Fania Lewando

Fania Lewando (), jaiotzez Fiszelewicz, (Włocławek, 1888 – 1941) judu jatorriko poloniar-lituaniar sukaldari, nutrizionista eta sukaldaritzako liburuen egilea izan zen. Dieto-Jarska Jadłodajnia jatetxe begetarianoa zuzendu zuen Vilniusen eta 1938an yiddishazko lehen errezeta-liburu begetarianoa idatzi zuen. 

 Bizitza 

Haim Efraim Fiszelewicz arrain-saltzailearen eta Esther-Malakalah Stulzaften alaba, Fania Fiszelewicz Włocławeken jaio zen. Bere senide gehienek Ingalaterrara edo Estatu Batuetara emigratu zuten. Fania Lazar Lewando arrautza-saltzailearekin ezkondu zen. Errusiako Gerra Zibilean Vilniusera joan ziren bizitzera, eta Estatu Batuetara emigratzen saiatu ziren, baina bisa ukatu zieten. 

Fania Lewando ezaguna egin zen Vilniusko Niemiecka kalean Dieto-Jarska Jadłodajnia jatetxe begetarianoa irekitzeagatik. Pertsona ospetsu ugari jatetxe hori bisitatu zuten, Marc Chagall margolariak eta Itzik Manger kantautoreak barne. Sukaldaritza eskola bat ere ireki zuen jatetxetik gertu. 1938an yiddishazko lehen errezeta-liburu begetarianoa argitaratu zuen: Ṿegeṭarish-dieṭisher kokhbukh: 400 shpayzn gemakht oysshlishlekh fun grinsn. Dieta begetarianorako egokitutako errezeta judu ugari zituen, eta Ingalaterran eta Estatu Batuetan ere ezaguna egin zen. Egilea Heinz enpresari errezetak merkaturatzen saiatu zen. 

Lewando senar-emazteak 1941ean hil ziren, Sobietar Batasuneko inbasio nazian. 2017an Gunter Demnig alemaniar artistak Stolperstein bat ezarri zuen Vilniusen haien omenez. 

 Lanak 

 װעגעטאריש דיעטישער קאכבוך: 400 שפייזן געמאכט אויסשליסלעך פון גרינסן (Ṿegeṭarish-dieṭisher kokhbukh: 400 shpayzn gemakht oysshlishlekh fun grinsn) (1938)
 Ingelesezko itzulpena: The Vilna Vegetarian Cookbook. Garden-Fresh Recipes Rediscovered and Adapted for Today's Kitchen (2015)
 Polonierazko itzulpena: Dietojarska kuchnia żydowska (2020)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Kujavia-Pomeraniako voivoderriko jendea
Kategoria:Poloniako juduak
Kategoria:Lituaniako juduak
Kategoria:Poloniako idazleak
Kategoria:Lituaniako idazleak
Kategoria:Yiddishazko idazleak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Sukaldaritzako liburuen egileak
Kategoria:Emakume sukaldariak
Kategoria:Nutrizionistak
Kategoria:Barazkizaletasuna
Kategoria:Holokaustoan hildako pertsonak