Rahel Varnhagen von Ense

Rahel Varnhagen von Ense (Berlin, 1771ko maiatzaren 19a - ib., 1833ko martxoaren 7a) baita ere: Rahel Levin (jaiotza-izena), Rahel Robert (familiak 1790eko hamarkadaren erdialdean hartutako izena), Friedericke Antonie (1814aren ondoren bataio-izena) alemaniar jatorriko idazle judua izan zen. Rahel Varnhagen erromantizismoaren garaian bizi izan zen, eta Europako ilustrazioaren jarrerak zabaldu zituen. Juduen eta emakumeen emantzipazioaren alde ere egin zuen.

 Biografia 

 Jatorria eta lehen aretoa 
Rahel Varnhagen 1771. urtean jaio zen Berlinen, bitxi-saltzailearen, Markus Levin-en eta haren emazte Chaie Levin-en alaba nagusia zela. Aita gizon despotikoa zen, eta berak esan zuen: "nire gaztaroa eta bizitza suntsitu ditu". Moses Mendelssohn, Dorotea eta Henrietteren alaben lagun mina izan zen. Henriette Herz ezagutu zuten elkarrekin, Berlingo lehen literatura-aretoetako bateko anfitrioi izandakoa. Rahel Varnhagen Herzekin elkartu zen eta zirkulu intelektual beretan mugitzen ziren.

1790 eta 1806 bitartean, Rahel Varnhagen izan zen bere lehen literatura-aretoaren anfitrioia. Poeta, idazle, ikertzaile, politikari eta aristokrata ugari izan zituen han, gizarte- edo erlijio-klaseak bereizi gabe. Garai hartan, Jean Paul, Ludwig Tieck, Ernst von Pfuel, Friedrich Schlegel, Wilhelm von Humboldt, Alexander von Humboldt, Friedrich de la Motte Fouqué, Friedrich von  Gentz,  Prusiako Luis Fernando printzea eta Pauline Wiesel maitalea.

Rahel Varnhagen-ek harrituta uzten zituen gonbidatuak originaltasunagatik eta musikarako eta literaturarako intuizioagatik. Karl Gustav von Brinckman (1764-1847) diplomatiko eta poeta suediarrak, bere ekitaldietako gonbidatu erregularretako bat izan zenak, Varnhagenen gaitasunei buruz esan zuen: "...berak dena ulertzen du, dena sentitzen du, eta esaten duena, hain modu dibertigarri eta paradoxikoan egiten du, hain da zuzena, egiazkoa eta sakona, non, urte batzuk geroago errepikatzen dugunean eta esanahiaz pentsatzen dugunean, berriro harritzen baikara ".Wilhelmy-Dollinger, Die Berliner Salons, pág. 83.

Lehen areto horretako gonbidatuen artean Rafael de Urquijo diplomatiko espainiarra zegoen, Espainiako José I. errege usurpatzaile napoleonikoak bidalia. Geroago, Varnhagen konprometituta egongo zen harekin denbora laburrean. 1806an, lehen areto horrek amaiera malkartsu eta bortitza izan zuen, Napoleonek Prusia suntsitu eta okupatu zuenean. Bere kide ezagunenetako bat, Luis Fernando de Prusia printzea, frantsesen aurkako borrokan hil zen. Beste kide batzuek Berlindik ihes egin zuten eta beste batzuek, hala nola Ernst von Pfuelek, bat egin zuten Napoleonen aurkako borrokarekin urruneko lurretan.

 Ezkontza eta bigarren aretoa 
1813an, Seigarren Koalizioko gerretan, Rahel Varnhen-ek talde guztien zaurituen zaintza antolatu zuen Pragan, eta gerrako alargun eta umezurtzentzako dohaintzak bildu zituen. Karl von Finckensteinekin zorigaiztoko maitasun-harremanak izan ondoren, Rahel kristautasunera aldatu zen, eta 1814ko irailaren 27an ezkondu zen Karl August Varnhagen von Ense diplomatiko, historialari eta publizistarekin. Vienako Kongresura joan zen senarrarekin, Karl August von Hardenberg buru zuen ordezkaritza prusiarreko kidea baitzen.

1819ko urrian, senarrarekin Berlinera itzuli zen, eta Mauerstraße kaleko etxe batean jarri ziren bizitzen. Rahel Varnhagen itzuli eta gutxira bigarren literatura-aretoa antolatu zuen. Bigarren aretoko gonbidatu erregularren artean, Mendelssohn, Heinrich Heine, Eduard Gans, Ludwig Börne eta Hermann von Pückler-Muskau printzea zeuden. Behin baino gehiagotan, Varnhagen bikoteak Goethe bisitatu zuen Weimarren. Mauerstraße-n, Franz Grillparzer dramaturgo austriarrak, aretoko noizbehinkako bisitarietako batek, esan zuen Rahel Varnhagen-i buruz... " "Emakume zahartu hau, gaixotasunak itxuragabetua, maitagarri baten antzekoa, sorgin bat ez esatearren, hizketan hasi zen. Nire nekea desagertu egin zen eta lilura moduko bati bide eman zion. Gauerdira arte hitz egin zuen. Neure kabuz alde egin nuen ala bota egin behar izan ninduten? Ez dakit. Nire bizitzan modu interesgarriagoan, liluragarriagoan ez dut entzun  hitz egiten..."

Rahel Varnhagen-ek 9.000 pertsonarekin baino gehiagorekin trukatu zituen gutunak, eta 6.000 gutun gorde dira. Egunkari bat ere idatzi zuen. 1812an,  Karl August Varnhagen von Ense senarrarekin zuen korrespondentzia-trukearen zati bat argitaratu zuen, Johann Wolfgang von Goetherekin zerikusia zuena. "Sin Goethe, Rahel habría visto a su sólo la vida desde el exterior , vería sólo su contornos fantasmales":  Hannah Arendt, L'assimilazione originaria : un epilogo per il centenario della morte di Rahel Varnhagen, Roma : Lettera Internazionale, 2008. Gainera, almanaka eta aldizkarietan idatzi batzuk argitaratu zituen anonimoki. Gutun gehienak senarrak eta Ludmilla Assing ilobak argitaratu zituzten; Varnhagen familiaren ondarea jaso zuena.

Hil baino bost egun lehenago, 1833ko martxoaren 2an, 62 urte zituela, Varnhagenek bere buruaz idatzi zuen...  "Egiptoko eta Palestinako errefuxiatua naiz", eta "nire bizitza osoan lotsa handiagoa, oinaze handiagoa, zorigaitz handiagoa eragin didana, judu jaio izanak, orain, munduko ezerk ez luke desjabetua izan nahiko." Bere senarrarekin lurperatuta dago Berlingo Dreifaltigkeitsfriedhof hilerrian.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Rahel Varnhagen, The Life of a Jewish Woman, Hannah Arendt, The Johns Hopkins University Press, (2000). ISBN ά0-8018-6335-6
 "Keepers of the Motherland: German Texts by Jewish Women Writers", Dagmar C. G. Lorenz, University of Nebraska Press, 404 or., (1997). ISBN 0-8032-2917-8
 "The Jewish Mind", Raphael Patai, Wayne State University Press, Detroit, 634 or. ISBN ά0814326510.
 "Die Berliner Salons", Petra Wilhelmy-Dollinger, Gruyter, Berlin, 432 or., (2000). ISBN 3-11-016414-0

 Kanpo estekak 
 Página de la Asociación Varnhagen
 Biblioteca Varnhagen de la Biblioteca Estatal de Berlín

Kategoria:Erromantizismoko literatura
Kategoria:Alemaniako juduak
Kategoria:Alemanezko idazleak
Kategoria:XIX. mendeko emakume idazleak