Estibaliz Espinosa

Estíbaliz Espinosa (Coruña, Galizia, 1974ko uztailaren 6a) poesia, saiakera, kontaketa eta itzulpenak egiten dituen idazle galiziarra da. Horretaz gain, kantaria eta zientzia-komunikatzailea ere bada. Berak idatzitako hainbat lan alemanez, japonieraz, errusieraz, gaztelaniaz, hebreeraz, ingelesez eta italieraz ere daude.

 Biografia 
Ikasketei dagokionez, Soziologian eta Filologia Hispanikoan lizentziaduna da. Astronomia ere gustoko du.

 Ibilbide poetikoa 
Galiziar literaturaren idazle ezagun eta berezienetako bat da. 1999. urtean argitaratutako Mecánica Zeleste lanari esker ezaguna egin da bere poesia. Ondoren, Esquío saria lortu zuen 2000. urtean Ler e desler liburuarekin. Hurrengo liburuan, Orama-n (2002)  beste arte batzuk, genero-ikuspegia eta kanpoko espazioa aipatzen ditu.

Idazle honek arte plastikoetatik, maitagarrien ipuinetatik, marrazkietatik, musikatik, matematikatik edo astronomiatik jasotako eraginak izan ditu. Emakume zientzialariengandik jasotakoa ere nabamendu beharrekoa da. 

Hainbat sari irabazi ditu: Orama liburuaren sail batek Novos Creadores taldearen Díaz Xácome saria jaso zuen 2001ean eta Número e lanak Espiral Maior saria lortu zuen. Lan hauetan infinitua, identitatearen bilaketa eta Matematikarekiko harreman poetikoa aipatzen ditu.

ZommmTextos biónicos (A Regueifa Plataforma, 2007; Edicións Xerais, 2009) eta Papel a punto de (El Gaviero, 2011) lanek etapa berri bat zabaldu dute. Etapa berri horretan, lirikatik zientziaren eta teknologiaren inguruko gogoeta kritikoa egiten du.

Hurrengo lanetan ironia erabiltzen du zientziaren, hizkuntzaren, generoaren eta amatasunaren inguruan hausnarketa egiteko (Curiosidade, 2017), edo familia-soziopolitikoaren inguruan, gizakia kosmosean sartzearen inguruan zein maite dugun pertsona baten heriotzaren aurreko doluaren inguruan gogoeta egiteko (As neuronas irmás, 2018).

Aitzindaria izan zen poesia, zientzia eta arteari buruzko zuzendaritza-ekimenetan, honen adibidea berak egindako hainbat lanetan ageri da: Escrito no Ceo (2014), Pinte un bisonte na caverna, por favor (2007), O entrelazamento (2022), As curiosas: son de letra+ciencias ( 2018), Curiosas na Lúa (2019) edo Novembro Estelar (2021, 2022)

Bere poesiak zientzia, filosofia, eszena eta musika lotzen ditu. Honetarako gogoeta berritzailea eta Galiziako literatura-tradizioaren ironia lotzen dituen idazkera argia erabiltzen du.

 Internet 
Sarean ere parte hartu du. 2005etik 2020ra  ...mmmm..., [...], eta Abra a cápsula, por favor blogak izan ditu.

Bideopoemak, hitzaldiak eta poesia zein zientzia jarduerak biltzen dituen Youtubeko kanala ere badauka. 

Soinu-giroekin, kantuarekin eta zaratarekin saioak egiten ditu. 2005. urtean audiopoemak grabatu zituen eta 2006. urtean grabatutako  podcastak Tarragonako udaletxeak ematen duen Podcats Poetiko- Artistikoaren 1. saria irabazi zuen.

 Beste eremu batzuk 
Literatura, arte eta zientziari buruzko jarduerak zuzentzen ditu Galiziako udalerrietan, hala nola, O entrelazamento, A ciencia do poema, Curosas na Lúa edo Novembro Estelar.

1996-2001 bitartean Cuac FM irratian Ulalume literatura-programa zuzendu eta aurkeztu zuen.Podcast de Ulalume 

ZigZag telebistako programan (TVG, 2018-2019) eta Diario Cultural irratsaioan (Radio Galega, 2022) parte hartu du.

Zientzia-jaialdietan (Naukas Coruña, 2017), kultura zientifikoari buruzko ekitaldietan (Festival Ciente, 2021) eta hainbat jaialdi literario eta errezitalditan (Gales, Cosmopoética, Vigo, Chicago, Granada, Bartzelona, Buenos Aires) parte hartu du.

Unibertsitate eta eskoletan poesia, astronomia, musika eta amatasunari buruzko mintzaldiak ematen ditu. 

Galiziako Orkestra Sinfonikoan, A Coruñako Zientzien Etxearen Planetarioan, Galiziako Cidade da Cultura eta Galiziako Xuntan proiektu literarioak garatu ditu. 

Berak idatzitako hainbat lan alemanez, japonieraz, errusieraz, gaztelaniaz, hebreeraz, ingelesez eta italieraz ere daude. 

Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoaren Koadernoan, Luzes aldizkarian, Sermos, Vieiros eta La Voz de Galicia egunkarietan ere idatzi du. 

Estatuko eta nazioarteko zenbait aldizkaritan parte hartu du: Salamandria, O Compostelán, Madrygal, Çopyright, O ollo público, Alhucema, Cooltural Galicia, Serta, La Caleta, A Xanela, Casa da Gramática, Idearia, etab.

 Argitaratutako lanak 
Besteak beste lan hauexek egin ditu:

 Poesia 
Galizieraz idatzitako poemak argitaratu ditu:Autobiografía en su blog

 Constelación Maruja que muta noutras (Galicia Futura, 2021) Miguel Robledoren irudiekin. Audioliburua ere badago
 Pan (ler eta desler liburua). Esquío saria 1999. urtean (2000)
 -orama (Tambo bilduma, 2002)
 Número e. 2001eko Espiral Maior Poesia Saria. (Espiral Maior, 2004)
 Zoommm . Textos biónicos Regueifa Plataforma, 2007 (Edicións Xerais, 2009)
 Papel a punto de (Ed. El Gaviero, 2011) Gaztelaniazko itzulpena.
 Curiosidade (Aira Editorial, 2017). Celsius Pictoren irudiekin
 as neuronas irmás (Afundación Pen-Club Galicia Saria (Arte de Trobar, 2018)

 Saiakerak 

 Curosos na Lúa (Deputación provincial da Coruña e A Curiosa 2020)

 Poesia hexagonoa (Apiario Editorial, 2014)

 Kontaketa 

 Cápsulas de son. Emakume zientzialariei buruzko 13 kontakizun (iBooks, 2015)

 Itzulpenak 

 Un compromiso co asombro, de Rebecca Elson (Editorial Galaxia, 2023)

 A illa curiosa e a tradución do universo, VVAA, (Col. Cíes, Deputación provincial de Pontevedra, 2016)

 Cómo escribir una canción de amor, de Sholeh Wolpé (Olifante, 2016)

 O universo de Dona Pega de Juan Carlos Medal, Jaítos, (7 emilias y Concello da Coruña, 2022)

 Beste arte batzuekin 

 Neuronas a ceo aberto bideopoema (Galicia Futuro, Cidade da Cultura, 2021) Zuzendaria: Lucía Estévez

 Audiolibro plaquette poética Constelación Maruja (que muta noutras) (Galicia Futura, Cidade da Cultura, 2021)

 Ibai ikusezina bideopoema. Vía Láctea Zuzendaria: Juan Lesta

 No xardín nocturno de Antonia bideopoema. Zuzendaria: Juan Lesta

 Gustav Henningsen. O danés curioso en Ordes (aCentral Folque, 2018) Argazki liburua

 Calendario de Ceos Galegos. Astrofotografia

 Edizioa 

 A hombros de gigantas, Laura Morrón (Next Door Publishers, 2020)

 O universo de Dona Pega, Juan Carlos Medal, Jaítos (Ed., tradución e limiar. 7emilias e Concello da Coruña, 2022) (7emilias, 2023)

 Abominables adorables , Estíbaliz Espinosa y Branda (ilustratzaile) (7emilias e Concello da Coruña, 2022)

 Curiosas na Lúa  (2020)

 Haur eta gazteen literatura 

 Caer de cu polo universo (Apiario, 2015)

 Abominables adorables (7emilias, 2022) (Editorial Baía, 2023) Brandaren ilustrazioak
 Canto Cosmos (Edicións Embora, 2024). Clara Cerviñoren ilustrazioak.

 Antologiak 

 Versos desde la exosfera. Antología poética especulativa Cazador de ratas, 2019

 La lluvia en el mar

 Das sonorosas cordas (Eneida, 2005)

 Mujeres de carne y verso (La Esfera, 2001)

 Poesía Galega Contemporánea III 1975-2000

 Talde-liburuak 

 La casa del poeta (Trampa Editorial, 2021)
 Women up to no good (Upper Rubber Boot, 2018)
 Poesía Hexágono (Ed. Apiario, 2014)
 Que lle podo ofrecer a quen me intente, Xerais
 Os aforismos do riso futurista, Xerais
 Que la fuerza te acompañe/May the force be with you (Salamandria, Ed. El Gaviero, 2005)
 O libro dos abanos (palabras no aire) (Follas Novas, 2002)
 Os gozos e as sombras (2005)
 Negra Sombra
 La paz y la palabra
 Alma de beiramar
 Sprache is talles... (Ed. Klett-Cotta, Stuttgart)
 Intifada. Ofrenda dos poetas galegos a Palestina
 O trazo aberto. poemas e debuxos (2002)
 Outro mundo é posível. Festival da Poesía de Salvaterra (2002)
 V Forxa literaria
 Son de poesía (2005)
 Por man propia (2006)
 Lume (2005)
 Catálogo do Segundo Encontro de Arte e Natureza no Castelo de Soutomaior (2005)

 Sariak eta aintzatespenak 

 Esquío poesía saria 1999an, Pan lanagatik (ler eta desler liburua).
 Díaz Xácome  Novos creadores saria 2001ean, Orama lanagatik.
 Espiral Maior saria 2001ean, Número e lanagatik.
 XV. Afundación Poesia Saria, 2017an, As neuronas Irmás lanagatik.

 José Saramago narratiba saria, Concello de Santiago 2009, Pro videncia lanagatik.

 Modesto R.  Narratiba saria. Figueiredo 2020, 23 xeitos de nomear unha constelación lanagatik 

 Luísa Villalta saria, Deputación provincial de A Coruña, 2019-2020

 Tren Antonio Machado sariak (finalista), 2019 

 Alfredo Iglesias saria 2022. urtean 

 Kanpoko loturak 

 BVG autobiografia
 Estíbaliz Espinosa en "Galicia, mujeres poetas (III)"
 Estíbaliz Espinosa en "Antología de Joven Poesía Gallega"
 Estíbaliz Espinosaren bloga
 Estíbaliz Espinosaren Flickr

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Coruñarrak
Kategoria:XXI. mendeko emakume idazleak
Kategoria:Galiziako idazleak
Kategoria:Galizierazko idazleak