2024ko Europako Parlamenturako hauteskundeak

2024ko Europako Parlamenturako hauteskundeak ekainaren 6tik ekainaren 9ra bitarte egin ziren. 1979an zuzeneko hautaketa ezarri zenetik egindako hamargarren hauteskundeak izan ziren, eta Brexitaren osteko lehenengo Europako Parlamenturako hauteskundeak. Europako beste hainbat herrialdetan hauteskundeak egingo ziren ere, egun berean.

 Aurrekariak 
Aurreko hauteskundeetan, 2019ko maiatzaren 23tik 26ra, Parlamentuko talde politikoei dagokienez, EPP Taldeak eta S&Dk galera nabarmenak izan zituzten; liberalek/zentristek (Renew), Berdeek/EFAk eta IDk, berriz, irabazi handiak lortu zituzten, ECR eta Ezkerra taldeekin, berriz, murrizketa txiki bat izan zuten. Manfred Weber buru zuen Europako Alderdi Popularrak Europako Parlamentuan eserleku gehien lortu zituen, baina gero ez zen gai izan beste alderdi batzuen babesa lortzeko Weberren Batzordeko presidente izateko hautagai gisa. Hasierako blokeoaren ondoren, Europar Kontseiluak Ursula von der Leyen izendatzea erabaki zuen Batzordeko lehendakari berria izateko konpromisorako hautagai gisa, eta Europako Parlamentuak Von der Leyen aukeratu zuen 383 botorekin (374 boto behar ziren). Ondoren, Batzorde osoa Europako Parlamentuak onartu zuen 2019ko azaroaren 27an, 461 botorekin.

2019ko hauteskundeetan parte-hartzea handitu egin zen, boto-eskubidea zuten boto-emaileen % 50,7k botoa eman zutenean; 2014ko hauteskundeetan, berriz, % 42,5ek. 1979an Europako Parlamenturako lehen hauteskundeetatik parte-hartzea handitu zen lehen aldia izan zen.

Europako azken hauteskundeetatik, eskuinak hazten jarraitu du Europa osoan, baina zatituta jarraitzen du, batez ere Ukrainaren inbasio errusiarrak eta Errusiarekiko harremanen auziak. 2024an, eskuin-alderdi populistek botere politikoa izango dute Hungarian (Fidesz), Italian (Italiako Anaiak), Suedian (Suediako Demokratak), Finlandian (Finlandiarren Alderdia), Eslovakian (Eslovakiako Alderdi Nazionala) eta Kroazian (Aberri Mugimendua). Europako Alderdi Popularrak (PPE), zentro-eskuinekoak, harridura sortu du analisten artean, ECRko alderdiak erakartzeko egindako ahaleginagatik, bloke kontserbadore zabal bat sortzeko. Horrek aspalditik dagoen statu-quoa alda lezake, PPEk boterea erdi-ezkerreko S&Drekin partekatzen baitu, liberalen parte-hartzearekin.

 Hauteskunde sistema 
Europako Parlamenturako hauteskundeak Europar Batasunaren Tratatuak, Europar Batasunaren Funtzionamendu Tratatuak eta Europako Parlamentuko diputatuak zuzeneko sufragio unibertsalaren bidez hautatzeari buruzko aktak (Hauteskunde Legea) arautzen dituzte. Hauteskunde-legeak ezartzen du hauteskunde-prozedura estatu kide bakoitzaren xedapen nazionalen arabera arautuko dela, aktan xedatutakoari kalterik egin gabe. Hauteskundeak zuzeneko sufragio unibertsal bidez egiten dira, ordezkaritza proportzionalaren bidez, zerrenda-sistema baten bidez edo boto bakar transferigarri baten bidez. Estatuko hauteskunde-atalaseak ezin du emandako botoen % 5 gainditu.

 Legea aldatzeko saiakera 
2018ko ekainean, EBko hauteskunde-legea aldatzea eta 2002an aldatutako 1976ko Hauteskunde Aktaren lege zaharrak aldatzea erabaki zuen Kontseiluak. Xedapen berriek % 2ko nahitaezko atalasea ezartzen zuten 35 eserleku baino gehiago zituzten herrialdeentzat, eta boto-emaileek hainbat herrialdetan botoa eman ez dezaten arauak ezartzen zituzten. Akta Europako Parlamentuak 2018ko uztailean emandako onespenaren ondoren Kontseiluak onartuta, estatu kide guztiek ez zuten berretsi 2019ko hauteskundeak baino lehen, arau zaharretan egin baitziren. 2023an, Ziprek eta Espainiak oraindik ez dute berretsi erreforma; Alemaniak ez zuen berretsi 2023ko udara arte.

2022ko maiatzaren 3an, Europako Parlamentuak hauteskunde-lege berri bat proposatzearen aldeko botoa eman zuen. Lege horrek 28 aulki hautatzeko xedapenak izango zituen nazioz gaindiko zerrendetan. 2024tik aurrera, Kontseiluak ez du erreforma hori onartu, eta aho batez onartu behar du. Horrek esan nahi du hautaketa 1976ko Hauteskunde Legearen arabera egingo dela (2002an aldatua).

 Eserlekuetan aldaketak 
Brexitaren ondorioz, ordezkaritza britainiarraren 27 eserleku beste herrialde batzuetara banatu ziren 2020ko urtarrilean (2019an hautatutakoak, baina oraindik eserita ez zeudenak, eserlekuak bete zituzten). Beste 46 eserlekuak kendu egin ziren, eta, beraz, eurodiputatuen kopurua 751tik 705era jaitsi zen.

Europako Parlamentuaren txosten batek 2023ko otsailean proposatu zuen Europako Parlamentuko banaketa aldatzea eta eurodiputatuen kopurua 705etik 716ra handitzea, biztanleriaren bilakaerara egokitzeko eta beheranzko proportzionaltasuna zaintzeko. 2023ko ekainean onartu zen. 2023ko uztailaren 26an, Kontseiluak aurretiazko akordio bat lortu zuen, Europako Parlamentuaren tamaina 720 eserlekutara igoko zuena. 2023ko irailaren 13an, Europako Parlamentuak onartu egin zuen erabaki hori, eta Kontseilu Europarrak onartu zuen 2023ko irailaren 22an.

 Herrialdeka 
Herrialde kideaEserlekuakDataBozkaAdinaDerrigorrezko bozkaBozka ez-presentzialaHautagaitzaAdinaBarrutiakHauteskunde mugaGehienezko mugaHauteskunde sistemaHautagaien aukeraketa Hauteskundeak Alemanian96Ekainaren 916Posta bidez181—~1.0%Sainte-LaguëZerrenda itxi Hauteskundeak Austrian20Ekainaren 916Posta bidez1814%~4.8%D'HondtZerrenda erdi-irekia Hauteskundeak Belgikan22Ekainaren 916Posta bidez eta delegatua1835%50% arteD'HondtZerrenda erdi-irekia Hauteskundeak Bulgarian17Ekainaren 918—211~5.9%Hondar handienaZerrenda erdi-irekia Hauteskundeak Danimarkan15Ekainaren 918Posta bidez181—~6.3%D'HondtZerrenda irekia Hauteskundeak Errumanian33Ekainaren 918—2315%D'HondtZerrenda itxi Hauteskundeak Eslovakian15Ekainaren 818—2115%~6.3%Hondar handienaZerrenda erdi-irekia Hauteskundeak Eslovenian9Ekainaren 918Posta bidez181—10%D'HondtZerrenda erdi-irekia Hauteskundeak Espainian61Ekainaren 918Posta bidez181—~1.6%D'HondtZerrenda itxi Hauteskundeak Estonian718Posta bidez eta online211—12.5%D'HondtZerrenda irekia Hauteskundeak Finlandian15Ekainaren 918Posta bidez181—~6.3%D'HondtZerrenda irekia Hauteskundeak Frantzian81Ekainaren 918Delegatua1815%D'HondtZerrenda itxi Hauteskundeak Grezian21Ekainaren 917Posta bidez2513%~4.5%Largest remainderZerrenda irekia Hauteskundeak Herbehereetan31Ekainaren 618Posta bidez eta delegatua181~3.2%D'HondtZerrenda erdi-irekia Hauteskundeak Hungarian21Ekainaren 918Posta bidez1815%D'HondtZerrenda itxi Hauteskundeak Irlandan147 June18—213N/AUp to 20%Boto bakar transferigarri Hauteskundeak Italian768–Ekainaren 918—2554%Hondar handienaZerrenda irekia Hauteskundeak Kroazian12Ekainaren 918—1815%~7.7%D'HondtZerrenda erdi-irekia Hauteskundeak Letonian9Ekainaren 818Posta bidez2115%10%Sainte-LaguëZerrenda irekia Hauteskundeak Lituanian11Ekainaren 918Posta bidez2115%~8.3%Hondar handienaZerrenda irekia Hauteskundeak Luxenburgon6Ekainaren 918Posta bidez181—~14.3%D'HondtPanachage Hauteskundeak Maltan6Ekainaren 816—181N/A~14.3%Boto bakar transferigarri Hauteskundeak Polonian53Ekainaren 918—21135%D'HondtZerrenda irekia Hauteskundeak Portugalen21Ekainaren 918—181—~4.5%D'HondtZerrenda itxi Hauteskundeak Suedian21Ekainaren 918Posta bidez1814%~4.5%Sainte-Laguë eraldatuaZerrenda erdi-irekia21Ekainaren 7-818—2115%D'HondtZerrenda erdi-irekia Hauteskundeak Zipren6Ekainaren 918—2111.8%~14.3%Hondar handienaZerrenda irekia

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:2024ko hauteskundeak
Kategoria:Europako Parlamenturako hauteskundeak