Shonera

Shonera (ChiShona) Zimbabweko hizkuntza da, Niger-Kongoko familiakoa eta bantu subfamiliakoa eta, ipar-ndebelerarekin batera, bertoko hizkuntza ofizialetako bat dena. Mozambiken, Zambian eta Botswanan ere mintzatzen da. Guztira, zazpi milioi hiztun ditu.

Hizkuntza estandar idatzia da, ortografia eta gramatika dituena, XX. mendean arautu eta 1950eko hamarkadaren hasieran finkatua. Shonerazko lehen eleberria Solomon Mutswairoren Feso izan zen, 1957an argitaratua. Eskoletan irakasten da baina, oro har, ez da irakasteko bidea beste gai batzuetan. Literatura du eta hiztegi elebakarren eta elebidunen bidez deskribatzen da (batez ere shonera-ingelesa). Shonera modernoa Masvingoko probintziako karangek (ikalanga), Zimbabwe Handiaren inguruko eskualdeak, eta Zimbabweko erdialdeko eta iparraldeko zezuruek hitz egiten duten dialektoan oinarritzen da. Hala ere, shonerazko dialekto guztiak ofizialki garrantzi berekotzat hartzen dira eta tokiko eskoletan irakasten dituzte.

Shonera hizkuntza bantuen familia handiko kidea da. Guthrieko hizkuntza bantuen sailkapen-eremuan, S10 eremuak lotura estua duten barietateen dialektoen continuuma izendatzen du, shonera bera, manyikera, nambyera eta ndauera barne, Mozambike eta Zimbabweko erdigunean mintzatuak; tawara eta tewe, Mozambiken, eta ikalangera, Botswanan.

Shonerazko hiztunak Zimbabwera mugitu ziren bantu hedapen handian.

Bost bokal ditu, a, e, i, o, u, eta inbentario kontsonantiko aberatsa: horren berezitasuna, ziurrenik, zv gisa transkribatutako soinu txistukariak dira (ziurrenik ohikoenetako bat; zvakanaka, adibidez, "oso ondo" esan nahi duena), dzv, sv eta tsv. Hizkuntz tonala da, baina tonua ez dago ortografian adierazita.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Hegoaldeko bantu hizkuntzak
Kategoria:Zimbabweko hizkuntzak
Kategoria:Mozambikeko hizkuntzak
Kategoria:Zambiako hizkuntzak
Kategoria:Botswanako hizkuntzak