Juan Cruz Untzeta

Juan Cruz Untzeta (1837 - Begoña, 1921eko apirilaren 16a) apaiz katolikoa izan zen, Begoñako Andra Mari elizako parroko gisa 40 urtez aritu zena. 

 Obrak basilikan 
ezkerrera|thumb|Untzeta eta Gregorio Urkaregi basilikako lanetan (1902-1907).
1881eko apiriletik hasi zen kargu horretan, 1921eko hilabete berera arte. Bere zuzendaritzak iraun zuen bitartean eraiki zen Basilikaren egungo dorrea, Basterra arkitektoaren proiektuaren arabera Urkaregi kontratistak eraiki zuena.
Begoñako Basilikako fatxada eta dorrea  Bigarren Karlistaldian oso kaltetuta geratu zen. Dorrearen berreraikuntza 1902 eta 1907 bitartean egin zen.

Dorrearekin batera elizan beste hainbat hobekuntza egin ziren aldarean eta presbiterioan. Sakristia berritzeko lanak proiektatu eta abiarazi zituen Unzuetak, baina ez zituen burututa ikusi, bat-batean hil baitzen sakristian zegoela, 1921eko apirilaren 16an.

.

 Euskararen erabilera elizan 
Juan Cruz Untzeta parrokoa izan zen garaian galera handia izan zen Begoñako elizan. Begoña herri euskaldun hutsa zen 1844 urte aldean. Euskararen erabilera murriztarazia edo debekatua izan zen aginduen bidez 1880an eta 1938an. Eta adibidez, Begoña herri euskalduna zenean 1916an (euskaldun hutsak baziren, zahar eta gazte), erdaldunik ez zegoenean ere mezak erdaraz egin behar ziren elizan.  1920ko erroldaren arabera, Bilboko biztanleriaren % 20 euskalduna zen.

Evaristo Bustintzak, Kirikiñok, 1916an Euzkadi egunkarian idatzi zuen horretaz.

 Errekonozimenduak 

 Bilboko Udalbatzak Santutxuko kale-inguru bati “Untzeta Parrokoa / Párroco Unceta" izena jarri zion. Inguru horretan Tabacalera-ko lantegi bat izan zen lehenago.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 González Oliver, J. Calles y rincones de Bilbao. Bilboko Udala-Ayuntamiento de Bilbao, 2007.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Euskal Herriko apaiz katolikoak
Kategoria:Mahatsorriak