Lilli Hornig

Lilli Hornig, Schwenk ezkongabean, txekieraz: Lilli Schwenková (Ústí nad Labem, Txekoslovakia, 1921eko martxoaren 22a - Providence, Rhode Island, 2017ko azaroaren 17a) Manhattan proiektuan lan egin zuen zientzialari txekiar estatubatuarra izan zen, aktibista feminista izateaz gain.

 Biografia 

 Prestakuntza 
Hornig Ústí nad Labem-en jaio zen 1921ean. Gurasoak Erwin Schwenk kimikari organikoa eta Rascha Shapiro pediatra zituen.

1929an bere familia Berlinera joan zen bizitzera. Lau urte geroago, bera eta bere ama Estatu Batuetara iritsi ziren, naziengandik ihes egitera joan zen aitaren atzetik. Bere aita judua zenez, kontzentrazio-esparru batean espetxeratzeko mehatxua zuen.

Bere Gradua Bryn Mawr-en lortu zuen 1942an eta Doktoretza Harvard Unibertsitatean 1950ean. 1943an Donald Hornigekin ezkondu zen. Lau seme-alaba izan zituzten.

 Karrera profesionala 
Hornig bere senarrarekin joan zen Los Alamoseko Laborategi Nazionalera, eta han lan bat lortu zuen. Hasiera batean mekanografia-proba bat egiteko eskatu bazioten ere, bere trebetasun zientifikoak aitortu zizkioten, eta Manhattan Proiektuko pertsonalean lan zientifiko bat eman zioten, plutonioarekin lan egiten zuen talde batean.

Geroago, lan hori arriskutsuegia zela emakumeentzat erabaki zen, eta, beraz, lente oso leherkorretan lan egin zuen. Los Alamosen zegoela, eskaera bat sinatu zuen, lehen bonba atomikoa jenderik gabeko uharte batean erabiltzeko eskatuz.

Geroago, Hornig kimikako irakasle izan zen Brown Unibertsitatean, eta Washingtongo Trinity Collegeko kimika saileko buru. Johnson presidenteak aukeratu zuen Koreako Errepublikara bidalitako misio bateko kide izateko. Misio horrek Koreako Zientzia eta Teknologia Institutua sortu zuen.

Feminista, Hornig HERS (Higher Education Resource Services) (Goi Mailako Irakaskuntzarako Baliabide Zerbitzuak) erakundearen zuzendari sortzailea izan zen, Sheila Tobiasek lehen aldiz antolatutako Ingalaterra Berriko Ikastetxe eta Unibertsitateetako Emakumeen Kezketarako Batzordearen babespean. Zientzien Fundazio Nazionalerako, Minbiziaren Institutu Nazionalerako eta Zientziaren Aurrerapenerako Estatu Batuetako Elkarterako aukera-berdintasunerako batzordeetan parte hartu zuen. Harvardeko Emakumearen Berdintasunerako Batzordeko ikerketa-presidentea izan zen, eta emakumeen hezkuntzari eta karrera zientifikoei buruzko hainbat azterlanetan parte hartu zuen.

Hornig Woods Hole Erakunde Ozeanografikoko eta Wheeler Eskolako biziarteko aholkularia izan zen.

Providencen, Rhode Island-en hil zen, 1996ko azaroaren 17an, 96 urte zituela.

 Lanak 

 Climbing the Academic Ladder: Women Scientists in Academe (1979) OCLC 
 Equal Rites, Unequal Outcomes: Women in American Research Universities. Innovations in Science Education and Technology. Springer Netherlands. 2012. ISBN 978-94-010-0007-9. 
 Women Scientists in Industry and Government: How Mucho Progress in the arkits. Washington, D.C., 1980.  
 Scientific sexism, New York: New York Academy of Sciences, 1979. OCLC 
 From My Life. The Memoirs of Richard Willstätter. New York: W.A. Benjamin, 1965. OCLC 

 Filmak 

 Lilli Hornig The Bomb dokumentalean elkarrizketatu zuten.
 Christopher Nolanek zuzendutako Oppenheimer filmean 2023an, Olivia Thirlby aktoreak interpretatu zuen Hornig.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 2011. Lilli Hornigekin bideo-elkarrizketa Cynthia C. Kellyren eskutik  Manhattan Proiektuko Ahotsak.
 Ústí Nad Labemeko museoko historialariaren biografia (txekieraz)
 Lilli Horning IMDb-n

Kategoria:Testuan txekiera duten artikuluak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako kimikariak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako irakasleak
Kategoria:Harvard Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:Manhattan Proiektuko pertsonak
Kategoria:Emakume kimikariak
Kategoria:Emakume irakasleak
Kategoria:Emakume zientzialariak
Kategoria:Emakume aktibistak
Kategoria:Feministak