Maria Amelia Braganzakoa

María Amelia de Braganza, ezaguna Flor printzesa ezizenez (Paris, Frantzia, 1831ko abenduaren 1a - Funchal, Madeira uhartea, Portugal, 1853ko otsailaren 4a) Brasilgo printzesa izan zen. Petri IV.a Portugalgo eta I.a Brasilgoak eta Amelia Beauharnaiskoak osatutako bikotearen alaba bakarra izan zen.Almeida, p. 51Sousa, p. 185 Parisen jaio zen, aitak Brasilgo tronutik abdikatu zuelako. Hilabete eskas zuenean, Petri Portugalera joan zen bere alaba nagusiena, Maria, tronuan berrezartzera, Mikelek, Petriren anaia txikiak, kendu zion eta.

Mikel garaitu eta hilabete gutxira, Pedro tuberkulosiaz hil zen. Hiru urte baino gutxiagoko aita umezurtza zela, María Amelia amarekin Portugalen finkatu zen. Brasilgo gobernuak urte askoan uko egin zion Brasilgo Etxe Inperialeko kide izateari, atzerrian jaio zela eta. Garai hartan, Brasil erregeorde batek gobernatzen zuen, haren anaia Pedro artean adin txikikoa baitzen, eta ezin zen ezer egin printzesaren alde. Beraz, Pedrok adin-nagusitasuna lortu zuenean lortu zuen aintzatespena, 1841ean.

1852aren hasieran, 19 urte zituela, Maria Ameliaren eta Austriako Maximiliano (gero Mexikoko enperadore ere izan zena) artxidukearen arteko ezkontza hitzartu zen, baina ez zen bete, printzesa tuberkulosiaz hil baitzen 1853an.

 Biografia 

 Jaiotza 
Parisen jaio zen Maria Amelia. Bere izen osoa Maria Amélia Augusta Eugénia Josefina Luísa Teodolinda Heloísa Francisca Xavier de Paula Micaela Gabriela Rafaela Gonzaga zen. Bragantzako dukearen eta haren bigarren emaztearen (Amelia de Beauharnais edo Amalia de Leuchtenberg) alaba bakarra zen.Almeida, p. 51Sousa, p. 185 Aita Brasilgo enperadorea izan zen, Petri I.a izenarekin eta Portugalgo erregea, Petri IV.a. Portugalgo erregetzatik abdikatu egin zuen, Maria II.a alaba zaharrenari emanda. Hala ere, bi urte geroago, osabak, Petriren anaia txikiak, tronua kendu zion eta Mikel I.a izena hartu zuen. Alabaren koroa berreskuratzeko irrikitan zegoenez, Brasilgo tronura abdikatu zuen 1831ko apirilean, Petri II.a  seme txikiaren alde, eta Europara abiatu zen Maria emaztearekin, Ameliaren haurdunaldian baitzegoen.Barman, pp. 17-18Almeida, pp. 38-41

Aitaren aldetik, María Amelia Bragantzako dinastiaren adar brasildarreko kidea zen, Joanes VI.a Portugalgo  eta Karlota Joakina Borboikoaren biloba baitzen. Amaren aldetik, Eugène de Beauharnais printzearen biloba zen, Napoleonen eta Augusta Bavariako printzesaren seme adoptatua, Maximiliano I.a Josef Bavariako erregearen alaba zaharrena.Almeida, p. 51

Maria Ameliak Brasilgo printzesa gisa zituen eskubideak onartzeko, Petrik hainbat pertsona gonbidatu zituen bere jaiotzaren lekuko izan zitezen, besteak beste, Brasilgo enbaxadorea Frantzian.Sousa, p. 185 Jaio berriak Frantziako Luis Filipe I.a Frantziako erregea eta emaztea, Maria Amalia Napolikoa eta Siziliakoa, izan zituen aitabitxi.Almeida, p. 42 Petri poz-pozik zegoen bere alaba jaio berriarekin, eta gutun bat bidali zien abenduaren 4an Brasilen geratu ziren beste seme-alabei, gero Petri II.a izan zenari ere bai, mezu honekin:

Probidentzia jainkotiarrak aitaren bihotzak S.M.I.rekiko bereizketarengatik sentitzen duen tristura gutxitu nahi izan du,  niri beste alaba bat eman eta LGSri. ahizpa eta menpekoa.
 Brasilgo printzesa 
Maria Ameliak 20 egun besterik ez zituenean, aita Azoreetara abiatu zen Portugal inbaditzeko asmoz indar espedizionario bat antolatzeko. Hurrengo bi urteetan, Parisen bizi izan zen Maria II.a erreginarekin eta Goias-eko dukesarekin (Pedro I.aren ezkontzaz kanpoko alaba Santosko markesarekin). Bragantzako dukeak Lisboan irabazi zuela jakin zuenean, Amelia alabarekin irten zen, eta alabak senarraren alaba bastardoa Portugalera jo zuen. 1833ko irailaren 22an iritsi ziren Lisboara. Charles Napierrek, Pedroren alde borrokatu zen ontzi-ofizial britainiarrak, topaketa zirraragarriari buruz idatzi zuen:Inoiz ez nuen nuen hain pozik ikusi. Santa Maria de Belém–Belém baino apur bat gorago ontziratu zen, eta [Amelia] enperatrizeak eskaileran hartu zuen; hark besarkatu eta maitasun handienarekin musu eman zion: [Maria II] erregina oso hunkituta zegoen eta ezin izan zituen malkoak mantendu. Amelia printzesak, alabarik txikienak, erakarri egin zuen bere arretaren zati handi bat: asko izutu zen [bere aitaren] bizar lodiarekin, eta ez zion gehiegi egokitu bere laztaneiMikel garaituta eta erbestean, María Amelia eta bere familia Portugalen finkatu ziren. Hasieran Do Ramalhão jauregian egon ziren eta, geroago, Queluz jauregian, Lisboatik gertu. Petrik oso harreman estua zuen alabarekin, eta elkar maite zuten. Hala ere, gatazkak aitaren osasuna murriztu zuen, eta tuberkulosia eragin zion. Maria Amelia, arteanhiru urte bete ez zituena, 1834ko irailaren 24an eraman zuten aitaren heriotzaren gunera. Oso ahul, hark eskuak altxatu zituen bedeinkatzeko, eta hauxe esan zuen:ezkerrera|thumb|Maria Amelia haurtzaroan, Leuchtenbergeko Amelia amaren ondoan.|255x255pxHitz egin iezaiozue nitaz beti hainbeste maite zuen aitaren neskatoari... ez dadila nitaz ahaztu ... beti amaren esana egin dezala... horiexek dira nire azken nahiak.Arratsalde horretan hil zen Petri.Sousa, p. 309

Alargunduta, Amelia ez zen berriro ezkondu. Alvor-Pombal jauregira joan zen eta alabaren hezkuntza gainbegiratzen jardun zuen. Nahiz eta lurralde portugaldarrean behin betiko kokatu, ama-alabak ez ziren Portugalgo errege-familiaren parte. Bietako bat ere ez zen Brasilera itzuli. Arrakastarik gabe, Ameliak gobernuari eskatu zion bera eta haren alaba Brasilgo familia inperialeko kidetzat har zitezela, urteko errenta jasotzeko eskubidearekin. Petri II.a oraindik adingabea zen, eta Brasil erregeorde batek gobernatzen zuen. Erregeorde hori beldur zen estatuaren arazoetan enperatrizak izan zezakeen eraginaz, baita botere zentrala murriztuko zuen fakzio politiko bati atxikitzeko aukera ere. Horregatik, gobernu inperialak urtetan uko egin zion Maria Amelia Brasilgo printzesa aitortzeari -Atzerrian jaioa zela alegatuz-, eta debekatu egin zien berari eta amari Brasilen oinak jartzea.Lyra, pp. 42-43 Hori 1840an Petri II.aren adin nagusitasuna heltzean aldatu zen; izan ere, Pedro II.ak ama eta ahizpa familia inperialeko kide gisa onartzea defendatu zuen. Aureliano de Sousa e Oliveira Coutinho, Sepetibako bizkondea eta garaiko Kanpo Arazoetako ministroa, senatuari aitorpena eskatu zion, eta 1841eko uztailaren 5ean onartua izan zen.Lyra, p. 279

 Ezkontza 
Montgomery Hyde historialariaren hitzetan, Maria Amelia ilehoriaHyde, p. 36Schmidt, p. 124 «edertasun eta adimen ikaragarriko neska» bihurtu zen.Haslip, p. 129 Oso erlijiosoa,Almeida, p. 58 adimentsua,Schmidt, p. 133 amarrutsua eta ironikoa zela ere esan izan da. Printzesak heziketa fina jaso zuen eta oso trebea zen marrazkiarekin, pinturarekin eta pianoarekin.Almeida, p. 67 Poesia gurtzeaz gain, María Ameliak portugesa, frantsesa, alemana eta ingelesa hitz egiten zuen.Almeida, p. 64 Dialektikarako ere talentu aparta zuen.Almeida, p. 65

Aita zen ikasketak egiteko motibazio nagusietako bat. Bragantzako dukea oso garrantzitsua izan zen bere bizitzan, eta maiz gogoratzen zuen printzesa gazteak, bere solaskideei galdetzen baitzien: "Aita, zerutik ikusita, pozik egongo da bere alabarekin?". Maria Amelia ez zen inoiz gai izan aitaren heriotzari aurre egiteko, eta horrek eragin handia zuen.Almeida, p. 65 1851ko abuztuaren 27ko gutun batean, berak eskuz idatzitakoa, printzesak bere sentimenduez hitz egin zuen: [Queluz jauregian] egon nintzen... aita hil ondoren, inoiz ez nuen jauregia ikusi. Ezin nuen ezer gogoratu, ezer ez, aita hil zen gela izan ezik. Hortxe gogoratu nintzen guztiaz. Objektu guztiak gordeta zeuden nire oroimenean, eta nik hiru urte besterik ez nituen. Zirrara handia sentitu nuen. Ohea, ohe bera zen, leku berean zegoen, gortina berberekin, ohe bera, burko bera... dena oso ondo kontserbatuta zegoen... Ai!.  

Lorategia polita da. Nire aita hil zen urte berean, haren aginduz, landatu zen laranjaondo bat erakutsi zidaten eta hark landatutako platanondo bat... tristura handi batek inguratu ninduen, aita baino urte gehigo  eta, seguruenik, gu guztiok baino gehiago biziko ziren zuhaitzak ikustean. Giza hauskortasunaren irudia da. Gizakia  izaki guztien artean ahulena da, hil egiten da; hark erabiltzeko sortutako objektu guztiek mendeak irauten dituzten bitartean .. Nire hausnarketa malenkoniatsuangaltzen ari naizela uste dut... 1852aren hasieran, Austriako Maximiliano I.a Habsburgoko artxidukea itsas armadan lanean ari zela, Amelia eta Maria Amelia bisitatu zituen eskala batean Portugalen.Almeida, p. 111 Printzesak aurretik ezagutzen zuen Maximiiano, Munichen 1838an egin zen familia-bilera batean egon baitziren. Sofia de Baviera, Maximilianoren ama, Augusta de Bavariaren ahizpa erdia zen, Maria Ameliaren amona, eta, gainera, Wittelsbach familiakoak ziren.Almeida, p. 57 Artxidukea ere Maria Ameliaren neba erdiaren lehengusua zen, bere aita, Frantzisko Karlos Austriako artxidukea, Maria Leopoldina Austriako enperatrizaren neba txikiena zen.Almeida, p. 124 Maitemindu baziren ere, ezkongai-harremana ez zen inoiz ofizialdu, Maria Ameliaren heriotza goiztiarra zela eta.

 Garaiz aurreko heriotza 
ezkerrera|thumb|Maria Amelia printzesa bere ohantzean.|233x233px
1852ko otsailean, Maria Ameliak eskarlatina izan  zuen.Almeida, p. 71 Hilabeteak igaro ahala ez zuen gainditzerik lortzen, eta eztul handia zuen, tuberkulosiaren sintoma argia.Almeida, p. 72Schmidt, p. 134 Abuztuaren 26an, printzesak Alvor-Pombal jauregia utzi zuen, bertan bizi baitzen, eta Madeira uhartera joan zen, uharteko klimak gaixotasun horiek sendatzearen fama baitzuen, Maria Ameliak berak esan zuen bezala: «Sukarrak desagertu egiten dira, magia balitz bezala».Almeida, p. 167Schmidt, p. 130Almeida, p. 73

María Amelia, amarekin batera, Funchalen lehorreratu zen, Madeirako hiriburuan, abuztuaren 31n.Almeida, p. 75 Hiri osoak pozez hartu zuen eta jendetzak lagundu zion bere etxe berrirako bidean.Almeida, p. 76 Berak uhartea gurtzen zuen eta amari esan zion: «Egunen batean mendian ibilaldi luzeak egin eta bidezidor berriak aurkituko ditugu, Steinen geundenean egiten genuen bezala».Almeida, p. 77 Hala ere, haren osasunak okerrera egin zuen, eta azaroaren amaieran itxaropen guztia galdu zen.Almeida, 78 1853an, printzesa ohean sartuta zegoen, eta bazekien laster hilko zela: «Nire indarrak gutxitu egiten dira egunetik egunera, senti dezaket, amaieraren hasierara iristen ari naiz».Almeida, p. 82 Gauerdia baino lehentxeago, otsailaren 4ko goizaldean, apaiz batek gaixoen oliadura eman zion. Maria Amelia ama kontsolatzen saiatu zen: «Ez egin negar, utzi Jainkoaren borondatea gauzatzen, etor dadila nire laguntzan nire azken orduan; ama gaixoa Kontsola dezan».Almeida, p. 83 Handik gutxira hil zen, goizeko 4:00ak inguruan.Almeida, p. 85

Printzesaren gorpua kaperan egon zen hil zen etxearen ondoan, 1853ko maiatzaren 7an kontinentera itzuli zen arte.Almeida, p. 86 Maiatzaren 12an, hilkutxa Lisboan lehorreratu zen eta, ondoren, hileta handia egin zen.Almeida, p. 88 Haren gorpua aitaren ondoan lurperatu zen, Bragantzatarren panteoian, Forako San Vicente elizan.Almeida, p. 89Schmidt, p. 139 Ia 130 urte geroago, 1982an, Maria Ameliaren gorpua Brasilera eraman zuten eta Rio de Janeiroko San Antonio komentuko kriptan lurperatu zuten, Brasilgo familia inperialeko beste kide batzuekin batera.

 Legatua 
ezkerrera|thumb|Dona Maria Amélia printzesa ospitale nagusia, Funchalen.|222x222px
Maria Ameliaren heriotzak eragin handia izan zuen hura maite zuten guztiengan. Pedro II.a Brasilgo enperadoreak ez zuen sekula arreba txikia ezagutu, baina euren artean lotura estua zegoen elkarri bidalitako gutunei esker. Hark bere egunkarian hauxe idatzi zuen, hil eta 7 urtera: «Meza entzun nuen Amelia arrebaren ohorez, oso hurbil sentitzen bainuen, eta hain triste sentitzen naiz ezagutu ez nuelako!».Almeida, p. 157 Amelia de Beauharnais alabaren hilobia ikustera joan zen urtero otsailaren 4an, 1873an hil zen arte.Almeida, p. 90 Amak finantzatu zuen, halaber, Funchalen "Princesa D. Maria Amélia" izeneko ospitalaren eraikuntza, alabaren omenez. Ospitale hori oraindik badago.Almeida, pp. 99-100 Amak Bavarian utzi zituen bere ondasunak Maximiliano artxidukearentzat, «Jainkoak Maria Amelia alaba maitea gorde izan balu, suhi suertatu izango zenarentzat].Almeida, p. 152

Denbora luzez, Maximiliano artxidukea traumatizatuta egon zen emaztegaiaren oroitzapenengatik.Haslip, pp. 54-55, 128-129 Karlota Belgikakoarekin ezkondu ondoren, 1859an Maria Ameliarekin zerikusia zuten lekuetara joan zen.Calmon, p. 624Almeida, p. 122 Madeira uhartera iristean, hauxe idatzi zuen: Tristeziaz ikusten ditut berriro Machico bailara eta Santa Cruz (Madeira)–Santa Cruz maitagarria, non, zazpi urte lehenago, hain une gozoak bizi izan genituen. Zazpi urte zoriontasunez eta tristeziaz beteak, proba emankorrak eta etsipen mingotsak. Nire hitzari leial, ozeanoetako olatuen gainean Europak nire arimari atsekabeturik eman ezin dion lasaitasun bat bilatuko dut berriro. Bi garaiak alderatzen ditudanean, malenkonia sakon batek betetzen nau. Duela zazpi urte piztu nintzen, etorkizunari alaitasunez aurre eginez; gaur, nekatuta sentitzen naiz; nire sorbalden gainean pisatzen du, iragan mikatzaren oroitzapena. Hemen, tuberkulosiaz, 1853ko otsailaren 4an hil zen, Brasilgo enperatrizaren alaba bakarra, oso talentu handiko izaki bat. Mundu burutugabe hau utzi zuen, Zerura, bere jaioterrira, itzultzen den aingeru bat bezala.                          Maximiliano Funchalen, Maria Amelia izeneko ospitalea bisitatu zuen. Maximilianok, hil arte, ospitaleko bi erizaintza finantzatu zituen. María Ameliaren omenez, Andre Maria Doloreetakoren estatua bat ere eman zion ospitaleari.Almeida, p. 122 Gero, hil zen etxera joan zen. Une horri buruz zera idatzi zuen: «...denbora luze batez isilik egon nintzen tristezia eta nostalgia pentsamenduen erdian, zuhaitz zoragarri baten itzalpean; zuhaitz horrek estaltzen eta babesten du izateari utzi zion aingeruaren etxea, zeinengatik negar egiten dudan ». Bere memorietan, Maximilianok Madeira uhartea ere aipatu zuen, han «nire zorion bakarra eta lasaia bermatzera bideratutako bizitza itzali baitzen».Almeida, p. 123

Maximiliano Madeiratik abiatu zen Brasilera, eta 1859ko urtarrilaren 11n iritsi zen. Hiru probintzia brasildar bisitatu zituen bidaian eta liluratuta geratu zen, Brasil baitzen Hego Amerikako monarkia bakarra. Urte batzuk geroago, 1864ko apirilaren 10ean, Bigarren Inperio Mexikar sortu berriaren enperadore izateko proposamena onartu zuen.Almeida, p. 145 Bere emaztegaiaren nebaren gobernupean Brasil bisitatzen ari zela ikusi zuen egonkortasunak eta oparotasunak bultzatuta, Maximilianok uste zuen emaitza bera lor zezakeela Mexikon.Calmon, p. 631 Baina, 1867ko ekainaren 19an, Mexikoko errepublikanoek harrapatu ondoren, Maximiliano exekutatu egin zuten. Fusilamendu-pelotoiaren aurrean gauza guztiak kendu zizkiotenean, Maximilianok lepoan zintzilik zeraman Ama Birjinaren domina txikia Ameliari (Maria Ameliaren amari) bidaltzeko eskatu zuen.Longo, p. 139 Haren Maria Ameliari egindako azken omenaldia izan zen. Maria Ameliaren bizitzak eragin txikia izan zuen Brasilen edo Portugalen, baina haren heriotzak eragin nabarmena izan zuen, zeharka bada ere, Mexikoren historian.Calmon, p. 755

 Ohorezko goraipamenak 

 link=Archivo:Order of Queen Maria Luisa (Spain) - ribbon bar.svg|50x50px Maria Luisa Erreginaren Dama NobleenOrdenaren Dama.
 1839: Santa Isabel Ordenaren dama.link=Archivo:Order.of.Elizabeth-Bavaria.gif|50x50px (Bavariako erresuma)
 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Almeida, Sylvia Lacerda Martins de (1973). Uma filha de D. Pedro I: Dona Maria Amélia (portugesez). São Paulo: Companhia Editora Nacional. OCLC 633948363. 
 Barman, Roderick J. (1999). Citizen Emperor: Pedro II and the Making of Brazil, 1825–1891 (ingelesez). Stanford, California: Stanford University Press. ISBN 0-8047-3510-7. 
 Governo Imperial (1864). Colecção das leis do Império do Brasil de 1841 (portugesez) IV. Rio de Janeiro: Typographia Nacional. OCLC 647947644. 
 Calmon, Pedro (1975). História de D. Pedro II (portugesez) 5. Río de Janeiro: José Olympio. OCLC 3577729. 

 Haslip, Joan (1971). The Crown of Mexico: Maximilian and His Empress Carlota (ingelesez). New York, New York: Holt, Rinehart and Winston. ISBN 0-03-086572-7. 
 Hyde, H. Montgomery (1946). Mexican Empire: the history of Maximilian ad Carlota of Mexico (ingelesez). Londres: Macmillan & Co. 
 Laemmert, Eduardo (1849). Almanak Administrativo, Mercantil e Industrial (Almanaque Laemmert) (portugese). Rio de Janeiro: Eduardo e Henrique Laemmert & C. 
 Laemmert, Eduardo (1853). Almanak Administrativo, Mercantil e Industrial (Almanaque Laemmert) (portugese). Río de Janeiro: Eduardo e Henrique Laemmert & C. 
 Longo, James McMurtry (2008). Isabel Orleans-Bragança: The Brazilian Princess Who Freed the Slaves (ingelesez). Jefferson, North Carolina: McFarland & Company, Inc. ISBN 978-0-7864-3201-1. 
 Lyra, Heitor (1977) [1938]. História de Dom Pedro II (1825–1891): Ascensão (1825–1870) (portugese) 1. Belo Horizonte: Itatiaia. OCLC 163324850. 
 Schmidt, Maria Junqueira (1927). Amelia de Leuchtenberg: A segunda imperatriz do Brasil (portugese). São Paulo: Companhia Melhoramento de São Paulo. 
 Sousa, Octávio Tarquínio de (1972) [1954]. A vida de D. Pedro I (portugese) 3. Río de Janeiro: José Olympio. OCLC 634896259. 

 Kanpo estekak 

 Audioa: María Amelia de Braganza, La Princesa Flor, La princesa que amó el emperador Maximiliano de México.  Youtube

Kategoria:Paristarrak
Kategoria:Portugalen hildakoak
Kategoria:Printzesak
Kategoria:XIX. mendeko emakumeak