Gertrude Caton Thompson

Gertrude Caton Thompson (Londres, 1888ko otsailaren 1a - Broadway, Worcestershire, Ingalaterra, 1985eko apirilaren 18a) arkeologo ingeles garrantzitsua izan zen, eta diziplina horretan aritu ziren lehen emakumeetako bat.  Bere ikerketen zehaztasuna eta metodologia aitzindariak izan ziren. Batez ere Egipton, Zimbabue Handian eta Yemenen egin zuen lan. Londresko University College-ko Historiaurreko Elkartea zuzendu zuen lehen emakumea izan zen.

 Biografia 
Gertrude Caton Thompson William Caton Thompson eta Ethel Gertrude Pageren alaba zen. Londresen jaio zen 1888an, eta Paris eta Eastbourneko ikastetxe pribatuetan hezi zuten. 1911n bere amarekin Egiptora egindako bidaia batean sortu zitzaion arkeologiarekiko interesa, Sarah Patersonek Museo Britainiarrean Antzinako Greziari buruz emandako hitzaldietara gehituta. 1912an herentzia bat jaso zuen, eta horri esker bere finantza-independentzia eta ondorengo indusketak ziurtatu zituen. Lehen Mundu Gerran, Britainia Handiko Itsas Armadako Ministerioan lan egin zuen eta 1919an Parisko Bake Konferentzian parte hartu zuen. 1921ean, Caton Thompsonek Londresko University Collegen hasi zituen ikasketak, eta Margaret Murray, Flinders Petrie eta Dorothea Bate izan zituen irakasle. Urte hartako neguan Egipto Garaian indusketak egin zituen. Hurrengo urtean, Cambridgeko Unibertsitateko Newnham Collegen ikasten hasi zen, 1924an Petrie eta Guy Bruntonekin Egiptoko beste indusketa batzuekin bat egin aurretik.

 Egipto 
1920ko hamarkadan, arkeologo gisa lan egin zuen Egipton, Egiptoko Arkeologia Eskola Britainiarrarentzat, eta landa-lana ere egin zuen Maltan. Egipton indusketa askotan parte hartu zuen, besteak beste, Abydosen, Badarin eta Qau el Kebir. Caton Thompsonek interes berezia izan zuen historiaurreko Egipton, eta Paleolitotik Egiptoko aro aurredinastikora bitarteko denbora-tarte osoa ikertu zuen lehen arkeologoetako bat izan zen. Haren aurkikuntza asko Museo britainiarraren bilduman daude orain.

El Badari 1923 – 24 eskualdean lanean ari zela, Hemamiehko historiaurreko aztarnak aztertzeko ekimena hartu zuen. Caton Thompsonen lana bere zorroztasunagatik nabarmendu zen. Sei hazbeteko (15,24 zentimetro) zatiak arretaz zulatzen zituen eta aurkitutako tresna bakoitzaren kokapen zehatza grabatzen zuen. Induskatzeko modu hori ondorengo belaunaldietan egindako lanaren aitzindaria izan zen alderdi askotan, eta, beraz, haren lana lankide garaikideen eta haien ondorengo askoren aurretik dago.

1925ean Caton Thompsonek eta Elinor Wight Gardner geologoak Faiyum iparraldeko lehen prospekzio arkeologikoa egin zuten, non aintziraren antzinako mailak estratifikazio arkeologikoarekin lotzeko lan egin zuten. Faiyumen lanean jarraitu zuten hurrengo bi urteetan Errege Institutu Antropologikorako, non bi kultura neolitiko ezezagun aurkitu zituzten. Kharga Oasiseko historiaurreko eremuetan ere lan egin zuten biek 1930ean. Horrek guztiak Ipar Afrikako paleolitoa modu zabalagoan ikertzera eraman zituen. Caton Thompsonek 1952an argitaratu zuen lan hori.

 Zimbabue handia 
alt=Ruinas en el Gran Zimbabwe|thumb|Zimbabue Handiko aurriak
1928an, Britainiar Akademiak Caton Thompson gonbidatu zuen Zimbabweko hego-ekialdeko aurrien jatorria ikertzera, Mutirikwe lakutik gertu. XVI. mendetik ezaguna, Zimbabwe Handia aurretik James Theodore Bent eta David Randall-MacIverrek induskatu zuten eta afrikarrek egindako lan bat (MacIverren posizioa) edo beste zibilizazioren bat ote zen eztabaida sortu zen. Kathleen Kenyonekin lan eginez, Caton Thompsonen indusketek Zimbabwe Handia "zibilizazio natibo" baten lanaren emaitza zela ondorioztatu zuten.  Komunikabideen eta komunitate arkeologoaren aldetik kritika ugari jaso zituen, ikuspegi eurozentrikoarekin eraikitzaileak afrikarrak izateko aukera ukatzen baitzuen. Gaur egun, arkeologoak bat datoz hiria Shona hizkuntza erabiltzen zuen afrikar zibilizazioa izan zela esatean.

 Indusketak Yemenen 
1932an, Mary Leakey kontratatu zuen El Desierto Fayoum liburua ilustratzeko, eta eragina izan zuen, neurri handi batean, gerora paleontologian egin zuen ibilbidean. 1937ko amaieran, Caton Thompsonek eta Elinor Wight Gardnerrek, Freya Starkekin batera, Hadhramauten lehen indusketa sistematikoari ekin zioten Yemenen. Caton Thompson eta Starken arteko harremanak nabarmenki tirabiratsuak izan ziren, Stark emakume arkeologo anonimo baina identifikagarri batez iseka egiten aritu baitzen 1940ko Un Invierno en Arabia liburuan.

Caton Thompson landa-lanetik erretiratu zen Bigarren Mundu Gerraren ondoren. 97 urte zituela hil zen Broadwayn, Worcestershiren (Ingalaterra).

 Argitalpenak 

 Guy Brunton, G. Caton Thompson, The Badarian zibilisation and predynastic remains near Badari, British School of Archaeology in Egypt, Londres 1928.
 The Zimbabwe Culture, 1931; F. Cass, 1970
 Gertrude Caton Thompson, Elinor Wight Gardner The Desert Fayum, Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland, 1934.
 Kharga Oasis in Prehistory, Londresko Unibertsitatea, 1952
 Mixed memoirs, Paradigm Press, 1983

 Sariak eta aintzatespenak 

 1938an Disney Arkeologiako irakasle lanpostua eskaini zioten Cambridgeko Unibertsitatean, baina gerora Dorothy Garrodek onartu zuen postua baztertu zuen.
 Cambridgeko Newnham Collegeko kide ikertzailea izan zen 1923an eta ohorezko kidea 1934 eta 1945 artean, 1954an ohorezko doktoretza jasoz. 
 1940tik 1946ra Historiaurreko Elkarteko lehen emakumea izan zen, eta 1944an Akademia britainiarreko kide ere hautatu zuten.
 Caton Thompson Royal Anthropological Institute-ko presidenteorde izateko ere hautatu zuten 1944an.
 Royal Anthropological Institute-ren Huxley domina jaso zuen 1946an. 1934an Caton Thompson Royal Anthropological Institute-ren Rivers Domina jaso zuen lehen emakumea ere izan zen.
 1961ean, Ekialdeko Afrikako Historia eta Arkeologia Eskola britainiarraren sortzaileetako bat izan zen, eta ohorezko kide izendatu zuten, 10 urtez kontseiluan parte hartu ondoren.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Gertrude Caton Thompson (1888-1985), arkeologoa Cambridge University Faculty of Asian and Middle Eastern Studies-eko dokumentuak (ingelesez)
 Gertrude Caton Thompson Distinguished Women 1997 (ingelesez)
 "Gertrude Caton Thompson: Society Girl, Suffragist and Scientific Achaeologist"t  TrowelBlazers2013 (ingelesez)

Kategoria:Emakume arkeologoak
Kategoria:Emakume zientzialariak