Savo Vuletić

Savo P. Vuletić (serbieraz: Саво П. Вулетић) abokatu, politikari, publizista eta idazlea serbiar eta montenegroarra izan zen.

 Biografia 
Savo Vuletić 1871eko urtarrilaren 21ean jaio zen Golubovcin, Zeta lautadan. Estatuari eta elizari zerbitzatzeko tradizioa gordetzen zuen familia ospetsu batekoa zen. Garai hartako Montenegroko gizartearen espirituan hezi zen, Serbiako kultura-tradizioaren eragin handia izanik, eta horrek bere geroagoko literatura-lana markatuko zuen.

 Ibilbide politikoa 
Vuletić-en politikan sartzea XX. mendearen hasierarekin eta Montenegroko bizitza parlamentarioaren sorrerarekin lotuta dago. 1905etik, Montenegroko Batzar Nazionaleko diputatu hautatua izan da. Bere jarduerak estatuaren modernizaziora eta erakundeak indartzera bideratu ziren. Bere ibilbide politikoaren aintza nagusia Montenegroko Erresumako Barne Arazoetako ministro izendatzea izan zen (1914–1916). Garai hartan, Montenegrok Lehen Mundu Gerraren ondoriozko arazo handiak jasan zituen. Ministro gisa, Vuletić-ek barne-ordena mantentzea eta estatuaren administrazio-gaitasunak indartzea bilatu zuen. Cetinje Hiriko Udaleko presidentea izan zen, Zeta Kapitaintzako diputatua Montenegroko Batzar Nazionaleko deialdi guztietan, 1906an sortu zenetik 1914ra arte, Cetinje Eskualdeko Auzitegiko presidentea eta Montenegroko Ekonomia Kontseiluko kidea. Montenegroko Alderdi Federalistako hautagai gisa, 1925eko otsaileko hauteskundeetan Jugoslaviako estatu berriko parlamentuko diputatu hautatu zuten – Serbiarren, Kroaziarren eta Esloveniarren Erresuma 1925etik 1928ra bitarteko aldirako.

 Bigarren Mundu Gerrako jarduerak 
Sava Vuletićen patu historikoa Bigarren Mundu Gerran bere bizitzako etapa polemikoa da. Gerra hasi ondoren, mugimendu nazionalean sartu zen, Montenegroko txetnik egiturekin estuki lotuta zegoena. "Montenegro eta Stari Raserako Batzorde Nazionaleko" kidea izan zen, okupazio eta gerra zibilaren baldintzetan interes nazionalak defendatzea helburu zuena. Gerra amaieran, Esloveniatik atzera egiteko ahaleginean, Vuletić partisanoen indarrek harrapatu zuten. Belgradera deportatu zuten, eta 1945ean Arandjelovacen fusilatu zuten Joanikije Lipovec metropolitarraren ondoan. Amaiera tragiko honek Jugoslaviako gizartearen barruko zatiketa sakonak eta garai hartako pertsonaia publiko ospetsu askoren patua erakusten ditu.

 Literatura-lana 
Jarduera politikoaz gain, Vuletićek literaturan ere utzi zuen bere arrastoa. "Arima xumeak" (1905) eta "Gure herria" (1910) bildumek Zetako eta Montenegroko biztanleriaren bizitzari, mentalitateari eta arau moralei buruzko testigantza esanguratsuak dira. Horietan, ikuspegi errealista deskribapen etnografikoekin konbinatu zuen, horrela balio bikoitza lortuz: literarioa eta dokumentala. Vuletićen literatura-lana Montenegroko identitatearen artikulazio literarioaren prozesu zabalago baten parte da, non folklorea, historia eta gai garaikideak elkartzen diren.

 Garai historikoa eta ondarea 
Savo Vuletićek leku espezifikoa du Montenegroko historian. Ministro eta diputatu gisa, estatu-erakundeen eraikuntzan parte-hartzaile aktiboa izan zen. Bere lan literarioek ekarpen handia egiten diote ondare kulturalari, XX. mendearen hasierako jendearen bizitza eta ohiturak dokumentatzen baitituzte. Hala ere, Bigarren Mundu Gerran geroago izan zuen jarrera politikoak Jugoslavia sozialistaren historiografia ofizialean pertzepzio negatiboa izatera eraman zuen. Gaur egun bakarrik dago lekua bere nortasunaren analisi objektiboago baterako, bere meritu literario eta politikoen aitortza barne.

 Ondorioa 
Sava Vuletićen bizitzak eta lanak XX. mendearen lehen erdian Montenegroko eta Jugoslaviako historiaren ibilbide dramatikoa islatzen dute. Politikari gisa, Montenegroko garapen instituzionalean bere marka utzi zuen; idazle gisa, kultura nazionala aberastu zuen; eta Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuenez, zatiketa historikoen biktima bihurtu zen. Bere biografia prozesu historikoen konplexutasunaren testigantza da eta Montenegroko serbiar identitate nazionala ulertzeko iturri garrantzitsua. Savo Vuletićek jaso zituen 1912ko "Kosovo Sagaratua" domina, Petar Karađorđevićen 1913ko Gurutze oroigarria, Montenegroren Independentziaren aldeko Danilov Ordena, 1895eko sutsu domina eta Nikolas I.aren erregealdiaren berrogeita hamargarren urteurreneko domina oroigarria.

 Kargu politikoak 
<center>Zeta Kapitaintzako diputatua<center>
1906 – 1914

 Kanpo estekak