Christopher Smarten konfinamendu psikiatrikoa

Christopher Smart (1722–1771) poeta ingelesa 1757ko maiatzetik 1763ko urtarrilera arte asilo psikikoetara mugatuta egon zen. Smart 1757ko maiatzaren 6an sartu zuten Londresko Upper Moorfieldseko St Luke's Hospital for Lunatics-en. Hara bere aitaginarreba John Newbery-k eraman zuen, nahiz eta aurretik zoro-etxe pribatu batean egon zitekeen. St Luke-n zegoen bitartean Jubilate Agno eta A Song to David lanak idatzi zituen, baina poemak bere lanik onenak zirela uste zen. Bere garaikide askok Smart "eroa" zegoela adostu bazuten ere, bere egoeraren eta haren ondorioen inguruko kontuak askotarikoak ziren, eta batzuek bidegabe egin zutela uste zuten.

Smart "sendaezina" zela diagnostikatu zuten St Luke ospitalean zegoela, eta haren zaintzarako dirurik gabe geratu zirenean Potter jaunaren asilora eraman zuten, Bethnal Green. Bere entzierro-urteei buruz dakigun bakarra poesia idatzi zuela da. Smart bakartuta zegoenez, XVIII. mendeko poesia-generoak alde batera utzi eta poesia erlijiosoa idatzi zuen: Jubilate Agno ("Poztu Bildotsean"). Haren asilo-poesiak "bitartekaririk gabeko errebelaziorako" nahia erakusten du, eta baliteke bere poesian aurkitzen den autoebaluazioak kristautasun ebanjelikoaren adierazpena irudikatzea.

XVIII. mendearen amaierako kritikariek Smart-en eromenak bere A Song to David ez jaramonik egitea justifikatzen zuela uste zuten, baina hurrengo mendean, Robert Browningek eta haren garaikideek bere egoera jeinuaren iturritzat jo zuten. XX. mendetik aurrera, Jubilate Agno berraurkitu zutenetik aurrera (1939 arte argitaratu gabea), kritikariek Smart-en kasua berraztertu eta poeta iraultzaile gisa ikusten hasi ziren, bere aitaginarrebaren konplot baten jomuga posible izan zena. argitaletxe bat, hura isilarazteko.

 Aurrekariak 
Smart asiloetara mugatu zen eromenaren izaerari eta haren tratamenduari buruzko eztabaida garaian. XVIII. mendearen zehar, "bai barne egia agerian uzteko eta isiltasunera eta baztertzera kondenatuta arrazoiak ulergaitza den zerbait bezala, eta, beraz, gizartearentzat eta gizadiarentzat mehatxagarria zen".Smith and Sweeny 1997 p. 16 Oro har, baldintza sendaezina zen, eta edozein izanik ere gizartetik isolatuta egon beharko luke.Keymer 2003 p. 144 William Battie medikuak —geroago Smart tratatu zuen— hau idatzi zuen:

Bereziki, Battiek eromena "irudimen engainatua" gisa definitu zuen.Mounsey 2001 p. 209 Hala ere, beste mediku batzuek kritikatu zuten, Bethlem ospitalean lan egiten zuen  John Monrok adibidez. Battie doktorearen Treatise on Madness iruzkinetan, Monrok azaldu zuen erotuta zeudenek pertzepzio zuzenak zituztela, baina behar bezala epaitzeko gaitasunik ez zutela. Monro-k erreformarako ideiak sustatu bazituen ere, bere iradokitako tratamendua —gaixoak jipoitzea—  Battie-k nahiago zuen aukera bezain gogorra izan zen pazienteekin, pazienteak gizartetik erabat isolatzea.

1758an, Battie eta beste batzuek argudiatu zuten "erotzat" zirenei tratu txarrak ematen zizkietela asilo sistema britainiarrarekin, eta parlamentuaren ekintza bultzatu zuten. Battie-ren Treatise on Madness-ek ospitaleak erakargarri turistiko gisa tratatzeko arazoak eta gaixoen aurka hartutako zigor neurriak azpimarratu zituen. Battie eta beste batzuen argudioek Eroetxe Pribatuak Arautzeko Legea (1774) onartu zuten, baina beranduegi izan zen Smart laguntzeko.Keymer 2003 pp. 184–185

Kritikari modernoek, ordea, pazienteak diagnostikatzeko orduan “eromena” terminoaren erabileraren ikuspegi zinikoagoa dute XVIII. Thomas Szasz psikiatrak zoramenaren ideia arbitrarioa eta ez-naturaltzat hartzen zuen.Szasz 1972 pp. xv–xvi Szaszen jarrerarekin bat etorriz, Michel Foucault azpimarratu zuen XVIII. mendean asiloak kontrako iritziak erasotzeko erabiltzen zirela eta erotasunaren ideia britainiar publikoak zeukan beldur kulturala zela, mediku-egoera legitimo bat baino.Foucault 1989 pp. 38–64 Zehazki, Foucault-ek XVIII. mendea "konfinamendu handiko" denboratzat hartzen zuen.Foucault 1989 p. 6 Deskribapen hori bat dator 1760ko Smart 1760ko hamarkadako gai horri buruzko idazkiekin. Horren arabera, Thomas Keymer-en arabera, "eromenaren kategoria etengabe erlatibizatzen den, eta mehatxatzen duten esaldi edo jokabide guztiak gaitzesteaz estrategikoki arduratzen den gizarte baten asmakizuna baino ez dela dirudi. bere interesak eta arauak".Keymer 2003 p. 183

XVIII. mendeko gaixoen tratamendua erraza zen: egunero elikatzen zitzaien ogia, oloa, okela edo gazta apur bat, eta garagardo kantitate txiki bat, eguneroko nutrizio-beharrak asetzeko desegokia zena; kanpoko pertsonekiko harremana ukatzen zitzaien, senideekikoa barne; eta beren eromenaren kausatzat jotzen zen horretarako sarbidea ukatuko zieten (kausa hauek alkohola eta janaria eta kanpoan lan egitea ziren).Mounsey 2001 p. 205Mounsey 2001 p. 209Mounsey 2001 p. 204 Haien ekintzak "berriz eta kausa esleigarririk gabe" agertuko balira, orduan haien egoera "jatorrizko" erokeria gisa etiketatu eta sendaezina izango litzateke.  Battiek zuzendutako St Luke-en erakundeak gaixo "sendagarriak" eta "sendaezinak" zituen.Mounsey 2001 p. 206 Leku gutxi zeuden pazienteentzako doako tratamendua jasotzeko, eta asko urtebete igaro ondoren kaleratu zituzten sarrera berriei lekua egiteko.Mounsey 2001 p. 207

 Ospitale psikiatrikoa 
1740ko hamarkadan, Smart-ek poema asko argitaratu zituen Cambridgeko Pembroke Collegen ikasle zela. Azkenean, 1749an unibertsitatea utzi zuen poesiari eskaintzeko. 1750ean, Smart-ek Grub Street Londresko idazketa-barrutia exagutzen hasi zen, eta John Newbery editorea ezagutu zuen. Handik gutxira, Newbery Smart-en lanak hainbat aldizkari eta bildumatan argitaratzen hasi zen, besteak beste, Poems on Several Occasions (1752). Lan horien artean, Smart ezaguna zen Seatonian saria irabazitako poemengatik, The Hop-Garden poema pastoralengatik eta The Hilliad epiko simulatuengatik.  1752an, Smart Newberyren alabarekin, Anna Maria Carnanekin, ezkondu zen eta 1754rako bi alaba izan zituen berarekin.Sherbo pp. 22–100 Smart-en lan asko 1753 eta 1755 bitartean argitaratu baziren ere, diru gutxi zuen bere familia hornitzeko.Mounsey p. 159 1755. urtearen amaieran, Horazioren lanen itzulpena amaitu zuen, baina horrek ere diru-sarrera gutxi ekarri zizkion. Beste aukerarik ez zuenez, Smart-ek 99 urteko kontratu bat sinatu zuen 1755eko azaroan The Universal Visitor edo Monthly Memorialist izeneko astekaria egiteko, eta idazketaren tentsioak Smart-en osasuna okerrera egin zuen.Sherbo pp. 102–104

1756ko ekainaren 5ean, Smart-en aitaginarrebak Newbery-k, Smart-en Hymn to the Supreme Being argitaratu zuen bere baimenik gabe; Jainkoari eskerrak ematen zizkion nolabaiteko gaixotasun batetik sendatzeagatik, agian "egoera mental nahasia" batetik.Curry 2005 p. 5 Gaixotasunaren garaian, Smart Newberyren etxera mugatuta egon zen ziur aski, eta ezin zuen idatzi edo sozialki aktibo izan. Smart-eko sinpatia zela medio, bere lagun asko, Samuel Johnson idazle eta kritikaria barne, Universal Visiter-en idazten hasi ziren, Smart-en aldizkarirako edukiak ekoizteko kontratu-betebeharra betetzeko.Anderson 1974 pp. 36–37 Hymn to the Supreme Being-en argitalpenak Smart-en erlijioarekiko obsesioaren hasiera eta, azkenean, eromenerako konfinamenduaren hasiera markatu zuen, otoitz egiten hasi baitzen "eten gabe".Curry 2005 pp. 6–7

Smart-en jokaeran, ziurrenik, San Paulek Tesalonikarrei egindako Lehen Epistolan "Otoitz egin gabe" eta William Law-en The Spirit of Prayer-en aginduak eragin zuen, otoitz egoera etengabe batek Jainkoarekin lotura bat ezarriko duela dioena.Anderson 1974 p. 37 Smart aldizka erregularki otoitz egiten hasi zen, baina poliki-poliki hori otoitz irregular bihurtu zen, non bere lagunen jarduera eten eta kalera deitzen zituen berarekin otoitz egitera. Piozzi 1849 p. 24 Otoitz publikorako dei hauek jarraitu zuten Smart-ek geroago Jubilate Agno-n deskribatu zuen gertakari bat arte: "Jainkoa bedeinkatu baitut Done Jakue parkean, talde guztia desbideratu nuen arte... Bakearen funtzionarioak nirekin ados daude, eta zaindaria. bere makilarekin kolpatzen nau" (Jubilate Agno B 90–91).Smart 1980 p. 26

Christopher Hunter, Smart-en biografo eta ilobak, egoera deskribatu zuen:

Hunterrek jakinarazi duenez, Samuel Johnson-ek Smart bisitatu zuen azken honen espetxealdian, eta Johnson-ek, "Smart jaunaren gaixotasunaren lehen hurbilpenetan, jaun hori arduratzen zen aldizkako argitalpen baterako hainbat artikulu idatzi zituen". Hala ere, Smartek ez zuen inoiz uste eroa zenik; bilera hauek Smart asiloan sartu baino lehen hasi ziren, oraindik ere lagundu baitzion, nahiz eta ez hainbeste, Universal Visiter-ri.Hunter 1791 p. xxAinsworth and Noyes 1943 p. 90 Universal Visiter-en idazteari buruz txantxetan, Johnsonek hauxe esan zuen: ""Smart gizajoarentzat, eroa zen bitartean, orduan idazteko konpromisoa hartu zuen baldintzak ez zekiela... Espero nuen bere adimena itzuliko zitzaiola. Nirea itzuli zitzaidan. , eta "Bisitatzaile unibertsala"n idatzi nuen jadanik".Keymer 1999 p. 188

Eromenetik edo sutsutasun erlijiosotik haratago beste aukera batzuk daude Smart-en konfinamendura eraman dezaketenak. Baliteke Newberyk bere  espetxeratzea Smart-en lanaren argitalpena kontrolatzeko palanka gisa eta berarentzat lan egin ez zuten besteentzat abisu gisa erabili izana hura zeharkatzeko. Beste teoria batek dio Smart-en ekintzak alkoholaren ondorio izan zirela, eta ez zutela zerikusirik buruko desoreka batekin.Mounsey 2001 p. 200 Hala ere, baliteke Smart espetxeratua izatea bere aitaginarreba nolabait lotsatzeagatik, eta hori Smart-ek edan zuen gertakari baten ondorioz izan zitekeen. Hester Thrale-k  azken aukera hau indartu zuen Smart-en "erlijio sutsuak" Smart mozkortuta zegoen garaiekin bat egiten zuela esan zuenean. Smart-en testigantzaren arabera, "Jainkoa bedeinkatu zuen St. James parkean, konpainia guztiak bideratu nituen arte" (Jubilate Agno B 90–91), bere erlijio-eromena irudikatzen zuenez, berdin baztertzen da edariaren ondoriozkoa, txantxak eta txantxak egiteagatik ezaguna baitzen. Oihal Berdearen Kontseiluan, St James parkea kontrolatzen zuen gobernu-erakundeak, parkeko nahasmendu gehienak eromenaren ondoriozkotzat hartuko lituzke.Mounsey 2001 p. 201 Smart asiloan sartu bazen St James's-en egindako ekintzen ondorioz, ez zen bakarra izango, erregistroek erakusten baitute Oihal Berde-ko Kontseiluak hamasei pertsona Bethlem Ospitalean sartzeaz arduratu zela, St James's-en "frenesiagatik", Smart San Lukasen jarri aurreko mendean.

Ez dakigu zer gertatu zen Smart-en itxialdian. Agian eroetxe pribatu batean egon zen St Lukes baino lehen, eta geroago St Lukesetik Potter jaunaren eroetxera aldatu zen askatu zuten arte. St Lukesen, "sendagarri" izatetik "sendaezin" izatera igaro zen, eta Potter jaunaren etxera eraman zuten diru kontuengatik.Mounsey 2001 pp. 202–204 Smart-en itxialdian, Anna emazteak alde egin zuen eta berarekin eraman zituen umeak Irlandara.Sherbo 1967 p. 135 Ez dago jasota berriro ikusi zuenik.Mounsey 2001 p. 239 Bere isolamenduak poesia erlijiosoa idaztera eraman zuen, eta Jubilate Agno idatzi zuenean bere aurreko poesiak markatu zituen XVIII. mendeko genero tradizionalak alde batera utzi zituen.Guest 1989 p. 123

Eroetxean egon zen bitartean, Smart poesia idazteko eguneroko erritualaz arduratu zen, eta pasarte liriko horiek Jubilato Agno eta A Song to David osatu zuten. Adimentsuak poesia idaztera jo zezakeen burua zentratzeko edo autoterapia gisa. Smith and Sweeny 1997 p. 14 Nahiz eta XX. mendeko kritikariek eztabaidatzen duten bere autoazterketa poetiko berria kristautasun ebanjelikoaren adierazpen bat ote den, bere isolamendu garaiko poesiak Jainkoagandiko "errebelazio ez-mediatikoaren" nahia erakusten du.  Hawes 1996 p. 140 Bada "barneko argi" bat, Smart eta bere olerkientzat giltzapean egon zen bitartean idatzia, eta barneko argi horrek God kristauarekin lotzen du.Hawes 1996 p. 141

 San Lukaseko ospitalea zoroentzat 
alt=Handwritten manuscript of a page with about a hundred lines, each a sentence beginning with the word "Let"|thumb|Jubilate Agnoren orri bat, asiloan idatzia
Xehetasun gutxi daude Smart St Luke 's Hospital for Lunaticsen garaiari buruz. 1757ko maiatzaren 6an St. Luke ospitalean "paziente sendagarri" bezala sartu zuten. Sherbo 1967 p. 112 Baliteke Smart Newberyren eskariz mugatuta egotea zor zaharrez eta bien artean zegoen harreman txarrez; Newberyk lehenago ere iseka egin zion Smart-en moraltasunik ezari A Collection of Pretty Poems for the Fun of Children 6 Foot High lanean. Mounsey 2001 p. 181 Newberyren arrazoi zehatzak alde batera utzita, Newberyk Smart eroetxean sartu izana ez zela eromenean oinarritzen iradokitzen duten frogak daude. Mounsey 2001 p. 200 Smartek onar zezan, Newberyk eroskeria txiki bat emango zuen, nahiz eta eroskeriak St Lukesen politikaren aurkakoak izan.Mounsey 2001 p. 206

There is little information about Smart's condition during his stay at St Luke's, possibly because Battie's denied his patients from being visited, including by their own family members. Mounsey 2001 p. 209 Smart-en San Luke-n egon zenetik bizirik irauten duen erregistro bakanetako bat San Luken Minute Book-eko sarrera bat izan zen, hau zioen:

Smart St Luken egon zen bitartean, beste mediku batzuek ere ez zuten Smart ikusteko baimenik izan, Battieren baimen pertsonala jaso ezean.Mounsey 2001 p. 210 Ezinezkoa zen Smart eroetxetik irten izana Battiek askatu gabe. Nahiz eta Smart saiatu izan balitz askapena lortzen bide legalen bidez, zitazioak askatzeko arauak betetzea ia ezinezkoa izango zen Battiek zuen sistemaren arabera, zeinak gizabanakoa kontaktu guztietatik isolatzen baitzuen.Mounsey 2001 p. 207 Azkenean, Smart "sendaezintzat" jo zuten, eta ez zuten ospitaletik aterako, funts faltagatik baizik.Mounsey 2001 pp. 202–204

 Potter jaunaren eroetxea 

St Lukesetik askatu ondoren, Smart eroetxe pribatu batera eraman zuten.Mounsey 2001 p. 208 Elizabeth LeNoir, Smart-en alaba, aita ikustera ekarri zuten, eta Newbery jaunak "Bethnal Greenen etxe pribatu bat gordetzen zuen Potter jaun bat zaintzeko konpromisoa" hartu zuela adierazi zuen.Sherbo qtd. p. 122 Bere esperientzia "egongela txukun" batean zegoela azaldu zuen. Hala ere, Potter jaunaren eroetxe pribatua ez zen "gizalegezkoa", eta Smart-en tratamenduak askoz okerragoak ziren, honela deskribatzen baitu: "Nire gainean lan egiten baitute beren harpa burdinekin, eta hori tresna basatia da, besteak baino babesgabeagoa naizelako". Lau urtez bakarrik egon zen Smart, bere katua, Jeoffry eta noizbehinkako mozoloa izan ezik, erotzat jotakoak ikustera etortzen baitzen.Sherbo 1967 p. 133 Piozzik Smart-en egoera orokorra deskribatu zuen: "Aldi berean buru-argia eta jakintsua zen, eta hala bisitatzen zuen eromenerako giltzapean zegoen bitartean".Keymer 2003 p. 183 Oso litekeena da "etxegabe" sentitzea itxialdian, eta "espazio publiko eta pribatuaren arteko linbo" batean zegoela sentitzea, kanpokoek zelatatu gabe.Hawes 1996 p. 155

Londresen, bere lan batzuk baino ez ziren oraindik argitaratzen, baina Newberyk eskuratu zituen emaitzak.Mounsey 2001 p. 239 Hala ere, Smart bere lanaren bilduma bat argitaratzera iritsi zen, "Mrs Midnight" ezizenarekin, Mrs Midnight's Orations; and Other Select Pieces: as they were spoken at the Oratory in the Hay-Market, London izenekoa.Sherbo 1967 p. 167 Smart-ek ez zion probetxurik atera lanari, baina bere aurreko lan batzuk behintzat berriro inprimatzen ikusi ahal izan zituen. Smart, Arthur Sherbo bere XX. mendeko biografoaren arabera, "bere Jainkoa eta bere poesia" besterik ez zuen.Sherbo 1967 p. 164 Bere lagun leial batzuk nekatu egin ziren azkenean Smart Potter jaunarengandik libratu zuen tratamenduaz.

 Askatzea 
Informazio gutxi dago Smart nola eta zergatik askatu zuten asilotik, baina alabak zera zioen: "Hobetuz joan zen, eta Newbery jaunaren ontasun handia gaizki ulertu zuten lagun oker batzuek, sendabidea ekar ziezaiokeen murrizketa beharrezko eta osasungarriaren pean jartzean, afaltzera gonbidatu zuten, eta ez zen gehiago itzuli."Mounsey 2001 p. 239 Gauza jakina da John Sherrattek, Christopher Smart-en lagunak, uste zuela Smart giltzapetzea bidegabea zela eta Smart askatzea negoziatu nahi zuela. 1763ko urtarrilean, batzorde parlamentario batekin bildu zen, faltsukeriaz espetxeratutako pertsonen eta abusuen gaia aztertzeko. Bereziki, Sherrattek argudiatu zuen asko onartuak zirela ohiko intoxikazioagatik, eta horrek Battieren eta beste asilo-zaintzaile batzuen izen onak ahultzen zituela. Parlamentuko batzordeak egindako aurkikuntza batek 1763ko urtarrilaren 27an Sherrattek Smart askatzeko zituen aukerak indartu zituen. Bere ingurukoei, Smart oso zentzuduna iruditu zitzaien, eta oso litekeena zen aske uztea, Parlamentuan pazienteen zaintzarako erreforma baten alde egiten ari ziren legeak onartu zirelako. Smart 1763ko urtarrilaren 30ean atera zen eroetxetik Sherrattekin.Mounsey 2001 pp. 239–246

Eroetxetik irtetean, Smart-ek A Song to David-en eskuizkribuak hartu zituen, salmoen itzulpen asko eta Jubilate Agno. A Song to David 1763ko apirilaren 6an argitaratu zen. Kritika gogorrak entzun ziren, eta Smart eroetxean egondako denboraz trufatu zen, poemez arduratu beharrean.Mounsey 2001 pp. 239, 247–256 Jubilate Agno eskuizkribuan geratu zen eta William Cowper-en lagunen eskuetara pasa zen, hau ere eroetxe eta Smart garaikide zituen poeta, "eromen" kontzeptua ikertu zutenean. Ustiategi pribatuetan egon zen lanean, XX. mendean William Steadek berraurkitu zuen arte.Anderson 1974 p. 70 Ez zen 1939ra arte argitaratu, Rejoice in the Lamb: A Song from Bedlam  izenburuarekin.Hawes 1996 p. 177

 Analisia 
James Boswell-ek, Samuel Johnsonen biografoak, Charles Burneyk Charles Burneyk bere lagun Johnsoni Smart-en egoeraz galdetu zion une bat deskribatu zuen. Johnsonek "erokeria" terminoa erabili zuen gizartearen egoera komentatzeko Burneyri azaldu aurretik Smart-en ekintzak, eromenaren sintomatzat hartzen zirenak, arrazoizkoak zirela:

Gentleman's Magazine aldizkarian argitaratutako artikulu batean, Hester Piozzik, Smart ezagunaren eta Johnsonen lagun minak, argudiatu zuen Smart zentzuduna dela alderdi askotan: 

Smart-en lagun-taldeaz haraindi, inor gutxi zegoen prest Smart eromenak jota zegoela zioten baieztapenak baztertzeko. Literatur kritikari garaikide gehienek ezagutzen zuten Smart eroetxean egon zen garaia, eta, bere A Song to David argitaratu ondoren, Smart oraindik "erotuta" zegoela esateko erabil zezaketen poemaren alderdiez ohartarazi zuten. Ikusmenari luzaroan eutsi zioten, eta William Mason poetak Thomas Grayri idatzi zion: "Ikusi dut haren A Song to David eta handik zorotzat jo dut beti bezala".Toynebee and Whibley 1935 p. 802

 XIX. mendea 
Mende bat igaro zen Christopher Smart eroetxean egon zen garaiari buelta positibo bat eman zitzaion arte; Robert Browning poeta victoriarrak argudiatu zuen A Song to David bikaina zela, Smart haserre zegoelako garai hartan.Jacobs 1998 p. 193 Parleyings (1887) poeman, Browningek zera zioen:

 Kasu honekin armatua, diagnostikatu dut
 Zure kasua, nire Christopher? Gizona soinuduna zen
 Eta osasuntsu, hasieran: dena batera, lurzorua
 Bere urratsaren azpian utzi zuen
 * * * * * *
 Orduan—zerua loth zenez
 Irauteko;—lurrak ondo ulertzea
 Nola funtziona dezake zeruak behar duenean?
 Luxuzko -robea eta gizon urduria
 Soiltasunari ekin zion berriro, — hasi zen bezala,
 Beraz, erritmoa ez zuen aldatu, ez!Browning 1887 p. 84

Browningentzat, Smart-en aldi baterako eromena izan zen John Milton eta John Keats-en poesiaren antzekoa Davidentzako abestian konposatzeko aukera eman ziona.Jacobs 1998 p. 193 Christopher Smart, Browningen olerkiak jarraitzen zuen bezala,

 pantaila zulatu du
 'Krepuskulua eta hitza, arimaren hizkuntza argia.
 Ikatz biluzian ez du film onik uzten
 Bizi zentsoretikBrowning 1887, p. 86

Browningen komentarioek A Song to David eta Smart-en eromena balioetsi zituzten.Smart 1983 p. 101 Browningen Parleying-aren berrikuspen batek zioen Christopher Smart "bere subjektuak hartua" zela... eta non benetako jabetza dagoen – non poetaren irudimenaren suak ez dituen itotzen autokontzientziak edo adimenaren erregai gehiegi – idiosinkrasia, manierismoa, eta formula konbentzionalak ere "erre eta garbitu" egiten dira.Athenaeum 19 February 1887 p. 248

Dante Gabriel Rossetti XIX. mendeko poetak Smart-en eromenaren onurak azpimarratu zituen eta A Song to David "joan den mendeko poema arrakastatsu bakarra" izan zela adierazi zuen.Smart 1983 p. 103Handik bi urtera, Francis Palgravek kantak "gaiztakeria noblea eta handitasunetik samurrerako trantsizioak, Lurretik Zerura" eta "gure poesian bakarra" erakusten zituela idatzi zuenean jarraitu zuen.Palgrave, Francis T. Treasury of Sacred Song London, 1889. p. 350 Palgravetik zazpi urtera, John Churton Collins kritikaria bat etorri zen Rossetti eta Palgraverekin, baina neurri txikiagoan, honako hau idatzi zuenean: "Poema hau bakarrik dago, gure literaturan, agian, XVIII. mendeko poesiaren tirabira bakarra, hemen agertutako boterea adierazten duen lerro bakar bat ere sortu ez duen poeta baten lana".Collins, John Churton. Treasury of Minor British Poetry. London, 1896. p. 395

 XX. mendea eta garaikidea 
XX. mendeko kritikariek Smartek bere poemak idaztean buruko arazoak zituela uste zuten.Smith and Sweeny 1997 p. 15 "Thin Partitions" izeneko "Mathews" en berrikuspen batek, 1901eko martxoaren 30ean, zera zioen:

1933an, A. E. Housman Browning eta Mathew-ren interpretazioaren alde jarri zen, eta Smart-en eromena bere poesia-jenioarekin lotu zituen The Name and Nature of Poetry hitzaldian: "Egia esan, nor dira garai hartako poeta ingelesak, gaur egungo dialektotik ateratzen den benetako azentu poetikoa entzun eta ezagutu dezaketenak? Lau hauek: Collins, Christopher Smart, Cowper eta Blake. Eta zer beste ezaugarri zuten lau horiek amankomunean? Erotuta zeuden."Youngquist 1989 qtd. p. 47 1994an, Branimir Rieger ez zetorren bat Housmanen ikuspuntuarekin, "Smart besteengandik urrunduz Collins and Cowper pinua gizabanako isolatu gisa" argudiatzen zuenean, "azkenean gizatiarra ez den bizitasun baten jakitun, jainkotiarra baizik. Smart-ek banakotasunetik haratago jotzen du bizitasun hori besarkatzeko, baina giza harreman ororen kontura."Rieger 1994 p. 120

Hala ere, asko ez daude ados Smart erotuta zegoelako; Edward Ainsworthek eta Charles Noyesek, Smart-en ereserkia Hymn to the Supreme Being-i buruz hitz egitean, esan zuten: "Ereserki hori osatu zuen adimena ez zegoen ernegatuta. Hala ere, poeman ikusten da Jubilate Agno sortu behar zuen izpiritu erlijioso erigarria, eta, ordena berrezarrita, A Song to David.Ainsworth and Noyes 1943 p. 87 Gainera, Smart's-ek

Hala eta guztiz ere, Ainsworth eta Noyes ez zeuden erabat eszeptiko Smart diagnostikoarekin, jarraitu zutenean: "Baina otoitz egiteko gogoak jo zuenean, Smart-ek bertan behera utzi zuen munduak arrazionaltasuna deitu ziona."

1960an, Russell Brain neurologoak Smartek ziklotimia edo depresio maniakoa zuela diagnostikatu zuen.Brain 1960 pp. 113–122 Brainek Smartek berak bere sentimenduari buruz egindako baieztapenetan oinarritu zuen diagnostikoa, eta ondorioztatu zuen Smarten kasuan gaixotasun mentala ez zela bere mozkorraldiaren ondorioa, baizik eta edan egiten zuela, buruko ezegonkorra zelako.". Arthur Sherbok, 1967an, zera argudiatu zuen: "Adimenaren eromenaren izaera ezinezkoa da denbora tarte horretan diagnostikatzea", eta gero hau argudiatu zuen:

Smart-en egoeraren osagai erlijiosoa XX. mendeko kritikariek hartu zuten azalpen gisa zergatik XVIII. mendeak Smart erotuta ikusi zuen.Mounsey 2001 p. 210 Laurence Binyonek, 1934an, uste zuen erlijioak garrantzi handia zuela gizarteak Smart ikusteko moduan: "Smart-en eromenak Pray without ceasing interpretazio literalaren itxura hartu du. Bisitariak aztoratzen zituen erreguetan lagun ziezaioten tematuz... Ideia finko batekiko obsesioa eromenaren forma arrunta da. Baina obsesio horiek gartzelaratze mentala dira; Kantua, berriz, askapen handi baten adierazpena da, zalantzarik gabe." Binyonen ideia Sophia Blaydesek jaso zuen 1966an, eta adierazi zuen gizarteak aurreiritziak zituela gogo bizia bizi zutenen aurka, Jainkoarekiko lotura espiritual sendoa.Binyon 1934 p. 8 Aurreiritzi erlijiosoaren kontra argudiatu zuen:

XVIII. mendean, Blaydesek jarraitu zuen bezala, hitza jainkoak edukitzetik gezurrezko inspiraziora aldatu zen. Aldaketa horren ondorioz, britainiar gizarteak gogo bizia etsaitzat hartu zuen, bai arrazoimenaren aldetik, bai gizarte-ordenaren aldetik.Blaydes pp. 51–53 Hala, "Smart, hack-idazlea, ez zuen entzule etsai batek hartuko, baina Smart, suharra, berehala kondenatuko zuten. Emaitza nabaria izango zen: bere iraganeko lana, aurretik laudatua, ez zen aintzat hartuko, eta bere etorkizuneko lanak berehalako gaitzespena jasoko zuen."Blaydes p. 55 Smart benetan erotuta zegoen ala ez erabakitzean, Blaydesek ondorioztatu zuen: "Smart-en garaian, edozein suhartasun zantzu izango zatekeen eromenaren epaiketa egiteko arrazoia... Bi kontu gorde dira guretzat: Smart eta bere eromenaren izaera. Bakoitzak zalantzan jartzen du poeta erotuta ote zegoen eta edozein garaitan ere halakotzat har ote zitekeen.".Blaydes p. 58

Frances Andersonek, 1974an, erokeria eta obsesio gisa ezaugarritu zuen Smart-en "gaixotasuna", baina uste zuen "Smart-en eromena St Paulek tesaloniarrei hitzez hitz emandako agindua betetzeko egindako ahaleginetan zetzala: "Otoitz egun etengabe".Anderson 1974 p. 37 Bere gaixotasun-pasarteetan, Andersonek jarraitu zuen bezala, Smart "seguruenik eldarnio-aldi batzuk jasan zituen", baina gainera "zertan ari zen bazekiela zirudien".Anderson 1974 p. 38 Smart-en ekintzak XVIII. mendeko metodisten antzekoak ziren, "otoitz publikoarekiko menpekotasuna zutenak, izpiritu altuak zirela uste zen arren. Erlijiozko emoziozaletasun horiek, sarritan, eroetxe partikularretara ez ezik, Bedlamera ere mugatzen ziren ". Geroago, 1998an, Charles Rosenek honako hau adierazi zuen: "Ilustrazioak erlijiozko entusiasmoa gaitzetsi zuen, hezigabe eta garbitu gabekoentzat egokia zen bezala", eta "ulertzekoa da 1760 eta 1840 arteko poesia erlijioso original eta bizi bakarra beren garaikideek (Smart, Blake eta Hölderlin) benetan erotzat jotako poetek idatzi izana.Rosen 1998 p. 122

XX. mendearen amaierako kontuak Smart giltzapetzearen ondorioetan zentratu ziren. Clement Hawesek, XVIII. mendeko Michel Foucaulten interpretazioari jarraituz, "eromenaren 'animalitate' bat zegoela, Smart animaliekin emozionalki lotuta zegoela uste zuen, bere hurkoaren" estigmatizazio medikoagatik ".Hawes 1996 p. 161 Chris Mounseyk, Hawesen interpretazioarekin ados, uste zuen Smart tratatzea "prozesu aberasgarria" zela, eta erakutsi zion mihiari eusten eta denbora ahalik eta lasaien ematen.".Mounsey 2001 p. 208 Bestializazioaren aurka, Allan Ingramek argudiatu zuen Jubilate Agno "ortodoxia poetiko garaikideak suntsituko zituen fenomeno poetikoa" zela, argitaratu izan balitz. Zoroak giza formaren desitxuratze latza zuen, giza izaten jarraitu nahi zuena, baina hizkera eroa are kezkagarriagoa izan zitekeen ".Ingram 1998 p. 6

 Oharrak 

 Ainsworth, Edward G. eta Noyes, Charles. Christopher Smart: azterketa biografiko eta kritikoa. Columbia: Missouriko Unibertsitatea, 1943. 164 orrialde  
 Anderson, Frances E. Christopher Smart. New York: Twayne Publishers, Inc., 1974. 139 orrialde  
 Battie, William. Eromenari buruzko tratatua. Londres, 1758.  OCLC 181708957
 Binyon, Laurence. "Christopher Smarten kasua". The English Association No. 90 (1934ko abendua).  OCLC 1903700
 Boswell, James. Samuel Johnsonen bizitza. Arg. Christopher Hibbert. New York: Penguin Classics, 1986.   
 Brain, Russell, Jenioari buruzko gogoeta batzuk eta beste saiakuntza batzuk. Londres: Pitman, 1960.  OCLC 217570
 Browning, Robert. Saioak pertsona batzuekin. Londres: Smith, Elder, & Co., 1887. 268 orrialde  
 Curry, Neil. Christopher Smart. Devon: Northcote House Publishers, 2005. 128 orrialde  
 Foucault, Michel. Eromena eta zibilizazioa: eromenaren historia trans arrazoiaren garaian. Richard Howard, Londres: Routledge, 1989.  ISBN 0-679-72110-X
 Gonbidatua, Harriet. Soinu-hitzen forma bat: Christopher Smarten poesia erlijiosoa. Oxford: Oxford University Press, 1989. 312 orrialde  
 Hawes, Clement. Mania eta estilo literarioa: Ranterren grinaren erretorika Christopher Smart-i. Cambridge: Cambridge University Press, 1996. xii, 241 orrialde.  
 Hunter, Christopher. Christopher Smart zenaren poemak. Irakurketa, 1791.  OCLC 78233305
 Ingram, Allan. XVIII. mendeko eromenaren ereduak. Senatua: Liverpool University Press, 1998.  ISBN 0-85323-982-7
 Jacobs, Alan. "Christopherren kasua diagnostikatzen: Smart irakurleak eta Pentekostesen agintaritza". Berpizkundea: balioei buruzko saiakuntzak literaturan 50, 3–4 (1998ko udaberri-uda): 183–204.
 Keymer, Thomas. "Johnson, Madness, and Smart", Christopher Smart eta Ilustrazioan. Arg. Clemente Hawes. New York: St. Martin's Press, 1999.  ISBN 0-312-21369-7
 Mathews. "Partizio meheak" Akademian. LX bolumena. Londres: Oxford University Press, 1901.
 Mounsey, Chris. Christopher Smart: Jainkoaren pailazoa. Lewisburg: Bucknell University Press, 2001. 342 orrialde  
 Piozzi, Hester. "Piozziana". Gizonezkoen aldizkaria CLXXXVI (1849ko uztaila).
 Rieger, Branimir. Dionisio Literaturan. Bowling Green: Bowling Green State University Popular Press, 1994.  ISBN 0-87972-649-0
 Rosen, Charles. Poeta erromantikoak, kritikoak eta beste heldu batzuk. Cambridge: Harvard University Press, 1998.  ISBN 0-674-77951-7
 Sherbo, Arthur. Christopher Smart: unibertsitateko akademikoa. Michigan State University Press, 1967. 303 orrialde  
 Smart, Christopher. Christopher Smart, I: Jubilate Agno artistaren poesia-lanak. Arg. Karina Williamson. Oxford: Clarendon, 1980. 143 orrialde  
 Smart, Christopher. Christopher Smart II: poesia erlijiosoa 1763–1771. Arg. Marcus Walsh eta Karina Williamson. Oxford: Clarendon, 1983. 472 orrialde  
 Smith, Ken eta Sweeny, Matthew (editoreak). Bedlametik haratago: Angustia mentalak idatzitako poemak. Londres: Anvil prentsaren poesia, 1997. 160 orrialde  
 Szasz, Thomas. Eromenaren fabrikazioa. Londres: Paladín, 1972.  OCLC 57487
 Toynebee, P. eta Whibley, L. (editoreak) Thomas Grayren korrespondentzia, Ed. P. Toynbee eta L. Whibley Oxford: Oxford University Press, 1935.  OCLC 310472708
 Gaztea, Paul. Eromena & Blakeren mitoa. University Park: Penn State University Press, 1989.  ISBN 0-271-00669-2

 Kanpo estekak 

 St Lukeren kanpoaldea inprimatzea, 1831
 Barnealdearen inprimaketa, 1809
 Abestia Davidi
 Jubilate Agno HTML edizioa, Ray Davisen eskutik.