Julio Irazusta

Julio Alberto Gustavo Irazusta (1899ko uztailaren 23a – 1982ko maiatzaren 5a) idazle eta politikari argentinarra izan zen, 1920ko eta 1930eko hamarkadetako mugimendu nazionalistaren argi nagusietako bat izan zena. Bere anaia nagusiarekin Rodolfo Irazustarekin lankidetza estua izan zuen bere ibilbide osoan.

 Biografia 
Irazusta Gualeguaychú-ko (Entre Ríos) Rincon del Cura eremutik gertu jaio zen, politika erradikalaren alde nabarmentzen den familia batean.  Buenos Aireseko Unibertsitatean ibili zen - 1922an Zuzenbidean lizentziatu zen - eta garai horretan Batasun Zibiko Erradikalaren aldekoa zela nabarmendu zen.  Ikasle zela Revista Nacional literatur aldizkaria zuzendu zuen 1981etik 1920ra bitartean, garai hartan ezkerreko iritziak zituen Ernesto Palaciorekin elkarlanean.  Bi gizonak Ramiro Maeztu euskal eskuindarraren eraginpean egon ziren, nahiz eta Irazustak Benedetto Croce liberal italiarraren idatziei jarraituz orekatu zuen hori. Philip Rees, Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890, Simon & Schuster, 1990, p. 195 

 Eskuinerako mugimendua 
1923tik 1927ra Irazustak bidaia ugari egin zituen mendebaldeko Europan. Erresuma Batuan egon zen garaian latina eta filosofia ikasi zituen Oxfordeko Balliol College-n. Philip Rees, Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890, Simon & Schuster, 1990, p. 195 Frantzian ere egon zen, non eskuineko politikaren aldeko mugimendua azkar hazi zen. Bertan Charles Maurras Action Française-ko buruzagia ezagutu zuen eta Maurrasek onartzen zuen nazionalismo integralaren motak erakarri zuen.  Europan bere azken portu garrantzitsuena Italia izan zen, non faxismoa bertatik bertara ikusi zuen eta ideologiak erakarri zuen.  Argentinara itzuli zenean, Palaciorekin bere harremana berreskuratu zuen, ordurako bera eskuin muturrean zegoena, bikoteak Criterio aldizkari katolikoan kolaboratu zuen Jorge Luis Borgesekin batera, olerki apolitiko batzuk bakarrik eman zituztenak eta haien politika partekatzen ez zutenak, aldizkaritik alde egin zuten behin faxismoaren eta Uribururen estatu kolpearen alde nabarmenago geratu zirenean..   Irazustak demokrazia kritikatu zuen eta erlijio askatasunaren aurkakoa zen bereziki, protestantismoa sustatzeko diseinatutako konspirazio antikatoliko baten parte zela argudiatuta. F. Finchelstein, The Ideological Origins of the Dirty War: Fascism, Populism, and Dictatorship in Twentieth Century Argentina, Oxford University Press, 2014, p. 22 Sozialismoaren aurkako jarrera halakoa zen, non gerra zibila Argentinan ezkerreko gobernua baino hobeagoa izango zela argudiatu zuen. Finchelstein, The Ideological Origins of the Dirty War, p. 23

1929an bere anaiarekin, Palaciorekin eta Juan Carullarekin bat egin zuen Liga Republicana sortzean, erregimen kontserbadore autoritarioa ezarri nahi izan zuen José Félix Uriburu jeneral militarraren gidaritzapean. Philip Rees, Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890, Simon & Schuster, 1990, p. 195 Bere aldetik, ordea, Irazusta Uribururi buruz burukideek baino gogo gutxiago zuen eta 1930ean Argentina utzi zuen Europara itzultzeko, urte horretan bertan Uribururen estatu kolpea galduz. 

 Irazustaren anaiak 
1931n Argentinara itzuli zenean Julio Irazustak bere anaia Rodolforekin lan egin zuen biek Argentinako faxismoaren jatorrizko forma bat garatu nahi zutelako. Philip Rees, Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890, Simon & Schuster, 1990, p. 195 Elkarrekin estuki lan egin zuten Accion Republicana aldizkarian eta horretan ildo natibista sendo bat garatu zuten, non Argentinan atzerritarren parte-hartze ekonomikoaren eta horrek sortzen zuen liberalismoaren aurka argudiatu zuten.  Bizitza ekonomikoan, politikoan eta kulturalean estatismoa eta gobernu-eginkizun sendoa onartzera iritsi ziren, nazionalizazioaren, modernizazio ekonomikoaren eta hezkuntza sistemaren militarismoan gero eta enfasiaren aldeko apustua egin zuten.  LNRri ere ekarpen handia egin zioten, baita nazien aldeko ikuspegia zuen Voz del Pueblo aldizkariari ere. Bryce Wood, The dismantling of the good neighbor policy, 1985, p. 220 Adolf Hitlerren mireslea izan zen, "Gizon oso zentzuduna, bere detrakzioek margotzen dioten megalomano intolerante eta presuntziotsuaren guztiz kontrakoa" bezala deskribatuz. Finchelstein, The Ideological Origins of the Dirty War, p. 37

Anaien lanik ezagunena 1934ko Argentina y el imperialismo británico: Los eslabones de una cadena 1806-1833 liburua izan zen. Erresuma Batuari leporatu zion, Argentinari Espainiarekiko independentzia lortzeko saiakeretan lagundu baitzuen, asmo ezkutiboengatik, alegia. merkataritza-merkatu berriak irekitzea eta estatu independente berriak maileguetarako haietan oinarritu beharko lukeela bermatzea. Liburua bere ikuspegi nazionalista eta korporatibistaren funtsezkoa izan zen, nahiz eta ondoren ezkerreko zein eskuineko estandar bihurtu den. Nicolas Shumway, The invention of Argentina, 1993, p. 156 Era berean, funtsezko eginkizuna izan zuen Argentinako Falkland uharteen subiranotasunaren aldarrikapenen garapenean, Falkland uharteak hartzea Erresuma Batuak Argentina ustiatzeko moduetako bat zela iradokiz. Lowell S. Gustafson, The sovereignty dispute over the Falkland (Malvinas) Islands, 1988, p. 57

 Rosas beka 
1935etik aurrera beka akademikoan gehiago inplikatuz, Julio Irazustak 1930etik eskuin muturreko errebisionismoaren gaia izan zen Juan Manuel de Rosari buruz idatzi eta hitzaldi ugari eman zuen, Carlos Ibargurenen biografia hagiografiko bat agertu zenean, eta ondorioz, Rosas lidergo eredu gisa ezaugarritu zen. Sandra McGee Deutsch, Las Derechas, 1999, pp. 233 Irazustak uste zuen Rosas izan zela Argentinako azken estatu-gizon handia eta Rosas-en aditu gisa nabarmendu zen, 1941 eta 1950 urteen artean bere dokumentu politikoen lau liburuki editatu zituen Philip Rees, Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890, Simon & Schuster, 1990, p. 195

Irazustak Tomás de Anchorena eta beste pertsonaia historiko batzuen biografiak ere idatzi zituen Nicolas Shumway, The invention of Argentina, 1993, p. 26 eta 1940an, Nuevo Orden aldizkari berria sortu zuen bere anaiarekin batera. Philip Rees, Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890, Simon & Schuster, 1990, p. 195

 Geroagoko urteak 
Irazusta Partido de Unión Republicana-n sartu zen eta alderdi horretan diputatu izan zen 1939tik 1945era Philip Rees, Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890, Simon & Schuster, 1990, p. 195 Juan Peron presidentea agertu ondoren, anaiak Partido Libertadorean sartu ziren. Hasieran zuhurtziaz Peronen aldekoa zen, baina bere iritzia oposizioko batera aldatu zuen, peronismoak sozialismoa nazionalismoaren kontura hartzea leporatu zion. Rees, Biographical Dictionary, pp. 195-196 Irazustaren 1956ko Peron y la Crisis Argentina lana Peronen aurkako diatriba bat izan zen, Britainiar aldeko politika jarraituz Argentinako tradizio politikoekin haustea leporatuta. Rees, Biographical Dictionary, p. 196 Rodolforekin beste alderdi politiko bat sortu zuen, Batasun Errepublikanoa, 1955ean, baina ordurako eremu politikoarekiko interesa galdu zuen eta idaztean zentratu beharrean zegoen. 

1975ean argitaratu zuen Memorias eta bere Gualeguaychú-ko jaioterrira erretiratu zen, non 1982an hil zen Rees, Biographical Dictionary, p. 196

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Argentinako idazleak
Kategoria:Eusko-argentinarrak
Kategoria:Buenos Airesko Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:1982ko heriotzak
Kategoria:1899ko jaiotzak