Iris Chang

Iris Shun-Ru Chang, txinera tradizionalean, 張純如; txinera sinplifikatuan, 张纯如 pinyin,  Zhāng Chúnrú; (Princeton, New Jersey, 1968ko martxoaren 28a – Los Gatos, Kalifornia, 2004ko azaroaren 9a) txinatar jatorriko idazle eta kazetari estatubatuarra izan zen, Nankingo sarraskiari buruz idatzitako La violación de Nankín durante la segunda guerra sino-japonesa eleberri dokumentalagatik ospea ezagutu zuena. Finding Iris Chang liburuaren eta 2007ko Iris Chang: The Rape of Nanking dokumentalaren objektu izan da.

 Biografia 
Txinatik emigratutako bi unibertsitate-irakasleren alaba, Champaignen (Illinois)  hazi zen. Graduatu ondoren, New York Times eta Chicago Tribunerako idatzi zuen. Bretton Lee Douglasekin ezkondu zen, eta harekin izan zuen seme bakarra, Christopher. San Josen, Kalifornian  bizi izan zen, eta depresioak jota bere buruaz beste egin zuen.Finding Iris Chang: Friendship, Ambition, and the Loss of an Extraordinary Mind By Paula Kamen, pg. 22

Chang-ek hiru liburu idatzi zituen, txinatar jatorriko asiarrek eta estatubatuarrek historian izandako esperientziak biltzen dituztenak.  Lehenengoak, Thread of the Silkworm (Zeta haria) (1995), 1950eko hamarkadako Mehatxu Gorriaren garaiko Tsien Hsue-shen (edo Qian Xuesen) irakasle txinatarraren bizitza kontatzen du. Tsien izan zen NASAren (JPL) Zorrotadarako Propultsio Laborategiaren sortzaileetako bat, eta urte askoan Estatu Batuetako militarrei Alemania naziko zientzialariei galdeketa egiten lagundu zien, baina bat-batean espioi bat eta AEBko Alderdi Komunistako kide bat izatea leporatu zioten. 1950etik 1955era bitartean etxean atxilotuta egon zen. 1955eko irailean, Txinara itzuli zenean, Dongfeng misilen programa garatu zuen, eta geroago zeta-harraren misila, Irakeko militarrek Iranen aurkako gerran eta ironikoki Golkoko Lehen eta Bigarren Gerran Estatu Batuek gidatutako koalizioen aurka erabiliko zutena.

 Nanking-eko bortxaketa, Chang-en lanik ezagunena 
Bere bigarren liburua, The Rape of Nanking:The Forgotten Holocaust of World War II (Nanking-eko bortxaketa: Bigarren Mundu Gerratik ahaztutako Holokaustoa) (1997), Nankingeko Masakrearen 60. urteurrenean argitaratu zen, eta, neurri batean, bere aitona-amonen sarraskitik ihes egin zuteneko historian oinarrituta dago. Bigarren Sino-Japoniar Gerran Japoniako Armada Inperialaren indarrek Txinaren aurka egindako ankerkeriak dokumentatzen ditu, eta biktimei egindako elkarrizketak ere baditu. New York Times-eko Best sellerren zerrendan egon zen 10 astez. Liburuan oinarrituta, film dokumental amerikar bat, Nanking, 2007an kaleratu zen.

 Lanak 

 Thread of the Silkworm (1995),Iris Chang. Thread of the Silkworm (Basic Books, 1995). ISBN 0-465-08716-7
 The Rape of Nanking: The Forgotten Holocaust of World War II (1997),Iris Chang. The Rape of Nanking: The Forgotten Holocaust of World War II (Basic Books, 1997). ISBN 0-465-06835-9
 The Chinese in America (2003),Iris Chang. The Chinese in America: A Narrative History (Penguin, 2003). ISBN 0-670-03123-2

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Minnie Vautrin
 John Rabe
 Tsien Hsue-shen
 Nanking (filma)

 Kanpo estekak 

 IrisChang.net Iris Chang
 Iris Chang papers
 Global Alliance for Conserving the History of World War II in Asia
 Rape of Nanking, January 11, 1998.
 "Nightmare in Nanking"
 Iris Chang radio interview
 Iris Chang The Movie Iris Chang-en historioa
 Iris Chang Memorial Fund .
 "The Passion of Iris Chang"
 Galbraith, Douglas A Winter Txinan

Kategoria:Nanjing
Kategoria:Emakume kazetariak
Kategoria:Txinako kazetariak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako kazetariak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:XXI. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako historialariak
Kategoria:Emakume suizidak
Kategoria:Suzko armarekin egindako suizidioak