1797ko Sumatrako lurrikara

1797ko Sumatrako lurrikara otsailaren 10eko 22:00etan izan zen. Sunda megathrust-eko Sumatra segmentuaren zati bat hautsi zuten lurrikara handi batzuetako lehena izan zen. Tsunami kaltegarria eragin zuen, eta bereziki gogorra izan zen Padang-etik hurbil. Han, 150 eta 200 tona bitarteko itsasontzi ingeles bat kilometro bat eraman zuen Arau ibaiak barrualderantz.

 Aurrekariak 
Sumatra uhartea plaka indoaustraliarraren eta plaka euroasiarraren arteko plaka konbergentearen mugan dago. Plaka horien arteko konbergentzia oso zeiharra da Sumatratik gertu, eta lerradura-faila ia puruek higitzen dute subdukzio-zonan (Sundaren bultzada erraldoia), eta lerradura-faila ia puruak daude Sumatrako faila handian. Subdukzio-eremuko interfazeko irristatze-gertaera nagusiak megathrust motakoak izan ohi dira.

Historikoki, lurrikara handiak edo erraldoiak izan dira 1797, 1833, 1861, 2004, 2005 eta 2007an, gehienak tsunami suntsitzaileekin lotuta. Halaber, megakorronte txikiagoen (baina are handiagoen) gertaerak izan dira gertaera handi horietan lerratzen diren eremuen arteko bretxa txikietan, 1935, 1984, 2000 eta 2002an.

 Kaltea 
Lurrikarak etxebizitza asko eraitsi edo kaltetu zituen. Tsunamiaren zorabioak 150 eta 200 tona bitarteko belaontzi ingeles bat bultzatu zuen, Arau ibaian amarratuta, gutxi gorabehera kilometro bat lur barruan, eta hainbat etxe suntsitu zituen bidean. Itsasontzi txikienak ibaian gora 1,8 km-raino eraman ziren. Armanisen, hiri osoa urpean geratu zen, eta itsaskitik ihes egiteko zuhaitzetara igo ziren pertsona batzuen gorpuak hurrengo egunean aurkitu zituzten adarretan. Padang-en bi heriotza bakarrik jakinarazi ziren, baina Armanis-en beste asko. Batu uharteak ere kaltetu zituzten.

 Lurrikara 
Padangeko dardarak minutu bat iraun zuen. 1845 eta 1847ko txostenek esaten zuten hori zela Padangeko biztanleen oroimenean lurrikararik indartsuena, edo berrogei urtean indartsuena.

 Tsunamia 
Padang-en eta Armanis bazter-herrian tsunamiaren aurreko aldia 5 eta 10 m bitartekoa dela kalkulatzen da. Tsunamiaren efektuak modelatzea, koral mikroatoloien igoeratik zenbatetsitako iturriaren parametroak erabiliz, sakabanatutako erregistro historikoei arrazoizko doiketa bat ematen diete.

Gertaera honetarako tsunamiari buruzko txostenak Padang inguruan daude, eta iradoki da tsunamia lurrikarak eragindako urpeko lur-irristatze batek eragin zuela.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Indonesiako lurrikarak
Kategoria:Sumatra