Montenegroko austrohungariar okupazioa

Montenegroko austrohungariar okupazioa (serbieraz: Аустроугарска окупација Црне Горе; Austroungarska okupacija Crne Gore; alemanieraz: Österreichisch-Ungarische Besetzung Montenegros) Lehen Mundu Gerran Montenegroko Erresumako lurraldearen okupazio militar austro-hungariarrek izandako aldia da. Okupazioak 1916ko hasieratik 1918ko udazkenera arte iraun zuen. Garai hartan, Montenegroko okupazio austro-hungariar gobernua Montenegroko Administrazio Orokor Militar gisa antolatu zen (alemanez: Militär-Generalgouvernement in Montenegro). Administrazio hau 1916ko hasieran ezarri zen jada, Montenegroko armadaren porrot militarraren eta kapitulazioaren ondoren, eta 1918ko udazken hasieran Montenegro askatu arte iraun zuen. Austria-Hungariak bere administrazio militarra antolatu zuen Montenegron, oso denbora gutxi lehenago aldameneko Serbiako Erresumako lurralde okupatuan aplikatzen zen ereduaren arabera, non Serbiako austrohungariar Administrazio Orokorra ezarri zen.

 Historia 
1914ko abuztuaren 9an Montenegroko Erresuma Lehen Mundu Gerran sartu zen Ententearen alboan. Herrialdeak Serbiako Erresumarekin batera borrokatu zuen Austria-Hungariaren aurka. 1915eko urriaren 15ean Bulgaria gerran sartu eta 1915eko abenduan Erdialdeko Potentziek Serbia erabat okupatu ondoren, Austria-Hungaria Montenegron 1916ko urtarrilaren 6an hasi zen kanpaina, herriladean zeuden armada serbiarren zatien aurka. Urtarrilaren 16an Montenegro osoa okupatu eta urtarrilaren 23an errenditu zen. Nikolas I.a erregeak eta bere gobernuak erbestera ihes egin zuten Italiatik zehar Frantziara.

Austria-Hungariako botere okupatzaileak ereduan oinarritutako gobernu orokorra eratu zuen Serbian, hau ere okupatua zegoen. Okupazioak 1918ko azaroan Lehen Mundu Gerra amaitu arte iraun zuen. Ondoren, herrialdea Jugoslaviako Erresuma izango zenaren parte bihurtu zen.

1878ko mugen barnean Montenegro estatu satelite murriztu gisa existitzeko Austriaren planei buruz, Jagow Alemaniako Atzerri Arazoetarako Estatu idazkariak esan zuen Montenegro mutilatu nahi zutela, non "harri pila antzu bat baino ez geratuko litzateke, bideragarria ez dena, bideragarria ez dena" Montenegrok moztu nahi zutela. Conrad Estatu Nagusiko buruak erabateko anexioa eskatu zuen edo Montenegrok "bere independentzia eraginkorra galdu" eta "sasi-subiranotasun nominala soilik" mantendu behar zuen. Montenegroko mendebaldeko muga hain urrun mugitu behar zen (Skadar-Podbozur-Goransko aintziraren ipar-mendebaldeko muturra) non Cetinje hiriburua ere ez baitzen gehiago Montenegroko aztarna txikituaren lurraldean kokatuko. Anexoa zen eskakizun hau Burián Atzerri ministroak eta Frantzisko Josef I.a enperadoreak baztertu zuten, beste estatu batzuekiko bakea zailago ez egiteko. Gerhard Ritter historialariak Serbia eta Montenegrorekin bake saiakerak porrot egin zituen "planifikatutako bake bortitza" gisa ikusi zituen, eta horrek erakusten du "batez ere Austrian" borondatea zegoela "garaipen militarrak boterea zabaltzeko gupidagabez munduaren iritzia eta gerraren luzapena baliatzeko, boterea handitzeko, kasu handirik gabe".

Montenegroren okupazioan, Austro-Hungariako gobernuak politika errepresibo bat ezarri zuen, zeinak biztanleria zibilari zuzenean eragiten zion. Nahiz eta herrialdean geratzen ziren Montenegroko buruzagien artean oin politikoa sortzen saiatu zen, Austro-Hungariako administrazioak laster egin zuen aurre Montenegroko lurraldean Komite mugimenduaren jarduerei, okupazioa onartu ez zutenak. Okupazioaren garaian, Austria-Hungariak Montenegroren etorkizuneko estatus politikorako hainbat irtenbide posible aztertu zituen, erabateko anexiotik hasita, Vienaren kontrolpean egongo zen menpeko estatu baten sorreratik, estatu independente bat berrezartzeraino baina batean. eskala murriztua, Lovcen, Primorje eta 1912an askaturiko eremurik gabe. Aldi berean, hainbat konbinazio politiko egin ziren Mirko Petrović-Njegoš printzearekin. Plan hauetako bat ere ezin izan zen gerra garaian gauzatu, eta okupazioa Montenegro askatzearekin amaitu zen 1918ko udazken hasieran.

Herrialde menditsu eta igaro ezina kontrolatzeko, Austria-Hungariako Inperioak behar zuen 40.000 gizon baino gehiago dituen administrazio militarra, Serbiako tropa okupatzaileen bikoitza baino gehiago. 1918. urte hasieratik gerrilla bat ere egon zen. Ekonomikoki, Gobernu Orokorrak ez zion onurarik izan botere okupatzaileari, herrialdea ozta-ozta elikatzen zen.

Montenegrok 20.000 soldadu galdu zituen Lehen Mundu Gerran, hau da, mobilizatutako guztien %40 eta biztanleria osoaren %10. Beste informazio batzuek 39.000 eta %16ko galeraz ere hitz egiten dute, Montenegro gerrako parte-hartzailerik kaltetuena bihurtuz.

 Gobernadore militarrak 

 Hermann Kövess von Kövessháza (1916ko urtarrilaren 14a – otsailaren 26a)
 Viktor Weber Edler von Webenau (1916ko otsailaren 26a - 1917ko uztailaren 10a)
 Heinrich Clam-Martinic (1917ko uztailaren 10a - 1918ko urriaren 12a)
 Karl Baron von Pflanzer-Baltin (1918ko urriaren 12a - azaroaren 4a)

Kategoria:Austria-Hungaria Lehen Mundu Gerran
Kategoria:Montenegroko historia