera historiko feminista eta sozial aintzatesteko». Adibidez, etxeko lanak eta zainketak onartzea, «hezkuntza laikoa eta ez-sexista» ezartzea eta jatorrizko herriak ikusaraztea.

 Estatuko Idazkariordetza 
2022ko otsailean, Gabriel Boric-ek, orduko lehendakari hautatuak  Emakumearen eta Genero Berdintasunaren Idazkariordetzaren titular izendatu zuen . Funtzio hori urte horretako martxoaren 11n hartu zuen bere gain, administrazioaren hasiera formalarekin.

 Hauteskunde-historia 

 2021eko hauteskunde konbentzional konstituziogileak 

 2021eko hauteskunde konbentzional konstituziogilea 9. barrutiko ohiko konstituzio baterako; Conchalí, Huechuraba, Renca, Cerro Navia, Lo Prado, Quinta Normal, Independencia eta Recoleta herriek osatzen dute.

HautagaiaItunaZatituaBotoak%EmaitzakRodrigo Logan SotoIndipendienteInd,34 78197.10.10KonbentzionalaBarbara Sepulveda HalesApruebo DignidadPC24 9007.85KonbentzionalaAlejandra Pérez EspinaLa lista del PuebloInd.18 0025,68KonbentzionalaNatalia Henríquez CarreñoLa lista del PuebloInd.17 9035,65KonbentzionalaGloria Pinto BecerraLa lista del PuebloInd.16 2815,14Jessica Cayupi LlancaleoMug. soc. plurinazionalakInd.13 7334,1Arturo Zúñiga JoryVamos por ChileUDI11 5713,65KonbentzionalaRodrigo Mallea CardemilApruebo DignidadCS10 3293,26César Valenzuela MaassApruebo DignidadPS95923,03KonbentzionalaLuz Vidal HuiriqueoApruebo DignidadInd.58951,86Oberreuter Umazabal PagadiaApruebo DignidadInd.25950,82

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Txileko sindikalistak
Kategoria:Txileko feministak
Kategoria:Txiletarrak
Kategoria:Txileko potitikariak
Kategoria:Emakume sindikalistak
Kategoria:Emakume politikariak