Alderdi Demokrata-Erradikala

Alderdi Erradikala, edo formalki Alderdi Demokrata-Erradikala, XIX. mendearen azken hereneko Espainiako talde politikoa izan zen. 1869an sortu zen, Alderdi Progresista demokrata «los cimbrios»ekin —monarkikoekin— bat egin zuenean «Alderdi Erradikala» izeneko alderdi berri bat eratzeko. Bat-egite hori 1870eko udaberrian formalizatu zen, «Alderdi Progresista-Demokratikoa» izenarekin, baina urtebete geroago, Joan Prim buruzagia hil ondoren, Práxedes Mateo-Sagastak ordezkatutako sektore kontserbadorea banatu egin zen, demokratekin lankidetzan aritzearen aurka eta Francisco Serrano jeneralaren liberal unionistekin elkar ulertzearen aurka. Ezkerrean geratu ziren Manuel Ruiz Zorrilla, Rivero eta Martosen erradikalak.

Seiurteko demokratikoaren garaian egon zen aktibo, batez ere. 1873an, Cristino Martosen gidaritzapean, Eugenio García Ruizen Alderdi Errepublikano Unitarioarekin bat egin zuen, baina praktikan 1874 eta 1875 artean desegin zen.
Joan Prim 1870eko abenduaren 30ean hil zenean, eta Amadeo I.a Savoiakoaren monarkia ezarrita zegoela, Alderdi Erradikala —lehengo Alderdi Progresista— bi hegaletan bereizi zen, eta, ondorioz, bi alderdi nagusi izan ziren. Eskuineko hegala, Práxedes Mateo-Sagastaren gidaritzapean, Batasun Liberaleko kideekin elkartu zen Alderdi Konstituzionala osatzeko. Ezkerreko hegala, Manuel Ruiz Zorrillaren atzetik, Alderdi Erradikalaren buru jarri zen.

Hala, 1872ko ekainean Gobernua osatu zuen, Ruiz Zorrilla buru zela, eta hark hainbat erreforma sartu zituen, oro har porrot egin zutenak edo arrakasta partziala izan zutenak. 1873ko otsailean Errepublika aldarrikatzearekin batera, Ruiz Zorrillak Amadeo I.a Savoiakoarekin erbestera joan zen, eta alderdiak bere izena Errepublikano Demokratikoaren izenarekin aldatu zuen, baina hauteskundeetan atzera egin zuen. 1874ko urtarrilean Paviaren altxamenduaren ondoren, alderdiak Gobernuarekin lan egin zuen Francisco Serranoren diktadura errepublikanoan, Cristino Martos Gracia eta Justiziako ministroaren gidaritzapean.

Saguntok abenduan emandako erabakiarekin eta Errestaurazioaren erregimena ezartzearekin, alderdia azkar desegiten hasi zen, eta bere kideak ezkerreko alderdi monarkikoen eta errepublikanoen artean banatu ziren. Hala, Ruiz Zorrillak, Nicolás Salmerónekin batera, Alderdi Errepublikano Erreformista sortu zuen (1876); bere desberdintasunen ondorioz, Ruiz Zorrillak bere Alderdi Errepublikano Aurrerakoia sortu zuen 1880an.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

  "Manuel Ruiz Zorrilla" artikulua Diccionario de Historia de España hiztegian. (1979). Madril: Alianza Editorial. 910, 2. ed., 3 liburuki.
  Historia de España, Vicens Vives, Batxilergoa, ISBN 978-84-316-9037-3

 Kanpo estekak 

Kategoria:Alderdi politiko erradikalak
Kategoria:Espainiako desagertutako alderdi politikoak