Blanca Catalán de Ocón y Gayolá

Blanca Catalán de Ocón y Gayolá (Calatayud, Zaragoza, 1860ko abuztuaren 22a - Gasteiz, 1904ko martxoaren 17a) botanikari espainiarra izan zen, Espainian gaian aditua zen lehen emakumetzat hartua.

 Biografia 
Catalán de Ocón 1860an jaio zen Zaragozako Calatayud herrian, baina txikitatik Monreal del Campon (Teruel) bizi izan zen familiarekin. Amak, Loreto de Gayolak, Suitzan hezia, botanikarekiko eta entomologiarekiko interesak garatzera bultzatu zituen alabak, eta naturarekiko maitasuna irakatsi zien. Batez ere, Valdecabrielen, Albarracín mendilerroan, “La Campana” etxean gozatu zuten, denboraldi luzeak igarotzen baitzituzten. Bere ahizpa Clotilde Catalán de Oconek bezala, poesia ere landu zuen.

 Ibilbidea 
Blanca Catalán de Oconek herbario txiki bat egin zuen Albarracin inguruko landareekin, eta horietako batzuk espezie ezezagunak ziren. Bernardo Zapater Albarracineko kalonje eta botanikariak harremanetan jarri zuen Heinrich Moritz Willkomm botanikari alemanarekin, bere Prodromus Florae Hispanicae handia prestatzen ari baitzen. Willkommek Blancaren izena landare biltzaile nagusiekin batera inskribatu zuen Espainiako florari buruzko bere lanean, eta lamina batean Saxifraga zuria irudikatu zuen.

Aragoiko botanikari Francisco Loscos Bernalek ere errekonozitu zuen, eta horrek Catalán de Ocon bere izena nomenklatura zientifiko unibertsalean inskribatu zuen lehen botanikari espainiarra bihurtu zuen. Loscos Bernalek urte horietan bertan naturalistaren lanen berri ere emango zuen Tratado de plantas de Aragón delakoan. Carlos Pau botaniko valentziarrarekin ere erlazionatu zen. Honek Blanca Catalán de Ocóni Linaria blanca (Linaria repens) espeziearen izena eskaini zion eta berak bidalitako espezie batzuk deskribatu zituen, hala nola Serratula albarracinensis (Klasea nudicaulis berrizendatua). Bere garaiko emakume batean ohikoak ez ziren jarduera horien arabera, Willkomm-ek, 1879an Zapateri bidalitako gutunean, “Espainiako lehen botanikaritzat” hartu zuen.

Bere herbarioetako bi gordetzen dira: Recuerdos de la Sierra de Albarracín. Herbario de botánica de plantas raras de Valdecabriel, eta Souvenir des Aigues-Bonnes. Herbier de Botanique des plantes rares de la Vallée d’Ossau».

1888an, Blanca Gasteizko epaitegira bidalitako Enrique Ruiz del Castillo Cartagenako epailearekin ezkondu zen, eta bi seme-alaba izan zituen. 1904ko martxoaren 17an biriketako gaixotasun baten ondorioz hil zen.

 Sariak eta aintzatespenak 

 2019an, Claudia Casanova idazleak Historia de una flor eleberria argitaratu zuen, Blanca Catalán de Ocónen bizitzan oinarritua.
 2022an, Madrilgo Udalak bere izena jarri zion Retiroko Udal Barrutiko berdegune bati, Jardín Blanca Catalán de Ocón.

 Bibliografia 
 Botánicos turolenses de la comarca del Jiloca. III. Blanca Catalán de Ocón, Jaime Lorén, José María de, Flora Montiberica 10: 10-12 (IX-1998).
 La mujer en la ciencia a lo largo de la historia: Blanca y Clotilde Catalán de Ocón, consideradas las primeras mujeres españolas que ejercieron activamente la Botánica y la Entomología: exposición del 8 al 12 de mayo de 2006, Biblioteca Alfara del Patriarca (Valencia), José María de Jaime Lorén; Milagros Benito Hernández; Rafael Martín Algarra; Universidad Cardenal Herrera-CEU.
 La mujer en la Ciencia a lo largo de la historia: Blanca y Clotilde Catalán de Ocón, consideradas las primeras mujeres españolas que ejercieron activamente la botánica y la entomología,José María de Jaime Lorén, CEU UCH, 2006.
 Catálogo de las plantas colectadas por la Srta. Blanca Catalán de Ocón en el Valle de Valdecabriel; Miscelánea Turolense, p. 20, Madrid, 1894.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Bernardo Zapater Marconell naturalista aragoiarren biografia
 Espainiako lehen botanikaria edo aldaketaren emakumeen maistra: Teruelgo idazle 'ezkutuak'

Kategoria:Emakume botanikariak
Kategoria:Emakume zientzialariak