Eliza Ruhamah Scidmore

Eliza Ruhamah Scidmore (Clinton, Iowa, AEB, 1856ko urriaren 14a –  Geneva, Suitza, 1928ko azaroaren 3a) estatubatuar idazlea, argazkilaria eta geografoa izan zen, eta Elkarte Geografiko Nazionaleko batzordeko lehen emakume-kidea bihurtu zen.Michael E. Ruane, "Cherry blossoms’ champion, Eliza Scidmore, led a life of adventure," Washington Post, March 13, 2012. 1885 eta 1928 artean Japonia bisitatu zuen hainbat alditan.

 Biografia 
Scidmore estatubatuarra 1856ko urriaren 14an jaio zen Iowa estatuko Clintonen.1878ko apirilaren 1ean, 1894ko ekainaren 27an eta 1903ko irailaren 28an Yokohamatik Seattlera 1923ko uztailean egindako pasaporte-eskaeren sorlekua. Bere familia Clintonen bizi zen, Iowan, 1856ko Iowako Zentsuan, jaio eta urte hasieran egina. Oberlin Collegera joan zen. George Hawthorne Scidmore neba 1884tik 1922ra Ekialde Urrunean karrerako diplomatikoa izan zen, eta horri esker, munduan zehar bidaiatzeko grina bete ahal izan zuen. Elizak, askotan, nebari esleitutako zereginetan laguntzen zion, eta diplomatikoa izatean bidaiari arruntentzat helezinak ziren eskualdeetara sartzeko aukera eman zion.

 Ibilbidea 
Washingtonera itzuli zenean, 1885ean, Elizak hiriburuan Japoniako gereziondoak landatzeko ideia ospetsua izan zuen. Scidmorek interes gutxi aurkitu zuen gereziondoei buruz zuen ideian, 1885ean argitaratu zuen  Alaskaren inpresioei buruzko Alaska, bere hegoaldeko kosta eta Sitkaneko artxipelagoa izenburuko lehen liburuan, ostera, askoz interes handiagoa izan zuen jendeak. National Geographic Societyrekin bat egin zuen 1890ean, sortu eta gutxira, eta ohiko korrespontsal bihurtu zen, gero, Sozietateko lehen emakume fiduziarioa.

ezkerrera|thumb|200px|Scidmoreren Westward to the Far East (Ekialde Urrunerantz) liburuaren azala, 1893
Ekialderanzko beste bidaia batzuek 1891n argitaratutako Japoniako Jinrikisha egunak lana sortu zuten. Ondoren, gida labur bat egin zuen, Mendebaldetik Ekialde Urrunera (1892). Javara egindako bidaia bat Java, Ekialdeko Lorategia (1897) eta Txina eta Indiara egindako bisitek National Geographic Magazineren hainbat artikulu eta bi liburu sortu zituzten: Txina, Bizitza luzeko Inperioa (1900) eta Indiako Negua (1903).

Japoniako beste egonaldi bat, Errusia eta Japoniaren arteko gerran, Scidmoreren fikziozko lan ezagun bakarraren oinarria izan zen: As the Hague Ordains (La Hayak agintzen duen moduan) (1907). Eleberriak Matsuyamako presoen ospitalean senarrarekin bat egin zuen preso errusiar baten emaztearen kontakizuna izan nahi zuen.

Gereziondoak Scidmore loretan landatzeko proiektua emaitzak ematen hasi zen, 1909an Helen Herron Taft lehen dama interesatu zenean. Lehen damaren sostengu aktiboarekin, planak aurrera egin zuen, baina lehenengo ahalegina bertan behera utzi zen, infestazioa zela eta. Hala ere, hurrengo ahaleginak arrakastatsuak izan ziren, eta gaur egun bisitari askok West Potomac parkeko sakura (gereziondo-lorearen izena Japonian) eta hiriburuko beste eremu batzuk gozatzen dituzte, batez ere gereziondoen loreen jaialdi nazionalean.

Estatu Batuetako kontserbazio-mugimendu berriaren alde, Scidmorek gutun bat idatzi zion Century Magazineko editoreari, 1893ko irailean, "Gure baso-erreserba nazional berriak" gaiari buruz, eta bertan, ondasun publikoaren izenean basoak babestearen garrantzia eta ondorioak zehazten ditu.

1907an argitaratutako As the Hague Ordains (La Hayak agintzen duen moduan) lanaren ostean, Scidmorek ez zuen liburu berririk argitaratu, eta gero eta artikulu gutxiago argitaratu zituen National Geographic- aldizkarian; azkena 1914ko artikulu bat izan zen, "Young Japan" (Japonia gaztea) izenekoa. Genevan (Suitza) hil zen 1928ko azaroaren 3an, 72 urte zituela. Yokohamako (Japonia) atzerriko hilerrian dago hilobia, amaren eta nebaren hilobien ondoan.

 Iruditegia 

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Eliza Ruhamah Scidmore: oinezko ohar bat baino gehiago Daniel Howard Sidmore M-ren eskutik.L.S. Benedictine University Lisle, Illinois Thesis Approval, 2000ko maiatza.

 Kanpo estekak 

 Biografia de Eliza Scidmore 
 Crónica e investigaciones sobre Eliza Scidmore 

Kategoria:Iowarrak
Kategoria:XIX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Ingelesezko idazleak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako idazleak
Kategoria:Emakume argazkilariak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako argazkilariak
Kategoria:Emakume geografoak
Kategoria:Genevan hildakoak