Sobietar Batasuneko lehen ministro

Sobietar Batasuneko lehen ministroa (errusieraz: Глава Правительства СССР; Vlada Pravitel'stva SSSR) Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko (SESB) gobernuburua izan zen. Hamabi pertsonak hartu zuten kargua. Hamabi lehen ministroetatik bi kausa naturalen karguan hil ziren (Vladimir Lenin eta Iosif Stalin), hiruk dimisioa eman zuten (Aleksei Kosygin, Nikolai Tikhonov eta Ivan Silaiev), eta hiruk aldi berean alderdiko buruzagi eta Ministroen Kontseiluko presidente karguak izan zituzten (Lenin, Stalin eta Nikita Khrustxov). Kargu hau okupatu zuen lehena Lenin izan zen, 1917an ESESFko Herri Komisarioen Kontseiluko (Sovnarkom) presidente izendatua. 1922an SESB Sortzeko Itunaren ostean, gobernua Sovnarkom izena hartu zuten Sobietar Batasuneko. 1946an gobernuaren izena berriro aldatu zen, Sobietar Batasuneko Ministroen Kontseilua (Sovmin) bihurtuz. Ivan Silayev-ek 126 egunetan eman zuen karguan denborarik laburrena 1991n. Hamalau urte baino gehiago zituela, Kosyginek egin zuen denborarik luzeena karguan eta bi gobernu-kabinete baino gehiago zuzentzen zituen Ministroen Kontseiluko presidente bakarra izan zen; dimisioa eman eta gutxira hil zen 1980an.

 Izenak 
Bulegoak lau izen ezberdin izan zituen bere bizitzan zehar: Herri Komisarioen Kontseiluko presidentea (1923-1946), Ministroen Kontseiluko presidentea (1946-1991), lehen ministroa (1991ko urtarrila - abuztua) eta Sobietar Ekonomiaren Kudeaketa Operatiboaren Batzordeko presidentea (1991ko abuztua–abendua). 1991 baino askoz lehenago, iturri sobietar gehienek "lehen ministroa" edo "premier" gisa aipatzen zuten kargua.

 Historia 
Herri-Komisarioen Kontseilua (Sovnarkom) 1923ko uztailaren 6an sortu zen Sobietar Batasuneko Gobernua, eta Herri-Komisarioen Kontseiluko presidentea zen. 1924ko Sobietar Konstituzioaren 38. artikuluak zioen Kontseiluaren eskumenak, eginkizunak eta betebeharrak Kontseiluaren lana eta legegintza-egintzak gainbegiratzen zituen Batzorde Exekutibo Zentralak (CEC) ematen zizkiola. Herri-Komisarioen Kontseiluak Sobietar Batasun osoan lotesleak ziren dekretuak eta ebazpenak eman zituen. 1946an, Herri-Komisarioen Kontseilua Ministroen Kontseilua (Sovmin) bihurtu zen, bai sindikatu osoan bai errepubliken mailan.

1964an, Nikita Khrustxov kendu ondoren, Batzorde Zentralaren (CC) osoko bilkura batek herrialdeko bi kargurik boteretsuenak (idazkari nagusiaren eta ministroen kontseiluko presidentearen kargua) eta Kosygin-ek debekatu zuen edozein pertsonari. Ekonomia administrazioaren ardura utzi zuen Ministroen Kontseiluko presidente gisa. Hala ere, Kosyginen posizioa ahuldu egin zen 1965ean erreforma ekonomikoa proposatu zuenean. 1977ko Sobietar Konstituzioaren arabera, Ministroen Kontseiluko presidentea Sobietar Batasuneko Gobernuko burua zen. Ministroen Kontseiluko presidentea botere exekutiboko burua eta Batasuneko Gobernuko buru izan zen oro har, gobernu kargu hau Sobietar Batasuneko eragin eta aitorpenagatik izan zen 1990ean Lehendakaritza ezarri arte. Ministroen Kontseilua Sobiet Gorenaren aurrean eta Sobiet Gorenaren saioen arteko epean arduratzen zen, eta Sobiet Goreneko Presidiumaren arduraduna, Ministro Kontseiluko Lehendakariak administrazio-zeregin guztiak ebazteaz arduratzen zen. Sobietar Batasunaren eskumeneko Estatuarena, Sobiet Gorenaren edo Presidiumaren eskumenak oztopatzen ez zituen neurrian. Ministroen Kontseiluko presidenteak ekonomia nazionala administratu, bost urteko planak formulatu eta garapen soziokulturala bermatu zuen.

Valentin Pavlovek Nikolai Ryzhkov Ministroen Kontseiluko presidente ordezkatu zuenean, Ministroen Kontseilua desegin eta Ministroen Kabineteak ordezkatu zuen, Lehendakaritza Sobietar Batasuneko lehen ministro karguak ordezkatu zuen bitartean. 1991ko abuztuko estatu kolpe porrotaren ondoren eta kabinetekideen gehiengoak estatu kolpea onartzen zuela agerian geratu ondoren, Ministroen Kabinetea desegin eta 1991n Sobietar Ekonomiaren Kudeaketa Operatiborako Batzordeak ordezkatu zuen. Kudeaketa Operatiboaren Batzordea izan zen. Errepublikaren arteko Ekonomia Batzordea izendatu zuten, eta gero Estatuarteko Ekonomia Batzordeak (IEC) ordezkatu zuen, IEC ofizialki Ekonomia Erkidegoa bezala ere ezaguna zen.

 Lehen ministroen zerrenda 

 Herri Komisarioen Kontseiluko presidenteak 
Zen.ErretratuaIzena
(jaiotza-heriotza)EpeaHauteskundeakKabineteakSESBeko liderraKargua hartu zuenKargua utziIraupena1136x136pxVladimir Lenin
(1870-1924)1923ko uztailaren 6a1924ko urtarrilaren 21a †228 egun–Lenin I - IIVladimir Lenin2122x122pxAleksei Rikov
(1881–1938)1924ko otsailaren 2a1930eko abenduaren 19a6 urte, 320 egun1924  1925 1927 1929Rikov I – II – III – IV – VIosif Stalin3131x131pxViatxeslav Molotov
(1890–1986)1930eko abenduaren 19a1941eko maiatzaren 6a10 urte, 138 egun1931 1935 1936 1937Molotov I – II – III – IV4129x129pxIosif Stalin
(1878-1953)1941eko maiatzaren 6a1946ko martxoaren 15a4 urte, 314 egun–Stalin I

 Ministroen Kontseiluko presidenteak 
Zen.ErretratuaIzena (jaiotza-heriotza)EpeaHauteskundeakKabineteaSESBeko liderraKargua hartuKargua utziIraupena1 (4)129x129pxIosif Stalin
(1878–1953)1946eko martxoaren 15a1953ko martxoaren 5a †6 urte, 355 egun1946 1950Stalin I – II – IIIIosif Stalin2 (5)122x122pxGeorgi Malenkov
(1902–1988)1953ko martxoaren 6a1955eko otsailaren 8aUrte 1, 339 egun1954Malenkov I - IIGeorgi Malenkov Nikita Khrustxov3 (6)122x122pxNikolai Bulganin
(1895–1975)1955eko otsailaren 8a1958ko martxoaren 27a3 urte, 47 egun1958Bulganin4 (7)122x122pxNikita Khrustxov
(1894–1971)1958ko martxoaren 27a1964ko urriaren 15a6 urte, 202 egun1962Khrushchev I - II5 (8)122x122pxAleksei Kosygin
(1904–1980)1964ko urriaren 15a1980ko urriaren 23a16 urte, 8 egun1966 1970 1974 1979Kosygin I – II – III – IV – VLeonid Brezhnev6 (9)122x122pxNikolai Tikhonov
(1905–1997)1980ko urriaren 23a1985eko irailaren 27a4 urte, 339 egun1984Tikhonov I - IILeonid Brezhnev Yuri Andropov Konstantin Txernenko Mikhail Gorbatxov7 (10)122x122pxNikolai Ryzhkov
(1929–2024)1985eko irailaren 27a1991ko urtarrilaren 14a5 urte, 109 egun1989Ryzhkov I – IIMikhail Gorbatxov8 (11)122x122pxValentin Pavlov
(1937–2003)1991ko urtarrilaren 14a1991ko abuztuaren 28a 226 egun–Pavlov9 (12)122x122pxIvan Silaiev
(1930–2023)1991ko abuztuaren 28a1991ko abenduaren 25a119 egun–Silaiev

 Kanpo estekak 

Kategoria:Sobietar Batasuneko gobernuburuak