Edwidge Danticat

Edwidge Danticat (Port-au-Prince, Haiti, 1969ko urtarrilaren 19a) haitiar-estatubatuar idazlea, eleberrigilea eta ipuingilea da. Bere lana hizkuntza askotara itzuli da, japoniera, frantsesa, koreera, alemana, italiera, gaztelania eta suediera barne.

 Biografia 

 Lehen urteak 
Danticat Puerto Príncipe Haitin jaio zen. Bi urte zituela, André aita New Yorkera joan zen, eta bi urte geroago Rose ama. Danticat eta bere neba gazteena Haitin geratu ziren, eta han izebak eta osabak hazi zituzten. Elkarrizketa batean neskato gisa zituen tradizioei buruz galdetu ziotenean, istorioak kontatzea, eliza eta eskolako materiala etengabe ikastea sartu zituen bere hazkundearen zati gisa. Haitin bere heziketa formala frantsesez izan arren, berak haitiar kreolea hitz egiten zuen etxean.

Haitin zegoela, Danticat bederatzi urterekin hasi zen idazten. 12 urte zituela, Brooklynera (New York) joan zen bizitzera,bere gurasoekin elkartzeko auzo haitiar-amerikar gogor batean. Nerabe etorkin gisa, Edwidge-k ingurune berrian zuen desorientazioa deserosotasun-iturria zen, eta literatura kontsolamendutzat erabili zuen. Danticat ez zen arrazismoaz ohartu unibertsitatera joan zen arte, bere komunitatearen babesa zela eta. Bi urte geroago, ingelesezko lehen testua argitaratu zuen: Una Navidad haitiano-americana: Cremace y Teatro Creole, Conexiones de Juventud Nueva, nerabeek idatzitako aldizkaria, Comunicación de Juventud argitaletxeak argitaratua. Geroago, bere immigrazio-esperientziari buruzko beste testu bat idatzi zuen, Conexiones de Juventud Nueva, Un Nuevo Mundo Lleno de Desconocidos. Aldizkariko historioaren antologia bat den Empezando por Mí liburuaren sarreran, Danticatek idatzi zuen: "Testua amaitu nuenean [immigrazioari buruzkoa], nire historioa amaitu gabe zegoela sentitu nuen, eta, beraz, ipuin bat idatzi nuen, geroago liburu bihurtu zena, nire lehen eleberria: Palabras, Ojos, Memoria... Conexiones de Juventud Nueva libururako idazteak ahots bat eman zidan. Nire isiltasuna erabat suntsitu zen, mugarik gabe ".Andrea Estepa (ed.), Starting with I: Personal Essays by Teenagers, Persea Books, 1997, p. xii.

Brooklyngo (New York) Clara Barton Institutuan graduatu ondoren, Danticatek Barnard Unibertsitatean ikasi zuen New York Hirian, non Phi Beta Kappa graduazio lortu zuen 1990ean.https://web.archive.org/web/20220207193705/https://www.pbk.org/Files/Visiting-Scholar/KC-Danticat-Transcript.pdf Hasieran erizain izateko ikasteko asmoa zuen, baina idazteko zuen maitasunak irabazi eta BA bat jaso zuen Literatura frantsesean. Brown University-ko Arte Ederren Idazketa Sortzailearen masterra ere jaso zuen 1993an.

 Ibilbidea 
1993an, Brown Unibertsitatearen Arte Ederretako Idazketa Sortzaileko master bat irabazi zuen —bere tesia, "Mi vuelta en el fuego – una novela abreviada" izenekoa, Palabras, Ojos, Memoria eleberriaren oinarria izango zena, eta Soho Press-ek argitaratu zuen 1994an.Theses & Dissertations Record from a Brown University website Handik lau urtera, Oprah's Book Club Selection bihurtu zen.Breath, Eyes, Memory by Edwidge Danticat from Oprah Winfrey's official website

Granta literatura-aldizkariak liburu-saltzaileei, liburuzainei eta literatura-kritikariei galdetu zien nor izendatu behar zuten herrialdeko idazle gazte onena. Estandarrak ziren pertsonak 40 urtetik beherako amerikarra izan behar zuela eta gutxienez eleberri bat edo ipuin-bilduma bat argitaratu behar zuela 1995eko maiatzaren 31 baino lehen. 1997an, 27 urte zituela, beste 19 finalisten artean, Danticat herrialdeko autore gazte onenetako bat izendatu zuten."Two Blacks Named Among America's Most Promising Young Novelist", The Journal of Blacks in Higher Education, No. 12 (Summer 1996), p. 111.

MFA osatu zuenetik, Danticatek Idazketa Sortzailea irakatsi du New Yorkeko Unibertsitatean eta Miamiko Unibertsitatean. Patricia Benoit eta Jonathan Demme zinemagileekin ere lan egin du, Haitiri buruzko arteari eta dokumentalei buruzko proiektuetan. Haren ipuinak 25 egunkari baino gehiagotan agertu dira eta hainbat alditan bildumak egin dituzte. Bere lana hizkuntza askotara itzuli da, japoniera, frantsesa, koreera, alemana, italiera, gaztelania eta suediera barne.

Danticat atzerrian eta etxean haitiarrei eragiten dieten gaien defendatzaile sutsua da. 2009an, bere ahotsa eta hitzak utzi zituen Poto Mitan: Mujeres haitiar Pilares de la Economía Global dokumentalean, globalizazioak hainbat belaunalditako bost emakumerengan duen eraginari buruzko dokumentalean.

 Bizitza pertsonala 
Danticat 2002an Fedo Boyerrekin ezkondu zen. Bi alaba dituzte, Mira eta Leila. Danticat Estatu Batuetan bizi den arren, oraindik ere uste du Haiti bere etxea dela. Erregistratzeko, Haitira joaten da noizean behin, eta inoiz utzi ez balu bezala sentitu da beti.

 Gaiak 
Hiru gai dira Edwidge Danticaten lanaren zenbait azterlanetan: nortasun nazionala, ama-alaba harremanak eta diaspora politikoa.

 Nortasun nazionala 
Danticaten bekadunek maiz aztertzen dute nortasun nazionalaren gaia. Respiración, Ojos, Memoria lanean, Danticat emakumeen eta Estatuko agenda nazionalistaren arteko harremana aztertu zuen Duvalier-en erregimenean. Eleberri osoan, emakumeen euren alabak "probatzen" dituzte baginan hatz bat sartuz birjintasuna baieztatzeko, Estatuko "exekutatzaile" edo botere bihurtzen dira, emakume beltzen gorputzen "indarkeria eta biktimizazioa" (376 – 377) Tonton Macoutes paramilitarren antzekoak. Hala ere Respiración, Ojos, Memoria emakumeek, indarkeriazko ekintzen bidez, "estatuaren urraketa", kontrol eta bortxaketa erreplikatzen duten bitartean (375), emakumeek ere "eten eta aurre egiten diote Estatuaren diskurtso nazionalista maskulinistari", beren gorputzak "arma hilgarri" gisa erabiliz (387). Martineren suizidiotik uler daiteke erreklamo horren ebidentzia; izan ere, Martinek askatasun-adierazpen tragiko gisa ikusi zuen bere burua eta gorputza iraganeko traumetatik askatuz. Gainera, eleberriak diaspora-identitate bat sortzeak berezko dituen zenbait zailtasun erakusten ditu, Sophieren borrokaren bidez erakusten duenean bere ondarearekin bat egin eta 'testeatzeko' tradizio kaltegarritzat hartzen duena alde batera utzi eta argitutako kreol identitatea sortzeko ezintasuna iradokitzen duenean. Azkenik, Danticaten, La Agricultura de Huesos, lanean 1937ko sarraskia bizi izan zutenen istorioez eta trauma hark Haitiko identitatean izandako eraginez hitz egiten du. Oro har, Danticatek bere nazioaren historia ezagutarazten du, eta, aldi berean, herrialdearen ikuskerak biktimizaziotik haratago dibertsifikatzen ditu.

 Ama-alaben arteko harremanak 
Respiración, Ojos, Memorian  Danticat-ek amaren eta alabaren arteko harremanaren zentraltasuna arakatzen du, norberaren identitatearekin eta autoadierazpenarekin. Sophieren esperientziek Martine amarenak islatzen dituzte. Martinek birjintasun-proba bat egin behar izan zuen bere amaren eskutik, baina Sophierengan ere indar bera du, Josephekin zuen harremana aurkitu ondoren. Ondorioz, Sophie bere burua gorrotoz gorrotatzen pasatzen da, bere gorputza edozeini erakusteaz lotsatuta, senarra barne (80). Sophieren borrokak; Joseph senarrarekin duen harremanaren eta intimitatearen frigidotasuna eta haren bulimia paraleloa gainditzeko, Martinek seme bat izateko borroka egiten du Marc terminoetan, baita insomnioaren eta elikadura-ohitura kaltegarrien aurka ere (61–62). Tonton Macoute batek Martine bortxatu du eta amak Sophie abusatu du. Horren ondorioz, "emakume bakoitzak bere buruarekin akordio batera iritsi behar du gizon batekin harreman osasuntsu batean sartu baino lehen, eta gizon hori emakume horiek bere azken baldintzetan ezagutzen saiatzen da" (68). Ispilu horren pinakulua Sophiek, Marassaren ama izatea aukeratzen duenean, sortzen da. Marassaren ama bikoitza da Marassaren amarentzat, mina, probak eta zalantzak partekatzeko, behin betiko lotura: amarekin bat sortzeko. Marassak "berdintasuna eta maitasuna" adierazten du batean, "bereiztezinak eta berdinak dira. Bata besteari asko gustatzen zaio, antzekoak direlako eta beti elkarrekin". Sophie eta bere ama Martineren arteko lotura horri ere aurre egin dio Sophiek Brigitte alabarekin duen loturaren bidez: "Martine erabat nihilista da, eta berriro hasi nahi du amatasunari buruzko iruzkinak eta Sophieren maitasun-nahiaren kontrako jarrerak drainatzen, Brigitte alaba ekarri nahi baitu" (79).

 Diaspora politika 
Bekadunak ados daude Danticatek bere haitiar historiarekin eta nortasun bi-kulturalarekin duen harremana esparru politikoaren barruan espazio berri bat sortzeko lanen bidez zuzentzen duela. Respiración, Ojos, Memoria, Danticatek "tradizio mugikorren ideia" erabiltzen du Amerikan nortasun haitiarrerako espazio berria sortzeko baliabide gisa, hura ere ez da "hibridazio zoriontsua", ezta "kreolizazio aproblematikoa" ere Flatbush Brooklynen. Danticatek erreferentzia irekia egiten du eta Karibeko aurrekoak onartzen ditu, batez ere "Haitiko literaturan hildako guraso ikonikoen narrazio bikainaren" bidez, "komunitate berri [...]" bat sortzen du. Eremu horiek "narratiba" "erabateko kidetasuna" edo "leku postkolonialik eza" ez den leku batean kokatzen dute. Haitiar Indigenista literatura-mugimenduaren iradokitzailea, zer lanetan bilatu zuten Haitiko lurra konektatzeko, eta zer egoeratan zegoen eskola villana, Sophiek Respiración, Ojos, Memorian nazioz gaindiko esperientzia kapsulatzen du. Respiración, Ojos, Memoriaren itzulpenek, bereziki Frantzian, alterazio arinak eta kreol/karibetarraren terminoen ordezkapen "baldarrak" dituzte, eta horrek aldatu egiten du Danticaten jarrera ahaltsua eta biktimizazioarena, autoreen borrokaren alderdia eremu politiko berri baten alde eginez, non Karibearen identitate duala onartuta baitago. Danticaten ipuinak Kriken? Krak! beren lanen eta komunitate transnazionalen "sare sinboliko bateratua" frogatzen dute, "haitiarrak, etorkinak, emakumeak, [eta] ama eta alabak" barne, batzen saiatzen dena. Danticat "komunitate baten esperientzia intersubjektiboa adieraztearen" bidez, prosa haitiarreko beste autore batzuetatik bereizten da. Espazio bat sortzen du "bakarkako esperientziaz hitz egiteko" ezgaitasuna dutenen "ahotsik gabekoentzat". Danticaten ipuinek esperientzia zatiezina defendatzen dute, politikoki "eskubideen berdintasun-erregimenarekin eta zuzenbide-estatuarekin" bat egiten duena. Esperientzia bakar hori izan daitekeen eremu politikoa esanguratsua da, eta, horren bidez, Danticaten nortasun transnazionalak eta haren pertsonaiek biziraun dezakete.

Danticaten beste lan bat bidaiako narratiba da: Tras el Baile: Un Paseo en Carnaval en Jacmel, Haití (2002). Berak uste du irakurleei Haitiko kultura-ondarearen barrualdea eta zentzua ematen dizkiela. Bidaia bati ekin dio, bere lanaren bidez, Haitiko marka kultural galduak berreskuratzeko. Haitiko pribilegio geopolitikoak eta mugikortasun-pribilegioak ere markatzen dute.Chancy, M. J. A (2011). "Floating Islands: Spectatorship and the Body Politic in the Traveling Subjectivities of John Edgar Wideman and Edwidge Danticat". Small Axe: A Caribbean Journal of Criticism. 15: 24, 25. doi:10.1215/07990537-1443268. Ibiltariaren pribilegioa dela eta, Jacmel-en "outsider" bat da, Haitikoa izan arren. Hauxe azaldu du: "Lehen aldia da errebelatzaile aktiboa izango naizela Haitiko inauterietan. Kezkatuta nago onarpen hori bitxia irudituko litzaiokeela norbaitek inauteria bizitzako pasioetako bat delako... Haitin bizi zen neskatila gisa... Inoiz ez nintzen utzi inauteriak elkartzeko... Nire ustez, ez zen segurua... Inauterietan sartzeko gogo bizia izan nuenetik, Amerikako haur arrotzek zirkuan sartu nahi zuten bezala, nire osabak urtetan ipuin beldurgarriak sortu zituen inguruan, kanpoan mantentzeko." Berak bere narratiban esan zuen Jacmelera itzultzean "oraindik urrutiko behatzaile baten maskara propioa zuela." Hori dela eta, irakurleek beren lana insider batetik baino gehiago itzulera diasporiko baten ikuspegitik behatzea gomendatzen dute.Chancy (2011). "Floating Islands: Spectatorship and the Body Politic in the Traveling Subjectivities of John Edgar Wideman and Edwidge Danticat". Small Axe. 15: 32, 33. doi:10.1215/07990537-1443268.

 Sariak eta ohoreak 
Danticatek fikziozko sariak irabazi ditu Essence eta Hamazazpi aldizkarietatik; "20 pertsonatik 1 beren hogei urteetan diferentzia egingo dutenak" izendatu zuten Harperren bazarrean. Aldizkari horretan, The New York Times aldizkarian, "30 pertsona beheragoko 30" daude, eta Jane aldizkariak "15 Gutsiest Mujeres del Año" jarri zuen abizena.

 1994 Karibear idazlearen Fikziozko Saria 
 1995 Emakumezkoen Lorpen Saria, Barnard Unibertsitatea
 Pushcart ipuin-saria Entre la Piscina y el Gardenias
 Krik-ek Liburu Nazionaleko Sariaren izendapena. Krak!
 1996 Granta aldizkaria Amerikako Nobelagile Gazterik Onena"Best of Young American Novelists" Granta 54, Summer 1996.
 Reader's Digest-eko Lila-Wallace beka
 1999 Liburu Amerikarraren saria La Agricultura de Huesos-engaitk
 Nazioarteko Flaiano Saria literaturarako
 Super Flaiano saria La Agricultura de Huesos-engaitik
 2005 Historiako Saria El Quebrantadorengatik
 2005 Anisfield-Wolf Book saria, El Quebrantador-engaitk
 2007 Hermano, estoy Muriendo lanarekin Liburuaren Sari Nazionalaren izendapena.
 2007 Liburuaren Kritikoen Zirkulu Nazionalaren saria Hermano, estoy Muriendo-gaitik.
 2008 Dayton de Paz literatur saria Hermano, estoy Muriendo lanarekin
 2009 MacArthur beka-programa, jenioen diru-laguntza
 2009 Nicolas Guillen Literatura Filosofikoaren Saria, Karibeko Elkarte Filosofikoa
 2011 Langston Hughes domina, New York Hiriko Unibertsitatea
 2011 OCM Bocas Karibeko literaturarako saria, modu arriskutsuan sortzeagatik
 2012 Ohorezko maila, Smith College
 2013 Ohorezko maila, Yale Unibertsitatea
 2014 Fikziozko Bikaintasunerako Domina, Andrew Carnegie, Claire de la Luz de Mar-en shortlist
 2014 Pen Oakland – Josephine Miles Literatur Saria
 2017 Letretako ohorezko doktorea (DLitt) Mendebaldeko Indietako Unibertsitateko gradua Campus Irekia
 2017 Neustadt Nazioarteko Literatura Saria
 2019 Liburuko Kritikoen Zirkulu Nazionalaren saria (fikzioa), Todo Dentro saioaren irabazlea
 2020 Historia Saria Barne Guztiarengatik
 2020 Vilcek Fundazioa Literatura saria

 Harrera kritikoa 
Edwidge Danticat ipuin-kontalarien egile, sortzaile eta partaidea da. The New York Timesek Danticaten nabarmendu du “erretratu emotiboa eta ilustrazio bizia” sortzeko gaitasuna, “eleberrigile eta memorista kontsumitu” gisa.  New Yorker-ek Danticaten ipuinak eta entseguak aurkeztu ditu hainbat alditan, eta bere lana kritikatzen du aldizka. Idazkera antologatua izan zen, eta 2019an Nuevas Hijas de África (Margaret Busbyk argitaratua) sartu zuen.

Danticaten sormenezko bilakaera zinematografia, ipuinak eta orain dela gutxi haurrentzako literatura sartu dira. El ruiseñor de Mama  Haitiko etorkinen historia eta familia-banaketa partekatzeko idatzi zuten. Danticerren gaitasun narratzaileak eta Leslie Staub artista ederraren lana konbinatzen ditu liburuak. Penguin Random Hoysek argitaratu zuen 2015. urtean, eta hauxe dio haurren liburuak: "gurasoen eta haurren arteko bereizketaren eta immigrazioaren ipuin zentzuzkoa...  Irudi zirraragarriekin... Eta erakusten du nola haur bakoitzak ezberdintasun bat egiteko ahalmena duen ". New York Timesen egindako berrikuspen baten arabera, El ruiseñor de Mamasek "haurren immigrazio-borroketarako enpatia ez ezik, Danticat eta Stauben mirespena ere ekarriko du".

Beste sorkuntza-bilaketa batzuetan, Danticatek bi filmetan lan egin du: Poto Mitan eta Girl Rising. Azkenekoak prentsa ugari jaso du, neurri handi batean filmean parte hartzen duten izarren botereagatik (Anne Hathaway, Chloλ Gracia Moretz, Liam Neeson, Meryl Streep, Alicia Giltzak eta Kerry Washington barne). Filmean, Wadley de Haitiren istorioa kontatzen zuen Danticatek. Washington Post egunkariak honelaxe definitu zuen Girl Rising: "PSA luze eta oso eraginkorra da, eta emakume gazte guztientzat, globoarentzat, hezkuntza egokia lortzeko konpromisoa bultzatzeko diseinatu da".

Crear Peligrosamente: El Artista Migrante en el Trabajo saioan, Danticatek bere historia kontatzen du, Haitiko diasporaren zati gisa. Crea Peligrosamente Albert Camusen "Uste arriskutsua" irakurketak inspiratu zuen, eta bere esperientzia autore eta sortzaile gisa definitu zuen bere artea: "munduan gertatzen diren gauza iheskor eta amaigabeen aurkako matxinada". Crear Peligrosamente sortzean, Danticat liluratuta dago "desagertutako tragediei eta kulturei buruz idazteagatik" eta "istripuren baten ondorioz existitzen dela eta sortzeko gaitasuna duela onartzen du, eta halaxe egiten du. Kansasko Unibertsitateak 2018-2019 Liburu Komun gisa aukeratu zuen, eta Unibertsitatean lehen urteko ikasle guztiei banatu zitzaien.

Danticat-ek 25 urterekin kaleratu zuen lehen eleberria, eta harrezkero gogotsu hartu dute kritikariek eta entzuleek. Bere nobela ezagunenetako batzuk El quebrantador; Hermano, estoy Muriendo; Krik? Krak! ; eta Respiración, Ojos, Memoria. Eleberri horietako bakoitzak sariak irabazi ditu, besteak beste, Liburuaren Sari Nazionala, Historiako Saria eta Liburuen Kritikarien Zirkulu Nazionalaren Saria. Danticatek, normalean, Haitin eta Estatu Batuetan bizi diren pertsonen bizitzari buruz idazten du, bere bizitza bere eleberrietarako inspirazio gisa erabiliz. Indarkeria, klasea, arazo ekonomikoak, genero- eta familia-desberdintasunak nabarmentzen ditu.

El Quebrantador ipuin-bilduma bat da, eta batera edo banaka irakur daiteke. Haitin eta New Yorken hainbat pertsonaren bizitza nahasiak zehazten ditu. New York Timesen idatzita, Michiko Kakutanik esan zuen: "Ipuin bakoitza 'El Quebrantador'en bere edertasunean egon daiteke, baina, buru-hausgarri gisa, elkarrekin sor dezakete gizon horren eta haren biktimen bizitzaren ondorengo historia beldurgarriaren koadro bat." Goodreads-ek bost izarretatik lau baloratu zituen. Hermano, estoy muriendo autobiografikoa da, Haitin egoteaz eta Estatu Batuetara mugitzeaz, maitemintzen eta haur bat edukitzeaz arduratzen dena. Hori da Danticaten libururik baloratuenetako bat, eta Booklist-ek Afrikar Fikziozko Liburuen Top 10 izendatu zuen 2008an. New York Times egunkariko Jess Filaren aburuz, "oroimen bat ematen ari zaigu, zeinaren prosa argigarria eta ekintzekiko atxikidura etengabea den, malenkoniaren azpiko joera lehorgarria, nostalgiaren eta etxerik ezaren nahasketa". Krik? Krak! Haitiko emakumeen ipuin-bilduma bat da, haren probak eta tribulazioak, El Washington Post Book World "birtualki bikaina" deitu zion. Haitiko albisteak irakurtzeko hain mingarriak badira, liburu hau irakurtzea eta inoiz pentsatu ez zenuen tokirik sakonena ulertzea." Azkenik, Respiración, Ojos, Memoria izan zen Danticaten lehen eleberriak Haititik New York hirira doan neska baten, bortxaketaren alabaren, gertaera kontatzen du. Amak jasan zuen esperientzia traumatikoa kontatzen du, beste emakume askok jasan zutena. Liburu hori Oprah-ko Liburu Kluberako hautatu zuten 2008an, eta bost izarretatik lau jaso zituen Goodreads-en. Oprahk zera esan zuen: "irudimen sutsua eta narrazio-grazia, pertsonen sufrimenduaren eta adorearen testigantza ematen duena."

 Bibliografia 

 Liburuak 

 Respiración, Ojos, Memoria (eleberria, 1994)
 Krik? Krak! (Istorioak, 1996)
 La Agricultura de Huesos (eleberria, 1998)
 Detrás de las Montañas (heldu gaztearen eleberria, 2002, Lehen Fikzio Pertsona seriearen zati bat
 Después del Baile: Un Paseo A través de Carnaval en Jacmel, Haití, Haitin (bidaia-liburua, 2002)
 El Quebrantador (novel-en-2004)
 Anacaona: Flor dorada, Haití, 1490 (heldu gaztearen eleberria, 2005, Periódico Reales seriearen zati bat)
 Hermano,  estoy Muriendo (memoir/kritika soziala, 2007)
 La manera de la Mariposa (antologia-editorea)
 Crear Peligrosamente: El Artista Migrante en el Trabajo (saiakera-bilduma, 2010)
 Ocho Días: Una Historia de Haití (koadro-liburua, 2010)
 Vida de tienda: Haití (saiakuntzako laguntzailea, 2011)
 Haiti Negro (antologiako editorea, 2011)
 Mejores ensayos americanos,, 2011 (antologia-editorea, 2011ko urria)
 El Último Mapou (haurren eleberria, 2013ko urtarrila)
 Claire de la Luz de Mar (nobela, 2013ko abuztua)
 Haiti Negro 2: Klasikoak (antologia-editorea, 2014ko urtarrila)
 El Ruiseñor de Mama (koadro-liburua, 2015eko iraila)
 Untwine (Heldu gazteen eleberria, 2015eko urria)
 El Arte de Muerte (biografia, 2017(e)ko uztaila)
 Mi Mommy Medicina (koadro-liburua, 2019ko otsaila)
 Todo Dentro (2019ko istorioen abuztua)

 Ipuinak 





 Filmak 

 Poto Mitan – Idazlea/Kontalaria, 2009
 Girl Rising (Haití) – Idazlea, 2013

 Erreferentziak 

 Bibliografia osagarria 

 Alexander, Simone Un. James. "M/Othering Nazioa: emakumeen gorputzak Nazionalista Trope gisa Edwidge Danticat Arnasketa, Begiak, Memoria." Afrikar Errepublika 44.3 (2011): 373@–390.
 Bellamy, Maria Arroz. "Hunter O Presa baino gehiago: dualtasuna eta memoria traumatikoa Edwidge Danticaten El Quebrantador da." MELUS: La Revista de la Sociedad para el Estudio del Multi-Literatura Etnica de los Aeb 37.1 (2012): 177@–197.
 Burchell, Eileen. "Nire Amaren alaba: Arnasketaren Begiei buruzko Memoria, Edwidge Danticaten eskutik". Emakumeak Literaturan: Genero Lente bidezko irakurketa. Fisher, J., & E. Silber (eds). Connecticut: Greenwood Prensa, 2003
 Counihan, Clare. "Diaspora desiratzen: 'Testaje' Nortasun Nazionalaren Mugak Edwidge Danticat Arnasketa, Begiak, Memoria". Aizkora txikia: Revista de Caribe de Crítica 37 (2012): 36@–52.
 Pizca, J. Michael "Danticat eta haren aitzindari haitiarrak." Edwidge Danticat: Irakurle baten gida. Charlottesville: Virginiako Unibertsitatea, 2010. 38 Inprimaketa.
 Hewitt, Heather. "Crossroads: Ezintasuna eta Trauma Hezurren Nekazaritzan." MELUS. 31.3 (2006): 123@–145. Inprimaketa.

 Marouan, M. (2013). Brujas, Diosas, eta Espíritu Enojados: La política de espiritual liberation en la fica de mujeres de diaspora africana. Kolon: Ohio Estatuko Unibertsitate Prentsa.
 Martin, W. Denb. "'Izendatu' Sebastian: Gizonak ospatzen Edwidge Danticaten Hezurren Nekazaritza da." Atenea (AteneaPR) 28.1 (2008): 65@–74. Webgunea. MLA. Marylandeko Unibertsitatea Lib. Unibertsitate Parkea, Unibertsitate Parkea, MD, 2013ko urriaren 24a
 Nesbitt, Nick.' "Diasporic Politika: Danticat Lan Laburrak." Edwidge Danticat: Irakurle baten gida. Arg. Martin Munro. Charlottesville: Virginiako Unibertsitatea, 2010. 73@–85. Inprimatzea
 Rosello, Mireile. "Marassa Con una Diferencia". Edwidge Danticat: Irakurle baten gida. Munro, Martin, arg. Charlottesville: University of Virginiako prentsa, 2010
 Samway, Patrick, S. J. "Etxera itzultzeko bidaia: Edwidge Danticat Fictional Paisaje, Mindscapes, Genescapes eta Signscapes en Verano, Ojos, Memoria". Revista de Culturales Del sur 57.1 (2003@–2004 Negua): 75@–83. Misisipi hiruhilekoa. Webgunea. MLA. Marylandeko Unibertsitatea Lib. Unibertsitate Parkea, Unibertsitate Parkea, MD, 2013ko urriaren 24a

 Kanpo estekak 

 Edwidge Danticat Elkarrizketa gainean Demokrazia Orain!, bideoa, audioa eta transcript inprimaketa, 2007ko urriaren 5a.
 Edwidge Danticat Garnett Cadoganetik BONBA aldizkarirako

Kategoria:Haitiko idazleak
Kategoria:Emakume ipuingileak
Kategoria:Emakume eleberrigileak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:XXI. mendeko emakume idazleak