Rose Kennedy

Rose Elizabeth Fitzgerald Kennedy (1890eko uztailaren 22a - 1995eko urtarrilaren 22a) estatubatuar filantropoa, gizarteko dama eta Kennedy familiako matriarka izan zen. Bostongo "parpaila gortinan" errotuta zegoen Bostoneko Irlandar-Amerikar komunitatean. Haren aitak, John F. Fitzgeraldek, Massachusetts Estatuko Senatuan (1892–1894), Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberan (1895–1901, 1919) eta Bostongo alkate gisa (1906–1908, 1910–1914) lan egin zuen. Bere senarrak, Joseph P. Kennedy Sr, (aita), Estatu Batuetako Balore eta Burtsa Batzordeko (1934 – 1935) eta Estatu Batuetako Itsas Batzordeko (1937 – 1938) buru izan zen, eta Erresuma Batuko Estatu Batuetako enbaxadore izan zen (1938 – 1940). Haren bederatzi seme-alabek John F. Kennedy AEBetako  Estatu Batuetako presidentea eta New York-eko Robert F. Kennedy senataria, Massachusettseko Ted Kennedy senataria, Eunice Kennedy Shriver Olinpiada Berezien sortzailea, eta AEBetako Jean Kennedy Smith enbaxadorea Irlandan. 1951n, Rose Kennedy Pio XII.a Aita Santuak noble egin zuen, eta kondesa Papal maila eman ziotenean, seigarren emakume estatubatuarra bihurtu zen.

 Bizitza goiztiarra 
Rose Elizabeth Fitzgerald 1890eko uztailaren 22an jaio zen, 4 Garden Courten, Bostongo (Massachusetts) North End auzoan. Bera aita zen John Francis "Honey Fitz" Fitzgeraldeng (une hartan Bostongo Kontseilu Bateratuko kidea) eta ama Mary Josephine "Josie" Hannonen eta  jaiotako sei haurretatik nagusiena.Goodwin, Doris Kearns (2001). The Fitzgeralds and the Kennedys: An American Saga. Simon and Schuster. pp.88–89.

7 urte zituela, West Concordera (Massachusetts) joan zen bizitzera familiarekin, eta 1904an, berriz, Italiar/Mansard-estiloko etxe batera joan ziren bizitzera, Dorchesterreko (Massachusetts) Ashmont Hill sailean. Rose Vaals-eko (Herbehereak) Bihotz Sakratu Blumenthal Akademian ikasi zuen, eta Dorchester Bigarren Hezkuntza Eskolatik graduatu zen 1906an. Bostongo Ingalaterra Berriko Kontserbatorioan ere izan zen, eta bertan pianoa ikasi zuen. Wellesley Collegera joateko aitak eman beharreko baimena ukatu ondoren, Fitzgerald Manhattango  Manhattanvilleko Bihotz Sakratu unibersitatean inskribatu zen (orduan ezagutzen zen bezala), Manhattanen, une hartan titulurik eman ez zuen erakundean. Kennedyk geroago esan zuen bere pisurik handiena "Wellesley Collegera ez joatea" zela, esanez "bizitza osoan triste samar sentitu naiz hori dela-eta". Hala ere, Rose, azkenean, eskola komentuari gustua hartu zion, eta esan zuen jaso zuen erlijio-heziketa bere bizitzaren oinarri bihurtu zela.

1908an, Fitzgeraldek eta haren aitak bira bat hasi zuten Europan zehar, eta Pio X.a Aita antuarekin audientzia pribatua izan zuten Vatikanoan.

 Ezkontza eta familia bizitza 
Nerabezaroan, Joseph Patrick "Joe" Kennedy senarra ezagutu  zuen Rose. Senarra Maineko Old Orchard Beachen oporretan zegoela ezagutu zuen. Patrick Joseph "P.J." enpresari/politikariaren seme zaharrena zen. Kennedy ("Honey Fitz"-en aurkari politikoa) eta Mary Augusta Hickey. Kennedyk Fitzgerald kortejatu zuen, zazpi urtez baino gehiago,  bere aitaren gaitzespen haundiaz.

1914ko urriaren 7an, 24 urte zituela, Kennedyrekin ezkondu zen William Henry O'Connell artzapezpikuaren egoitzako kapera txikian, Bostonen. Hasieran, Brookline-ko etxe batean bizi ziren, Massachusetts-en, eta, geroago, 15 gelako landa-etxe bat Hyannis Port-en (Massachusetts), Cape Cod-en, eta Kennedy familiaren oinarri iraunkorra bihurtu zen. Haren bederatzi seme-alabak Joseph Jr. (1915–1944), John, "Jack" deiturik (1917–1963), Rose Marie, (1918–2005), Kathleen, "Kick"  deiturik(1920–1948), Eunice (1921–2009), Patricia (1924–2006), Robert, 28 "Bobby" deiturik eta Edward "Ted" deiturik (1932-2009).
Joseph-ek familia ondo hornitzen zuen, baina ez zen leiala. Haren amorioetako bat Gloria Swansonekin izan  zan. Rose zortzi hilabetez haurdun egon zenean, Kathleenekin, bikotearen laugarren haurra sasoi baterako gurasoekin bueltatu zen.  Joseph- engana itzuli zen, dibortzioa aukera bat ez zela  aitak esan zionean. Senarraren arazoen aurrean begiak ixtean, Rose medikazioaren mende zegoen. Ronald Kessler-ek Sekonal, Placidyl, Librium eta Dalmane  lasaigarrientzako errezeta erregistroak aurkitu zituen, Roseren urduritasuna eta estresa arintzeko, eta Lomotil, Bentyl, Librax eta Tagamet bere urdailerako. Doris Kearns Goodwin historialariaren arabera, "Rosek bazekien zer gertatzen ari zen, baina, nire ustez, berak nahi zuen bere burutik ezagutza hori desagertzea. Ez zuen ezkontza galdu nahi.' Berak ez zuen senarra galdu nahi.' Berak ez zuen nahi  sortu zuen familia hori galtzerik  gehiegi axola zion eta. Eta uste dut, azpian, berak bazekiela Joe-k ere ez zuela bera galdu nahi".

Rose Kennedy katoliko zorrotza zen bizitza osoan. 100 urte bete ondoren ere, oso gutxitan galtzen zuen igandeko meza  eta itxura  "oso zuhurra" mantendu zuen. Jacqueline Kennedy-k Joseph Leonard apaiz irlandarrarekin zuen  idatzizko harremanetan deskribatu zuen amaginarreba honela: "Ez dut uste Jacken ama oso argia denik, eta berak nahiago luke arrosario bat esatea liburu bat irakurtzea baino".Letters from Jackie, The Irish Times, May 13, 2014

Kennedy-k esan zuen berak lanaldi osoko etxekoandre gisa erabat beteta sentitzen zela bere 1974ko autobiografian, Times to Remember-en hau idatzi zuen: "haurren hazkuntzari begiratu nion, maitasun- eta betebehar-lan gisa ez ezik, munduan ohorezkoa zen beste edozein lanbide bezain interesgarria eta desafiatzailea ere bazen, eta nik ekar nezakeen onena eskatzen zuen... Zein asmo eta erronka handiagorik dago ama batentzat seme edo alaba bikain bat hazteko itxaropena baino?"
Frank Saunders bere morroi baten arabera, ego-zentrikoa, zikorra, zuhurra eta, sarritan maltzurra zen.

 Azken urteak eta heriotza 
Rosek John, Robert eta Edward-en aldeko kanpaina egin zuen, 1946tik 1976ra, Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberaren, Estatu Batuetako Senatuaren eta presidentziaren aldeko lasterketa politikoetan. Ekitaldietara joateko eta bertan hitz egiteko eskatzeaz gain, telebistarako eta liburuetarako elkarrizketak egiteko eta bere bizitzari, familiari edo fedeari buruzko artikuluak idazteko eskatu zitzaion. Pierre Salinger-rek behin adierazi zuen Rosek etorkizuneko boto-emaileak garrantzitsuago sentiarazi zituela, beren iruzkinak kontu handiz prestatuz eta haiekin era hurbilean luzetuz.

John semea 1960an presidente hautatu ondoren, Rose "ospetsu lasaia bihurtu zen", eta Nazioarteko Ondoen Jantzitako  Zerrendan agertu zen.

1984an garun-isuri bat izan ondoren, gurpil-aulkia erabili zuen bere azken 11 urteetan. Kennedy-k Kennedy gunean (Hyannis Port) bizitzen jarraitu zuen, eta erizainek eta langile pribatuek eman zuten arreta. 100 urte bete zituen 1990eko uztailaren 22an. Kennedy pneumoniaren ondorioz hil zen Hyannis Port-en, 1995eko urtarrilaren 22an, 104 urterekin.

 Legatua 
1951n, Pio xii.a Aita Santuak kondesa titulua eman zion Kennedy-ri,bere "amatasun eredugarria eta karitate ugarien" aitorpenean . 1992an, 102 urte bete zituenean, Bostongo Welles Avenue eta Harley Street elkargunea " Rose Fitzgerald Kennedy Plaza" izendatu zuten. Plaka bere semeak,Ted Kennedy senatariak, eskaini zuen. Gainera, Bostongo Rose Kennedy Greenway –hiriko erdiko arteria "Big Dig"ean lurzoruaren mailaren azpitik hondoratu zenean sortu zen parkea– 2004ko uztailaren 26an izendatu zuten.  Rose Kennedy: A Life to Remember (Gogoratzeko bizitza bat) dokumentalean  Kennedy-ren bizitza eta lana dokumentatuta daude, ahalegin filantropikoengatik eta 90 urterekin Olinpiada Berezietan Aitona-amonen desfilearen buru izateagatik. Bera betiko autografoen bildumazalea zen.

Irlandako Rose Fitzgerald Kennedy zubiak bere izena du. 2020an ireki zenetik, Irlandako zubirik luzeena da. 

 Idatzizko lanak 

 Kennedy, Rose Fitzgerald (1974) "Times to Remember"  (Gogoratzeko Sasoiak)
 Kennedy, Rose Fitzgerald (1995) "Times to Remember"  (Gogoratzeko Sasoiak)

 Erreferentziak 

 Bibliografia osagarria 

 Nasaw, David.' Patriarka: Joseph P. Kennedyren bizitza nabarmena eta garai nahasiak (2012), senarraren biografia akademikoa
 Perry, Barbara A. Rose Kennedy: The Life and Times of a Political Matriarch (W.W. Norton & Company; 2013)
 Shriver, Timothy "Fully Alive: Discovering What Matters Most,". "Erabat bizirik: gehien axola duena aurkitzen" (Sarah Crichton Libros -Farrar, Straus eta Giroux, 2014)

 Kanpo estekak 
 JFK liburutegia: Rose Fitzgerald Kennedy


Kategoria:Kennedy familia
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako katolikoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako Socialiteak
Kategoria:Irlandar estatubatuarrak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako ehun urtedunak
Kategoria:AEBetako Presidenteen amak