Hidroeléctrica Ibérica

Hidroeléctrica Ibérica energia elektrikoa sortzen eta banatzen zuen euskal enpresa izan zen. Bilbon sortu zuen Juan Urrutia Zulueta ingeniariak 1901eko uztailaren 19an, Banco de Vizcayak jarritako kapitalarekin.https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/artikuluak/artikulua.php?id=eu&ar=72403 Hasiera batean, konpainia horrek hainbat jauziren aprobetxamendu hidroelektrikoa egin zuen, batez ere Ebro ibaiaren arroan. 1944an, Hidroeléctrica Ibericak bat egin zuen Saltos del Duerorekin; azken hau Duero ibaiaren aprobetxamendu hidroelektrikoa ustiatzeko, Portugaleko mugan, 1918an sortua zen. Enpresen bat-egitea 1944ko irailaren 30ean egin zen, horrela Iberduero sortuz.García Adán, 6.or.

 Historia 
XIX. mendearen amaieran, Iberiar penintsulan energia hidroelektrikoa sortzea elektrizitatearen ekoizpenaren oinarria zen, eta, horrela, hainbat enpresa sortu ziren sorkuntza merkaturatzeko, ibaien ibilgua aprobetxatzen zuten presetan instalatutako zentralen bidez. Horrela, 1901. urtearen hasieran, Eduardo Aznar y Tutor (Berrizko markesa eta Eduardo de Aznar y de la Sotaren semea) eta José Orueta y Nenín (Sociedad Española de Construcciones Metálicas sozietatearen diputatu eta zuzendaria) enpresariek, Ebro Garaiko Quintana, Besantes eta Camajóngo jauzien ustiapena zeukatenek, Juan de Urrutia y Zulueta meatze-ingeniariarekin harremanetan jarri ziren euren ekoizpen elektrikoa kudeatuko zuen sozietate bat eratzeko.Sánchez Molina, 15.or.

Oruetak Alfontso XIII.a erregearekin zituen harreman bikainek 1901eko uztailaren 19an eratu zen Sociedad Hidroeléctrica Ibérica izeneko enpresa eratzea erraztu zuten.García Adán, 3.or. Hasierako emakidei berehala gehitu zitzaizkien beste batzuk Leitzaran, Urdon, Mijares, Júcar eta Segre ibaietan, eta ondoren Tajon, Madril ere hornitzeko.Sánchez Molina, 16.or. Urrutiaren helburua Espainian ahalik eta ur-jauzi gehien eraikitzea izan zen, ahalik eta biztanle gehienei energia eskaintzeko, banaketa-sare handi bat instalatu beharrik gabe. 

Fundazioaren kapital soziala 20 milioi pezetakoa izan zen, Banco de Vizcayaren laguntza finantzario garrantzitsuarekin. 1904an jarri zen martxan bere lehen instalazio handia, Quintanaren jauzia Cillaperlatan, Ebro ibaian, zeinaren ekoizpena Bizkaira eramaten zen.

1907an, Lucas de Urquijo Urrutia bankariarekin batera, Juan de Urrutiak Hidroeléctrica Española sozietatea sortu zuen, 12 milioi pezetako hasierako kapitalarekin, eta Hidroeléctrica Ibericak % 44ko partaidetza izan zuen. Hidroeléctrica Ibericak 18 kontseilarietatik 6 izendatu zituen, eta, beraz, filialtzat hartu zen. Urtebete geroago, hainbat konpainia banatzaile bateratu zituen Unión Eléctrica Vizcaína sortzeko, eta, horrela, Bizkaiko merkatuaren zatirik handiena menderatzea lortu zuen. Gainera, bere lehen instalazio termoelektriko handia jarri zuen martxan, Barakaldoko Burtzeñako zentral termikoa, alegia.

1923an, Lafortunadako zentrala jarri zen martxan, Aragoiko Pirinioetan, Bilbori 132 kV-ko lineen bidez energia ematen ziona. 1925ean, sozietateak Hidroeléctrica Españolan zituen akzioei uko egin zien, eta kapitalaren % 55 izatera iritsi zen.García Adán, 4.or.

1927an Saltos del Duero jaio zen, Espainiak eta Portugalek Duero ibaiaren eta haren ibaiadarren aprobetxamendu hidroelektrikorako nazioarteko hitzarmen baten ondorioz.Sánchez Molina, 18.or. Sozietate berri horrek, Esla ibaiaren uretan Ricobayoko urtegia aktibo nagusi zela, Iberiarentzat lehia garrantzitsua izan zen, ekoizle nagusi bihurtu baitzen. 1936an Espainiako Gerra Zibila pizteak sektorearen garapenean geldialdi larria eragin zuen, eta instalazio asko suntsitu zituen.

Gerraren ondoren, eta frankismoaren autarkia iritsi zenean, sektorea birmoldatu egin zen, eta erregimenak Hidroeléctrica Ibérica eta Saltos del Duero enpresen bat-egiteari ekin zion. Horren ondorioz, Iberduero sortu zen 1944ko irailaren 30ean.Sánchez Molina, 22.or. Hidroeléctrica Ibericak 250 milioi pezeta eman zizkion enpresa berriari akzioetan, 62 milioi obligazioetan eta 188 GWh-ko ekoizpenean.

 Presidenteak 
 Eduardo Aznar Tutor (1901)
 Benito Alzola (1905)
 Fernando Maria Ybarra eta de la Revilla (1908)

 Bibliografia 
 García Adán, Juan Carlos; Diego Martín, Yolanda: El archivo histórico de Iberdrola y la industria eléctrica en España: Fondos para la investigación histórica. Congreso de Historia Económica. Santiago de Compostela, septiembre de 2005
 Sánchez Molina, Adrián: España sin luz ¿un delito de Estado?. Adrián Sánchez Molina, 2014. ISBN 8490764824

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Iberduero
 Iberdrola

 Kanpo estekak 
 :Anes, Gonzalo: Un siglo de luz. Historia empresarial de Iberdrola. Iberdrola, 2002. 

Kategoria:Euskal Herriko energia enpresak
Kategoria:1901ean sortutako enpresak
Kategoria:Bilboko ekonomia
Kategoria:Desagertu edo beste enpresa batekin baturiko Euskal Enpresak
Kategoria:Bilboko historia