Tsukuyomi

, Tsukuyomi-no-kami edo Tsukiyomi izenez ere ezaguna, Ilargiaren jainkoa da erlijio sintoistan eta japoniar mitologian.

 Etimologia 
Tsukuyomi izena antzinako hitz japoniarren konbinazio bat da, Tsuku (月, "ilargia, hila", zeinaren baliokide modernoa Tsuki baita) eta Yomi (読み, "irakurri, kontatu"). Beste interpretazio bat da izenak "ilargi-gaua" (月夜, "Tsukiyo") eta «begiratu» (見, "mi") hitzak konbinatzen dituela.

 Historia eta Mitologia 

 Jaiotza 
Tsukuyomi "hiru seme nobleetako" bigarrena zen, Izanagi, lehen lurra sortu zuen jainkoa, Onogoro-shima, bere bekatuak garbitzeko bainatu zenean jaio zen, hildakoen lurraldera joan ondoren, Yomi izenekoa. Tsukuyomi Izanagik eskuineko begia garbitu zuenean jaio zen, baina legendaren beste bertsio batean, Izanagik eskuineko eskuan eutsi zion kobre zurizko ispilu batetik jaio zen.

 Oinarrizko elikagaien jatorria 
Tsukuyomi zeruetara igo zen (Takamagahara) eskailera zerutiarretik, non bere arreba Amaterasurekin bizi izan zen, eguzki-jainkosarekin, honek Uke Mochi, janariaren jainkosa, hil zuen arte.

Gertaera hau Uke Mochik ospatutako festa handi batean gertatu zen, non jainko asko edo Kami bere jauregira gonbidatu zituen. Amaterasuk ezin izan zuen joan, eta Tsukuyomi bidaltzen dut bien ordezkari gisa. Festan ikusi zuen Tsukuyomik nola prestatzen zuen festa, baina higuingarria iruditu zitzaion Uke Mochik janariak gorputzeko atalen bidez lortzen zituela edo tu egiten zuela ikustean. Une horretan, Tsukuyomik, bere ekintzek izututa, Uke Mochi hil zuen. Ekintza izugarri hori, jainkoari kalte egingo diona, oso positiboa da izaki bizidunentzat, Uke Mochiren gorputzetik oinarrizko elikagai lurtarrak sortu baitziren: begietatik arroza sortu zen; belarrietatik artatxikia agertzen da; genitaletatik garia; sudurretik babarrun pintak sortzen dira; eta ondestetik soja. Geroztik, Amaterasu hainbeste haserretu zen, ezen ziurtatu baitzuen ez zuela Tsukuyomi berriro ikusiko, eta zeruaren alde batetik bestera mugitzen zela jainkoa saihestuz. Horregatik Ilargia eta Eguzkia ez dira inoiz aurkitzen.

Istorio honen beste bertsio batzuetan, Uke Mochi Susanook hil zuen. Tximista jainkoaren izaera oldarkorra nabarmentzeko erabili zen.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Japoniar jainko-jainkosak
Kategoria:Ilargi jainko-jainkosak
Kategoria:Jainko-jainkosa sintoistak
Kategoria:Pertsonifikazioak